ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΩΝ LASER CO 2 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΛΟΗΘΩΝ ΚΑΙ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΩΝ LASER CO 2 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΛΟΗΘΩΝ ΚΑΙ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ"

Transcript

1 ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : Ο ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ Αριθµ.1229 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΩΝ LASER CO 2 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΛΟΗΘΩΝ ΚΑΙ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΑΝ ΡΕΑ ΚΟΥΠΠΑ Πλαστικού Χειρουργού Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Υποβλήθηκε στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΥΤΕΡΠΗ ΕΜΙΡΗ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΥΤΕΡΠΗ ΕΜΙΡΗ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΘΩΜΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΙ ΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑ ΗΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΦΟΡΟΓΛΟΥ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ 2

3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΝΤΟΜΠΡΟΣ 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 10 Α. ΙΣΤΟΡΙΑ Β. ΤΟ LASER ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΦΩΤΟΣ Γ. ΦΥΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ LASER. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ LASER ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. 28 Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΡΜΑΤΟΣ Β. Η ΕΠΟΥΛΩΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ Γ. ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ, ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩ ΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΜΑΤΟΣ. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΤΩΝ ΚΑΛΟΗΘΩΝ, ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩ ΩΝ ΚΑΙ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΤΟΥ ΕΡΜΑΤΟΣ. E. Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ LASER CO 2 ΣΤ. KANONEΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ LASER ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ.. 61 Α. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ Β. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ Γ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ε. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, οι εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στο πεδίο της χειρουργικής του δέρµατος υπήρξαν θεαµατικές, στην εντυπωσιακή αυτή πρόοδο δε, ιδιαίτερα συνέβαλε η χρήση των ακτίνων laser. Ο όρος LASER προκύπτει από το ακρωνύµιο των λέξεων «Light Amplification by the Stimulated Emission of Radiation», που µεταφράζεται ως «ενίσχυση του φωτός από αναγκαστική εκποµπή ακτινοβολίας». Από τις πρώτες εφαρµογές Laser που πραγµατοποίησε ο Theodore Maiman τη δεκαετία του 1960 βασιζόµενος στις µελέτες του Einstein, µέχρι σήµερα, η εξέλιξη που σηµειώθηκε στον τοµέα αυτό ήταν ραγδαία. Τα LASER βρήκαν ταχύτατα εφαρµογή σε διάφορες επιστήµες από τη διαστηµική επιστήµη µέχρι και τα κοινά ηχητικά συστήµατα µε τους ψηφιακούς δίσκους (CD), και ασφαλώς είναι κοινή γνώση ότι οι εφαρµογές του αφορούν πολλές συσκευές και δραστηριότητες της καθηµερινής µας ζωής. Στην ιατρική, και κυρίως στη χειρουργική, χρησιµοποιείται σήµερα στις περισσότερες χειρουργικές ειδικότητες, όπως στην Οφθαλµολογία, στη Γυναικολογία, στην Πλαστική Χειρουργική, στη Νευροχειρουργική, την Οδοντιατρική και άλλες, για την αντιµετώπιση πολλών παθήσεων. Ο τρόπος δράσης των ακτίνων LASER είναι η εφαρµογή θερµότητας επί του ιστού, έτσι ώστε να προκληθεί επιλεγµένη θεραπευτική καταστροφή των «κυττάρωνστόχων». Ιδιαίτερα, σε ότι αφορά την αφαίρεση δερµατικών όγκων, η επιλεγµένη αυτή δράση µπορεί να καταστρέψει ολοσχερώς τη βλάβη ή να την εξαιρέσει, όπως ακριβώς γίνεται χρησιµοποιώντας το χειρουργικό νυστέρι. Η εφαρµογή «θερµότητας», άλλωστε, στην χειρουργική αντιµετώπιση των όγκων έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα, όπως π.χ. ως αρχαιότερη µέθοδος θεραπείας του καρκίνου του µαστού αναφέρεται ο «καυτηριασµός» από φλέγοντα πυρσό (πάπυρος του Smith 1700 π.χ.) 1. Αντίθετα λοιπόν µε το δόγµα του Ιπποκράτη «οκόσα φάρµακα ούκ ιήται σίδηρος ιήται», η αντικατάσταση του παραδοσιακού χειρουργικού νυστεριού φαίνεται ότι γινόταν από πολύ παλιά και µε διάφορες ενδείξεις, ιδιαίτερα για αιµοστατικούς και αποστειρωτικούς λόγους όπου η καυτηρίαση των τραυµάτων µε χρήση πυρακτωµένου εργαλείου ήταν ευρύτατα δεδοµένη ήδη από τους Ελληνιστικούς και Ρωµαϊκούς χρόνους. Στη σηµερινή εποχή, συσκευές εξελιγµένης τεχνολογίας χρησιµοποιούνται ολοένα και περισσότερο για την διατοµή και παρασκευή των ιστών µε ελάχιστη βλάβη στους γύρω υγιείς ιστούς, σχεδόν αναίµακτα και µε εντυπωσιακή ακρίβεια. Η 5

6 χειρουργική «εξ αποστάσεως» µε τη χρήση των ενδοσκοπικών συστηµάτων, ελαχιστοποιεί το τραύµα πρόσβασης στην πάσχουσα περιοχή και προσφέρει ταχύτερη, ευκολότερη και αµελητέας νοσηρότητας θεραπεία στον ασθενή. Η ροµποτική χειρουργική, για να αναφερθεί και αυτή ως παράδειγµα, αρχίζει ήδη να αποτελεί εφαρµοσµένη µέθοδο σε πολλά σύγχρονα ιατρικά κέντρα. Όπως ήδη αναφέρθηκε, το 1960 ο Maiman παρουσίασε την πρώτη συσκευή πρακτικής εφαρµογής του LASER βασιζόµενος στις µελέτες του Einstein, ήδη από το Η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία υπό µορφή φωτός από κάποια πηγή, ήταν η βάση της νέας αυτής τεχνολογίας. Η προκύπτουσα αυτή δράση του φωτός απαιτεί την ύπαρξη ενός ενδιάµεσου υλικού (αέριο, στερεό, υγρό), τα άτοµα του οποίου διεγείρονται από µία πηγή µε τη βοήθεια ανακλώµενων καθρεπτών και µεταπίπτουν σε κοινή φάση διέγερσης, µε αποτέλεσµα η δέσµη του φωτός που εξέρχεται να έχει ορισµένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Αυτά είναι που καθιστούν την ακτινοβολία αυτή µοναδική και αφορούν την µονοχρωµατική προέλευση, τη συνοχή και την απόλυτη ευθυγράµµιση των οπτικών ινών (collimation) που επιτρέπουν µε τη σειρά τους, τη µετάδοση της οπτικής αυτής ακτινοβολίας υπό µορφή πολύ στενής ακτινικής δέσµης υψηλής έντασης και ενέργειας. Έτσι η χρήση αυτής της ακτίνας φωτός είναι ακριβέστατη µε υψίστη ένταση στο σηµείο εφαρµογής και χωρίς παράπλευρες απώλειες ενέργειας. Οι ιδιότητες αυτές επιτρέπουν την ακριβή δράση στο σηµείο εφαρµογής µε καταστροφή του ιστού, χωρίς να υπάρχει σηµαντική καταστροφή των πέριξ ιστών, γεγονός που συµβαίνει, για παράδειγµα, στη χρήση θερµοκαυτήρα ή διαθερµίας, έστω και διπολικής. Ανάλογα τώρα µε το ενδιάµεσο υλικό που χρησιµοποιείται, υπάρχουν 4 βασικές κατηγορίες LASER : 1. Τα Laser στερεού : ρουβινίου ( Ruby) 2. Τα Laser αερίου : Laser ηλίου-νέον ( He-Ne ) Laser Νεοδυµίου ( Nd:YAG ) Laser CO2 3. Tα Laser χρωστικών ( Dye Laser) 4. Tα διοδικά Laser Ο τρόπος δράσης του LASER CO 3 2 στους ιστούς συνδέεται κυρίως µε το νερό που περιέχουν. Λόγω της αναπτυσσόµενης θερµότητας, το νερό του µεσοκυττάριου κυρίως χώρου µετατρέπεται ταχύτατα σε ατµό. Μη υπάρχοντος τρόπου διαφυγής, προκαλείται αύξηση της τάσης στο µεσοκυττάριο χώρο, που τελικώς καταλήγει σε «µικρο-έκρηξη», η οποία προκαλεί βλάβη και καταστροφή του ιστού. 6

7 Η Πλαστική Χειρουργική, θεωρείται µεταξύ των πρώτων που υιοθέτησε την νέα αυτή τεχνολογία σε ένα ευρύτατο φάσµα προβληµάτων, όπως πχ στην αντιµετώπιση των αγγειακών δυσπλασιών και άλλων νοσηµάτων του δέρµατος και των µαλακών ιστών. Ξεχωριστή θέση καταλαµβάνει γενικώς η ογκολογία του δέρµατος. Η πλαστική χειρουργική είναι η ειδικότητα που κατ εξοχήν ασχολείται µε τη χειρουργική του δέρµατος, µια και η χειρουργική αφαίρεση βλαβών του δέρµατος κατά κανόνα οδηγεί σε έλλειµµα, το οποίο απαιτεί πλαστική χειρουργική µέθοδο αποκατάστασης µε µεταµόσχευση δέρµατος ή και άλλων ιστών. Επιπλέον η επούλωση των τραυµάτων γενικώς καταλήγει σε ουλές, δυσχρωµίες και άλλες ανεπιθύµητες καταστάσεις, για τις οποίες η ειδικότητα καλείται να βελτιώσει ή να αποφύγει εξ αρχής, όπου αυτό είναι εφικτό. Σηµαντικός παράγων στην υιοθέτηση της οποιασδήποτε νέας τεχνολογίας, είναι η εύκολη εφαρµογή της, η αποτελεσµατικότητα και η αποδοτικότητα της µεθόδου. Σε όλα αυτά φαίνεται ότι το LASER CO 2 απέδωσε πλήρως και µε ασφάλεια. Εν τούτοις, λίγες µελέτες έχουν πραγµατοποιηθεί, που να συγκρίνουν τα αποτελέσµατα µε αυτά που επιτυγχάνονται από τις πιο «παραδοσιακές» χειρουργικές µεθόδους. Επιπροσθέτως, εκτός των ανωτέρω συγκριτικών παραµέτρων, σηµαντικό στοιχείο πρέπει να αποτελεί και το οικονοµικό κόστος της οποιασδήποτε νέας θεραπευτικής µεθόδου. Η «αφαίρεση» των διαφόρων καλοήθων και κακοήθων ογκόµορφων σχηµατισµών του δέρµατος µε τη χρήση του LASER CO 2, πραγµατοποιείται µε δύο τρόπους. Ο πρώτος αφορά την πλήρη εξάχνωση της βλάβης, προκαλώντας τοπική δευτερογενή καταστροφή των ιστών, που στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι σχετικά επιφανειακή. Το καταλειπόµενο τραύµα δεν απαιτεί σύγκλειση µε απλή συρραφή ή άλλη τεχνική και συνήθως επουλώνεται µόνο του. Στο δεύτερο τρόπο, όπου το LASER CO 2 χρησιµοποιείται ως «αναίµακτο» νυστέρι, το τραύµα ουδόλως διαφέρει του «παραδοσιακού», µε τη µόνη διαφορά ότι είναι λιγότερο αιµατηρό. Στην περίπτωση αυτή εφαρµόζονται οι αρχές σύγκλεισης των τραυµάτων µε ράµµατα, κρηµνούς, µοσχεύµατα κλπ. Οι συγκρίσεις που επιχειρούνται στο παρόν πόνηµα, αφορούν πρωτίστως τις ογκολογικές παραµέτρους, αλλά και τις υπόλοιπες σχετιζόµενες, όπως π.χ. τον τρόπο και την ποιότητα της επούλωσης, την ποιότητα του εξαιρουµένου παθολογοανατοµικού παρασκευάσµατος κ.α. 7

8 Από ογκολογικής σκοπιάς, η εξάχνωση µιας βλάβης/όγκου καταστρέφει το ιστοτεµάχιο, από το οποίο γίνεται η οριστική διάγνωση µε ιστοπαθολογικές ή ιστοχηµικές µεθόδους. Για να χαρακτηρισθεί ασφαλής αυτή η πρακτική χρειάζεται στενή παρακολούθηση των ασθενών που υποβλήθηκαν στον τρόπο αυτό χειρουργικής αντιµετώπισης των διαφόρων δερµατικών όγκων σε σύγκριση µε την «παραδοσιακή» χειρουργική µέθοδο εκτοµής τους. Είναι προφανές ότι σηµαντικό ρόλο στα οποιαδήποτε αποτελέσµατα παίζει η πείρα του χειρουργού και η σωστή εφαρµογή της µεθόδου, η οποία βεβαίως ελέγχεται κυρίως από τα ποσοστά υποτροπής. Αυτό καθίσταται ιδιαιτέρως χρήσιµο για τις µικρές σχετικά βλάβες, ενώ για τις µεγαλύτερες, το ενδεχόµενο αυτό µπορεί να µην υπάρχει, αν προηγηθεί τµηµατική βιοψία. Τα ποσοστά τοπικής κυρίως υποτροπής µπορεί επίσης να αξιολογηθούν αν θεωρηθεί ότι µε το LASER CO 2 ελαχιστοποιείται ή και καταργείται πλήρως η διασπορά καρκινικών κυττάρων κατά την επέµβαση, αφού η τοµή γίνεται «εξ αποστάσεως», εξασφαλίζεται καλή αιµόσταση, ενώ η φωτοπηξία των ιστών προκαλεί ταυτόχρονα και τη διακοπή των λεµφικών οδών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η συµβολή στη µελέτη της χρήσης ακτίνων LASER CO 2 στην αντιµετώπιση καλοήθων και κακοήθων δερµατικών βλαβών, συγκρίνοντας τα αποτελέσµατα της θεραπευτικής αυτής µεθόδου µε αυτά της συµβατικής χειρουργικής. Με βάση τα ανωτέρω, η παρούσα συγκριτική µελέτη επιδιώκει τελικά την εξαγωγή χρήσιµων συµπερασµάτων, σχετικά µε την ευρεία εφαρµογή της τεχνολογίας των LASER CO 2 στην κλινική πράξη. Η εργασία αυτή αποτελείται από δύο µέρη: Στο πρώτο µέρος µετά τη σύντοµη αναδροµή στην ιστορία και τις φυσικές αρχές λειτουργίας των ακτίνων LASER, αναφέρονται τα είδη LASER που χρησιµοποιούνται στη χειρουργική, οι ενδείξεις και τα πλεονεκτήµατα της εφαρµογής τους στη θεραπεία ποικίλλων δερµατικών βλαβών. Κατόπιν, αναφέρονται στοιχεία ανατοµίας και φυσιολογίας του δέρµατος, τα στάδια της επούλωσης των τραυµάτων, καθώς και οι διαταραχές της επουλωτικής αυτής διαδικασίας. Ακολουθεί η αναφορά στους συχνότερους καλοήθεις και κακοήθεις όγκους του δέρµατος, καθώς και οι θεραπευτικές µέθοδοι που χρησιµοποιούνται για την αντιµετώπισή τους. Σχολιάζεται η εµπειρία της χρήσης των ακτίνων LASER CO 2 στη θεραπεία ανάλογων δερµατικών βλαβών. 8

9 Το δεύτερο µέρος περιλαµβάνει το υλικό και τη µεθοδολογία που ακολουθήσαµε για την ολοκλήρωση της συγκριτικής κλινικής µελέτης, την ανάλυση των αποτελεσµάτων µας, τη συζήτηση και τα συµπεράσµατά µας. Κατά τη συγγραφή της παρούσας εργασίας, µελετήθηκε όλη η προσιτή σε µας, σχετική µε το θέµα µας διεθνής βιβλιογραφία, η οποία παρατίθεται στο τέλος. Το υλικό της παρούσας µελέτης προέρχεται από το Τµήµα LASER της Κλινικής Πλαστικής Χειρουργικής του Ογκολογικού Νοσοκοµείου ΙΚΑ που είναι το παλαιότερο στην Ελλάδα, και στο οποίο έχουν αντιµετωπισθεί από 20ετίας πολύ µεγάλος αριθµός ασθενών µε τη µέθοδο αυτή. Από τη θέση αυτή, θεωρώ υποχρέωση µου να εκφράσω την ευγνωµοσύνη µου στον αείµνηστο Σωκράτη Ιορδανίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή Πλαστικής Χειρουργικής του Α.Π.Θ. και αρχικό επιβλέποντα της εργασίας αυτής, για την ανάθεση της παρούσας µελέτης και τη συνεχή ενθάρρυνση και πολύτιµη καθοδήγησή του στη διάρκεια της εκπόνησής της. Οι οποιεσδήποτε λέξεις είναι φτωχές να εκφράσουν το πνευµατικό και επιστηµονικό του ανάστηµα και τη συνεισφορά του στην ειδικότητα της Πλαστικής Χειρουργικής. Επίσης, ευχαριστώ ιδιαίτερα τον κ. ηµήτριο Παπαδηµητρίου, Καθηγητή Χειρουργικής-Αγγειοχειρουργικής του Α.Π.Θ. και τον κ. Ιωάννη Μακρή, Καθηγητή Χειρουργικής του Α.Π.Θ., που δέχτηκαν ως µέλη της τριµελούς επιτροπής να εποπτεύσουν την εργασία αυτή και να την εµπλουτίσουν µε τις γνώσεις και τις πολύτιµες συµβουλές τους. Θερµές ευχαριστίες οφείλω επίσης στην κ. Ευτέρπη εµίρη, Επίκουρη Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής του Α.Π.Θ., όχι µόνο για την τελική επίβλεψη της διδακτορικής αυτής διατριβής, αλλά και για την αµέριστη βοήθειά της καθ όλη τη διάρκεια της εκπόνησής της. Επιθυµώ ακόµη να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον κ. Χαράλαµπο Λαζαρίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή και ιευθυντή της Κλινικής Πλαστικής Χειρουργικής του Α.Π.Θ., για το ενδιαφέρον και τη συµβολή του στην ολοκλήρωση αυτής της µελέτης. Τέλος, ευχαριστώ θερµά όλους τους συναδέλφους και συνεργάτες µου στο Τµήµα LASER της Κλινικής Πλαστικής Χειρουργικής του Ογκολογικού Νοσοκοµείου ΙΚΑ Αθηνών, που βοήθησαν µε κάθε τρόπο στην πραγµατοποίηση της κλινικής αυτής µελέτης και στάθηκαν πολύτιµοι αρωγοί στην εκπόνηση της παρούσας διατριβής. 9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 10

11 Α. ΙΣΤΟΡΙΑ Η εµφάνιση των laser είναι απόρροια µιας σειράς επιστηµονικών µελετών και πειραµατικών εργασιών, που σηµάδεψαν τον 20ο αιώνα. Στο τέλος του προηγούµενου αιώνα, ο Rutherford περιέγραψε το άτοµο, µε τον πυρήνα του και το πλανητικό µοντέλο κίνησης των ηλεκτρονίων γύρω από αυτόν. Το 1900 ο Max Planck εισήγαγε στη φυσική την κβαντική µηχανική 4, ενώ το 1913 ο Bohr περιέγραψε το άτοµο του υδρογόνου, στο οποίο γύρω από τον πυρήνα περιστρέφεται ένα ηλεκτρόνιο σε σταθερή τροχιά 5. Την τροχιά αυτή την ονόµασε στιβάδα. Η στιβάδα αντιπροσωπεύει µια σταθερή ενεργειακή τιµή. Τα παραπάνω οδήγησαν τον Albert Einstein στη σύλληψη µιας «φανταστικής» θεωρίας, που επαληθεύτηκε πολύ αργότερα. Το 1917 ο Einstein διατύπωσε την άποψη ότι η εκποµπή ακτινοβολίας από τα άτοµα µπορεί να γίνει µε δύο τρόπους, είτε σαν αυτόµατη εκποµπή άναρχα και ασυντόνιστα, είτε σαν προκλητή «διηγειρµένη» εκποµπή µε συµφωνία στον χώρο και τον χρόνο 6. ηµοσίευσε λοιπόν εκείνη την χρονιά την υπέροχη θεωρία της «διηγειρµένης εκποµπής ακτινοβολίας». Πέρασαν 40 χρόνια µέχρις ότου αυτή η θεωρία επαληθευθεί. Σοβαρό βήµα για την επαλήθευσή της αποτέλεσαν οι ερευνητικές εργασίες του De Broglie, πάνω στην ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, που δηµοσιεύτηκαν το Η ανακάλυψη το 1950, από τον Kastler, της οπτικής άντλησης βοήθησε σηµαντικά ώστε η θεωρία της διηγειρµένης εκποµπής να εφαρµοστεί στην πράξη 7. Το 1954 οι Townes και Schawlow κατόρθωσαν να κατασκευάσουν µία συσκευή παραγωγής και ενίσχυσης µικροκυµάτων : Το MASER (Microwaves Amplification by Stimulated Emission of Radiation) που αποτελεί τον πρόδροµο του LASER. Έξι χρόνια αργότερα, το 1960, ο Αµερικανός φυσικός Theodore Maiman προσάρµοσε τον παραπάνω µηχανισµό στο οπτικό φάσµα και δηµιούργησε το πρώτο LASER (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) όπου σαν διεγειρόµενο στοιχείο χρησιµοποιήθηκε το ρουβίνιο (ruby laser) 8, 9. Από εδώ και πέρα τα βήµατα της εξέλιξης έγιναν γοργά. Το 1961 κατασκευάστηκε το πρώτο laser αερίων, µε βάση το ευγενές αέριο αργό. Το 1963 ο Zweng, χρησιµοποιώντας laser αργού, πραγµατοποίησε τις πρώτες φωτοπηξίες του αµφιβληστροειδούς. Το 1964 ο Mac Guff παρουσίασε µελέτες σε όγκους µε laser ρουβινίου. Το 1972 εισάγεται το laser CO 2 στην χειρουργική του δέρµατος και των 11

12 βλεννογόνων. Την επόµενη χρονιά ανακαλύπτονται οι οπτικές ίνες, που δίνουν καινούργια ώθηση και ακολουθεί (1975) η εφαρµογή του Nd-Yag laser στην επεµβατική ενδοσκόπηση. Από εδώ και πέρα οι ιατρικές εφαρµογές συνεχώς αυξάνονται, ενώ νέα µοντέλα προτείνονται για ιατρικές χρήσεις και καινούργιες µέθοδοι εισάγονται. Β. ΤΟ LASER ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΦΩΤΟΣ Αν συγκρίνουµε την ακτινοβολία ενός οποιουδήποτε LASER µε την ακτινοβολία µιας συµβατικής πηγής φωτός θα δούµε ότι η διαφορά στην ποιότητα της οπτικής ακτινοβολίας που εκπέµπεται στις δύο περιπτώσεις είναι πολύ µεγάλη και το φως του LASER υπερτερεί σε τέσσερα σηµεία: την ένταση, την κατευθυντικότητα, τη φασµατική καθαρότητα και τη συµφωνία. Η ακτινοβολία LASER είναι µονοχρωµατική, δηλαδή εκπέµπεται σε ένα µόνο µήκος κύµατος. Αντίθετα, το λευκό φως από µία λάµπα (συµβατική πηγή φωτός) έχει µία διευρυµένη περιοχή φάσµατος. Αυτό ονοµάζεται «Φασµατική Καθαρότητα» (Εικ. 1). Επίσης η ακτινοβολία LASER είναι περιορισµένη σε µία λεπτή δέσµη µικρής εγκάρσιας διατοµής και, το πιο σηµαντικό, µικρής απόκλισης. Μία συµβατική πηγή φωτός εκπέµπει ακτινοβολία σε όλες τις διευθύνσεις. Το φαινόµενο αυτό ονοµάζεται «Κατευθυντικότητα» (Εικ. 2). Ως «συµφωνία» ορίζεται το µέτρο της έκτασης στην οποία η φάση της ακτινοβολίας διατηρείται σταθερή σε διαφορετικά σηµεία στο ηλεκτροµαγνητικό πεδίο που δηµιουργεί η ακτινοβολία. (Εικ. 3). Εικόνα 1 12

13 Εικόνα 2 Εικόνα 3 Ως «Ένταση» ορίζεται η ιδιότητα της ακτινοβολίας LASER να συγκεντρώνει υψηλή ενέργεια σε περιοχή πολύ µικρής έκτασης. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η τιµή λαµπρότητας (ένταση της φωτεινής ακτινοβολίας ανά µονάδα στερεάς γωνίας) για το 1 mw LASER He-Ne είναι 136 φορές µεγαλύτερη από αυτή του ήλιου. Γ. ΦΥΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ LASER Βασική αρχή εκποµπής Laser Η λέξη LASER, που όπως ήδη αναφέραµε προέρχεται από τα αρχικά (στην Αγγλική Γλώσσα) των λέξεων Light Amplification by the Stimulated Emission of Radiation και σηµαίνει ενίσχυση φωτός µε εξαναγκασµένη εκποµπή ακτινοβολίας. Πρακτικά περιγράφει τη βασική αρχή στην οποία στηρίζεται η εκποµπή της ακτινοβολίας laser. Η φυσική κατάσταση του ατόµου είναι εκείνη, στην οποία όλα τα ηλεκτρόνια βρίσκονται σε συγκεκριµένη τροχιά γύρω από τον πυρήνα και το καθένα σε συγκεκριµένη ενεργειακή στάθµη. Όταν ένα ηλεκτρόνιο απορροφήσει ενέργεια, διεγείρεται και µπορεί να µεταπηδήσει σε στάθµη µεγαλύτερης ενέργειας. Όµως 13

14 πάντα έχει την τάση να επανέρθει στην αρχική του στάθµη εκπέµποντας την πλεονάζουσα ενέργεια µε τη µορφή φωτονίου. Η εκποµπή αυτή του φωτονίου µπορεί να γίνει µε δύο τρόπους : την αυθόρµητη εκποµπή και την εξαναγκασµένη εκποµπή (Εικ. 4). Εικόνα 4 Στην αυθόρµητη εκποµπή, το ηλεκτρόνιο αποδιεγείρεται αυτόµατα και εντελώς τυχαία. Αντίθετα στην περίπτωση της εξαναγκασµένης εκποµπής το ηλεκτρόνιο θα αποδιεγερθεί και θα επανέλθει στην αρχική του κατάσταση όταν απορροφήσει την ενέργεια ενός φωτονίου, η τιµή της οποίας να είναι ίση µε την ενεργειακή διαφορά των δύο σταθµών. Το αποτέλεσµα της εξαναγκασµένης εκποµπής είναι η παραγωγή ενός δεύτερου φωτονίου, το οποίο θα έχει το ίδιο µήκος κύµατος και κατεύθυνση µε το αρχικό φωτόνιο που προκάλεσε το φαινόµενο. Με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνουµε την παραγωγή µονοχρωµατικού φωτός. 14

15 Παρόλο που υπάρχουν πολλοί τύποι LASER µε διαφορετικά χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες, είναι δυνατό να αναγνωριστούν κάποιες σταθερές βασικές αρχές στην κατασκευή τους, που είναι ίδιες σε όλα τα συστήµατα. Έτσι διακρίνουµε : Το οπτικό «αντηχείο» Το ενεργό υλικό και Τη διαδικασία άντλησης Το ενεργό υλικό είναι το υλικό, που παρέχει τις στάθµες ενέργειάς του για µεταπτώσεις ηλεκτρονίων που οδηγούν σε παραγωγή ακτινοβολίας LASER. Το υλικό αυτό δρα σαν ενισχυτής στην ακτινοβολία που περνάει µέσω αυτού. Η ακτινοβολία αυτή εγκλωβίζεται στο λεγόµενο οπτικό αντηχείο, το οποίο αποτελείται από δύο καθρέπτες (Εικ. 5). Κατ αυτόν τον τρόπο δηµιουργείται το φαινόµενο της ανάδρασης στην παραγόµενη ακτινοβολία έτσι ώστε το LASER να λειτουργεί σε µια αυτοσυντηρούµενη ταλάντωση. Με τη διαδικασία άντλησης πετυχαίνουµε να µεταφέρεται ενέργεια µέσα στα άτοµα του ενεργού υλικού έτσι ώστε να διατηρείται η ταλάντωση µέσα στο οπτικό αντηχείο. Αυτό γίνεται παρά την ύπαρξη απωλειών της οπτικής ενέργειας, είτε εξ αιτίας της χρήσιµης απώλειας εξόδου, είτε εξ αιτίας ανεπιθύµητων παρασιτικών απωλειών. Το ποσοστό της ακτινοβολίας, που εξέρχεται από το οπτικό αντηχείο µέσω του προσθίου κατόπτρου και αποτελεί τη χρήσιµη έξοδο του LASER, είναι συνήθως της τάξης του 10%. Εικόνα 5 15

16 Επίδραση της ακτινοβολίας Laser στους ιστούς Όταν µια δέσµη LASER προσπέσει πάνω στην επιφάνεια ιστού µπορεί να ανακλαστεί, να σκεδαστεί, να µεταδοθεί ή να απορροφηθεί (Εικ. 6). Γενικά η επίδραση ενός LASER σε ένα συγκεκριµένο τύπο ιστού, εξαρτάται από το µήκος κύµατος και την ισχύ της δέσµης του LASER, τη διάρκεια της ακτινοβόλησης καθώς επίσης και από το χρώµα και την εσωτερική σύσταση του ιστού. Εικόνα 6 Ανάκλαση Είναι φαινόµενο σύνθετο και εξαρτάται κυρίως από το αν η επιφάνεια στην οποία προσπίπτει ή δέσµη είναι οµαλή ή ανώµαλη. Εξαρτάται επίσης από το µήκος κύµατος της δέσµης και από τη σύνθεση του ιστού, στον οποίο προσπίπτει. Απορρόφηση Η απορρόφηση εξαρτάται από το µήκος κύµατος της ακτινοβολίας, την περιεκτικότητα του ιστού σε χρωστικές (αιµοσφαιρίνη, µελανίνη) και νερό και την ποιότητα του ιστού. Έτσι, όταν ο ιστός απανθρακωθεί µειώνεται η σταθερά απορρόφησης και αυξάνει η σταθερά αντανάκλασης. Η επίδραση της ακτινοβολίας σε έναν ιστό επηρεάζεται από τις δοµές του π.χ. από την παρουσία σε έναν ιστό διαφόρων χρωστικών, που απορροφούν εκλεκτικά 16

17 ορισµένα µήκη κύµατος. Έτσι η µελανίνη απορροφά όλο το οπτικό φάσµα και τις υπεριώδεις ακτίνες, ενώ η αιµοσφαιρίνη απορροφά το ιώδες ( nm) και το µπλε-πράσινο φως ( nm). Γενικά η εκλεκτική απορρόφηση της ακτινοβολίας από ορισµένες δοµικές ουσίες του ιστού κάνει δυνατή την εκλεκτική επίδραση των ακτίνων στις ουσίες αυτές (Εικ. 7). Εικόνα 7 Σκέδαση - ιάχυση Είναι ένα οπτικό φαινόµενο που οφείλεται στην αντίδραση φωτός-ύλης. Εδώ η κατεύθυνση της προσπίπτουσας ακτινοβολίας µεταβάλλεται κατά την πρόσκρουση σε µόρια ή σωµάτια του ιστού. Η διάχυση της δέσµης µειώνει την πυκνότητα ενέργειας και αυτό είναι στοιχείο σηµαντικό στις θεραπευτικές εφαρµογές. Μετάδοση Η ακτινοβολία που αποµένει µετά την επίδραση των τριών προηγούµενων φαινοµένων, εφόσον συµβούν, µεταδίδεται σε παρακείµενους ιστούς όπου επαναλαµβάνεται η παραπάνω διαδικασία. Από τα τέσσερα προηγούµενα φαινόµενα, το πιο σηµαντικό για την θεραπεία είναι η απορρόφηση. Όταν απορροφάται η ενέργεια της ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας laser, µετατρέπεται σε θερµότητα αυξάνοντας έτσι τοπικά τη θερµοκρασία του ιστού στον οποίο προσπίπτει. Ανάλογα µε τη θερµοκρασία που 17

18 αναπτύσσεται στον ιστό παρατηρούνται και διάφορες βιολογικές µεταβολές όπως η πήξη των πρωτεϊνών, η πηκτική νέκρωση, η εξάτµιση του ύδατος των ιστών, η απανθράκωση και η εξάτµιση του ιστού (Πίνακας Ι). Θερµοκρασία ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Βιολογικές µεταβολές C Ουδεµία µη αναστρέψιµη βλάβη παρατηρείται C Είναι το σηµείο πήξης των πρωτεϊνών και ιδιαίτερα του κολλαγόνου. Ο ιστός παίρνει άσπρο-γκρι χρώµα και συρρικνώνεται. Το αποτέλεσµα της πήξης στα αγγεία αποτελεί ένα τρόπο αιµόστασης (πρώτος χρόνος αιµόστασης) 80 0 C Πηκτική νέκρωση. Η αρχιτεκτονική του ιστού διατηρείται, αλλά τα κύτταρα γίνονται διαφανή και το κυτταρόπλασµα «υγροποιείται». Το φαινόµενο δεν είναι αναστρέψιµο και ακολουθείται από επούλωση. Στο επίπεδο της αιµόστασης, εκτός από την πιο σηµαντική συρρίκνωση του αγγείου, εµφανίζεται θρόµβωση και καταστροφή των ενδοθηλιακών κυττάρων (δεύτερος χρόνος αιµόστασης) C Το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώµα του αίµατος µετατρέπεται σε µαύρο. Αυτό συµβαίνει λόγω εκφυλισµού της αιµοσφαιρίνης C Αρχίζει ο βρασµός του ενδοκυτταρικού ύδατος. Η περιεκτικότητά του σε ηλεκτρολύτες πολύ λίγο επηρεάζει το σηµείο βρασµού. Οι δηµιουργούµενοι ατµοί αυξάνουν την ενδοκυτταρική πίεση περίπου χίλιες φορές. Η απελευθέρωση των ατµών γίνεται µε βίαιη ρήξη του κυτταρικού τοιχώµατος C Εφ όσον εξατµισθεί το νερό, η αύξηση της θερµοκρασίας γίνεται ταχύτατα C Απανθράκωση του ιστού. Ο ιστός παίρνει µαύρο χρώµα. >500 0 C Αρχίζει η εξάτµιση του ιστού. Ο ιστός εξαχνώνεται.. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ LASER Ανάλογα µε το είδος του ενεργού υλικού που χρησιµοποιείται για να παραχθεί η δέσµη LASER, µπορούµε να ταξινοµήσουµε τις διάφορες συσκευές LASER στις εξής κατηγορίες : LASER στερεών 18

19 LASER υγρών LASER αερίων LASER ηµιαγωγών α) Στην πρώτη κατηγορία, δηλαδή τα LASER στερεών, ανήκουν τα συστήµατα, στα οποία το ενεργό υλικό συνίσταται από µια σειρά ατόµων, συνήθως σε κρυσταλλική µορφή, ανάµεσα στα οποία παρεµβάλλονται άτοµα διαφορετικού υλικού κατά την ανάπτυξη του κρυστάλλου. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται τα LASER Nd:YAG, Er:YAG, Ρουβινίου, Χολµίου και Αλεξανδρίτη. β) Τα πιο σηµαντικά συστήµατα της δεύτερης κατηγορίας είναι τα LASER υγρών βαφής ή Dye Lasers στα οποία το ενεργό υλικό είναι κάποιο διάλυµα οργανικών ενώσεων. Το πλεονέκτηµα των συστηµάτων αυτών είναι ότι µπορούν να ρυθµιστούν ώστε να παρέχουν επιθυµητό µήκος κύµατος σε µια µεγάλη περιοχή µηκών κύµατος (Εικ. 8). γ) Τα LASER αερίων είναι οι περισσότερο χρησιµοποιούµενοι τύποι LASER. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα Laser CO 2, Ηλίου-Νέου (He-Ne) και Αργού. δ) Τέλος στα LASER ηµιαγωγών, χρησιµοποιείται σαν ενεργό υλικό το οριακό στρώµα της επαφής p-n δύο ηµιαγωγών. Τα συστήµατα αυτής της κατηγορίας λέγονται και ιοδικά LASER ή Diode Lasers. Εικόνα 8 Τύποι Ιατρικών Laser Ανάλογα µε την εκπεµπόµενη ισχύ τα ιατρικά laser µπορούν να ταξινοµηθούν σε δύο βασικούς τύπους: τα χαµηλής ισχύος (ψυχρά) και τα υψηλής ισχύος (θερµά) Laser. Στην ιατρική πρακτικά ενδιαφέρουν τα θερµά Laser. Τα ψυχρά 19

20 χρησιµοποιούνται κυρίως στις φυσιοθεραπείες για την αναλγητική, αντιφλεγµονώδη και µυοχαλαρωτική τους ιδιότητα. Οι κυριότεροι τύποι Laser, που χρησιµοποιούνται στην ιατρική είναι οι εξής : 1. Το Laser ιοξειδίου του Άνθρακος (CO 2 ) Το laser CO 2 παράγει µια υπέρυθρο δέσµη, σε µήκος κύµατος 10,6µm, πολύ µεγάλης εντάσεως που απορροφάται πλήρως από το νερό. Επειδή ο ιστός του ανθρωπίνου σώµατος περιέχει 75-90% νερό, δηµιουργείται εξάχνωση στο σηµείο εστιάσεως προκαλώντας έτσι τοµή, ενώ συγχρόνως σφραγίζονται τα µικρά αιµοφόρα αγγεία και λεµφαγγεία. Η υψηλή ενέργεια κατά την εστίαση «εξαχνώνει» τον ιστό ακαριαία. Η εξαιρετικά υψηλή απορρόφηση και η µικρή θερµική αγωγιµότητα του ιστού εξασφαλίζουν ελάχιστη θερµική καταστροφή, αφήνοντας τον παρακείµενο ιστό σχεδόν άθικτο. Στη σχηµατική απεικόνιση της εικόνας 9 παρατηρούµε τα κύρια µέρη ενός Laser CO 2. Επίσης παρατηρούµε σε σχηµατική απεικόνιση ένα σωλήνα CO 2 και δεξιά κάτω την εστιασµένη και απεστιασµένη δέσµη του laser CO 2 (Εικ. 9). Εικόνα 9 Το κυριότερο πλεονέκτηµα των ακτινών laser CO 2 στη χειρουργική είναι η ικανότητα να τέµνει το δέρµα σαν νυστέρι, µε µεγάλη ακρίβεια, χωρίς να καταστρέφει τον παρακείµενο ιστό και την ίδια στιγµή να αποφράσσει τα µικρά αιµοφόρα αγγεία, εξασφαλίζοντας αιµόσταση και παρέχοντας καθαρό, ξηρό, σχεδόν αναίµακτο πεδίο

21 Η διάµετρος της ζώνης νέκρωσης δεν ξεπερνά τα 0,15mm. Κανένα άλλο χειρουργικό Laser δεν µπορεί να προκαλέσει θερµική καταστροφή σε τόσο περιορισµένη έκταση. Στο σχήµα της εικόνας 10 παρατηρούµε τη ζώνη εξάχνωσης, τη ζώνη νέκρωσης και τη ζώνη πήξης σε µοντέλο φυσιολογικού ιστού (Εικ. 10). Εικόνα 10 Η µεταφορά της δέσµης Laser γίνεται µέσω αρθρωτού βραχίονα. Υπάρχουν µηχανισµοί προσαρµογής του βραχίονα σε µικροσκόπια, κολποσκόπια, βρογχοσκόπια, λαπαροσκόπια και σε άλλα είδη άκαµπτων ενδοσκοπίων. Στο εµπόριο υπάρχουν µηχανήµατα µικρά φορητά αλλά και µεγαλύτερα τροχήλατα. Η ισχύς τους κυµαίνεται ανάλογα µε το µοντέλο από 20 έως 80 Watt. Χρησιµοποιείται ευρέως από πολλές ιατρικές ειδικότητες όπως : Ωτορινολαρυγγολογία, Γυναικολογία, Νευροχειρουργική, Πλαστική Χειρουργική, ερµατολογία, Γενική Χειρουργική, Λαπαροσκοπική, Ορθοπεδική και Οδοντιατρική. Αναµένεται βέβαια η χρήση του να επεκταθεί καις τις άλλες Χειρουργικές ειδικότητες, αλλά και σε µέρος των Παθολογικών ειδικοτήτων 11, 12, 13. Ειδικά για τη χειρουργική του δέρµατος και των βλεννογόνων το Laser ενδείκνυται για την αφαίρεση καλοήθων αλλά και αρκετών κακοήθων νεοπλασιών δίνοντας τη δυνατότητα της ιστολογικής εξέτασης. 2. Το Laser Nd:Yag Εκπέµπει ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία στο κοντινό υπέρυθρο φάσµα, σε µήκος κύµατος 1,064µm (Εικ. 11). Η απορρόφησή του από το νερό και την αιµοσφαιρίνη είναι πολύ χαµηλή σε σχέση µε το CO 2 Laser. Λόγω της χαµηλής 21

22 απορρόφησης, η διεισδυτικότητα της ακτίνας είναι µεγάλη µε βάθος διείσδυσης στον ιστό 3-4mm. Ωστόσο για να προκαλέσει πηκτική νέκρωση απαιτείται ισχύς µερικών δεκάδων Watts. Εικόνα 11 Η µεταδοτικότητα, η αντανακλαστικότητα, όπως και η διάχυση της δέσµης Nd:Yag είναι σηµαντικές. Λόγω του µεγάλου βάθους διείσδυσης παρουσιάζει αξιόλογες ικανότητες αιµόστασης, για αγγεία διαµέτρου µέχρι 2mm, πολύ µεγαλύτερα δηλαδή από αυτά στα οποία προκαλεί αιµόσταση το laser CO 2. H παραγόµενη δέσµη Nd:Yag Laser µεταφέρεται µέσω εύκαµπτης οπτικής ίνας παρέχοντας έτσι την δυνατότητα χρήσης µέσω εύκαµπτων ενδοσκοπίων. Πρόσφατα έχουν παρουσιασθεί στην αγορά και µοντέλα που εκπέµπουν την δέσµη Nd:Yag σε δύο µήκη κύµατος, στα 1,064 και 0,532 µικρά 14, 15. Η δέσµη των 0,532 µικρών απορροφάται επίσης από την αιµοσφαιρίνη και µελανίνη αλλά η διεισδυτικότητα της φθάνει µόνο 1-2mm ελαττώνοντας έτσι την θερµική νέκρωση. Το Laser Nd:Yag παρουσιάζει πολύ καλές εφαρµογές στην Πλαστική Χειρουργική, ιδίως για την αντιµετώπιση αγγειακών δυσπλασιών (Εικ. 12,13) γαστρεντρερολογία, την πνευµονολογία, την ουρολογία, την χειρουργική, την ωτορινολαρυγγολογία, την γυναικολογία και την νευροχειρουργική. Εικόνα 12 22

23 Εικόνα Το Laser Holmium To Laser αυτού του τύπου έχει παρουσιασθεί σχετικά πρόσφατα και παράγει Laser σε µήκος κύµατος 2.1 µικρά στο υπέρυθρο φάσµα. Απορροφάται πολύ καλά από τον ιστό ενώ ταυτόχρονα µπορεί να µεταφερθεί µέσω εύκαµπτων οπτικών ινών. Μπορεί να λειτουργήσει θαυµάσια µέσα σε υγρό περιβάλλον (νερό). Σε επαφή µε τον ιστό παρέχει πολύ καλή εξάχνωση ενώ σε µικρή απόσταση από αυτόν συντελεί στην αιµόσταση και συρρίκνωση του ιστού. Τα τελευταία χρόνια το Laser αυτού του τύπου, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, θεωρείται ως το πλέον κατάλληλο στην αρθροσκοπική χειρουργική 16 την ουρολογία 17, 18 και την οφθαλµολογία, κυρίως στη διόρθωση των δακρυοκυστορινοστοµιών 19. Τελευταία ένα µεγάλο µέρος των διουρηθρικών προστατεκτοµών διενεργείται, ιδιαίτερα στο εξωτερικό µε laser Holmium. 4. Τα Παλµικά Laser Χρωστικών (Pulsed Dye Laser) Τα µηχανήµατα του τύπου αυτού (Εικ. 14) εκπέµπουν Laser σε µήκος κύµατος περί τα 585 nm για να απορροφάται από την οξυαιµοσφαιρίνη των αγγείων και να έχει µηδαµινή ή και καθόλου επίδραση επί τη µελανίνης. Η παλµική του διάρκεια ρυθµίζεται από µsec, που θεωρείται ικανή για την φωτοπηξία των µικρών αιµοφόρων αγγείων αλλά και αρκετά µικρή για να προκαλέσει θερµική καταστροφή του περιβάλλοντος ιστού. 23

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Light Amplification by Stimulated Emission

Light Amplification by Stimulated Emission Light Amplification by Stimulated Emission Ο όρος λέιζερ προέρχεται από το αγγλικό ακρωνύμιο Laser: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) που αποδίδεται στα ελληνικά ως ενίσχυση φωτός

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Το µεγαλύτερο όργανο του σώµατο Μέση επιφάνεια περίπου 2 m2 Το βάρο του δέρµατο (χωρί το υποδόριο λίπο ) είναι κατά µέσο όρο 4,85 Kgr στον ενήλικο άνδρα και 3,18 Kgr στην ενήλικη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. Καθηγήτρια 1998 LASER ΣΥΝΟΨΗ ñ

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Σύµφωνο Ενισχυµένο Φώς από Εξαναγκασµένη Εκποµπή Α) Αρχή λειτουργίας και σύντοµη ιστορική ανασκόπηση Β) Τί ξεχωρίζει το LASER από τις

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 09/11/2015

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 09/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΣΕ ΕΚΤΑΣΗ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΠΕΡΙΠΟΥ 1,8 Τ.Μ. ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΛΑΣΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΑΠΟ ΧΗΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικά η φωτοπηξία εφαρµόσθηκε για πρώτη φορά το 1946 από τον Γερµανόκαθηγητή Meyer Schwickerath, οοποίος ανέπτυξε µια συσκευή φωτοπηξίας µε λυχνία

Κλινικά η φωτοπηξία εφαρµόσθηκε για πρώτη φορά το 1946 από τον Γερµανόκαθηγητή Meyer Schwickerath, οοποίος ανέπτυξε µια συσκευή φωτοπηξίας µε λυχνία Κλινικά η φωτοπηξία εφαρµόσθηκε για πρώτη φορά το 1946 από τον Γερµανόκαθηγητή Meyer Schwickerath, οοποίος ανέπτυξε µια συσκευή φωτοπηξίας µε λυχνία τόξουαερίου (Xenon Arc) µε την οποία προκάλεσε φωτοπηκτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Dectro International. Dectro International reserved.2010. www.dectro.com

Dectro International. Dectro International reserved.2010. www.dectro.com APILUX 2G APL Η Dectro,με την άριστη τεχνογνωσία στην αντιμετώπιση της τριχοφιύας,πιστεύοντας ότι η τεχνολογία της επιτρέπει πλέον να κατασκευάσει ένα αποτελεσματικό και αξιόπιστο μηχάνημα φωτόλυσης, χρηματοδότησε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

μεταμόσχευση κερατοειδή

μεταμόσχευση κερατοειδή μεταμόσχευση κερατοειδή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο κερατοειδής; Τι ακριβώς είναι η μεταμόσχευση κερατοειδή (κερατοπλαστική) και πότε πραγματοποιείται;

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 Στοιχεία ανατομίας Στιβάδες κερατοειδούς : 1. Επιθήλιο, μη κερατινοποιημένο κυλινδρικό, πάχους 50μm. 2. Στιβάδα Bowman

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

PEELINGS Τα peelings ή απολέπιση µε χηµικά ή µηχανικά ( δερµοαπόξεση peelings µε κρυστάλλους )µέσα σηµαίνει την εφαρµογή στο δέρµα ενός ή περισσότερων αποφολιδωτικών παραγόντων µε αποτέλεσµα την καταστροφή

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975)

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Κω- Αιτίες θανάτων Σύνολο Ηλικία του θανόντος ε δικός δηλώθηκε Κάτω του 1 1-4 5-9

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα η hyaluronan αναφέρεται ως υαλουρονικό οξύ.

Σήμερα η hyaluronan αναφέρεται ως υαλουρονικό οξύ. Μαρία Καρδάση Το 1934 ο Κάρλ Μάγιερ απομόνωσε από το υαλώδες υγρό του βόειου οφθαλμού μια άγνωστη μέχρι τότε μη θεϊκή γλυκοζαμινογλυκάνη και την ονόμασε hyaluronan. Σήμερα η hyaluronan αναφέρεται ως υαλουρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΙΤΙΟ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ Το πυρίτιο (Silicium) είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Si, ατομικό αριθμό 14 και ατομική μάζα 28,0855 amu Είναι ένα μεταλλοειδές που ανήκει στην ομάδα 14 του περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

H AΠ AΠOKATA OKATAΣΤΑΣΗ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠO ΑΠO ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Dr Γ.Α ΚΟΚΚΑΛΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΑΓ.ΣΑΒΒΑΣ» Στη διαδικασία συμμετέχει ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΟΜΑΔΑ: Replete ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ & ΙΑΤΡΙΚΗ Στον τομέα της ιατρική η ρομποτική παίζει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών

Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ - διαφάνεια 1 - Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών ιαµορφωτής Ηλεκτρικό Σήµα Ποµπός Οπτικό Σήµα Οπτική Ίνα διαµορφωτής: διαµορφώνει τη φέρουσα συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται:

1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται: 1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται: Στο πρόσωπο: για σύσφιξη του χαλαρωμένου δέρματος, αντιμετώπιση μικρών ρυτίδων και ουλών (πχ. από ακμή),

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπόρος με Νεα τεχνολογία

Πρωτοπόρος με Νεα τεχνολογία Ο όμιλος NewDAY Πρωτοπόρος με Νεα τεχνολογία Η Τεχνολογία και η Επιστήμη κάνουν τη διαφορά Τα NewDAY είναι πρωτοπόρα και Σύγχρονα κέντρα αδυνατίσματος, αισθητικών εφαρμογών, αποτρίχωσης και Laser Τα NewDAY

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Ψωρίαση: Πέρα από τα όρια Πορταριά, 18-20 Ιανουαρίου 2013 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επικ. Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Αντιμικροβιακά

Διαβάστε περισσότερα

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής:

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής: Περιοδικό: Vivere Τεύχος: 3, Μάρτιος 2004 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΔΕΡΜΑ Δρ. Des Fernandes (πλαστικός χειρουργός, ιδρυτής της Environ Skin Care και δημιουργός των φαρμακοκαλλυντικών Environ ) Η ακμή είναι μια ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Β _70 Β. Μονοχρωματική ακτίνα πράσινου φωτός διαδίδεται αρχικά στον αέρα. Στη πορεία της δέσμης έχουμε τοποθετήσει στη σειρά τρία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α' Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Θυλακίτιδα -Περιθυλακίτιδα Ορισμός Θυλακίτιδα Παρουσία

Διαβάστε περισσότερα