Πτυχιακι Εργαςία. Σφςτθμα διαχείριςθσ οντολογίασ προςωπικοφ προφίλ μζςω διαδικτφου. Αντόνιο Κατίτ Μάριοσ Μυλωνάσ. Επιβλζπων: Κϊςτασ Βαςιλάκθσ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πτυχιακι Εργαςία. Σφςτθμα διαχείριςθσ οντολογίασ προςωπικοφ προφίλ μζςω διαδικτφου. Αντόνιο Κατίτ Μάριοσ Μυλωνάσ. Επιβλζπων: Κϊςτασ Βαςιλάκθσ"

Transcript

1 Πανεπιςτιμιο Πελοποννιςου Σχολι Θετικϊν Επιςτθμϊν και Τεχνολογίασ Τμιμα Επιςτιμθσ και Τεχνολογίασ Υπολογιςτϊν Πτυχιακι Εργαςία Σφςτθμα διαχείριςθσ οντολογίασ προςωπικοφ προφίλ μζςω διαδικτφου Αντόνιο Κατίτ Μάριοσ Μυλωνάσ Επιβλζπων: Κϊςτασ Βαςιλάκθσ Τρίπολθ, 2009

2 Περίλθψθ Μία οντολογία είναι μια διαμοιραηόμενθ και κοινι αντίλθψθ κάποιου τομζα. Ζνασ βαςικόσ τθσ ςτόχοσ είναι να επιλφει προβλιματα που ζγκεινται ςτθν απουςία κοινισ αντίλθψθσ, ενϊ παράλλθλα το μοντζλο αναπαράςταςθσ που χρθςιμοποιεί μπορεί να γίνει άμεςα αντιλθπτό από ανκρϊπουσ αλλά και να χρθςιμοποιθκεί για επεξεργαςία από υπολογιςτζσ. Οι οντολογίεσ άρχιςαν πλζον να χρθςιμοποιοφνται και ςτο διαδίκτυο, ςτα πλαίςια του επονομαηόμενου Σθμαςιολογικοφ Ιςτοφ. Χαρακτθριςτικά που ζχει μια οντολογία για να δομθκεί είναι οι κλάςεισ, οι ιδιότθτεσ κλάςεων, οι περιοριςμοί, οι ςχζςεισ και τα ςτιγμιότυπα. Για να αναπτυχκεί μια οντολογία μποροφμε να ορίςουμε πρϊτα τισ κλάςεισ τθσ ακολοφκωσ να τισ ιεραρχιςουμε και να ορίςουμε τισ ιδιότθτεσ τθσ κλάςθσ και τουσ περιοριςμοφσ αυτισ. Θα μελετιςουμε τον τρόπο που ςυνδράμει θ οντολογία ςτθν διαχείριςθ του προςωπικοφ προφίλ του χριςτθ. Το εγχείρθμα αυτό κα πραγματοποιθκεί μζςω διαδικτυακισ εφαρμογισ που φτιάξαμε για αυτό το ςκοπό βαςιςμζνο ςε πρότυπο οντολογίασ θ οποία κα αναλυκεί. Για να προάγουμε τθ διαλειτουργικότθτα των ςυςτθμάτων μζςα από τθ δυνατότθτα χριςθσ των οντολογιϊν από οποιαδιποτε εφαρμογι, κα υλοποιιςουμε δυνατότθτεσ ανάκτθςθσ τθσ οντολογίασ ι τμθμάτων τουσ μζςα από υπθρεςίεσ διαδικτφου. Μία υπθρεςία διαδικτφου κακορίηεται από τον οργανιςμό W3C ωσ ςφςτθμα λογιςμικοφ ςχεδιαςμζνο να υποςτθρίξει τθν αλλθλεπίδραςθ μθχανισ με μθχανι μζςω διαδικτφου. Αρκετζσ φορζσ χρθςιμοποιοφνται ωσ διαδικτυακζσ διεπαφζσ προσ ιδθ υπάρχουςεσ λειτουργίεσ, οι οποίεσ ζτςι κακίςτανται προςπελάςιμεσ μζςω διαδικτφου 2

3 Abstract An Ontology is a shared and common representation of a domain. One of its basic goals is to solve problems that lie in the absence of common representation, while at the same time the representation it offers can be both understood by humans and processed by machines. Ontologies are now used in the internet, in the context of the Semantic Web. An ontology incorporates classes, class properties, restrictions, relationships and instances. In order to develop an ontology, one method is to first define the classes, then create a taxonomy and finally define the properties of the classes and the related restrictions. We will study how an ontology can be used for managing users personal profiles. This will be demonstrated through a web application that has been built for this purpose, and has been based on an ontology standard, which will be also presented. In order to promote systems interoperability through the usage of an ontology by any application, we will implement functionality to retrieve the whole ontology or parts of it through web services. A web service is defined by the W3C committee as a software system designed to support the machine-to-machine interaction through the internet. Often, web services are built as web interfaces to already existing functionalities, making them available through the internet. 3

4 Περιεχόμενα Περίληψη 2 Abstract 3 Περιεχόμενα 4 Ευρετήριο πινάκων 6 Ευρετήριο εικόνων και ςχημάτων 7 Ειςαγωγή 8 Προςδιοριςμόσ του προβλήματοσ 10 Τι θα παρουςιάςουμε 12 Οντολογία Οριςμόσ Βαςικά ςυςτατικά τθσ Οντολογίασ Ανάπτυξθ Οντολογίασ Πωσ ςυνδράμουν οι οντολογίεσ ςτθν διαχείριςθ προςωπικοφ προφίλ Οντολογίεσ ζναντι βάςεων δεδομζνων 15 Το Protégé και η δομή τησ βάςησ που χρηςιμοποιεί 16 Αναπαράςταςθ κλάςεων 17 Αναπαράςταςθ slot 18 Περίπτωςθ 1 19 Περίπτωςθ 2 20 Περίπτωςθ 3 20 Αναπαράςταςθ ςτιγμιότυπου 21 Παρουςίαςη τησ εφαρμογήσ 23 Οδθγίεσ προετοιμαςίασ και εγκατάςταςθσ 23 Οδθγίεσ για τθ βάςθ δεδομζνων 23 Οδθγίεσ για τισ υπθρεςίεσ διαδικτφου Σφςτθμα διαχείριςθσ οντολογίασ προςωπικοφ προφίλ My Moutsouna Οι βαςικζσ ςελίδεσ του ςυςτιματοσ Οι λειτουργίεσ του ςυςτιματοσ 38 4

5 2.3. Περιγραφι των scripts Ανάκτθςθ οντολογίασ μζςω υπθρεςιών διαδικτφου Ανάπτυξθ υπθρεςιϊν διαδικτφου με το εργαλείο NetBeans Υπθρεςίεσ ανάκτθςθσ τθσ οντολογίασ διαχείριςθσ προςωπικοφ προφίλ Υπθρεςία RetrieveOntology Υπθρεςία RetrieveNodes Υπθρεςία RetrieveChain Ανάπτυξθ πελάτθ υπθρεςίασ διαδικτφου με το εργαλείο NetBeans Πελάτεσ των υπθρεςιϊν ανάκτθςθσ τθσ οντολογίασ διαχείριςθσ προςωπικοφ προφίλ Πελάτθσ υπθρεςίασ RetrieveOntology Πελάτθσ υπθρεςίασ RetrieveNodes Πελάτθσ υπθρεςίασ RetrieveChain 71 Μελλοντικά ςχζδια και ςκζψεισ 72 Βιβλιογραφία 74 5

6 Ευρετιριο πινάκων Πίνακασ 1. Οι ςτιλεσ του πίνακα αποκικευςθσ τθσ οντολογίασ. 17 Πίνακασ 2. Καταχωριςεισ για τθν αναπαράςταςθ μιασ κλάςθσ 18 Πίνακασ 3. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ ιδιότθτασ με περιοριςμό τιμϊν 19 Πίνακασ 4. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ ιδιότθτασ με πολλαπλζσ τιμζσ 20 Πίνακασ 5. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ slot που είναι αναφορά ςε ςτιγμιότυπο κλάςθσ 21 Πίνακασ 6. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ ςτιγμιότυπου 22 Πίνακασ 7. Πίνακασ διαφορετικϊν αναπαραςτάςεων slot 57 Πίνακασ 8. Πίνακασ αναπαράςταςθσ τιμισ slot 58 6

7 Ευρετιριο εικόνων και ςχθμάτων Εικόνα Εκκίνθςθ εφαρμογισ 25 Εικόνα Πάνελ Διαχειριςτι 26 Εικόνα Σφςτθμα διαχείριςθσ κλάςεων 27 Εικόνα Αποτζλεςμα ςτθν περίπτωςθ αναηιτθςθσ κλάςθσ 27 Εικόνα Λεπτομζρειεσ Κλάςθσ 28 Εικόνα Λεπτομζρειεσ Κλάςθσ με ςτιγμιότυπα 29 Εικόνα Προςκικθ Κλάςθσ 30 Εικόνα Διαγραφι κλάςθσ 30 Εικόνα Προςκικθ ιδιότθτασ ςε κλάςθ 31 Εικόνα Προςκικθ Στιγμιοτφπου 31 Εικόνα Προβολι Στιγμιοτφπου 32 Εικόνα Τροποποίθςθ Στιγμιότυπου 32 Σχιμα 1 Θ αρχιτεκτονικι των υπθρεςιϊν διαδικτφου 50 Σχιμα 2 WSDL 1.1 και WSDL Σχιμα 3. Αλλαγι τρόπου προβολισ 52 Σχιμα 4. προςκικθ Operation 52 Σχιμα 5. Παράμετροι Operation 52 Σχιμα 6. Αυτόματα γεννοφμενοσ κϊδικασ Operation 53 Σχιμα 7. Προςκικθ ςτον κϊδικα του operation 53 Σχιμα 8. Δοκιμαςτικι εκτζλεςθ τθσ υπθρεςίασ 54 Σχιμα 9. Οκόνθ δοκιμισ τθσ υπθρεςίασ 54 Σχιμα 10. Οκόνθ αποτελεςμάτων δοκιμισ τθσ υπθρεςίασ 55 7

8 Ο 8 Ειςαγωγι Παγκόςμιοσ Ιςτόσ ζχει γίνει μπει για τα καλά ςτθν κακθμερινότθτα μασ, κακϊσ ζχει παρζλκει πολφσ καιρόσ από τθν εποχι που το Internet ιταν προνόμιο των λίγων κακϊσ θ πρόςβαςθ ς αυτό ιταν απαγορευτικι τόςο οικονομικά όςο και από άποψθσ ευχρθςτίασ για τον μζςο χριςτθ. Θ μεταβολι των ςυνκθκϊν αυτϊν ςε ςυνδυαςμό με τθν απλότθτα που διακατζχει τον Παγκόςμιο Ιςτό ςτθ δομι του, τθν ευκολία ςυγγραφισ ςελίδων ςε γλϊςςα HTML (μζςω εκμάκθςθσ τθσ γλϊςςασ ι μζςω πιο εφχρθςτων εργαλείων), κακϊσ και θ ςθμαντικι πρόοδοσ ςτθν ευχρθςτία των διαδικτυακϊν εφαρμογϊν (web applications) ςυνζβαλαν ςτα μζγιςτο για τθν εξάπλωςθ του Παγκόςμιου Ιςτοφ ςτον μζςο χριςτθ. Ο παγκόςμιοσ ιςτόσ κεωρείται ςιμερα ζνα απαραίτθτο μζςο τθσ κακθμερινότθτασ των χρθςτϊν για ενθμζρωςθ, ψυχαγωγία, επικοινωνία ανάκτθςθ πλθροφοριϊν κ.λπ. Θ απιχθςθ και θ εξάπλωςθ που τυγχάνει ο Παγκόςμιοσ Ιςτόσ ζχει ωσ αποτζλεςμα ςτισ τάξεισ του να βρίςκονται ςωρεία δεδομζνων, δεδομζνα όπου ςτθν πλειοψθφία τουσ, λόγω τθσ υπάρχουςασ δομισ του Παγκόςμιου Ιςτοφ και των τρεχόντων μεκόδων αναηιτθςθσ, παραμζνουν αναξιοποίθτα. Θ αναηιτθςθ μζςω των μθχανϊν αναηιτθςθσ ςτον Παγκόςμιο Ιςτό πραγματοποιείται μζςω λζξεων-κλειδιϊν. Για παράδειγμα, αν επικυμοφμε να ψάξουμε κάτι ςχετικό με τθν «Ιςτορία τθσ Κφπρου», τα αποτελζςματα που κα μασ επιςτραφοφν ςε μια μθχανι αναηιτθςθσ του Παγκόςμιου Ιςτοφ κα εξαχκοφν λαμβάνοντασ υπόψθ κυρίωσ τισ λζξεισ-κλειδιά που χρθςιμοποιιςαμε, τθ ςυχνότθτα εμφάνιςθσ των λζξεων του ςυνδυαςμοφ που δϊςαμε για αναηιτθςθ και, τζλοσ, τθ ςθμαντικότθτα του ιςτοχϊρου που περιζχει τισ ςελίδεσ. Τελικά, ςτο αποτζλεςμα περιλαμβάνονται αρκετά αποτελζςματα άςχετα με το αντικείμενο τθσ αναηιτθςθσ μασ. Ζτςι δθμιουργικθκε θ ανάγκθ για ανάπτυξθ μιασ ςυγκροτθμζνθσ μορφισ Ιςτοφ, του ςθμαςιολογικοφ ιςτοφ, ϊςτε θ αναηιτθςθ να αποκτά και εννοιολογικι υπόςταςθ και τα αποτελζςματα να είναι πιο δομθμζνθ πλθροφορία και όχι απλϊσ δεδομζνα όπωσ ςτον Παγκόςμιο Ιςτό. Για να επιτευχκεί αυτό, ζνα ιδιαίτερα χριςιμο εργαλείο είναι οι οντολογίεσ οι οποίεσ μποροφν να αναπαριςτοφν τθν πλθροφορία και τθ ςθμαςιολογία τθσ. Οι οντολογίεσ, ςε ςχζςθ με τισ Βάςεισ Δεδομζνων που χρθςιμοποιοφνται ςτον Παγκόςμιο Ιςτό, κατατάςςονται ςτθν κατθγορία τθσ θμιδομθμζνθσ πλθροφορίασ. Στα πλαίςια τθσ παροφςασ πτυχιακισ εργαςίασ αναπτφχκθκε μία εφαρμογι ςθμαςιολογικοφ ιςτοφ που επιτρζπει ςτον μζςο χριςτθ να διαχειρίηεται τθν προςωπικι του οντολογία μζςω μιασ φιλικισ προσ αυτόν διεπαφισ μιασ διαδικτυακι εφαρμογισ, θ οποία τον απομονϊνει από πολφπλοκουσ όρουσ και ζννοιεσ που κα χρθςιμοποιοφςε ζνα ςφςτθμα διαχείριςθσ οντολογιϊν όπωσ το Protégé.

9 Επιπρόςκετα κα παρουςιαςτεί και θ εξαγωγι πλθροφοριϊν τθσ οντολογίασ για διοχζτευςθ τθσ ςε διάφορζσ εφαρμογζσ και αξιοποίθςθ τθσ. 9

10 Τ Προςδιοριςμόσ του προβλιματοσ ο πρόβλθμα μασ επικεντρϊνεται ςτο γεγονόσ πωσ οι οντολογίεσ, παρόλα τα πλεονεκτιματα που τισ χαρακτθρίηουν όςον αφορά τθν αναπαράςταςθ τθσ πλθροφορίασ ςε ςυγκροτθμζνθ μορφι, είναι εξαιρετικά δυςνόθτεσ ςτθ διαχείριςθ τουσ και τον εμπλουτιςμό τουσ και χρειάηονται εξειδικευμζνεσ γνϊςεισ για τθν κατανόθςθ τθσ φιλοςοφίασ που τισ διζπει, όπωσ επίςθσ και ειδικό λογιςμικό για διαχείριςθσ τουσ. Ωσ απόρροια των προθγουμζνων, κακίςτανται απρόςιτεσ και απαγορευτικζσ για τον μζςο χριςτθ. Για να αρκοφν τα εμπόδια αυτά, ο ςκοπόσ μασ ςτθν παροφςα πτυχιακι εργαςία είναι θ υλοποίθςθ μιασ εφχρθςτθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ που κα απλουςτεφςει τθ διαχείριςθ των οντολογιϊν επιτρζποντασ ςτον μζςο χριςτθ να δθμιουργιςει και να διαχειριςτεί τθν δικι του οντολογία προςωπικοφ προφίλ, χωρίσ να είναι απαραίτθτο να αςχολθκεί με τουσ πολφπλοκουσ όρουσ και δομζσ των οντολογιϊν. Με τον όρο προςωπικό προφίλ κζλουμε να εκφράςουμε οτιδιποτε διαδραματίηεται γφρω από τον μζςο χριςτθ δθλαδι, κα μπορεί να το χειρίηεται ωσ ατηζντα για να οργανϊςει κατάλλθλα π.χ. το πρόγραμμα των προςεχϊν υποχρεϊςεων και τα ραντεβοφ του, κα μπορεί να αποκθκεφει διευκφνςεισ φωτογραφιϊν, ςτοιχεία επαφϊν δθλαδι τα ςτοιχεία επικοινωνίασ όπωσ , τθλζφωνο, διεφκυνςθ, MSN των φίλων του, των ςυναδζλφων του και λοιπϊν ςυγγενϊν. Επιπρόςκετα ςτον χριςτθ κα δίνεται θ ευχζρεια να μπορεί να ςκιαγραφιςει τθν προςωπικότθτα του μζςω των ανάλογων κατθγοριϊν περί ενδιαφερόντων που τον απαςχολοφν, με αγαπθμζνεσ ατάκεσ, αγαπθμζνο τραγουδιςτι και οτιδιποτε άλλο εμπερικλείει ο όροσ προφίλ όπωσ επίςθσ να προςκζςει ο ίδιοσ κάποια κατθγορία πρϊτου επιπζδου (π.χ. χόμπι) για το προφίλ του. Θ διαδικτυακι εφαρμογι που δθμιουργιςαμε χρθςιμοποιεί για αποκικευςθ το πρότυπο αποκικευςθσ οντολογίασ του Protégé. Θ εφαρμογι κα είναι υπεφκυνθ αυτό το πρότυπο αποκικευςθσ οντολογίασ να το διοχετεφει ςτον χριςτθ ςε κατανοθτι μορφι για να μπορεί ο χριςτθσ να ςυμπλθρϊςει και να εμπλουτίςει τθν οντολογία του προςωπικοφ του προφίλ. Θ διαδικτυακι αυτι εφαρμογι κα πρζπει να ανακτά από τθν οντολογία το ηθτοφμενο από το χριςτθ ςχιμα και να του παρουςιάηει τισ φόρμεσ ςυμπλιρωςθσ ςε κατανοθτι μορφι για ςυμπλιρωςθ τθσ οντολογίασ του προςωπικοφ του προφίλ, όπωσ επίςθσ τθν τροποποίθςθ τθσ και ότι ζχει να κάνει γφρω από το τομζα τθσ διαχείριςθσ τθσ, δθλαδι να τθν εμπλουτίςει με κλάςεισ, υποκλάςεισ και ςτιγμιότυπα. Το προςωπικό προφίλ του χριςτθ κα πρζπει να ορίηεται δυναμικά από τον ίδιο δθλαδι από χριςτθ ςε χριςτθ κα διαφζρει ζτςι θ γζνεςθ των φορμϊν κα πρζπει να γίνεται δυναμικά για να είναι λειτουργικι θ εφαρμογι ςε φάςμα χρθςτϊν και όχι ςε ςυγκεκριμζνθ ομάδα. 10

11 Επιπλζον για να αξιοποιθκεί θ οντολογία κα πρζπει να δθμιουργθκοφν υπθρεςίεσ διαδικτφου, των οποίων θ χρθςιμότθτα τουσ κα είναι για να ανακτοφν πλθροφορίεσ από τθν οντολογία του χριςτθ. Οι πλθροφορίεσ που κα ανακτθκοφν μζςω των υπθρεςιϊν διαδικτφου κα μποροφν ακολοφκωσ να διοχετευτοφν ςε ευφυείσ μθχανιςμοφσ και εφαρμογζσ, οι οποίοι μποροφν να τισ αξιοποιιςουν για εξόρυξθ γνϊςθσ και αλίευςθ ςυμπεραςμάτων γφρω από τον χριςτθ. 11

12 Σ Τι κα παρουςιάςουμε τθν αρχι κα γίνει μια ςφντομθ ειςαγωγι ςτισ οντολογίεσ, με ανάλυςθ και επεξιγθςθ του ακριβι οριςμοφ οφτωσ ϊςτε να είναι δυνατι θ κατανόθςθ των βαςικϊν αρχϊν που χαρακτθρίηουν μια οντολογία. Επίςθσ κα δοφμε πωσ δομείται μια οντολογία και κα αναλφςουμε βαςικζσ ζννοιεσ όπωσ κλθρονομικότθτα, κλάςθ, υποκλάςθ και ςτιγμιότυπο. Προχωρϊντασ κα μελετιςουμε εκτενϊσ το πρότυπο οντολογίασ που δθμιουργεί το Protégé, τθ δομι τθσ οντολογίασ όταν αυτι αποκθκεφεται ςε βάςθ δεδομζνων και τι ςθμαίνει το κάκε πεδίο και τι θ κάκε τιμι που λαμβάνει το κάκε πεδίο τθσ οντολογίασ. Θα προχωριςουμε βλζποντασ πωσ είναι εφικτό να εξάγουμε πλθροφορία από τισ πλειάδεσ τθσ οντολογίασ. Ακολοφκωσ κα γίνει μια παρουςίαςθ τθσ εφαρμογισ που υλοποιικθκε και των λειτουργιϊν τθσ. Θ εφαρμογι χωρίηεται ςε τρία βαςικά μζρθ. Το πεδίο αναφοράσ τθσ εφαρμογισ ιταν αυτό του κοινωνικοφ ιςτοφ, το οποίο γνωρίηει τεράςτια απιχθςθ τθν τελευταία δεκαετία. Το πρϊτο μζροσ, το μενοφ διαχείριςθσ όπου ο χριςτθσ ωσ διαχειριςτισ χειρίηεται όλθ τθν οντολογία, διαχειρίηεται κλάςεισ πεδία και ςτιγμιότυπα, δθλαδι γίνεται διαχείριςθ των κλάςεων, των υποκλάςεων, αφαίρεςθ και πρόςκεςθ πεδίων ςτισ κλάςεισ και των ςτιγμιότυπων, δθλαδι με άλλα λόγια προςομοιϊνει το ίδιο το Protégé. Το δεφτερο μζροσ αποτελείται από τθν διεπαφι μζςου χριςτθ το επονομαηόμενο My Μoutsouna το οποίο ο χριςτθσ κα μπορεί να χρθςιμοποιεί για να επικοινωνεί με φίλουσ που είναι ιδθ εγγεγραμμζνοι ςτο My Μoutsouna, να ανταλλάςςει μθνφματα, να εκφράηει μια κατάςταςθ, να ςυμπλθρϊνει τα ςτοιχεία του προφίλ του και όλα αυτά κα είναι αποκθκευμζνα ςε μορφι οντολογίασ. Στθν ουςία επιχειριςαμε να πραγματϊςουμε μια μικρογραφία του παςίγνωςτου facebook αλλά με κφριο βάροσ ςτθν υποδομι του ςθμαςιολογικοφ ιςτοφ. Το τρίτο μζροσ τθσ πτυχιακισ οι υπθρεςίεσ διαδικτφου αποτελείται από τρεισ υπθρεςίεσ διαδικτφου οι οποίεσ είναι οι ακόλουκεσ 1. Ανάκτθςθ ολόκλθρθσ τθσ οντολογίασ ςε μορφι owl το οποίο είναι πρότυπο του w3c 2. Ανακτά μζροσ τθσ οντολογίασ βάςει περιοριςμϊν οι οποίοι είναι ςε μορφι xml 3. Ανακτά μζρθ τθσ οντολογίασ βάςει περιοριςμϊν και ςε ςυνδυαςμό με ςυνδζςμουσ δοκζντων τφπων και μζγιςτο μικοσ μονοπατιοφ. 12

13 1. Οριςμόσ 13 Οντολογία Ο όροσ οντολογία δεν είναι κακόλου πρόςφατοσ, κακϊσ προχπάρχει από το 400 π.x. όταν ο Αριςτοτζλθσ όριςε ωσ οντολογία τθν επιςτιμθ τθσ φπαρξθσ. Με τον όρο «οντολογία» εννοοφμε τθν ακριβι περιγραφι πραγμάτων και εννοιϊν κακϊσ και των ςχζςεων που υπάρχουν ανάμεςα τουσ. Ο πιο γνωςτόσ οριςμόσ για τθν οντολογία, ςτθν επιςτιμθ των υπολογιςτϊν, πάνω ςτον οποίο ςτθρίχτθκαν και άλλοι οριςμοί, δόκθκε από τον Gruber και είναι ο ακόλουκοσ: Ontology is an explicit specification of a conceptualization «Οντολογία είναι μία ρθτι προδιαγραφι μίασ αντίλθψθσ εννοιϊν» Δθλαδι με αλλά λόγια μια οντολογία είναι μια διαμοιραηομζνθ και κοινι αντίλθψθ κάποιου τομζα, θ οποία μπορεί να ανταλλαγεί μεταξφ ανκρϊπων και ςυςτθμάτων εφαρμογϊν. Θ ςυςχζτιςθ του οριςμοφ του Αριςτοτζλθ με τον οριςμό κατά Gruber βρίςκεται ςτο γεγονόσ ότι ςτα ςυςτιματα τα οποία είναι βαςιςμζνα ςε γνϊςθ, εκείνο που πρζπει να αναπαραςτακεί είναι εκείνο που υπάρχει. Το πρόβλθμα που καλείται να επιλφςει θ οντολογία είναι πωσ είναι απαραίτθτο οι άνκρωποι, οι οργανιςμοί και τα προγράμματα να επικοινωνοφν μεταξφ τουσ, ωςτόςο οι διαφορετικζσ ανάγκεσ και το διαφορετικό υπόβακρο οδθγοφν ςε αποκλίνουςεσ οπτικζσ γωνίεσ και παραδοχζσ για πράγματα που είναι ίδια μεταξφ τουσ δθλαδι δεν υπάρχει κοινι αντίλθψθ. Θ απουςία τθσ κοινισ αντίλθψθσ οδθγεί ςε προβλιματα επικοινωνίασ μεταξφ ανκρϊπων, οργανιςμϊν και προγραμμάτων, με ςυνζπεια να υπάρχουν προβλιματα ςτθν ανεφρεςθ, ανάκτθςθ, αναπαράςταςθ, ερμθνεία και ςυντιρθςθ τθσ πλθροφορίασ, πράγμα το οποίο κατζςτθςε αναγκαιότθτα τθν υιοκζτθςθ των οντολογιϊν. 2. Βαςικά ςυςτατικά τθσ Οντολογίασ Τα βαςικά ςυςτατικά που απαιτοφνται και χρειάηονται για να δομθκεί μια οντολογία είναι 1. Κλάςεισ (Classes): Οι ζννοιεσ που ςχετίηονται με ζνα πεδίο ι κάποιεσ εργαςίεσ οι οποίεσ είναι ςυνικωσ οργανωμζνεσ ςε κάποιο ταξινομικό ςφςτθμα, π.χ. ςε οντολογία προςωπικοφ προφίλ θ ατηζντα και τα ενδιαφζροντα είναι δυο διαφορετικζσ κλάςεισ. 2. Ιδιότθτεσ των Κλάςεων: Είναι ιδιότθτεσ που χαρακτθρίηουν μια κλάςθ, δθλαδι για τθν κλάςθ ατηζντα θ ϊρα αποτελεί ιδιότθτα τθσ. 3. Περιοριςμοί: Οι περιοριςμοί που λαμβάνουν οι ιδιότθτεσ μια κλάςθσ, για παράδειγμα θ ιδιότθτα ϊρα δεν μπορεί να λάβει τθν τιμι κόκκινο.

14 4. Σχζςεισ: Ο τφποσ ςυςχζτιςθσ μεταξφ των εννοιϊν ενόσ πεδίου, για παράδειγμα θ κλάςθ ατηζντα ζχει υποκλάςθ τα ςυνζδρια. 5. Στιγμιότυπα: Θ αναπαράςταςθ ςυγκεκριμζνων αντικειμζνων, για παράδειγμα το ψάρεμα είναι ζνα ςτιγμιότυπο τθσ κλάςθσ ενδιαφζροντα. 3. Ανάπτυξθ Οντολογίασ Για να μπορζςουμε να καταςκευάςουμε ορκά μια οντολογία, μποροφμε να ακολουκιςουμε τα παρακάτω βιματα: 1. Πρζπει να ορίςουμε τισ ζννοιεσ (κλάςεισ) τθσ οντολογίασ. 2. Θα πρζπει να ιεραρχιςουμε τισ ζννοιεσ αυτζσ και να δθμιουργιςουμε τισ κατάλλθλεσ ςχζςεισ αλλθλεπίδραςθσ. 3. Να ορίςουμε και να περιγράψουμε τισ ιδιότθτεσ των κλάςεων και τουσ περιοριςμοφσ που κα τισ διζπουν. 4. Να ςυμπλθρϊςουμε τισ ιδιότθτεσ των εννοιϊν για να είμαςτε ςε κζςθ να λάβουμε ςτιγμιότυπα. 4. Πωσ ςυνδράμουν οι οντολογίεσ ςτθν διαχείριςθ προςωπικοφ προφίλ Θ οντολογία ζχει ζνα πολφ ςθμαντικό ρόλο να διαδραματίςει ςτθ διαχείριςθ του προςωπικοφ προφίλ. Από τθ μια πλευρά μπορεί να αποτελζςει μια χριςιμθ αποκικθ πλθροφοριϊν ςχετικά με πολλζσ πτυχζσ τθσ προςωπικισ ηωισ του χριςτθ. Ζνασ χριςτθσ μπορεί να ζχει φίλουσ, τα προςωπικά του ςτοιχεία όπωσ για παράδειγμα χόμπι, ςπουδζσ και προςωπικά δεδομζνα, φωτογραφίεσ και βίντεο. Με το κατάλλθλο περιβάλλον διαχείριςθσ θ οντολογία μπορεί να γίνει μια προςαρμοςμζνθ αποκικθ πλθροφοριϊν που μπορεί να χρθςιμοποιθκεί ωσ βοικθμα αναμνιςεων του χριςτθ. Από τθν άλλθ πλευρά ςε ςυνεργαςία με ζξυπνουσ μθχανιςμοφσ μια οντολογία μπορεί να είναι ανεκτίμθτθ για τθν εξαγωγι ςυμπεραςμάτων. Σθμειϊνουμε ότι, δεδομζνου των διαφορετικϊν τφπων ομάδων χρθςτϊν και αναγκϊν, θ οντολογία κα ζχει ζνα βαςικό κορμό από κλάςεισ που κα είναι εφκολο να επεκτακεί για να υποςτθρίξει διάφορα ςτερεότυπα χρθςτϊν. Θ δθμιουργία μιασ οντολογίασ δεν είναι εφκολθ διαδικαςία. Για να είναι πραγματικά προςωπικι μια οντολογία κα πρζπει να αντικατοπτρίηει τθν προςωπικότθτα του χριςτθ, αλλά κα πρζπει να το κάνει αυτό μζςω ενόσ ςυγκεκριμζνου γενικοφ μοντζλου που κα επιτρζπει τθν ανταλλαγι πλθροφοριϊν μεταξφ χρθςτϊν και κα είναι χριςιμο ςτουσ υπολογιςτζσ. Θ οντολογία μασ προςπακεί να καλφψει ζνα μεγάλο πλικοσ χαρακτθριςτικϊν των χρθςτϊν, ςυμπεριλαμβανόμενων προςωπικϊν πλθροφοριϊν όπωσ και ςχζςεισ τουσ με 14

15 άλλουσ χριςτεσ, προτιμιςεισ και ενδιαφζροντα. Θ οντολογία μπορεί να επεκτακεί με χριςθ κλθρονομικότθτασ και προςκικθσ νζων κλάςεων όπωσ και με τθν χριςθ ςτιγμιότυπων κλάςεων. Οι κλάςεισ τθσ οντολογίασ μασ διαχωρίηονται ςε δφο κατθγορίεσ. Τθν Thing και τθν Value class. Θ κλάςθ Thing δείχνει το ςφνολο όλων τον προςωπικϊν αντικειμζνων που μπορεί να αποτελοφνται από αφθρθμζνα (abstract) ι απτά (tangible) αντικείμενα. Θ Value class είναι το ςφνολο όλων των δυνατϊν τιμϊν. Ο λόγοσ προςκικθσ τθσ ςτθν οντολογία είναι θ ανάγκθ φπαρξθσ αντικειμζνων πλθροφορίασ όπωσ για παράδειγμα ονόματα, τθλζφωνα κ.ο.κ. 5. Οντολογίεσ ζναντι βάςεων δεδομζνων Οι οντολογίεσ από τισ βάςεισ δεδομζνων ζχουν βαςικζσ διαφορζσ. Μια βάςθ δεδομζνων είναι ζνα ςφνολο από πίνακεσ και οι μεταξφ τουσ ςχζςεισ. Μια οντολογία περιζχει ςυντακτικά και ςθμαςιολογικά πλουςιότερθ πλθροφορία από μια βάςθ δεδομζνων. Θ πλθροφορία αυτι είναι θμιδομιμενο κείμενο ςε φυςικι γλϊςςα και όχι πλθροφορία ενόσ ςχεςιακοφ πίνακα. Επιπρόςκετα οι οντολογίεσ ταιριάηουν περιςςότερο ςτθ δικτυακι αρχιτεκτονικι γιατί εξ οριςμοφ χρθςιμοποιείται για διαμοιραςμό τθσ πλθροφορίασ. 15

16 Το Protégé και θ δομι τθσ βάςθσ που χρθςιμοποιεί Το Protégé είναι ζνα επεκτάςιμο περιβάλλον ανεξάρτθτο από πλατφόρμα για τθν δθμιουργία και επεξεργαςία οντολογιϊν και βάςεων γνϊςθσ. Διαφζρει από τα άλλα εργαλεία επεξεργαςίασ βάςεων γνϊςθσ. Σφμφωνα με τθν ιςτοςελίδα του Protégé (http://protege.stanford.edu/doc/faq.html#01.01) δεν υπάρχει άλλο εργαλείο εκτόσ του Protégé που να υποςτθρίηει τα ακόλουκα: Γραφικό περιβάλλον εφκολο ςτθν χριςθ. Εξελιξιμότθτα: Το back-end φορτϊνει τα frames μόνο όταν αυτά ηθτθκοφν και υποςτθρίηει κρυφι μνιμθ για να ελευκερϊνει μνιμθ όταν χρειάηεται. Επεκτάςιμθ αρχιτεκτονικι: Μποροφμε να επεκτείνουμε τισ δυνατότθτεσ του Protégé χρθςιμοποιϊντασ plug-ins. Όταν θ οντολογία αποκθκεφεται ςε βάςθ δεδομζνων, χρθςιμοποιείται ζνασ μοναδικόσ πίνακασ για πίνακασ για τθν αποκικευςθ όλων των ςτοιχείων τθσ οντολογίασ, ςυμπεριλαμβάνοντασ κλάςεισ, ιδιότθτεσ (slots), ςτιγμιότυπα, περιοριςμοφσ κ.λπ.. Ο πίνακασ τθσ βάςθσ δεδομζνων ζχει ςτακερό αρικμό ςτθλϊν (βλ. Πίνακασ 1).: 16

17 Column Description Can be null Can be empty frame id Frame ID's < are reserved for frame the system. The frame ids for system frames [integer] are declared in the file: No No edu.stanford.smi.protege.model.model.java frame_type same as "value_type" but for the frame [smallint] column No No slot [integer] slot frame id No No facet facet frame id (0 if not a facet value) No No [integer] is_template [smallint] value_index [integer] value_type [smallint] slot_or_facet_value [varchar(n)] long_slot_or_facet_value [longvarchar] 0 => value is OKBC "own", 1 => value is OKBC "template" number used to maintain relative ordering of slot_or_facet_value entries for a frame-slot(- facet) combination number used to indicate the "type" of the value stored in slot_or_facet_value. The number-to-type conversion is given in the file: edu.stanford.smi.protege.storage.database.d atabaseutils.java facet value if facet is not 0, slot value otherwise. Holds values of length that will fit in a varchar (typically <= 255) same as slot_or_facet_value but holds values too long to fit in slot_or_facet_value Πίνακασ 1. Οι ςτιλεσ του πίνακα αποκικευςθσ τθσ οντολογίασ. Αναπαράςταςθ κλάςεων Για τθν αναπαράςταςθ κλάςεων ζχουμε τισ ακόλουκεσ καταχωριςεισ ςτον πίνακα τθσ βάςθσ δεδομζνων: No No No Yes Yes No No No No No 17

18 frame Id κλάςθσ 6 frame_ty pe slot :DIRECT- TYPE face t is_templa te value_ind ex value_ty pe short_val ue :STANDARD -CLASS long_val ue :STANDAR D-CLASS 6 :DIRECT- INSTANSES 0 α/α κλάςθσ 6 Id κλάςθσ Id κλάςθσ 6 :ROLE Concrete Id κλάςθσ 6 :DIRECT- SUPERCLASS ES Id κλάςθσ Id κλάςθσ 6 :DIRECT- SUBCLASSES 0 αρικμόσ υποκλάςεω ν 6 Id κλάςθσ Id κλάςθσ 6 :NAME όνομα κλάςθσ Πίνακασ 2. Καταχωριςεισ για τθν αναπαράςταςθ μιασ κλάςθσ Αναπαράςταςθ slot Για τθν αναπαράςταςθ των slot ζχουμε τρεισ διαφορετικοφσ τρόπουσ. Θ μια περίπτωςθ είναι όταν το slot ζχει περιοριςμό για το πλικοσ των τιμϊν που μπορεί να λάβει, θ δεφτερθ περίπτωςθ όταν το slot μπορεί να πάρει πολλαπλζσ τιμζσ και θ τρίτθ είναι όταν το slot λαμβάνει ωσ τιμι ςτιγμιότυπο μιασ κλάςθσ. 18

19 Περίπτωςθ 1 frame Id slot 7 frame_typ e slot :DIRECT- TYPE face t is_templat e value_ind ex value_typ e short_valu e :STANDARD -SLOT long_valu e :STANDAR D-SLOT 6 :DIRECT- INSTANSES Id slot Id slot 7 :SLOT- MAXIMUM - CARDINALI TY Αρικμόσ πλικουσ Id slot 7 :NAME όνομα slot Id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία ανικει 6 :DIRECT- TEMPLATE- SLOTS Id slot Id slot 7 :DIRECT- DOMAIN Id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία ανικει Id slot 7 :SLOT- VALUE- TYPE τφποσ τιμισ Id slot 7 :DIRECT- TYPE :STANDARD -SLOT Πίνακασ 3. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ ιδιότθτασ με περιοριςμό τιμών 19

20 Περίπτωςθ 2 frame Id slot 7 frame_typ e slot :DIRECT- TYPE face t is_templat e value_inde x value_typ e short_valu e :STANDARD -SLOT long_valu e :STANDAR D-SLOT 6 :DIRECT- INSTANSE S Id slot Id slot 7 :NAME όνομα slot Id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία ανικει 6 :DIRECT- TEMPLAT E-SLOTS Id slot Id slot 7 :DIRECT- DOMAIN Id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία ανικει Id slot 7 :SLOT- VALUE- TYPE τφποσ τιμισ Id slot 7 :DIRECT- TYPE :STANDARD -SLOT Πίνακασ 4. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ ιδιότθτασ με πολλαπλζσ τιμζσ Περίπτωςθ 3 20

21 frame Id slot 7 frame_typ e slot :DIRECT- TYPE face t is_templat e value_ind ex value_typ e short_valu e :STANDARD -SLOT long_valu e :STANDAR D-SLOT 6 :DIRECT- INSTANSES Id slot Id slot 7 :SLOT- MAXIMUM - CARDINALI TY Αρικμόσ πλικουσ Id slot 7 :NAME όνομα slot Id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία ανικει 6 :DIRECT- TEMPLATE- SLOTS Id slot Id slot 7 :DIRECT- DOMAIN Id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία ανικει Id slot 7 :SLOT- VALUE- TYPE Instance Id slot 7 :SLOT- VALUE- TYPE Id τθσ κλάςθσ τθσ οποίασ είναι instance Id slot 7 :DIRECT- TYPE :STANDARD -SLOT Πίνακασ 5. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ slot που είναι αναφορά ςε ςτιγμιότυπο κλάςθσ Αναπαράςταςθ ςτιγμιότυπου 21

22 frame Id του instanc e frame_typ e 5 slot :DIRECT- TYPE face t is_templat e value_inde x 1 6 value_typ e short_valu e Id τθσ κλάςθσ τθσ όποιασ είναι instance long_valu e Id τθσ κλάςθσ τθσ όποιασ είναι instanc e 6 :DIRECT- INSTANCE S 1 5 Id του instance Id του instanc e 5 :NAME 0 3 Όνομα του instance Id του instanc e 5 Id ενόσ slot 0 Τφποσ τιμισ ςε αρικμό Τιμι Πίνακασ 6. Καταχωριςεισ για αναπαράςταςθ ςτιγμιότυπου 22

23 Παρουςίαςθ τθσ εφαρμογισ Οδθγίεσ προετοιμαςίασ και εγκατάςταςθσ Οι οδθγίεσ εγκατάςταςθσ αφοροφν το λειτουργικό ςφςτθμα Windows όπου ζγινε θ δθμιουργία και οι πρϊτεσ δοκιμζσ του ςυςτιματοσ. Θα χρειαςτοφμε εγκατάςταςθ του Apache Server και του MySQL Server. Προτείνεται θ χριςθ του πακζτου EasyPHP το οποίο εγκακιςτά ότ,ι είναι απαραίτθτο για τθ λειτουργία του ςυςτιματοσ. Το EasyPHP είναι διακζςιμο από τθν ιςτοςελίδα Μετά τθν εγκατάςταςθ εκτελοφμε το EasyPHP και κα μασ εμφανίςει ζνα εικονίδιο ςτθ γραμμι εργαςιϊν. Κάνοντασ δεξί click πατάμε το Administration. Πρϊτα κα δθμιουργιςουμε ζνα ψευδϊνυμο (alias). Στο ςθμείο που μασ λζει APACHE βλζπουμε μια ετικζτα με τίτλο ALIAS. Πατάμε ςτο add και ςτθ φόρμα που μασ βγάηει ςυμπλθρϊνουμε το πεδίο 2 με ptyxiaki και το πεδίο 3 με τθ διαδρομι που βρίςκονται τα αρχεία του ςυςτιματοσ ςτον δίςκο μασ. Ακολοφκωσ πατάμε OK. Τϊρα, επιςκεπτόμενοι με ζνα πρόγραμμα πλοιγθςθσ τθ διεφκυνςθ κα δοφμε τθν αρχικι ςελίδα του ςυςτιματοσ. Οδθγίεσ για τθ βάςθ δεδομζνων Στο ςθμείο με τίτλο MySQL πατάμε ςτθν ετικζτα MYSQL MANAGER και κα ανοίξει το εργαλείο phpmyadmin. Δθμιουργοφμε μια νζα βάςθ δεδομζνων με το όνομα ptyxiaki. Στα αριςτερά μασ κα εμφανιςτεί ζνα link με το όνομα ptyxiaki και το πατάμε. Στο πάνω μζροσ που βρίςκονται οι καρτζλεσ επιλζγουμε αυτιν που ζχει τίτλο Privileges. Πατάμε ςτο link με τίτλο Add a new user. Στο username γράφουμε mylonaldo ςτο password luismario. Ακολοφκωσ ςτο πλαίςιο Global Privileges πατάμε το Check all και τζλοσ το κουμπί GO. Επιλζγουμε ξανά τθ βάςθ δεδομζνων ptyxiaki. Πάνω ςτισ καρτζλεσ επιλζγουμε το Import. Πατάμε Browse και επιλζγουμε το αρχείο dbmoutsouna.sql και πατάμε GO. Τϊρα μποροφμε να επιςκεφκοφμε ξανά τθ διεφκυνςθ Το ςφςτθμα κα λειτουργεί κανονικά. 23

24 Οδθγίεσ για τισ υπθρεςίεσ διαδικτφου Επιπλζον κα χρειαςτοφμε τθν εγκατάςταςθ του εργαλείου NetBeans 6.7. Θα πρζπει να ςυμπεριλάβουμε ςτο πακζτο μεταφόρτωςθσ το πακζτο Java το οποίο περιζχει τον GlassFish Server. Θ μεταφόρτωςθ μπορεί να γίνει από τθ ςελίδα 1. Μετά τθν εγκατάςταςθ ανοίγουμε ςτo NetBeans τα δυο project. Κάνουμε πρϊτα δεξί click ςτο project ptyxiaki web services και πατάμε deploy. 2. Ακολοφκωσ κάνουμε δεξί click ςτο project ptyxiaki web clients και πατάμε Clean and Build. 3. Τϊρα ανοίγουμε το φάκελο Source Packages κάτω από τo project ptyxiaki web clients και ανοίγουμε τα τρία πακζτα RetrieveChainConsumer, RetrieveNodesConsumer και RetrieveOntologyConsumer. 4. Ανάλογα με όποιο πρόγραμμα πλοιγθςθσ κζλουμε να τρζξουμε κάνουμε δεξί click πάνω ςτο Main.class και πατάμε Run. 24

25 1. Σφςτθμα διαχείριςθσ οντολογίασ προςωπικοφ προφίλ Θ εφαρμογι ξεκινά από το αρχείο index.php που βρίςκεται ςτθ διεφκυνςθ ςτον ςυγκεκριμζνο αρχείο βρίςκεται θ φόρμα ςφνδεςθσ με τθν εφαρμογι όπου ο χριςτθσ απαιτείται να ειςάγει το ςυνκθματικό του. Τα ςτοιχεία αυτά δεν φυλάγονται ςτθν οντολογία αλλά ςε ζναν πρόςκετο πίνακα τθσ βάςθσ δεδομζνων *Εικ 4.1+ Εικόνα Εκκίνθςθ εφαρμογισ Σε περίπτωςθ επιτυχοφσ ςφνδεςθσ ο χριςτθσ κα ςυνδεκεί ςτο πάνελ του διαχειριςτι *Εικ 4.2+ όπου ζχει να επιλζξει μεταξφ των επιλογϊν κλάςεισ και Τεκμθρίωςθ. Στθν επιλογι κλάςθ κα εμφανιςτοφν όλεσ οι κλάςεισ πρϊτου επιπζδου. Στθν επιλογι τεκμθρίωςθ κα του εμφανιςτεί το κείμενο τθσ πτυχιακισ εργαςίασ. 25

26 Εικόνα Πάνελ Διαχειριςτι Στθν Εικόνα 4.3 φαίνεται θ ςελίδα τθσ εφαρμογισ που εμφανίηεται ςτον χριςτθ επιλζγοντασ από το Πάνελ Διαχειριςτι τθν επιλογι Κλάςεισ. Αρχικά ςτο πάνω-δεξιά μζροσ του λευκοφ φόντου όπωσ και ςτο πάνελ του διαχειριςτι και ςε κάκε άλλθ ςελίδα τθσ εφαρμογισ βρίςκεται θ επιλογι αποςφνδεςθ όπου ο χριςτθσ για λόγουσ αςφάλειασ κα πρζπει να αποςυνδζεται με το πζρασ τθσ εργαςία. Στο πάνω-αριςτερά μζροσ του λευκοφ φόντου βρίςκεται θ διαδρομι μονοπατιοφ που βρίςκεται ο χριςτθσ ςυγκεκριμζνα Αρχικι Σελίδα > Κλάςεισ όπου το Αρχικι Σελίδα οδθγεί ςτθν αμζςωσ προθγοφμενθ ςελίδα που ιταν το πάνελ του διαχειριςτι ενϊ το Κλάςεισ δεν οδθγεί πουκενά υποδθλϊνει ότι βρίςκεται ςτισ Κλάςεισ. Αμζςωσ πιο κάτω αλλά ςτο δεξί μζροσ ακολουκεί ζνα πεδίο κείμενου όπου ο χριςτθσ ζχει τθ δυνατότθτα να πλθκτρολογιςει το όνομα κλάςθσ που πικανϊσ να αναηιτα, και ακολοφκωσ να πατιςει το κουμπί Αναηιτθςθ. Στο κφριο μζροσ τθσ ςελίδασ βρίςκονται δφο ςτιλεσ πίνακα, όπου ςτθν αριςτερι προβάλλεται το όνομα των κλάςεων πρϊτου επιπζδου και ςτθ δεξιά φαίνονται οι ενζργειεσ που παρζχονται ςτον χριςτθ για τισ κλάςεισ πρϊτου επιπζδου. Στο παρόν ςτάδιο ανάπτυξθσ, θ μόνθ παρεχόμενθ υπθρεςία είναι να προβάλλει τισ λεπτομζρειεσ τθσ κλάςθσ πρϊτου επιπζδου και να διαχειριςτεί από εκεί τόςο τθν κλάςθ πρϊτου επιπζδου όςο και τισ κυγατρικζσ τθσ κάτι που κα παρουςιάςουμε ςε λίγο. Στθν ςελίδα αυτι προςφζρεται και θ βαςικι λειτουργία Δθμιουργίασ κλάςθσ πρϊτου επιπζδου τθσ οποίασ θ διαδικαςία εκκινείτε πατϊντασ το κουμπί «Δθμιουργία κλάςθσ 1 ου επιπζδου». 26

27 Εικόνα Σφςτθμα διαχείριςθσ κλάςεων Θ εικόνα που ακολουκεί *Εικ 4.4+ απεικονίηει τα αποτελζςματα αναηιτθςθσ με δοκείςα λζξθ αναηιτθςθσ τθν Friends. Σε περίπτωςθ που θ κλάςθ που αναηθτικθκε δεν υπάρχει, κα εμφανιςτεί ςτον χριςτθ μινυμα ότι θ αναηιτθςθ δεν ζφερε κανζνα αποτζλεςμα. Στθν προβολι του αποτελζςματοσ, ςε περίπτωςθ επιτυχοφσ αναηιτθςθσ, εμφανίηεται και θ μθτρικι κλάςθ τθσ ανευρεκείςασ κλάςθσ. Εικόνα Αποτζλεςμα ςτθν περίπτωςθ αναηιτθςθσ κλάςθσ Τόςο ςτθ ςελίδα των αποτελεςμάτων αναηιτθςθσ όςο και ςτθ ςελίδα που προβάλλονται οι κλάςεισ πρϊτου επιπζδου, εάν ο χριςτθσ επιλζξει τθ λειτουργία λεπτομζρειεσ κα οδθγθκεί ςτθν ςελίδα που απεικονίηει θ Εικόνα

28 Εικόνα Λεπτομζρειεσ Κλάςθσ Όπωσ φαίνεται ςτο ςχιμα, ςτο μονοπάτι διαδρομισ εμφανίηεται το όνομα τθσ κλάςθσ τθσ οποίασ τισ λεπτομζρειεσ προβάλουμε. Επίςθσ, οι λεπτομζρειεσ τθσ προβαλλόμενθσ κλάςθσ εμφανίηονται ςε οριηόντιο πίνακα. Θ πρϊτθ γραμμι (θ οποία δεν οδθγεί ςε υπερςφνδεςθ με άλλθ ςελίδα) είναι θ γραμμι που δθλϊνει ποια κλάςθ προβάλλεται. Θ αμζςωσ επόμενθ γραμμι απεικονίηει τθ μθτρικι κλάςθ τθσ προβαλλόμενθσ κλάςθσ και θ υπερςφνδεςθ τθσ οδθγεί ςτισ λεπτομζρειεσ τθσ εν λόγω μθτρικισ κλάςθσ. Στθν επόμενθ γραμμι ακολουκοφν οι άμεςα κυγατρικζσ κλάςεισ τθσ υπό προβολι κλάςθσ και οι αντίςτοιχεσ υπερςυνδζςεισ οδθγοφν ςτθν προβολι των λεπτομερειϊν τθσ κλάςθσ όπου επιλζξαμε τθν υπερςφνδεςθ. Τζλοσ ςτθν απεικόνιςθ των λεπτομερειϊν βρίςκεται θ γραμμι που απεικονίηει τα πεδία -δθλαδι τισ ιδιότθτεσ- μια κλάςθσ/ζννοιασ τθσ οντολογίασ μασ όπου πατϊντασ ςτθν υπερςφνδεςθ τουσ κα προβλθκοφν οι περιοριςμοί που ζχει το κάκε πεδίο. Στθν Εικόνα 4.6 παρατθρείται μια μικρι αλλαγι ςε ςχζςθ με τθν Εικόνα 4.5 και αφορά τθ γραμμι των ςτιγμιότυπων που εμφανίηεται ςτθν περίπτωςθ που θ κλάςθ ζχει ςτιγμιότυπα, πατϊντασ πάνω ςτθν υπερςφνδεςθ του ςτιγμιότυπου βλζπουμε τα περιεχόμενα του και ζχουμε τθν δυνατότθτα να το διαχειριςτοφμε αναλόγωσ (πρβλ. Εικόνα 4.11). 28

29 Εικόνα Λεπτομζρειεσ Κλάςθσ με ςτιγμιότυπα Προσ το τζλοσ τθσ ςελίδασ υπάρχει μια ςειρά από κουμπιά, τα οποία εκτελοφν κάποιεσ λειτουργίεσ που αφοροφν τθ ςυγκεκριμζνθ κλάςθ τθ οποία προβάλουμε. Τα κουμπιά αυτά είναι: α) Προςκικθ SLOT: Προςκζτει ςτθν κλάςθ ςτθν οποία βριςκόμαςτε μια επιπλζον ιδιότθτα/slot. β) Προςκικθ Θυγατρικι κλάςθσ: Καταχωροφμε μια νζα κλάςθ που κα είναι κυγατρικι τθσ προβαλλόμενθσ κλάςθσ *Εικ 4.7+ γ) Διαγραφι κλάςθσ: Θ υπό προβολι κλάςθ, οι υποκλάςεισ τθσ, οι ιδιότθτεσ και τα ςτιγμιότυπα τουσ διαγράφονται από τθν οντολογία *Εικ δ) Προςκικθ ςτιγμιότυπου: Συμπλιρωςθ ςτιγμιότυπου τθσ προβαλλόμενθσ κλάςθσ *Εικ

30 Εικόνα Προςκικθ Κλάςθσ Εικόνα Διαγραφι κλάςθσ Στθν *Εικ 4.9+ ο χριςτθσ καταχωρεί τθν νζα ιδιότθτα τθσ κλάςθσ που επικυμεί και τουσ περιοριςμοφσ αυτισ, ςτθν περίπτωςθ που επιλζξει τθν τιμι Instances τότε κα εμφανιςτεί ακόμθ ζνα drop-down menu που κα του ζχει να επιλζξει τθν κλάςθ που επικυμεί το νεοςφςτατο πεδίο να τθσ είναι ςτιγμιότυπο. 30

31 Εικόνα Προςκικθ ιδιότθτασ ςε κλάςθ Εικόνα Προςκικθ Στιγμιοτφπου 31

32 Εικόνα Προβολι Στιγμιοτφπου Εικόνα Τροποποίθςθ Στιγμιότυπου Οι *Εικ. 4.10, Εικ 4.11, απεικονίηουν τισ λειτουργίεσ που ςχετίηονται με τα ςτιγμιότυπα. Όπωσ αναφζρκθκε πιο πάνω, θ *Εικ που προζρχεται από τθν υπερςφνδεςθ Προςκικθ Στιγμιότυπου, θ φόρμα αυτι παράγεται αυτόματα ςφμφωνα με το πλικοσ των ιδιοτιτων που χαρακτθρίηουν μια κλάςθ, και ζτςι από κλάςθ ςε κλάςθ το πλικοσ των πεδίων τθσ φόρμασ διαφζρει. Στθν *Εικ φαίνεται θ ςελίδα που προβάλλεται όταν ακολουκιςουμε μια υπερςφνδεςθ από τα ςτιγμιότυπα τθσ υπό προβολισ κλάςθσ, ςτθν οποία θ παρουςίαςθ του ηθτθκζντοσ ςτιγμιότυπου γίνεται ςε πίνακα όπου θ πρϊτθ του ςτιλθ είναι το όνομα τθσ ιδιότθτασ, θ δεφτερθ ςτιλθ του είναι το περιεχόμενο (τιμι) που ζχει θ ιδιότθτα που απεικονίηεται ςτθν ίδια γραμμι. Εδϊ παρζχονται ςτον χριςτθ δφο βαςικζσ λειτουργίεσ, θ πρϊτθ από τισ οποίεσ είναι θ 32

33 τροποποίθςθ του ςτιγμιότυπου *Εικ θ οποία εκκινείται όταν ο χριςτθσ επιλζξει τθν υπερςφνδεςθ Update κα είναι ςε κζςθ να τροποποιιςει τθν υπάρχουςα τιμι τθσ ιδιότθτασ που ηιτθςε. Τζλοσ θ δεφτερθ λειτουργία που προςφζρεται από τθν ςελίδα προβολισ ςτιγμιότυπου είναι αυτι τθσ διαγραφισ όπου ο χριςτθσ κάνοντασ κλικ ςτο κουμπί τθσ διαγραφισ κα διαγράψει το ςτιγμιότυπο και κα επιςτρζψει πίςω ςτισ λεπτομζρειεσ τθσ κλάςθσ. 33

34 2. My Moutsouna Το My Moutsouna είναι ζνα διαδικτυακό περιβάλλον φιλικό προσ τον χριςτθ με κφριο ςκοπό να τον βοθκιςει να φτιάξει το προφίλ του, να βάλει φωτογραφίεσ και βίντεο, να κάνει φίλουσ και να μοιράηεται τα αρχεία του με τουσ υπόλοιπουσ χριςτεσ. Είναι βαςιςμζνο πάνω ςτθν οντολογία που φτιάξαμε χωρίσ όμωσ να είναι πλιρωσ δυναμικό όπωσ το ςφςτθμα διαχείριςθσ τθσ οντολογίασ. Ο ςκοπόσ για τον οποίο γίνεται αυτό είναι για να ζρκει να δϊςει ερμθνεία ςε κάκε κλάςθ που υπάρχει μζςα ςτθν οντολογία. Για παράδειγμα θ κλάςθ Users αναπαριςτά τουσ χριςτεσ, θ κλάςθ Profiles μοντελοποιεί τα προφίλ των χρθςτϊν, ενϊ κάκε slot ςε αυτι τθν κλάςθ αποτελεί και ζνα ςθμείο από τισ δυνατότθτεσ που δίνει το ςφςτθμα ςτον χριςτθ, όπωσ για παράδειγμα να ζχει φίλουσ. Πιο αναλυτικι περιγραφι παρατίκεται ςτθ ςυνζχεια. Για τθν ανάπτυξθ του περιβάλλοντοσ αυτοφ χρθςιμοποιικθκαν οι γλϊςςεσ PHP, Javascript, HTML ενϊ υπάρχει και ζνα JAVA applet το οποίο δεν είναι δικισ μασ καταςκευισ, όπωσ και κάποιοι κϊδικεσ PHP τουσ οποίουσ κα αναφζρουμε. Τα εργαλεία που χρθςιμοποιικθκαν είναι το Adobe Dreamweaver CS4 και το Blumentals WeBuilder Μια δοκιμαςτικι ζκδοςθ του My Moutsouna βρίςκεται αυτι τθ ςτιγμι ςτο διαδίκτυο, με ςκοπό να δοφμε τθ λειτουργικότθτα και αποδοτικότθτα του ςυςτιματοσ. Μπορείτε να τθν επιςκεφτείτε ςτο 34

35 2.1 Οι βαςικζσ ςελίδεσ του ςυςτιματοσ register.php Είναι θ βαςικότερθ ίςωσ ςελίδα του ςυςτιματοσ αφοφ για να μπορζςει ζνασ χριςτθσ να αποκτιςει πρόςβαςθ κα πρζπει να κάνει εγγραφι. Αφοφ ςυμπλθρϊςει τα ςτοιχεία του και πατιςει εγγραφι κα λάβει ζνα ςτο οποίο κα υπάρχουν τα ςτοιχεία ςφνδεςισ του κακϊσ και ζνασ ςφνδεςμοσ που κα ενεργοποιεί τον λογαριαςμό του χριςτθ. activate.php Είναι από τισ βαςικότερεσ ςελίδεσ και ο λόγοσ είναι ότι αν ζνασ χριςτθσ δεν ενεργοποιιςει τον λογαριαςμό του τότε δεν ζχει πρόςβαςθ ςε καμία από τισ ςελίδεσ του ςυςτιματοσ. Θ ενεργοποίθςθ λαμβάνει χϊρα αμζςωσ μετά τθν εγγραφι του χριςτθ. Ο χριςτθσ κα πρζπει να επιςκεφτεί το θλεκτρονικό του ταχυδρομείο και να ακολουκιςει τον ςφνδεςμο που κα του προτείνεται για να ενεργοποιθκεί ο λογαριαςμόσ του. index.php Θ index.php είναι θ πρϊτθ ςελίδα που φαίνεται όταν κάποιοσ επιςκεφτεί το Επιτρζπει ςτον χριςτθ να ςυνδεκεί ςτο ςφςτθμα, αλλά παρζχει και ςφνδεςμο για τθν εγγραφι νζου χριςτθ. Ζνα από τα χαρακτθριςτικά τθσ ςελίδασ αυτισ είναι ότι κακϊσ ο χριςτθσ γράφει το όνομα χριςτθ ςτο πεδίο username, το ςφςτθμα βρίςκει τθ φωτογραφία του χριςτθ (αν αυτόσ ζχει ιδθ εγγραφεί ςτο ςφςτθμα) και τθν παρουςιάηει ςτθν αμζςωσ πιο πάνω εικόνα από το πεδίο username. prepare.php Θ prepare.php είναι υπεφκυνθ να κάνει τουσ απαραίτθτουσ ελζγχουσ για να διευκρινιςτεί αν ζνασ χριςτθσ ζχει δικαίωμα πρόςβαςθσ ςτο ςφςτθμα. Αν ο χριςτθσ ζχει αυτό το δικαίωμα, τότε γράφεται ζνα cookie με το username του χριςτθ και το όνομα του (τα μοναδικά που χρθςιμοποιοφνται μζχρι ςτιγμισ) και το cookie αυτό χρθςιμοποιείται για τθν αναγνϊριςθ του χριςτθ από όλεσ τισ ςελίδεσ. home.php Θ home είναι θ πρϊτθ ςελίδα που βλζπει ο χριςτθσ μετά τθν είςοδό του ςτο ςφςτθμα. Στθ ςελίδα αυτι υπάρχουν διάφορεσ ειδοποιιςεισ προσ τον χριςτθ, κακϊσ και νζα από τισ ενζργειεσ των φίλων του οι οποίεσ βρίςκονται ςτο κζντρο τθσ ςελίδασ, όπωσ για παράδειγμα αν κάποιοσ πρόςκεςε ζνα βίντεο. Οι ειδοποιιςεισ που παρζχονται είναι Ο καιρόσ, τον οποίο το ςφςτθμα λαμβάνει από το Yahoo! Weather μζςω του κωδικοφ τοποκεςίασ. Ζνα θμερολόγιο. Τυχόν αιτιςεισ για προςκικθ ςτουσ φίλουσ (friend requests) από άλλουσ χριςτεσ. 35

36 Ειδοποιιςεισ για νζα μθνφματα. Ειδοποιιςεισ αν κάποιοσ χριςτθσ ζχει γενζκλια. Επιπλζον ο χριςτθσ μπορεί να κάνει ςχόλια ςε κάκε ενζργεια των φίλων του. Σε αυτι τθ ςελίδα πρόςβαςθ ζχει μόνο ο χριςτθσ. profile.php Θ profile είναι θ ςελίδα που αποτελεί το προφίλ του χριςτθ. Σενάρια λειτουργίασ τθσ ςελίδασ: 1. Αν ο χριςτθσ βλζπει το προφίλ του, τότε παρουςιάηεται ςτθν πάνω-δεξιά μεριά τθσ κίτρινθσ περιοχισ ζνα κουτάκι με ζνα ςτυλό το οποίο υπονοεί ότι ζχουμε κρυμμζνα κουμπιά τα οποία μασ προςφζρουν κάποιεσ λειτουργίεσ. Οι λειτουργίεσ αυτζσ είναι Modify Categories, Modify Fields, Modify Personal Information τισ λειτουργίεσ αυτζσ κα τθσ εξθγιςουμε ςτο επόμενο εδάφιο. 2. Αν ζνασ φίλοσ του χριςτθ βλζπει το προφίλ του χριςτθ τότε δεν εμφανίηονται οι λειτουργίεσ που αναφζραμε πιο πάνω, όμωσ ςτα αριςτερά κάτω ακριβϊσ από τθ φωτογραφία του χριςτθ εμφανίηονται πζντε κουμπιά. Το ζνα είναι για αποςτολι μθνφματοσ ςτον χριςτθ, το δεφτερο για να δοφμε τουσ φίλουσ του χριςτθ, το τρίτο για να δοφμε τισ φωτογραφίεσ του χριςτθ, το τζταρτο για να δοφμε τα βίντεο του χριςτθ και τζλοσ το πζμπτο για να δοφμε τα αρχεία του. 3. Αν ζνασ χριςτθσ δεν είναι καταχωρθμζνοσ ωσ φίλοσ με τον χριςτθ που ζχει το προφίλ, τότε του εμφανίηεται ζνα μινυμα ότι κα πρζπει πρϊτα να γίνουν φίλοι ενϊ κάτω από τθν φωτογραφία εμφανίηεται ζνα κουμπάκι ϊςτε να ςτείλει ο επιςκζπτθσ ζνα αίτθμα καταχϊρθςθσ ςτουσ φίλουσ (friend request). Σε περίπτωςθ που ο ιδιοκτιτθσ του προφίλ το επιτρζψει, όλοι οι χριςτεσ να μποροφν να δουν το προφίλ του και ς αυτι τθν περίπτωςθ ο επιςκζπτθσ κα βλζπει τα 5 κουμπάκια που περιγράψαμε πιο πάνω με επιπλζον το κουμπί για να γίνουν φίλοι. Επίςθσ κα μπορεί να δει τα προςωπικά ςτοιχεία του χριςτθ. Επιπλζον αν ο επιςκζπτθσ τθσ ςελίδασ ζχει κοινοφσ φίλουσ με τον χριςτθ, τότε ςτο κάτω μζροσ τθσ ςελίδασ εμφανίηονται οι κοινοί τουσ φίλοι. friends.php Από αυτι τθ ςελίδα, ζνασ χριςτθσ μπορεί να δει τουσ φίλουσ του και να κάνει μερικζσ λειτουργίεσ όπωσ αποςτολι μθνφματοσ ι διαγραφι από τουσ φίλουσ. Όςοι είναι επιςκζπτεσ ςε αυτι τθν ςελίδα μποροφν να δουν μόνο τουσ φίλουσ του χριςτθ. gallery.php και album.php Οι δφο αυτζσ ςελίδεσ αποτελοφν τθν προςωπικι «γκαλερί» του χριςτθ. Ζνασ επιςκζπτθσ μπορεί να δει τα άλμπουμ του χριςτθ και πατϊντασ πάνω ςε κάποιο από αυτά, κα ανακατευκυνκοφν ςτθν ςελίδα album.php όπου κα τουσ παρουςιαςτοφν οι φωτογραφίεσ 36

37 του άλμπουμ που επζλεξαν κακϊσ και τα ςχόλια που ζκαναν προθγοφμενοι χριςτεσ που επιςκζφκθκαν το άλμπουμ. Αν τϊρα ο χριςτθσ που βλζπει το gallery.php είναι ο ιδιοκτιτθσ τότε μπορεί να προςκζςει ζνα νζο άλμπουμ. Πατϊντασ τϊρα ςτο άλμπουμ κα προβλθκεί το άλμπουμ, μολονότι κα εμφανιςτεί και πάλι το κουμπάκι με το ςτυλό ςτα δεξιά. Ζτςι κα δϊςει ςτον χριςτθ τισ ακόλουκεσ λειτουργίεσ Upload pictures, Delete Pictures, Change album information και Delete album. Τισ λειτουργίεσ αυτζσ κα τισ περιγράψουμε ςτο επόμενο εδάφιο. Αν ζνα άλμπουμ περιζχει μζςα φωτογραφίεσ, τότε το άλμπουμ κα ζχει ωσ thumbnail τθν πρϊτθ εικόνα που μπικε ςτο άλμπουμ. Οι φωτογραφίεσ αποκθκεφονται ςτον φάκελο που αποκτά ο χριςτθσ με τθν εγγραφι του όμωσ τα άλμπουμ είναι εικονικά (αποκθκεφονται μζςα ςτθν οντολογία ωσ κείμενο). videos.php Θ videos.php παρζχει ςτον χριςτθ τθν δυνατότθτα να προςκζςει ςτθν οντολογία βίντεο από το Youtube. Αυτό γίνεται χρθςιμοποιϊντασ τον κωδικό του βίντεο από το URL του Youtube. Αν ο χριςτθσ είναι ο ιδιοκτιτθσ του προφίλ τότε του δίνεται θ δυνατότθτα να προςκζςει και να διαγράψει βίντεο από τθν οντολογία. Σε καμία περίπτωςθ δεν αποκθκεφονται/διαγράφονται βίντεο από το Youtube οφτε και από τον χϊρο τθσ ςελίδασ αφοφ τα βίντεο είναι αποκθκευμζνα ςτθν οντολογία ωσ κείμενα. Με κάκε καταχϊρθςθ βίντεο ενθμερϊνονται όλοι οι φίλοι του χριςτθ μζςω των ενεργειϊν που περιγράψαμε ςτθν ςελίδα home.php. Οι επιςκζπτεσ του προφίλ μποροφν μόνο να δουν τα βίντεο αλλά δεν μποροφν κάνουν ςχόλια. Σχόλια μποροφν να γίνουν ςτθν ςελίδα home.php για τα βίντεο. files.php Θ ςελίδα αυτι διαχειρίηεται τον προςωπικό φάκελο του χριςτθ όπου μπορεί να αποκθκεφει τα αρχεία του και οι φίλοι του να τα κατεβάηουν. Στον ιδιοκτιτθ δίνεται θ δυνατότθτα φόρτωςθσ αρχείου, διαγραφισ ι/και μετονομαςίασ αρχείου ενϊ ςτον επιςκζπτθ μόνο το κατζβαςμα. games.php Θ ςελίδα αυτι προβάλει παιχνίδια τα οποία μπορεί να παίξει ο χριςτθσ. Τα παιχνίδια αυτά είναι από τθν ιςτοςελίδα search.php και search-friends.php Θ search.php δίνει ςτθ δυνατότθτα ςτον χριςτθ να βρει γνωςτοφσ του χρθςιμοποιϊντασ το όνομα, το username ι το ενόσ άλλου χριςτθ. Κακϊσ ο χριςτθσ γράφει μζςα ςτο πεδίο search που βρίςκεται πάνω δεξιά ςε κάκε ςελίδα τότε αυτόματα παρουςιάηονται αποτελζςματα αναηιτθςθσ ψάχνοντασ μόνο τουσ φίλουσ του με τθν βοικεια τθσ ςελίδασ search-friends.php, ςε αντίκεςθ με τθν search.php που ψάχνει όλουσ τουσ χριςτεσ. 37

38 settings.php Είναι θ ςελίδα που ο χριςτθσ κακορίηει τισ ρυκμίςεισ του. Από εδϊ μπορεί να αλλάξει το όνομά του. αλλάξει το προςωπικό του μινυμα. αλλάξει το του. αλλάξει τθν θμερομθνία γζννθςθσ. αλλάξει τθν τοπικι ϊρα. αλλάξει τον κωδικό του καιροφ. αλλάξει τθν φωτογραφία του και ρυκμίςει τα δικαιϊματα που κζλει να δϊςει ςε κάκε μια από τισ ςελίδεσ του. help.php Στθ ςελίδα αυτι ο χριςτθσ μπορεί να βρει ςυνοπτικά πλθροφορίεσ που κα τον βοθκιςουν να χρθςιμοποιιςει το προφίλ του. logout.php Χρθςιμεφει ςτθν διαγραφι του cookie και επομζνωσ ςτθν αποςφνδεςθ του χριςτθ από το ςφςτθμα. 2.2 Οι λειτουργίεσ του ςυςτιματοσ Το My Moutsouna διακζτει διάφορεσ λειτουργίεσ τισ οποίεσ κα περιγράψουμε πιο κάτω βάςθ τθσ κατθγορίασ που ανικουν. Διαχείριςθ του προφίλ Το προφίλ είναι ίςωσ το ςθμαντικότερο ςτοιχείο του My Moutsouna αφοφ ζνασ χριςτθσ μπορεί να μάκει πλθροφορίεσ για ζνα άλλο χριςτθ. Σε αντίκεςθ με άλλα ςυςτιματα κοινωνικισ δικτφωςθσ (social networking), το My Moutsouna προςφζρει τθ δυνατότθτα ςε ζνα χριςτθ να φτιάξει ζνα πλιρωσ προςαρμοςμζνο προφίλ. Δθλαδι ζνασ χριςτθσ μπορεί να φτιάξει μόνοσ του τα πεδία και τισ κατθγορίεσ που κζλει να ςυμπλθρϊςει, αντίκετα με άλλα ςυςτιματα που ο χριςτθσ μπορεί να ςυμπλθρϊςει μόνο τα πεδία που ζχουν προβλεφκεί. 38

39 Λζγοντασ πεδίο, εννοοφμε ζνα ςτοιχείο που μποροφμε να ςυμπλθρϊςουμε. Για παράδειγμα, ασ κεωριςουμε το πεδίο «Πανεπιςτιμιο». Τότε αυτό κα ςυμπλθρωκεί με το «Πελοποννιςου». Λζγοντασ κατθγορίεσ εννοοφμε τθν ομαδοποίθςθ των κοινϊν πεδίων. Για παράδειγμα ζςτω τα πεδία «Σχολείο» και «Πανεπιςτιμιο». Τότε τα πεδία αυτά μποροφν να ομαδοποιθκοφν ςτθν κατθγορία «Εκπαίδευςθ» ι «Μόρφωςθ». Θυμίηουμε πάντα πϊσ ο κάκε χριςτθσ δθμιουργεί τισ δικζσ του κατθγορίεσ και πεδία. Υπεφκυνεσ ςελίδεσ για τθν διαχείριςθ κατθγοριϊν, διαχείριςθ πεδίων και ςυμπλιρωςθ πεδίων είναι οι category-editor.php, category-field-editor.php και category-field-valueeditor.php αντίςτοιχα. Αυτζσ οι ςελίδεσ βρίςκονται ςτον φάκελο syspages. Με τθν ςελίδα category-editor.php ζνασ χριςτθσ μπορεί να φτιάξει, να μετονομάςει ι να διαγράψει μια κατθγορία. Όμωσ ςε περίπτωςθ διαγραφισ τθσ κατθγορίασ, διαγράφονται και όλα τα πεδία που ομαδοποιεί. Θ ςελίδα αυτι καλείται πατϊντασ ςτο κουμπί Modify categories που βρίςκεται ςτο προφίλ του χριςτθ. Με τθ ςελίδα category-field-editor.php ζνασ χριςτθσ μπορεί να φτιάξει, να μετονομάςει ι να διαγράψει τα πεδία του. Στθν περίπτωςθ διαγραφισ πεδίου, διαγράφεται και θ πλθροφορία που παρουςιάηει. Επιπλζον, ςτθ δθμιουργία του πεδίου ζνασ χριςτθσ πρζπει να επιλζξει ςε ποια κατθγορία κα ανικει το πεδίο. Θ ςελίδα αυτι καλείται πατϊντασ ςτο κουμπί Modify fields που βρίςκεται ςτο προφίλ του χριςτθ. Με τθν ςελίδα category-field-value-editor.php ο χριςτθσ μπορεί να ςυμπλθρϊςει τα πεδία που δθμιοφργθςε. Τα πεδία προσ ςυμπλιρωςθ εμφανίηονται ομαδοποιθμζνα ανάλογα με τθν κατθγορία τουσ. Διαχείριςθ τθσ γκαλερί Ζνα άλλο ςθμαντικό ςτοιχείο που αφορά τον χριςτθ είναι θ γκαλερί. Ζνασ χριςτθσ μπορεί να παρουςιάςει τισ αγαπθμζνεσ του ςτιγμζσ μζςω των φωτογραφιϊν του. Φυςικά κα ιταν απαραίτθτθ θ οργάνωςθ των φωτογραφιϊν ςε ομάδεσ, τα άλμπουμ. Ζνα άλμπουμ χωράει απεριόριςτο αρικμό φωτογραφιϊν και επιπλζον οι φίλοι του χριςτθ μποροφν να αφιςουν τα ςχόλιά τουσ ι τισ εμπειρίεσ που ζηθςαν ςε ςχζςθ με τισ φωτογραφίεσ. Υπεφκυνθ ςελίδα για τθ δθμιουργία ενόσ άλμπουμ είναι θ ςελίδα gallery-new-album.php. Από εδϊ ζνασ χριςτθσ δίνει ζνα όνομα και μια περιγραφι για το άλμπουμ. Επιπλζον του δίνεται θ δυνατότθτα αμζςωσ μετά τθν δθμιουργία να προςκζςει φωτογραφίεσ. Θ λειτουργία αυτι προςφζρεται ςτθν ςελίδα gallery.php. Ζνασ χριςτθσ για να μπορζςει να διαχειριςτεί το άλμπουμ που δθμιοφργθςε κα χρειαςτεί να το ανοίξει. Ζτςι κα μεταφερκεί από τθ ςελίδα gallery.php ςτθν album.php. Σε αυτι τθ 39

40 ςελίδα προφζρονται υπθρεςίεσ όπωσ πρόςκεςθ ςχολίων, πρόςκεςθ φωτογραφιϊν, διαγραφι φωτογραφιϊν, αλλαγι πλθροφοριϊν του άλμπουμ και διαγραφι του άλμπουμ, λειτουργίεσ που υλοποιοφνται από τισ ςελίδεσ comment-write.php, gallery-uploadpicture.php, gallery-delete-picture.php, gallery-rename-album.php και gallery-deletealbum.php. Θ ςελίδα comment-write.php επιτρζπει ςε ζνα χριςτθ να γράψει τα ςχόλιά του. Το κείμενο που γράφει ο χριςτθσ μετατρζπεται ςε υπερκείμενο δίνοντασ του ζτςι τθ δυνατότθτα να τονίςει διάφορα ςθμεία του κειμζνου ι να τα υπογραμμίςει ι/και να προςκζςει χαμογελαςτοφσ χαρακτιρεσ (smilies) δείχνοντασ ζτςι τα ςυναιςκιματα του. Θ πρόςκεςθ φωτογραφιϊν αποτελείται από 2 μζρθ. Το πρϊτο μζροσ είναι θ ςελίδα gallery-upload-picture.php θ οποία με το που ανοίγει φορτϊνει ζνα Java applet (όχι δικισ μασ καταςκευισ). Με το applet αυτό οι χριςτεσ επιλζγουν ποιεσ φωτογραφίεσ κζλουν να προςκζςουν ςτο άλμπουμ τουσ. Το δεφτερο μζροσ είναι θ ςελίδα javauploadpictures.php με τθν οποία επικοινωνεί το applet. Κάκε αρχείο που «ανεβαίνει» ςτον εξυπθρετθτι, μζςω αυτισ τθσ ςελίδασ, υποβάλλεται ςε επεξεργαςία. Θ επεξεργαςία ζχει ωσ εξισ: πρϊτα αλλάηει το μζγεκόσ τθσ φωτογραφίασ και δθμιουργείται το thumbnail τθσ. Ακολοφκωσ, αποκθκεφεται ςτθν οντολογία. Το κομμάτι τθσ αλλαγισ του μεγζκουσ τθσ φωτογραφίασ αναλαμβάνεται από ζνα php script (όχι δικισ μασ καταςκευισ) το οποίο φυλάςςεται ςτο αρχείο imgrsz.php. Θ διαγραφι των φωτογραφιϊν υποςτθρίηεται από τθ ςελίδα gallery-delete-picture.php. Θ ςελίδα αυτι φορτϊνει όλεσ τισ φωτογραφίεσ που ςυμπεριλαμβάνονται ςτο άλμπουμ και δίνει τθ δυνατότθτα ςτον χριςτθ να επιλζξει ποιεσ κζλει να διαγράψει. Θ διαγραφι μιασ φωτογραφίασ αποτελείται από δφο μζρθ. Το πρϊτο είναι θ διαγραφι του thumbnail αλλά και τθσ ίδιασ τθσ φωτογραφίασ από τον χϊρο των αρχείων και το δεφτερο είναι θ διαγραφι των καταχωριςεων που ςυνκζτουν τθν φωτογραφία μζςα ςτθν οντολογία. Θ μετονομαςία και θ αλλαγι τθσ περιγραφισ του άλμπουμ γίνεται από τθ ςελίδα galleryrename-album.php. Θ λειτουργία τθσ ςελίδασ αυτισ απλά είναι να μετατρζπει τισ καταχωρίςεισ για τον τίτλο και τθν περιγραφι μζςα ςτθν οντολογία. Θ διαγραφι ενόσ άλμπουμ γίνεται μζςω τθσ ςελίδασ gallery-delete-album.php. Θ διαγραφι του άλμπουμ ςθμαίνει αυτόματα και τθν διαγραφι όλων των φωτογραφιϊν και των ςχολίων που το αφοροφν. Ζτςι διαγράφονται από τον χϊρο αρχείων οι φωτογραφίεσ και από τθν οντολογία όλεσ οι καταχωρίςεισ φωτογραφιϊν, άλμπουμ και ςχολίων. Διαχείριςθ μθνυμάτων 40

41 Θ επικοινωνία μεταξφ των χρθςτϊν είναι ςθμαντικό μζροσ του ςυςτιματοσ και ζτςι δεν κα μποροφςε να λείπει θ επικοινωνία μζςω μθνυμάτων. Ζνασ χριςτθσ μπορεί να ςτείλει και να λάβει μινυμα ςε και από οποιονδιποτε άλλο χριςτθ. Τα μθνφματα και εδϊ αποτελοφνται από υπερκείμενο για τουσ ίδιουσ ακριβϊσ λόγουσ με τα ςχόλια. Θ ςυγγραφι ενόσ μθνφματοσ αποτελείται από δφο ςελίδεσ, τθ mail-write.php και τθ mailsend.php. Θ mail-write.php είναι υπεφκυνθ για τθ ςυγγραφι ενόσ μθνφματοσ και καλείται πατϊντασ το κουμπί Compose ςτθ φόρμα μθνυμάτων (main-view.php). Όταν ο χριςτθσ τελειϊςει με τθ ςυγγραφι του μθνφματοσ και πατιςει το κουμπί Send τότε καλείται θ mail-send.php που είναι υπεφκυνθ για τθν τοποκζτθςθ των καταχωριςεων ςτθν οντολογία ϊςτε να μεταφερκεί το μινυμα ςτον χριςτθ που απευκφνεται. Θ mail-view.php είναι θ ςελίδα που παρουςιάηει τα ειςερχόμενα μθνφματα του χριςτθ. Από εκεί ο χριςτθσ μπορεί να επιλζξει ποιο μινυμα κζλει να διαβάςει ι να διαγράψει. Θ ςελίδα αυτι καλείται πατϊντασ το κουμπί που ζχει ςιμα τον φάκελο και βρίςκεται ςτθν πάνω γραμμι εργαςιϊν κάκε ςελίδασ. Θ mail-read.php είναι θ ςελίδα που καλείται αν ζνασ χριςτθσ πατιςει πάνω ςε ζνα από τα μθνφματα του. Ζτςι θ ςελίδα παρουςιάηει το μινυμα του χριςτθ. Επιπλζον, αν ο χριςτθσ δεν είχε διαβάςει ποτζ ξανά το μινυμα τότε αυτό ςθμειϊνεται ωσ αναγνωςμζνο. Θ mail-delete.php είναι θ ςελίδα που αναλαμβάνει τθ διαγραφι των μθνυμάτων. Στθ φόρμα μθνυμάτων, ζνασ χριςτθσ μπορεί να ςθμείωςει ποια μθνφματα κζλει να διαγράψει και πατϊντασ ςτο κουμπί Delete καλείται θ mail-delete.php και διαγράφει τα μθνφματα από τθν οντολογία. Διαχείριςθ Βίντεο Τα βίντεο αποκθκεφονται μόνο μζςα ςτθν οντολογία ωσ κείμενο, δθλαδι δεν υπάρχει πουκενά αποκθκευμζνο κάποιο αρχείο, αλλά μόνο ζνασ δείκτθσ προσ μια διεφκυνςθ. Τα βίντεο που μπορεί κάποιοσ να προςκζςει προζρχονται από τθν ιςτοςελίδα Αυτό ςθμαίνει πωσ αν κάποιοσ κζλει να ζχει βίντεο ςτο φάκελό του κα πρζπει ι να «ανεβάςει» το βίντεο του ςτο youtube ι εναλλακτικά να χρθςιμοποιιςει ζνα υπάρχον βίντεο από το youtube. Το My Moutsouna αναγνωρίηει το βίντεο χρθςιμοποιϊντασ τον κωδικό του που υπάρχει ςτθν διεφκυνςθ του βίντεο. Ζςτω ωσ παράδειγμα θ διεφκυνςθ ενόσ βίντεο ο κωδικόσ του βίντεο είναι ο xxyyzz. Θ πρόςκεςθ ενόσ βίντεο γίνεται από τθν ςελίδα videos-add.php που καλείται από τθ ςελίδα videos.php πατϊντασ το κουμπί Add a new video. Ο χριςτθσ ειςάγει ζνα τίτλο και μια περιγραφι (υπερκείμενο) και ακολοφκωσ τθ διεφκυνςθ του βίντεο από το youtube 41

42 (Προςοχι! Όχι μόνο τον κωδικό). Θ videos-add.php βρίςκει τον κωδικό του βίντεο και τον αποκθκεφει μαηί με τον τίτλο και τθν περιγραφι μζςα ςτθν οντολογία. Επιπλζον φροντίηει να ενθμερϊςει μζςω τθσ home.php προςκζτοντασ μια καταχϊρθςθ ότι ο χριςτθσ πρόςκεςε νζο βίντεο. Θ διαγραφι ενόσ βίντεο γίνεται μζςω τθσ ςελίδασ videos.php. Αν ο χριςτθσ είναι ο ιδιοκτιτθσ τότε ςτθν ςελίδα videos.php μπορεί να επιλζξει ποια βίντεο επικυμεί να διαγράψει και πατϊντασ το κουμπί Delete selected videos ξανακαλεί τον εαυτό τθσ και τα διαγράφει από τθν οντολογία. Θ αναπαραγωγι ενόσ βίντεο γίνεται μζςω του My Moutsouna και όχι μεταφζροντασ τον χριςτθ ςε άλλεσ ςελίδεσ. Ζτςι πατϊντασ πάνω ςε ζνα βίντεο ανοίγει θ ςελίδα videosplay.php θ οποία δζχεται ωσ παράμετρο τον κωδικό του βίντεο και γράφει τον κατάλλθλο κϊδικα (όπωσ αυτόσ ςυςτινεται από το youtube για τθν ενςωμάτωςθ των βίντεο ςε άλλεσ ςελίδεσ) και ξεκίνα τθν αναπαραγωγι του βίντεο. Διαχείριςθ αρχείων Μια διαφοροποίθςθ από τισ κλαςςικζσ ςελίδεσ κοινωνικισ δικτφωςθσ (social networking sites) είναι ότι με τθν εγγραφι του ο χριςτθσ αποκτά ζνα προςωπικό φάκελο ςτον οποίο μπορεί να βάηει τα αρχεία του (οποιουδιποτε τφπου) και ζτςι οι φίλοι του να τα κατεβάηουν. Ανοίγοντασ τθ ςελίδα files.php διαβάηονται τα αρχεία από τον φάκελο και κατθγοριοποιοφνται ανάλογα με τθν κατάλθξθ τουσ (extension πχ.exe,.doc,.mp3). Επιπλζον φαίνεται το μζγεκοσ αλλά και θ θμερομθνία που ο χριςτθσ ανζβαςε το αρχείο. Πατϊντασ πάνω ςε κάποιο αρχείο ανοίγει από τον browser το παρακυράκι για download. Αν ο χρθςτισ είναι ο ιδιοκτιτθσ του φακζλου, τότε εμφανίηονται περαιτζρω λειτουργίεσ όπωσ Upload files και Delete selected files. H Delete selected files λειτουργεί όπωσ και με τα βίντεο, δθλαδι ο χριςτθσ επιλζγει τα αρχεία που κζλει να διαγράψει και θ ςελίδα ξανακαλεί τον εαυτό τθσ διαγράφοντασ τα αρχεία. Υπάρχει και θ επιλογι μετονομαςίασ αρχείου για τθν αλλαγι του ονόματοσ του αρχείου. Θ εντολι Upload files λειτουργεί ςε δφο φάςεισ όπωσ και με τθν upload pictures. Πρϊτα καλείται θ files-upload.php και φορτϊνει το JAVA applet όπου ο χριςτθσ επιλζγει ποια αρχεία κζλει να ανεβάςει. Αυτι τθ φορά όμωσ καλείται θ javauploadfiles.php που είναι υπεφκυνθ να γράψει τα αρχεία ςτον προςωπικό φάκελο του χριςτθ. Τονίηεται ότι ςτθν περίπτωςθ με τα αρχεία δεν υπάρχει καμία εμπλοκι τθσ οντολογίασ, εκτόσ από τθν περίπτωςθ ταυτοποίθςθσ του χριςτθ. Όλεσ οι εντολζσ αφοροφν τθν εγγραφι και ανάγνωςθ από τον δίςκο του εξυπθρετθτι. 42

43 Διαχείριςθ φίλων Θ διαχείριςθ των φίλων είναι αναπόςπαςτο κομμάτι ςε τζτοιου είδουσ ιςτοςελίδεσ. Ζτςι ζνασ χριςτθσ μπορεί να προςκζςει και να διαγράψει φίλουσ. Ωσ φίλοσ κεωρείται ζνασ χριςτθσ που ζςτειλε friend request ςε ζναν άλλο χριςτθ και ο δεφτεροσ με τθν ςειρά του αποδζχτθκε τθν πρόςκλθςθ. Ζτςι «ςυνδζονται». Σφμφωνα με τα πιο πάνω, υλοποιοφνται και ςτο My Moutsouna οι φίλοι. Όταν ζνασ χριςτθσ επιςκεφτεί το προφίλ ενόσ άλλου χριςτθ και δεν είναι φίλοι μπορεί να δει ζνα κουμπάκι ςτα αριςτερά, κάτω από τθν φωτογραφία του χριςτθ. Το κουμπάκι αυτό ζχει το ςιμα τθσ πρόςκεςθσ. Όταν ο χριςτθσ πατιςει το κουμπί αυτό ανοίγει θ ςελίδα requestsend.php και ηθτά από τον χριςτθ να επιβεβαιϊςει αν επικυμεί να αποςτείλει friendrequest ςτον άλλο χριςτθ. Με τθν επιβεβαίωςθ τοποκετείται ςτο προφίλ του χριςτθ (μζςα ςτθν οντολογία) θ αίτθςθ που ζκανε ο χριςτθσ. Όταν ο χριςτθσ ςτον οποίο ζγινε θ αίτθςθ επιςκεφτεί τθν ςελίδα home.php κα ανοίξει ζνα μικρό παρακυράκι ςτα δεξιά που κα τον ειδοποιεί ποιοι του ζςτειλαν friend-request (Παρουςιάηεται θ φωτογραφία του αιτουμζνου). Όταν ο χριςτθσ κάνει click πάνω ςτθ φωτογραφία τότε καλείται θ ςελίδα friend-request-respond.php και ηθτά από τον χριςτθ να επιβεβαιϊςει αν επικυμεί να προςκζςει τον χριςτθ ςτουσ φίλουσ του ι αν κζλει να απορρίψει τθν αίτθςθ. Αν ο χριςτθσ επιλζξει αποδοχι τότε κα γίνει πρόςκεςθ μιασ καταχϊρθςθσ ςτο προφίλ κάκε χριςτθ με το όνομα χριςτθ του άλλου χριςτθ ςε κάκε περίπτωςθ και κα γραφτεί ςτισ ειδοποιιςεισ που εμφανίηονται ςτο κζντρο τθσ ςελίδασ home.php ότι ζγιναν φίλοι, οφτωσ ϊςτε να μποροφν να δουν οι λοιποί φίλοι του κάκε χριςτθ τθ νζα προςκικθ ςτουσ φίλουσ. Αν τϊρα ο χριςτθσ επιλζξει τθν απόρριψθ τθσ αίτθςθσ τότε κα διαγραφεί από το προφίλ του θ αίτθςθ χωρίσ όμωσ να ειδοποιθκεί ο χριςτθσ που ζκανε τθν αίτθςθ. Θ διαγραφθ ενόσ χριςτθ από τουσ φίλουσ μπορεί να γίνει από τθν ςελίδα friends.php. Εκεί, πατϊντασ πάνω ςε μια φωτογραφία κα ανοίξει ζνα μικρό μενοφ που προςφζρει κάποιεσ λειτουργίεσ όπωσ αποςτολι μθνφματοσ, επίςκεψθ προφίλ και διαγραφι από τουσ φίλουσ. Αν κάνουμε click ςτο «διαγραφι από τουσ φίλουσ» τότε καλείται θ friend-remove.php και ηθτά επιβεβαίωςθ διαγραφισ από τουσ φίλουσ. Αν ο χριςτθσ επιβεβαιϊςει τθν διαγραφι, τότε κα διαγραφοφν και από τα προφίλ των δφο χρθςτϊν οι καταχωρίςεισ που αφοροφν τθν ςφνδεςι τουσ ωσ φίλοι. Διαχείριςθ ειδοποιιςεων (moods ι posts) Τα moods ι posts χρθςιμοποιοφνται για να μπορεί ο χριςτθσ να μοιράηεται τισ ςκζψεισ του ι τισ ενζργειεσ που κάνει για να μποροφν και οι άλλοι χριςτεσ με τθν ςειρά τουσ να προςκζςουν τα ςχόλια τουσ. Ζνασ χριςτθσ μπορεί να γράψει τζτοιου είδουσ ειδοποιιςεισ 43

44 είτε από τθν home.php με το κουμπάκι που ζχει το ςτυλό ςτα αριςτερά είτε κα εγγραφοφν αυτόματα λόγο κάποιασ πράξθσ που ζκανε όπωσ για παράδειγμα αν πρόςκεςε βίντεο ι ζνα νζο φίλο. Θ εγγραφι ενόσ post γίνεται με τθν ςελίδα mood-write.php όπου ο χριςτθσ μπορεί να γράψει τισ ςκζψεισ του ι τα ςυναιςκιματα του, θ ακόμα να μοιραςτεί ιδζεσ και προτάςεισ με άλλουσ χριςτεσ. Και εδϊ αποκθκεφεται ωσ υπερκείμενο ότι γράψει ο χριςτθσ για να μπορεί να μορφοποιιςει το κείμενό του και να προςκζςει χαμογελαςτοφσ χαρακτιρεσ (smilies). Τα ςχόλια μποροφν να γραφοφν πατϊντασ τον ςφνδεςμό comment που βρίςκεται δίπλα από τθν θμερομθνία εγγραφισ του post. Τα ςχόλια μποροφν να διαγραφοφν μόνο από αυτόν που τα ζγγραψε και για τθ διαγραφι τουσ κάνουμε click ςτο μικρό «x» που υπάρχει ςτο ςχόλιο και καλείται θ ςελίδα mood-comment-delete.php που είναι υπεφκυνθ να διαγράψει από τθν οντολογία τισ καταχωρίςεισ που αφοροφν το post. Ζνασ χριςτθσ μπορεί να διαγράψει το post του κάνοντασ click ςτο delete που βρίςκεται δίπλα ακριβϊσ από το comment. Για τθν διαγραφι καλείται θ mood-delete.php που διαγράφει το post από τθν οντολογία, όμωσ κα διαγράψει και όλα τα ςχόλια που το αφοροφν Περιγραφι των scripts Τα scripts (php και javascript) που κα περιγραφοφν παρακάτω αποτελοφν τθν βάςθ του My Moutsouna. Κάποια από αυτά είναι δικισ μασ καταςκευισ ενϊ κάποια άλλα είναι από τρίτουσ. Για όςα δεν φτιάχτθκαν από εμάσ κα δϊςουμε τισ διευκφνςεισ που τα βρικαμε κακϊσ και τον τρόπο που τα μετατρζψαμε με ςκοπό να μπορζςουν να ενςωματωκοφν ςτθν δικι μασ ςελίδα. PHP scripts Τo api.php είναι το πιο ςθμαντικό αρχείο που υπάρχει. Περιζχει μζςα όλεσ τισ ςυναρτιςεισ για τθν διαχείριςθ οποιαςδιποτε λειτουργίασ ςτο My Moutsouna. Αποτελείται από περίπου 1600 γραμμζσ κϊδικα και περιζχει ςυναρτιςεισ που αφοροφν πρόςκεςθ, διαγραφι και μετατροπι καταχωρίςεων ςτθν οντολογία κακϊσ και πλικοσ ςυναρτιςεων που διαχειρίηονται τισ πιο πάνω λειτουργίεσ με ςκοπό να προςφζρουν ςτον χριςτθ ζνα περιβάλλον όπου κα μπορεί εφκολα να διαχειριςτεί το προφίλ του. Υπάρχουν περίπου 69 ςυναρτιςεισ που το αποτελοφν, εμείσ όμωσ κα εςτιάςουμε ςτισ βαςικότερεσ ςυναρτιςεισ 44

45 που αφοροφν κυρίωσ τθν οντολογία. Σε όλεσ τισ ςυναρτιςεισ που κα περιγράψουμε πιο κάτω, υπάρχουν δφο ακόμθ παράμετροι, πζρα από αυτζσ που περιγράφουμε, που είναι θ dbname (που αποτελεί τθ ςφνδεςθ με τθν βάςθ δεδομζνων) και θ table που αποτελεί το όνομα του πίνακα που δουλεφουμε. Οι κυριότερεσ λοιπόν ςυναρτιςεισ είναι οι εξισ: CreateClass Πρόκειται για μια ςυνάρτθςθ που μπορεί να δθμιουργιςει κλάςεισ. Δζχεται ωσ παραμζτρουσ ζνα id για τθν κλάςθ κακϊσ και το id τθσ κλάςθσ ςτθν οποία κα ανικει. Θ ςυνάρτθςθ δθμιουργεί καταχωριςεισ για να ειςαχκεί μια κλάςθ ςτθν οντολογία. GetSubClasses Όπωσ υποδθλϊνει το όνομά τθσ, μασ επιςτρζφει όλεσ τισ υποκλάςεισ που περιζχει μια κλάςθ. Δζχεται ωσ παράμετρο το id τθσ κλάςθσ τθσ οποίασ κζλουμε να ανακτιςουμε τισ υποκλάςεισ τθσ. CreateSlot Θ CreateSlot δζχεται ωσ παραμζτρουσ ζνα id για το slot κακϊσ και τοid τθσ κλάςθσ ςτθν οποία κα δθμιουργθκεί το slot. GetClassSlots Θ GetClassSlots μασ επιςτρζφει όλα τα id των slot που ανικουν ςε μια κλάςθ. CreateInstance και CreateEmptyInstance Θ δφο αυτζσ ςυναρτιςεισ ςυνεργάηονται για τθ δθμιουργία ενόσ νζου instance μιασ κλάςθσ. Θ CreateEmptyInstance δζχεται ωσ παράμετρο to id τθσ κλάςθσ τθσ οποίασ κζλουμε να δθμιουργιςουμε ζνα instance τθσ και, όταν το δθμιουργιςει, μασ επιςτρζφει το id αυτοφ του νζου instance (ασ το ονομάςουμε InstanceId). H CreateInstance δζχεται ωσ παραμζτρουσ το πιο πάνω id τθσ κλάςθσ που είπαμε και ζνα πίνακα από slots που κάκε καταχϊρθςθ περιζχει Το id ενόσ slot 2. Τθν τιμι του slot 3. Τον τφπο τιμισ του slot 4. Τον αφξοντα αρικμό του slot Μεταβιβάηει ωσ παράμετρο το id τθσ κλάςθσ ςτθν CreateEmptyInstance και ακολοφκωσ παίρνει το InstanceId και δθμιουργεί ζνα instance που περιζχει τισ καταχωριςεισ του πίνακα των slot. UpdateSlotValueFromInstance Μία ςυνάρτθςθ ιδιαίτερα χριςιμθ αφοφ αν ζχουμε το id ενόσ instance μποροφμε αμζςωσ να μεταβάλλουμε τισ τιμζσ που περιζχει. Θ ςυνάρτθςθ δζχεται ωσ

46 46 παραμζτρουσ το id ενόσ instance, το id του slot που κζλουμε να αλλάξουμε τθν τιμι του και τθν νζα τιμι που κζλουμε να καταχωρθκεί. InsertSlotValueFromInstance Και αυτι είναι μια χριςιμθ ςυνάρτθςθ αφοφ μποροφμε να προςκζςουμε ςε ζνα instance μιασ κλάςθσ τιμζσ που δεν υπιρχαν πριν. Δζχεται ωσ παραμζτρουσ το id του slot που κζλουμε να προςκζςουμε, μια αρικμθτικι τιμι θ οποία χαρακτθρίηει τον αφξοντα αρικμό αυτισ τθσ τιμισ (ςε περίπτωςθ που ζνα slot μπορεί να πάρει περιςςότερεσ από μια τιμζσ), τον τφπο τθσ τιμισ του slot που είναι και πάλι αρικμόσ, το id του instance που κα το προςκζςουμε και τθν τιμι που κζλουμε να ζχει το slot. DeleteSlotValueFromInstance Θ ςυνάρτθςθ αυτι διαγράφει το slot από ζνα instance. Σε περίπτωςθ όμωσ που το slot παίρνει περιςςότερεσ από μια τιμζσ κα πρζπει να ςβιςουμε τθν κατάλλθλθ χρθςιμοποιϊντασ τον αφξοντα αρικμό που ζχει το slot. Ζτςι θ ςυνάρτθςθ παίρνει ωσ παραμζτρουσ το id του slot, τον αφξοντα αρικμό που ζχει το slot και το id του instance. GetSlotValueFromInstance Κςωσ είναι θ πιο χριςιμθ ςυνάρτθςθ ςε ολόκλθρο το ςφςτθμα. Δζχεται ωσ παραμζτρουσ το id ενόσ slot και το id του instance που κζλουμε να πάρουμε τισ τιμζσ του και μασ επιςτρζφει ζναν πίνακα με όλεσ τισ τιμζσ που ζχει το slot ςε αυτό το instance. Επιπλζον δζχεται και κάποιεσ προαιρετικζσ παραμζτρουσ όπωσ θ sort που μασ λζει αν κα ζχουμε ταξινόμθςθ κατά αφξουςα ι φκίνουςα ςειρά των αποτελεςμάτων και θ limit_start και limit_range για να περιορίςουμε το εφροσ του αποτελζςματοσ. DeleteInstance Μια εξίςου ςθμαντικι ςυνάρτθςθ είναι θ DeleteInstance αφοφ δίνοντάσ τθσ ωσ παράμετρο το id ενόσ instance αυτι το διαγράφει. CheckIfInstanceExists Δζχεται ωσ παράμετρο το id ενόσ instance και μασ επιςτρζφει ωσ απάντθςθ αν υπάρχει ιδθ το instance αυτό ι όχι. Είναι ιδιαίτερα χριςιμθ ςτθν περίπτωςθ εγγραφισ χριςτθ αφοφ τα id των instances τθσ κλάςθσ Users είναι τα username των χρθςτϊν και ζτςι πρζπει να γίνεται ζλεγχοσ αν υπάρχει ιδθ ζνα id. GetClassInstances Θ ςυνάρτθςθ αυτι μασ επιςτρζφει όλα τα id των instance μιασ κλάςθσ. Είναι ιδιαίτερα χριςιμθ αν κζλουμε να ψάξουμε πλθροφορίεσ ςε όλα τα instances. Στο api.php υπάρχει θ ςυνάρτθςθ GetYahooWeather που δεν είναι δικισ μασ καταςκευισ. Ο ρόλοσ τθσ είναι να δζχεται τον κωδικό μιασ τοποκεςίασ από το Yahoo Weather και να παρουςιάηει τον καιρό ςτο χριςτθ μζςω τθσ ςελίδασ home.php. Ο κϊδικασ για αυτι τθν ςυνάρτθςθ βρίςκεται ςτθν

47 Το αρχείο datalibs.php περιζχει μζςα δφο ςυναρτιςεισ, τθν FetchCountries και τθν FetchTimezones. Θ μια μασ επιςτρζφει όλεσ τισ χϊρεσ ενϊ θ δεφτερθ μασ επιςτρζφει τισ περιοχζσ που χαρακτθρίηουν τθν τοπικι ϊρα ςε κάκε ςθμείο του κόςμου. Το αρχείο dateops.php περιζχει μζςα ςυναρτιςεισ που αφοροφν μετατροπζσ και ςυγκρίςεισ ϊρασ. Κυρίωσ υπάρχουν για τον υπολογιςμό των γενεκλίων των χρθςτϊν κακϊσ και τθσ θλικίασ τουσ. Αν θ ϊρα και θμερομθνία είναι ςτθν κανονικι τουσ μορφι κα πρζπει να μετατραποφν ςτθν αναπαράςταςθ του UNIX δθλαδι ζνα ακζραιο αρικμό. Αυτι τθν δουλειά τθν αναλαμβάνει θ ConvertNormalToUnixTime. Δφο από αυτζσ τισ ςυναρτιςεισ θ GetAgeFromUnixTime και CheckIfBirthday χρειάηονται ωσ επιπλζον παράμετρο τθν timezone. Αυτό γίνεται για να γίνονται οι ςυγκρίςεισ ανάλογα με τθν ϊρα ςτθν τοποκεςία του χριςτθ. Το αρχείο imgrsz.php δεν είναι δικισ μασ καταςκευισ και δεν χρειάςτθκε καμία μετατροπι για να ενςωματωκεί ςτο My Moutsouna. Πρόκειται για κλάςθ θ οποία επεξεργάηεται φωτογραφίεσ και χρθςιμοποιείται κυρίωσ ςτο ανζβαςμα φωτογραφιϊν για να αλλάηει το μζγεκοσ τουσ. Ο κϊδικασ αυτόσ προζρχεται από τθν ςελίδα Το langs.php κα αποτελζςει τθν πθγι για να μετατραπεί το My Moutsouna ςε πολλζσ γλϊςςεσ. Ουςιαςτικά όταν ζνασ χριςτθσ επιλζγει μια γλϊςςα, τότε κα φορτϊνεται θ κλάςθ που αφορά τθν γλϊςςα επιλογισ του χριςτθ και ζτςι κα αλλάηουν τα κείμενα ςτισ ςελίδεσ (μόνο όςα εξαρτϊνται από το περιβάλλον τθσ ςελίδασ και όχι όςα καταχωροφνται από τουσ χριςτεσ). Θ μοναδικι ςελίδα μζχρι ςτιγμισ που υποςτθρίηει αυτι τθ λειτουργία είναι θ home.php. Το mailer.php είναι μια κλάςθ θ οποία περιζχει (και ςτο μζλλον κα περιζχει περιςςότερεσ) ςυναρτιςεισ οι οποίεσ αποςτζλλουν ςτουσ χριςτεσ του ςυςτιματοσ. Αποτελοφνται από προκακοριςμζνα μθνφματα τα οποία είναι παραμετροποιθμζνα και ζτςι βάςει των παραμζτρων των ςυναρτιςεων, υπάρχουν ςθμεία ςτο ςϊμα τουσ που αλλάηουν όπωσ για παράδειγμα το όνομα ενόσ χριςτθ. Το php-calendar.php δεν είναι δικισ μασ καταςκευισ και θ μόνεσ αλλαγζσ που υπιρξαν είναι ςτα χρϊματα του κειμζνου. Ουςιαςτικά παρουςιάηεται ζνα απλό θμερολόγιο που όμωσ με κατάλλθλεσ ρυκμίςεισ μπορεί να μετατραπεί ςε θμερολόγιο που περιζχει υπερςυνδζςμουσ ςτισ μζρεσ του μινα, για να παρουςιάηει γεγονότα που αφοροφν τισ ςυγκεκριμζνεσ μζρεσ. Το calendar.php προζρχεται από τθ ςελίδα Javascript 47

48 Θ εφαρμογι χρθςιμοποιεί κϊδικα Javascript για να εμπλουτίςει τθ λειτουργικότθτα που προςφζρεται ςτον χριςτθ ςε επίπεδο προγράμματοσ πλοιγθςθσ. Ο κϊδικασ Javascript είναι οργανωμζνοσ ςε αρχεία ωσ ακολοφκωσ: Το thumbnailviewer.js δεν είναι δικισ μασ καταςκευισ. Θ χριςθ του είναι για τισ φωτογραφίεσ του χριςτθ ςτο άλμπουμ. Όταν ζνασ χριςτθσ πατιςει ςε μια φωτογραφία τότε ανοίγει ςτο ίδιο παράκυρο θ φωτογραφία για να τθ δει και όταν ξανακάνει κλικ πάνω ςτθ φωτογραφία που μόλισ άνοιξε τότε αυτι κλείνει. Το script αυτό μπορεί να βρεκεί ςτθ ςελίδα Το tinymce είναι ζνα δωρεάν script το οποίο μπορεί να ενςωματωκεί ςε ςελίδεσ HTML και να μετατρζψει τα μια περιοχι κειμζνου (text area) ςε ζνα προχωρθμζνο κειμενογράφο που επιτρζπει ςτον χριςτθ να μορφοποιιςει το κείμενό του. Ο κειμενογράφοσ αυτόσ τροποποιικθκε ςε ςχζςθ με τισ δυνατότθτζσ του για ενςωμάτωςθ χαμογελαςτϊν χαρακτιρων. Στθν αρχικι ζκδοςθ, οι χαμογελαςτοί χαρακτιρεσ παρουςιάηονται ςε ςελίδα HTML και ο χριςτθσ επιλζγει όποιον επικυμεί. Αυτι θ διαδικαςία είναι προκακοριςμζνθ. Εμείσ, αντικαταςτιςαμε τθ ςελίδα HTML με μια ςελίδα PHP και φροντίςαμε οφτωσ ϊςτε οι διακζςιμοι χαμογελαςτοί χαρακτιρεσ να φορτϊνονται δυναμικά από ζναν ςυγκεκριμζνο κατάλογο του ςυςτιματοσ αρχείων (ο οποίοσ κακορίηεται εντόσ του script ) δθμιουργϊντασ ζτςι μια δυναμικι ςελίδα με χαμογελαςτοφσ χαρακτιρεσ. Ο ςκοπόσ τθσ πράξθσ αυτισ ιταν να μποροφμε να αλλάηουμε εφκολα τουσ διακζςιμουσ χαμογελαςτοφσ χαρακτιρεσ. Το script αυτό βρίςκεται ςτθν ςελίδα Στο αρχείο functions-javascript.js υπάρχουν διάφορεσ ςυναρτιςεισ που βοθκοφν ςτθν αλλθλεπιδραςτικι λειτουργία τθσ ιςτοςελίδασ. Θ κυριότερθ από αυτζσ είναι θ ShowPopDialog, θ οποία μεριμνά για τθν εμφάνιςθ όλων των αναδυόμενων παρακφρων που ανοίγουν για να μπορζςει ο χριςτθσ να διαχειριςτεί το προφίλ του, τισ φωτογραφίεσ του, τα βίντεό του και όςα άλλα αναφζραμε ςτο εδάφιο με τισ λειτουργίεσ. 48

49 3. Ανάκτθςθ οντολογίασ μζςω υπθρεςιών διαδικτφου Τι είναι οι υπηρεςίεσ διαδικτφου (http://en.wikipedia.org/wiki/web_service) Υπθρεςία διαδικτφου κακορίηεται από τον W3C 1 ωσ ςφςτθμα λογιςμικοφ ςχεδιαςμζνο να υποςτθρίξει τθν αλλθλεπίδραςθ μθχανισ με μθχανι μζςω διαδικτφου. Αρκετζσ φορζσ χρθςιμοποιοφνται ωσ δικτυακζσ διεπαφζσ 2 προσ ιδθ υπάρχουςεσ λειτουργίεσ, κακιςτϊντασ τισ ζτςι προςπελάςιμεσ μζςω δικτφου. Πζρα από τθ βαςικι λειτουργικότθτά τουσ, μερικά χαρακτθριςτικά των υπθρεςιϊν διαδικτφου είναι τα ακόλουκα: Προςταςία:, κακορίηει πϊσ να γίνει θ χριςθ τθσ κρυπτογραφίασ XML 3 και τθσ υπογραφισ XML 4 ςτο SOAP 5 με ςκοπό να διαςφαλιςτεί θ ανταλλαγι μθνυμάτων, ωσ εναλλακτικι λφςθ ι επζκταςθ του HTTPS 6. Αξιοπιςτία:, χριςθ ενόσ πρωτοκόλλου από τον OASIS 7, για αξιόπιςτθ ανταλλαγι μθνυμάτων μεταξφ των υπθρεςιϊν διαδικτφου. Συναλλαγζσ: κακοριςμόσ τθσ διαχείριςθσ των ςυναλλαγϊν. Διευκυνςιοδότθςθ: κακοριςμόσ του τρόπου ειςαγωγισ μια διεφκυνςθσ ςε μια επικεφαλίδα (header) SOAP. Οι υπθρεςίεσ διαδικτφου χρθςιμοποιοφν τθ γλϊςςα XML για τθ ςυγγραφι των μθνυμάτων τα οποία ακολουκοφν πάντα το πρότυπο SOAP. Σε τζτοια ςυςτιματα υπάρχει ςυνικωσ μια 1 World Wide Web Consortium, δθμιουργικθκε τον Οκτϊβριο του 1994, με ςκοπό να οδθγιςει το Web ςτθν πλιρθ αξιοποίθςθ των δυνατοτιτων του μζςω τθσ ανάπτυξθσ κοινϊν πρωτοκόλλων που κα προάγουν τθν εξζλιξι του και κα διαςφαλίηουν τθ δια-λειτουργικότθτά του. 2 Internet Application Programming Interface (API), ορίηεται ωσ διεπαφι που κακορίηει πωσ μια εφαρμογι μπορεί να ηθτιςει υπθρεςίεσ από βιβλιοκικεσ ι/και λειτουργικά ςυςτιματα. 3 Κακορίηει πωσ γίνεται θ κρυπτογράφθςθ ενόσ XML ςτοιχείου. 4 Χρθςιμοποιείται για να αναγνωρίηετε από ποφ προζρχονται τα δεδομζνα. 5 Simple Object Access Protocol, Πρωτόκολλο Απλισ Πρόςβαςθσ Αντικειμζνου που χρθςιμοποιείται για τθν ανταλλαγι δομθμζνθσ πλθροφορίασ ςτισ υπθρεςίεσ διαδικτφου. 6 Συνδυαςμόσ του Πρωτοκόλλου Μεταφοράσ Υπερκειμζνου και ενόσ πρωτοκόλλου κρυπτογράφθςθσ. Συνικωσ χρθςιμοποιείται για οικονομικζσ ςυναλλαγζσ και για μεταφορά «ευαίςκθτων» δεδομζνων ςε εταιρίεσ. 7 Organization for the Advancement of Structured Information Standards, Οργανιςμόσ για τθν Προϊκθςθ Προτφπων Δομθμζνθσ Πλθροφορίασ. 49

50 περιγραφι λειτουργιϊν που προςφζρονται από τθν υπθρεςία, τθν οποία μπορεί να διαβάςει μια μθχανι. Θ περιγραφι αυτι ςυντάςςεται βάςει του προτφπου WSDL 8. Στο «Σχιμα 1» φαίνεται θ αρχιτεκτονικι των υπθρεςιϊν διαδικτφου, ενϊ ςτο «Σχιμα 2» οι παρουςιάςεισ των εκδόςεων WSDL 1.1 και WSDL 2.0. Σχιμα 1 Η αρχιτεκτονικι των υπθρεςιών διαδικτφου Είδθ υπθρεςιϊν διαδικτφου Σχιμα 2 WSDL 1.1 και WSDL 2.0 Απομακρυςμζνθ Κλιςθ Διεργαςιών (RPC): Οι υπθρεςίεσ διαδικτφου βαςιςμζνεσ ςε RPC παρουςιάςουν μια κατανεμθμζνθ διεπαφι κλιςθσ που είναι γνωςτι ςε πολλοφσ προγραμματιςτζσ. Θ βαςικι μονάδα ςε αυτι τθν περίπτωςθ είναι οι λειτουργίεσ WSDL. Οι πρϊτεσ υπθρεςίεσ διαδικτφου βαςίηονταν ςε αυτό το μοντζλο και ζτςι το μοντζλο αυτό χρθςιμοποιείται ευρζωσ και επιπλζον υπάρχει μεγάλθ υποςτιριξθ. Παρόλα αυτά, κριτικάρεται ζντονα λόγω του ότι από μια κλάςθ υπάρχει ζνασ δείκτθσ προσ μια άλλθ κλάςθ, ενϊ το επικυμθτό κα ιταν να υπάρχει ζνασ δείκτθσ προσ μια διεπαφι θ οποία να μπορεί ςτθ ςυνζχεια να υλοποιθκεί από μία ι πολλζσ κλάςεισ 9. 8 Web Services Description Language, Γλϊςςα Περιγραφισ Υπθρεςιϊν Διαδικτφου. 9 Loose coupling 50

51 Υπθρεςιοςτρεφισ Αρχιτεκτονικι (SOA): Οι υπθρεςίεσ διαδικτφου είναι βαςιςμζνεσ ςε επικοινωνία μζςω μθνυμάτων, ςε αντίκεςθ με τισ λειτουργίεσ. Οι κφριοι πάροχοι λογιςμικοφ και επιχειρθματικοί αναλυτζσ υποςτθρίηουν αυτό το είδοσ υπθρεςίασ. Στθν περίπτωςθ αυτι, αντίκετα με τθν απομακρυςμζνθ κλιςθ διεργαςιϊν, υπάρχει διαφάνεια. Αντιπροςωπευτικι Μεταφορά (REST): Σε αυτι τθν περίπτωςθ ζχουμε περιγραφι των αρχιτεκτονικϊν που χρθςιμοποιοφν το HTTP ι παρόμοια πρωτόκολλα, περιορίηοντασ τθν διεπαφι ςε ζνα ςφνολο από γνωςτζσ πρότυπεσ λειτουργίεσ όπωσ GET, POST, PUT, DELETE) Ανάπτυξθ υπθρεςιών διαδικτφου με το εργαλείο NetBeans Το NetBeans, προςφζρει ζναn πολφ απλό και εφκολο τρόπο δθμιουργίασ υπθρεςιϊν διαδικτφου για όςουσ γνωρίηουν τθν γλϊςςα προγραμματιςμοφ JAVA. Οι πλθροφορίεσ που παρατίκενται ςτθ ςυνζχεια βαςίηονται ςτθν ιςτοςελίδα του εργαλείου NetΒeans για Web Services θ οποία είναι θ Στθ ςυνζχεια κα αςχολθκοφμε μόνο με τισ υπθρεςίεσ διαδικτφου τφπου SOAP. Βιμα 1 Δθμιουργία υπθρεςίασ 1. Στο μενοφ επιλζγουμε File -> New Project, και επιλζγουμε το Web Application από τθν κατθγορία Java Web. 2. Ονομάηουμε το project CalculatorWSApplication (ι χρθςιμοποιοφμε άλλθ, κατάλλθλθ ονομαςία). 3. Πατάμε Next ςτισ επόμενεσ ςελίδεσ και τζλοσ το Finish. 4. Κάνουμε δεξί click ςτο CalculatorWSApplication που βρίςκεται ςτθ λίςτα με τα projects και πάμε New -> Web Service. 5. Ονομάηουμε τθν νζα υπθρεςία CalculatorWS (ι τθσ δίνουμε άλλο, κατάλλθλο όνομα) και γράφουμε ςτο πεδίο Package org.me.calculator (ι το όνομα πακζτου που κζλουμε) και πατάμε finish. 51

52 Βιμα 2 Σχεδιαςμόσ υπθρεςίασ Αλλάηουμε τθν παρουςίαςθ ςε Design, όπωσ φαίνεται ςτο ακόλουκο ςχιμα: Σχιμα 3. Αλλαγι τρόπου προβολισ Πατάμε ςτο Add Operation, με αποτζλεςμα να παρουςιαςτεί το ακόλουκο παράκυρο, τθ φόρμα ςτο οποίο ςυμπλθρϊνουμε όπωσ φαίνεται ςτο ςχιμα: Σχιμα 4. προςκικθ Operation Πατάμε OK και κα δοφμε ότι ςτο Visual Designer μασ παρουςιάηει τθν εξισ οκόνθ 52 Σχιμα 5. Παράμετροι Operation

53 Αλλάηοντασ τον τρόπο προβολισ ςε προβολι πθγαίου κϊδικα (source) κα δοφμε τθν ακόλουκθ εικόνα: Σχιμα 6. Αυτόματα γεννοφμενοσ κώδικασ Operation όπου παρουςιάηεται ο ςκελετόσ τθσ υπθρεςίασ διαδικτφου που δθμιουργιςαμε. Στον κϊδικα αυτό πρζπει να προςκζςουμε τθ λογικι τθσ υπθρεςίασ, και ςτο παράδειγμά μασ κάνουμε τισ τροποποιιςεισ που ςτο ακόλουκο ςχιμα ςθμειϊνονται με ζντονουσ (bold) public int = "i") int = "j") int j) { int k = i + j; return k; } Σχιμα 7. Προςκικθ ςτον κώδικα του operation 53

54 Βιμα 3 Δοκιμαςτικι εκτζλεςθ τθσ υπθρεςίασ Κάνουμε δεξί κλικ ςτο project και πατάμε Deploy. Ανοίγουμε τον φάκελο που ονομάηεται Web Services και κάνουμε δεξί click ςτθν υπθρεςία CalculatorWS, και πατάμε Test Web Service. Σχιμα 8. Δοκιμαςτικι εκτζλεςθ τθσ υπθρεςίασ Θα ξεκινιςει θ εκτζλεςθ του προκακοριςμζνου προγράμματοσ πλοιγθςθσ ςτον υπολογιςτι και κα προβλθκεί θ φόρμα που βλζπουμε ςτθ ςυνζχεια: Σχιμα 9. Οκόνθ δοκιμισ τθσ υπθρεςίασ ενϊ μετά τθν ειςαγωγι των παραμζτρων και το πάτθμα του κουμπιοφ Test βλζπουμε τα αποτελζςματα: 54

55 Σχιμα 10. Οκόνθ αποτελεςμάτων δοκιμισ τθσ υπθρεςίασ 3.2. Υπθρεςίεσ ανάκτθςθσ τθσ οντολογίασ διαχείριςθσ προςωπικοφ προφίλ Ζχουν υλοποιθκεί 3 υπθρεςίεσ διαδικτφου οι οποίεσ είναι: 1. RetrieveOntology που μασ επιςτρζφει ολόκλθρθ τθν οντολογία. 2. RetrieveNodes που μασ επιςτρζφει ςτοιχεία που ικανοποιοφν κάποιουσ παρατικζμενουσ περιοριςμοφσ. 3. RetrieveChain που μασ επιςτρζψει τισ οντότθτεσ που μποροφμε να προςπελάςουμε μζςω ςυςχετίςεων. Και οι 3 υπθρεςίεσ επιςτρζφουν τα αποτελζςματά τουσ ςε ζνα ζγγραφο xml το οποίο ςυντάςςεται βάςει του προτφπου OWL (Web Ontology Language). Για περιςςότερεσ πλθροφορίεσ για τον τρόπο ςφνταξθσ ενόσ εγγράφου xml με μορφι OWL, ο ενδιαφερόμενοσ αναγνϊςτθσ μπορεί να ανατρζξει ςτθ διεφκυνςθ Οι υπθρεςίεσ υλοποιικθκαν με το εργαλείο NetBeans 6.7 και για τθν εκτζλεςι τουσ απαιτείται ζνασ web service container. Στθν υλοποίθςθ χρθςιμοποιικθκε ο GlassFish server v2.1, που παρζχεται μαηί με το περιβάλλον NetBeans. Αν ανοίξουμε το project ςτο NetBeans και πατιςουμε Deploy, μποροφμε να δοφμε τισ υπθρεςίεσ να τρζχουν πατϊντασ ςτο Test Web Service ανάλογα με ποια υπθρεςία κζλουμε να τρζξουμε. 55

56 3.2.1 Υπθρεςία RetrieveOntology Θ υπθρεςία αυτι περιζχει μια λειτουργία θ οποία ονομάηεται getowl και καλείται χωρίσ καμία παράμετρο. Εξάγει τθν οντολογία και μασ επιςτρζφει το μονοπάτι ςτο οποίο βρίςκεται το xml αρχείο. Ζτςι μποροφμε να το δοφμε ι να το κατεβάςουμε. Επεξιγθςθ των ςυναρτιςεων που αποτελοφν τθν RetrieveOntology. private static LinkedList GetSlots(Connection con, String theclass) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται δφο παραμζτρουσ. Θ con, είναι ο δείκτθσ ςτθ βάςθ δεδομζνων που περιζχει τθν οντολογία και θ παράμετροσ theclass περιζχει το αναγνωριςτικό (id) τθσ κλάςθσ τθσ οποίασ κζλουμε να φζρουμε τα slots τθσ. Το αποτζλεςμα επιςτρζφεται με μια ςυνδεδεμζνθ λίςτα, θ οποία ςε κάκε καταχϊρθςι τθσ περιζχει τα εξισ: o o Το id του slot Το τφπο του slot private static void WriteSubClasses(Connection con, BufferedWriter out, String Parent) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται τρεισ παραμζτρουσ. Τθν con που είναι ο δείκτθσ προσ τθ βάςθ, τθν out θ οποία είναι δείκτθσ προσ το αρχείο που κα γραφοφν τα αποτελζςματα, και τθν Parent θ οποία είναι θ κλάςθ από τθν οποία ξεκινά θ οντολογία. Θ Parent ςτθν περίπτωςι μασ είναι θ :THING. Θ WriteSubClasses ξανακαλεί τον εαυτό τθσ (αναδρομικά) με παράμετρο Parent κάκε κλάςθ που βρίςκει. Ο λόγοσ που γίνεται αυτό είναι για να τυπωκοφν οι υποκλάςεισ τθσ κάκε κλάςθσ. Μετά τθν ολοκλιρωςθ τθσ εγγραφισ ςτο αρχείο κάκε υποκλάςθσ, γίνεται εγγραφι των slot τθσ. Για να γίνει αυτό καλείται θ ςυνάρτθςθ WriteClassSlots. private static void WriteClassSlots(Connection con, BufferedWriter out, String theclass) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται 3 παραμζτρουσ. Τθν con που είναι ο δείκτθσ προσ τθ βάςθ, τθν out θ οποία είναι δείκτθσ προσ το αρχείο που κα γραφοφν τα αποτελζςματα, και τθ theclass τθσ οποίασ κζλουμε να πάρουμε τα slot τθσ. Στα slot πρζπει να προςζξουμε τα εξισ: 1. Αν το slot ζχει μια απλι τιμι. 2. Αν το slot είναι instance μια κλάςθσ. 3. Το slot cardinality δθλαδι, το πλικοσ των τιμϊν που μπορεί να πάρει το slot. Αυτό ιςχφει και ςτισ δφο περιπτϊςεισ (1) και (2). 56

57 Ωσ αποτζλεςμα του πιο πάνω κα ζχουμε 4 διαφορετικοφσ τρόπουσ με τουσ με τουσ οποίουσ κα πρζπει να τυπωκεί ζνα slot. Ο ακόλουκοσ πίνακασ ςυνοψίηει τουσ διαφορετικοφσ τρόπουσ εμφάνιςθσ των slots. Slot (id) Αν παίρνει μια μόνο τιμι π.χ string Αν παίρνει πολλζσ τιμζσ τφπου string Aν το slot είναι instance μιασ κλάςθσ που ζχει id το instanceid Aν το slot είναι instance μιασ κλάςθσ και παίρνει πολλζσ τιμζσ Αποτζλεςμα <rdfs:range rdf:resource="http://www.w3.org/2001/xmlschema#string" /> <owl:datatypeproperty rdf:id="id"> <rdfs:range rdf:resource="#instanceid"/> <owl:objectproperty rdf:id="id"> Πίνακασ 7. Πίνακασ διαφορετικών αναπαραςτάςεων slot private static void LoadInstances(Connection con, BufferedWriter out ) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται δφο παραμζτρουσ. Τθν con, θ οποία είναι θ ςφνδεςθ με τθ βάςθ δεδομζνων, και τθν out που είναι το αρχείο ςτο οποίο κα γράψουμε ςε owl μορφι τα ςτοιχεία από τθν βάςθ δεδομζνων. Αρχικά βρίςκει όλεσ τισ instances και για κάκε μια instance καλεί τθν ςυνάρτθςθ WriteInstance θ οποία κα τθν γράψει ςτο αρχείο. private static void WriteInstance(Connection con, BufferedWriter out, String InstanceId) H WriteInstance είναι θ ςυνάρτθςθ που είναι υπεφκυνθ για τθν εγγραφι τθσ κάκε instance μζςα από το αρχείο και καλείται μζςω τθσ LoadInstances. Δζχεται τρεισ παραμζτρουσ, τθν con που είναι θ ςφνδεςθ με τθν βάςθ δεδομζνων, τθν out που είναι ο δείκτθσ προσ το αρχείο που κζλουμε να γράψουμε και τθν InstanceId που είναι το id τθσ instance που κζλουμε να τυπϊςουμε. Θ ςυνάρτθςθ κα βρει πρϊτα ποιασ κλάςθσ είναι ςτιγμιότυπο θ InstanceId. Ακολοφκωσ κα βρει τα slots αυτισ τθσ κλάςθσ μζςω τθσ ςυνάρτθςθσ GetSlots. Για κάκε slot που βρικε, κα ψάξει να βρει τθν τιμι που ζχει το κάκε slot ςτθν 57

58 InstanceId που κζλουμε να τυπϊςουμε. Ζτςι κα ολοκλθρωκεί θ εκτφπωςθ του instance.. Υπάρχουν δφο διαφορετικοί τρόποι για να τυπωκοφν οι τιμζσ των slots, οι οποίοι περιγράφονται ςτον πίνακα που ακολουκεί. Τφποσ slot Instance Αποτζλεςμα <slot_id rdf:resource="val " /> val = id του instance Κανονικι τιμι (Boolean, string ) slot_type = boolean, int, string <slot_id rdf:datatype="http://www.w3.org/2001/xmlschema# slot_type">val<slot_id> val = θ τιμι που κα πάρει το slot Πίνακασ 8. Πίνακασ αναπαράςταςθσ τιμισ slot 58 private static void initial() Θ ςυνάρτθςθ initial καλείται χωρίσ παραμζτρουσ και είναι θ πρϊτθ ςυνάρτθςθ που καλείται από τθ λειτουργία τθσ υπθρεςίασ. Είναι υπεφκυνθ να ξεκινιςει τθν διαδικαςία ανάγνωςθσ από τθν βάςθ δεδομζνων και τθν εγγραφι των αποτελεςμάτων ςτο αρχείο το οποίο αρχικά βρίςκεται ςτον υπολογιςτι που είναι υπθρεςία. Σε μεταγενζςτερο ςτάδιο κα ςταλεί ςτον πελάτθ. Ακολοφκωσ γράφει κάποια βαςικά ςτοιχεία για τθ μορφι owl (επικεφαλίδα του αρχείου) και καλεί τθ ςυνάρτθςθ WriteSubClasses για να γραφοφν οι κλάςεισ και τα slots μζςα ςτο αρχείο. Μετά τθν εγγραφι των κλάςεων καλείται θ LoadInstances για να γραφοφν τα οι instances. private static byte[] ReadFileBytes(String filename) Θ ςυνάρτθςθ αυτι καλείται με μια παράμετρο, τθν filename. Σκοπόσ τθσ είναι να διαβάςει όλα τα bytes του αρχείου filename και να τα τοποκετιςει ςε ζνα πίνακα. Ο λόγοσ φπαρξθσ αυτισ τθσ ςυνάρτθςθσ είναι για τθν επιςτροφι των bytes που αποτελοφν το αρχείο με τα αποτελζςματα που πιραμε από τθν = "getowl") public byte[] getowl() Πρόκειται για τθ λειτουργία τθσ υπθρεςίασ. Ζνασ πελάτθσ καλεί αυτι τθν λειτουργία για να πάρει τα ςτοιχεία που χρειάηεται. Από εδϊ καλείται θ initial που όπωσ είπαμε πιο πάνω ξεκίνα τισ διαδικαςίεσ για τθν ανάγνωςθ από τθν βάςθ δεδομζνων και τθν εγγραφι ςτο αρχείο. Επιπλζον, μετά τθν εγγραφι του αρχείου καλεί τθ ReadFileBytes για να διαβάςει το αρχείο με τα αποτελζςματα

59 και να επιςτρζψει ςτον πελάτθ τα bytes που κα αποτελζςουν το owl αρχείο. Ο πελάτθσ είναι υπεφκυνοσ για τθν διαχείριςθ των bytes που κα λάβει από τθν υπθρεςία Υπθρεςία RetrieveNodes Θ υπθρεςία αυτι περιζχει τθν λειτουργία getowl. Είναι το ίδιο όνομα με τθν λειτουργία τθσ πιο πάνω υπθρεςίασ, με τθν διαφορά ότι ςε αυτι τθν περίπτωςθ δζχεται μια παράμετρο, θ οποία είναι θ docxml, που είναι τα bytes ενόσ xml αρχείου που περιζχει περιοριςμοφσ ςχετικά με τα ςτοιχεία που κζλουμε να μασ επιςτραφοφν, αντίκετα με τθν προθγοφμενθ υπθρεςία που μασ επζςτρεφε ολόκλθρθ τθν οντολογία. Θ δομι του αρχείου xml είναι θ εξισ: <Constraints> <Constraint> </Constraint> </Constraints> <AttributeName></AttributeName> <Operator></Operator> <Value></Value> Μποροφν να παρατεκοφν πολλοί περιοριςμοί αλλά για τθν επιςτροφι ενόσ ςτοιχείου κα πρζπει να ικανοποιοφνται όλοι οι περιοριςμοφ και όχι μόνο ζνασ από αυτοφσ. To AttributeName μπορεί να είναι ζνα από τα ακόλουκα: usr_name: Όνομα του χριςτθ, προςοχι όχι το αναγνωριςτικό του. Στθν οντολογία το αναγνωριςτικό του χριςτθ είναι το id τθσ instance τθσ κλάςθσ Users. usr_password: Κωδικόσ πρόςβαςθσ. usr_ . usr_permissions: Δικαιϊματα που κακορίηει ο χριςτθσ για το προφίλ του. Ζξι αρικμοί από 0 ζωσ 2 διαχωριςμζνοι με το ςφμβολο #. usr_isadmin: Δείχνει αν ο χριςτθσ είναι διαχειριςτισ (true, false). usr_isactivated: Δείχνει αν ο χριςτθσ ενεργοποίθςε το προφίλ του (true, false). 59

60 usr_pm: Προςωπικό μινυμα χριςτθ. usr_picture: Μονοπάτι προσ τθ φωτογραφία του χριςτθ. usr_profile: Το id του προφίλ του χριςτθ. usr_timezone: Κωδικόσ διαφοράσ ϊρασ από UTC. usr_weather: Κωδικόσ τοποκεςίασ από το Yahoo! Weather. usr_birthday: Θμερομθνία γζννθςθσ χριςτθ ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX. video_title: Τίτλοσ βίντεο (αλφαρικμθτικό). video_id: Το id ενόσ βίντεο από του youtube. Πχ ζςτω ζνα βίντεο με url τότε το id κα είναι το xxyyzz video_description: Περιγραφι ενόσ βίντεο (αλφαρικμθτικό). video_date: Θμερομθνία καταχϊρθςθσ του βίντεο ςτο προφίλ του χριςτθ ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX. prof_videos: Πρόκειται για όλα τα βίντεο που ζχει ςτο προφίλ του ο χριςτθσ. Κάκε βίντεο εδϊ χαρακτθρίηεται από ζνα id το οποίο είναι το id μιασ instance τθσ κλάςθσ VideoGroup. prof_requests: Πρόκειται για τα friend request που ζχει ζνασ χριςτθσ. Κάκε καταχϊρθςθ που βρίςκεται εδϊ είναι instance τθσ κλάςθσ Users. Κάκε id εδϊ είναι το αναγνωριςτικό του χριςτθ (username). Πχ αν εδϊ υπάρχει μια καταχϊριςθ marios τότε ο χριςτθσ με username marios κατζκεςε ζνα friend request. prof_moods: Πρόκειται για τισ ςκζψεισ που κζλει να εκφράςει ο χριςτθσ. Κάκε καταχϊρθςθ είναι ζνα instance id από τθν κλάςθ Moods. prof_messages: Πρόκειται για τα μθνφματα που ςτάλκθκαν ςτον χριςτθ. Κάκε καταχϊρθςθ είναι ζνα instance id από τθν κλάςθ Messages. prof_friends: Πρόκειται για τουσ φίλουσ που ζχει ζνασ χριςτθσ. Κάκε καταχϊρθςθ που βρίςκεται εδϊ είναι instance τθσ κλάςθσ Users. Κάκε id εδϊ είναι το αναγνωριςτικό του χριςτθ (username). prof_categories: Τo id μια κατθγορίασ. prof_albums: Τα id των άλμπουμ που ανικουν ςτον χριςτθ. 60

61 pic_thumb: Μονοπάτι προσ το thumbnail μιασ φωτογραφίασ. pic_tags: Ονόματα χρθςτϊν που παρουςιάηονται ςε μια φωτογραφία (προσ το παρόν δεν χρθςιμοποιείται). pic_path: Το μονοπάτι προσ μια φωτογραφία. pic_desc: Περιγραφι μιασ φωτογραφίασ. pic_date: Θμερομθνία που προςτζκθκε μια φωτογραφία (ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX). pic_comm: Τα id των ςχολίων μιασ φωτογραφίασ. msg_subject: Θζμα του μθνφματοσ (αλφαρικμθτικό). msg_message: Το περιεχόμενο ενόσ μθνφματοσ (αλφαρικμθτικό). msg_isread: Αρικμόσ 1 ι 0 για ζλεγχο αν ζνα μινυμα διαβάςτθκε. msg_from: Το id του χριςτθ που ζςτειλε το μινυμα. msg_date: Θμερομθνία ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX. mood_text: Κείμενο ενόσ post (αλφαρικμθτικό). mood_date: Θμερομθνία ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX. mood_comment: Το id ενόσ ςχολίου. gal_pictures: Το id μιασ φωτογραφίασ. gal_name: Ο τίτλοσ ενόσ άλμπουμ (αλφαρικμθτικό). gal_description: Περιγραφι ενόσ άλμπουμ (αλφαρικμθτικό). gal_date: Θμερομθνία ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX. gal_comments: Το id ενόσ ςχολίου field_title: Τίτλοσ ενόσ πεδίου του προφίλ (αλφαρικμθτικό). field_text: Κείμενο ενόσ πεδίου (αλφαρικμθτικό). comm_who: Το id του χριςτθ που ζκανε ςχόλιο. 61 comm_text: Κείμενο του ςχολίου (αλφαρικμθτικό).

62 comm_date: Θμερομθνία ςε αναπαράςταςθ ϊρασ UNIX. cat_title: Τίτλοσ κατθγορίασ (αλφαρικμθτικό). cat_fields: Το id πεδίου που ανικει ςτθν κατθγορία. To Operator μπορεί να είναι ζνα από τα ακόλουκα: =!= < <= > >= Το Value είναι μία, οποιαδιποτε τιμι. Θ μεταφορά του αρχείου με τουσ περιοριςμοφσ από τον πελάτθ ςτθν υπθρεςία γίνεται ωσ εξισ: 1. Ο πελάτθσ διαβάηει το αρχείο και γράφει τα bytes του ςε ζνα πίνακα από bytes τον οποίο ςτζλνει ςτθν υπθρεςία. 2. Θ υπθρεςία λαμβάνει τον πίνακα με τα bytes και τα γράφει ςε αρχείο. Αργότερα διαβάηει το αρχείο για να βρει τουσ περιοριςμοφσ. Επεξιγθςθ των ςυναρτιςεων που αποτελοφν τθ RetrieveNodes private static LinkedList GetSlots(Connection con, String theclass) private static void WriteSubClasses(Connection con, BufferedWriter out, String Parent) private static void WriteClassSlots(Connection con, BufferedWriter out, String theclass) private static byte[] ReadFileBytes(String filename) Οι τζςςερισ πιο πάνω ςυναρτιςεισ είναι ακριβϊσ οι ίδιεσ με τθν προθγοφμενθ υπθρεςία. 62

63 private static String GetSlotValueFromInstance(Connection con, String slot, String instance) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται τρεισ παραμζτρουσ. Τθν con που είναι ο δείκτθσ ςφνδεςθσ με τθ βάςθ δεδομζνων, τθ slot που είναι το id του slot που κζλουμε να πάρουμε τθν τιμι του και τθν instance που είναι το id του instance που περιζχει το slot. Το αποτζλεςμα είναι να μασ επιςτραφεί θ τιμι του slot. Καλείται από τθν CheckConstraintSatisfaction. private static LinkedList LoadXMLconstraints(String docname) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται μία παράμετρο θ οποία είναι docname. Θ docname είναι το όνομα του xml αρχείου που περιζχει τουσ περιοριςμοφσ. Θ ςυνάρτθςθ μασ επιςτρζφει μια ςυνδεδεμζνθ λίςτα που περιζχει μζςα τουσ περιοριςμοφσ. Κάκε καταχϊρθςθ ςτθν λίςτα είναι ζνασ πίνακασ τριϊν ςτοιχείων που περιζχει τα εξισ: *0+ Το attribute *1+ Το operator *2+ Το value private static boolean CheckConstraintSatisfaction(Connection con, LinkedList constraints, String InstanceId) Θ ςυνάρτθςθ αυτι δζχεται τρεισ παραμζτρουσ. Τθν con που είναι θ ςφνδεςθ με τθν βάςθ δεδομζνων, τθν constraints που είναι θ λίςτα που μασ επιςτρζφεται από τθν LoadXMLconstraints και τθν InstanceId θ οποία είναι το id του instance που κζλουμε να ελζγξουμε αν ικανοποιεί τουσ περιοριςμοφσ. Επεξιγθςθ του τρόπου λειτουργίασ των τελεςτϊν (operators) = ελζγχεται αν τα δυο αλφαρικμθτικά είναι ίςα. Λζγοντασ ίςα, εννοοφμε ότι κα είναι δφο λζξεισ προτάςεισ ακριβϊσ οι ίδιεσ. Σε περίπτωςθ αρικμϊν ελζγχουμε ιςότθτα δφο αρικμϊν.!= ελζγχεται αν τα δυο αλφαρικμθτικά δεν είναι ίςα, δθλαδι ζχουν κάποιο διαφορετικό γράμμα, ι μια τελείωσ διαφορετικι λζξθπρόταςθ. Σε περίπτωςθ αρικμϊν, κα ελζγχουμε ανιςότθτα δυο αρικμϊν. < ι <= ελζγχεται αν ζνα αλφαρικμθτικό είναι ίςο με ζνα άλλο ι αν το ζνα είναι μικρότερο λεξικογραφικά από το άλλο. Τον όρο μικρότερο λεξικογραφικά κα τον εξθγιςουμε με ζνα παράδειγμα. Ζςτω δυο προτάςεισ που περιζχουν τα «αγ» και «βγ» αντίςτοιχα. Το «α» είναι μικρότερο του «β» γιατί 63

64 προθγείται, άρα θ πρϊτθ πρόταςθ κεωρείται μικρότερθ. Σε περίπτωςθ αρικμϊν ελζγχεται αν οι δυο αρικμοί είναι ίςοι ι αν ο ζνασ είναι μικρότεροσ από τον άλλο. > ι >= ελζγχεται αν ζνα αλφαρικμθτικό είναι ίςο με ζνα άλλο ι αν το ζνα είναι μεγαλφτερο λεξικογραφικά από το άλλο. Τον όρο «μεγαλφτερο λεξικογραφικά» κα τον εξθγιςουμε με ζνα παράδειγμα. Ζςτω δυο προτάςεισ που περιζχουν τα «αγ» και «βγ» αντίςτοιχα. Το «β» είναι μεγαλφτερο του «α» γιατί το «α» προθγείται άρα θ δεφτερθ πρόταςθ κεωρείται μεγαλφτερθ. Σε περίπτωςθ αρικμϊν ελζγχεται αν οι δυο αρικμοί είναι ίςοι ι αν ο ζνασ είναι μεγαλφτεροσ από τον άλλο. Θ ςυνάρτθςθ λειτουργεί ωσ εξισ: 1. Για να βροφμε αν ζνα ςτοιχείο ικανοποιεί τουσ περιοριςμοφσ δθμιουργοφμε ζνα πίνακα με πλικοσ ςτοιχείων όςοι είναι και οι περιοριςμοί. 2. Για κάκε περιοριςμό ψάχνουμε να βροφμε ςτθν ΙnstanceΙd ποια είναι θ τιμι που ζχει πάρει ο περιοριςμόσ και ςυγκρίνεται βάςθ του operator που ζχει κακορίςει ο χριςτθσ, με τθν τιμι που ζχει κακορίςει ο χριςτθσ. Αν ανάλογα με το operator ικανοποιείται θ ςυνκικθ τότε για αυτόν τον περιοριςμό τοποκετοφμε true ςτον πίνακα διαφορετικά τοποκετοφμε false. 3. Μετά τθν ολοκλιρωςθ των ελζγχων κοιτάηουμε ςε κάκε κζςθ του πίνακα τθ τιμι ζχει πάρει. Ζνα βρεκεί ζςτω και μια τιμι false τότε το ςτοιχείο δεν ικανοποιεί τουσ περιοριςμοφσ. Το αποτζλεςμα τθσ ςυνάρτθςθσ κα είναι θ επιςτροφι μιασ boolean τιμισ: TRUE αν ικανοποιοφνται οι όλοι οι περιοριςμοί. FALSE αν δεν ικανοποιοφνται δθλ. ζςτω και ζνασ περιοριςμόσ δεν ικανοποιείται. private static void LoadInstances(Connection con, BufferedWriter out, LinkedList constraints) Παρόλο που θ ςυνάρτθςθ αυτι ζχει ίδιο όνομα με τθν προθγοφμενθ υπθρεςία διαφζρει ωσ προσ τθν λειτουργία τθσ. Δζχεται επιπλζον μια παράμετρο θ οποία ονομάηεται constraints και είναι θ ςυνδεδεμζνθ λίςτα με τουσ περιοριςμοφσ που λαμβάνεται από τθ LoadXMLconstraints. Ο τρόποσ λειτουργίασ τθσ ζχει ωσ εξισ: Βρίςκει πρϊτα όλα τα ςτοιχεία που υπάρχουν ςτθν οντολογία και ακολοφκωσ για κάκε ςτοιχείο καλεί τθν CheckConstraintSatisfaction και τθσ δίνει το ςτοιχείο και τθ λίςτα με τουσ 64

65 περιοριςμοφσ. Για κάκε ςτοιχείο που ικανοποιεί όλουσ τουσ περιοριςμοφσ, το τοποκετεί ςε μια νζα λίςτα θ οποία ονομάηεται NotRestricted. Αφοφ μαηζψουμε όλεσ τα ςτοιχεία που ικανοποιοφν όλουσ τουσ περιοριςμοφσ τότε καλοφμε τθν WriteInstance για να τα γράψει ςτο αρχείο. private static void WriteInstance(Connection con, BufferedWriter out, String InstanceId, LinkedList NotRestricted) Και αυτι θ ςυνάρτθςθ ζχει το ίδιο όνομα με τθν ςυνάρτθςθ από τθν προθγοφμενθ υπθρεςία. Διαφζρουν όμωσ ςε ζνα μικρό ςθμείο. Δζχεται μια ακόμα παράμετρο, τθν NotRestricted. Θ NotRestricted είναι θ λίςτα που περιζχει τα ςτοιχεία που ικανοποιοφν τουσ περιοριςμοφσ. Ο λόγοσ που χρειάηεται αυτι θ λίςτα είναι ςτθν περίπτωςθ που ζνα slot είναι instance μιασ κλάςθσ. Αν θ κλάςθ αυτι καλφπτει τουσ περιοριςμοφσ τότε το slot και θ τιμι του γράφονται διαφορετικά κα παραλειφκοφν. Ο ζλεγχοσ αυτόσ γίνεται χρθςιμοποιϊντασ τθν NotRestricted για να μθν χρειαςτεί ξανά θ διαδικαςία ανάγνωςθσ από το αρχείο περιοριςμϊν. Ο λόγοσ που παραλείπονται κάποιεσ τιμζσ είναι για να μθν υπάρχει αναφορά ςε ζνα ςτοιχείο το οποίο δεν υπάρχει (αφοφ δεν ικανοποιοφςε τουσ περιοριςμοφσ). private static void initial(string docname) Όπωσ και ςτθν προθγοφμενθ υπθρεςία, θ initial είναι υπεφκυνθ για τθν ζναρξθ των εργαςιϊν. Διαφορά είναι πωσ αυτι τθ φορά δζχεται μια παράμετρο που είναι θ docname. Θ docname είναι το όνομα του αρχείου περιοριςμϊν όπωσ αυτό αποκθκεφτθκε ςτον υπολογιςτι που βρίςκεται θ υπθρεςία. Ζτςι καλεί τθν ςυνάρτθςθ LoadXMLconstraints για να διαβάηει τουσ περιοριςμοφσ και τουσ τοποκετεί ςε μια λίςτα τθν constraints τθν οποία περνά ωσ παράμετρο ςτθν LoadInstances. private static void WriteBytesToFile(byte[] bytes, String filename) Συνάρτθςθ που δζχεται ωσ παραμζτρουσ ζνα πίνακα από bytes (bytes) και ζνα όνομα αρχείου (filename). Σκοπόσ τθσ είναι να γράψει τα bytes ςτο αρχείο filename. Ο λόγοσ που χρθςιμοποιείται είναι για να γραφοφν τα bytes του αρχείου με τουσ περιοριςμοφσ, ςε ζνα αρχείο ςτον υπολογιςτι που βρίςκεται θ υπθρεςία με ςκοπό να τα διαβάςει. Τα bytes αυτά λαμβάνονται από τθ λειτουργία τθσ υπθρεςίασ και αποςτολζασ τουσ είναι ο = "getowl") public byte[] = "docxml") byte[] docxml) Πρόκειται για τθ λειτουργία τθσ υπθρεςίασ, αλλά παρόλο που ζχει το ίδιο όνομα με τθν προθγοφμενθ υπθρεςία ζχουν διαφορά ςτον τρόπο λειτουργίασ. Θ getowl εδϊ δζχεται μια παράμετρο θ οποία είναι ζνασ πίνακασ από bytes (docxml). Τα bytes αυτά αποτελοφν το αρχείο των περιοριςμό και γιϋ αυτό θ λειτουργία κα πρζπει να τα γράψει ςε ζνα αρχείο για να μπορζςουν φςτερα να διαβαςτοφν από τθν LoadXMLconstraints. Ακολοφκωσ, όπωσ και ςτθν 65

66 προθγοφμενθ υπθρεςία καλείται θ initial με αποτζλεςμα να εγγραφεί το owl αρχείο που κα επιςτραφεί ςτον πελάτθ. Ακολοφκωσ το αρχείο owl μετατρζπεται ςε ζνα πίνακα από bytes τα οποία κα επιςτραφοφν ςτον πελάτθ, ωσ απάντθςθ του αιτιματοσ του. Και πάλι ο πελάτθσ είναι υπεφκυνοσ για τθν διαχείριςθ των byte αυτϊν Υπθρεςία RetrieveChain Και αυτι θ υπθρεςία περιζχει τθν λειτουργία getowl. Σε αυτι τθν περίπτωςθ δζχεται τρεισ παράμετρουσ, θ μία είναι θ docxml, που -όπωσ και ςτθν προθγοφμενθ υπθρεςίαείναι τα bytes ενόσ αρχείου XML που περιζχει τουσ περιοριςμοφσ. Θ δεφτερθ είναι θ relationships που είναι ονόματα ςυςχετίςεων διαχωριςμζνα με το ςφμβολο κόμμα «,» και χωρίσ κενό. Θ τελευταία είναι θ max_path_length που κακορίηει το μζγιςτο μικοσ μονοπατιοφ που κα ακολουκιςουμε. Τα ονόματα ςυςχετίςεων μποροφν να είναι όςα ςυμπεριλαμβάνονται ςτθν λίςτα με τα ονόματα των περιοριςμϊν που γράφονται πιο πάνω. Μποροφμε να βάλουμε πολλζσ ςυςχετίςεισ μαηί διαχωρίηοντασ τισ με κόμμα «,» πχ. prof_friends,prof_requests Επεξιγθςθ των ςυναρτιςεων που αποτελοφν τθ RetrieveChain private static LinkedList GetSlots(Connection con, String theclass) private static void WriteSubClasses(Connection con, BufferedWriter out, String Parent) private static void WriteClassSlots(Connection con, BufferedWriter out, String theclass) private static LinkedList GetSlotValueFromInstance(Connection con, String slot, String instance) private static boolean CheckConstraintSatisfaction(Connection con, LinkedList constraints, String InstanceId ) private static LinkedList LoadXMLconstraints(String docname) private static byte[] ReadFileBytes(String filename) private static void WriteBytesToFile(byte[] bytes, String filename) Οι πιο πάνω ςυναρτιςεισ ζχουν ακριβϊσ τθν ίδια λειτουργία με τθν προθγοφμενθ υπθρεςία. private static void LoadInstances(Connection con, BufferedWriter out, LinkedList constraints, LinkedList relations, int chain) 66

67 Και αυτι θ ςυνάρτθςθ είναι θ ίδια με τθν προθγοφμενθ υπθρεςία, θ διαφορά τουσ βρίςκεται ςτισ παραμζτρουσ όπου ςε αυτι τθν περίπτωςθ δζχεται δφο περιςςότερεσ: τθ relations που περιζχει μζςα τουσ ςυνδζςμουσ που κζλουμε να ακολουκιςουμε και τθν chain που είναι το μζγιςτο μικοσ μονοπατιοφ που κζλουμε να ακολουκιςουμε. O λόγοσ είναι για να τα μεταβιβάςει ωσ παραμζτρουσ ςτθ ςυνάρτθςθ WriteInstance. private static void WriteInstance(Connection con, BufferedWriter out, String InstanceId, String Ident, LinkedList relations, int chain,linkedlist visited) Στθ ςυνάρτθςθ αυτι ζχουμε αρκετζσ διαφορζσ ςε ςχζςθ με τισ ομϊνυμζσ τθσ που βρίςκονται ςτισ προθγοφμενεσ υπθρεςίεσ. Οι con, out και InstanceΙd παραμζνουν, ενϊ τϊρα προςτίκενται θ Ident, θ relations, θ chain και θ visited. Αναλυτικότερα, θ Ident προςτζκθκε για να κρατά το κείμενο που γράφεται ςτο αρχείο ςωςτά ςτοιχιςμζνο, λόγω του ότι θ ςυνάρτθςθ, αυτι τθ φορά, ξανακαλεί τον εαυτό τθσ (αναδρομι). Ζτςι κάκε φορά που ξανακαλείται θ ςυνάρτθςθ ότι γράφεται ςτο αρχείο κα προχωρά κατά ζνα tab πιο μζςα. Στθ relations βρίςκονται οι ςφνδεςμοι που παράκεςε ο χριςτθσ και χρθςιμοποιοφνται κάκε φορά για ζλεγχο αν μζςα ςτο Instance που ψάχνει μια δεδομζνθ ςτιγμι θ ςυνάρτθςθ υπάρχει αυτόσ ο ςφνδεςμοσ. Αν υπάρχει τότε μειϊνουμε το chain κατά ζνα. Μετά τθ μείωςθ ελζγχουμε αν ιδθ ζχουμε επιςκεφτεί τον κόμβο που πρόκειται να επεξεργαςτοφμε με τθν βοικεια τθσ visited. Αν ο κόμβοσ υπάρχει ςτθν visited τότε τοποκετοφμε μια αναφορά προσ τον κόμβο και δεν τον επεξεργαηόμαςτε, διαφορετικά τον προςκζτουμε ςτθν visited και ξανακαλοφμε τθν WriteInstance με τισ νζεσ τιμζσ που ζχουν τϊρα οι παράμετροι. Σε περίπτωςθ τϊρα που θ chain γίνει μθδζν θ διαδικαςία ςταματά. Ωσ αποτζλεςμα κα ζχουμε ζνα μονοπάτι μικουσ του max_path_length που κα περιζχει τισ καταχωριςεισ που ςυνδζονται μζςω των ςυνδζςμων που παράκεςε ο χριςτθσ. Σθμείωςθ: Στθν περίπτωςθ που δεν γινόταν θ χριςθ τθσ visited τότε κα κινδυνεφαμε να πζςουμε ςε ατζρμονο βρόγχο. Θ εξιγθςθ ςε αυτό δίνεται με ζνα παράδειγμα. Αν ο χριςτθσ Antonio ζχει φίλο τον Marios και ο Marios τον Antonio και κζλαμε τον ςφνδεςμο που λζει φίλοι τότε κα γινόταν το εξισ: Antonio -> Marios -> Antonio -> Marios -> private static void initial(string docname, LinkedList relationships, int max_path_length) Αυτι τθ φορά θ initial δζχεται τρεισ παραμζτρουσ. Θ docname είναι το όνομα του αρχείου περιοριςμϊν όπωσ αυτό αποκθκεφτθκε ςτον υπολογιςτι που βρίςκεται θ υπθρεςία. Ζτςι καλεί τθν ςυνάρτθςθ LoadXMLconstraints για να διαβάηει τουσ περιοριςμοφσ και τουσ τοποκετεί ςε μια λίςτα τθν constraints τθν οποία περνά ωσ παράμετρο ςτθν LoadInstances, όπωσ και τθν relationships και τθν max_path_length. Επιπλζον γράφονται τα αρχικά ςτοιχεία ςτο owl αρχείο.

68 @WebMethod(operationName = "getowl") public byte[] = "docxml") byte[] = "relationships") String = "max_path_length") int max_path_length) Πρόκειται για τθ λειτουργία τθσ υπθρεςίασ. Θ docxml είναι τα bytes του αρχείου με τουσ περιοριςμοφσ, θ relationships περιζχει τουσ ςυνδζςμουσ που κζλει ο χριςτθσ να ακολουκιςει και θ max_path_length είναι το μζγιςτο μικοσ μονοπατιοφ που κα ζχουμε. Ζτςι, γράφεται το αρχείο ςτον εξυπθρετθτι και διαχωρίηονται με βάςθ το κόμμα «,» οι ςφνδεςμοι του χριςτθ. Τα αποτελζςματα περνοφν ςτθν initial και μετά τθν ολοκλιρωςθ τθσ, αποςτζλλονται τα bytes του owl αρχείου ςτον πελάτθ που είναι υπεφκυνοσ για τθ διαχείριςι τουσ. 68

69 3.3. Ανάπτυξθ πελάτθ υπθρεςίασ διαδικτφου με το εργαλείο NetBeans Σε αυτι τθν ενότθτα, κα περιγραφεί ωσ παράδειγμα θ δθμιουργία μίασ κλάςθσ Java θ οποία κα είναι πελάτθσ τθσ υπθρεςίασ που προςκζτει δφο αρικμοφσ. 1. Επιλζγουμε File -> New Project. Επιλζγουμε τo Java Application από τθν κατθγορία Java. Ονομάηουμε το νζο project CalculatorWS_Client_Application. Αφινουμε ωσ επιλεγμζνο το Create Main Class και αποδεχόμαςτε όλεσ τισ υπόλοιπεσ ρυκμίςεισ. Ακολοφκωσ πατάμε ςτο Finish. 2. Κάνουμε δεξί click ςτο CalculatorWS_Client_Application και επιλζγουμε New -> Web Service Client. 3. Στο πεδίο project επιλζγουμε Browse και διαλζγουμε τθν υπθρεςία που μασ ενδιαφζρει. Ακολοφκωσ πατάμε ΟΚ. 4. Αφινουμε τα υπόλοιπα πεδία ωσ ζχουν και πατάμε Finish. Το παράκυρο του Project δείχνει τϊρα τον νζο πελάτθ τθσ υπθρεςίασ και βλζπουμε το φφλλο που λζει add. Αυτό είναι θ λειτουργία τθσ υπθρεςίασ. 5. Κάνουμε διπλό click ςτο Main.java για να μασ ανοίξει ο κϊδικασ. Διαγράφουμε το ςχόλιο TODO και τραβάμε με το ποντίκι το φφλλο add μζςα ςτον κϊδικα. Ζτςι κα δοφμε τθν ακόλουκθ εικόνα: 69

70 public static void main(string[] args) { try { // Call Web Service Operation org.me.calculator.calculatorwsservice service = new org.me.calculator.calculatorwsservice(); org.me.calculator.calculatorws port = service.getcalculatorwsport(); // TODO initialize WS operation arguments here int i = 0; Σχιμα 10 int j = 0; // TODO process result here int result = port.add(i, j); System.out.println("Result = "+result); } catch (Exception ex) { // TODO handle custom exceptions here } } 6. Θζτουμε τϊρα ςτα i και j που βρίςκονται πάνω από το // TODO process result here τισ τιμζσ 3 και 4 αντίςτοιχα. 7. Μεταξφ των άγκιςτρων του catch αλλάηουμε το // TODO handle custom exceptions here ςε System.out.println("exception" + ex);. 8. Πατάμε τϊρα ςτο φφλλο του Project και πατάμε run. Στο παράκυρο εξόδου μποροφμε να δοφμε τα εξισ αποτελζςματα: compile: run: Result = 7 BUILD SUCCESSFUL (total time: 1 second) 70

ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ

ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ Οδηγός Χρήσης Εφαρμογής Ελέγχου Προσφορών Αφοφ πιςτοποιθκεί ο λογαριαςμόσ που δθμιουργιςατε ςτο πρόγραμμα ωσ Πάροχοσ Προςφορϊν, κα λάβετε ζνα e-mail με

Διαβάστε περισσότερα

Joomla! - User Guide

Joomla! - User Guide Joomla! - User Guide τελευταία ανανέωση: 10/10/2013 από την ICAP WEB Solutions 1 Η καταςκευι τθσ δυναμικισ ςασ ιςτοςελίδασ ζχει ολοκλθρωκεί και μπορείτε πλζον να προχωριςετε ςε αλλαγζσ ι προςκικεσ όςον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΕΙΑΓΩΓΗ Ο νζοσ δικτυακόσ τόποσ τθσ Δ.Δ.Ε. Θεςπρωτίασ παρζχει πλζον τθ δυνατότθτα τθσ καταχϊρθςθσ νζων, ειδιςεων και

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά υςτιματα Windows XP

Λειτουργικά υςτιματα Windows XP ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΣΟΜΕΑ ΔΙΚΣΤΩΝ ΚΑΙ ΣΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Οδθγόσ Εγκατάςταςθσ και Διαμόρφωςθσ τθσ Τπθρεςίασ Σθλεομοιότυπου (Fax Service) ςε Λειτουργικά υςτιματα Windows XP ΤΠ ΕΔ/41 Αφγουςτοσ 2011

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση & Διαχείριση Joomla στο Π.Σ.Δ. ΣΥΜΒΟΥΛΟ ΡΛΗΟΦΟΙΚΗΣ Ν. ΣΕΩΝ & ΚΕ.ΡΛΗ.ΝΕ.Τ. Ν. ΣΕΩΝ

Εγκατάσταση & Διαχείριση Joomla στο Π.Σ.Δ. ΣΥΜΒΟΥΛΟ ΡΛΗΟΦΟΙΚΗΣ Ν. ΣΕΩΝ & ΚΕ.ΡΛΗ.ΝΕ.Τ. Ν. ΣΕΩΝ στο Π.Σ.Δ. ΣΥΜΒΟΥΛΟ ΡΛΗΟΦΟΙΚΗΣ Ν. ΣΕΩΝ & Ν. ΣΕΩΝ Ιςτορικι Αναδρομι 1 Σεπτεμβρίου 2005: Γεννικθκε το όνομα Joomla, προιλκε από τθ λζξθ Jumla που ςτα Σουαχίλι ςθμαίνει «όλοι μαηί» 15 Σεπτεμβρίου 2005: Κυκλοφορεί

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων»

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Το Πλθροφοριακό Σφςτθμα τθσ δράςθσ «e-κπαιδευτείτε» ζχει ςτόχο να αυτοματοποιιςει τισ ακόλουκεσ

Διαβάστε περισσότερα

assessment.gr USER S MANUAL (users)

assessment.gr USER S MANUAL (users) assessment.gr USER S MANUAL (users) Human Factor January 2010 Περιεχόμενα 1. Γενικζσ οδθγίεσ ςυςτιματοσ... 3 1.1 Αρχικι ςελίδα... 3 1.2 Ερωτθματολόγια... 6 1.2.1 Τεςτ Γνϊςεων Γενικοφ Ρεριεχομζνου... 6

Διαβάστε περισσότερα

Κάνουμε κλικ ςτθν επιλογι του οριηόντιου μενοφ «Get Skype»για να κατεβάςουμε ςτον υπολογιςτι μασ το πρόγραμμα του Skype.

Κάνουμε κλικ ςτθν επιλογι του οριηόντιου μενοφ «Get Skype»για να κατεβάςουμε ςτον υπολογιςτι μασ το πρόγραμμα του Skype. ΟΔΗΓΙΕ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΜΟΤ ΣΟ SKYPE Ανοίγουμε το πρόγραμμα περιιγθςθσ ιςτοςελίδων (εδϊ Internet Explorer). Κάνουμε κλικ ςτθ γραμμι διεφκυνςθσ του προγράμματοσ και πλθκτρολογοφμε: www.skype.com Κάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Περιεχόμενα 1. Επαφζσ... 3 2. Ημερολόγιο Επιςκζψεων... 4 3. Εκκρεμότθτεσ... 5 4. Οικονομικά... 6 5. Το 4doctors ςτο κινθτό ςου... 8 6. Υποςτιριξθ... 8 2 1. Επαφζσ Στισ «Επαφζσ»

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή. «Βελτιώνω την πόλη μου» Αιτήματα Ρολιτών. Εγχειρίδιο χρήςησ για τον πολίτη

Εφαρμογή. «Βελτιώνω την πόλη μου» Αιτήματα Ρολιτών. Εγχειρίδιο χρήςησ για τον πολίτη Εφαρμογή «Βελτιώνω την πόλη μου» Αιτήματα Ρολιτών Εγχειρίδιο χρήςησ για τον πολίτη 1 Περιεχόμενα 1. Δθμιουργία λογαριαςμοφ... 3 2. Ειςαγωγι ςτο ςφςτθμα... 5 3. Υπενκφμιςθ κωδικοφ πρόςβαςθσ και Ονόματοσ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Πρόζβαζης ζηο EndNote Web. Πρόζβαζη ζηο EndNote Web

Οδηγίες Πρόζβαζης ζηο EndNote Web. Πρόζβαζη ζηο EndNote Web Οδηγίες Πρόζβαζης ζηο EndNote Web Το EndNote Web είναι εργαλείο διαχείριςθσ βιβλιογραφικϊν αναφορϊν, ενςωματωμζνο ςτθ βάςθ Web of Science. Απαιτείται εγγραφι και δθμιουργία password (Sign in / Register)

Διαβάστε περισσότερα

Megatron ERP Βάςη δεδομζνων Π/Φ - κατηγοριοποίηςη Databox

Megatron ERP Βάςη δεδομζνων Π/Φ - κατηγοριοποίηςη Databox Megatron ERP Βάςη δεδομζνων Π/Φ - κατηγοριοποίηςη Databox 03 05 ΙΛΤΔΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. αρμά Ιηαμπζλλα Βαρλάμθσ Νίκοσ Ειςαγωγι... 1 Σι είναι το Databox...... 1 Πότε ανανεϊνεται...... 1 Μπορεί να εφαρμοςτεί

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων Τροφίμων

Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων Τροφίμων Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 Περιεχόμενα Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΙ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Σ.Ε. ΜΑΘΗΜΑ : ΑΛΓΟΡΙΘΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΔΙΔΑΚΩΝ : ΓΟΤΛΙΑΝΑ ΚΩΣΑ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΙ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Σ.Ε. ΜΑΘΗΜΑ : ΑΛΓΟΡΙΘΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΔΙΔΑΚΩΝ : ΓΟΤΛΙΑΝΑ ΚΩΣΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΙ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Σ.Ε. ΜΑΘΗΜΑ : ΑΛΓΟΡΙΘΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΔΙΔΑΚΩΝ : ΓΟΤΛΙΑΝΑ ΚΩΣΑ υνοπτικόσ Οδθγόσ για Γράψιμο Εκτζλεςθ Προγραμμάτων Java ςε Περιβάλλον DOS και NetBeans

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΧΩΗΣΗ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΑΡΟ ΦΟΕΙΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΧΩΗΣΗ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΑΡΟ ΦΟΕΙΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΑΤΙΑ ΥΡΟΥΓΕΙΟ ΑΝΑΡΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ: ΑΝΣΑΓΩΝΙΣΙΚΟΣΗΣΑ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Ε ΜΕΣΑΒΑΗ ΔΡΑΗ ΕΘΝΙΚΗ ΕΜΒΕΛΕΙΑ «ΚΟΤΠΟΝΙΑ ΚΑΙΝΟΣΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήςησ Αυτοματοποίηςησ Κυκλώματοσ Πληρωμών ΟΛΠ μζςω e-banking VERSION

Εγχειρίδιο Χρήςησ Αυτοματοποίηςησ Κυκλώματοσ Πληρωμών ΟΛΠ μζςω e-banking VERSION <Final> Εγχειρίδιο Χρήςησ Αυτοματοποίηςησ Κυκλώματοσ Πληρωμών ΟΛΠ μζςω e-banking VERSION Document Control File Name Εγχειρίδιο Χρήςτη Ebanking ΟΛΠ V2.Doc Prepared By Σωκράτησ καλαματιανόσ (skalamatianos@eurobank.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΡΗΣΗ ΧΟΛΗ ΘΕΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΗ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΗΤ-564 ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΤ - ΜΗΧΑΝΗ Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ τόχοσ τθσ ςυγκεκριμζνθσ εργαςίασ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Ειςαγωγή Το Blackboard Learning System είναι ζνα ολοκλθρωμζνο ςφςτθμα διαχείριςθσ μακθμάτων (Course Management System). Στισ δυνατότθτεσ του Blackboard

Διαβάστε περισσότερα

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1]

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1] Το e-class του Πανελλινιου Σχολικοφ Δίκτυου [ΠΣΔ/sch.gr] είναι μια πολφ αξιόλογθ και δοκιμαςμζνθ πλατφόρμα για αςφγχρονο e-learning. Ανικει ςτθν κατθγορία του ελεφκερου λογιςμικοφ. Αρχίηουμε από τθ διεφκυνςθ

Διαβάστε περισσότερα

Οδθγίεσ εγκατάςταςθσ και ρυκμίςεισ του ηυγοφ DIGI SM100

Οδθγίεσ εγκατάςταςθσ και ρυκμίςεισ του ηυγοφ DIGI SM100 Οδθγίεσ εγκατάςταςθσ και ρυκμίςεισ του ηυγοφ DIGI SM100 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά Είςοδοσ ςτο πρόγραμμα Ρυιμίςεισ ζυγοφ Αλλαγι IP διεφκυνςθσ ηυγοφ Ρυκμίςεισ επικοινωνίασ Αποκικευςθ Ρυιμίςεισ εφαρμογθσ DIGICOM

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες αναβάθμισης χαρτών

Οδηγίες αναβάθμισης χαρτών Οδηγίες αναβάθμισης χαρτών Για να κάνετε τθν αναβάκμιςθ χαρτϊν Ελλάδοσ κα πρζπει να εγγραφείτε ωσ νζο μζλοσ ςτθν ιςτοςελίδα http://www.mls.gr. 1) Εγγραφή νέου μέλουσ ςτην ιςτοςελίδα αναβαθμίςεων Α) Αντιγράψτε

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση & Διαχείριση Joomla ΤΜΒΟΤΛΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ν. ΕΡΡΩΝ & ΚΕ.ΠΛΗ.ΝΕ.Σ. Ν. ΕΡΡΩΝ

Εγκατάσταση & Διαχείριση Joomla ΤΜΒΟΤΛΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ν. ΕΡΡΩΝ & ΚΕ.ΠΛΗ.ΝΕ.Σ. Ν. ΕΡΡΩΝ ΤΜΒΟΤΛΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ν. ΕΡΡΩΝ & ΚΕ.ΠΛΗ.ΝΕ.Σ. Ν. ΕΡΡΩΝ Ιςτορική Αναδρομή 1 Σεπτεμβρίου 2005: Γεννικθκε το όνομα Joomla, προιλκε από τθ λζξθ Jumla που ςτα ουαχίλι ςθμαίνει «όλοι μαηί» 15 Σεπτεμβρίου 2005:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι Παράςταςη κινητήσ υποδιαςτολήσ ςφμφωνα με το πρότυπο ΙΕΕΕ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης το πρότυπο ΙΕΕΕ 754 ζχει χρθςιμοποιθκεί ευρζωσ ςε πραγματικοφσ υπολογιςτζσ. Το πρότυπο αυτό κακορίηει δφο βαςικζσ μορφζσ κινθτισ

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ ΚΑΙ ΡΤΘΜΙΗ ΔΩΡΕΑΝ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΟΤ ΣΑΧΤΔΡΟΜΕΙΟΤ ΣΟ GOOGLE (G-MAIL)

ΟΔΗΓΙΕ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ ΚΑΙ ΡΤΘΜΙΗ ΔΩΡΕΑΝ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΟΤ ΣΑΧΤΔΡΟΜΕΙΟΤ ΣΟ GOOGLE (G-MAIL) ΟΔΗΓΙΕ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ ΚΑΙ ΡΤΘΜΙΗ ΔΩΡΕΑΝ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΟΤ ΣΑΧΤΔΡΟΜΕΙΟΤ ΣΟ GOOGLE (G-MAIL) Ανοίγουμε το πρόγραμμα περιιγθςθσ ιςτοςελίδων (εδϊ Internet Explorer). Αν θ αρχικι ςελίδα του προγράμματοσ δεν είναι θ ςελίδα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΝΗΜΕΡΩΗ My Cosmos Email

1. ΕΝΗΜΕΡΩΗ My Cosmos Email 1. ΕΝΗΜΕΡΩΗ My Cosmos Email Η υπθρεςία My Cosmos Email αναβακμίηεται λειτουργικά και αιςκθτικά από Σετάρτθ 05 Νοεμβρίου 2014. Αυτό ςθμαίνει ότι το My Cosmos Email κα λειτουργεί ολοκλθρωμζνα μζςα από ζνα

Διαβάστε περισσότερα

My Tax Friend 3 Manual. Οδθγίεσ Χριςθσ My Tax Friend 3. Περιγραφι τθσ βαςικισ οκόνθσ και των κυριότερων λειτουργιϊν τθσ εφαρμογισ My Tax Friend 3.

My Tax Friend 3 Manual. Οδθγίεσ Χριςθσ My Tax Friend 3. Περιγραφι τθσ βαςικισ οκόνθσ και των κυριότερων λειτουργιϊν τθσ εφαρμογισ My Tax Friend 3. My Tax Friend 3 Manual Οδθγίεσ Χριςθσ My Tax Friend 3 Περιγραφι τθσ βαςικισ οκόνθσ και των κυριότερων λειτουργιϊν τθσ εφαρμογισ My Tax Friend 3. Λογιστικό γραφείο Βλαδίμηρου Ι. Ίτσιου copyright 2011-2014

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγόσ εγκατάςταςησ και ενεργοποίηςησ

Οδηγόσ εγκατάςταςησ και ενεργοποίηςησ Οδηγόσ εγκατάςταςησ και ενεργοποίηςησ Ευχαριςτοφμε που επιλζξατε το memoq 4.5, το πρωτοκλαςάτο περιβάλλον μετάφραςθσ για ελεφκερουσ επαγγελματίεσ μεταφραςτζσ, μεταφραςτικά γραφεία και επιχειριςεισ. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Δρ. Θεοδώρου Παύλοσ theodorou@uoc.gr Περιεχόμενα Τι είναι οι Βάςεισ Δεδομζνων (DataBases) Τι είναι Σφςτθμα Διαχείριςθσ Βάςεων Δεδομζνων (DBMS) Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

Καλϊσ Θλκατε ςτο νζο μασ site & e-shop Livardas.gr.

Καλϊσ Θλκατε ςτο νζο μασ site & e-shop Livardas.gr. Καλϊσ Θλκατε ςτο νζο μασ site & e-shop Livardas.gr. Εικόνα 1: Είςοδοσ ςτο e-shop Για να καταχωριςετε παραγγελία ι να βλζπετε τιμζσ & διακεςιμότθτα προϊόντων το πρϊτο βιμα που πρζπει να κάνετε είναι να

Διαβάστε περισσότερα

φντομη Παρουςίαςη epr.gr

φντομη Παρουςίαςη epr.gr φντομη Παρουςίαςη epr.gr Ζνα νζο διαδικτυακό εργαλείο που ζρχεται να αλλάξει τα δεδομζνα τθσ εταιρικισ επικοινωνίασ Ιοφνιοσ 2009 - Ζκδοςθ 1.3 Σι είναι το epr.gr To epr.gr αποτελεί τθν πρϊτθ διαδικτυακι

Διαβάστε περισσότερα

Εφδοξοσ+ Συνδεκείτε ςτθν Εφαρμογι Φοιτθτϊν και μεταβείτε ςτθ ςελίδα «Ανταλλαγι Βιβλίων (Εφδοξοσ+)».

Εφδοξοσ+ Συνδεκείτε ςτθν Εφαρμογι Φοιτθτϊν και μεταβείτε ςτθ ςελίδα «Ανταλλαγι Βιβλίων (Εφδοξοσ+)». Εφδοξοσ+ Διαθζτοντασ βιβλία μζςω του «Εφδοξοσ+» Συνδεκείτε ςτθν Εφαρμογι Φοιτθτϊν και μεταβείτε ςτθ ςελίδα «Ανταλλαγι Βιβλίων (Εφδοξοσ+)». Εμφανίηεται θ λίςτα με όλα ςασ τα βιβλία. Από εδϊ μπορείτε: -

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Οδθγόσ εγκατάςταςθσ προγραμμάτων για ανάπτυξθ εφαρμογών ςε iphone

Οδθγόσ εγκατάςταςθσ προγραμμάτων για ανάπτυξθ εφαρμογών ςε iphone ΧΟΛΗ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΣΟ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟ Οδθγόσ εγκατάςταςθσ προγραμμάτων για ανάπτυξθ εφαρμογών ςε iphone Ονοματεπώνυμο: Επιβλζπων: ιώπθσ πφροσ

Διαβάστε περισσότερα

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά"

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου Σεχνικι Προςφορά υντάκτθσ : Ευάγγελοσ Κρζτςιμοσ χόλιο: ΠΑΡΑΣΗΡΗΗ 1 ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά" Για τθν αποφυγι μεγάλου όγκου προςφοράσ και για τθ διευκόλυνςθ του ζργου τθσ επιτροπισ προτείνεται τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΜΕΣΡΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΑΡΜΟΜΕΝΕ ΑΝΑΦΟΡΕ. @XXX@_<όνομα παραμζτρου> (Εμφανίηεται ςαν Caption ςτθν φόρμα των φίλτρων).

ΟΝΟΜΑΣΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΜΕΣΡΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΑΡΜΟΜΕΝΕ ΑΝΑΦΟΡΕ. @XXX@_<όνομα παραμζτρου> (Εμφανίηεται ςαν Caption ςτθν φόρμα των φίλτρων). ΟΝΟΜΑΣΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΜΕΣΡΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΑΡΜΟΜΕΝΕ ΑΝΑΦΟΡΕ. @XXX@_ (Εμφανίηεται ςαν Caption ςτθν φόρμα των φίλτρων). Βαςικοί παράμετροι @EDT@_ @CHK@_ @CXD@_ @CXDC@_ @CMB@_ @CHKLB@_ Παράμετροσ που

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO

ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO Το Micro Worlds Pro είναι ζνα ολοκλθρωμζνο περιβάλλον προγραμματιςμοφ. Χρθςιμοποιεί τθ γλϊςςα προγραμματιςμοφ Logo (εξελλθνιςμζνθ) Το Micro Worlds Pro περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

The Weather Experts Team. Φεβρουάριοσ 2013

The Weather Experts Team. Φεβρουάριοσ 2013 1 Φεβρουάριοσ 2013 2 Οδηγίεσ για την ειδική πρόςβαςη ςτο WeatherExpert 1. Μζςω του browser του υπολογιςτι ςασ (π.χ. InternetExplorer, Mozilla Firefox κ.α.) ςυνδεκείτε ςτθν ιςτοςελίδα μασ : http://www.weatherexpert.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΔΩΡΕΑΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ ΣΤΟ YAHOO

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΔΩΡΕΑΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ ΣΤΟ YAHOO ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΔΩΡΕΑΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ ΣΤΟ YAHOO Ανοίγουμε το πρόγραμμα περιιγθςθσ ιςτοςελίδων (εδώ Internet Explorer). Κάνουμε κλικ ςτθ γραμμι διεφκυνςθσ του προγράμματοσ και

Διαβάστε περισσότερα

«Δεσ την Ψηφιακά 2.0»

«Δεσ την Ψηφιακά 2.0» Επιχειρθςιακό Πρόγραμμα: Ψθφιακι φγκλιςθ «Δεσ την Ψηφιακά 2.0» «Απόκτθςθ φορθτϊν προςωπικϊν υπολογιςτϊν από τουσ πρωτοετείσ φοιτθτζσ ςτθν Τριτοβάκμια Εκπαίδευςθ για το ακαδθμαϊκό ζτοσ 2009-2010» ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σμιμα Marketing & Sales

Σμιμα Marketing & Sales Σμιμα Marketing & Sales Ζλενα Μουρτηοφκου εςωτ. 322 Ιωάννα ουλαχάκθ εςωτ. 324 Σύντομες Οδηγίες Χρήσης VIDEO Συσκευής AddPac VP-280 Για το Λζκκα 23-25, 105 62, Ακινα Σθλ: +30 211 800 3638 Fax: +30 210 322

Διαβάστε περισσότερα

Εγτειρίδιο διατείριζης online ερεσνών

Εγτειρίδιο διατείριζης online ερεσνών Εγτειρίδιο διατείριζης online ερεσνών Περιεχόμενα Ειςαγωγι... 3 Δθμιουργία ερωτθματολογίων... 5 Δθμιουργία, Αντιγραφι ι Ειςαγωγι Νζου Ερωτθματολογίου... 6 Δθμιουργία Ομάδων Ερωτιςεων... 7 Δθμιουργία Ερωτιςεων...

Διαβάστε περισσότερα

Seventron Limited. Οδηγίες χρήσης EnglishOnlineTests.com

Seventron Limited. Οδηγίες χρήσης EnglishOnlineTests.com Seventron Limited Οδηγίες χρήσης EnglishOnlineTests.com EnglishOnlineTests.com Seventron.com March 2013 Περιεχόμενα Πίνακασ ελζγχου/control Panel... 2 Προςκικθ μακθτι... 3 Ανάκεςθ μακθτι ςε ενότθτα...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΕΝΙΚΕ ΟΔΗΓΙΕ & ΕΠΕΞΗΓΗΕΙ ΓΙΑ ΣΗΝ ΟΡΘΗ ΤΜΠΛΗΡΩΗ ΣΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΕΝΙΚΕ ΟΔΗΓΙΕ & ΕΠΕΞΗΓΗΕΙ ΓΙΑ ΣΗΝ ΟΡΘΗ ΤΜΠΛΗΡΩΗ ΣΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ ΟΔΗΓΙΕ Σο Τπουργείο Διοικθτικισ Μεταρρφκμιςθσ και Ηλεκτρονικισ Διακυβζρνθςθσ (ΤΔΜΗΔ) ζχει ςχεδιάςει τθ διαδικτυακι εφαρμογι e-inventory με ςτόχο τθν απογραφι του εξοπλιςμοφ, ζτοιμου λογιςμικοφ, εφαρμογϊν,

Διαβάστε περισσότερα

1 Εγκατϊςταςη λογαριαςμού email

1 Εγκατϊςταςη λογαριαςμού email 1 Εγκατϊςταςη λογαριαςμού email 1.1 Εγκατϊςταςη λογαριαςμού ςε Microsoft Office Outlook 2003 1.1.1 Αν δεν χρηςιμοποιεύτε όδη το Outlook. ε περίπτωςθ που δεν ζχετε εγκαταςτιςει άλλο λογαριαςμό ςτο Microsoft

Διαβάστε περισσότερα

groupsms Interface: Εργαλείο μαζικών αποζηολών SMS

groupsms Interface: Εργαλείο μαζικών αποζηολών SMS groupsms Interface: Εργαλείο μαζικών αποζηολών SMS Έκδοζη: 27 Μαρηίου 2012 Τποδομι groupsms: Γενικά Πλεονεκτιματα Βελτιςτοποιθμζνθ διαδικαςία SMS αποςτολϊν Μαηικζσ αποςτολζσ μζςω πολλαπλϊν γραμμϊν που

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1. Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2. Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5

Περιεχόμενα. Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1. Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2. Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5 Περιεχόμενα Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1 Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2 Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5 Επιλογι Domain Name Βιμα Προσ Βιμα 7 Τι Είναι Ένα Domain Name; Το domain name (ςτα ελλθνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΕΙ για περιοριςμένο χρήςτη (limited user)

ΡΥΘΜΙΕΙ για περιοριςμένο χρήςτη (limited user) 1 Ρυκμίςεισ testware ΡΥΘΜΙΕΙ για περιοριςμένο χρήςτη (limited user) Η εγκατάςταςθ του testware πρζπει να γίνει για όλουσ τουσ χριςτθσ (All users) και το αρχείο εγκατάςταςθσ (setup.exe και *.msi) από το

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο χρήσης. Εφαρμογι Pegasus. Αικατερίνθ Γκιόκα ΟΑΕΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΧΙΚΗΣ ΕΡΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΚΑΤΑΤΙΣΗΣ

Εγχειρίδιο χρήσης. Εφαρμογι Pegasus. Αικατερίνθ Γκιόκα ΟΑΕΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΧΙΚΗΣ ΕΡΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΚΑΤΑΤΙΣΗΣ Εγχειρίδιο χρήσης Εφαρμογι Pegasus Αικατερίνθ Γκιόκα ΟΑΕΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΧΙΚΗΣ ΕΡΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΚΑΤΑΤΙΣΗΣ 1 ΟΔΗΓΙΕ ΤΜΠΛΗΡΩΗ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΑΙΣΗΗ 1. Στθν Αρχικι ςελίδα τθσ Εφαρμογισ υπάρχουν τρεισ

Διαβάστε περισσότερα

ASSOCIATE PLATINUM V7+ USER MANUAL

ASSOCIATE PLATINUM V7+ USER MANUAL 1 1. Καταγραφι γενικϊν παραμζτρων του ςυςτιματοσ 2. Εξζταςθ αςκενι και διαχείριςθ αρχείου αςκενϊν 3. Εκτφπωςθ κλινικισ εξζταςθσ 4. Κατάλογοσ και επιλογι ορκωτικοφ 5. Διαχείριςθ και Αποςτολι παραγγελιϊν

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακι εφαρμογι αναηιτθςθσ και αξιολόγθςθσ ξενοδοχείων βαςιςμζνθ ςε χάρτεσ τθσ Google

Διαδικτυακι εφαρμογι αναηιτθςθσ και αξιολόγθςθσ ξενοδοχείων βαςιςμζνθ ςε χάρτεσ τθσ Google 1 Διπλωματικι εργαςία Διαδικτυακι εφαρμογι αναηιτθςθσ και αξιολόγθςθσ ξενοδοχείων βαςιςμζνθ ςε χάρτεσ τθσ Google Βαβουράκθσ Ευτφχιοσ Εξεταςτικι επιτροπι Επ. Κακ. Αντϊνιοσ Δελθγιαννάκθσ (επιβλζπων) Κακ.

Διαβάστε περισσότερα

Τπθρεςία MasterCard SecureCode / Verified by VISA τθσ ΕΘΝΙΚΘ ΣΡΑΠΕΗΑ Ερωτιςεισ & Απαντιςεισ

Τπθρεςία MasterCard SecureCode / Verified by VISA τθσ ΕΘΝΙΚΘ ΣΡΑΠΕΗΑ Ερωτιςεισ & Απαντιςεισ Μάκετε περιςςότερα για τθν υπθρεςία MasterCard SecureCode / Verified by VISA τθσ ΕΘΝΙΚΘΣ ΤΑΡΕΗΑΣ. Μπορείτε να χρθςιμοποιιςετε τουσ παρακάτω ςυνδζςμουσ για να μεταβείτε ςε ςυγκεκριμζνα κζματα ι να μετακινθκείτε

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΤΠΟΒΟΛΗ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΑΙΣΗΗ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΤΠΟΒΟΛΗ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΑΙΣΗΗ ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΤΠΟΒΟΛΗ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΑΙΣΗΗ Η Ηλεκτρονικι Υπθρεςία Συμμετοχισ ςε επιμορφωτικά Ρρογράμματα απευκφνεται ςε όλουσ τουσ Δθμοςίουσ Υπαλλιλουσ για ςυμμετοχι τουσ ςτα επιμορφωτικά προγράμματα που

Διαβάστε περισσότερα

Extra Λογιςτική Διαχείριςη & Extra Μιςθοδοςία

Extra Λογιςτική Διαχείριςη & Extra Μιςθοδοςία Οδηγίεσ Εγκατάςταςησ Εφαρμογήσ Extra Λογιςτική Διαχείριςη & Extra Μιςθοδοςία (School Edition) Περιεχόμενα I. Εγκατάςταςθ Extra Λογιςτικι Διαχείριςθ (School Edition)...3 A. Eγκατάςταςθ εφαρμογϊν Σειράσ

Διαβάστε περισσότερα

MySchool Πρακτικζσ οδθγίεσ χριςθσ

MySchool Πρακτικζσ οδθγίεσ χριςθσ MySchool Πρακτικζσ οδθγίεσ χριςθσ 1) Δθμιουργία τμθμάτων (ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ, Διαχείριςθ, Διαχείριςθ τμθμάτων) Το πρώτο που πρζπει να κάνουμε ςτο MySchool είναι να δθμιουργιςουμε τα τμιματα που υπάρχουν ςτο

Διαβάστε περισσότερα

Οδθγίεσ Χριςθσ. Ζκδοςθ v.01

Οδθγίεσ Χριςθσ. Ζκδοςθ v.01 Αιτήςεισ για τη χορήγηςη πετρελαίου θέρμανςησ περιόδου 2015-2016 Οδθγίεσ Χριςθσ Ζκδοςθ v.01 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΔΗΜΟΙΩΝ ΕΟΔΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΤΒΕΡΝΗΗ & ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ζργο χρηματοδοτοφμενο από την Ευρωπαϊκή Ζνωςη, με τίτλο: Using New Media to prevent and combat against Media Violence (Αρ. Συμβολαίου: JUST/2010/DAP3/AG/1350)

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ςυμπλήρωμα ωσ προσ 1

Παράςταςη ςυμπλήρωμα ωσ προσ 1 Δρ. Χρήστος Ηλιούδης Θζματα διάλεξησ ΣΤ1 Προςθεςη αφαίρεςη ςτο ΣΤ1 2 ή ΣΤ1 Ονομάηουμε ςυμπλιρωμα ωσ προσ μειωμζνθ βάςθ R ενόσ μθ προςθμαςμζνου αρικμοφ Χ = ( Χ θ-1 Χ θ-2... Χ 0 ) R ζναν άλλον αρικμό Χ'

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα

Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα Τα ψθφιακά λογικά κυκλϊματα που μελετιςαμε μζχρι τϊρα ιταν ςυνδυαςτικά κυκλϊματα. Στα ςυνδυαςτικά κυκλϊματα οι ζξοδοι ςε κάκε χρονικι ςτιγμι εξαρτϊνται αποκλειςτικά και μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Σμιμα Marketing & Sales

Σμιμα Marketing & Sales Σμιμα Marketing & Sales Ζλενα Μουρτηοφκου εςωτ. 322 Ιωάννα ουλαχάκθ εςωτ. 324 Σύντομες Οδηγίες Χρήσης VIDEO Συσκευής AddPac VP-120 Για το Λζκκα 23-25, 105 62, Ακινα Σθλ: +30 211 800 3638 Fax: +30 210 322

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ. Restaurant/bar app. (για χϊρουσ ψυχαγωγίασ & εςτίαςθσ ) Ξενοδοχειακι εφαρμογι παρουςίαςθσ και κρατιςεων δωματίων.

ΕΝΔΕΙΚΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ. Restaurant/bar app. (για χϊρουσ ψυχαγωγίασ & εςτίαςθσ ) Ξενοδοχειακι εφαρμογι παρουςίαςθσ και κρατιςεων δωματίων. ΕΝΔΕΙΚΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ESHOP app Σο Ηλεκτρονικό ςασ Κατάςτθμα τϊρα και ςτο κινθτό ςασ Restaurant/bar app (για χϊρουσ ψυχαγωγίασ & εςτίαςθσ ) Hotel app Ξενοδοχειακι εφαρμογι παρουςίαςθσ και κρατιςεων δωματίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα. Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ

Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα. Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ Περιφερειακό υμβοφλιο Καινοτομίασ Κριτθσ Σο ΠΚΚ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

DIGI-TRACK Σύςτημα εντοπιςμού και παρακολούθηςησ οχημάτων, ανθρώπων, κατοικιδίων, ςκαφών, εμπορευμάτων

DIGI-TRACK Σύςτημα εντοπιςμού και παρακολούθηςησ οχημάτων, ανθρώπων, κατοικιδίων, ςκαφών, εμπορευμάτων DIGI-TRACK Σύςτημα εντοπιςμού και παρακολούθηςησ οχημάτων, ανθρώπων, κατοικιδίων, ςκαφών, εμπορευμάτων Σο ςφςτθμα Digi-Track αποτελεί μία ολοκλθρωμζνθ λφςθ για τθ διαχείριςθ και παρακολοφκθςθ κινοφμενων

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Εφδοξοσ Δήλωςη Συγγραμμάτων

Εφδοξοσ Δήλωςη Συγγραμμάτων Εφδοξοσ Δήλωςη Συγγραμμάτων Το πρόγραμμα «Εφδοξοσ» αφορά ςτθ διανομι Συγγραμμάτων των Τεχνολογικϊν και Πανεπιςτθμιακϊν Ιδρυμάτων τθσ Επικράτειασ. Στόχοσ του Πλθροφοριακοφ Συςτιματοσ (ΠΣ) τθσ Δράςθσ είναι

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτζο Π3.3.2 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΗ ΑΡΧΙΣΕΚΣΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΩΝ ΤΠΗΡΕΙΩΝ ΠΟΤ ΠΑΡΕΧΕΙ Η ΠΛΑΣΦΟΡΜΑ ΣΗ ΠΙΛΟΣΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ INNO-SME NETWORKS Θεςςαλονίκθ, επτζμβριοσ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγύεσ Εφαρμογόσ Ηλεκτρονικόσ Κοςτολόγηςησ

Οδηγύεσ Εφαρμογόσ Ηλεκτρονικόσ Κοςτολόγηςησ Οδηγύεσ Εφαρμογόσ Ηλεκτρονικόσ Κοςτολόγηςησ Η εφαρμογι κοςτολόγθςθσ δίνει ςτουσ διακζτεσ ςυγγραμμάτων τθ δυνατότθτα υποβολισ αίτθςθσ κοςτολόγθςθσ για βιβλία τα οποία ζχουν ςυμπεριλθφκεί ςε μία τουλάχιςτον

Διαβάστε περισσότερα

TAXI-TRACK (Driver) Σύστημα εύρεσης διαθέσιμων ταξί (για τους οδηγούς των ταξί)

TAXI-TRACK (Driver) Σύστημα εύρεσης διαθέσιμων ταξί (για τους οδηγούς των ταξί) TAXI-TRACK (Driver) Σύστημα εύρεσης διαθέσιμων ταξί (για τους οδηγούς των ταξί) Σο ςφςτθμα TAXI-TRACK (Driver) αποτελεί μία ολοκλθρωμζνθ λφςθ για τον εντοπιςμό των 10 πλθςιζςτερων διακζςιμων ταξί, ωσ προσ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟ ΛΗΨΗ ΣΗ ΤΠΗΡΕΙΑ EDCAST

ΟΔΗΓΟ ΛΗΨΗ ΣΗ ΤΠΗΡΕΙΑ EDCAST ΟΔΗΓΟ ΛΗΨΗ ΣΗ ΤΠΗΡΕΙΑ EDCAST 1 1.1 Ειςαγωγό Για να λάβετε τα δεδομζνα του Τπ. Παιδείασ μζςω του επίγειου ψθφιακοφ ςιματοσ τθσ ΝΕΡΙΣ κα πρζπει, εάν δεν διακζτετε ιδθ, να προμθκευτείτε, να εγκαταςτιςετε

Διαβάστε περισσότερα

JOOMLA CMS MANUAL V 1.2. Copyright Greek Internet Marketing Κάρολοσ Τςιλιγκιριάν. Βορείου Ηπείρου 9, Α.Γλυφάδα 211-7153031

JOOMLA CMS MANUAL V 1.2. Copyright Greek Internet Marketing Κάρολοσ Τςιλιγκιριάν. Βορείου Ηπείρου 9, Α.Γλυφάδα 211-7153031 JOOMLA CMS MANUAL V 1.2 Copyright Greek Internet Marketing Κάρολοσ Τςιλιγκιριάν Βορείου Ηπείρου 9, Α.Γλυφάδα 211-7153031 info@greekinternetmarketing.com 15/9/2011 1 Περιεχόμενα Τι Είναι το Joomla?... 3

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομοι Πράκτορες. Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου. Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του

Αυτόνομοι Πράκτορες. Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου. Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του Αυτόνομοι Πράκτορες Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του Jaohar Osman Η πρόταςθ εργαςίασ που ζκανα είναι το παρακάτω κείμενο : - ξ Aibo αγαπάει πάρα πξλύ ρα κόκαλα και πάμρα ρα

Διαβάστε περισσότερα

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο 210-9519043, info@odsk.gr Ειςαγωγή ιμερα, με τθν αλματϊδθ πρόοδο τθσ τεχνολογίασ και ειδικότερα ςτον τομζα των τθλεπικοινωνιϊν, ανοίγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΣΑΣΑΗ ΠΛΑΣΦΟΡΜΑ TUBE

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΣΑΣΑΗ ΠΛΑΣΦΟΡΜΑ TUBE ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΓΚΑΣΑΣΑΗ ΠΛΑΣΦΟΡΜΑ TUBE Ζκδοςη 1.2 1 Ειςαγωγή ςτο ςφςτημα Μπαίνουμε ςτο www.datalabs.edu.gr και με κλικ ςτθν καρτζλα tube μεταφερόμαςτε ςτθ ςελίδα του. Κάτω δεξιά μασ ηθτάει να ειςάγουμε το

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικζσ Ναυπηγικζσ Καταςκευζσ και Ιςτιοφόρα κάφη (Ε)

Ειδικζσ Ναυπηγικζσ Καταςκευζσ και Ιςτιοφόρα κάφη (Ε) Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Σεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνασ Ειδικζσ Ναυπηγικζσ Καταςκευζσ και Ιςτιοφόρα κάφη (Ε) Ενδεικτική επίλυςη άςκηςησ 1 Δρ. Θωμάσ Π. Μαηαράκοσ Τμιμα Ναυπθγϊν Μθχανικϊν ΤΕ Το

Διαβάστε περισσότερα

Internet Café Administration

Internet Café Administration NetCredit Internet Café Administration Users Guide Gold Version LexiconSoftware Gonou Giota 2 Giannitsa 23820 24662 29865 http:/www.lexiconsoftware.gr E-mail info@lexiconsoftware.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Υποβολή Δηλώςεων Στοιχείων Ακινήτων Ε9

Ηλεκτρονική Υποβολή Δηλώςεων Στοιχείων Ακινήτων Ε9 Ο.Π.. ΠΕΡΙΟΤΙΟΛΟΓΙΟΤ Ηλεκτρονική Υποβολή Δηλώςεων Στοιχείων Ακινήτων Ε9 Οδηγίεσ Χρήςησ Διεφκυνςθ Ηλεκτρονικισ Διακυβζρνθςθσ Γ.Γ.Δ.Ε. - Νοζμβριοσ 2014 - Πύνακασ περιεχομϋνων Αρχικι οκόνθ ειςόδου... 3 Αρχικι

Διαβάστε περισσότερα

[Ρτυχιακι Εργαςία] Ανάπτυξη αποθετηρίων γνϊςησ ςτο WEB με αξιοποίηςη CMS. Χριςτόπουλοσ Ραναγιϊτθσ Α.Μ. : 9931 ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΗΠΕΙΡΟΤ

[Ρτυχιακι Εργαςία] Ανάπτυξη αποθετηρίων γνϊςησ ςτο WEB με αξιοποίηςη CMS. Χριςτόπουλοσ Ραναγιϊτθσ Α.Μ. : 9931 ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΗΠΕΙΡΟΤ 2014 ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΗΠΕΙΡΟΤ ΧΟΛΗ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ [Ρτυχιακι Εργαςία] Ανάπτυξη αποθετηρίων γνϊςησ ςτο WEB με αξιοποίηςη CMS Χριςτόπουλοσ Ραναγιϊτθσ Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα Προςωπικά δεδομζνα Η Λείρ Ναγιάλα, θ Σίλβια Αντρζσ, θ Χουάνα Γκαλβάν και θ Γερμάν Καςτανζντα δθμιοφργθςαν τθ δικι τουσ εταιρία, τθν AUXILIARTE FACTORIA το 2004. Ζχοντασ και ςυνειδθτοποίθςαν ότι μοιράηονταν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Δυνατότθτα κάλυψθσ κερμαντικϊν αναγκϊν ζωσ και 100% (εξαρτάται από τθν τοποκεςία, τθν ςυλλεκτικι επιφάνεια και τθν μάηα νεροφ αποκθκεφςεωσ) βελτιςτοποιθμζνο ςφςτθμα με εγγυθμζνθ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξθ Web εφαρμογισ για ςυςχζτιςθ γονιδίων ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ. Αναγνϊςτου Νικόλαοσ

Ανάπτυξθ Web εφαρμογισ για ςυςχζτιςθ γονιδίων ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ. Αναγνϊςτου Νικόλαοσ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΕΧΝΕΙΟ ΧΟΛΗ ΗΛΕΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΣΟΜΕΑ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΜΕΣΑ ΟΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΛΙΚΩΝ Ανάπτυξθ Web εφαρμογισ για ςυςχζτιςθ γονιδίων ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

WORDPRESS WORKSHOP. Child Themes. Κόκκορασ Φώτησ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικήσ TEI Θεςςαλίασ. 11/07/2015 @ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕΙ Θεσσαλίας

WORDPRESS WORKSHOP. Child Themes. Κόκκορασ Φώτησ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικήσ TEI Θεςςαλίασ. 11/07/2015 @ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕΙ Θεσσαλίας WORDPRESS WORKSHOP @ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕΙ Θεσσαλίας Child Themes Κόκκορασ Φώτησ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικήσ TEI Θεςςαλίασ WordPress themes Ζνα theme είναι ζνα ςφνολο αρχείων που παράγει τθν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών Σε Προγραμματιςτικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρμογών Σε Προγραμματιςτικό Περιβάλλον Γραπτι Εξζταςθ ςτο μάκθμα Ανάπτυξη Εφαρμογών Σε Προγραμματιςτικό Περιβάλλον Όνομα: Επϊνυμο: Τμιμα: Ημερομθνία: 20/02/11 Θζμα 1 ο Α. Να χαρακτθρίςετε κακεμιά από τισ παρακάτω προτάςεισ ωσ Σωςτι (Σ) ι Λάκοσ

Διαβάστε περισσότερα

Απαιτήςεισ ςτοιχείων τεκμηρίωςησ φυςικοφ αντικειμζνου επενδφςεων ςτο πλαίςιο τησ Δράςησ digi-lodge ΚΑΣΗΓΟΡΙΑ ΔΑΠΑΝΗ 1. «Δαπάνεσ Προμήθειασ Εξοπλιςμοφ»

Απαιτήςεισ ςτοιχείων τεκμηρίωςησ φυςικοφ αντικειμζνου επενδφςεων ςτο πλαίςιο τησ Δράςησ digi-lodge ΚΑΣΗΓΟΡΙΑ ΔΑΠΑΝΗ 1. «Δαπάνεσ Προμήθειασ Εξοπλιςμοφ» & ςχετική τεκμηρίωςη ΔΑΠΑΝΗ 1 «Δαπάνεσ Προμήθειασ Εξοπλιςμοφ» Περιλαμβάνονται δαπάνεσ για τθν προμικεια βαςικοφ εξοπλιςμοφ που κρίνεται από τισ επιχειριςεισ αναγκαίοσ για τθν υλοποίθςθ τθσ προτεινόμενθσ

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66)

Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66) Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66) Διδάςκουςα: Αλεξάνδρα Οικονόμου Παρουςίαςη διαλζξεων: Πζτροσ Ροφςςοσ Διάλεξη 1 Ειςαγωγι Αντικείμενο και τρόποσ λειτουργίασ του μακιματοσ Τι είναι επιςτιμθ; Καλωςορίςατε ςτο

Διαβάστε περισσότερα

Netgotiator AlterEGO Εγχειρίδιο Λειτουργίασ Ξεκινϊντασ με το Netgotiator AlterEGO

Netgotiator AlterEGO Εγχειρίδιο Λειτουργίασ Ξεκινϊντασ με το Netgotiator AlterEGO 2008 Netgotiator AlterEGO Εγχειρίδιο Λειτουργίασ Ξεκινϊντασ με το Netgotiator AlterEGO Ο Netgotiator AlterEGO είναι μία λφςθ SaaS (Software as a Service) τθσ EXILLION extreme value technologies NETGOTIATOR

Διαβάστε περισσότερα

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης αρικμθτικό ςφςτθμα αρίκμθςθσ (Number System) Αξία (value) παράςταςθ Οι αξίεσ (π.χ. το βάροσ μιασ ποςότθτασ μιλων) μποροφν να παραςτακοφν με πολλοφσ τρόπουσ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης Deal Aggregator

Εγχειρίδιο Χρήσης Deal Aggregator Εγχειρίδιο Χρήσης Deal Aggregator Ευχαριςτοφμε κερμά που προτιμιςατε τον Deal Aggregator και για τθν μζχρι τϊρα υποςτιριξι ςασ. Τποςχόμαςτε ότι αυτό το πολφτιμο εργαλείο που ζχετε ςτα χζρια ςασ κα κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Νοζμβριοσ 2010. Part of TWES- Testware Exam System Platform. Copyright Seventron Limited 2009-2011. Web site: www.seventron.com

Νοζμβριοσ 2010. Part of TWES- Testware Exam System Platform. Copyright Seventron Limited 2009-2011. Web site: www.seventron.com Οδθγίεσ Χριςθσ testware Business Νοζμβριοσ 2010 Part of TWES- Testware Exam System Platform Copyright Seventron Limited 2009-2011 Web site: www.seventron.com Email: info@seventron.com ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικαςία επιλογήσ μαθημάτων

Η διαδικαςία επιλογήσ μαθημάτων Η διαδικαςία επιλογήσ μαθημάτων 1. Ηθτιςτε από τθν Κοςμθτεία τθσ χολισ Οικονομικϊν Επιςτθμϊν και Διοίκθςθσ (Κτιριο ΟΕΔ02, 0 όροφοσ, γραφείο 027Α) τθν λίςτα με τα μακιματα αντιςτοιχίασ που ιδθ υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ & ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ TD-2300 SERIES

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ & ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ TD-2300 SERIES 2011 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ & ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ TD-2300 SERIES SIGMA SECURITY 1 Oδηγίεσ χρήςησ TD-2304SE, TD-2308SE, TD-2316ME 2 1. Συνδζςεισ 1.1 Πίςω πλευρά TD-2304SE χιμα.2.1 πίςω πλευρά καταγραφικοφ 4 καναλιϊν 1

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΠΟΛΙΣΙΚΗ

ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΑΝΑΡΣΗΣΕΑ ΣΟ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟ Ι Ν Σ Ι Σ Ο Τ Σ Ο Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Τ Σ Ι Κ Η Π Ο Λ Ι Σ Ι Κ Η ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΜΒΑΕΩΝ ΕΤΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΗ ΕΤΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ TAMEIO Σαχ. Δ/νςη : Αν. Τςόχα 36 Σ. Κ. Πόλη : 115 21- Αμπελόκθποι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΡΙΣΤΟΡΟΙΗΣΗ ΛΟΓΑΙΑΣΜΟΥ ΕΡΙΧΕΙΗΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΡΙΣΤΟΡΟΙΗΣΗ ΛΟΓΑΙΑΣΜΟΥ ΕΡΙΧΕΙΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΑΤΙΑ ΥΡΟΥΓΕΙΟ ΑΝΑΡΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ: ΑΝΣΑΓΩΝΙΣΙΚΟΣΗΣΑ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Ε ΜΕΣΑΒΑΗ ΔΡΑΗ ΕΘΝΙΚΗ ΕΜΒΕΛΕΙΑ «ΚΟΤΠΟΝΙΑ ΚΑΙΝΟΣΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Profdoc Medical Office Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ

Profdoc Medical Office Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΠΡΟΦΙΛ ΕΣΑΙΡΕΙΑ... 4 2 PROFDOC MEDICAL OFFICE (PMO)... 5 2.1 ΔΙΑΧΕΙΡΙΗ ΙΑΣΡΕΚΟΤ... 5 2.2 ΔΙΑΧΕΚΡΙΗ ΙΑΣΡΙΚΟΥ ΦΑΚΖΛΟΤ ΑΘΕΝΟΥ...

Διαβάστε περισσότερα