«Η πορεία του θεσμού της συνεκπαίδευσης στην Ελλάδα»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Η πορεία του θεσμού της συνεκπαίδευσης στην Ελλάδα»"

Transcript

1 «Η πορεία του θεσμού της συνεκπαίδευσης στην Ελλάδα» 1. ΧΑΜΠΙΔΗΣ Θεόδωρος, Φιλόλογος, Κάτοχος Μ.Δ.Ε. Παιδαγωγικής, Υπ. Διδάκτορας Παιδαγωγικής 2. ΤΑΡΑΤΟΡΗ Ελένη, Καθηγήτρια Δ.Π.Θ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η κατοχύρωση του δικαιώματος πρόσβασης των γυναικών στα εκπαιδευτικά αγαθά αποτελεί μείζον ζήτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η νομοθετική εξέλιξη της συνεκπαίδευσης στην Ελλάδα αναδεικνύει σημαντικές διαστάσεις της πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής πορείας της χώρας από τον δέκατο ένατο αιώνα ως σήμερα. Τυπικά η επιβολή της συνεκπαίδευσης δε θα έπρεπε να αφήνει περιθώρια για αμφισβήτηση της εξασφάλισης ίσων εκπαιδευτικών ευκαιριών στα δύο φύλα. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του θεσμού αμφισβητείται, με αποτέλεσμα ακόμη και να αντιπροτείνεται η επαναφορά της αμιγούς ως προς το φύλο εκπαίδευσης. Στην εργασία αυτή επιχειρείται η ανασκόπηση της εξέλιξης του θεσμού της συνεκπαίδευσης στην Ελλάδα με βάση τα νομοθετικά και ιστορικά κυρίως πλαίσια ως τις μέρες μας. ABSTRACT The consolidation of women s right to equal access to educational goods constitutes a major issue of social justice. The legislative evolution of co-education in Greece highlights significant dimensions of political, social, economic and cultural progress that has been done since the nineteenth century. Formally, the imposition of co-education would be expected not to put the equal educational opportunities for both sexes into question. However, the effectiveness of the institution is indeed disputed leading even to the counter-proposal of the reintroduction of unmixed classes as far as the pupils sex is concerned. This paper attempts to review the evolution of co-education in Greece considering its historical background as well as the legal framework at present. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θεματική της ιστορίας της εκπαίδευσης των γυναικών στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται συστηματικά, παρά τις δυσκολίες που προκύπτουν λόγω της ευρύτητας της συγκεκριμένης θεματικής και της πολυπλοκότητάς των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών και των παιδαγωγικών και κοινωνικών προβληματισμών της υπό εξέταση εποχής (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α). Μία - και ίσως η βασικότερη - διάσταση της συζήτησης για τη γυναικεία εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι αυτή που αφορά στο ζήτημα της συνεκπαίδευσης, θέμα άμεσα συναρτημένο με την (αν)ισότητα εκπαιδευτικών ευκαιριών (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1999α). Η βάση της ανισότητας αυτής βρίσκεται στις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις σχετικά με τη φυσική διαφορά των φύλων. Πρόκειται για κοινωνικές αντιλήψεις που έχουν επιδράσει άμεσα στην επίσημη κρατική νομοθεσία και τις παιδαγωγικές αντιλήψεις όσον αφορά την εκπαίδευση των δύο φύλων (Ζιώγου- Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997). 2. Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η πρώτη εκατονταετία του ελληνικού κράτους, αν και δεν αποφέρει νομοθετικούς καρπούς υπέρ της γυναικείας εκπαίδευσης, προετοιμάζει το έδαφος για αυτήν, καθώς χωρίς να αποκλείεται η γυναικεία εκπαίδευση, δε λαμβάνεται μέριμνα για αυτήν (Παπαγεωργίου, 2004). Στον 20 ο αιώνα τα πράγματα έχουν ωριμάσει, εφόσον προβάλλεται πια έντονα το αίτημα των γυναικών για την πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας, για διεύρυνση της συμμετοχής τους στον κοινωνικό βίο και απολαβή των μορφωτικών αγαθών (Ζιώγου- Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997). Ορισμένα από τα κύρια στάδια στην εξέλιξη της

2 νομοθεσίας σχετικά με τη κατοχύρωση της ισότητας των εκπαιδευτικών ευκαιριών για τα δύο φύλα είναι τα εξής: 1. Το Β.Δ. του 1834: Καθιερώνεται η δωρεάν υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς διακρίσεις για τα δύο φύλα και ιδρύεται το Διδασκαλείο (Ταρατόρη, 2000, Χατζηδήμου και Στραβάκου, 2005, το οποίο απευθύνεται και στα δύο φύλα, ενώ πρακτικά στοχεύει στην κατάρτιση μόνο ανδρών (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΓ, 1977). 2. Οι προτάσεις των Υπουργών Παιδείας, Θεοχάρη (1840) και Νερουλού (1842) για ίδρυση «Δημόσιων Σχολείων Κορασίων»: Συνιστούν μια πρώιμη άλλα άκαρπη νομοθετικά εκδήλωση ενδιαφέροντος για τη γυναικεία εκπαίδευση. 3. Οι νομοθετικές απόπειρες των βουλευτών Μίλεση (1877), Αυγερινού (1880), Θεοτόκη (1889) και του Υπουργού Στάη (1908): Πρόκειται και πάλι για μια σειρά από νομοθετικές προτάσεις που τελικά δεν καρποφορούν. Αρχικά ο βουλευτής Μίλεσης προτείνει την επέκταση της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και στα δύο φύλα εισάγοντας τον όρο Αστικό Σχολείο Θηλέων, ενώ ο βουλευτής Αυγερινός εισηγείται τη σύσταση Ανωτέρων Κρατικών Παρθεναγωγείων. Αργότερα ο Θεοτόκης προτείνει την αύξηση της διάρκειας φοίτησης στη Δημοτική Εκπαίδευση και την εφαρμογή της συνεκπαίδευσης, η οποία επιτρεπόταν ήδη στα μονοτάξια και ημι-ημερήσια σχολεία. Το 1908 ο Υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημόσιας Εκπαιδεύσεως Στάης προτείνει τη βελτίωση της γυναικείας εκπαίδευσης και συγκεκριμένα την αύξηση του χρόνου της στις αστικές περιοχές, τη δυνατότητα εισαγωγής των κοριτσιών στο Διδασκαλείο μετά την αποφοίτησή τους και την κατάρτισή τους με στόχο την πρόσβασή τους σε επαγγέλματα πέραν αυτού της δασκάλας (Παπαγεωργίου, 2004). 4. Ο νόμος ΒΤΒ της 12 ης Ιουλίου 1895: Απαλείφεται η διάταξη που αναφέρεται στον αποκλεισμό των κοριτσιών από την εισαγωγή τους στο πανεπιστήμιο και παράλληλα για πρώτη φορά γίνεται λόγος για «μαθήτριες» στη νομοθεσία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. 5. Τα νομοσχέδια του Α. Αλεξανδρή (1911): Προτείνεται η ίδρυση Παρθεναγωγείων, Ανώτερων Παρθεναγωγείων και Τεχνικής Σχολής, η αναγνώριση των Διδασκαλείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας για την εκπαίδευση της δασκάλας, η αφαίρεση του δικαιώματος των γυναικών να ιδρύσουν Ιδιωτικό Παρθεναγωγείο ελλείψει πολιτικών δικαιωμάτων και το ασυμβίβαστο του γάμου και της εργασίας, με συνέπεια την «παύση» των διδασκαλισσών μετά το γάμο τους. 6. Το νομοσχέδιο του Υπουργού Παιδείας Τσιριμώκου (1913) με εμπνευστή το Γληνό: Προτείνεται να ιδρυθούν εξάχρονα Δημοτικά Σχολεία μικτά, Αστικά Σχολεία (τρίχρονα) μετά το Δημοτικό, με πρακτικό προσανατολισμό (σε αντικατάσταση των Ανώτερων Παρθεναγωγείων), Γυμνάσια Θηλέων και Αρρένων και Διδασκαλεία Θηλέων και Αρρένων (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α). Το νομοσχέδιο, αν και δε ψηφίστηκε, επισημαίνει την ακαταλληλότητα του εκπαιδευτικού προσωπικού των κοριτσιών, την αναγκαιότητα της γυναικείας εργασίας και εφαρμογής ίδιου προγράμματος για τα δύο φύλα (Ζιώγου-Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997). 7. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Ν. 4373/1929 με εισηγητή τον εκπρόσωπο της βενιζελικής κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου και Υπ. Παιδείας το Γόντικα: Προτείνεται να ιδρυθούν εξάχρονα Δημοτικά Σχολεία μικτά, Οικοκυρικά Σχολεία (κατώτερα επαγγελματικά), Ανώτερα Παρθεναγωγεία (στη θέση των παλαιότερων Αστικών), Γυμνάσια Θηλέων και Αρρένων στα αστικά κέντρα και μικτά στις επαρχίες, Διδασκαλεία Αρρένων, Θηλέων και μικτά και Νυκτερινά σχολεία που καλύπτουν το κενό της εκπαίδευσης ενηλίκων / αναλφάβητων γυναικών (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΕ, 1978, Τσουκαλάς, 1985, Λαμπράκη-Παγανού, 1995). Μέσω των τετρατάξιων Ανώτερων Παρθεναγωγείων και των εξατάξιων Γυμνασίων παρέχεται στις γυναίκες η δυνατότητα εισόδου στο Πανεπιστήμιο. Άρα, η συνεκπαίδευση επιτρέπεται μόνο στις περιπτώσεις όπου οικονομικοί λόγοι δεν επιτρέπουν την ίδρυση χωριστών Γυμνασίων Θηλέων (Ζιώγου-Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997).

3 8. Ο Α.Ν. 770 της δικτατορίας της 4 ης Αυγούστου του 1936 του Μεταξά: Ακολουθώντας ένα συντηρητικό προσανατολισμό εξαλείφεται κάθε αναφορά στα Παρθεναγωγεία ως σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης, ενώ απαγορεύεται η συμφοίτηση των δύο φύλων. 9. Το Ν.Δ. 3971/ της κυβέρνησης του Κ. Καραμανλή: Προβάλλεται ξεκάθαρα το αίτημα σύνδεσης οικονομίας-εκπαίδευσης, προλειαίνοντας το έδαφος για την αναγκαιότητα της γυναικείας εκπαίδευσης και εργασίας. 10. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964 (Ν.Δ. 4379/1964): Προτείνεται δομή, οργάνωση, αναλυτικό πρόγραμμα για τα δύο φύλα χωρίς διαφοροποιήσεις, μολονότι, το εκπαιδευτικό σύστημα κατακλύζεται από το ανδρικό στοιχείο σε τομείς όπως τα κείμενα της διδακτέας ύλης, η οπτική της ιστορίας, η χρήση του αρσενικού γένους κλπ. 11. Ο Α.Ν. 129/1967 του δικτατορικού καθεστώτος της 21 ης Απριλίου 1967: Επανέρχονται οι ρυθμίσεις που ίσχυαν πριν από το Ο Ν. 309/1976: Η συνεκπαίδευση κατοχυρώνεται νομικά και επιβάλλεται απόλυτα και γενικά, ενώ μικρές μόνο διαφοροποιήσεις επιτρέπονται στη διδασκαλία ορισμένων μαθημάτων, όπως τα Τεχνολογικά και τα Οικοκυρικά. 13. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1981: Επιχειρείται άμβλυνση των ανισοτήτων όσον αφορά τη φοίτηση σε παραδοσιακές γυναικείες σχολές (π.χ. σχολή Νηπιαγωγών), προτείνεται κοινή διδασκαλία του μαθήματος της Οικιακής Οικονομίας και προβάλλεται το πρότυπο της νέας Ελληνίδας, ενώ ως στόχος της εκπαίδευσης τίθεται η διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων ανεξάρτητα από φύλο (Ζιώγου-Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997). 14. Ο νόμος 1342 / 1983: Στις η Ελλάδα υπογράφει τη Σύμβαση για την Εξάλειψη Όλων των Διακρίσεων κατά των Γυναικών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, η οποία επικυρώνεται στην Ελληνική Βουλή στις και τίθεται σε εφαρμογή από τις Σε αυτή γίνεται λόγος για την ισότητα των εκπαιδευτικών και επαγγελματικών δικαιωμάτων του πολίτη, όπως και σε ζητήματα επαγγελματικού προσανατολισμού, παρακολούθησης σπουδών, πρόσβασης στα εκπαιδευτικά ιδρύματα κάθε κατηγορίας, στην παροχή κοινών προγραμμάτων σπουδών, κοινού προσωπικού, κοινών χώρων και εξοπλισμών. Παράλληλα γίνεται αναφορά στην αναγκαιότητα εξάλειψης κάθε στερεότυπης αντίληψης του ρόλου των φύλων, στις ίσες ευκαιρίες χορήγησης υποτροφιών και άλλων επιχορηγήσεων για τις σπουδές, αλλά και στα θέματα της σωματικής αγωγής και της πληροφόρησης σε ζητήματα μορφωτικής φύσης (http://www.kethi.gr). 15. Ο νόμος 1566/1985: Επιβάλλεται νομοθετικά η καθολική εφαρμογή της συνεκπαίδευσης (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1999α). 16. Ο νόμος 1922 / 2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: Η ισότητα των φύλων αποτελεί βασική αρχή της Ε.Ε. που εφαρμόζεται σε όλες τις δραστηριότητες και τις πολιτικές της, με στόχο την ισότητα στην πρόσβαση, τις συνθήκες, τους οικονομικούς όρους απασχόλησης κ.ά. Επισημαίνοντας την ανεπάρκεια των νομικών ρυθμίσεων για την κατάργηση της ανισότητας των φύλων προβάλλεται ως αναγκαία η αρμονική συνύπαρξη και ισόρροπη συμμετοχή των φύλων στην κοινωνία. Για το λόγο αυτό συστήνεται το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (Official Journal of the European Union, 2006). 3. ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 3.1. Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗΣ Σε όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα η ανισότητα των φύλων στην ελληνική εκπαίδευση υπήρξε δεδομένη (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1999α), με αποτέλεσμα την έλλειψη πρόνοιας για την εκπαίδευση των κοριτσιών. Η ρητή απαγόρευση της συνεκπαίδευσης βάσει του ιδρυτικού νόμου της εκπαίδευσης (1836) δημιουργεί ένα κενό που καλύπτεται εν μέρει μόνο από την ιδιωτική πρωτοβουλία. Οι θέσεις ορισμένων παιδαγωγών απέναντι σε αυτό το δεδομένο είναι

4 άλλοτε συντηρητικές, εκτιμώντας πως η εκπαίδευση απομακρύνει τη γυναίκα από το φυσικό της προορισμό, και άλλοτε προοδευτικές, αποδεχόμενοι την αναγκαιότητα της γυναικείας εκπαίδευσης (Ζιώγου-Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997). Ο φυλετικός προσδιορισμός στους στόχους και τα κίνητρα της ελληνικής εκπαίδευσης κατά το 19 ο αιώνα υπήρξε προφανής. Οι Έλληνες παιδαγωγοί, υιοθετούν το πρότυπο του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού για τη σύνδεση σχολείου κοινωνίας και, έτσι, διαφοροποιώντας τους στόχους της εκπαίδευσης για τα δύο φύλα προβάλλουν ως κατάλληλη την «ανατροφή» για τα κορίτσια, με απώτερο στόχο την αναπαραγωγή και την παροχή φροντίδας, και την «εκπαίδευση» για τα αγόρια, ώστε να εξοπλιστούν με τις κατάλληλες ψυχικές και πνευματικές δυνάμεις για τη δράση τους στη δημόσια σφαίρα ζωής. Αυτή η νομοτελειακή διάκριση των δύο φύλων αποφέρει το φυλετικό προσδιορισμό της εκπαιδευτικής πρακτικής (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1997). Παράλληλα, όμως, η διαφοροποίηση ως προς τα κίνητρα μόρφωσης ήταν φανερή, καθώς για τους άνδρες η μόρφωση αποτελούσε μέσο μετάβασης από τη χειρωναξία στη δημοσιοϋπαλληλία της πόλης, ενώ για τις γυναίκες είχε χαρακτήρα διακοσμητικό ως ένα συμπλήρωμα της προίκας (Παπαγεωργίου, 2004) Η ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ Στα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του ελληνικού κράτους στην προώθηση της γυναικείας εκπαίδευσης συνέβαλαν οι πρωτεργάτες της Ελληνικής Επανάστασης και συγκεκριμένα ο Κοραής, τα μέλη της Πελοποννησιακής Γερουσίας και οι Φαναριώτες, αλλά και ορισμένοι ξένοι ιεραπόστολοι, όπως οι John και Frances Hill. Τα πρώτα γυναικεία εκπαιδευτικά ιδρύματα ήταν της Ερμούπολης, των Κυθήρων και της Αθήνας, στην οποία το 1836 ιδρύεται η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία και το 1837 το Αρσάκειο, όπου σταδιακά συσσωρεύεται η κύρια μάζα των μαθητριών. Τα κύρια χαρακτηριστικά της γυναικείας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης πριν από τη συνεκπαίδευση είναι ότι: α) είχε διαφοροποιημένο και μικρότερο χρονικά και ποσοτικά πρόγραμμα (ανάγνωση, γραφή, γαλλικά και πιάνο), β) προωθούσε το φυσικό ρόλο της γυναίκας και γ) ήταν ιδιωτική. Ο ιδιωτικός χαρακτήρας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για τις γυναίκες την καθιστούσε ταξική και αστική, καθώς έχει ως αποτέλεσμα την εκδήλωση μιας συμπεριφοράς που υπήρξε ηγεμονική προς τις γυναίκες και προκλητική και ανταγωνιστική προς τις κατώτερες τάξεις, εφόσον στόχος της ήταν η οικονομική και κοινωνική προβολή του πατέρα. Τα ιδιωτικά Ανώτερα Παρθεναγωγεία υπήρξαν η λύση στην κρατική αδιαφορία για τη γυναικεία Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Τα συγκεκριμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα με την πάροδο του χρόνου αυξάνονται αριθμητικά, ενώ παράλληλα εντείνεται η διεκδίκηση φοίτησης σε αυτά από κορίτσια χαμηλότερων κοινωνικο-οικονομικών τάξεων, με αποτέλεσμα τη μείωση των διδάκτρων και τη χορήγηση υποτροφιών. Η αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής κινητικότητας των γυναικών, όμως, θεωρήθηκε απειλή για την ανδρική ηγεμονική ιδεολογία της ελληνικής κουλτούρας, την ηθική της θρησκείας και το έθνος. Οι άξονες της επιχειρηματολογίας της εποχής εναντίον της γυναικείας εκπαίδευσης ήταν η Φύση, η Ομαλότητα και η Ηθική, μιας και οι γυναίκες θεωρούνταν αδύναμες σωματικά, διανοητικά και ψυχικά για το επίπονο έργο της μόρφωσης. Παράλληλα, όμως, τα Παρθεναγωγεία, παρά τον αποξενωτικό χαρακτήρα τους, εφόσον οι μαθήτριες φοιτούσαν εσώκλειστες, συνέβαλαν στην ανάπτυξη της γυναικείας συνείδησης και στη συνειδητοποίηση της περιθωριοποίησής τους (Παπαγεωργίου, 2004) Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Παρά την αύξηση του αριθμού των γυναικών που εισάγονται στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση κατά την περίοδο , η υποαντιπροσώπευσή τους στο χώρο αυτό θεωρείται δεδομένη συγκριτικά με εκείνη των ανδρών. Το αίτημα των γυναικών για πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση διαφοροποιείται κατά κλάδο, ενώ καταλυτικό ρόλο παίζει αναμφίβολα το οικογενειακό περιβάλλον των υποψηφίων. Τα βασικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι υποψήφιες για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση κατά την περίοδο είναι:

5 Η ανεπαρκής προετοιμασία τους για την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο λόγω της υποβαθμισμένης ποιότητας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσής τους. Το οικονομικό βάρος των ιδιωτικών μαθημάτων που ήταν η προϋπόθεση για την κάλυψη των κενών της ιδιωτικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης τους, προκειμένου να είναι εφικτή η εισαγωγή τους στα Πανεπιστήμια. Οι προκαταλήψεις σχετικά με τη φυσική αδυναμία των γυναικών να σπουδάσουν και σχετικά με τον κίνδυνο για την υγεία τους. Η ανησυχία για την κοινωνική αναταραχή από τη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια ζωή με πιθανές επιπτώσεις στον οικογενειακό και κοινωνικό τους ρόλο όσον αφορά την ανατροφή των παιδιών. Το ασυμβίβαστο της επαγγελματικής δραστηριότητας και της ανώτερης εκπαίδευσης με τη θηλυκότητα. Η επιφυλακτικότητα σχετικά με την ένταξή τους στον επαγγελματικό στίβο. Οι πανεπιστημιακές σπουδές για τις γυναίκες κατά την περίοδο αυτή σηματοδοτούν το αίτημα της εποχής για εκσυγχρονισμό της οικονομίας και ανάπτυξη της χώρας. Οι πανεπιστημιακές σχολές που εξαρχής κερδίζουν το γυναικείο ενδιαφέρον κατά αξιολογική σειρά προτίμησης είναι η Ιατρική και η Φιλοσοφική και σε δεύτερη θέση το Φαρμακευτικό Σχολείο, το Οδοντιατρικό Σχολείο, η Σχολή Φυσικών και Μαθηματικών Επιστημών, η Νομική και η Θεολογική. Οι επιλογές αυτές προς επαγγέλματα που αναδεικνύουν τα φύσει «γυναικεία» χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες (διδασκαλία, φροντίδα, περίθαλψη κ.ά), αποδεικνύουν τις κοινωνικοποιητικές επιδράσεις των κοριτσιών (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1999β) Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η εξέλιξη στο χώρο της γυναικείας μόρφωσης σχετίζεται με τη συνειδητοποίηση του στόχου της όχι μόνο ως διακοσμητικού στοιχείου αλλά και ως μέσου βιοπορισμού. Το διδασκαλικό επάγγελμα είναι το μόνο που το ηγεμονικό καθεστώς ανέχεται, καθώς θεωρείται ότι επιβεβαιώνει τη «φυσική κλίση» της γυναίκας για παροχή υπηρεσιών και φροντίδας. Οι πρώτες σχολές επαγγελματικής κατάρτισης των γυναικών από ιδιωτικά επαγγελματικά σωματεία ήταν το Αμαλίειο Ορφανοτροφείο (1855) του ζεύγους Hill, το Φιλοκρητικόν Σχολείον Πτωχών (1868), ο Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως (1872), η Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών (1878) και το Κυριακό Σχολείο. Το 1897 ιδρύεται από την Ένωση Ελληνίδων η Οικοκυρική και Επαγγελματική Σχολή της Αθήνας και αργότερα και άλλες στην Αθήνα και την Πάτρα. Μέσω των επαγγελματικών αυτών σχολών οι γυναίκες εξειδικεύονται σε επαγγέλματα στερεοτυπικά γυναικεία, που, ωστόσο, τους εξασφαλίζουν βιοπορισμό (Παπαγεωργίου, 2004). Επαγγελματικά, ωστόσο, η εξέλιξη είναι ολοφάνερη αν συγκρίνει κανείς τα δεδομένα των απογραφών της περιόδου Η αλλαγή ολοκληρώνεται, όταν πια οι γυναίκες συνειδητοποιούν ότι έχουν τη δυνατότητα σε τυπικό τουλάχιστον επίπεδο να συνδυάζουν το γάμο και την οικογένεια με την άσκηση του επαγγέλματος (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006β). 4. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 4.1. Η ΑΤΥΠΗ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ο φυλετικός προσανατολισμός της ελληνικής εκπαίδευσης κατά το 19 ο αιώνα τεκμηριώνεται μεταξύ άλλων από την ύπαρξη Παρθεναγωγείων και τη μηδαμινή πρόσβαση των γυναικών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά, 2001). Η ίδρυση του Ανώτερου Παρθεναγωγείου, στόχος του οποίου είναι η προετοιμασία της γυναίκας αποκλειστικά για τη δημιουργία οικογένειας και την άσκηση του επαγγέλματος της δασκάλας, δίνει το έναυσμα για την πραξικοπηματική εγγραφή μαθητριών σε δημόσια σχολεία αρρένων. Οι αντιστάσεις υπέρ της αμιγούς ως προς το φύλο εκπαίδευσης ήταν αναμενόμενες με μια επιχειρηματολογία ηθικής τάξης με επίκεντρο την πιθανότητα διάσπασης της προσοχής των αγοριών από τη γυναικεία παρουσία, το φυσικό προορισμό της γυναίκας, το ρόλο της στην οικογένεια και μια ηθική αντίληψη αυθαίρετα ενάντια στη μόρφωση των γυναικών. Αντίθετα, οι υπέρμαχοι της συνεκπαίδευσης επικαλούνται τη

6 δυνατότητα διεύρυνσης των επαγγελματικών και εκπαιδευτικών δυνατοτήτων της γυναίκας, το οικονομικό όφελος από τη λειτουργία λιγότερων σχολείων και τη θετική επίδραση της παρουσίας των κοριτσιών στη διαμόρφωση του συναισθηματικού κόσμου των αγοριών (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1999α, Παπαγεωργίου, 2004). Πρόβλημα αντικειμενικό στην προώθηση της γυναικείας εκπαίδευσης κατά την περίοδο απόπειρας κρατικοποίησης της εκπαίδευσης ήταν η οικονομική δυσπραγία του ελληνικού κράτους στο να εξασφαλίσει κτίρια και προσωπικό για σχολεία θηλέων. Η απαγόρευση της συνεκπαίδευσης έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό των γυναικών από τα εκπαιδευτικά αγαθά σε πολλές περιοχές είτε τη διατήρηση σχολείων θηλέων στα οποία επικρατούσαν άθλιες και ανθυγιεινές συνθήκες. Επιπρόσθετα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι η ανάθεση της ευθύνης για εξασφάλιση οικονομικών πόρων για την ίδρυση σχολείων στους δήμους και τις κοινότητες, αλλά και η υποχρεωτική μετακίνηση των κοριτσιών σε περιοχές όπου θα μπορούσαν να μορφωθούν (Παπαγεωργίου, 2004). Οι συνέπειες από τη σωρεία των προβλημάτων που ανέκυπταν στην προσπάθεια για κατοχύρωση της γυναικείας εκπαίδευσης ήταν άμεσα ορατές, παρά τον υποχρεωτικό χαρακτήρα της στοιχειώδους εκπαίδευσης και για τα δύο φύλα. Έτσι, σύμφωνα με τα υπάρχοντα, αν και ανεπαρκή στοιχεία, τα ποσοστά αναλφαβητισμού των γυναικών ανέρχονται στο 90,95% το 1830, ενώ το 1878 σε 92,6% (Τσουκαλάς, 1985). Δικαιολογημένα, επομένως, ο νόμος για την κατοχύρωση της δωρεάν υποχρεωτικής εκπαίδευσης και για τα δύο φύλα δεν ήταν τίποτα άλλο παρά μια επίφαση ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης (Παπαγεωργίου, 2004) Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ Το παράδειγμα των προηγμένων χωρών στην πορεία προς τον εκδημοκρατισμό στις αρχές του 20 ου αιώνα υποδεικνύει τη σύνδεση της βιομηχανικής, τεχνολογικής, κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας με την ισότητα στην πρόσβαση στα μορφωτικά αγαθά για όλους (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά., 2001). Ο αντίκτυπος αυτών των επιδράσεων είναι άμεσος στις νομοθετικές απόπειρες της εποχής. Η θεωρητική αφετηρία στην οποία θεμελιώθηκε το νομοσχέδιο του 1913 βασίζεται σε ορισμένες καίριες επισημάνσεις, όπως η ανάγκη για μεταρρύθμιση της γυναικείας εκπαίδευσης υπό την ευθύνη της πολιτείας με προσανατολισμό προς το δημόσιο χαρακτήρα της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, η ομοιομορφία και η αντιστοιχία στην εκπαίδευση των δύο φύλων και η προώθηση της ιδέας των ίδιων μορφωτικών αναγκών των δύο φύλων (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α). Ωστόσο, είναι ευδιάκριτη η αντίφαση ανάμεσα στο αίτημα για βελτίωση και εξομοίωση της εκπαίδευσης των δύο φύλων και στην τροποποίηση του προγράμματος μαθημάτων ανάλογα με το φύλο (Ζιώγου-Καραστεργίου και Κελεσίδου, 1997). Στον παιδαγωγικό προβληματισμό της εποχής της βενιζελικής πολιτικής, κατά την οποία κυρίαρχη θέση στη γυναικεία εκπαίδευση κατέχει η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, είναι έντονη η αντανάκλαση των απόψεων του βιολογικού ντετερμινισμού (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α). Οι επιδράσεις του αστικού εκσυγχρονισμού και του εκπαιδευτικού δημοτικισμού μέσω και των αντίστοιχων νομοθετικών ρυθμίσεων της δεκαετίας έχουν ως αποτέλεσμα τη διεκδίκηση της πνευματικής ισοτιμίας των γυναικών και την κατοχύρωση της θέσης τους στην πνευματική ζωή του τόπου. Πολλές αρθρογραφούν στην «Εφημερίδα των Κυριών», συμμετέχουν σε δραστηριότητες αλλά και ως μέλη στον «Ελληνικό Διδασκαλικό Σύλλογο» ή στον «Πανελλήνιο Διδασκαλικό Σύνδεσμό των Κυριών». Έτσι, διαπιστώνοντας τη μονομέρεια των γυναικείων σπουδών, επιχειρείται η νομιμοποίηση και η αναμόρφωση της πρακτικής της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Σταδιακά τα γυναικεία χαρακτηριστικά που προωθούνται από την εκπαίδευση «ανακαθορίζονται», ο ρόλος της γυναικείας μόρφωσης «επαναπροσδιορίζεται» και διαγράφονται γενικά πιο θετικές προοπτικές (Ζιώγου- Καραστεργίου, 2006α, Παπαγεωργίου, 2004) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Παράλληλα με τη δραστηριοποίηση των προσφύγων στην Ελλάδα μετά το 1922, η δραστηριότητα των γυναικών την ίδια περίοδο αυξάνεται αισθητά όπως διαφαίνεται από την

7 προβολή των διεκδικήσεών τους. Ταυτόχρονα με τη γενική πρόοδο της κτιριακής υποδομής των δημόσιων σχολείων, όμως, πληθαίνουν οι φοιτήτριες των ελληνικών πανεπιστημίων. Οι γυναίκες πλέον διεκδικούν ισοπολιτεία και ισομισθία, ενώ στο τέλος της δεκαετίας του 1920 το νεοανθρωπιστικό ρεύμα της παιδαγωγικής θεωρίας (Spranger) επιδρά στις παιδαγωγικές αντιλήψεις της εποχής. Παρά τα κοινά σημεία των νομοθετικών περιόδων του 1913 και του 1929, τα σημεία διαφοροποίησης είναι εμφανή, όπως ότι από τα νομοσχέδια του 1929 απουσιάζει η θετική διάθεση απέναντι στη γυναικεία εκπαίδευση, υποβαθμίζονται προγενέστερες μεταρρυθμίσεις και επιχειρείται μια ισχνή προσπάθεια εξισορρόπησης των ρόλων της μητέρας- συζύγου με αυτόν της μορφωμένης που διεκδικεί πολιτικά δικαιώματα. Αν και είναι ευδιάκριτη η τάση για παλινδρόμηση και στις δύο νομοθετικές φάσεις, είναι φανερή η ευαισθησία και η διορατικότητα, ενώ την ίδια περίοδο σε επίπεδο διεθνές είναι ορατές οι επιδράσεις του κινήματος της Νέας Αγωγής / Προοδευτικής Εκπαίδευσης, του πραγματισμού, της κοινωνικο-οικονομικής ατμόσφαιρας της εποχής και των φεμινιστικών προσεγγίσεων, αλλά και η προβολή της αντινομίας / διπολικότητας των θέσεων του Πραγματισμού / Ανθρωπισμού (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α) ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ 1929 Η νομοθετική ρύθμιση του 1929 έχει ως αποτέλεσμα την οικονομική ενίσχυση της παιδείας και περαιτέρω τη βελτίωση των κτιριακών εγκαταστάσεων και την αύξηση του μαθητικού πληθυσμού. Παρόλα αυτά, ενώ τα αναλφάβητα αγόρια το 1920 αποτελούν το 34% του συνόλου και το 1928 το 23,47%, τα αντίστοιχα ποσοστά των κοριτσιών αγγίζουν το 1920 το 70% και κατά το 1928 το 58%. Εξάλλου, το 1920 τα αγόρια που φοιτούσαν σε Δημοτικά σχολεία ήταν τα τετραπλάσια σε σχέση με τα κορίτσια και τη δεκαετία του 30 τα κορίτσια αποτελούσαν το 45% του μαθητικού πληθυσμού της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και το 33% της Δευτεροβάθμιας (Τσουκαλάς, 1985). Από το 1929 και μετά προβάλλονται ιδιαίτερα οι διαφορές στις εκπαιδευτικές ανάγκες των δύο φύλων και, ταυτόχρονα, επισημαίνεται η κίνδυνος εκτροπής των γυναικών λόγω της πιθανής διαφοροποίησης του κοινωνικού προορισμού τους (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α). Ωστόσο, παρά την εξέλιξη που διαγράφεται, η ηγεμονική νοοτροπία που επικρατούσε υποστηριζόταν τόσο από άνδρες όσο και από τις γυναίκες (Παπαγεωργίου, 2004). Ακολουθώντας, όμως, τη νέα φιλελεύθερη ιδεολογία, για πρώτη φορά επιδεικνύεται ενδιαφέρον για την επαγγελματική εξέλιξη της Ελληνίδας, ενώ ως στόχος προβάλλεται ο συνδυασμός της αξιοπρεπούς εργασίας της ταυτόχρονα με την εκπλήρωση των οικιακών της καθηκόντων (Φραγκουδάκη, 1982, Λαμπράκη-Παγανού, 1995, Πολίτης, 1998) Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 1929 Στην περίοδο αυτή είναι ορατή η επίδραση της διευρυμένης οικονομικής κρίσης στη γυναικεία εκπαίδευση. Στις αντιδράσεις των γυναικών ανήκει ο αγώνας των Γυμναστριών ενάντια στην απόλυση των εγγάμων συναδελφισσών τους, η δραστηριοποίηση γυναικών εκπαιδευτικών μέσω της Ο.Λ.Μ.Ε., η διοργάνωση συνεδρίων με στόχο την προώθηση της επαγγελματικής τους θέσης και εξέλιξης και το «Συνέδριο Προστασίας Μητρότητος και Παιδικής ηλικίας» (1930). Από τα στατιστικά στοιχεία εγγραφής μαθητών/τριών του σχολικού έτους , όπως διαφαίνονται έστω και ήπια από τον ακόλουθο πίνακα, η συνεκπαίδευση δε μοιάζει να είναι ακατόρθωτη (Ζιώγου-Καραστεργίου, 2006α). ΤΥΠΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ Γυμνάσια Ημιγυμνάσια Πρακτικά Λύκεια Ανώτερα Παρθεναγωγεία Διδασκαλεία Διδασκαλεία Νηπιαγωγών 362 Τελικά, η συνεκπαίδευση αρχικά γίνεται δεκτή μόνο στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, ενώ το 1923 εφαρμόζεται για πρώτη φορά στα Διδασκαλεία του κράτους με τον κίνδυνο της

8 «ηθικής εκλύσεως». Με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1929 καθιερώνεται η συνεκπαίδευση, ιδρύονται ξεχωριστά Γυμνάσια Θηλέων και Αρρένων στις πόλεις και μικτά σχολεία στην επαρχία, όταν δεν το επιτρέπουν λόγοι οικονομικοί. Το ίδιο πνεύμα και οι ίδιες ρυθμίσεις ισχύουν έως και το 1979 με εξαίρεση ορισμένες κατά καιρούς διαφοροποιήσεις. Ωστόσο, από το 1950 στη χώρα η ισότητα στην εκπαίδευση τίθεται τυπικά ή άτυπα στο επίκεντρο πολιτικών διαπραγματεύσεων με αποκορύφωμα το ζήτημα της πρόσβασης της γυναίκας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά., 2001). Οι ενστάσεις συνεχίζονται με αφορμή πάντα την ανάρμοστη προς τη γυναικεία φύση συνεκπαίδευση. Συλλογικά όργανα των εκπαιδευτικών της εποχής, όπως η Ο.Λ.Μ.Ε. και η Ο.Ι.Ε.Λ.Ε., αλλά και το Κ.Ε.Μ.Ε. στηρίζουν τη θέση «τα αμιγή σχολεία είναι ξεπερασμένα» (Ζιώγου- Καραστεργίου, 1999α). 5. Η ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ Οι μεταπολεμικές απόπειρες εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης επιβάλλουν ποικίλες αλλαγές που προωθούν την πρόσβαση μεγαλύτερου πληθυσμού στην εκπαίδευση, με αποτέλεσμα την άνοδο του μορφωτικού επιπέδου του λαού και την αύξηση των εκπαιδευτικών ευκαιριών για τις γυναίκες. Στη μαζικοποίηση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης επιδρά καίρια ο χαρακτηρισμός του Γυμνασίου ως υποχρεωτικής βαθμίδας, ενώ με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της δεκαετίας του 80 η απόκτηση απολυτηρίου Λυκείου προϋποθέτει τη συμμετοχή στις εισαγωγικές εξετάσεις για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, με συνέπεια τα κορίτσια αναγκαστικά να συμμετέχουν στη διαδικασία των εισαγωγικών εξετάσεων. Οι εξετάσεις αυτές παρά την επιφαινόμενη αντικειμενικότητά τους, δεν παύουν να ευνοούν κάποιες κοινωνικές ομάδες (Κυρίδης, 1997). Ωστόσο, η γενική πίεση για πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση συμβάλλει στη μεταφορά των διαδικασιών επιλογής στο μεταλυκειακό επίπεδο. Τέλος, με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1997 στα πλαίσια των επιταγών της Ε.Ε. τίθενται οι αρχές της δημοκρατικής και ισότιμης πρόσβασης όλων ανεξαιρέτως των πολιτών στην εκπαίδευση, με στόχο την κοινωνική συνοχή και όχι τον κοινωνικό αποκλεισμό και την αναβάθμιση της παιδείας, των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων των πολιτών (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά., 2001). Σήμερα ο προβληματισμός για την πρόσβαση, το σεξισμό και τη διάκριση των φύλων στην εκπαίδευση έχει αυξηθεί ιδιαίτερα, καθώς το φύλο θεωρείται παράγοντας που ποσοτικά και ποιοτικά κυριαρχεί σε όλο το φάσμα των αναλύσεων για την εκπαιδευτική πραγματικότητα. Παρά την ακαδημαϊκή πρόοδο των γυναικών δεν έχει αναχαιτιστεί η επιλεκτική παρουσία τους, η υποαντιπροσώπευσή τους ή ακόμη και η απουσία τους από ορισμένους τομείς, όπως οι λεγόμενοι «ανδροκρατούμενοι» επιστημονικοί κλάδοι, η επιστημονική σταδιοδρομία, η έρευνα (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά., 2001), η ιεραρχική κλίμακα των πανεπιστημιακών βαθμίδων, οι νέες τεχνολογίες (Menzies, 1977, Zuga, 1996) κ.ά, παράλληλα με την προσκόλλησή τους σε σχολές «γυναικείου» προσανατολισμού (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά., 2001). Τα σημερινά ποιοτικά ερευνητικά δεδομένα που προκύπτουν από την εξέταση των διαδικασιών κατασκευής ταυτοτήτων στο σχολικό περιβάλλον επιβεβαιώνουν την ακύρωση της θεωρητικής στόχευσης της συνεκπαίδευσης προς την ισότητα των εκπαιδευτικών ευκαιριών των δύο φύλων (Κορωναίου, 2003). Η αλλαγή που παρουσιάστηκε στα θέματα της ισότητας των φύλων κατά τη δεκαετία του 90 υπήρξε το αποτέλεσμα της κοινωνικής πολιτικής που ασκήθηκε ήδη από το Ωστόσο, πλέον το επίκεντρο του προβληματισμού για την αποτελεσματικότητα της συνεκπαίδευσης ως μέσου διασφάλισης ίσων εκπαιδευτικών ευκαιριών εστιάζεται στην επιδείνωση της θέσης των αγοριών στην εκπαίδευση, όπως τεκμηριώνεται μεταξύ άλλων από τη σχολική εγκατάλειψη, τις χαμηλές σχολικές επιδόσεις τους και τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αμφισβητούνται πλέον εκατέρωθεν οι επιχειρηματολογίες του πολιτικού και ακαδημαϊκού διαλόγου σχετικά με την ανισότητα (Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη κ.ά., 2001). Το αίτημα για ισότητα στην εκπαίδευση παραμένει επίκαιρο παρά την επίσημη ανακήρυξη της δημοκρατίας από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως βασικής συνιστώσας των θεσμών και των νόμων της. Άλλωστε, για την

9 αλλαγή στάσεων δεν αρκούν οι άνωθεν παρεμβάσεις. Απαιτείται επαγρύπνηση και ενεργητική συμμετοχή όλων (Αθανασιάδου και Πετρίδου, 1997). 6. ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ Από τη δεκαετία του 1980 ο προβληματισμός για τη συνεκπαίδευση στη Γερμανία και την Αγγλία επανέρχεται δριμύτερος, από τη στιγμή που διαπιστώνεται πως συντηρούνται ποικιλότροπα τα στερεότυπα μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο προβληματισμός αυτός πλέον επικεντρώνεται στο ζήτημα της σχολικής κοινωνικοποίησης των δύο φύλων, εφόσον είναι ορατός πια ο κίνδυνος οι μαθητές και οι μαθήτριες να μυούνται σε ορισμένα είδη δράσης και συμπεριφοράς και να υιοθετούν επαγγελματικές προτιμήσεις σύμφωνες με τις προωθούμενες έμφυλες αναπαράστασεις κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Τεκμήρια στα οποία βασίζονται οι παραπάνω θέσεις είναι οι αναφορές στα σχολικά εγχειρίδια, οι αλληλεπιδράσεις των εκπαιδευτικών με τους μαθητές και τις μαθήτριες, οι διδακτικές πρακτικές τους, ο σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός, η συμπεριφορά των στελεχών εκπαιδευτικής διοίκησης, το σχολικό κλίμα, η σεξουαλική παρενόχληση γυναικών εκπαιδευτικών και μαθητριών, οι κατά φύλο εκπαιδευτικές επιλογές των μαθητριών, η αποχή των γυναικών από τη σχολική διοίκηση, το «κρυφό πρόγραμμα» κ.ά. (Κελεσίδου και Χατζηπαναγιώτου, 1999). 7. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η βαθμίδα και το είδος της εκπαίδευσης αποτέλεσαν τα βασικά κριτήρια επιλογής ή μη της μικτής εκπαίδευσης. Η επιλογή αυτή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση σχετίζεται με την επιλογή της διαιώνισης του προτύπου του αντίστοιχου διαχωρισμού της οικογένειας. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση τα παιδιά μυούνται στον καταμερισμό εργασίας βάσει του φύλου, ενώ τέλος, στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση τα μοντέλα διαφοροποίησης κρίνεται ότι πια έχουν εδραιωθεί και, άρα, ότι δεν υπάρχουν πια κίνδυνοι. Η γενική σύγχυση του προηγούμενου αιώνα σχετικά με την καταλληλότητα της συνεκπαίδευσης ως μέσου παροχής ίσων εκπαιδευτικών ευκαιριών δε φαίνεται να έχει ξεπεραστεί (Arnot, 2006). Μια σε βάθος ανάλυσή της συνεκπαίδευσης συμβάλλει στην ανάδειξη ορισμένων βασικών διαστάσεών της, όπως ότι: 1. Συντηρεί τον καταμερισμό εργασίας βάσει του φύλου: Τα μικτά σχολεία συντελούν μέσω της αναπαραγωγής των παραδοσιακών αντιλήψεων του ανδρισμού (αμειβόμενος-μισθωτός σύζυγος) και της θηλυκότητας (εξαρτημένη-νοικοκυρά μητέρα) στη διατήρηση της νόρμας της ετεροφυλοφιλικής ζωής της αστικής οικογένειας, εφόσον η εκπαίδευση των δύο φύλων δεν ήταν ποτέ συμμετρική αλλά ιδεολογικά αλληλεξαρτώμενη: το γυναικείο οριοθετείται από το ανδρικό (Arnot, 2006). 2. Ικανοποιεί το αίτημα για εξασφάλιση καλών πολιτών για την πατρίδα: Αν και η παροχή παιδείας στη γυναίκα εντασσόταν στα πλαίσια έμπρακτης εκδήλωσης του ανθρωπισμού, η εκπαίδευση παρείχε εφόδια προετοιμασίας των γυναικών για την καλλιέργεια των «θηλυκών» χαρακτηριστικών τους, δηλαδή να γίνουν καλές μητέρες, ώστε να εξασφαλιστούν καλοί πολίτες για την πατρίδα, συνδράμοντας έτσι στη διατήρηση της ανδρικής ηγεμονίας. 3. Αποτέλεσε το μέσο για τη διεκδίκηση άλλων δικαιωμάτων της γυναίκας: Μέσω του προσχήματος της εθνικής αναγκαιότητας ανόδου του πνευματικού επιπέδου του λαού το αίτημα για τη γυναικεία εκπαίδευση αποτέλεσε τη βάση για τη διεκδίκηση και άλλων δικαιωμάτων τους, με αποτέλεσμα την αύξηση των προσόντων τους και τη δημιουργία μιας θετικής εικόνας του εαυτού τους (Παπαγεωργίου, 2004). 4. Συντελεί στη διατήρηση των στερεοτύπων σχετικά με τα «ανδρικά» και «γυναικεία» γνωστικά πεδία: Οι «φυσιολογικές πρακτικές» της διαφοροποίησης των φύλων μέσω των αναλυτικών προγραμμάτων έχει ως αποτέλεσμα τη διάκριση των επιλογών των μαθητών/τριών σε μαθήματα βάσει του φύλου τους, ενώ το κοινό αναλυτικό πρόγραμμα στα μικτά σχολεία βασίστηκε στην ιδεολογία των ικανοτήτων, των «κινήτρων επίδοσης» και των ατομικών ελεύθερων επιλογών.

10 5. Αποτελεί το προκάλυμμα για την εσωτερίκευση στάσεων και ιδεολογιών σχετικά με το φύλο: Οι πρακτικές της συνεκπαίδευσης συμβάλλουν στην άρρητη αναπαραγωγή διάκρισης των φύλων. Φορείς αυτών των αντιλήψεων που εμπλέκονται στην αναπαραγωγή των στερεοτύπων είναι οι γονείς, οι εκπαίδευτικοί, οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας, οι εργοδότες και οι ίδιοι οι μαθητές (Arnot, 2006). Έχοντας περάσει ήδη στον 21 ο αιώνα με δεδομένη τη συνεκπαίδευση και τη στατιστικά ίση συμμετοχή αγοριών και κοριτσιών στην εκπαίδευση, ο προβληματισμός σχετικά με την αποτελεσματικότητα της συνεκπαίδευσης δεν έπαψε αλλά μετατοπίστηκε. Έτσι, δικαιολογημένα προβληματίζει ακόμη αυτό που χαρακτηριστικά αναφέρει το 1985 ο Δημαράς στο συνέδριο «Ισότητα των δύο φύλων και Εκπαίδευση»: «δε μετατρέψαμε τα σχολεία μας σε μεικτά απλώς υποχρεώσαμε τα κορίτσια μας να φοιτούν σε σχολεία αρρένων» (Ζιώγου-Καραστεργίου, 1999α, σελ. 204). Πράγματι οι πολιτικές αποφάσεις υπέρ της μικτοποίησης των σχολείων απέκρυπταν συστηματικά τη διάσταση ανάμεσα στην έννοια της ανάμιξης των φύλων και την ταυτόσημη εκπαίδευσή τους, όσο τα δύο φύλα δεν ενσωματώνονταν σε μια ενιαία μορφή εκπαίδευσης αλλά «ανακατεύονταν» (Arnot, 2006) ΟΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική μας πραγματικότητα, ο διαχωρισμός της παρεχόμενης εκπαίδευσης των παιδιών βάσει της διαφοράς του βιολογικού φύλου είναι ένας τεχνητός καταμερισμός που δεν απαντάται στη ζωή των παιδιών στο σπίτι ή την κοινωνία. Η προβολή τέτοιων διακριτών και ασύμβατων αναγκών των δύο φύλων θεωρείται πως δεν εξυπηρετεί καμία ουσιαστική ανάγκη. Παράλληλα, μια συντηρητική άποψη υπέρ της συνεκπαίδευσης επικεντρώνεται στη δυνατότητα του μικτού σχολείου να αναπαράγει το πρότυπο της «φυσιολογικής ζωής» (Dale, 1969), καθώς θεωρείται πως η γνωριμία των δύο φύλων συμβάλλει στην άμβλυνση ελαττωμάτων του χαρακτήρα, όπως της επιθετικότητας των αγοριών και της «κακεντρέχειας» και «μικροπρέπειας» των κοριτσιών. Πρόκειται για μια αντίληψη βάσει της οποίας η συνεκπαίδευση συνιστά μέσο διατήρησης ενός ετεροφυλόφιλου κόσμου στον οποίο οι άνδρες κυριαρχούν και οι γυναίκες υποτάσσονται και συμπληρώνουν τον ανδρικό κόσμο (Arnot, 2006) ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ο λόγος ενάντια στη συνεκπαίδευση βασίζεται στην άποψη ότι μέσω αυτής αναπαράγεται ο εκπαιδευτικός σεξισμός, ενισχύονται οι σεξιστικές προκαταλήψεις της οικογένειας και της κοινωνίας, εντείνονται οι σεξιστικές επιλογές, δεν εξασφαλίζεται η συλλογική δράση και η συνειδητοποίηση του φύλου των κοριτσιών και ότι παρακάμπτονται τα ενδιαφέροντα και οι ανησυχίες των κοριτσιών λόγω της ανεπάρκειας του προγράμματος στο οποίο εντάσσονται. Με λίγα λόγια η αποτυχία του θεσμού της συνεκπαίδευσης αποδίδεται στο ότι ουσιαστικά αναπαράγεται η ανδρική συμπεριφορά της προκατάληψης έναντι των γυναικών, καθώς ανατρέφονται παιδιά με κυρίαρχο χαρακτηριστικό τη διαφορά φύλου, φυλής και ρόλων στη ζωή (Κελεσίδου και Χατζηπαναγιώτου, 1999). Σύμφωνα με τη φιλελεύθερη μεταρρυθμιστική άποψη στο στόχαστρο της κριτικής ενάντια στη συνεκπαίδευση τίθεται η σχολική αποτυχία των κοριτσιών στα θετικά μαθήματα, η πρόσβασή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (Χατζηδήμου κ.ά., 2008) και η απόκτηση γενικής παιδείας. Βάσει της συντηρητικής ιδεολογίας η συνεκπαίδευση προετοιμάζει τη γυναίκα για την απόκτηση των γυναικείων χαρακτηριστικών, ενώ οι γυναίκες δε θα πρέπει να αντιγράφουν τη ζωή των ανδρών, αλλά να στοχεύουν στην ανάπτυξη της γυναικείας αλληλεγγύης (Cowell, 1981). Τέλος, σύμφωνα με τη ριζοσπαστική φεμινιστική άποψη (Deem, 1978) η ανδρική παρουσία στο χώρο της εκπαίδευσης ευθύνεται για τη χαμηλή αυτοαντίληψη των γυναικών, τις χαμηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις τους και τα στενά παραδοσιακά τους ενδιαφέροντα, ενώ τα αμιγή σχολεία μπορούν να εξασφαλίζουν την προβολή της γυναικείας ηγετικής δράσης, τη γυναικεία φιλία, την αίσθηση αλληλεγγύης, την ισχυροποίηση της γυναικείας θέσης και τη βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού (Arnot, 2006).

11 8. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η εκπαιδευτική ισότητα δεν είναι δυνατό να εξασφαλίζεται μέσω ενός τύπου σχολείου. Η εξάλειψη του σεξισμού προϋποθέτει αλλαγές στην εντός οικογένειας κοινωνικοποίηση του ατόμου και στο πρόγραμμα διδασκαλίας (Κελεσίδου και Χατζηπαναγιώτου, 1999). Σε επίπεδο εκπαιδευτικής πρακτικής για να γίνει στόχος η ισότητα των δύο φύλων απαιτείται εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, πρακτική τους άσκηση (Χατζηδήμου, 2003), αναπροσαρμογή του αναλυτικού προγράμματος, νέα σχολικά εγχειρίδια, εξασφάλιση κατάλληλων χώρων, επανεκπαίδευση των γονέων και των διοικητικών στελεχών. Τη λύση στο πρόβλημα των άνισων για τα δύο φύλα εκπαιδευτικών ευκαιριών μπορεί να δώσει το μικτό σχολείο με πηγές που θα διασφαλίζουν μια ισότιμη εκπαίδευση παράλληλα με τη δυνατότητα προβολής των διακρίσεων του φύλου και για τους μαθητές/τις μαθήτριες και για τους/τις εκπαιδευτικούς (Arnot, 2006). Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να γίνει κατανοητό πως η συνεκπαίδευση συνιστά πολιτικό και όχι απλά εκπαιδευτικό ζήτημα, κάτι που περαιτέρω προϋποθέτει ανάπτυξη της ατομικής και κοινωνικής συνείδησης, της αυτογνωσίας, της εμπέδωσης του κοινωνικού ρόλου του σχολείου ως μοχλού αναπαραγωγής και κοινωνικής αναδόμησης (Κελεσίδου και Χατζηπαναγιώτου, 1999). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Academy of Finland, (1999). Women in Academia, Report of the working group appointed by the Academy of Finland, Edita Ltd. Helsinki. Arnot, M. (2006). Διαδικασίες Αναπαραγωγής του Φύλου: Εκπαιδευτική θεωρία και φεμινιστικές πολιτικές. Αθήνα: Μεταίχμιο. Αθανασιάδου, Χ. & Πετρίδου, Β. (1997). Αναπαραστάσεις γυναικών στα βιβλία της Ιστορίας και της Κοινωνιολογίας του Λυκείου στο Β., Δεληγιάννη & Σ., Ζιώγου (επιμ. έκδοσ.). Φύλο και Σχολική Πράξη. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη, Χ., Μαράτου-Αλιπράντη, Λ. & Καπέλλα-Λαγουδάκη, Α. (2001). Εκπαίδευση και φύλο (Μελέτη Βιβλιογραφικής Επισκόπησης). Αθήνα: Κ.Ε.Θ.Ι. Cowell, B. (1981). Mixed and single sex grouping in secondary schools, Oxford Review of Education, 7, 2, p.p Dale, R.R. (1969). Mixed or Single Sex School, vol. 1, London: Routledge & Kegan Paul. Deem, R. (1978). Women and Schooling, London: Routledge & Kegan Paul. Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. (1997). Από την «Αγωγή του Πολίτη» στην «Αγωγή των Πολιτών» και των δύο φύλων. Περιορισμοί, όρια και προοπτικές στην ελληνική Εκπαίδευση στο Β., Δεληγιάννη & Σ., Ζιώγου (επιμ. έκδοσ.). Φύλο και Σχολική Πράξη. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζιώγου, Σ. (1998). Εκπαιδεύοντας τους Έλληνες πολίτες: η Αγωγή του Πολίτη στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα. Από την Αγωγή του Πολίτη στην Αγωγή των Πολιτών στο Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β. (επιμ. έκδοσ.). Γυναίκες και ιδιότητα του πολίτη: Διαστάσεις Δημοκρατίας και Ισότητα των Φύλων στην Εκπαίδευση των Εκπαιδευτικών. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. (1999α). Η μικτή εκπαίδευση στα δευτεροβάθμια σχολεία στην Ελλάδα: προοπτικές και δημόσιες συζητήσεις από τις αρχές του αιώνα μας μέχρι σήμερα στο Β., Δεληγιάννη & Σ., Ζιώγου (επιμ. έκδοσ.). Εκπαίδευση και Φύλο: Ιστορική Διάσταση και Σύγχρονος Προβληματισμός. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. (1999β). Προ των προπυλαίων: Η εξέλιξη της ανώτατης εκπαίδευσης των γυναικών στην Ελλάδα στο Β., Δεληγιάννη & Σ., Ζιώγου (επιμ. έκδοσ.). Εκπαίδευση και Φύλο: Ιστορική Διάσταση και Σύγχρονος Προβληματισμός. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. (2006α). Από τα Παρθεναγωγεία στα Γυμνάσια Θηλέων: Παιδαγωγική θεωρία και εκπαιδευτική πράξη κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα. Λόγος και αντίλογος στο πλαίσιο της «Νέας Αγωγής» και των μεταρρυθμίσεων του Ελ. Βενιζέλου στο Σ., Ζιώγου-Καραστεργίου (επιμ. έκδοσ.). Διερευνώντας το φύλο:

12 Ιστορική διάσταση και σύγχρονος προβληματισμός στη Γενική, Επαγγελματική και Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. (2006β). «Όχι και Καθηγήτριαι!»: Επαγγελματικές επιλογές, ακαδημαϊκή εξέλιξη και κοινωνική παρουσία των πρώτων πτυχιούχων γυναικών στο Σ., Ζιώγου-Καραστεργίου (επιμ. έκδοσ.). Διερευνώντας το φύλο: Ιστορική διάσταση και σύγχρονος προβληματισμός στη Γενική, Επαγγελματική και Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. & Κελεσίδου, Ε. (1997). Οι νομοθετικές ρυθμίσεις για την εκπαίδευση των κοριτσιών στην Ελλάδα κατά τον 20 ο αιώνα: κενά και αντινομίες στο B., Δεληγιάννη & Σ., Ζιώγου (επιμ. έκδοσ.). Φύλο και Σχολική Πράξη. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Zuga, K. (1996). Addressing Women s Ways of Knowing to Improve the Technology Education Environment for All Studets. Journal of Technology Education. vol. 10 n. 2, p.p Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (1977), τόμ. ΙΓ, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (1978), τόμ. ΙΕ, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών. Κελεσίδου, Ε. & Χατζηπαναγιώτου, Β. (1999). Ο θεσμός της συνεκπαίδευσης. Πραγμάτωση ή ματαίωση προσδοκιών για τα κορίτσια; Στο Β., Δεληγιάννη & Σ., Ζιώγου (επιμ. έκδοσ.). Εκπαίδευση και Φύλο: Ιστορική Διάσταση και Σύγχρονος Προβληματισμός. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Κορωναίου, Α., (2003). Ασκήσεις ευαισθητοποίησης επιμορφούμενων εκπαιδευτικών: Για μια εκπαίδευση ίσων ευκαιριών για όλους και όλες [Έργο: Ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών και παρεμβατικά προγράμματα για την προώθηση της ισότητας των φύλων]. Αθήνα: Κ.Ε.Θ.Ι. Κυρίδης, Α. (1997). Η Ανισότητα στην Ελληνική Εκπαίδευση και η Πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο ( ). Αθήνα: Gutenberg. Λαμπράκη-Παγανού, Α. (1995). «Η γυναικεία εκπαίδευση και οι νομοθετικές ρυθμίσεις στην Ελλάδα ( )», στο Εκπαίδευση και Ισότητα Ευκαιριών (Πρακτικά Συνεδρίου). Αθήνα: Υπουργείο Προεδρίας της Κυβέρνησης Γενική Γραμματεία Ισότητας. Menzies, H. (1977). Women-Centered Learning in a Digital Universe. Paper presented at Canadian Congress for Learning Opportunities for Women. Montreal. March Official Journal of the European Union, Regulation (EC) No 1922/2006 of the European Parliament and of the Council of 20 December 2006 on Establishing a European Institute for Gender Equality ( , L.403/9). Παπαγεωργίου, Γ. (2004). Ηγεμονία και φεμινισμός. Αθήνα: Τυπωθήτω. Πολίτης, Α. (1998). Ρομαντικά Χρόνια: Ιδεολογίες και Νοοτροπίες στην Ελλάδα του Αθήνα: Θεωρία και Μελέτες Ιστορίας 14, εκδόσεις Ε.Μ.Ν.Ε. _ Μνήμων. Ταρατόρη, Ελ. (2000). Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Θεωρητική και εμπειρική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη. Τσουκαλάς, Κ. (1985). Εξάρτηση και Αναπαραγωγή. Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα ( ). Αθήνα: Θεμέλιο. Φραγκουδάκη, Α. (1982). Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση και Φιλελεύθεροι Διανοούμενοι. Αθήνα: Κέδρος. Χατζηδήμου, Δ. (2003). Σκέψεις και προτάσεις για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης. Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη. Χατζηδήμου, Δ. & Στραβάκου, Π. (2005). Τα Π.Ε.Κ. ως φορείς θεσμοθετημένης επιμόρφωσης και η συμβολή τους στη διδακτική πράξη. Το παράδειγμα του 1 ου Π.Ε.Κ. Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη. Χατζηδήμου, Δ. κ.ά. (επιμ. έκδ.). (2008). Πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Πρακτικά ΙΒ Διεθνούς Συνεδρίου της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος. Αθήνα: Ατραπός.

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Το φύλο στην εκπαίδευση. Μια περιήγηση στα σημαντικά ζητήματα έρευνας, εφαρμογής και εκπαιδευτικών πρακτικών

Το φύλο στην εκπαίδευση. Μια περιήγηση στα σημαντικά ζητήματα έρευνας, εφαρμογής και εκπαιδευτικών πρακτικών Το φύλο στην εκπαίδευση Μια περιήγηση στα σημαντικά ζητήματα έρευνας, εφαρμογής και εκπαιδευτικών πρακτικών Τα θέματα-άξονες της σχέσης φύλο και εκπαίδευση Η πρόσβαση και η συμμετοχή των δύο φύλων στην

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Δομή Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα διαρθρώνεται σε τρεις διαδοχικές βαθμίδες: την Πρωτοβάθμια, τη Δευτεροβάθμια και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η Εκπαίδευση στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ)

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 1 1/5/2004 Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 2 (α) (β) (γ) Ο περί Καταπολέμησης των Φυλετικών και Ορισμένων Άλλων Διακρίσεων (Επίτροπος) Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

«Η ειδική αγωγή στην Ελλάδα»

«Η ειδική αγωγή στην Ελλάδα» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Σεμινάριο Επιμόρφωσης και Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή «Η ειδική αγωγή στην Ελλάδα» Ονοματεπώνυμο: ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΟΦΙΑ Τμήμα: ΞΑΝΘΗΣ 2 ΜΑΙΟΣ 2010 1 Περιεχόμενα: Περίληψη..σελ. 3 Εισαγωγή:...

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Τ Ο Γ Υ Ν Α Ι Κ Ε Ι Ο Π Ρ Ο ς Ω Π Ο Τ Η ς Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Τ Η Τ Α ς ς Τ Ο Ν. Κ Ι Λ Κ Ι ς Τ Ε Τ Α Ρ Τ Η 8 Μ Α Ρ Τ Ι Ο Υ 2 0 1

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Δελτίο Τύπου Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Αθήνα, 25-01-2017 Εισαγωγικά Είναι κοινή παραδοχή ότι το Λύκειο ως βαθμίδα έχει σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος του Γιώργου Τσιάκαλου 25. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή 29

Πρόλογος του Γιώργου Τσιάκαλου 25. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή 29 Περιεχόµενα Πρόλογος του Γιώργου Τσιάκαλου 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή 29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κοινωνικός αποκλεισµός και εκπαίδευση Θεωρητικές προσεγγίσεις 30 1.1 Κοινωνικός αποκλεισµός 30 1.1.1 Η εκπαίδευση ως παράγοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2009 www.wikipolitics.gr http://programma.pasok.gr ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΣΟΚ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΟΓΟ Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού Η ξεκάθαρη εφαρμογή της αντιρατσιστικής πολιτικής του Υ.Π.Π. στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

10 ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΛΜΕ

10 ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΛΜΕ 10 ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΛΜΕ «Ο ρόλος του Λυκείου και η Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση» Το Δ.Σ. της ΟΛΜΕ αποφάσισε να διοργανώσει το 10 ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο με θέμα: «Ο ρόλος του Λυκείου και

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

sfs Sozialforschungsstelle Dortmund (social research centre), central scientific institution of the Technical University Dortmund

sfs Sozialforschungsstelle Dortmund (social research centre), central scientific institution of the Technical University Dortmund Επιστημονικός Υπεύθυνος: sfs Sozialforschungsstelle Dortmund (social research centre), central scientific institution of the Technical University Dortmund Στα πλαίσια του έργου: Improving Gender Equality

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΥΛΟΥ & ΙΣΟΤΗΤΑΣ Α.Π.Θ. Ε-mail: isotita-comm@auth.gr Θεσσαλονίκη 23 /3/2015 Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι Η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152)

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Το Τμήμα: Το Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης ιδρύθηκε το 1989 με αρχική ονομασία «Τμήμα Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης». Ανήκει στην ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο Πρώτο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΑΦΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο Πρώτο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΑΦΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ Η Πρόσβαση στην Ελληνική Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 15 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 21 Κεφάλαιο Πρώτο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΑΦΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ 1.1. Εισαγωγή... 25 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Τα παιδαγωγικά-εκπαιδευτικά αιτήματα στην Ελλάδα Αλεξάνδρα Ανδρούσου - Βασίλης Τσάφος Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Τέλος 19ου Αρχές 20ου

Διαβάστε περισσότερα

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Παραδοτέο 3Γ: Τελική Μελέτη ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 Ατζέντα ομάδων εστιασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν 41 Διαγώνισµα 91 Ισότητα των Φύλων Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν Το επάγγελµα της εκπαιδευτικού στην Ελλάδα αποτέλεσε το πρώτο µη χειρωνακτικό επάγγελµα που άνοιξε και θεωρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

9o Εκπαιδευτικό Συνέδριο της ΟΛΜΕ. Εκπαιδευτικά και εργασιακά προβλήματα των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

9o Εκπαιδευτικό Συνέδριο της ΟΛΜΕ. Εκπαιδευτικά και εργασιακά προβλήματα των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης 9o Εκπαιδευτικό Συνέδριο της ΟΛΜΕ Εκπαιδευτικά και εργασιακά προβλήματα των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δώσε το δικό σου «παρών» στο συλλογικό προβληματισμό Ενημερώσου από την ιστοσελίδα της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΙΝΟΥΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ» ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. Ελένη Ζωγραφάκη, μέλος Δ.Σ. της ΟΛΜΕ

«ΚΙΝΟΥΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ» ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. Ελένη Ζωγραφάκη, μέλος Δ.Σ. της ΟΛΜΕ «ΚΙΝΟΥΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ» ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Ελένη Ζωγραφάκη, μέλος Δ.Σ. της ΟΛΜΕ Η ισότητα δεν είναι θέμα μόνο των φύλων. Το να επιτύχεις ισότητα είναι ένα πρώτο βήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.ΤΕ.) Συμβουλευτική Ψυχολογία και Προσανατολισμός

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.ΤΕ.) Συμβουλευτική Ψυχολογία και Προσανατολισμός ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.ΤΕ.) Συμβουλευτική Ψυχολογία και Προσανατολισμός Εαρινό εξάμηνο 2013-2014 Διδάσκουσα: Κωνσταντινίδου Σόνια 7 ο ΜΑΘΗΜΑ Η συμβουλευτική στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση της Δ.Τ.Ε.Ε. με την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας και την τοπική κοινωνία -Απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας.

Σχέση της Δ.Τ.Ε.Ε. με την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας και την τοπική κοινωνία -Απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας. Σχέση της Δ.Τ.Ε.Ε. με την παραγωγή, τον κόσμο της εργασίας και την τοπική κοινωνία -Απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας. Οικονομική ανάπτυξη δεν είναι δυνατή χωρίς τεχνικήν πρόοδον. Και επειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

OΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Βασικά συµπεράσµατα

OΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Βασικά συµπεράσµατα OΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Βασικά συµπεράσµατα 1. Καταγράφεται σαφής σχέση µεταξύ µορφωτικού επιπέδου και οικονοµικής κατάστασης. Κατά την εξέταση του επιπέδου εκπαίδευσης, ξεκινώντας από τον αναλφαβητισµό

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 2η: Το φύλο στην εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

μεγάλο ποσοστό των οποίων εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, με περιορισμένης διάρκειας συμβόλαια και σε επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης.

μεγάλο ποσοστό των οποίων εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, με περιορισμένης διάρκειας συμβόλαια και σε επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης. Χαιρετισμός της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κας Σωτηρούλας Χαραλάμπους, στο Συνέδριο της Κυπριακής Προεδρίας με θέμα «Εξαλείφοντας το Χάσμα Αμοιβών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών: Καλές Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας. µε θέµα: «Ισότητα των φύλων και ανταγωνιστικότητα ο ρόλος των επιχειρήσεων»

Συνέδριο της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας. µε θέµα: «Ισότητα των φύλων και ανταγωνιστικότητα ο ρόλος των επιχειρήσεων» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Συνέδριο της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας µε θέµα: «Ισότητα των φύλων και ανταγωνιστικότητα ο ρόλος των επιχειρήσεων» Οµιλία του Προέδρου του Συνδέσµου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 23.2.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά µε την ενδυνάµωση των κοριτσιών στην ΕΕ µέσω της εκπαίδευσης Επιτροπή ικαιωµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΓΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Κράτος Πρόνοιας, Δεξιότητες και Εκπαίδευση

ΣΥΚΓΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Κράτος Πρόνοιας, Δεξιότητες και Εκπαίδευση ΣΥΚΓΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Κράτος Πρόνοιας, Δεξιότητες και Εκπαίδευση Όπως είδαμε, η θεωρία των προνοιακών παραγωγικών συστημάτων (welfare production regimes WPR), συνδέει το μοντέλο καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας»

ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας» «Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας» Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2016 2017 Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου ΕΔΕ 1 H ετερότητα στις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση»

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση» Ημερίδα: Ισορροπία εργασίας, οικογένειας και προσωπικής ζωής σε κρίση; Συνεδρία 4 η : Η Οικογενειακή και Επαγγελματική ζωή των γυναικών σε πίεση: Πολιτικές, Μαθήματα και Προκλήσεις Αθήνα, 29 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία της Α Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού ΓΕΛ της Βαρβακείου Σχολής.

Εργασία της Α Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού ΓΕΛ της Βαρβακείου Σχολής. Εργασία της Α Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού ΓΕΛ της Βαρβακείου Σχολής. Φύλο και εργασία Συμμετείχαν οι μαθητές: Αθανασόπουλος Δημήτρης Αντωνίου Κατερίνα Γκιώνη Έλλη Κακαλής Αντώνης Καλλίρη Έφη Λαμπρινού

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου

Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Ισότητα των Φύλων στην Εκπαίδευση Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Διατμηματική Επιτροπή για την Ισότητα των Φύλων Δομή της παρουσίασης Ό ρόλος της εκπαίδευσης στην εξάλειψη

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Ημερίδα για το Παρατηρητήριο «Οργάνωση υπηρεσιών για την ενσωμάτωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών ισότητας σε όλο το εύρος της δημόσιας δράσης» Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΕΠΑ.Λ) ΛΕΩΝΙΔΙΟΥ. Παρουσίαση επαγγελματικής εκπαίδευσης και δικαιώματα αποφοίτων ΕΠΑ.Λ.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΕΠΑ.Λ) ΛΕΩΝΙΔΙΟΥ. Παρουσίαση επαγγελματικής εκπαίδευσης και δικαιώματα αποφοίτων ΕΠΑ.Λ. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΕΠΑ.Λ) ΛΕΩΝΙΔΙΟΥ Παρουσίαση επαγγελματικής εκπαίδευσης και δικαιώματα αποφοίτων ΕΠΑ.Λ. Λεωνίδιο, 18/03/2015 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΗΜΕΡΑ Από έρευνες που έχουν γίνει σε Πανευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ισότητα των δύο φύλων Επιχειρηματικότητα για όλους

Ισότητα των δύο φύλων Επιχειρηματικότητα για όλους Ισότητα των δύο φύλων Επιχειρηματικότητα για όλους Ταυτότητα του Έργου Πλαίσιο : Strategic Partnerships for VET Τίτλος Έργου : Gender Equality and Entrepreneurship for All Ακρωνύμιο Έργου : GEEA Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Θέμα: Επόπτρια/ επόπτης: ΚΥΡΙΑΚΟΣ Θ. ΜΠΟΝΙΔΗΣ

Ονοματεπώνυμο: Θέμα: Επόπτρια/ επόπτης: ΚΥΡΙΑΚΟΣ Θ. ΜΠΟΝΙΔΗΣ Ονοματεπώνυμο: Θέμα: Επόπτρια/ επόπτης: ΚΥΡΙΑΚΟΣ Θ. ΜΠΟΝΙΔΗΣ 1 2 3 4 5 6 1 Stanworth, M., (1986), Gender and Schooling, σ. 9 2 Ηλιού, Μ., (1995), «Η διάτρητη ανισότητα και οι μεταμορφώσεις της ανισότητας»,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του

Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του Θεοδώρα Χασεκίδου-Μάρκου, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β/θμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης Βήματα-κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Gender Equality and. Αποτελέσματα του έργου. Entrepreneurship for All

Gender Equality and. Αποτελέσματα του έργου. Entrepreneurship for All Gender Equality and Αποτελέσματα του έργου Entrepreneurship for All Gender Equality and State of the Art Entrepreneurship for All Υφιστάμενη κατάσταση σχετικά με την Ισότητα των Φύλων στην Ελλάδα Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «e-πιμενω» Θέµα ηµερίδας:

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες

Επαγγελματικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες Επαγγελματικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελμα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια 14-16 ετών. Έχοντας μια στερεότυπη εικόνα για τον κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 Ευρωπαϊκή Επιτροπή 0ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο:

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟ ΙΚΑ ΜΕ ΚΡΙΤΕΣ 1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ιδεολογικά, θεσµικά και πρακτικά ζητήµατα». ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Επιστηµονική Επετηρίδα

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΝΕΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΝΕΩΝ Οµιλία του κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην εκδήλωση ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΝΕΩΝ 12 Φεβρουαρίου 2004 Ίδρυµα Ευγενίδου 2 Κυρίες και Κύριοι, Βρίσκοµαι στην ευχάριστη θέση να σας

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 2: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο πολυπολιτισμικό σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αγόρι 390 (51.25%) 360 (43.11%) 750 Κορίτσι 371 (48.75%) 475 (56.89%) (100%) 835 (100%) 1596

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αγόρι 390 (51.25%) 360 (43.11%) 750 Κορίτσι 371 (48.75%) 475 (56.89%) (100%) 835 (100%) 1596 ΙΙ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Α. Γενικά στοιχεία. Όπως φαίνεται παραπάνω, το 4.55% των ερωτηθέντων μαθητών πηγαίνουν στο Γυμνάσιο ενώ 47.48% αυτών φοιτούν στο Λύκειο ( για το 11.97% των μαθητών του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Γ Λυκείου

Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Γ Λυκείου Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Γ Λυκείου ΣΥΝΩΣΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Είναι γνωστό ότι μια θέση στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά και Τεχνολογικά Ιδρύματα αποτελεί το όνειρο χιλιάδων νέων και ίσως περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΛΗΨΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΛΗΨΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ 13 Μαρτίου 2006 Χαιρετισμός στην Εκδήλωση με θέμα : ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΛΗΨΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Θέλω να σας ευχαριστήσω, εκ μέρους του ΣΥΝ, για την πρόσκληση να παρευρεθούμε και να χαιρετίσουμε τη

Διαβάστε περισσότερα