ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ / ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΚΑΙΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Σεµινάριο Εξειδίκευσης: Αναβάθµιση και επέκταση του θεσµού της εκπαίδευσης ατόµων µε σοβαρά προβλήµατα υγείας, που βρίσκονται για µεγάλο χρονικό διάστηµα σε νοσηλευτικά ιδρύµατα ή στο σπίτι, στην πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. (Μέτρο 1.1, Ενέργεια 1.1.4) Επιστηµονική Επιµέλεια Καθηγήτρια ήµητρα Κουτσούκη Επιστηµονική Υπεύθυνη Έργου

2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγικό Σηµείωµα... ήµητρα Κουτσούκη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΕΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ούκα Αγγελική ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 3. ΒΡΕΦΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ 4. ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΚΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ 4.1. Αρχέγονα (ή νεογνικά) αντανακλαστικά Τα αντανακλαστικά της σύλληψης ή αρπαγής Τα αντανακλαστικά της αναζήτησης και του θηλασµού Το αντανακλαστικό Moro ή εναγκαλισµού Το πελµατιαίο αντανακλαστικό 4.2. Τα αντανακλαστικά θέσης και στάσης του σώµατος Το ασύµµετρο τονικό αντανακλαστικό του αυχένα Το συµµετρικό αντανακλαστικό του αυχένα Το αντανακλαστικό του λαβυρινθικού προσανατολισµού της κεφαλής Το αντανακλαστικό του αλεξιπτωτιστή Το αντανακλαστικό του βαδίσµατος Το αντανακλαστικό της κολύµβησης 5. ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Κων/νιά Γκουτζιαµάνη-Σωτηριάδη ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2. ΑΡΧΕΣ, ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ 2.1 Χαρακτηριστικά διδασκαλίας 2.2 ιδακτικές αρχές 2.3 Ειδικές διδακτικές αρχές στην Προσαρµοσµένη Κινητική Αγωγή 2. 4 ιδακτικές µέθοδοι 2.5 ιδακτικές Τεχνικές 2.6 Ανάλυση έργου (task analysis) 3. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 4. ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4.1 Μέρη του ΕΕΠ 4.2 Παράδειγµα Εξατοµικευµένου Προγράµµατος 5. ΤΟΜΕΙΣ ΕΜΦΑΣΗΣ Ι ΑΚΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΚΑ 6. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ Ι ΑΚΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΎ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 6.1 Επικοινωνία 6.2 Προσαρµογές στο περιβάλλον 6.3 Προσαρµογές των δραστηριοτήτων ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Σκορδίλης Εµαννουήλ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ 2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

5 3. ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 4. ΚΛΙΜΑΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 5. ΤΥΠΟΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ) ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ) 6. ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ-ΕΝΤΑΞΙΜΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ούκα Αγγελική-Καλύβας Βασίλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΤΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1.1.Ο νόµος 1143/ Ο νόµος 11566/ Ο νόµος 1771/ Ο νόµος 2817/ ΕΝΤΑΞΙΜΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ 2.1. Ένταξη παιδιών µε κινητικές αναπηρίες Προγράµµατα ένταξης κινητικά ανάπηρων µαθητών Νέες Τεχνολογίες και Κινητική Αναπηρία 2.2. Ένταξη παιδιών µε νοητική καθυστέρηση 2.3. Ένταξη παιδιών µε αισθητηριακές διαταραχές (κώφωση-τύφλωση) Ένταξη κωφών παιδιών στο γενικό σχολείο Ένταξη τυφλών παιδιών στο γενικό σχολείο ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Η ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Σπάρταλη Ιωάννα

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ 2. Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ 3. ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ 4. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ 5. ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 6. ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ 7. ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΟ ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 8. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 9. ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΣΥΝΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η προσέγγιση της Συνεκπαίδευσης µέσα από το µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Καλύβας Βασίλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ 2. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΓΙΑΣΥΝΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 2.1 Ηθικά και ανθρωπιστικά επιχειρήµατα 2.2. Οµοιότητες γενικής και ειδικής αγωγής 2.3 Οικονοµικά πλεονεκτήµατα συνεκπαίδευσης 2.4 Βελτίωση στάσεων µαθητών χωρίς αναπηρίες 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ, ΜΑΘΗΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΚΑΙ ΓΟΝΕΩΝ 3.1 Προετοιµασία στάσεων και συµπεριφορά µαθητών χωρίς αναπηρίες 3.2 Προετοιµασία καθηγητών φυσικής αγωγής για αποτελεσµατικότερη συνεκπαίδευση Προτάσεις για την επιµόρφωση καθηγητών φυσικής αγωγής 3.3 Προετοιµασία γονέων και κηδεµόνων 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ

7 ΣΥΝΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 5. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 5.1 Περιγραφή αναπηριών µε απλούς όρους για µαθητές µικρής ηλικίας και ιδέες για ενσωµάτωση στο περιβάλλον του γενικού σχολείου 5.2 Βιωµατικές δραστηριότητες µίµησης αναπηριών ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΝΕΕΣ ΟΜΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Η ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ, ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Ψαρούλη Αικατερίνη ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1.1. Παράγοντες Αποκατάστασης 2. ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΒΙΩΣΗ 3. ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 4. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ-ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 5. ΤΗΛΕΜΑΘΗΣΗ 6. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 7. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ 8. ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 8.1. Υπηρεσίες Υποστηριζόµενης Εργασίας 9. ΤΗΛΕΡΓΑΣΙΑ 10. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΠΛΗΓΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΓΕΝΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ Ασωνίτου Κατερίνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΟΡΟΛΟΓΙΕΣ - ΟΡΙΣΜΟΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ

8 2. ΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΓΟΡΙΩΝ & ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ 3. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΞΗ & ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ Μ.. 4. ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ Μ Περιβαλλοντικοί παράγοντες 4.2. Οργανικές παθήσεις 4.3. Αλληλεπίδραση αιτιολογικών παραγόντων (περιβάλλον-παιδί) 5. ΠΟΤΕ ΕΚ ΗΛΩΝΟΝΤΑΙ ΟΙ Μ.. 6. ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ Μ Γενικά χαρακτηριστικά (συνήθεις κλινικές εκδηλώσεις του παιδιού) 6.2. Ειδικά χαρακτηριστικά 6.3. Χαρακτηριστικά σχολικής επίδοσης 7. Μ.. ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 8. ΨΥΧΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ & Μ.. 9. ΑΛΛΕΣ ΕΠΙ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ Μ ΑΡΙΣΤΕΡΟΧΕΙΡΙΑ ΚΑΙ Μ ΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ Μ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΤΕΣΤ 13. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ 14. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 15. ΙΑΦΟΡΙΚΗ ΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ Μ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΤΩΝ Μ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ Εκπαιδευτική αντιµετώπιση Συµπεριφορική αντιµετώπιση Συµβουλευτική Ψυχοθεραπεία Ειδικές δίαιτες 18. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΙ ΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ Ασωνίτου Κατερίνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ

9 1. ΥΣΛΕΞΙΑ 1.2. Αιτιολογία της υσλεξίας 1.3. Τι δεν είναι υσλεξία 1.4. Γενικά χαρακτηριστικά της υσλεξίας 1.5. υσκολίες ανάγνωσης 1.6. ιάγνωση της υσλεξίας ιαγνωστικές προσεγγίσεις 1.7. Πρόγνωση της υσλεξίας 1.8. Ειδικά προγράµµατα για µαθητές µε δυσλεξία στην Ελλάδα 1.9. Βασικές εκπ/κές αρχές αντιµετώπισης του µαθητή µε υσλεξία Οδηγίες για βοήθεια του µαθητή µε υσλεξία στην κανονική τάξη 2. ΥΣΓΡΑΦΙΑ 2.1. Τα χαρακτηριστικά της δυσγραφίας 3. ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 3.1. ιάγνωση των εξελικτικών διαταραχών του λόγου Εξελικτική διαταραχή εκφραστικού τύπου Εξελικτική διαταραχή προσληπτικουύ τύπου 4. ΥΣΦΑΣΙΑ 4.1. Σχολική επίδοση και διαταραχές δυσφασικού τύπου 5. ΥΣΑΡΙΘΜΗΣΙΑ Ή ΥΣΚΑΛΚΟΥΛΙΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ Χαρίτου Σοφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1.1. Ορισµός νοητικής καθυστέρησης Εγχειρίδιο Αµερικάνικης Ένωσης Ψυχιάτρων Αµερικάνικος Σύνδεσµος Νοητικής Καθυστέρησης 1.2 Αίτια νοητικής καθυστέρησης Προγεννητικά αίτια Περιγεννητικά αίτια

10 1.2.3 Μεταγεννητικά αίτια 1.3 Ταξινόµηση νοητικής καθυστέρησης 1.4 Χαρακτηριστικά ατόµων µε νοητική καθυστέρηση Ελαφρά νοητική καθυστέρηση Μέτρια νοητική καθυστέρηση Σοβαρή νοητική καθυστέρηση Βαριά νοητική καθυστέρηση Απροσδιόριστη νοητική καθυστέρηση 2.ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 2.1 Η θεωρία του Piaget για τη γνωστική ανάπτυξη σε σχέση µε τη νοητική καθυστέρηση 2.2 Η θεωρία επεξεργασίας των πληροφοριών σε σχέση µε τη γνωστική ανάπτυξη των ατόµων µε νοητική καθυστέρηση 2.3 Γνωστικές υσκολίες 3. Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ 3.1. Λειτουργική µάθηση 3.2 Μάθηση µέσω παρατήρησης 3.4 Η έλλειψη κινήτρων και η εµπλοκή τους στην εκπαίδευση των ατόµων µε νοητική καθυστέρηση 4. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ 4.1 Εκπαίδευση παιδιών µε ελαφρά νοητική καθυστέρηση 4.2 Εκπαίδευση παιδιών µε µέτρια νοητική καθυστέρηση 4.3 Εκπαίδευση παιδιών µε σοβαρή και βαριά νοητική καθυστέρηση 5. ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ 5.1 Αντιµετώπιση των φυσικών και κινητικών δυσκολιών ατόµων µε νοητική καθυστέρηση 6. ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ 7. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ

11 Νικόλαος Χρυσάγης ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ 2. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 3. ΙΑΓΝΩΣΗ 4. ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΕΠ 5. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 5.1 Αντανακλαστικά 5.2 Αντιδράσεις προσανατολισµού 5.3 Προστατευτικές αντιδράσεις 5.4 Αντιδράσεις ισορροπίας. 5.5 Φυσιολογικός Στατικός Αντανακλαστικός Μηχανισµός (ΦΣΑΜ) 6. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 7. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ 7.1 Ταξινόµηση µε βάση το είδος της νευροµυϊκής διαταραχής Σπαστικότητα Αθέτωση Αταξία υσκαµψία Τρόµος 7.2. Ταξινόµηση µε βάση την κατανοµή της βλάβης στο σώµα Ηµιπληγία Μονοπληγία Τριπληγία Τετραπληγία ιπληγία. 8. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΙΑΦΟΡΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 9. ΒΑ ΙΣΗ 9.1. Η φυσιολογική βάδιση 9.2. Η βάδιση στην ΕΠ. 10. ΕΙ ΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

12 11. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 12. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΕΠ ΣΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 12.1 Σίτιση 12.2 Ένδυση-Υπόδηση 12.3 Προσωπική υγιεινή Τουαλέτα 13. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 13.1 Εκπαιδευτικές στρατηγικές Προετοιµασία για εκπαίδευση Προγραµµατισµός Προσαρµογές στην αίθουσα διδασκαλίας Προσαρµογές στην διάρκεια του µαθήµατος Χρήση βοηθητικών κατασκευών και τεχνολογίας Σηµεία προσοχής Συνοδά προβλήµατα της ΕΠ που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία ιαταραχές λόγου και οµιλίας Μαθησιακές δυσκολίες 14. ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ- ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Μέθοδος Temple Fay Μέθοδος PNF Μέθοδος Peto 14.4 Μέθοδος Vojta Μέθοδος Brunnstrom 14.6 Μέθοδος της αισθητηριακής ολοκλήρωσης (Sensory Integrative Therapy) Μέθοδος NDT Κοινά χαρακτηριστικά των µεθόδων θεραπείας Αξιολόγηση και αποκατάσταση Σηµαντικοί παράγοντες στην λειτουργική αποκατάσταση

13 15. ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΠΑΙ ΙΟΥ ΜΕ ΕΠ 15.1 Τακτικές για αναχαίτιση των αντανακλαστικών 15.2 Σηµεία προσοχής Αθλήµατα Πρώτες βοήθειες στο σχολικό περιβάλλον Επιληπτική κρίση Απόφραξη αεροφόρων οδών ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ - Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΉ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΊΟ Σπάρταλη Ιωάννα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΜΥΪΚΗ ΥΣΤΡΟΦΙΑ 1.1 Αιτιολογία 1.2 Χαρακτηριστικά 1.3 Ταξινόµηση 1.4 ιάγνωση 1.5 Θεραπεία 2. ΝΩΤΙΑΙΑ ΜΥΪΚΗ ΑΤΡΟΦΙΑ 2.1 Αιτιολογία 2.2 Χαρακτηριστικά 2.3 Ταξινόµηση 2.4 ιάγνωση 2.5 Θεραπεία 3. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 4. ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ 4.1 Θετικές επιπτώσεις 4.2 Αρνητικές επιπτώσεις 5. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ 6. ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 ΕΙ ΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ (ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER: ADHD) Ασωνίτου Κατερίνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ (ADHD) 2. ΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ADHD 2.1. Εγχειρίδιο Αµερικανικής Ψυχιατρικής Ένωσης 3. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ADHD 4. ΣΥΝΟ Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ADHD 5. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ADHD 6. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ADHD 6.1. Οργανικοί παράγοντες - Γενετικοί - Ψυχολογικοί (Περιβαλλοντικοί) Οργανικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Ψυχολογικοί παράγοντες 7. ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14 ΕΙ ΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑΤΑΡΑΧΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ (Α ΚΣ) - (DEVELOPMENTAL COORDINATION DISORDER: DCD) Ασωνίτου Κατερίνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ

15 1. ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ (Α ΚΣ) 2. ΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ Α ΚΣ 3. ΑΙΤΙΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΤΗΣ Α ΚΣ 4. ΚΙΝΗΤΙΚΑ, ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΚΣ 5. ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΗΣ Α ΚΣ 6. ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15 ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΕΙ ΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Βλάχου Σταµατίνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 1.1 Εισαγωγική ενηµέρωση 1.2 Χρόνος 1.3 Περιεχόµενα ιδακτικοί στόχοι 2. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 2.1 Στόχος 1 ος 2.2 Στόχος 2 ος 2.3 Στόχος 3 ος 2.4 Στόχος 4 ος 2.5 Στόχος 5 ος 3. Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ 4. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ 4.1 οµολειτουργική και επικοινωνιακή διάσταση του προφορικού και γραπτού λόγου 4.2 Τρόποι διευκολυντικών και διορθωτικών παρεµβάσεων για την ανάγνωση και τη γραφή 4.3 Μέθοδοι εναλλακτικής επικοινωνίας και έκφρασης 4.4 υνατότητες της τεχνολογίας

16 4.5 Σκοπιµότητα της αξιολόγησης και οι τρόποι µε τους οποίους αυτή διεξάγεται ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16 ΘΕΩΡΙΑ PASS (PASS THEORY) ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ (COGNITIVE ASSESSMENT SYSTEM: CAS) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (PREP: PASS REMEDIAL PROGRAM) Ασωνίτου Κατερίνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΘΕΩΡΙΑ PASS (PASS THEORY) 1.1. Το σύστηµα εγρήγορσης και προσοχής (Attention System) 1.2. Το σύστηµα επεξεργασίας των πληροφοριών ή κωδικοποίησης (Processing System or Simultaneous and Successive coding system) 1.3. Το σύστηµα σχεδιασµού (Planning System) 2. ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ (COGNITIVE ASSESSMENT SYSTEM: CAS) 2.1. Κλίµακα Σχεδιασµού 2.2. Κλίµακα Ταυτόχρονης Kωδικοποίησης των πληροφοριών 2.3. Κλίµακα Προσοχής 2.4. Κλίµακα ιαδοχικής Kωδικοποίησης των πληροφοριών 3. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ PREP (PASS REMEDIAL PROGRAM: PREP) 4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PREP ΣΕ ΜΙΑ ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17 ΚΛΙΜΑΚΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: GROSS MOTOR FUNCTION MEASURE Σκορδίλης Εµµανουήλ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ GMFM ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

17 Κυλίσµατα-17 δοκιµασίες Καθιστή θέση-20 δοκιµασίες Ερπησµός-Γονάτιση-14 δοκιµασίες Στάση-13 δοκιµασίες Βάδιση-Τρέξιµο-Άλµα-24 δοκιµασίες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΞΗΣΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σκορδίλης Εµµανουήλ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ 3. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 4. ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 5. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 6. ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΧΡΗΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΏΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Πλακούδης Νικόλαος 1. ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ 2. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ 2.1. Μορφή 2.2. Είδη 2.3. Βασικά Περιφερειακά 2.4. Ειδικά Περιφερειακά 3. ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ 4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 4.1. Αρχική Εµπεριστατωµένη 5. ΧΡΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑΙ ΥΟ ΙΑΚΟΠΤΩΝ 6. ΓΡΑΦΕΑΣ 7. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗΣ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΤΟ ΑΝΑΠΗΡΙΚΟ ΑΜΑΞΙ ΙΟ 8. ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ-ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ

18

19 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Τα τελευταία χρόνια, δυνατότητα για επιµόρφωση και εξειδίκευση των εκπαιδευτικών στην ειδική εκπαίδευση, δίνεται περισσότερο σε κάποιες βαθµίδες, ενώ οι ανάγκες είναι ίδιες για όλες τις βαθµίδες. Πιο συγκεκριµένα, οι εκπαιδευτικοί, που ανήκουν στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση έχουν περισσότερες ευκαιρίες συµµετοχής σε επιµορφωτικά προγράµµατα (σεµινάρια, εξειδίκευση), αν και µαθητές µε αναπηρία φοιτούν σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθµίδες. ηµιουργείται, λοιπόν, µια ανάγκη στην εκπαιδευτική κοινότητα για ανάπτυξη προγραµµάτων επιµόρφωσης και εξειδίκευσης, που να απευθύνονται σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθµίδες και σε όλες τις ειδικότητες ανεξαιρέτως. Σκοπός του σεµιναρίου αυτού είναι η παρουσίαση θεωρητικών και πρακτικών προσεγγίσεων όλων των βαθµίδων σε θεµατικές ενότητες, που αφορούν στην εκπαίδευση µαθητών µε κινητικές αναπηρίες. Το πρόγραµµα άρχισε 14 Νοεµβρίου 2005 και ολοκληρώθηκε στις 5 Ιουνίου Περιλαµβάνει 100 ώρες θεωρητικής κατάρτισης και 300 ώρες πρακτικής διδασκαλίας. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε ήταν διεπιστηµονική επικεντρώνοντας στα εκπαιδευτικά, γνωστικά και κινητικά προβλήµατα, που αντιµετωπίζουν οι µαθητές µε αναπηρίες. Οι θεωρητικές εισηγήσεις του σεµιναρίου αξιολόγησης συµπεριελάµβαναν µεταξύ άλλων τα εξής: 1. Εγκεφαλική παράλυση, 2. Νευροµυϊκές ιαταραχές, 3. Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη, 4. Νοητική καθυστέρηση, 5. Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολικό πλαίσιο, 6. Ένταξη στη γενική εκπαίδευση, 7. Νέες Τεχνολογίες 8. Μαθησιακές υσκολίες, 9. ιδακτική ατόµων µε κινητική αναπηρία Η πρακτική άσκηση του προγράµµατος είχε σα σκοπό να παρουσιάσει στους εκπαιδευτικούς καινούργια µεθοδολογικά εργαλεία αξιολόγησης των µαθητών τους. Η αξιολόγηση αυτή αφορούσε δύο τοµείς: 1) τον γνωστικό τοµέα, β) τον κινητικό τοµέα. Για την αξιολόγηση του γνωστικού τοµέα χρησιµοποιήθηκε το Σύστηµα Γνωστικής Αξιολόγησης (Cognitive Assessment System, Naglieri & Das, 1997). Το γνωστικό αυτό τεστ αποτελεί τη συνέχεια µιας εµπεριστατωµένης θεωρίας και ταυτόχρονα την πρακτική της εφαρµογή. Επιπλέον, αποτελεί µια καινοτοµία και ένα

20 νέο τρόπο εκτίµησης των γνωστικών ικανοτήτων των µαθητών. Προσδιορίζει την ή τις γνωστικές λειτουργίες, οι οποίες συνδέονται µε συγκεκριµένες ακαδηµαϊκές δεξιότητες, όπου εστιάζεται η δυσκολία των µαθητών. Επιπρόσθετα, αξιοποιήθηκαν τα αναλυτικά εκπαιδευτικά προγράµµατα δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, διαµορφώνοντας µία µέθοδο χρήσης κριτηρίων αξιολόγησης του εκπαιδευτικού επιπέδου των µαθητών. Όσον αφορά στην αξιολόγηση του κινητικού τοµέα, χρησιµοποιήθηκε το Gross Motor Function Measure (Russell και συν., 2002) για την αξιολόγηση της αδρής κίνησης σε παιδιά µε εγκεφαλική παράλυση. Συµπερασµατικά, στόχος του σεµιναρίου εξειδίκευσης είναι η επεξεργασία θεωρητικών και πρακτικών εφαρµογών σχετικών µε την αντιµετώπιση των εκπαιδευτικών αναγκών όλων των µαθητών, έτσι όπως καταγράφονται στη διεθνή επιστηµονική βιβλιογραφία, αλλά και στη διεθνή εκπαιδευτική πρακτική. Καθηγήτρια ήµητρα Κουτσούκη Επιστηµονική Υπεύθυνη του Έργου

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΕΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ούκα Αγγελική ΜΑ, Υποψήφια ιδάκτωρ ΤΕΦΑΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους πρώτους 9 µήνες της εµβρυϊκής ζωής του ανθρώπου η ανάπτυξη του γίνεται µε έντονα αυξητικό ρυθµό. Η ένωση των δύο γενετικών κυττάρων, του ωαρίου και του σπερµατοζωαρίου σηµατοδοτούν την σύλληψη καθώς επίσης και τον γονότυπο του ατόµου. Την στιγµή της σύλληψης οι διαστάσεις δεν ξεπερνούν το 0,1 χιλιοστά και 9 µήνες αργότερα κατά την γέννηση το νεογέννητο έχει διαστάσεις εκατοστά και βάρος 3-4 κιλά. Τέτοια ραγδαία αύξηση δεν συντελείται σε καµία άλλη περίοδο της ζωής. Πέρα από την ποσοτική αύξηση κατά την εµβρυϊκή περίοδο συντελείται και µια µεγάλη ποιοτική αλλαγή στην ανάπτυξη του ατόµου καθώς κατά την περίοδο αυτή συντελείται και η οργανογένεση και όλα τα ζωτικά όργανα πρέπει να έχουν αναπτυχθεί και ωριµάσει µέσα σε αυτή την περίοδο. Η αφετηρία της κινητικής εξέλιξης πυροδοτείται επίσης κατά την περίοδο αυτή µε τις πρώτες αντανακλαστικές κινήσεις του εµβρύου κατά τον 4 ο µήνα της εγκυµοσύνης. 1. ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η εµβρυϊκή περίοδος χρονικά χωρίζεται στην ζυγωτική περίοδο (στιγµή σύλληψης 2η εβδοµάδα περίπου), την πρώτη εµβρυϊκή περίοδο (2η εβδοµάδα 2ο µήνα), την δεύτερη εµβρυϊκή περίοδο (3ο µήνα 6ο µήνα) και την τρίτη εµβρυϊκή περίοδο (7ο µήνα γέννηση). Κατά τη ζυγωτική περίοδο ο ζυγωτής που είναι το πρώτο κύτταρου του νέου οργανισµού που προκύπτει από την ένωση του γυναικείου γενετικού κυττάρου (ωάριο) µε το ανδρικό γενετικό κύτταρο (σπερµατοζωάριο) αρχίζει την διαδικασία της µίτωσης/ πολλαπλασιασµού και εµφυτεύεται στην µήτρα της µητέρας για να ξεκινήσει ουσιαστικά η εγκυµοσύνη. Κατά το χρονικό αυτό διάστηµα καθορίζονται πολύ σηµαντικά χαρακτηριστικά για το άτοµο όπως το φύλο και ο γονότυπος. Ο αριθµός των εµβρύων που θα σχηµατισθούν καθορίζεται κατά την ζυγωτική περίοδο επίσης. Κατά την δεύτερη εµβρυϊκή περίοδο συντελείται η ποιοτική ανάπτυξη των ζωτικών οργάνων µε την διαδικασία της οργανογένεσης. Οργανογένεση είναι η διαφοροποίηση των έως εκείνη την στιγµή πανοµοιότυπων κυττάρων του νέου οργανισµού σε τρεις διαφορετικές κυτταρικές στρωµατοποιήσεις:

22 Το εσώδερµα, το µεσόδερµα και το εξώδερµα που από το καθένα θα δηµιουργηθούν διαφορετικά οργανικά συστήµατα. (πίνακας 1). Πίνακας 1 από Gallahue & Ozmun ΟΡΓΑΝΟΓΕΝΕΣΗ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εσώδερµα Πεπτικό Αναπνευστικό Θυρεοειδής 2. Μεσόδερµα Μυϊκό Σκελετικό Κυκλοφοριακό Αναπαραγωγής 3. Εξώδερµα Κεντρικό νευρικό Περιφερικό νευρικό Αισθητηριακό έρµα, µαλλιά, νύχια Κατά την τρίτη εµβρυϊκή περίοδο µε ολοκληρωµένη την ποιοτική ανάπτυξη του οργανισµού συντελείται µια ραγδαία ποσοτική αύξηση στις διαστάσεις του εµβρύου και ξεκινά η κινητική εξέλιξη του µε την εµφάνιση των πρώτων αντανακλαστικών κινήσεων. Τέλος η τελευταία εµβρυϊκή περίοδος είναι κυρίως περίοδος λειτουργικής ωρίµανσης και προετοιµασίας του εµβρύου για την γέννηση. Λεπτοµέρειες των ποσοτικών και ποιοτικών αλλαγών που συντελούνται στη ανάπτυξη του ατόµου κατά την προγεννητική περίοδο καταγράφονται στον πίνακα 2.

23 Πίνακας 2. (από Gallahue & Ozmun, 1998) ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ (cm) ΒΑΡΟΣ (kgr) ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ Σύλληψη 1 κύτταρο > 1 gr Καθορίζεται η κληρονοµικότητα, το φύλο και ο αριθµός εµβρύων (ζυγωτής) 1 εβδοµάδα 0,25 mm >1 gr Έναρξη διαδικασίας µίτωσης (ραγδαία κυτταρική αύξηση), µεταφορά µοριδίου στην µήτρα. 2 εβδοµάδες 1,3 mm 1,5 gr Εγκατάσταση µοριδίου στην µήτρα, έναρξη εγκυµοσύνης, σχηµατισµός εµβρύου. 1 µήνας 6,4 mm 29 gr Σχηµατισµός εσώµορφων, µεσόµορφων και εξώµορφων κυτταρικών στρωµάτων / Οργανογένεση 2 µήνας 4 cm 57 gr Ραγδαία ανατοµική εξέλιξη και αύξηση µεγέθους, αρχίζει να παίρνει ανθρώπινη µορφή, η καρδιά αρχίζει να χτυπά. 3 µήνας 7.6 cm 86 gr ιαφοροποίηση φύλου, το στοµάχι και τα νεφρά αρχίζουν να λειτουργούν, εµφάνιση φωνητικών χορδών. 4 µήνας cm 171 gr εύτερο κύµα ραγδαίας ποσοτικής ανάπτυξης, οι πρώτες αντανακλαστικές κινήσεις γίνονται αισθητές, αρχίζει η σκελετική µορφοποίηση 5 µήνας cm 228 gr ½ γενετικού ύψους / 1/14 γενετικού βάρους, ολοκλήρωση εσωτερικών οργάνων. Εµφάνιση δέρµατος, τριχώµατος και νυχιών. 6 µήνας cm gr Άνοιγµα µατιών, εµφάνιση «λίπους», οργανικά ολοκληρωµένο όχι ώριµο λειτουργικά, αντιδρά σε εξωτερικούς ήχους 7 µήνας cm 900gr 1,8kgr Ραγδαία αύξηση βάρους, αρχίζει να µορφοποιείται λιπώδης ιστός, παρουσιάζει στοιχεία εξαρτηµένης µάθησης. 8 µήνας cm 1,8 2,7 kgr Έντονη κινητική δραστηριοποίηση 9 µήνας cm 2,7 3,6 kgr Μητρικές συσπάσεις, τοκετός, γέννηση.

24 2. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κατά την πάρα πολύ κρίσιµη αυτή προγεννητική περίοδο για την ανάπτυξη του ατόµου αρκετοί είναι οι παράγοντες που µπορούν να επηρεάσουν την οµαλή εξέλιξη και να προκαλέσουν διαταραχές. Κάποιοι από αυτούς τους παράγοντες είναι µη ελεγχόµενοι και δεν σχετίζονται άµεσα ούτε µε την µητέρα ούτε και µε το περιβάλλον της. Κάποιοι άλλοι όµως παράγοντες σχετίζονται µε την µητέρα και το περιβάλλον και υπό την έννοια αυτοί µπορούν να προβλεφθούν και να µετριασθεί η αρνητική τους επίδραση στην οµαλή εξέλιξη και ανάπτυξη του εµβρύου. Οι χρωµοσωµικές και γονιδιακές ανωµαλίες είναι οι δύο βασικοί µη ελεγχόµενοι παράγοντες που διαταράσσουν την οµαλή εξέλιξη του νέου οργανισµού. Τέτοιες ανωµαλίες θα έχουν µια επίπτωση στην µετέπειτα εξέλιξη τού ατόµου που θα είναι από µέτρια αρνητική ως πολύ σοβαρή ή καταστροφική. Η ένωση του σπερµατοζωαρίου µε το ωάριο σηµατοδοτεί την έναρξη της ανάπτυξης. Το σπερµατοζωάριο είναι φορέας 23 χρωµοσωµάτων που µεταφέρουν όλο το γενετικό υλικό του πατέρα. Το ωάριο επίσης περιέχει 23 χρωµοσώµατα πού είναι η συνεισφορά της µητέρας στις κληρονοµικές καταβολές του παιδιού. Το νεογνό λοιπόν µεταφέρει 46 χρωµοσώµατα (23 ζεύγη). Κάθε χρωµόσωµα µε την διαδικασία της µίτωσης έχει και ένα αντίγραφο σε κάθε κύτταρο του οργανισµού. Έχει υπολογισθεί ότι µέσα σε κάθε χρωµόσωµα µπορεί να υπάρχουν έως και γονίδια. Υπό φυσιολογικές συνθήκες τα χρωµοσώµατα και τα γονίδια παραµένουν αµετάβλητα και πολλαπλασιάζονται µε την µίτωση φυσιολογικά κατά την προγεννητική περίοδο. Όµως ένας αριθµός γενετικών παραγόντων πριν την σύλληψη έχει αποδειχθεί ότι µπορεί να µεταβάλλει την φυσιολογική διαδικασία της ανάπτυξης. Επίσης υπάρχουν ενδείξεις ότι η λήψη ή η έκθεση σε κάποιες χηµικές και µολυσµατικές ουσίες ίσων προκαλούν χρωµοσωµικές ανωµαλίες ακόµα και µετά την σύλληψη. Αν και οι περισσότερες χρωµοσωµικές ανωµαλίες είναι τόσο ασήµαντες που σπάνια διακρίνονται στα νεογέννητα, ένα βέβαιο ποσοστό 1% των παιδιών που γεννιούνται έχουν ορατά συµπτώµατα χρωµοσωµικών ανωµαλιών. Επίσης υπολογίζεται ότι το µεγαλύτερο ποσοστό προγεννητικής θνησιµότητας (εκτρώσεων) οφείλεται σε χρωµοσωµικές ανωµαλίες. Στον πίνακα 3 καταγράφονται οι πιο συχνές χρωµοσωµικές ανωµαλίες που παρατηρούνται στον γενικό πληθυσµό.

25 Πίνακας 3 (στοιχεία από Παρασκευόπουλο). ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΗ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Σύνδροµο Down Σύνδροµο Turner Σύνδροµο Klinefelter Καθυστέρηση στα στάδια της κινητικής εξέλιξης, υποτονία και υπερευκαµψία, σηµαντικές καθυστερήσεις στη κατάκτηση και εκτέλεση στοιχειωδών κινήσεων, νοητική καθυστέρηση. Μόνο στα κορίτσια, δυσπλασία γενετικών οργάνων και νοητική καθυστέρηση. Μόνο στα αγόρια, ατροφικά γεννητικά όργανα, στείρωση, νοητική καθυστέρηση Τα συµπτώµατα των γονιδιακών ανωµαλιών ποικίλουν πολύ και η σοβαρότητα τους εξαρτάται από το αν το µεταλλαγµένο γονίδιο βρίσκεται σε ένα αυτοσωµικό χρωµόσωµα ή σε ένα χρωµόσωµα που σχετίζεται µε το φύλο του νεογνού, καθώς επίσης και αν βρίσκεται µόνο στο ένα γονίδιο ή αν υπάρχει και στο έτερο του ζεύγους του. Οι γονιδιακές ανωµαλίες προκαλούν συνήθως νοητική καθυστέρηση και διαταραχές στην κινητική εξέλιξη οι συνηθέστερες των οποίων παρουσιάζονται στον πίνακα 4. Σήµερα µε την βοήθεια της ιατρικής επιστήµης πολλές από χρωµοσωµικές και γονιδιακές ανωµαλίες µπορούν να προληφθούν µε γενετική καθοδήγηση και να διαγνωσθούν προγεννητικά Πίνακας 4 από Gallahue & Ozmun ΣΥΧΝΟΤΕΡΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΙ ΟΣ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ/ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ισχιδή ράχη Spina Bifida 1/2000 γεννήσεις, Ατελές ραχιαίο κλείσιµο ενός σπονδύλου µερική ή ολική παράλυση κάτω άκρων µερική η ολική αδυναµία ελέγχου σφικτήρα και ουρήθρας. Μυοπάθεια Muscular dystrophy 1/1000 γεννήσεις, 6πλάσια συχνότητα στα αγόρια, σταδιακή µείωση της µυϊκής δύναµης, καταλήγει στον θάνατο.

26 Φαινυλκετονουρία PKU ρεπανοπυρηνική αναιµία Αµαυρωτική ιδιωτεία (Tay-Sachs Syndrome) Ραιβοκοιλοποδία Clubfoot Σοβαρή νοητική καθυστέρηση Αν διαγνωσθεί αµέσως µετά την γέννηση προλαµβάνεται µε διαιτητική αντιµετώπιση. Αναιµία, πόνος, προβληµατικά ζωτικά όργανα, καθυστερηµένη ανάπτυξη και κινητική εξέλιξη, πιθανή πρόωρη θνησιµότητα. Παρουσιάζεται νοητική έκπτωση, απώλεια κινητικού ελέγχου, τύφλωση, παράλυση και βέβαιος θάνατος 1/400 γεννήσεις κυρίως στα αγόρια. Βελτιώνεται σε µικρή ηλικία χειρουργικά, αν όχι τότε περιορίζει σοβαρά την κινητική εξέλιξη. Εκτός από τις χρωµοσωµικές και γονιδιακές ανωµαλίες µια άλλη σειρά παραγόντων που σχετίζονται µε την µητέρα και το περιβάλλον της µπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη του εµβρύου και να προκαλέσουν διαταραχές στην κινητική, γνωστική και νοητική του ανάπτυξη. Η κακή διατροφή και η λήψη φαρµάκων και τοξικών χηµικών ουσιών (ναρκωτικά, αλκοόλ, κάπνισµα) από την µητέρα. Έρευνες δείχνουν ότι τα βρέφη οικογενειών µε χαµηλό κοινωνικό-οικονοµικό επίπεδο όπου οι έγκυες µητέρες συνήθως υποσιτίζονται γεννιούνται µε χαµηλότερο βάρος και µέγεθος. Τούτο µπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την µετέπειτα εξέλιξη του παιδιού, γιατί τα βρέφη µε χαµηλό βάρος γέννησης παρουσιάζουν αυξηµένες πιθανότητες να αναπτύξουν διαταραχές και ανήκουν στην κατηγορία των βρεφών υψηλού κινδύνου. Το βάρος που βάζει η µητέρα κατά την εγκυµοσύνη αποτελεί δείκτη καλής ή κακής διατροφής και κιλ. επιπλέον κατά την εγκυµοσύνη θεωρούνται απαραίτητα. Η λήψη χηµικών ουσιών και ιδιαίτερα φαρµάκων κατά το πρώτο 4µηνο της εγκυµοσύνης θεωρείται ιδιαίτερα ριψοκίνδυνη για το έµβρυο και µπορεί να προκαλέσει δυσµορφίες, κινητικές, αισθητηριακές και νοητικές διαταραχές, ορµονικά προβλήµατα και βλάβες στα ζωτικά όργανα του εµβρύου που είναι ακόµα υπό ανάπτυξη. Παρόµοια η λήψη ναρκωτικών ουσιών, αλκοόλ και το κάπνισµα µπορεί να διαταράξει την εξέλιξη του παιδιού προκαλώντας πρόωρο τοκετό, µειωµένο βάρος γέννησης, δυσµορφίες, µαθησιακές δυσκολίες και καθυστερηµένη νοητική ανάπτυξη. Αξίζει να σηµειωθεί το σύνδροµο του αλκοόλ που είναι µια διαταραχή που οφείλεται

27 στην αυξηµένη κατανάλωση αλκοόλ κατά την εγκυµοσύνη και προκαλεί σοβαρές επιπλοκές στην ανάπτυξη των παιδιών όπως καθυστερηµένη σωµατική ανάπτυξη, µειωµένη κρανιακή περιφέρεια, στενά, µικρά µάτια και µειωµένη οπτική αντίληψη, καρδιακά προβλήµατα, υπερκινητικότητα και µέτρια νοητική καθυστέρηση. Επικίνδυνες επίσης, ιδιαίτερα κατά το πρώτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης είναι διάφορες µεταδοτικές ή χρόνιες ασθένειες της µητέρας όπως ερυθρά, ιλαρά, παρωτίτιδα, AIDS, διαβήτης, σύφιλη, κ.ά. που µπορούν να προκαλέσουν σοβαρές σωµατικές αισθητηριακές και νοητικές ανωµαλίες στο έµβρυο. Μετά τους πρώτους 4 µήνες της εγκυµοσύνης ο κίνδυνος διαταραχών από τις ασθένειες της εγκύου µειώνονται. Ένας άλλος σηµαντικός παράγοντας που ίσως επηρεάζει την οµαλή εξέλιξη του εµβρύου είναι η ηλικία της µητέρας. Ηλικίες υψηλού κινδύνου θεωρούνται οι µικρότερες των 18 και µεγαλύτερες των 35 ετών. Για κάθε µια 5ετία ύστερα από τα 25 οι πιθανότητες για χρωµοσωµικές ανωµαλίες στο έµβρυο αυξάνουν κατά 25% γιατί µαζί µε την µητέρα µεγαλώνουν και τα ωάρια της που αναπτύσσονται από την εµβρυϊκή της ακόµα ηλικία. Από την άλλη πλευρά οι έφηβες µητέρες έχουν αυξηµένες πιθανότητες να γεννήσουν πρόωρα ή χαµηλού βάρους µωρά µε µαθησιακές και αναπτυξιακές διαταραχές. Η ηλικία του πατέρα είναι λιγότερο σηµαντική διότι ο άνδρας έχει την δυνατότητα να αναπαράγει φρέσκα γενετικά κύτταρα (σπερµατοζωάρια) ανά τακτά χρονικά διαστήµατα. Τέλος η ψυχολογική κατάσταση της µητέρας, διάφοροι τραυµατισµοί κατά την εγκυµοσύνη, η έκθεση της σε µολυσµένο περιβάλλον και σε ραδιενέργεια και η ασυµβατότητα της οµάδος αίµατος της εγκύου µε αυτή του εµβρύου δύνανται να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες σε όλα τα οργανικά συστήµατα του εµβρύου καθώς επίσης και στην νοητική του λειτουργία. Κίνδυνοι για την µετέπειτα εξέλιξη του παιδιού µπορεί να παρουσιασθούν και κατά τον τοκετό. Τραυµατισµοί του εµβρύου από λάθος ιατρικούς χειρισµούς ή ιατρικά εργαλεία είναι συχνά η αιτία για την πρόκληση κινητικών βλαβών στο παιδί. Επίσης καθυστέρηση της πρώτης αναπνοής του παιδιού στο εξωτερικό περιβάλλον είναι συχνή αιτία για την νέκρωση µέρους του εγκεφάλου που προκαλεί εγκεφαλική παράλυση µε σοβαρές επιπτώσεις στην κινητική, αισθητηριακή και νοητική εξέλιξη του παιδιού. Υπολογίζεται ότι το 90% των περιπτώσεων της εγκεφαλικής παράλυσης προκαλούνται κατά τον τοκετό.

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΜΥΪΚΟΣ ΤΟΝΟΣ Είναι η συνεχής ελαφρά σύσπαση των µυών ακόµη και σε κατάσταση ηρεµίας. ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΥΪΚΟΥ ΤΟΝΟΥ Εγκεφαλική παράλυση Κρανιοεγκεφαλική κάκωση Κακώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ. Τίτλος Στόχος και Περιεχόµενα Λέξεις-Κλειδιά Στόχος της ιάλεξης: Περιεχόµενα της διάλεξης. Βασική Βιβλιογραφία

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ. Τίτλος Στόχος και Περιεχόµενα Λέξεις-Κλειδιά Στόχος της ιάλεξης: Περιεχόµενα της διάλεξης. Βασική Βιβλιογραφία MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ «Η ψυχοκινητική καθυστέρηση ως σημαντικό κομμάτι πολλών διαταραχών. Μέθοδοι ψυχοκινητικής ανάπτυξης καθώς και υλικό (ασκήσεις) ως εναλλακτική μορφή επικουρικής αγωγής στη λογοθεραπεία». Γιαννάκη Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

21-24 μήνες...84 Ενδεικτικές καθημερινές αναπτυξιακές δραστηριότητες για εσάς και το παιδί σας (6-24 μηνών)...90 2 έως 3 ετών...93 Η εκπαίδευση στη

21-24 μήνες...84 Ενδεικτικές καθημερινές αναπτυξιακές δραστηριότητες για εσάς και το παιδί σας (6-24 μηνών)...90 2 έως 3 ετών...93 Η εκπαίδευση στη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 Εισαγωγή...11 Βασικές αρχές της ανάπτυξης... 13 Βρεφική ανάπτυξη (σωματική, κινητική, γνωστική, γλωσσική, ψυχοσυναισθηματική)...18 Η ανάπτυξη του εγκεφάλου...22 Η σημασία των ερεθισμάτων...24

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Κύκλος σεµιναρίων στην Ανάλυσης της Συµπεριφοράς όπως αυτή εφαρµόζεται στις ιαταραχές Αυτιστικού Φάσµατος Το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΙ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΙ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΤΣΟΥΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΞΕΝΟΦΩΝ. (ΜΕΡΟΣ 1ο) ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ): Το ΚΝΣ εξετάζει, αξιολογεί και επεξεργάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ Σύνδροµο Down Το σύνδροµο Down είναι µια γενετική ανωµαλία ου εριλαµβάνει συνδυασµό χαρακτηριστικών, ό ως νευµατική καθυστέρηση, συγκεκριµένα χαρακτηριστικά ροσώ ου και συχνά καρδιακά

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 13η Πολιομυελίτιδα - Ακρωτηριασμοί

Διάλεξη 13η Πολιομυελίτιδα - Ακρωτηριασμοί ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 13η Πολιομυελίτιδα - Ακρωτηριασμοί Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Πολιομυελίτιδα Νόσος που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ. Ηµιπληγία, ιπληγία, Τετραπληγία, Αθετωσική Ε.Π. (έξω πυραµιδική) και Αταξική Ε.Π. 1.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ. Ηµιπληγία, ιπληγία, Τετραπληγία, Αθετωσική Ε.Π. (έξω πυραµιδική) και Αταξική Ε.Π. 1. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ Μια γενικώς αποδεκτή ταξινόµηση είναι σήµερα του HAGBERG που στηρίζεται στην κλινική εικόνα και την τοπογραφική κατανοµή των κινητικών αναπηριών όπου διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η φυσιολογική εγκυμοσύνη στον άνθρωπο διαρκεί 40 εβδομάδες ή 280 ημέρες. Η 1 η ημέρα της κύησης είναι η 1 η ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως (όταν ακόμη δεν έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Στην περίπτωση αυτή, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τις εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ στο τηλ. 210 3302828 ή στείλτε e-mail στο info@dioptra.gr

Στην περίπτωση αυτή, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τις εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ στο τηλ. 210 3302828 ή στείλτε e-mail στο info@dioptra.gr Αν το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας ή οποιοδήποτε άλλο βιβλίο των εκδόσεων ΔΙΟΠΤΡΑ, δεν φέρει το ιριδίζον ολόγραμμα με το διακριτικό σήμα των εκδόσεων ΔΙΟΠΤΡΑ στο εξώφυλλό του, είναι κλεψίτυπο και η

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15 Πρόλογος... 21 1 Eπισκόπηση: H εκπαίδευση των κωφών... 29 Eισαγωγή... 29 Η επίδραση της δημόσιας εκπαίδευσης... 39 Oρισμοί... 44 Απλοί γενικοί ορισμοί...

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα,

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα, A Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Moνάδα Αναπτυξιακής & Συμπεριφορικής Παιδιατρικής Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Χωρέμειο Ερευνητικό Εργαστήριο ιευθυντής-καθηγητής: Γ. Χρούσος Αγαπητέ γονέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρακάτω εργασίες αποτελούν μέρος της απόκτησης του τίτλου σπουδών της

Οι παρακάτω εργασίες αποτελούν μέρος της απόκτησης του τίτλου σπουδών της ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ποια είναι.. Η Δρόσου Ελένη (1982) κατάγεται από την Κορινθία. Το έτος 1999 αποφοιτεί από το Γεν. Λύκειο Κορίνθου και ξεκινάει τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση της στην Αθήνα. Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΙΣΧΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ Συγγενής διαταραχή του ισχίου που προκαλείται από την ανώµαλη ανάπτυξη ενός ή όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στη Βιολογία

Εργασία στη Βιολογία Εργασία στη Βιολογία Τι είναι το χρωμόσωμα? Το χρωμόσωμα είναι μια οργανωμένη δομή DNA και πρωτεϊνών που βρίσκεται στα κύτταρα. Είναι ένα μοναδικό κομμάτι DNA που περιλαμβάνει πολλά γονίδια και άλλες ακολουθίες

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη ο ρόλος του λογοθεραπευτή Dore Blom Λογοθεραπεύτρια Senior NDT Bobath tutor Διαταραχές σίτισης και κατάποσης στην βρεφική ηλικία «αναπτυξιακή δυσφαγία»

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν.

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. ΚΑΤ Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοβαρός ο Αντίχτυπος στη Ζωή του Ασθενή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ενότητα για την απασχόληση ατόµων µε ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ Κριτήρια Ποιοτική απόκλιση στην κοινωνική αλληλεπίδραση Ποιοτική απόκλιση στην επικοινωνία υσκολίες στη σκέψη, στη φαντασία, περίεργα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4η Νοητική Υστέρηση

Διάλεξη 4η Νοητική Υστέρηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 4η Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Νοημοσύνη Νοημοσύνη είναι η ανώτατη μορφή προσαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ : ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ I I ΘΕΜΑ: ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Α. Μ. Ε. Α) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κα. ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες Χρωμοσωματικές ανωμαλίες ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ: 50% ΤΩΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 60 ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ~0.7% ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ 2 % ΤΩΝ ΚΥΗΣΕΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές FOUNDERS CLUB Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές Το Πρόγραμμα Founders Club είναι το πληρέστερο πρόγραμμα ιδιωτικής εκπαίδευσης Λογοθεραπείας που υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική

Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική επανένταξη Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΦΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚ- ΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ «ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ενότητα 2: Η ανάπτυξη του αγέννητου ανθρώπου Μιλτιάδης Βάντσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

- Ενδεικτικές διδακτικές προσεγγίσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής

- Ενδεικτικές διδακτικές προσεγγίσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Βασικές γνώσεις Πρώτων Βοηθειών - Ενδεικτικές διδακτικές προσεγγίσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιδασκαλία των Πρώτων Βοηθειών στα πλαίσια της Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα