ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΝΑ ΚΑΛΑΡΑ ΑΡ. ΜΗΤΡΩΟΥ: ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΦΟΙΤΗΣΗΣ: 8ο ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ:

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελ. I.ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ....2 ΙΙ.ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ. 4 1.ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ.4 2.Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ...5 ΙΙΙ.Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ..8 Α.Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Ι ΙΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ. 10 Β.ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗΣ Γ. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΑΜΥΝΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ...17 Ε. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ...17 ΙV.ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ.. 18 V.ΠΗΓΕΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΖΩΗΣ. 21 Α. Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΥΠΟΣ..21 Β. Η ΑΠΕΙΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ Γ. Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΛΗ.23. ΚΑΜΕΡΕΣ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ.26 VI. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΕΣ ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ..30 ΕΠΙΛΟΓΟΣ...32 ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY..34 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...35 ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ. 37 1

3 I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Η προστασία των ατοµικών δικαιωµάτων ή ελευθεριών είναι ιστορικό επίτευγµα των τριών ιδίως τελευταίων αιώνων. Κατά την αρχαιότητα το άτοµο δε µπορούσε να διανοηθεί τον εαυτό του εκτός της πόλης του. Η ευηµερία της πόλης κράτους συνεπαγόταν την ευηµερία του και η ευηµερία του συνόλου µπορούσε να επιφέρει την ευηµερία των µερών. Αυτή η ιδέα ήταν τόσο διαδεδοµένη µε αποτέλεσµα να τη συναντούµε στα έργα όλων σχεδόν των µεγάλων Αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων όπως για παράδειγµα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Έτσι παρά τις διαφοροποιήσεις και τις καινοτοµίες που προσπάθησαν να επιφέρουν,όντας γαλουχηµένοι µ αυτή την ιδέα δεν µπόρεσαν να αποµακρυνθούν από αυτό το ιστορικό µοντέλο οργάνωσης της πολιτείας. Κατά τα νεότερα χρόνια εν αντιθέσει µε την αρχαιότητα, το κράτος θεωρήθηκε ως πηγή διακινδύνευσης των δικαιωµάτων των πολιτών του. Κάτω,λοιπόν, από τις διδαχές ιδιαίτερα του διαφωτισµού και της νέας τάξης πραγµάτων κατά την οποία ο αστικός πληθυσµός αποκτούσε δύναµη και διαφαινόταν ο σηµαίνων ρόλος που θα έπαιζε στα ιστορικά πράγµατα καθώς και η αυγή ενός νέου πολιτικού συστήµατος, του καπιταλιστικού, οι αστοί πολίτες άρχισαν να απαιτούν από τα κράτη την προστασία κάποιων θεµελιωδών δικαιωµάτων. Σ αυτό το διάστηµα πλήθος κειµένων προστατευτικών των συνταγµατικών δικαιωµάτων έχουν θεσπιστεί παγκοσµίως. Αρχής γενοµένης της Magna Charta του 1215, κατά το 17 ο αιώνα θεσπίστηκαν κάποια πολύ σηµαντικά νοµικά κείµενα όπως τα Petition of Rights του 1629, Habeas corpus act του 1679,Bill of rights του 1689.Η αµερικανική επανάσταση έδωσε νέα ώθηση στην προστασία των ατοµικών δικαιωµάτων ενώ µε τη γαλλική επανάσταση του 1789 έκανε την εµφάνισή 2

4 της η ευρέως γνωστή ιακήρυξη των δικαιωµάτων του ανθρώπου και του πολίτη. Η κατοχύρωση συνεχίστηκε κι επεκτάθηκε κατά το 19 ο και ιδιαίτερα κατά τον 20 ο αιώνα κυρίως µετά τις τραγικές µνήµες των δύο παγκόσµιων πολέµων κατά τους οποίους έγιναν κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωµάτων καθώς και την ήττα των φασιστικών και ναζιστικών δικτατορικών καθεστώτων. Μάλιστα κατά την περίοδο αυτή υπήρξε και µια καινοτοµία: ενώ ως εκείνη τη στιγµή η προστασία των ατοµικών δικαιωµάτων επαφιόταν στην πρωτοβουλία του εκάστοτε κράτους και ήταν εσωτερική του υπόθεση σιγά σιγά µετατράπηκε σε διεθνή. Έτσι το 1948 ψηφίζεται από τη Γενική συνέλευση των Ηνωµένων Εθνών η Οικουµενική ιακήρυξη των Ανθρωπίνων ικαιωµάτων ενώ το 1950 τα κράτη µέλη του Συµβουλίου της Ευρώπης συνάπτουν την Ευρωπαϊκή Σύµβαση για την προστασία των δικαιωµάτων του ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθεριών. Στην Ελλάδα,όλα τα Συντάγµατα που ίσχυσαν κατά καιρούς από το 1822 περιείχαν διατάξεις προστατευτικές των ατοµικών δικαιωµάτων. Η καινοτοµία που έφερε το Σύνταγµα του 1975 ήταν το άρθρο 25 παρ.1 που ορίζει ότι τα δικαιώµατα του ανθρώπου,ως ατόµου και ως µέλους του κοινωνικού συνόλου, τελούν υπό την εγγύηση του κράτους. Ευρισκόµενα στο κείµενο του Συντάγµατος έχουν αυξηµένη τυπική ισχύ και θέτουν τα νοµικά πλαίσια εντός των οποίων οφείλουν να κινούνται όλα τα όργανα του κράτους σε ό,τι αφορά ιδίως τις σχέσεις τους µε τους πολίτες. Ωστόσο µε την αναθεώρηση του 2001 το άρθρο 25 παρ. 1 έγινε πιο λεπτοµερές επιτάσσοντας τα δικαιώµατα αυτά να γίνονται σεβαστά όχι µόνο από τα κρατικά όργανα αλλά και από τους ιδιώτες: 25 παρ.1 εδάφιο 3 τα δικαιώµατα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν. 3

5 ΙΙ. ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 1. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Με τους όρους ιδιωτική ζωή ή ιδιωτικός βίος αποδίδονται οι όροι privacy (του αγγλικού και αµερικανικού δικαίου), Privatleben (του γερµανικού δικαίου), vie privee (του γαλλικού δικαίου) Η ορολογία αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερη ασάφεια τόσο κατά την απόδοσή της από τη µια γλώσσα στην άλλη όσο και κατά τη χρήση της από τη νοµολογία και θεωρία. Ο Hubmann διακρίνει δύο συνιστώσες του Privatleben :τη σφαίρα του απορρήτου υπό στενή έννοια και τη σφαίρα του απορρήτου υπό ευρεία έννοια. Η σφαίρα του απορρήτου υπό στενή έννοια οριοθετεί το αντίστοιχο δικαίωµα, το οποίο αποτελεί έκφανση του γενικού δικαιώµατος της προσωπικότητας και σκοπεί στη διαφύλαξη του απορρήτου του µέρους εκείνου της προσωπικής ζωής που µόνο το ίδιο το άτοµο ή πρόσωπα του πολύ στενού του περιβάλλοντος δικαιούνται να προσπελάσουν όπως π.χ. το περιεχόµενο εµπιστευτικών επιστολών και άλλων απόλυτα προσωπικής φύσης απορρήτων. Υπό ευρεία έννοια, το δικαίωµα απορρήτου αναφέρεται στην ιδιωτική ζωή του ατόµου νοούµενη κατά κυριολεξία, µε άλλα λόγια στο λειτουργικό χώρο του ιδιωτικού βίου, όπως αυτός διαµορφώνεται µέσα στο πλέγµα των κοινωνικών σχέσεων και βιωµάτων του ανθρώπου. Ο Hubmann ορίζει τον ιδιωτικό βίο ως την περιοχή της ηρεµίας και της αποµόνωσης,όπου το άτοµο θωρακίζεται από την περιέργεια των συνανθρώπων του και όπου µπορεί να διαµορφώνει τη ζωή του κατά τις επιθυµίες του. Ο Σπινέλλης όµως σχολιάζοντας τον ορισµό αυτό παρατηρεί ότι αναφέρεται εξ υπαρχής στην προστασία µόνο από την περιέργεια των άλλων ανθρώπων όχι όµως και από το δηµόσιο ουσιαστικό 4

6 συµφέρον και ότι κατ αυτόν θα πρέπει να δεχτούµε ότι όπου υφίσταται δηµόσιο συµφέρον δεν υφίσταται ο ιδιωτικός βίος ούτε εννοιολογικώς. Πράγµατι στο γενικό ορισµό του Hubmann δε φαίνεται να προβλέπεται κάποια ιδιαίτερη προστασία εναντίον των εισβολών στο ιδιωτικό απόρρητο που προέρχονται από ενέργειες της κρατικής εξουσίας. Ίσως όµως να αναφέρεται µε λανθάνοντα τρόπο σ αυτό και να θεωρεί ότι και τα κρατικά όργανα οφείλουν να µην παραβιάζουν την ιδιωτική ζωή. Άλλωστε είναι χαρακτηριστικό των περισσότερων ορισµών της γερµανικής θεωρίας αλλά και της διεθνούς βιβλιογραφίας το ότι δε γίνεται ρητή µνεία εναντίον ποιων προστατεύεται ο φορέας του δικαιώµατος Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ Πριν το σύνταγµα του 1975 η συνταγµατική θεωρία παρέµενε προσκολληµένη στην ερµηνεία της έννοιας οικιακό άσυλο. Αντίθετα η ελληνική ποινική και αστική θεωρία συνέβαλε κατά πολύ πριν τη θέση σε ισχύ του οικείου συντάγµατος και εξακολουθεί να συµβάλλει στην οριοθέτηση της του ιδιωτικού (βίου) Κατά τον Κ. Σούρλα, απόρρητον ως στοιχείον της προσωπικότητος είναι παν ό,τι αναφερόµενον εις την προσωπικήν ατοµικότητα εκάστου δεν είναι κατά τας κρατούσας εν τη κοινωνία αντιλήψεις προωρισµένον δια δηµόσιαν εµφάνισιν ή διά χρησιµοποίησιν παρ άλλου. Εξαιρέσει της περιπτώσεως απορρήτου αναφεροµένου εις την οικονοµικήν ατοµικότητα,κατά τα άλλα το απόρρητον αναφέρεται εις την ιδιωτικήν ζωήν. Έτσι κατά τον Σούρλα ο ιδιωτικός βίος προσδιορίζεται κατά το αντικειµενικό κριτήριο, δηλαδή κατά τις κρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις, έχει ως συνιστώσες την προσωπική υπόσταση την υγεία και τις οικογενειακές 1 Βλ. Κώστας Μαυριάς, Το Συνταγµατικό ικαίωµα Ιδιωτικού Βίου, σελ

7 σχέσεις κατά το περιεχόµενο ενώ δεν περιλαµβάνεται η οικονοµική ατοµικότητα. Αλλά και κατά τον Σπινέλλη, ο ιδιωτικός βίος πρέπει να ορίζεται αντικειµενικά ( ιδιωτική σφαίρα είναι κατά την ορθότερη γνώµη όλα τα γεγονότα που αφορούν το συγκεκριµένο άτοµο και όχι τη δηµοσιότητα, τα οποία ο ενδιαφερόµενος έχει εύλογο συµφέρον να µείνουν µακριά από αυτήν. Συνιστώσες δε κατ αυτόν του ιδιωτικού είναι γεγονότα που αφορούν τη σεξουαλική ή την οικογενειακή σφαίρα,ατυχήµατα και αρρώστιες,σωµατική διάπλαση, πεποιθήσεις,συνήθειες κλπ.. Ο Ι. Καρακατσάνης από την άλλη κάνει µια ενδεικτική απαρίθµηση των στοιχείων της σφαίρας του απορρήτου ενώ η Σκορίνη Παπαρρηγοπούλου προτείνει από µέρους της,έναν ορισµό του ιδιωτικού βίου που τονίζεται το στοιχείο που η αµερικανική θεωρία αποκαλεί έλεγχο ή εξουσία : Ιδιωτική ζωή σηµαίνει το δικαίωµα να διαµορφώνει ο καθένας τη ζωή του κατά τις πεποιθήσεις του, ανώνυµα και ανενόχλητα από ξένες παρεµβάσεις. Το δικαίωµα αυτό του παρέχει την εξουσία να απαγορεύει σε τρίτους να παραβιάζουν τον προσωπικό, ατοµικό του χώρο και την ανωνυµία του, απαγόρευση που περιλαµβάνει γεγονότα της ζωής του τόσο του παρελθόντος όσο και του παρόντος. Επηρεασµένος από τη γερµανική θεωρία των σφαιρών φαίνεται ο ορισµός που δίνει ο Κρίππας :..δυνάµεθα να ορίσωµεν τον ιδιωτικόν βίον,ως τον αφορώντα εις εκδηλώσεις, αίτινες είτε παραµένουν απόρρητοι, είτε περιέρχονται εις γνώσιν στενού κύκλου προσώπων, τον δε δηµόσιον βίον ως τον αφορώντα εις εκδηλώσεις περιερχοµένας εις γνώσιν ευρυτάτου κύκλου προσώπων,ασχέτως διά ποίου τρόπου (τύπος, ραδιόφωνο, τηλεόαρασις, κινηµατογράφος ), υπό τον ανωτέρω εννοείται περιορισµόν ότι η εν προκειµένω κρίσις ως υποκειµενική είναι παρακινδυνευµένη. 6

8 Η Ελληνική θεωρία,αστική και ποινική, επιχείρησε λοιπόν και επιχειρεί να δώσει έναν ελαστικό ορισµό του ιδιωτικού βίου,συλλαµβάνοντας ορθά το απρόσφορο µιας αποκλειστικά αναλυτικής απαρίθµησης ή συνθετικής διατύπωσης των συνιστωσών του 2. 2 Βλ. Κώστας Μαυριάς, ό.π. σελ

9 ΙΙΙ. Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ Α. Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Σύνταγµα άρθρο 9 1.Η κατοικία του καθενός είναι άσυλο. Η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου είναι απαραβίαστη. Καµία έρευνα δεν γίνεται σε κατοικία,παρά µόνο όταν και όπως νόµος ορίζει και πάντοτε µε την παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας. 2.Οι παραβάτες της προηγούµενης διάταξης τιµωρούνται για παραβίαση του οικιακού ασύλου και για κατάχρηση εξουσίας και υποχρεούνται σε πλήρη αποζηµίωση του παθόντος,όπως νόµος ορίζει. Άρθρο 9 Α Καθένας έχει δικαίωµα προστασίας από τη συλλογή,επεξεργασία και χρήση, ιδίως µε ηλεκτρονικά µέσα, των προσωπικών του δεδοµένων, όπως νόµος ορίζει. Η προστασία των προσωπικών δεδοµένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρχή, που συγκροτείται και λειτουργεί όπως νόµος ορίζει. ΕΣ Α άρθρο 8 1.Παν πρόσωπον δικαιούται εις σεβασµόν της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας του. 2. εν επιτρέπεται να υπάρξει επέµβασις δηµόσιας αρχής εν τη ασκήσει του δικαιώµατος τούτου,εκτός εάν η επέµβασις αύτη προβλέπεται υπό του νόµου και αποτελεί µέτρον το οποίον,εις µίαν δηµοκρατικήν κοινωνίαν,είναι αναγκαίο δια την εθνικήν ασφάλειαν, την δηµόσιαν ασφάλειαν, την 8

10 οικονοµικήν ευηµερίαν της χώρας, την προάσπισιν της τάξεως και την πρόληψιν ποινικών παραβάσεων, την προστασίαν της υγείας ή της ηθικής, ή την προστασίαν των δικαιωµάτων και ελευθεριών άλλων. Ένα από τα σηµαντικότερα ατοµικά δικαιώµατα και ελευθερίες είναι αυτό της ιδιωτικής ζωής που κατοχυρώνεται στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 9 του Συντάγµατος, στο άρθρο 8 της ΕΣ Α καθώς και στον Χάρτη Θεµελιωδών ικαιωµάτων Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά το άρθρο 9 παρ.1 εδ.2 του Συντάγµατος η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου είναι απαραβίαστος. Η νέα αυτή συνταγµατική διάταξη καλύπτει όλες τις πλευρές της ιδιωτικής σφαίρας, εκτός από το άσυλο της κατοικίας και την ελευθερία της επικοινωνίας αφενός και την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης αφετέρου, που κατοχυρώνονται από ειδικές διατάξεις. Η προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής είναι ευρύτερη από το άσυλο της κατοικίας γιατί δεν περιορίζεται στην είσοδο στην κατοικία, αλλά µπορεί να παραβιαστεί και µε άλλες επεµβάσεις στην ιδιωτική σφαίρα, όπως την οπτικοακουστική κατασκόπευση(που έχουν γίνει ήδη πραγµατικότητα µία χτυπητή περίπτωση ήταν στην Αµερική η υπόθεση Watergate πριν από το 1984 όπου τα είχε τοποθετήσει ο Άγγλος συγγραφέας G. Orwell µε το µυθιστότηµά του) ή τη δηµιουργία τέτοιων θορύβων (όπως θόρυβοι αεροπλάνων) ώστε να επηρεάζεται σηµαντικά η ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή, ή ακόµα και την απαίτηση παροχής πληροφοριών που αφορούν αδικαιολόγητα την ιδιωτική σφαίρα. 1. Ι ΙΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ Η ιδιωτική ζωή αντιπαρατάσσεται στη δηµόσια. Καταβλήθηκε προσπάθεια να λυθεί το πρόβληµα της εξεύρεσης ενός σταθερού κριτηρίου για την εν λόγω διάκριση µε την εστίαση στο ερώτηµα, αν υπάρχουν και ποιες 9

11 δραστηριότητες πού από τη φύση τους ή τα αποτελέσµατά τους φέρουν δηµόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα. Έτσι η πολιτική, συνδικαλιστική και γενικά η δραστηριότητα που ενέχει το στοιχείο της δηµοσιότητας θεωρείται ότι ανήκει στο δηµόσιο βίο, ενώ η οικογενειακή ζωή, οι διακοπές, η ψυχαγωγία καταλέγονται στον κύκλο της ιδιωτικής δράσης. Τα όρια ωστόσο ανάµεσα σ αυτές τις κατηγορίες δεν είναι πάντοτε σαφή καθώς συχνά συµπλέκεται η δηµόσια µε την ιδιωτική δράση 3. Ο αγτόγλου κάνει ένα περιεκτικό διαχωρισµό των δύο εννοιών ορίζοντας τη δηµόσια ζωή ως την κοινωνική ή επαγγελµατική ζωή στον βαθµό που συµπεριλαµβάνει τις σχέσεις του ατόµου µε ανοιχτό κατ αρχήν κύκλο προσώπων ή αποσκοπεί να επηρεάσει τα κοινά ή δηµόσια πράγµατα (κυρίως ανάµιξη στην πολιτική, αλλά και δραστηριότητα στο χώρο των θεαµάτων ή της δηµόσιας εκτελέσεως ή εκθέσεως έργων τέχνης ή επιστήµης) 2. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ Ως ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή κατά την έννοια του άρθρου 9 παρ.1 Συντ. θα µπορούσε να θεωρηθεί µια γενικά παραδεκτή σύµφωνα µε τις επικρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις, σφαίρα του απορρήτου του ατόµου, όπως π.χ. η ερωτική του ζωή, σωµατικά ελαττώµατα ή προβλήµατα της υγείας του,ενδοοικογενειακές έριδες κ.λ.π. Η έκταση της παραπάνω σφαίρας είναι δυνατό να διευρυνθεί ή µειωθεί κατά περίπτωση, ανάλογα µε τη βούληση του ίδιου του ενδιαφερόµενου (Α.Π. 854/2002), υπό την προϋπόθεση ότι έτσι δεν προσβάλλονται άλλα συνταγµατικά προστατευόµενα αγαθά ή δικαιώµατα τρίτων) 4. Η ιδιωτική ζωή εµφανίζει ιδιαίτερες δυσκολίες προσδιορισµού. Ο συντακτικός νοµοθέτης δε δίνει ασφαλώς τον ορισµό της ιδιωτικής ζωής. 3 βλ. Κώστας Μαυριάς, ό.π. σελ Βλ. Κώστας Χρυσόγονος, Ατοµικά Και Κοινωνικά ικαιώµατα, σελ

12 Όµως ο εννοιολογικός προσδιορισµός της εν λόγω έννοιας έχει µεγάλη σηµασία λόγω και της ιδιαίτερης συνταγµατικής της προστασίας. Από τον καθορισµό της ιδιωτικής ζωής εξαρτάται ποιες εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας προστατεύονται και ποιες όχι. Ο Α. ηµητρόπουλος προτείνει τον εξής ορισµό: Ιδιωτική ζωή είναι εκείνη που διάγει ο άνθρωπος µε στενό κύκλο προσώπων (corpus) και αφορά τα πρόσωπα αυτά (ιδιωτικές υποθέσεις, animus) 5, θεωρώντας παράλληλα ότι η αναφορά του συγκεκριµένου άρθρου στη ζωή µάς παραπέµπει κυρίως στην κοινωνική ζωή του ατόµου και όχι τόσο στη βιολογική διάστασή της. Ωστόσο γεννάται το κεφαλαιώδες ερώτηµα ποιες τελικά πράξεις περιλαµβάνονται στον ορισµό της ιδιωτικής ζωής: στην ιδιωτική ζωή περιλαµβάνονται και οι παράνοµες ενέργειες ή µόνο οι νόµιµες? Η αρχή της νοµιµότητας αποτελεί θεµελιώδη, κεντρική συνταγµατική αρχή της συνολικής έννοµης τάξης. Από αυτό συνάγεται ότι η νοµική έννοια των προστατευόµενων αγαθών αναγκαία είναι νόµιµη και έτσι δεν είναι δυνατό ο κατά το δίκαιο εννοιολογικός προσδιορισµός να περιλαµβάνει και παράνοµα εννοιολογικά στοιχεία. Εποµένως και στη συγκεκριµένη περίπτωση πρέπει να δεχτούµε ότι η συνταγµατική προστασία του ιδιωτικού βίου δεν παρέχει άσυλο στην παρανοµία 6. εν υπάρχει παράνοµη ιδιωτική ζωή που να προστατεύεται. Έτσι η εν κρυπτώ τέλεση ενός εγκλήµατος δεν αποτελεί ιδιωτική ζωή. Η παράνοµη ιδιωτική ζωή δεν είναι καν ιδιωτική ζωή µε τη νοµική έννοια του όρου και δεν υπάγεται στο προστατευτικό περιεχόµενο του άρθρου 9 α Συντ. Η µαγνητοσκόπηση εγκληµατικών πράξεων δε συνιστά παραβίαση της ιδιωτικής ζωής ακριβώς διότι η τέλεση των πράξεων αυτών δε µπορεί να συµπεριληφθεί στο προστατευτικό περιεχόµενο του συνταγµατικά κατοχυρωµένου εννόµου αγαθού. Το κριτήριο της νοµιµότητας έχει µεγάλη 5 Βλ. Α. Γ. ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα, Σύστηµα Συνταγµατικού ικαίου Τόµος Γ, τεύχος IV και επόµενα, σελ Βλ. Α. Γ. ηµητρόπουλος, όπ.παρ., σελ

13 σηµασία ενόψει της εφαρµογής του άρθρου 19 παρ. 3 Σ και της απαγόρευσης των λεγόµενων παράνοµων αποδεικτικών µέσων. Εποµένως αν δεχτούµε ότι στην ιδιωτική ζωή περιλαµβάνονται πράξεις παράνοµες, τότε δεν είναι δυνατή η χρησιµοποίηση των αποδεικτικών αυτών µέσων. Αντίθετα, στην περίπτωση που δεν περιλαµβάνονται οι παράνοµες πράξεις, τότε είναι δυνατή η χρησιµοποίησή τους διότι δεν έχουν ληφθεί κατά παράβαση των άρθρων αυτών. Η διακήρυξη 7 του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής σηµαίνει ότι στη ζωή του καθενός υπάρχει ένας πυρήνας στον οποίο κυριαρχεί αυτός µόνος και στον οποίο δε µπορεί να διεισδύσει το κράτος. Απαγορεύεται,λοιπόν, κάθε δηµοσιοποίηση της ζωής του δίχως να το επιθυµεί καθώς και κάθε κρατική επέµβαση που αποσκοπεί ιδιαίτερα να επιφέρει τις εξής ιδίως καταστάσεις: Α. αναγκαστική συµβίωση ή συστέγαση εκτός από τις περιπτώσεις της νόµιµης προσωρινής κράτησης και του ποινικού κολασµού Β. αναγκαστική διαµόρφωση της ιδιωτικής ζωής Γ. οπτική ή ακουστική παρακολούθηση ή καταγραφή µε οποιονδήποτε τρόπο ή µέσο της ιδιωτικής ζωής (εκτός βέβαια στο πλαίσιο της διερεύνησης, αποκάλυψης και δίωξης σοβαρών εγκληµάτων). υποχρέωση του ατόµου να αποκαλύπτει στοιχεία της ιδιωτικής του ζωής (εκτός από το πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας) Ε. χρήση µεθόδου ή συσκευών που εκβιάζουν την αποκάλυψη,παρά τη θέληση του ατόµου,στοιχείων της ιδιωτικής του ζωής. Επίσης η αναθεώρηση του 2001 προσέθεσε το άρθρο 9 Α που προστατεύει τα προσωπικά δεδοµένα και κατοχυρώνει την πληροφορική αυτοδιάθεση. 7 Βλ. Π.. αγτόγλου, Ατοµικά ικαιώµατα, Τόµος Α, σελ.390,

14 Β. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗΣ Η οικογενειακή ζωή, η ζωή στο πλαίσιο της οικογένειας,διακρίνεται και από την ατοµική και από τη δηµόσια. Η οικογένεια θεωρείται από το Σύνταγµα ως θεµέλιο συντηρήσεως και προαγωγής του έθνους στο άρθρο 21 παρ.1 και τη θέτει υπό την προστασία του κράτους. Αυτοτελής είναι η συνταγµατική πρόβλεψη για το γάµο, τη µητρότητα και την παιδική ηλικία που τελούν κατά τη ρητή συνταγµατική προσταγή υπό την προστασία του κράτους. Η οικογένεια ή ο οικογενειακός χώρος είναι µια βιοτική περιοχή στην οποία ο άνθρωπος δαπανά το µεγαλύτερο ίσως µέρος της ζωής του 8. Μεγάλο ενδιαφέρον και περιθώρια εφαρµογής εµφανίζει η ενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων στο πεδίο των οικογενειακών σχέσεων. Αν και οι οικογενειακές σχέσεις δεν είναι a priori αντιθετικές αλλά σχέσεις παράλληλες, παρ όλα αυτά εµφανίζονται και εδώ ουκ ολίγες αντιθέσεις και συγκρούσεις. Το πρόβληµα τίθεται κυρίως ως ζήτηµα περιορισµού της πατρικής ή συζυγικής εξουσίας και προστασίας της συζύγου και των τέκνων. Οι συγκρούσεις και οι παραβιάσεις θεµελιωδών δικαιωµάτων στον οικογενειακό χώρο, όπως αυτό της ισότητας ανδρών και γυναικών, εµφανίζονται κυρίως σε δύο επίπεδα σχέσεων: στις σχέσεις των συζύγων και στις σχέσεις γονέων και τέκνων. Έτσι επιχειρείται µια αναµόρφωση του θεσµού της οικογένειας µε βάση τις συνταγµατικές αρχές η οποία βέβαια συνοδεύεται από τη γενικότερη εξέλιξη της κοινωνικοπολιτικής ζωής. Οι σχέσεις µεταξύ των συζύγων θα πρέπει να διαπλαστούν µε βάση την αρχή της ισότητας πράγµα το οποίο δε σηµαίνει µόνο την άρση των υπέρ του συζύγου αρχηγού της οικογένειας υφιστάµενων ρυθµίσεων αλλά και εκείνων των ρυθµίσεων που βαρύνουν τον σύζυγο εµπνεόµενες από το πνεύµα της ευνοϊκής µεταχείρισης του ασθενούς φύλου. Επίσης θεµελιώδες 8 Βλ. Α.Γ. ηµητρόπουλος, ό.π. σελ 37 13

15 είναι και το ζήτηµα της ατοµικής ελευθερίας µετά την είσοδο του ατόµου στην οικογένεια καθώς και της θρησκευτικής ελευθερίας (για παράδειγµα δε συνιστά ισχυρό κλονισµό της συζυγικής σχέσης το γεγονός ότι ένας εκ των συζύγων άλλαξε δόγµα και έγινε µάρτυς του Ιεχωβά, αποφ. 174/1972 Πρωτ. Βέροιας, ΝοΒ τ.20) Η οικογένεια 9 αποτελείται από τους συζύγους ή τους συντρόφους,αν πρόκειται για άγαµη συµβίωση, και τα τέκνα, φυσικά και υιοθετηµένα,έστω κι αν δε συζούν στην ίδια κατοικία. Αλλά και οι σύζυγοι µόνοι τους αποτελούν ήδη οικογένεια και έχουν οικογενειακή ζωή προστατευόµενη από το κράτος. Στην ευρύτερη οικογένεια ανήκουν και οι γονείς των συζύγων έστω κι αν δε συζούν µ αυτούς. Η διάλυση δε του γάµου διαλύει την οικογένεια µεταξύ των συζύγων,αλλά όχι µεταξύ αυτών και των κοινών παιδιών τους. Σ αυτό το συνεχιζόµενο δεσµό στηρίζεται συνταγµατικά η αξίωση επαφής των γονέων µε τα παιδιά τους και µετά τη λύση του γάµου. Μάλιστα αν και ο γάµος αποτελεί τη βάση της µεγάλης πλειοψηφίας των οικογενειών και προστατεύεται ρητώς από το Σύνταγµα, δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη συνταγµατική έννοια και προστασία της οικογένειας και της οικογενειακής ζωής. Αυτό προκύπτει αφενός από το άρθρο 9 παρ.1 εδ.2 δε διακρίνει και αφετέρου από το γεγονός ότι το άρθρο 21 παρ.1 δεν ταυτίζει οικογένεια και γάµο (όπως ούτε και γάµο και µητρότητα), αλλά θέτει υπό την προστασία του κράτους όχι µόνο τη γάµο αλλά και την οικογένεια ή τη µητρότητα καθ εαυτήν. Ενώ όµως η ύπαρξη γάµου αποδεικνύει δίχως άλλο την ύπαρξη οικογένειας, είναι αναγκαία η συνδροµή και άλλων στοιχείων αποδεικτικών, όπως η φυσική συγγένεια ή η συµβίωση και η αµοιβαία διατροφή όπου δεν υπάρχει γάµος αλλά φυσική οικογένεια (famille naturelle). Άρα είτε η συγκεκριµένη οικογένεια βασίζεται σε γάµο είτε όχι, η οικογενειακή ζωή είναι απαραβίαστη Βλ. Π.. αγτόγλου, ό.π. σελ. 392 κε 10 Βλ. και απόφαση ΕΚ 0117/2001 για αποκλεισµό τρανσεξουαλικού συντρόφου από το πλεονέκτηµα συντάξεως χηρείας και παραβίαση της οικογενειακής ζωής. 14

16 Η διακήρυξη του απαραβίαστου της οικογενειακής ζωής σηµαίνει ότι ο καθένας µπορεί, έχει το ατοµικό δικαίωµα, να δηµιουργήσει οικογένεια και να διαµορφώσει ανενόχλητα τη ζωή του στο πλαίσιό της (ΣτΕ 856/2002). Ακόµη σηµαίνει ότι κατοχυρώνεται η ύπαρξη και λειτουργία της οικογένειας ως κοινωνικού θεσµού. Έτσι απαγορεύεται κάθε κρατική επέµβαση (έστω και µε τυπικό νόµο) που αποσκοπεί ή επιφέρει τις εξής ιδίως ασυµβίβαστες µε το απαραβίαστο της οικογενειακής ζωής συνέπειες: Α. Απαγόρευση ή άµεσο περιορισµό ίδρυσης έγγαµης ή άγαµης οικογένειας εκτός από την περίπτωση των κωλυµάτων του γάµου 11 Β. Απαγόρευση ή παρεµπόδιση της συµβίωσης Γ. Αντικατάσταση της γονικής µέριµνας µε κρατική µέριµνα. Επιβολή υποχρέωσης σε µέλη της οικογένειας που αντίκειται στη στοιχειώδη οικογενειακή αλληλεγγύη Ο ιδιωτικός και ο οικογενειακός βίος συνδέονται στενά µε την κατ άρθρο 5 παρ.1 συντ. προστασία της προσωπικότητας,αφού στην τελευταία περιλαµβάνεται η ελευθερία να παρουσιάζεται κάποιος στους άλλους όπως θέλει καθώς και η σεξουαλική ελευθερία. Έτσι π.χ. κρίθηκε ότι η διάδοση πληροφοριών σχετικών µε την ερωτική ζωή ατοµικά προσδιοριζόµενων προσώπων δε µπορεί σε καµιά περίπτωση να αποτελέσει περιεχόµενο του δικαιώµατος πληροφόρησης ή της ελευθερίας της έκφρασης (ΣτΕ 3545/2002, ΝοΒ 2003, 348) 11 ΣτΕ( ΟΛΟΜ) 867/1988, η εξάρτηση της σύναψης γάµου από προηγούµενη ειδική άδεια προϊστάµενης διοικητικής αρχής κρίθηκε ως αντισυνταγµατική 15

17 Γ. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ 1. ΑΜΥΝΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Το δικαίωµα στον ιδιωτικό βίο έχει καταρχήν αµυντική διάσταση. Η αµυντική ενέργεια του στρέφεται erga omnes και αυτή η erga omnes ενέργεια της αρχής του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής προκύπτει από το άρθρο 25 παρ. 1 εδ. Γ του Συντάγµατος. Εποµένως ο φορέας του δικαιώµατος προστατεύεται όχι µόνο έναντι του κράτους αλλά και έναντι των ιδιωτών. Άλλωστε σήµερα ο κίνδυνος παρακολούθησης και κατασκόπευσης της ιδιωτικής ζωής από τους ιδιώτες είναι πολύ µεγαλύτερος από τον αντίστοιχο κίνδυνο που προέρχεται από την κρατική εξουσία. Και αυτό οφείλεται κυρίως από τη µια µεριά στη δηµοκρατικοποίηση του κράτους και από την άλλη στην διάδοση της σύγχρονης τεχνολογίας που παρέχει εύκολα και πρόσφορα µέσα για την παρακολούθηση προσιτά στον καθένα. 2. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Το δικαίωµα στην ιδιωτική ζωή έχει προστατευτική διάσταση. Ως προστατευτικό δικαίωµα στρέφεται προς το κράτος και εµπεριέχει αξίωση προστασίας, παροχής δηλαδή βοήθειας προς απόκρουση οποιασδήποτε απειλής που προέρχεται από την ιδιωτική εξουσία. Έτσι στο προστατευτικό δικαίωµα της ιδιωτικής ζωής αντιστοιχεί η προστατευτική υποχρέωση του κράτους. Όχι µόνο δεν πρέπει το ίδιο το κράτος να παραβιάζει το δικαίωµα αυτό αλλά θα πρέπει να φροντίζει για το απαραβίαστο, να προστατεύει το δικαίωµα αυτό στην ιδιωτική, ατοµική και οικογενειακή ζωή από απειλές άλλων. Ωστόσο σωστά επισηµαίνεται από τη θεωρία ότι η ιδιωτική ζωή δεν 16

18 προστατεύεται µόνο έναντι του κράτους αλλά αναπτύσσει άµεση τριτενέργεια και υποχρεώνει το νοµοθέτη να λάβει όλα τα κατάλληλα µέτρα για την προστασία του ατόµου από τους κινδύνους που απειλούν σήµερα το απόρρητο του ιδιωτικού βίου µέσω της χρήσης των νέων τεχνολογιών, αδιάφορο ποιος είναι ο χρήστης αυτών 12.. ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Φορείς του δικαιώµατος είναι µόνο φυσικά πρόσωπα όπως προκύπτει από την ίδια τη διατύπωση της διατάξεως:..η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόµου... Νοµικά πρόσωπα δεν έχουν άλλωστε ιδιωτική και πόσο µάλλον οικογενειακή ζωή. Επίσης όλα ανεξαιρέτως τα πρόσωπα απολαύουν του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, όχι εποµένως µόνο οι Έλληνες πολίτες, αλλά και οι αλλοδαποί και οι ανιθαγενείς. Ε. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Το άρθρο 9 Συντ. δεν προβλέπει κανέναν περιορισµό του απαραβίαστου της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, παρά µόνο για το άσυλο της κατοικίας που θα αναφερθούµε παρακάτω σ αυτό. Αντίθετα το άρθρο 19 Συντ. που διακηρύσσει όχι απλά το απαραβίαστο, αλλά το απολύτως απαραβίαστο του απορρήτου της επικοινωνίας προβλέπει περιορισµούς υπέρ της δικαστικής αρχής. Η ισχύς και των δύο διατάξεων ωστόσο µπορεί να ανασταλεί εν όλω ή εν µέρει στο πλαίσιο του άρθρου 48 του Συντάγµατος Βλ. Κώστας Μαυριάς, ό.π. σελ Βλ. Π.. αγτόγλου, ό.π. σελ

19 ΙV. ΤΟ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Στο πλαίσιο της ρύθµισης του άρθρου 9 Συντ. θα επιχειρήσουµε µια σύντοµη αναφορά στο άσυλο της κατοικίας που αποτελεί ένα µέρος της ιδιωτικής σφαίρας. Η προστασία του ασύλου της κατοικίας αντιµετωπίζεται παραδοσιακά ως συνέπεια ή συµπλήρωµα της προσωπικής ελευθερίας 14 ( το σπίτι µου είναι το φρούριό µου κατά την παραδοσιακή αγγλοσαξωνική αντίληψη). Η έννοια της κατοικίας στο άρθρο 9 παρ.1 εδ.α παραπέµπει στο πραγµατικό γεγονός της ύπαρξης ενός περίκλειστου χώρου στον οποίο δεν είναι δυνατή η είσοδος στον καθένα, παρά µόνο µε τη συναίνεση του διαµένοντος σε αυτόν 15. Είναι δε εξάλλου αδιάφορη η νοµική σχέση µε την οποία διαµένει ή και απλώς παραµένει ο τελευταίος στον συγκεκριµένο χώρο 16 ιδιοκτήτης, ενοικιαστής, απλός ένοικος, υπάλληλος, φιλοξενούµενος..), όπως και το είδος και η χρήση του χώρου. εν είναι λοιπόν απαραίτητο να πρόκειται καν για οικοδόµηµα, αλλά µπορεί να είναι ένα περιφραγµένο οικόπεδο ή αυλή,όπως επίσης και κινητό πράγµα(αυτοκίνητο, σκάφος, αεροσκάφος), αρκεί να συγκεντρώνει τα παραπάνω δύο χαρακτηριστικά: περίκλειστο και µη ελεύθερη είσοδος. Επίσης φορείς του δικαιώµατος δεν είναι µόνο οι Έλληνες πολίτες, αλλά και οι αλλοδαποί, όπως επίσης όχι µόνο αυτός στον οποίο ανήκει ο χώρος αλλά οι εν γένει ένοικοι. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις καλύπτονται από το άσυλο και οι επαγγελµατικοί χώροι, ακόµη και τις ώρες εργασίας αν δεν είναι προσιτοί στον καθένα 17. Έτσι είναι άσυλο το δικηγορικό γραφείο ή ιατρείο, εφόσον δέχονται πελάτες µόνο κατόπιν συνεννόησης, όχι όµως και το κουρείο γιατί εκεί προσέρχεται όποιος θέλει. 14 Βλ. Ν.Ν. Σαρίπολος, Σύστηµα Συνταγµατικού ικαίου, Γ Τόµος 15 Βλ. Α. Μάνεσης, Ατοµικές Ελευθερίες, σελ.223 κ.ε. 16 Βλ. γνµδ. ΕισΑΠ 15/1980, σε Π. Κατραλή, Γνωµοδοτήσεις Εισαγγελίας ΑΠ, 1994, σελ Βλ. ΣτΕ ΠΕ 1381/1981, ΤοΣ1981 σελ

20 εν αποτελούν κατοικία τα δηµόσια µέρη σύµφωνα µε την έννοια του 9 παρ. 1 εδ. Α, όπου είναι ελεύθερη η πρόσβαση στο κοινό, όπως εστιατόρια, σινεµά κλπ. Και βέβαια τα κοινόχρηστα ή κοινά σε όλους πράγµατα. Το άσυλο δε µπορεί να νοηθεί ως καταφύγιο του ατόµου απόλυτα απαραβίαστο από την κρατική εξουσία, αφού κάτι τέτοιο θα ισοδυναµούσε µε εξαίρεση του συγκεκριµένου χώρου από την αξίωση ισχύος της έννοµης τάξης και ίσως από την ίδια την κρατική κυριαρχία. Εποµένως η προστασία του ασύλου δε µπορεί παρά να είναι σχετική, τελεί δηλαδή υπό την επιφύλαξη του νόµου, ακόµη και πέρα από τις περιπτώσεις έρευνας του εδ. Γ του 9 παρ.1 Συντ. Ο νόµος αυτός όµως οφείλει να σέβεται τους περιορισµούς των περιορισµών των ατοµικών δικαιωµάτων. Έτσι π.χ. κατά τη διάρκεια φορολογικού ελέγχου δε µπορεί να υποχρεωθεί ο καθ ου να ανοίξει τον προσωπικό του υπολογιστή και να θέσει στη διάθεση των υπαλλήλων όλες τις πληροφορίες που βρίσκονται µέσα και µπορεί να είναι και άσχετες µε το συγκεκριµένο ζήτηµα. Η επιβολή µιας τέτοιας υποχρέωσης θα παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας, διότι υπερβαίνει το αναγκαίο για το σκοπό του ελέγχου µέτρο και πλήττει όχι µόνο το άσυλο της κατοικίας αλλά και τον ίδιο τον πυρήνα του δικαιώµατος του ατόµου για σεβασµό της ιδιωτικής του ζωής. Εξάλλου δεν τίθεται καθόλου θέµα ασύλου όταν εντός της κατοικίας διαπράττεται εγκληµατική ενέργεια και το θύµα καλεί σε βοήθεια, αφού τότε η είσοδος της δηµόσιας δύναµης εντός της κατοικίας γίνεται κατόπιν πρόσκλησης ενός από τους ενοίκους της. Σε κάθε τέτοια περίπτωση πάντως η είσοδος της κρατικής αρχής θα δικαιολογούνταν και ως άµυνα υπέρ τρίτου που προβλέπει το άρθρο 22 ΠΚ. Επίσης έχουµε και ειδικότερες ρυθµίσεις σχετικά µε την έρευνα σε κατοικία στο πλαίσιο της ποινικής δίκης. Όσον αφορά τώρα το 9 παρ. 1 εδ. Γ Συντ.,γίνεται δεκτό ότι στην πράξη αυτή αφορά µόνο τις ανακριτικές έρευνες, αυτές δηλαδή που αποβλέπουν 19

21 στη συλλογή αποδείξεων για κάποιο έγκληµα. Αντίθετα η προληπτική ανίχνευση χώρου για την αποτροπή εγκλήµατος ή δυστυχήµατος ενεργείται από µόνη την αστυνοµική αρχή, αφού η απαίτηση παρουσίας δικαστικού λειτουργού δεν ισχύει στις περιπτώσεις διοικητικής αστυνόµευσης, διοικητικών επιθεωρήσεων και διοικητικών ερευνών 18. Συµπερασµατικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι το άσυλο της κατοικίας δεν θεµελιώθηκε ως προστασία της ιδιοκτησίας ή άλλης εµπράγµατης ή ενοχικής έννοµης σχέσης, αλλά της προσωπικής ελευθερίας, όπως αυτή υλοποιείται στο συγκεκριµένο δικαίωµα. 18 Βλ. Κ.Χ. Χρυσόγονος, ό.π. σελ

22 V. ΠΗΓΕΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΖΩΗΣ Στη συγκεκριµένη ενότητα θα µιλήσουµε για κάποιους παραδοσιακούς κινδύνους, αλλά και κάποιους άλλους πιο σύγχρονους που απειλούν το χώρο της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Α. Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΥΠΟΣ Μέχρι το τελευταίο τέταρτο του περασµένου αιώνα, ο ιδιωτικός βίος περιοριζόταν στα διάφορα εθνικά συστήµατα δικαίου, στην έννοια του οικιακού κυρίως καταλύµατος (my home is my castle), και η συνταγµατική διάσταση της έννοιας αφορούσε µόνο την απαγόρευση προς τα όργανα της πολιτείας να εισέρχονται και να ερευνούν χωρίς δικαστικές εγγυήσεις. Όταν για πρώτη φορά πριν 100 περίπου χρόνια τέθηκε το ζήτηµα της προστασίας του ιδιωτικού βίου έναντι της εισβολής του τύπου στο χώρο του ατοµικού απορρήτου, τόσο η θεωρία όσο και η νοµολογία των βιοµηχανικών χωρών το αντιµετώπιζαν ως ένα ζήτηµα του κοινού δικαίου, καλούµενες να προσδιορίσουν πότε, στη σύγκρουση απορρήτου και συµφέροντος πληροφόρησης του κοινού, έπρεπε να υπερισχύει το µεν και πότε το δε. έσµιοι αυτής της λογικής, οι συνταγµατικοί χάρτες, και ανάµεσά τους και οι δικοί µας, αντιλαµβάνονταν τη µεν ελευθερία του λόγου και του τύπου ως ατοµικό δικαίωµα που στρέφεται τόσο έναντι του κρατικού όσο και του ιδιωτικού απορρήτου, αλλά που εξαντλεί το αµυντικό του περιεχόµενο (συνταγµατικό) στις προερχόµενες από την κρατική εξουσία επιθέσεις, τον δε ιδιωτικό βίο, ως δικαίωµα οριοθετούµενο εννοιολογικά από το οικιακό κατάλυµα και το απόρρητο των ανταποκρίσεων, που επίσης προστατεύονται συνταγµατικά µόνο εναντίον εισβολών εξουσίας. της κρατικής 21

23 Όµως, και όταν ο ιδιωτικός βίος αναγνωρίστηκε ως ατοµικό δικαίωµα, η σύγκρουση της ελευθερίας του τύπου και του ιδιωτικού απορρήτου ποτέ δεν αντιµετωπίστηκε ως περίπτωση σύγκρουσης δύο συνταγµατικών δικαιωµάτων, αλλά µετατέθηκε στο πεδίο σύγκρουσης δύο συµφερόντων: του κοινωνικού αιτήµατος πληροφόρησης του κοινού, ως βασικής αρχής του φιλελεύθερου πολιτεύµατος και του ατοµικού αιτήµατος ιδιωτικού απορρήτου 19. Το έννοµο αγαθό, λοιπόν, του απορρήτου του ιδιωτικού βίου προσβάλλεται κάθε φορά που στοιχεία της ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής κοινοποιούνται χωρίς τη συναίνεση του θιγόµενου προσώπου. Από την άλλη το κοινό έχει δικαίωµα πληροφόρησης, το οποίο δεν κατοχυρώνεται µεν ρητά στο Σύνταγµα, αλλά χωρίς το οποίο ο καθένας κοινός άνθρωπος δε µπορεί να ασκήσει εύκολα και υπεύθυνα το δικαίωµα συµµετοχής στην κοινωνική και πολιτική ζωή του τόπου που κατοχυρώνεται ρητά στο άρθρο 5 παρ.1 του Συντάγµατος ή το επίσης κατοχυρωµένο στο άρθρο 51 παρ. 3 εκλογικό του δικαίωµα 20. Ωστόσο δε µπορεί να αντιµετωπιστεί το εν λόγω ζήτηµα γενικά. Γιατί σε πολλές περιπτώσεις το θέµα δεν είναι µόνο αν στη συγκεκριµένη περίπτωση θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στο δηµόσιο συµφέρον ενηµέρωσης του κοινού ή στο ιδιωτικό απόρρητο. Τις περισσότερες φορές τίθεται και το ερώτηµα του βαθµού της συγκεκριµένης προσβολής και αν αυτός τελικά είναι ανάλογος προς το προστατευτέο in concreto δηµόσιο συµφέρον της προστασίας του κοινού ή αν είναι επαχθέστερη η προσβολή (ΑΠ 854/2002). Εδώ θα µπορούσε να παρατεθεί και η συγκεκριµένη χαρακτηριστική απόφαση του ΣτΕ (τµ. ) 3595/2002 (Ευαίσθητα Προσωπικά εδοµένα Ελευθερία του τύπου) (Τριανταφυλλόπουλος Κορκολής) που σχετίζεται µε 19 Βλ. Κώστας Μαυριάς, ό.π. σελ Βλ. Π.. αγτόγλου, ό.π. σελ

24 το ιδιωτικό απόρρητο αλλά και τη συλλογή προσωπικών δεδοµένων που αποτελούν έκφανση του ιδιωτικού απορρήτου. Η Αρχή Προστασίας Προσωπικών εδοµένων επέβαλε βάσει του ν. 2672/1997 κυρώσεις σε ανώνυµη εταιρεία, ιδιοκτήτρια ιδιωτικού σταθµού, για τον λόγο ότι παρείχε ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα από την ερωτική ζωή του τραγουδιστή. Οι ισχυρισµοί της αιτούσας εταιρείας α.ε. στην συγκεκριµένη περίπτωση απορρίφτηκαν από το ΣτΕ καθώς η επεξεργασία των προσωπικών δεδοµένων του συγκεκριµένου προσώπου δεν εµπίπτει σε καµία από τις περιπτώσεις του νόµου 2672/1997, όπου η επεξεργασία κρίνεται επιτρεπτή. Β. Η ΑΠΕΙΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ Η Κρατική εξουσία όπως άλλωστε έχουµε προαναφέρει, µπορεί να προσβάλει το ιδιωτικό απόρρητο µε διάφορους τρόπους και κυρίως µε το να εισβάλλει στο οικιακό άσυλο, µε το να παραβιάζει το απόρρητο των ανταποκρίσεων, µε το να τηρούν αρχεία. Για τα δύο πρώτα τα Συντάγµατα παρέχουν αρκετές εγγυήσεις, αλλά επίσης υπαγορεύουν και στον κοινό νοµοθέτη να θεσπίσει µε νοµοθετικές διατάξεις εγγυήσεις για την προστασία τους. Όµως όσον αφορά τα αρχεία που τηρούν οι κρατικές αρχές δεν έχουµε κατοχυρωµένες εγγυήσεις του ιδιωτικού απορρήτου. Γ. Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΛΗ Ο συσχετισµός πληροφοριών από διάφορες εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής του ατόµου ως καταναλωτή, εργαζοµένου, ασφαλισµένου, η χρήση και δηµοσιοποίησή τους, διαταράσσουν την ηρεµία του ατόµου και παραβιάζουν την εύλογη επιθυµία του να διαχειρίζεται και να χρησιµοποιεί κατά βούληση τα προσωπικά του στοιχεία. 23

25 Όµως εξίσου απειλητική είναι και η συλλογή και αξιοποίηση προσωπικών πληροφοριών για ένα άτοµο που αφορούν τη παρελθοντική του δράση. Τα γεγονότα αυτά που µπορεί να αφορούν σε αρνητικά γεγονότα (π.χ. παράνοµες πράξεις που έχουν παραγραφεί, έκτιση ποινής για ποινικά αδικήµατα, καταδικαστικές αποφάσεις για χρέη που τελικά εξοφλήθηκαν κλπ.), γίνονται αντικείµενο αρχειοθέτησης και ηλεκτρονικής επεξεργασίας και διατηρούνται σε τράπεζες πληροφοριών. Έτσι οι πληροφορίες αυτές µπορούν να ανασυρθούν σε οποιαδήποτε στιγµή του βίου του ατόµου και να αποτελέσουν πρόσκοµµα στην προσπάθειά του να αναπτύξει την προσωπικότητά του. Έτσι το άτοµο εγκλωβίζεται σε µια εικόνα του παρελθόντος, από την οποία ενδέχεται να επιθυµεί να αποµακρυνθεί και η οποία, όµως, ακόµα τον καταδυναστεύει, στερώντας του κάθε αυθορµητισµό. Ειδικά όταν τα αρχεία προσωπικών δεδοµένων συλλέγονται για τις ανάγκες δηµοσιογραφικής έρευνας, αποτελούν δηλαδή σύνθεση διάσπαρτων πληροφοριών από ποικίλες χρονικές στιγµές κατά την υποκειµενική κρίση του συλλέκτη τους, οδηγούν συχνά σε µια παραπλανητική συνολική εικόνα του ατόµου, η οποία λόγω της δύναµης των ΜΜΕ υποβάλλεται στο κοινό και προσδιορίζει την κοινωνική του εικόνα 21. Ακόµα λόγω της ανάγκης προληπτικής πάταξης της εγκληµατικότητας µπορούν να συγκεντρωθούν προσωπικά δεδοµένα ενός ατόµου, τα οποία βάσει προγραµµάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών να θεωρούνται χαρακτηριστικά µιας αποκλίνουσας κοινωνικής συµπεριφοράς, µε αποτέλεσµα ο φορέας αυτών των χαρακτηριστικών να παρακολουθείται εν αγνοία του και ενδεχοµένως χωρίς να έχει εκδηλώσει παραβατική 21 Βλ. Παν. Μαντζουφάς, Συνταγµατική προστασία των δικαιωµάτων στην κοινωνία της διακινδύνευσης, σελ

26 συµπεριφορά στο παρελθόν. Να παρακολουθείται, δηλαδή, για µόνο το λόγο τυχόν εκδήλωσης αυτής της συµπεριφοράς στο µέλλον. Έτσι κάθε πτυχή της ιδιωτικής του ζωής καθώς και της κοινωνικής του καταγράφονται και υπόκεινται σε επεξεργασία µε τρόπο ώστε να καταπατάται η ανωνυµία και στο όνοµα ενός είδους διαφάνειας να καταλύονται τα όρια µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού χώρου. Ουσιαστικά, δηλαδή, έχουµε µια εκτενή συµπίεση του ιδιωτικού χώρου του ατόµου, ο οποίος δεν ορίζεται µόνο ως το άσυλο της κατοικίας, αλλά, ως ιδιωτικός βίος στην κοινωνική του διάσταση, που ενώ δεν περιορίζεται στο χώρο, αξιώνει να µην καθίσταται διαπερατός, αλλά να διατηρεί ορισµένες πλευρές απροσπέλαστες σε τρίτους 22. Αρκετά σοβαρά προβλήµατα όµως δηµιουργούνται και µε τη δραστηριότητα του ατόµου στον κυβερνοχώρο. Πολλές φορές και εν όψει διαδικτυακών συναλλαγών ο χρησιµοποιών το διαδίκτυο αναγκάζεται να εισάγει προσωπικές του πληροφορίες και προσωπικά δεδοµένα. Ωστόσο αξιώνει αυτά τα στοιχεία να µείνουν εµπιστευτικά και να µην έχει οποιοσδήποτε πρόσβαση σ αυτά, κάτι που συµβαίνει πολύ συχνά. Μάλιστα τα περισσότερα προβλήµατα δεν ανακύπτουν από τη συλλογή και µόνο αυτών των στοιχείων, αλλά πολύ περισσότερο από την αποσπασµατική συλλογή κάποιων από αυτά και την παράνοµη συσχέτισή τους. Έτσι, λοιπόν, γίνεται αντιληπτό πως πρέπει να προστατευτούµε όλοι από αυτές τις σύγχρονες απειλές της ιδιωτικής µας ζωής. Ενώ µέχρι σήµερα η συνταγµατική θεωρία είχε επεξεργαστεί κάποιες βασικές αρχές και προϋποθέσεις, η ικανοποίηση των οποίων εξασφάλιζε κάποιο προστατευτικό αποτέλεσµα- για παράδειγµα το άρθρο 19 Σ που κατοχυρώνει το απόρρητο των επικοινωνιών, η προστασία του ασύλου της κατοικίας µε το άρθρο 9 Σ και η δυνατότητα ερευνών εντός αυτού µόνο 22 Βλ. Παν. Μαντζουφάς, ό.π. σελ

27 παρουσία δικαστικών αρχών- οι αρχές αυτές και τα συναφή δικαιώµατα που τους έχουν χορηγηθεί, δεν επαρκούν ώστε να υψωθούν έναντι των σύγχρονων απειλών και διακινδυνεύσεων. Η αποχή του κράτους είναι κάτι παραπάνω από εµφανής και µόνο µια συστηµατική νοµοθετική και διοικητική παρέµβαση θα ήταν ικανή να αποτρέψει τους κάθε επίδοξους και ανεξέλεγκτους εισβολείς στον ιδιωτικό χώρο. Και βέβαια όπως λέει και ο Μαντζουφάς αλλά και το Γερµανικό Οµοσπονδιακό Συνταγµατικό ικαστήριο: η νοµοθετική εξουσία δε θα πρέπει να δηµιουργήσει µόνο ένα αµυντικό δικαίωµα, αλλά καλείται να επινοήσει διαδικασίες, οργανωτικά µέτρα, επιµέρους αρχές, να πραγµατοποιήσει σταθµίσεις εννόµων αγαθών, να διατηρήσει ισορροπίες µεταξύ αντικρουόµενων συµφερόντων και δηµόσιων πολιτικών και, τελικά, να ικανοποιήσει ένα προστατευτικό σκοπό, περισσότερο σύγχρονο και απαιτητικό απ ότι µέχρι σήµερα.. ΚΑΜΕΡΕΣ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ Πρόκειται για ένα µεγάλο πρόβληµα που αντιµετωπίζουν τις τελευταίες δεκαετίες τα δικαστήρια, οι δηµοσιογράφοι, αλλά και οι απλοί πολίτες που βοµβαρδίζονται µε σκηνές τραβηγµένες εν αγνοία των πρωταγωνιστών τους. Στην ελληνική έννοµη τάξη ο ιδιωτικός βίος προστατεύεται αυστηρά από την κρατική αυθαιρεσία, όπως θα δούµε και παρακάτω. Ύστερα από χρόνια κρατικού αυταρχισµού ήταν επόµενο και στο θεσµικό επίπεδο να αποτυπωθεί µε ευαισθησία η προστασία των βασικών ατοµικών δικαιωµάτων. Έτσι, όσο κι αν κάποιοι θα το ήθελαν, είναι γνωστό ότι δε µπορεί να µπει στο σπίτι µας η αστυνοµία όποτε το θελήσει, δε µπορεί να υποκλέψει η ΕΥΠ (ή άλλη υπηρεσία ασφαλείας) τα τηλεφωνήµατα, τις επιστολές ή τα e- mail µας, δε µπορεί να βιντεοσκοπεί τις σχέσεις µας κλπ. 26

28 Οι νόµοι για την απαγόρευση των παρακολουθήσεων του βίου µας είναι σαφείς και, στην περίπτωση που οι αρχές κρίνουν ότι υπάρχουν σοβαρότατοι λόγοι για να παραβιαστεί η ιδιωτική µας σφαίρα από τα εντεταλµένα όργανα, πρέπει να υπάρχει µια σειρά εγγυήσεων. Άλλωστε δεν πρέπει να ξεχνούµε και τον νόµο 2225/94 για τις υποκλοπές. Τα τελευταία χρόνια µε τη διάδοση της τεχνολογίας και της εκτενούς χρήσης των καµερών, βλέπουµε να κατακλύζουν τη ζωή µας και να βρίσκονται παντού. Οι δηµοσιογράφοι δε διστάζουν να χρησιµοποιήσουν κρυφές κάµερες ώστε να αποδείξουν τα λεγόµενά τους, πολλές φορές µάλιστα µε την στήριξη ίσως και απαίτηση των πολιτών, αφού ως γνωστόν µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες λέξεις. Οι απλοί πολίτες επίσης, όταν πρέπει να αποδείξουν κάποια λεγόµενά τους στο δικαστήριο ή απλά για να διασκεδάσουν, στέλνοντας πικάντικα δεδοµένα ο ένας στον άλλο ή πολλές φορές ανεβάζοντάς τα στο διαδίκτυο. Και βέβαια ας µην ξεχνάµε τις κάµερες στους δρόµους που παλαιότερα ρύθµιζαν µόνο την κυκλοφορία, ωστόσο τώρα χρησιµοποιούνται και για την προληπτική καταστολή εγκληµάτων. Για τις οποίες µάλιστα κάµερες έγινε µια πολύ µεγάλη συζήτηση τον τελευταίο καιρό σχετικά µε τις διαµαρτυρίες της Αρχής Προσωπικών εδοµένων στο πως χειρίζονται τις πληροφορίες που συλλέγουν οι αστυνοµικές αρχές. Ακόµη ας µην ξεχνάµε τα νέου τύπου τηλεοπτικά παιχνίδια reality shows, όπου παίχτες συγκατατίθενται στο να µένουν εσώκλειστοι σε κατάλληλα διαµορφωµένο χώρο και να παρακολουθείται η ιδιωτική τους ζωή εικοσιτέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο. Αρχικά η ελληνική κοινωνία όπως και οι αλλοδαπές κοινωνίες είχε συγκλονιστεί από το γεγονός και το ζήτηµα απασχόλησε έντονα εκτός από ψυχολόγους και κοινωνιολόγους και τους νοµικούς κύκλους, γιατί εγείρονταν σοβαρά θέµατα σχετικά µε τα ατοµικά δικαιώµατα και την τυχόν παραβίασή τους. Τέτοιου είδους παιχνίδια έχουν την ικανότητα να εξοικειώνουν το άτοµο µε την παρακολούθηση της 27

29 ιδιωτικής του ζωής καθώς και µε τις κάµερες που ξεφυτρώνουν σε κάθε βήµα τους, µε αποτέλεσµα να µειώνονται οι αντιρρήσεις και οι προβληµατισµοί σχετικά µε το κεφαλαιώδες αυτό ζήτηµα. Την εποχή που έκαναν την πρώτη τους εµφάνιση ωστόσο αυτά τα προγράµµατα, µια οµάδα γονέων, ανησυχώντας για τη βλαβερή επιρροή αυτών των προγραµµάτων στα παιδιά τους, αποφάσισαν να ζητήσουν δικαστική προστασία, µε αποτέλεσµα να έχουµε και δικαστικές αποφάσεις σχετικά µε το θέµα όπως αυτή του ΜΠΡ Αθηνών4701/2002 που εξασφάλισαν κάποιου είδους προστασία και επέβαλαν µέτρα στον ιδιωτικό σταθµό που πρόβαλε το επίµαχο πρόγραµµα. Η αλήθεια είναι πως το πρόβληµα στην Ελλάδα δεν έχει αντιµετωπιστεί. Όπως επίσης αλήθεια είναι ότι δεν έχει οξυνθεί όλη αυτή η κατάσταση στο βαθµό που έχει οξυνθεί σε άλλες χώρες της ύσης, και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου τοποθετούνται κρυφές κάµερες ακόµα και στις τουαλέτες των σχολείων µε τη δικαιολόγηση της προληπτικής αντιµετώπισης του καπνίσµατος. Στη χώρα µας κάποιου είδους ώθηση στο γεγονός αυτό δίνει και η νοµοθεσία που δεν τιµωρεί κάποιες φορές τη χρήση καµερών ώστε να εξυπηρετηθούν ανώτερα έννοµα αγαθα, κάτι που σε πρώτη φάση ακούγεται σωστό, ωστόσο όπως στην περίπτωση του άρθρου 370 Α ΠΚ, λόγω της αόριστης διατύπωσης ιδιαίτερα του τελευταίου εδαφίου, αφήνει πολλά περιθώρια καταστρατηγήσεων. Από την άλλη η νοµολογία έχει αντιµετωπίσει πάρα πολλές περιπτώσεις µε το συγκεκριµένο αντικείµενο, όπως για παράδειγµα η απόφαση υπ αριθµόν 3922/2005 του ΣτΕ, µε την οποία το Γ τµήµα αποφάνθηκε στην υπόθεση Τριανταφυλλόπουλου Ράππου ότι η χρήση κρυφής κάµερας στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή είναι αντίθετη µε τις συνταγµατικές αρχές και ότι δεν υπάρχει και κάποιος λόγος εξαίρεσης από την υπόλοιπη νοµοθεσία. Επίσης ο Άρειος Πάγος έκρινε µε τις αποφάσεις του 1/2001 και 1317/2001, στην µεν πρώτη ότι η απονοµή της δικαιοσύνης δεν πρέπει να 28

30 γίνεται έναντι οποιουδήποτε τιµήµατος και εποµένως δε νοµιµοποιούνται τα αθέµιτα µέσα (υποκλοπές, παγιδεύσεις κλπ.), και στη δεύτερη ότι έπραξε ορθώς ο ιερέας που βιντεοσκόπησε τους καταµετρητές χρηµάτων και των τιµαλφών, οι οποίοι έκλεβαν το ιερό προσκύνηµα της Αγίας Παρασκευής Τεµπών. 29

31 VI. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΕΣ ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ Το δικαίωµα κάθε προσώπου να γίνεται σεβαστή η ιδιωτική και οικογενειακή του ζωή, εκτός από τις συνταγµατικές διατάξεις, κατοχυρώνεται και στο άρθρο 8 παρ. 1 ΕΣ Α. Το Ε Α έχει αναπτύξει αξιόλογη νοµολογία ιδίως σε θέµατα σεξουαλικής ελευθερίας και µη απέλασης αλλοδαπών που διατηρούν οικογενειακούς δεσµούς µε πρόσωπα που διαµένουν νόµιµα στο έδαφος ενός συµβαλλόµενου κράτους. Στο επίπεδο της κοινής νοµοθεσίας το άρθρο 370 Α ΠΚ παρ.2 καθιστά αξιόποινη την αθέµιτη παρακολούθηση µε ειδικά τεχνικά µέσα ή µαγνητοσκόπηση µη δηµόσιων πράξεων τρίτων προσώπων, όπως και τη µαγνητοφώνηση ιδιωτικής συνοµιλίας, ακόµη κι αν ο δράστης είναι ένας εκ των συνοµιλητών, χωρίς όµως τη συναίνεση του άλλου. Πάντως σύµφωνα µε νοµολογία του Αρείου Πάγου στην έννοια των µη δηµόσιων πράξεων δεν περιλαµβάνονται όσες ανεξάρτητα από τον τόπο και το χώρο που γίνονται, δεν ανάγονται στη σφαίρα της προσωπικής και ιδιωτικής ζωής (των φερόµενων ως δραστών), αλλά πραγµατοποιούνται στα πλαίσια των ανατιθέµενων σ αυτούς υπηρεσιακών καθηκόντων, η οποία υπόκειται σε δηµόσιο έλεγχο και κριτική. Έτσι κρίνει στην απόφαση ΑΠ 1317/2001 που αναφέραµε παραπάνω, αλλά και στην ΑΠ 874/2004, όπου δεν είναι αξιόποινη η µαγνητοσκόπηση ταµία καταστήµατος που εισπράττει και καταµετρεί χρηµατικά ποσά πελατών του καταστήµατος στο οποίο εργάζεται 23. Επίσης, όσον αφορά το ζήτηµα της µαγνητοφώνησης ιδιωτικής συνοµιλίας, αυτή δεν είναι παράνοµη και δεν παραβιάζει το 19 Σ, αν κατά τη διάρκεια της συνοµιλίας δεν αναφέρονται οι συνοµιλούντες σε θέµατα της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Κι έτσι δεν είναι κατ αυτή την έννοια 23 Βλ. Κ.Χ. Χρυσόγονος, ό.π. σελ

32 αντισυνταγµατικό το άρθρο 370 Α ΠΚ παρ Πάντως τα τελευταία χρόνια η νοµολογία του Αρείου Πάγου προσανατολίζεται προς το ότι η αποτύπωση τηλεφωνικής συνδιάλεξης, χωρίς τη συναίνεση όλων των συµµετεχόντων σ αυτή προσκρούει στα άρθρα 9 παρ. 1 εδ. Β και 19 παρ. 1 εδ. Α Συντ. Επίσης προσπάθειες προστασίας έχουν γίνει, και σ αυτό συµβάλλει πολύ και το άρθρο 19Συντ., για την απαγόρευση αποδεικτικών µέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου 9 Συντ. που κατοχυρώνει το ιδιωτικό απόρρητο. Ωστόσο στην πράξη έχει αποδειχθεί, όπως βλέπουµε από τους προβληµατισµούς µεγάλου µέρους της θεωρίας, ότι το άρθρο αυτό καταλαµβάνει ένα πολύ ευρύ πεδίο και δηµιουργεί προβλήµατα, γιατί τελικά ίσως δε θα έπρεπε να περιλαµβάνει όλο το αποδεικτικό υλικό που συλλέχθηκε κατ αυτό τον παράνοµο καταρχήν τρόπο. Έτσι και η νοµολογία του Αρείου Πάγου(π.χ. ΑΠ 42/2004) δέχτηκε ότι ενόψει της θεµελιώδους συνταγµατικής διάταξης του άρθρου 2 παρ. 1 και του γεγονότος ότι τα έννοµα αγαθά της ζωής, της τιµής και της ελευθερίας, τα οποία απολαύουν απόλυτης συνταγµατικής προστασίας (άρθρο 5 παρ.2) τίθενται σε διακινδύνευση στην περίπτωση µη απόδειξης της αθωότητας του κατηγορουµένου, κάµπτεται ο κανόνας του άρθρου 19 παρ. 3 Συντ. της µη χρήσης παρανόµως κτηθέντων αποδεικτικών µέσων, όταν αυτά αποτελούν το µόνο προτεινόµενο αποδεικτικό µέσο του κατηγορουµένου προς στήριξη της αθωότητάς του, υπό τον περιορισµό πάντοτε της Αρχής της Αναλογικότητας ΑΠ 130/1996, ΑΠ 381/1987, ΑΠ 673/1983, ΑΠ 748/2000, ΕφΠειρ 876/

33 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Αν και το ατοµικό δικαίωµα της ιδιωτικής ζωής αποτελεί έκφανση του δικαιώµατος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας, ο Συντακτικός νοµοθέτης το κατοχυρώνει αυτοτελώς σε ένα ξεχωριστό άρθρο, το άρθρο 9 του Συντάγµατος. Θα µπορούσαν να υπάρξουν αντιρρήσεις ίσως για την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός ξεχωριστού και ιδιαίτερου άρθρου στο Συνταγµατικό κείµενο από τη στιγµή που ο ιδιωτικός βίος φαίνεται πως προστατεύεται έµµεσα πλην σαφώς στο άρθρο 5 Συντ. Ωστόσο η ρητή συνταγµατική προστασία είναι πολύ σηµαντική εκ του λόγου ότι έτσι προσδίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα σ αυτό το πολύ σηµαντικό και πολυδιάστατο έννοµο αγαθό. Ακόµη µε αυτόν τον τρόπο ο Συντακτικός νοµοθέτης δύναται να κάνει και κάτι άλλο: δύναται να δώσει ρητή εντολή τόσο στο δικαστή όσο και στο νοµοθέτη,ώστε ο µεν πρώτος να το ερµηνεύει µε ευρύτητα και ο δε δεύτερος να λάβει όλα τα αναγκαία µέτρα για την προστασία του απορρήτου των ιδιωτών. Επιπλέον παρά την ύπαρξη χωριστού άρθρου γεννάται στην καθηµερινή ζωή µεγάλος αριθµός θεωρητικών και ερµηνευτικών ζητηµάτων µε τεράστια πρακτική σηµασία. Για το λόγο αυτό κρίνεται ιδιαίτερα δόκιµη η επιλογή του συντακτικού νοµοθέτη για ιδιαίτερη κατοχύρωση και πρόβλεψη σε εξειδικευµένο άρθρο. Αυτό µάλιστα σε τέτοια βαθµό που οδηγεί και σε µία άλλη σηµαντική θέση: υποστηρίζεται µε πολύ πειστικά επιχειρήµατα ότι υπάρχει ανάγκη ακόµα µεγαλύτερης εξειδίκευσης. Κάτι τέτοιο φαντάζει υπερβολικό στο χώρο του συνταγµατικού κειµένου που πρέπει να χαρακτηρίζεται από γενικότητα και συντοµία. Παρόλα αυτά η ιδιαίτερη αυτή περίπτωση δικαιολογεί απόλυτα την παρέκβαση από τα βασικά αυτά αιτήµατα καθώς αναφέρεται σε αγαθά που στη σύγχρονη 32

34 εποχή κινδυνεύουν έντονα. Αρκεί κανείς να σκεφτεί το θέµα της τροµοκρατίας και τις διαστάσεις που έχει ήδη λάβει αλλά και ενδεχοµένως µελλοντικά να αποκτήσει: ο φόβος του «µεγάλου αδερφού» από τα θεωρητικά δοκίµια και τις εφηµερίδες τείνει να εγκατασταθεί στέρεα στην καθηµερινή ζωή αναιρώντας αγώνες και εξελικτική πορεία δεκαετιών αν όχι αιώνων. Η νοµική επιστήµη µέσα κυρίως από την ερµηνεία των ιεραρχικά ανώτερων πηγών δικαίου έχει την ιερή αποστολή να προστατεύσει το κεκτηµένο πλέον της ιδιωτικής ζωής και παράλληλα να το εξελίξει ούτως ώστε να επιβιώσει στο διηνεκές. 33

35 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, το ατοµικό δικαίωµα που κατοχυρώνεται στο Σ9 1εδ.β, αποτελεί βασική παράµετρο του γενικότερου ιδιωτικού βίου και της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας όπως αυτή κατοχυρώνεται στο Σ5. το συγκεκριµένο ατοµικό δικαίωµα γνωρίζει έντονες επιθέσεις στη σύγχρονη κοινωνία της πληροφόρησης και της τεχνολογίας που συχνά εισβάλλει στην προσωπική ζωή. Έχουν γίνει προσπάθειες αντιµετώπισης του ζητήµατος είτε διαµέσου της συνταγµατικής οδού, τόσο µε την συστηµατική ερµηνεία των ήδη υπαρχόντων άρθρων όσο και µε τη θέσπιση νέων (π.χ. 9 Α ), είτε µε δραστηριοποίηση του κοινού νοµοθέτη. Οι θεωρητικές διχογνωµίες είναι πολυάριθµες και µπορεί κανείς να προβλέψει µε σχετική βεβαιότητα ότι µελλοντικά θα πολλαπλασιαστούν σε ένα θέµα µε δεοντολογικές, ηθικές, κοινωνικές, πολιτισµικές και άµεσα πρακτικές προεκτάσεις. SUMMARY Private and family life, the human right protected by the 9 th article of the greek constitution, is a basic part of privacy and free development of personality as guaranteed in the 5 th article of the constitution. This human right is frequently attacked in the era of information and technology that from time to time invades in private life. The matter is being dealt with via the constitutional law, by interpreting the already existing articles or by creating new ones, and laws voted by the parliament. Theoretical disputes are already numerous and we can predict that in the future they multiply even more, as a result of the ethical, moral, social, cultural and directly related to every day life aspects of the right to privacy. 34

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Ο ακριβής προσδιορισµός της έννοιας της «ιδιωτικής ζωής» εµφανίζεται ιδιαίτερα δυσχερής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ιδιωτική ζωή, εξεταζόµενη υπό ευρεία έννοια, περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αθήνα ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ. Αριθ. Πρωτ. Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αθήνα ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ. Αριθ. Πρωτ. Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Αθήνα Αριθ. Πρωτ Τηλ. : 210-6411526 Fax : 210-6411523 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ Προς το Υπουργείο Οικονοµικών Γενική Γραµµατεία ηµοσίων Εσόδων Σχετ. το υπ αριθµ. πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση:

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση: ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Γιώργου Παπαδημητρίου, Καθηγητού του συνταγματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9 Κεφάλαιο Πρώτο Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Προπυλαίων 7, 11742 Αθήνα Τηλ/fax: 210 9239913 - email:pesa@pesa.com.gr, - http:www.pesa.gr Αθήνα 3 7 2014 Αριθμ. Πρωτ.:2140 Προς: Όλα τα μέλη ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. Άρθρο 1 : Ορισμός του Παιδιού Άρθρο 7 : Όνομα και εθνικότητα Άρθρο 8 : Κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4 16.12.2004 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 310/261 7. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι, σύμφωνα με το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη Σελίδα 1 Ενεργοί Δεσμοί (links) Τοποθετήστε τον κέρσορα σε οποιαδήποτε λέξη των δικαιωμάτων (με γαλάζιο χρώμα) που προκηρύσσονται και πιέστε το πλήκτρο του ποντικιού. Αμέσως θα μεταβείτε στο πλήρες κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Σχέδιο Νόμου Για την ενσωμάτωση της οδηγίας «2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου της 20 ης Οκτώβριου 2010 σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999

ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999 ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Παραβίαση διατάξεων ωραρίου εργασίας από δύο συνεχόμενες νυχτερινές υπηρεσίες»

Θέμα: «Παραβίαση διατάξεων ωραρίου εργασίας από δύο συνεχόμενες νυχτερινές υπηρεσίες» Αθήνα, 16 Οκτωβρίου 2009 Αρ. Πρωτ.: 302/9/18γ Προς : Πρωτοβάθμιες Οργανώσεις Έδρες τους Κοιν.: Όλες τις Αστυνομικές Υπηρεσίες Θέμα: «Παραβίαση διατάξεων ωραρίου εργασίας από δύο συνεχόμενες νυχτερινές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 30.3.2010 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 83/389 ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (2010/C 83/02) 30.3.2010 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 83/391 Το Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ «ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ»

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ «ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ:ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ «ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ» «THE HIDDEN CAMERA» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΓΚΙΝΤΩΝΗ ΦΩΤΕΙΝΗ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η νοµοθεσία στην υπηρεσία των κινητών τηλεφώνων

Η νοµοθεσία στην υπηρεσία των κινητών τηλεφώνων Η νοµοθεσία στην υπηρεσία των κινητών τηλεφώνων Γουγούλη- ηµητριάδου Ελένη 1, Γρηγοριάδου έσποινα 1, Εύδου έσποινα 1, Κατσίφας Κωνσταντίνος 1, Μήτογλου Κωνσταντίνος 1 1 Γενικό Λύκειο Αριστοτελείου Κολλεγίου

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

στο σχέδιο νόµου «Εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης ανδρών και γυναικών κατά την άσκηση αυτοτελούς επαγγελµατικής δραστηριότητας - Εναρµόνιση της νοµοθεσίας µε την Οδηγία 2010/41/ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 1. Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Άρθρο 1801 : Γενικές διατάξεις περί υποβολής παραπόνων. 1. Κάθε στρατιωτικός του Π.Ν. έχει το δικαίωµα να υποβάλει παράπονο σύµφωνα µε τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-03-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2340/29-03-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Greek version ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ 7η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ Μ.Μ.Ε. (ΚΙΕΒΟ, 10-11/3/05) ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗ 1. Οι Υπουργοί των κρατών που συµµετέχουν στην 7η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 Σήµερα ηµέρα Τρίτη 14 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 11:00 το Εθνικό Συµβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση, στην οποία παρέστησαν ο Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων ΑΡΘΡΟ 29 - ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ 5058/00/EL/TEΛΙΚΟ WP 33 Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων Γνωµοδότηση 5/2000 σχετικά µε τη Χρήση Tηλεφωνικών Καταλόγων για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: Η Α ΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Απόρριψη αιτήµατος χορήγησης θεώρησης εισόδου σε µέλος οικογένειας Έλληνα και γενικότερα ζητήµατα λειτουργίας του Γενικού Προξενείου Μαριούπολης

ΘΕΜΑ: Απόρριψη αιτήµατος χορήγησης θεώρησης εισόδου σε µέλος οικογένειας Έλληνα και γενικότερα ζητήµατα λειτουργίας του Γενικού Προξενείου Μαριούπολης Αθήνα, 23 Μαρτίου 2011 Αρ. Πρωτ. Φ. ***/1/2010 Πληροφορίες: Μαρία Βουτσίνου ήµητρα Μυτιληναίου Τηλ: 210 7289609, 803 Φαξ: 210 7289643 Προς Πρέσβη της Ελλάδας στην Ουκρανία Greek Embassy in Ukraine 10 Panfilovtsev

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: AKI 48/05, AKI 1/06

Αρ. Φακ.: AKI 48/05, AKI 1/06 Αρ. Φακ.: AKI 48/05, AKI 1/06 Έκθεση της Αρχής Ισότητας αναφορικά με την πρακτική που το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και προσωπικού ακολουθεί να μην ανανεώνει τα συμβόλαια των εκτάκτων υπαλλήλων που βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Λαμβανομένων υπόψη του μεγέθους της ΑΕΠΕΥ, καθώς και της φύσεως, της κλίμακας και της πολυπλοκότητας των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σταυριανουδάκη Άννα Α.Μ.: 1340200400426 ΤΗΛ.: 6978810059

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΤΟ ΑΡΘΡΟ 19 Σ

ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΤΟ ΑΡΘΡΟ 19 Σ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΤΟ ΑΡΘΡΟ 19 Σ Εργασία στο μάθημα: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Υπεύθυνος διδάσκων καθηγητής: Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΛΕΙΣΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ

«ΚΛΕΙΣΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου

Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου τοµέα «Νοµοθέτηση και Εφαρµογή» Καλλιόπη Αγγελετοπούλου PSI group Γενική Γραµµατεία Δηµόσιας Διοίκησης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης 1 Α. Σύνταγµα 1975/1986/2001

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 5085/99/EN/FINAL WP 25 ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Σύσταση 3/99 σχετικά µε τη διατήρηση δεδοµένων κίνησης από τους παρόχους υπηρεσιών Internet

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

E.E., Παρ. I, Αρ. 2659, 13.12.91

E.E., Παρ. I, Αρ. 2659, 13.12.91 E.E., Παρ. I, Αρ. 2659, 13.12.91 2005 Ν. 222/91 Ο περί Στεγών για Ηλικιωμένους και Αναπήρους Νόμος του 1991 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 )

ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 ) ΑΠΟΦΑΣΗ ( αριθμ: 358/2013 ) Μαρούσι, 29 Σεπτεμβρίου 2014 Αρ. πρωτ.: 2306 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Θέμα: «Ανάκληση της από 24.05.2013 Απόφασης της Α.Δ.Α.Ε. με θέμα «Επανάληψη της διαδικασίας ακρόασης της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ-ΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΡΘΡΑ 25-61Σ

ΤΟ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ-ΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΡΘΡΑ 25-61Σ ΤΟ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ-ΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΡΘΡΑ 25-61Σ ΓΙΟΥΛΙΑΝΑ ΒΑΣΙΛΕΒΑ Α.Μ.1340200200698 Μετά τις ριζικές αλλαγές που έγιναν στο κράτος και στην κοινωνία της Βουλγαρίας (1989 όταν έπεσε το κομμουνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008 Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας αναφορικά με καταγγελία για διάκριση λόγω ηλικίας στις διατάξεις που ρυθμίζουν το όριο υποχρεωτικής αφυπηρέτησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ` ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Όμιιλος ΟΤΕ Κώδιικας Δεοντολογίίας γιια την προστασίία των διικαιιωμάτων του ατόμου κατά την επεξεργασίία των προσωπιικών δεδομένων του εντός του Ομίίλου ΟΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4154, 31/12/2007

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4154, 31/12/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΟΒΑΡΩΝ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΑΔΙΚΗΜΑΤΩΝ Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 6η. Α)Εφ.ΑΘ. 4585\2002

ΕΡΓΑΣΙΑ 6η. Α)Εφ.ΑΘ. 4585\2002 ΕΡΓΑΣΙΑ 6η ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΕΡΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΝΝΟΜΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α)Το δικαίωµα της ιδιοκτησίας και η παραχώρηση της χρήσης της οικογενειακής στέγης σε µη κύριο σύζυγο Β)Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Πηνελόπη Παναγιωτοπούλου. Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος

Πηνελόπη Παναγιωτοπούλου. Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Πηνελόπη Παναγιωτοπούλου Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος Β Εξάµηνο 2006 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Όροι Συμμετοχής

Γενικοί Όροι Συμμετοχής Γενικοί Όροι Συμμετοχής Όροι Συμμετοχής στην ενέργεια THE BIG SCRATCH by ThinkDigital Η Μ. ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «ThinkDigital Internet και Διαφήμιση» (στο εξής η «Διοργανώτρια»), που εδρεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 22 ΠΑΡ. 1-4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 22 ΠΑΡ. 1-4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 2003-2004 ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 3: Οι νόμοι στην πορεία της ζωής μας Ιστοριογραμμή.

Εργαστήρι 3: Οι νόμοι στην πορεία της ζωής μας Ιστοριογραμμή. Εργαστήρι 3: Οι νόμοι στην πορεία της ζωής μας Ιστοριογραμμή. Η ιστοριογραμμή (ή γραμμή του χρόνου) αποτελεί εργαλείο καταγραφής γεγονότων σε χρονολογική σειρά, πολύ χρήσιμο για το μάθημα της Ιστορίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 3124 της 14ης ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1997 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 3124 της 14ης ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1997 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι Ν. 8(Ι)/97 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 3124 της 14ης ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1997 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι Ο περί Ιδιωτικών Γραφείων Εξεύρεσης Εργασίας Νόμος του 1997 εκδίδεται με δημοσίευση

Διαβάστε περισσότερα

Προς: κ. Θεόδωρο Ρουσόπουλο Υπουργό Επικρατείας. Κοινοποίηση:

Προς: κ. Θεόδωρο Ρουσόπουλο Υπουργό Επικρατείας. Κοινοποίηση: 1 Προς: κ. Θεόδωρο Ρουσόπουλο Υπουργό Επικρατείας Κοινοποίηση: -Πρόεδρο της Βουλής, κ. Δ. Σιούφα -Υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Σ. Χατζηγάκη -Γενικούς Γραμματείς Κοινοβουλευτικών Ομάδων -Πρόεδρο Εθνικού Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1259/2010 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 20ής Δεκεμβρίου 2010 για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας Νοµική Σύµβουλος Ι.Σ.Α. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Ήδη από το έτος 1939 ισχύει γενική απαγόρευση κάθε διαφήµισης που σχετίζεται µε την άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 7. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 7. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 3 Α ΜΕΡΟΣ - ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΗΣΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 4 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 4 2. ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΗΣΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΑ... 4 3. ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ «Η ελευθερία κίνησης και εγκατάστασης» - 1 - ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: «Η ελευθερία κίνησης και εγκατάστασης στο πλαίσιο της προσωπικής ελευθερίας και ασφάλειας» (άρθρα 5 παρ. 4, 3 Συντ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών Η παρούσα Πολιτική Κατηγοριοποίησης Πελατών ισχύει για το σύνολο του Οµίλου της Τράπεζας Πειραιώς,

Διαβάστε περισσότερα

ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων».

ιδιαίτερα σοβαρών εγκληµάτων». ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ : ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΑΚΑ ΗΜ. ΕΤΟΣ : 2005 2006 Θέµα

Διαβάστε περισσότερα