Έτσι το βιβλίο αυτό δίνει γνώσεις εύληπτες στον κάθε αναγνώστη, διότι στηρίζεται όχι μόνο σε βιβλιογραφία αλλά και σε επί τόπoυ παρατηρήσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έτσι το βιβλίο αυτό δίνει γνώσεις εύληπτες στον κάθε αναγνώστη, διότι στηρίζεται όχι μόνο σε βιβλιογραφία αλλά και σε επί τόπoυ παρατηρήσεις"

Transcript

1

2

3 Πρόλογος Τα πρώτα κείμενα του βιβλίου γράφθηκαν το έτος 2000, ως σημειώσεις του μαθήματος «Φυτοτεχνολογία», στη Σχολή Τεχνολόγων Γεωπονίας του Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης, όταν εργάσθηκα ως ωρομίσθιος καθηγητής. Με αυτές τις σημειώσεις, που έκτοτε αναλύονταν και συμπληρώνονταν με νέες παρατηρήσεις στη φύση και τις καλλιέργειες και αναζητήσεις σε σχετική βιβλιογραφία, συγκεντρώθηκαν περί τις εξακόσιες σελίδες κειμένου και περί τις επιλεγμένες φωτογραφίες. Οι φωτογραφίες ήταν προϊόν κοπιαστικών, μοναχικών ως επί το πλείστον, εξορμήσεων σε βουνά, λόφους, πεδιάδες, κοιλάδες, χωράφια καλλιεργημένα και χέρσα όλων των διαμερισμάτων της χώρας μας. Το υλικό αυτό, κείμενα και φωτογραφίες, που αφορούσε τα φυτά και την καλλιέργειά τους, όταν ήλθε η ώρα της δημοσίευσής του, μοιράσθηκε σε τρία βιβλία, τα εξής: i) Το ανά χείρας «Φυτολογία - Γενική Βοτανική Σπερματοφύτων, Μορφολογία-Φυσιολογία- Πολλαπλασιασμός», ii) «Βασίλειο των Φυτών: Από τον Linnaeus στον Woese, Φωτογραφικό Φυτολόγιο, APG II ταξινόμηση Aγγειοσπέρμων» και iii) «Η Τέχνη του Καλλιεργείν: Γενική Γεωργία-Κηπουρική-Δενδροκομία». Το κείμενο του βιβλίου είναι κυριολεκτικά συνυφασμένο με πεντακόσιες έγχρωμες φωτογραφίες για τη ρίζα, τους βλαστούς, τα φύλλα, τις ταξιανθίες, τους καρπούς, για το φύτρωμα και τον πολλαπλασιασμό, που αντίστοιχα βιβλία έχουν συνήθως σχεδιαγράμματα. Οι φωτογραφίες είναι κατά τέτοιο τρόπο επιλεγμένες, ώστε ο αναγνώστης να γνωρίσει πολλά φυτά με τα κοινά και επιστημονικά τους ονόματα που καλλιεργούνται, ως παραγωγικά ή καλλωπιστικά ή είναι αυτοφυή ποώδη, θαμνώδη, δενδρώδη των αγρών και των δασών. Με τις φωτογραφίες ο αναγνώστης εκτός του ότι διαβάζει, παρατηρεί και μέρος της φύσης ή μάλλον παρατηρεί και διαβάζει. Το μόνο μειονέκτημα των φωτογραφιών είναι το ανέβασμα του κόστους της έκδοσης.

4 6 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Έτσι το βιβλίο αυτό δίνει γνώσεις εύληπτες στον κάθε αναγνώστη, διότι στηρίζεται όχι μόνο σε βιβλιογραφία αλλά και σε επί τόπoυ παρατηρήσεις των φυτών. Η αναλυτική και ορισμένες φορές λεπτομερής παράθεση των θεμάτων της Μορφολογίας, Φυσιολογίας και του Πολλαπλασιασμού, με επεξηγηματική παράθεση φωτογραφιών, καθιστούν το πόνημα αυτό χρήσιμο σε κάθε φιλομαθή, οποιασδήποτε δουλειάς και ειδικότητας, που ενδιαφέρεται να γνωρίσει τα φυτά. Κυρίως όμως θα είναι βοήθημα φυτολογίαςβοτανικής για τους μαθητές τεχνικών και θεωρητικών λυκείων καθώς και συμβουλευτικό γνωστικό βοήθημα για τους δασκάλους και καθηγητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, εφόσον το αντικείμενο διδασκαλίας τους έχει σχέση με τα φυτά. Επειδή δε η ύλη του στηρίζεται σε επιστημονικές παρατηρήσεις συνεπικουρούμενες από σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία, μπορεί να αποτελέσει και συμπληρωματικό βοήθημα σε σπουδαστές και φοιτητές της ανώτατης εκπαίδευσης, δηλαδή και σε αυτούς που φιλοδοξούν να γίνουν ειδικοί σε κάποιο κλάδο που έχει σχέση με τα φυτά. Δρ Θεόδωρος Β. Κουτσός

5 Περιεχόμενα Τα φυτά η αρχή της ζωής... 9 Μέρος 1. Μορφολογία 1.1 Κύτταρο Ιστοί Όργανα Ρίζα Βλαστός Μεταμορφώσεις βλαστού Βλαστικές μορφές, πόα, θάμνος, δένδρο Ο βλαστός των πολυετών σπερματοφύτων Φύλλα Φυλλοταξίες Απλά και σύνθετα φύλλα Εμφάνιση του ελάσματος των φύλλων Τα φύλλα των αγρωστωδών Μεταμορφώσεις των φύλλων Αναπαραγωγικά όργανα Άνθη Ο λειτουργικός ρόλος των ανθέων Ταξιανθίες Καρποί Σπόρος Βοτανική περιγραφή των φυτικών ειδών Μέρος 2. Φυσιολογία 2.1 Φωτοσύνθεση-μηχανισμός Περιβαλλοντολογικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες

6 8 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ 2.2 Αναπνοή Διαπνοή Απορρόφηση του νερού Συντελεστής διαπνοής Βιολογικός κύκλος Φύτρωμα. Βλαστική και φυτρωτική ικανότητα Η ετοιμότητα των σπόρων για βλάστηση. Λήθαργος των σπόρων Οι κατάλληλες συνθήκες υγρασίας, θερμοκρασίας, αερισμού και φωτισμού Τρόποι φυτρώματος Αύξηση-ανάπτυξη Ωρίμανση Μέρος 3. Πολλαπλασιασμός (αναπαραγωγή) 3.1 Εγγενής τρόπος πολλαπλασιασμού Αγενής τρόπος πολλαπλασιασμού Μεταμορφωμένοι βλαστοί Άλλοι τρόποι αγενούς πολλαπλασιασμού Μοσχεύματα Μικροπολλαπλασιασμός Εμβολιασμός. Μέθοδοι εμβολιασμού α Ενοφθαλμισμός β Αγγλικός ή επιτραπέζιος εμβολιασμός γ Εμβολιασμός επαφής Παραφυάδες Καταβολάδες Βιβλιογραφικές πηγές Ευρετήριο ορολογίας κατά κεφάλαιο Ευρετήριο φωτογραφιών των φυτών με τα κοινά τους ονόματα

7 Τα φυτά, η αρχή της ζωής Ο ι πρώτοι ζώντες οργανισμοί της δημιουργίας έπρεπε να μπορούν να τρέφονται με ανόργανες ουσίες, αφού δεν υπήρχαν ζώντες οργανισμοί που θα δημιουργούσαν τις οργανικές ουσίες. Οι ανόργανες ουσίες όμως ως γνωστόν δεν παρέχουν ενέργεια. Έτσι, παράλληλα με τη δυνατότητα τροφής από ανόργανες ουσίες, έπρεπε να μπορούν να αξιοποιούν κάποια υπάρχουσα ενέργεια έξω από τα φυτά. Η μοναδική ενέργεια που υπήρχε, όπως υπάρχει και τώρα άφθονη και ανεξάντλητη, ήταν η ενέργεια του ήλιου, η οποία έφθανε και φθάνει στη γη ως ακτινοβολία φωτός. Οργανισμοί που μπορούν και τρέφονται με ανόργανες ουσίες και λαμβάνουν ενέργεια από τις ακτίνες του ήλιου είναι μόνον εκείνοι που μπορούν και συνθέτουν οργανικές ουσίες με τη βοήθεια του φωτός, δηλαδή φωτοσυνθέτουν. Φυτικούς οργανισμούς που φωτοσυνθέτουν συναντούμε από τους πιο μικροσκοπικούς προκαρυωτικούς (φυτοπλαγκτόν) μέχρι τους πιο μεγάλους ευκαριωτικούς οργανισμούς, που είναι τα φυτά. Τα φυτά φωτοσυνθέτουν οργανικές ουσίες και τις χρησιμοποιούν αφενός για πηγή ενέργειας μέσω της αναπνοής τους και αφετέρου για τη δόμηση του σώματός τους, για να επιτελούν τις λειτουργίες της ζωής (αύξηση, ανάπτυξη, εξασφάλιση απογόνων). Για τους ίδιους σκοπούς, δηλαδή κάλυψη ενεργειακών αναγκών και δόμηση του σώματος, τις οργανικές ουσίες των φυτών τις χρησιμοποιούν, λαμβάνοντάς τες ως τροφή, και όλες οι άλλες μορφές ζωής που εμφανίσθηκαν μετά τα φυτά: ιχθείς, πτηνά, ζώα κ.λπ. Έτσι, τα φυτά είναι η βάση της ζωής και για τους υπόλοιπους οργανισμούς, καθόσον αποτέλεσαν και αποτελούν τον πρώτο κρίκο της τροφικής αλυσίδας. Τα φυτά και τα προϊόντα τους είναι και βασική τροφή του ανθρώπου. Πέραν όμως της βασικής τροφής, τα φυτά είναι για τον άνθρωπο και πηγή ευφραντικών ουσιών (καφές, κακάο, τσάι, καπνός) και αλκοολούχων (κρασί, μπύρα, ούζο) και μη ποτών. Από τα φυτά ο άνθρωπος παίρνει και πολλά φάρμα-

8 10 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ κα. Υπάρχει μεγάλος κατάλογος φαρμακευτικών φυτών. Η ασπιρίνη, που αποτελεί το πιο γνωστό φάρμακο στον κόσμο, προήλθε από μια ουσία που βρέθηκε στο φλοιό του δέντρου της ιτιάς (σήμερα παρασκευάζεται συνθετικά στα χημικά εργοστάσια). Τα φυτά μάς παρέχουν επίσης διάφορα υλικά για την ένδυση, την κατοικία, την πρώτη ύλη του χαρτιού, των ελαστικών κ.ά. Στην ένδυση χρησιμοποιούνται οι ίνες του λιναριού και του βαμβακιού, αλλά και το μετάξι, καθόσον η παραγωγή του μεταξιού είναι αδύνατη χωρίς την καλλιέργεια των φυτών μουριάς. Στις οικοδομές και στην επιπλοποιία χρησιμοποιούνται κορμοί δένδρων. Στα ελαστικά αυτοκινήτων βασική πρώτη ύλη είναι το κόμμι φυτών (καουτσουκόδενδρο, Ficus elastica). Τελευταία, ορισμένα φυτά χρησιμοποιούνται και για παραγωγή βιοκαυσίμων, τα οποία είναι εναλλακτική λύση για τα όχι ανεξάντλητα προϊόντα του πετρελαίου. Τα φυτά είναι ακόμη το πνευμόνι, το στολίδι και το άρωμα του πλανήτη γη. Τα ευεργετήματα αυτά δεν προέρχονται μόνο από τα φυτά των δασών και τα λουλούδια ορισμένων καλλωπιστικών ή αρωματικών φυτών. Κάθε φυτό, μικρό ή μεγάλο, στη γλάστρα, στον κήπο, στο χωράφι, ακόμη και το τελευταίο χορταράκι που φυτρώνει στο λιβάδι, στο βουνό, στις άκρες των δρόμων, πάνω στα βράχια, στην άμμο ή μέσα στα έλη, παίζει όλους τους παραπάνω ρόλους, δηλαδή καθαρίζει, στολίζει και αρωματίζει το περιβάλλον και στηρίζει τη ζωή στον πλανήτη που ζούμε. Εξάλλου ο παράδεισος της Εδέμ ήταν ένας κήπος με πολλά είδη φυτών. Τα φυτά είναι οι ζωντανοί οργανισμοί της γης που δε σταματούν μπροστά σε καμιά δυσκολία. Είναι εφοδιασμένα με όλους τους μηχανισμούς επιβίωσης. Δημιουργούν μόνα τους ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσουν και να διαιωνίσουν το είδος τους. Βγάζουν εναέριες ρίζες, υπόγειους βλαστούς, δημιουργούν οξυγόνο στις ρίζες σε εδάφη που νεροκρατούν. Βγάζουν άλλο όργανο όταν χάσουν κάποιο ή μεταμορφώνουν τα όργανά τους (βλαστοί γίνονται φύλλα έλικες ή αγκάθια) όταν απαιτείται. Φυτρώνουν και επιζούν πάνω στα βράχια (Εικ. 1, 2 και 3), στις πέτρες (Εικ. 4), στα χαλίκια (Εικ. 5), στην άμμο (Εικ. 6), σε στάσιμα νερά (Εικ. 7) και σε ρεύματα (Εικ. 8). Δεν τα εμποδίζουν στο φύτρωμά τους ούτε οι δρόμοι (Εικ. 9 και 10) ούτε το μπετόν (Εικ. 11), φυτρώνουν παντού (Εικ. 12 και 13) και επιζούν και όταν τα ακρωτηριάζουμε ή τα ξεριζώνουμε (Εικ. 14). Αντέχουν σε αντίξοες καιρικές συνθήκες (Εικ. 15), στο χρόνο (Εικ. 16) και ανανεώνονται όταν τα καίμε (Εικ. 17). Δίνουν καρπό και σε μέρη που απορούμε όχι μόνο για το πού βρήκαν τα μέσα να τραφούν αλλά και πώς φύτρωσαν (Εικ. 18). Για την επιβίωση, τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοσή τους συνεργάζονται με άλλους οργανισμούς, είτε αυτοί είναι άλλα φυτά, είτε έντομα (Εικ. 19), πτηνά και ζώα. Ακόμη φροντίζουν και για τα φυτά που θα τα διαδεχτούν, όταν συμ-

9 Τα φυτά, η αρχή της ζωής 11 βιούν με άλλους οργανισμούς (ψυχανθή και όχι μόνο), για να τρέφονται όχι μόνο τα ίδια, αλλά και για να βοηθούν και τα επόμενα φυτά που θα εγκατασταθούν στο έδαφός τους. Αξίζει λοιπόν τον κόπο να τα γνωρίσει και να ασχοληθεί κανείς μαζί τους, καθώς η ζωή άρχισε από αυτά και είναι αυτά που στηρίζουν τη ζωή στη γη μας. Τα φυτά είναι αντικείμενο της φυτολογίας ή της βοτανικής, όπως επίσης λέγεται. Ειδικότερα, η βοτανική επιστήμη ασχολείται με τη μορφολογία, τη φυσιολογία, τη βοτανική ταξινόμιση, την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των φυτών. Αποτελεί βασικό μάθημα και απαραίτητο γνωστικό εφόδιο για πολλούς επιστήμονες, όπως βιολόγους, γεωπόνους, δασολόγους, αλλά και φαρμακοποιούς και γενετιστές. Ιστορικά ο πρώτος μελετητής των φυτών ήταν ο Αριστοτέλης ( π.χ.). Στα «Φυσικά» του υπάρχει «Γραμματεία» με τίτλο «Περί φυτών». Το έργο του Αριστοτέλη το συνέχισε ο μαθητής του Θεόφραστος, από την Eρεσό της Λέσβου ( π.χ.), ο οποίος έγραψε δύο σπουδαία συγγράμματα. Το πρώτο «Περί των φυτών ιστορία» (9 βιβλία, όπου αναφέρονται ονόματα, περιγραφή, καταγωγή και ιαματικές ιδιότητες πολλών φυτών) και το δεύτερο «Περί φυτών αιτιών» (6 βιβλία, που είναι συνέχεια του προηγούμενου και ερμηνεύει βάσει των Αριστοτελικών δογμάτων τη γένεση και τις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών). Ο Θεόφραστος με τα περισπούδαστα συγγράμματά του επισφράγησε το έργο που άρχισε ο Αριστοτέλης και από πολλούς θεωρείται ο πατέρας της βοτανικής επιστήμης. Επίσης τον 1 ο αιώνα μ.χ., ασχολήθηκε με τα φυτά ο Πεδάνιος Διοσκουρίδης ο Αρναζαβεύς, ο οποίος αναφέρθηκε κυρίως στη θεραπευτική αξία των φυτών, καθόσον περιγράφει «ιατρικές ύλες», από τις οποίες οι 794 είναι φυτικές. Πολύ αργότερα, αφού πέρασαν πάνω από δύο αιώνες από το τέλος του μεσαίωνα, άρχισαν να ασχολούνται πάλι ορισμένοι με τα φυτά. Πρώτος ήταν ο Γάλλος βοτανολόγος Joseph Pitton de Tournefort ( ) και ακολούθησε ο Κάρολος Λινναίος (Carl Linné ή Carolus Linnaeus ), Σουηδός φυσιοδίφης, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ουψάλα. Ο Λινναίος ασχολήθηκε κυρίως με την ταξινόμηση όλου του έμβιου κόσμου, φυτών και ζώων και γι αυτό θεωρείται ο πατέρας της ταξινόμησης του φυτικού και ζωικού βασίλειου. Το πιο σπουδαίο έργο του είναι το «Species plantarum και Systema Naturae».

10 12 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Εικ. 1. Φλώμος (Verbascum sp.) σε κατακόρυφο γρανιτένιο βράχο. (Όλυμπος 19/6/2007) Εικ. 2. Δίκταμο (Origanum dictamnus) σε βράχια. (Ψηλορείτης 7/11/2008)

11 Τα φυτά, η αρχή της ζωής 13 Εικ 3. Κρίταμο (Crithmum maritimum) σε βράχους. (Δίκελλα, Ν. Έβρου 21/6/2008) Εικ 4. Υπέρικο (Hypericum vesiculosum) σε πέτρες. (Όλυμπος 21/6/2007)

12 14 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Εικ. 5. Κυκλάμινα (Cyclamen sp.) σε χαλίκια. (Καλλίδρομο Ν. Φθιώτιδος, 12/10/2005) Εικ. 6. Κρίνος της θάλασσας (Pancratium maritimum) σε παραλιακή αμμουδιά. (Ελαφόνησος, 18/8/2008)

13 Τα φυτά, η αρχή της ζωής 15 Εικ. 7. Νούφαρα (Nyphaea alba) στη λίμνη Κερκίνη Ν. Σερρών. (14/6/2008) Εικ. 8. Νεραγκούλα (Ranunculus aquaticus) σε ρεύμα του ποταμού Λούρου. (5/5/2008)

14 16 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Εικ. 9. Σολανό (Solanum eleagnifolium) στη μέση της ασφάλτου. (Θεσσαλονίκη 27/5/2007) Εικ. 10. Ασπράγκαθο (Galactites tomentosa) σε μπετόν και άσφαλτο. (Εθνική οδός Αμφιλοχίας - Αγρίνιου, 7/ 5/2008)

15 Τα φυτά, η αρχή της ζωής 17 Εικ. 11. Ζωχός ο αγκαθωτός (Sonchus asper) στην είσοδο πολυκατοικίας. (Θεσσαλονίκη, 15/ 3/2008) Εικ. 12. Κόκκινη βαλεριάνα (ανάλατος, Centranhus ruber) σε βάση παραδοσιακού γεφυριού της Ηπείρου. (8/5/2008) Εικ. 13. Κάπαρη νησιώτικη (Capparis ovata) και κρίταμο (Crithmum maritimum) στο μουράγιο του Γαλαξειδίου. (18/7/2008)

16 18 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Εικ. 14. Τα δένδρα επιζούν και όταν προσπαθούμε να τα ξεριζώσουμε. (Αρναία, 9/7/2007) Εικ. 15. Φασκόμηλο (Salvia triloba συν. S. fruticosa) ακμαίο και μέσα στο χιόνι. (Θέρμη, 6/2/2006)

17 Τα φυτά, η αρχή της ζωής 19 Εικ. 16. Αγέραστη ελιά (Olea europaea) Βουβών. (Μνημείο της Φύσης) Δήμος Κολυμβαρίου Ν. Χανίων. (11/11/2005) Εικ. 17. Κουμαριά (Urbutus unedo) που κάηκε και αναβλάστησε. (Πελοπόννησος, 20/8/2008)

18 20 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Εικ. 18. Φυτό σταριού, (Triticum durum) που φύτρωσε στην άκρη δρόμου, αδέλφωσε και έδωσε καρπό, δίνει ένα μήνυμα αισιοδοξίας. (Εγνατία οδός, παράκαμψη Καβάλας 10/6/2008) Εικ. 19. Φακελωτή (Facelia tanacetifolia) και μέλισσες. H φακελωτή κατ εξοχήν μελισσοτροφικό φυτό δίνει τροφή στις μέλισσες και αυτές την ευεργετούν με την επικονίασή της.

19 Μέρος 1 Μορφολογία των σπερματοφύτων

20

21 1.1 Κύτταρο βασική δομική μονάδα των φυτών, όπως και όλων των ευκαρυωτικών οργανισμών, είναι το κύτταρο. Το 1665 ο Ρόμπερτ Χουκ, χρησιμοποιώντας Η ένα πολύ απλό μικροσκόπιο, είδε τα κύτταρα σε φελλό [φλοιός ενός είδους βελανιδιάς (Quercus suber L.) της Ιβηρικής χερσονήσου] και κατόπιν σε ζωντανό ιστό φυτών. Στα ευκαρυωτικά κύτταρα, εν αντιθέσει με τα προκαρυωτικά (βακτήρια, κυανοφύκη, σπειροχαίτες κ.ά.), ο πυρήνας είναι καλυμμένος με μια μεμβράνη, που τον ξεχωρίζει από το άλλο μέρος του κυττάρου, το κυτόπλασμα, και το DNA τους είναι οργανωμένο σε χρωμοσώματα. Η όλη ύλη του ζωντανού περιεχομένου του κυττάρου (πυρήνας και κυτόπλασμα μαζί) ονομάζεται πρωτόπλασμα ή πρωτοπλάστης και περιβάλλεται από μια μεμβράνη που λέγεται πλασματική μεμβράνη ή πλασμαλήμμα. Τα φυτικά κύτταρα μορφολογικά διαφέρουν από τα ζωικά στο ότι, εκτός της πλασματικής μεμβράνης, έχουν ακόμη ένα εξωτερικό περίβλημα, το κυτταρικό τοίχωμα. Επιπλέον τα φυτικά κύτταρα (Εικ. 1.1,1) έχουν ακόμη και κάποια άλλα οργανίδια, τα πλαστίδια, ενώ συνήθως ένα μεγάλο μέρος τους καταλαμβάνεται από ξεχωριστό χώρο, το χυμοτόπιο, που είναι γεμάτο με υγρά. Χυμοτόπιο δεν υπάρχει στα ζωικά κύτταρα. Έτσι, το κυτταρικό τοίχωμα, τα πλαστίδια και το χυμοτόπιο είναι τα τρία βασικά γνωρίσματα δομικής φύσης των φυτικών κυττάρων που τα ξεχωρίζουν από τα ζωικά. Εκτός από τις δομικές διαφορές υπάρχουν και φυσιολογικές διαφορές. Εικ. 1.1,1. Σχηματική παράσταση ενός τυπικού φυτικού κυττάρου, θεμελιώδους ιστού.

22 24 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Τα φυτικά κύτταρα επιζούν για πάρα πολύ καιρό όταν αφαιρεθούν από το φυτό. Αυτή η ιδιότητα καθιστά τα φυτά εύκολα στον αγενή πολλαπλασιασμό, αλλά και σε άλλα θέματα που έχουν σχέση με τη διατροφή των φυτών. Π.χ. όταν τρώμε νωπά λαχανικά πέντε και δέκα ημερών, τα κύτταρά τους είναι ζωντανά, αρκεί να είναι στοιχειωδώς συντηρημένα. Το ότι τα κύτταρα των νωπών λαχανικών είναι ζωντανά, ακόμη και όταν έχουν ξεριζωθεί ή κοπεί, φαίνεται από το εξής απλό πείραμα: Φυτά πράσου κόπηκαν κάθετα στο μέσο περίπου του βλαστού. Κρατήθηκαν τα κάτω μέρη των φυτών και τοποθετήθηκαν στο ψυγείο, συσκευασμένα σε πλαστική σακούλα για να αποφευχθεί η αφυδάτωση. Μετά από τρεις βδομάδες οι κάθετες τομές τους παρουσίαζαν την κατάσταση της εικόνας 1.1,2. Τα εσωτερικά σωληνώδη φύλλα, από τα οποία απαρτίζεται ο βλαστός, μεγάλωσαν από την τάνυση και πολύ πιθανόν και από πολλαπλασιασμό κυττάρων (τα μεριστωματικά κύτταρα των φύλλων του πράσσου βρίσκονται λίγο πάνω από τις ρίζες). Όσο πιο εσωτερικά ήταν τα φύλλα, τόσο πιο πολύ μεγάλωσαν, διότι τα κύτταρα των φύλλων των εσωτερικών στρώσεων του βλαστού του πράσου (πρόκειται περί ψευδοβλαστού, βλ. παρακάτω Κεφ ) είναι νεώτερα από τα φύλλα των εξωτερικών στρώσεων. Τα φυτικά κύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους με τις πλασμοδέσμες που περνούν από κάποια κοινά ανοίγματα των κυτταρικών τοιχωμάτων των γειτονικών κυττάρων. Τα ανοίγματα αυτά ονομάζονται βοθρία. Από τα πλαστίδια ενός φυτικού κυττάρου, τα περισσότερα και σημαντικότερα είναι οι χλωροπλάστες, οι οποίοι διαθέτουν ειδικές χρωστικές χαμηλού μοριακού βάρους που είναι γνωστές ως χλωροφύλες μέσω των οποίων διεξάγεται η λειτουργία της φωτοσύνθεσης (βλ. Κεφ. 2.2). Ένα κύτταρο ενός φύλλου μπορεί να έχει μέχρι και 50 χλωροπλάστες που αντιστοιχούν σε πυκνότητα περίπου τέτοιων οργανιδίων ανά mm 2. Εκτός των χλωροπλαστών τα φυτικά κύτταρα περιέχουν και άλλα πλαστίδια, όπως χρωμοπλάστες και αμυλοπλάστες. Οι χρωμοπλάστες συνθέτουν και αποταμιεύουν χρωστικές ουσίες (λυκοπένιο, καροτένιο) και οι αμυλοπλάστες άμυλο. Σημείο κο πής Εικ. 1.1,2. Ψευδοβλαστοί πράσου (Allium porrum) 3 εβδομάδες μετά την κοπή τους.

23 1.2 Ιστοί Τα κύτταρα των φυτών είναι οργανωμένα σε ομάδες και καθεμιά ομάδα επιτελεί κάποια συγκεκριμένη λειτουργική εργασία. Αυτές οι ομάδες ονομάζονται ιστοί. Κάθε ιστός έχει τη δική του λειτουργία. Οι κυριότεροι ιστοί είναι: Το παρέγχυμα ή θεμελιώδης ιστός, με κύριο ρόλο τη φωτοσύνθεση, αλλά και την αποταμίευση και τη μεταφορά θρεπτικών συστατικών. Είναι ο κύριος ιστός των φύλλων. Το κολέγχυμα και το σκληρέγχυμα, που έχουν το ρόλο του σκελετού και της στήριξης του φυτού, αποτελούν το στηρικτικό σύστημα του φυτού. Το κολέγχυμα είναι στηρικτικός ιστός των αυξανομένων οργάνων των υπεργείων οργάνων των δικοτύλων, αποτελούμενος από ζωντανά κύτταρα, ενώ το σκληρέγχυμα είναι στηρικτικός ιστός των οργάνων που συμπλήρωσαν την ανάπτυξή τους, γι αυτό αποτελείται από νεκρά κύτταρα. Τα αγγεία και οι τραχεΐδες (Εικ. 1.2,1) είναι τα αγωγά στοιχεία του νερού και των ανοργάνων ιόντων από τη ρίζα προς τα φύλλα. Αποτελούνται από νεκρά αποξυλωμένα κύτταρα. Στα αγγεία μπορεί να λείπουν τελείως τα εγκάρσια τοιχώματα των κυττάρων και να είναι κανονικοί λεπτοί τριχοειδείς σωλήνες (Εικ. 1.2,1). Οι τραχεΐδες είναι επιμηκυσμένα κύτταρα που επικοινωνούν μεταξύ τους με τα βοθρία των εγκαρσίων τοιχωμάτων που είχαν όταν ήταν ζωντανά κύτταρα, πριν διαμορφωθούν σε τραχεΐδες. Στα κατακόρυφα τοιχώματά τους επικάθονται σκληρεγχυματικές ίνες. Τα αγγεία και οι τραχεΐδες είναι και στηρικτικά στοιχεία των βλαστών. Τη μεταφορά των θρεπτικών ουσιών, δηλαδή των προϊόντων της φωτοσύνθεσης από τα φύλλα προς τη Αγγείο Εικ. 1.2,1. Αγωγά στοιχεία του νερού. Τραχ αχεΐ δες

24 26 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ ρίζα, τα άνθη και τους καρπούς, την επιτελούν οι ηθμοί, οι οποίοι εν αντιθέσει με τα αγγεία και τις τραχεΐδες αποτελούνται από ζωντανά κύτταρα. Τα αγγεία, οι τραχεΐδες και οι ηθμοί είναι συνήθως παράλληλα τοποθετημένοι και αποτελούν ένα σύστημα ιστών και λέγονται ηθμαγγειώδεις δεσμίδες. Η διάταξη των ηθμών και των αγγείων στις ηθμαγγειώδεις δεσμίδες είναι χαρακτηριστική για κάθε φυτό. Οι νευρώσεις των φύλλων είναι ηθμαγγειώδεις δεσμίδες. Η επιδερμίδα είναι ο καλυπτήριος ιστός και έχει προστατευτικό ρόλο. Ο μεριστωματικός ιστός, ο οποίος βρίσκεται: (1) στα επάκρια σημεία και με το συνεχή σχηματισμό νέων κυττάρων συνεχίζει την επέκταση του βλαστού ή της ρίζας των φυτών (2) ανάμεσα στο ξύλωμα και το φλοίωμα, που τότε λέγεται κάμβιο. Το κάμβιο με το σχηματισμό νέων κυττάρων επιφέρει την κατ έτος αύξηση του πάχους του βλαστού των πολυετών δικοτυλήδονων φυτών. Στα μονοκοτυλήδονα πολυετή φυτά, π.χ. φοίνικες, η αύξηση του πάχους του βλαστού γίνεται κυρίως από την κορυφή. (Βλ. Κεφ Βλαστός πολυετών σπερματοφύτων). Ο εκκριτικός ιστός περιλαμβάνει εξειδικευμένα κύτταρα που επιτελούν τις λειτουργίες της παραγωγής και έκκρισης διαφόρων ουσιών. Π.χ οι νύσσουσες τρίχες των τσουκνίδων (είναι πολλά τα είδη) είναι μέρος του εκκριτικού ιστού των φυτών αυτών (Εικ. 1.2,2). Σε εκκριτικό ιστό ανήκουν και οι ελαιαδένες των αρωματικών φυτών της οικ. των Χειλανθών (Lamiaceae), των Σκιαδανθών (Apiaceae), των Αστερίδων (Asteraceae), Μυρτίδων (Myrtaceae), των Δαφνίδων (Lauraceae) και των Ρουτίδων (Rutaceae). Οι αδενικές τρίχες (που είναι μια κατηγορία ελαιαδένων), π.χ. των χειλανθών (ρίγανη, βασιλικός, θυμάρι φασκόμηλο, τσάι του βουνού κ.ά.), μπορούν να διακριθούν με ισχυρό μεγενθυτικό φακό σαν μικρές σταγονίτσες νερού πάνω στα διάφορα μέρη του φυτού. Εικ. 1.2,2. Εκκριτικός ιστός, (νύσσουσες τρίχες) στα φύλλα τσουκνίδας (Urtica urens).

25 1.3 Όργανα Μετά από τους ιστούς, το επόμενο επίπεδο οργάνωσης φυτικού οργανισμού είναι τα όργανα. Τα όργανα είναι σύνολα ιστών που συνεργάζονται αρμονικά προς εκτέλεση των λειτουργιών της ζωής. Τα όργανα των φυτών είναι η ρίζα, ο βλαστός, τα φύλλα, τα άνθη και οι καρποί. Τα τρία πρώτα όργανα τα αποκτούν αμέσως μετά το φύτρωμα (Εικ. 1.3,1), ενώ τα δύο τελευταία, που αποτελούν τα αναπαραγωγικά όργανα, τα αποκτούν αργότερα και ορισμένα πολυετή φυτά και μετά από μερικά έτη. Φύλλα Βλαστός Ρίζα Εικ. 1.3,1. Όργανα φυταρίου φασολιού (Phaseolus vulgaris) Ρίζα Η ρίζα είναι το υπόγειο μέρος του φυτού με το οποίο σταθεροποιείται το φυτό στο έδαφος. Η ρίζα προσλαμβάνει από το έδαφος το νερό και τις θρεπτικές ουσίες υπό μορφή ανοργάνων ιόντων, μέσω των ριζικών τριχιδίων της επιφανείας της. Το φύτρωμα του σπόρου ξεκινάει από την ανάπτυξη του ριζιδίου του εμβρύου. Στο κατώτερο σημείο του ριζιδίου βρίσκεται το αρχέφυτρο της ρίζας, το οποίο αποτελείται από μεριστωματικό ιστό που περιβάλλεται από την καλύπτρα. Τα επιδερμικά κύτταρα της καλύπτρας μεταβάλλονται σε εκκριτικό ιστό και εκκρίνουν βλενώδεις ουσίες για να βοηθούν τη διείσδυση της ρίζας στο έδαφος. Η καλύπτρα οδηγεί τη ρίζα πάντα προς τη γη. Η ιδιότητα που έχει η ρίζα να πηγαίνει προς τα κάτω λέγεται θετικός γεωτροπισμός, ενώ του βλα-

26 28 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ στού να πηγαίνει στην αντίθετη φορά ονομάζεται αρνητικός γεωτροπισμός. Γενικά η ιδιότητα του βλαστού ή της ρίζας να πηγαίνει προς κάποια κατεύθυνση, υπό την επήρεια κάποιου εξωτερικού παράγοντα, λέγεται τροπισμός. Η ρίζα έχει και την ιδιότητα και του υδροτροπισμού, να πηγαίνει δηλαδή προς την κατεύθυνση που το έδαφος είναι υγρό. Η ρίζα δε φέρει οφθαλμούς, στομάτια, φύλλα και γόνατα, τα οποία παρατηρούνται μόνο στους βλαστούς. Το τελικό μέγεθος που θα φθάσει το ριζικό σύστημα ενός φυτού εξαρτάται από το είδος του φυτού, την ποικιλία, αλλά και από τη σύσταση και την υγρασία του εδάφους. Υπάρχουν ρίζες που έχουν κεντρικό άξονα με διακλαδώσεις και ρίζες χωρίς κεντρικό άξονα. Οι πρώτες λέγονται πασαλώδεις (Εικ ,1) και οι δεύτερες θυσανώδεις (Εικ ,2). Σε ορισμένα φυτά που έχουν πασαλώδεις ρίζες ο κεντρικός άξονας των ριζών διογκώνεται και οι ρίζες αυτές λέγονται γογγυλώδεις (Εικ ,3) και οι διογκώσεις ριζοκόνδυλοι. Υπάρχουν και φυτά που δημιουργούν κόνδυλους μέσα στο έδαφος που δεν είναι διογκωμένες ρίζες, αλλά διογκωμένοι βλαστοί που λέγονται βλαστοκόνδυλοι (Βλέπε παρακάτω Κεφ ). Πασαλώδεις ρίζες έχουν συνήθως τα βαθύριζα φυτά και θυσανώδεις τα επιπολαιόριζα φυτά. Οι πρώτες ρίζες που βγάζουν τα φυτάρια όταν φυτρώνουν οι σπόροι (σπορόφυτα) λέγονται εμβρυακές. Οι μόνιμες ρίζες, κυρίως των δικοτυλήδονων φυτών, προέρχονται από την εξέλιξη των εμβρυακών, δηλαδή οι μόνιμες ρίζες τους έχουν τις καταβολές τους στις εμβρυακές ρίζες. Σε ορισμένα όμως μονοκοτυλήδονα φυτά, π.χ. σιτηρά, οι εμβρυακές ρίζες καταστρέφονται και πριν καταστραφούν αναπληρώνονται με νέες ρίζες, που εκφύονται από κάποιο μέρος του φυτού εντός του εδάφους. Οι ρίζες αυτές λέγονται επιγενείς και κάποιο χρονικό διάστημα συνυπάρχουν με τις εμβρυακές (Εικ ,4 και Εικ ,5). Οι επιγενείς ρίζες του αραβόσιτου αναπτύσσονται μερικές φορές και έξω από το έδαφος (Εικ ,6). Οι επιγενείς ρίζες σχηματίζονται όχι μόνο για να αντικαταστήσουν τις εμβρυακές, αλλά σε ορισμένα φυτά δημιουργούνται και για διάφορους λειτουργικούς ρόλους, όπως δημιουργία επιπλέον επιφάνειας αναπνοής, δημιουργία επιπλέον ριζών θρέψης ή για βοήθεια στη στήριξη και την αναρρίχηση (π.χ. κισσός). Βλαστοί ορισμένων φυτών που εκπτύσσουν εύκολα επιγενείς ρίζες χρησιμοποιούνται για τον πολλαπλασιασμό τους και λέγονται μοσχεύματα (βλ. κεφ. 4.2). Οι ρίζες των μοσχευμάτων είναι επιγενείς ρίζες θρέψης. Επιγενείς είναι επίσης οι ρίζες που εκπτύσσονται στα εναέρια μέρη του κισσού (αναρριχώμενο αειθαλές τοξικό φυτό) (Εικ ,7) και του παρθενοκισσού (αναρριχώμενο φυλλοβόλο φυτό) (Εικ ,8). Οι επιγενείς ρίζες του παρθενοκισσού παρουσιάζουν τροπισμό επαφής και όπου ακουμπούν δημιουργούν βεντούζες που τον βοηθούν για τη στήριξη και την αναρρίχηση, ακόμη και σε οριζόντιες επιφάνειες οροφής (ταβάνια).

27 ΜΕΡΟΣ 1. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ 1.3 Όργανα 29 Εικ ,1. Πασαλώδεις ρίζες. Εικ ,2. Θυσανώδεις ρίζες.

28 30 Θ. Β. ΚΟΥΤΣΟΣ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ - ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Οι ρίζες, εκτός των όσων αναφέρθηκαν, χρησιμεύουν στα φυτά και ως αποθήκες των θρεπτικών ουσιών που παράγονται στα φύλλα. Αυτό συμβαίνει σχεδόν σε όλα τα φυτά, όμως σε εκείνα που έχουν για το σκοπό αυτό γογγυλώδεις ρίζες (Εικ ,3) οι αποθηκεύσεις είναι μεγαλύτερες. Σπορόφυτο σιταριού Μόνιμες ρίζες Εμβρυακές ρίζες Εικ ,3. Γογγυλώδης ρίζα. Σπόρος που φύτρωσε και έδωσε το φυτό Εικ ,4. Εμβρυακές και μόνιμες (επιγενείς) ρίζες σιταριού (Triticum sp.).

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Κεφάλαιο 3 Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Τα µέρη ενός αντιπροσωπευτικού σπερµατόφυτου Οβλαστός: (α) στηρίζει τα φύλλα και τα άνθη, (β) µεταφέρει νερό και ανόργανα άλατα από τις ρίζες προς όλα τα εναέρια µέρη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ Ταξινόμηση και ονοματολογία

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ

www.cyprusbiology.com ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ www.cyprusbiology.com ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Λουκάς Νικολάου 2007-08 Λουκάς Νικολάου 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α : ΕΡΕΥΝΩ ΤΗ ΦΥΣΗ Κεφάλαιο 1: Οι µέθοδοι της επιστήµης Σελίδες 8-11 Φυσιογνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς

Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς Το φυτικό σώμα απαρτίζεται από μεριστωματικούς και μόνιμους ιστούς Iστός: Μια ομάδα παρόμοιων σε μορφή κυττάρων, τα οποία βρίσκονται σε επαφή μεταξύ τους, διαθέτουν ομοειδές περιεχόμενο και επιτελούν συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των αγγειοσπέρμων (Magnoliophyta) Τα αγγειόσπερμα,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Α ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΑΠΑΡΤΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΦΥΤΑ.

Μέρος Α ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΑΠΑΡΤΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΦΥΤΑ. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ Βασικά μαθήματα μορφολογίας και φυσιολογίας Σπερματοφύτων ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ενδιαφέρον και η χρήση των φυτών στον άνθρωπο. Η ιστορία και η εξέλιξη της βοτανικής επιστήμης.

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Βλάστηση των σπερμάτων. Μελέτη των εξωγενών περιβαλλοντικών παραγόντων επηρεάζουν τη βλάστηση των σπερμάτων ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Βλάστηση των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (σελ. 8-11 βιβλίο ΥΑΠ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (σελ. 8-11 βιβλίο ΥΑΠ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (σελ. 8-11 βιβλίο ΥΑΠ) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φυσιογνωστικά είναι η επιστήμη που μελετά την φύση και ειδικότερα την κατασκευή και λειτουργία του φυσικού κόσμου, τους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών II

Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών II Τύποι φυτικών κυττάρων & ιστών II Στηρικτικοί ιστοί Οι στηρικτικοί ιστοί παρέχουν μηχανική στήριξη και προστασία Κολλέγχυμα Σκληρέγχυμα Κολλέγχυμα Παρέχει στήριξη και μηχανική αντοχή σε νεαρά κυρίως φυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΑΞΕΙΣ Α,Β & Γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΑΚΡΙΩΤΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΕ 11 ΠΙΤΣΙΝΗ ΑΝΤΑ ΠΕ 17 ΤΣΑΜΙΤΑ ΣΤΑΡΟΥΛΑ ΠΕ «ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΤΑ ΚΑΜΩΜΑΤΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Μορφολογία και Φυσιολογία Φυτών

Μορφολογία και Φυσιολογία Φυτών ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡ/ΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ και ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μορφολογία και Φυσιολογία Φυτών Εργαστηριακές Σημειώσεις Μάρθα Λαζαρίδου -Αθανασιάδου Καθηγήτρια ΤΕΙ 2009 Σελίδα 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Χ.Κ. ΚΙΤΣΑΚΗ 2008 1 Αντικείμενα της ενότητας Ορισμοί και έννοιες Σκοπός των διεργασιών της ανάπτυξης Πού και πώς πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΑΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος, Υποψήφια διδάκτωρ. Πανεπιστηµίου Αθηνών

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος, Υποψήφια διδάκτωρ. Πανεπιστηµίου Αθηνών Μορφολογικά γνωρίσµατα χρησιµοποιούµενα στην ταξινόµηση των φυτών. Ταξινοµική αξία των διαφόρων µορφολογικών χαρακτήρων: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθος, ταξιανθίες, καρποί. ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5 Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1ο Να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Μεγάλες ποσότητες ανοσοσφαιρινών εκκρίνονται από τα: α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία

Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία Μεταβολή Μεταβολή Μερίδιο 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 04/12 11/12 2012 Αξία σε Αξία σε Αξία σε Αξία σε Αξία

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Τομέας Βιολογίας Φυτών. Ασκήσεις Γενικής Βοτανικής. Γ. Αϊβαλάκις, Γ. Καραμπουρνιώτης, Κ. Φασσέας

Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Τομέας Βιολογίας Φυτών. Ασκήσεις Γενικής Βοτανικής. Γ. Αϊβαλάκις, Γ. Καραμπουρνιώτης, Κ. Φασσέας Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Τομέας Βιολογίας Φυτών Ασκήσεις Γενικής Βοτανικής Γ. Αϊβαλάκις, Γ. Καραμπουρνιώτης, Κ. Φασσέας Αθήνα 2008 1 Οι φοιτητές μπορούν να έχουν πρόσβαση σε φωτογραφίες από αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Για την παραγωγή του γίνεται ανάμειξη τηγμένης πρώτης ύλης με

Για την παραγωγή του γίνεται ανάμειξη τηγμένης πρώτης ύλης με Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ ΦΑΙΝΟΛΙΚΟΣ ΑΦΡΟΣ Ο φαινολικός αφρός γνωστός και σαν ισοκυανουρίνη είναι σκληροποιημένος αφρός ο οποίος όπως και οι πολυστερίνες ανήκει στα

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 Το µάθηµα: ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 4 Ο Εξάµηνο Ακαδηµαϊκό Έτος 2006-2007 1 Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑ Α: Στέλλα Κοκκίνη, καθηγήτρια Ρεγγίνα Καρούσου, λέκτορας Σοφία Λαυρεντιάδου, ΕΕ ΙΠ ΙΙ 2 1 ΤΡΟΠΟΙ Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2 ΓΕΩΡΓΙΑ, ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ ΑΛΙΕΙΑ 3 Αρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.)

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δρ Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια ΕΘΙΑΓΕ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Photos by Christina Christodoulou Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Χριστίνα Χριστοδούλου Γεωπόνος Μελισσοκομικού Κέντρου Κύπρου 1 Μέλισσα Έντομο ανήκει στα Υμενόπτερα. Θεωρείτε κοινωνικό και επικοινωνεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2 Η Εταιρεία Η Plants Βase είναι μια εταιρεία νεοσύστατη που εμπορεύεται φυτοχώματα και κομπόστ - εδαφοβελτιωτικά. Διαθέτει ευρεία και πάμπληθη γκάμα προϊόντων δικών της, ενώ παράλληλα με την άγαστη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια.

Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια. Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια. Το φυτό Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι γνωστό εδώ και αιώνες

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια.

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. ........ Tα δασογεωργικά συστήματα στην Ελλάδα καταλαμβάνουν έκταση 1.044.875 εκτ. που αντιστοιχεί στο 32% της συνολικής γεωργικής γης

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel Το γλυκό σόργοως ενεργειακή καλλιέργεια για την παραγωγή βιο-αιθανόλης ρ.κ. ήµας Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Φυτικής Παραγωγής, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Ηµερίδα: «Παραγωγή Βιοαιθανόλης από Γλυκό Σόργο» Βιο-καύσιµα

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για το Γυμνάσιο Περιεχόμενα ασκήσεων Παρατήρηση των μικρών γραμμάτων εφημερίδας Παρατήρηση φυτικών κυττάρων του φλοιού του κρεμυδιού (Allium cepa των Lilliaceae) Παρατήρηση πυρήνων φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσα και Ελλάδα μια Ευλογημένη Παρέα

Μέλισσα και Ελλάδα μια Ευλογημένη Παρέα Μέλισσα και Ελλάδα μια Ευλογημένη Παρέα Εισήγηση : Αικατερίνη Καλαϊτζίδου Τεχνολόγος Γεωπόνος Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής Π.Ε. Πέλλας Μελισσοκομία στην Ε.Ε Στοιχεία Μελιού Ετήσια Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ΚΩ ΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ- ΕΙΣΑΓΩΓΗ (ΘΕΣΗ 44) Αρ. Όνοµα πιστοποιητικού Εκδίδουσα αρχή Σχόλια

ΤΜΗΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ΚΩ ΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ- ΕΙΣΑΓΩΓΗ (ΘΕΣΗ 44) Αρ. Όνοµα πιστοποιητικού Εκδίδουσα αρχή Σχόλια ΤΜΗΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ΚΩ ΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ- ΕΙΣΑΓΩΓΗ (ΘΕΣΗ 44) Ζωντανά ζώα και ζωικά προϊόντα 30 Έγκριση για την εισαγωγή ζωντανών ζώων (όλα τα θηλαστικά ζώα, πτηνά, ερπετά, ωφέλιµα έντοµα, ψάρια,

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 8η ΙΑΛΕΞΗ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε σωµατικό κύτταρο φέρει στον πυρήνα του δύο όµοια αντίτυπα κάθε χρωµοσώµατος (διπλοειδής, 2Ν) αντίθετα από τα γενετικά που φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Νερό και Φυτικό Κύτταρο ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Η σημασία του νερού για τα φυτά Το νερό, που συμμετέχει με το μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλευτική δραστηριότητα

Μεταλλευτική δραστηριότητα Μεταλλευτική δραστηριότητα και μέλισσες A. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας, ΑΠΘ H μεταλλευτική δραστηριότητα στη Χαλκιδική θα επηρεάσει σημαντικά το περιβάλλον της μέλισσας και συνεπώς την ίδια τη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑΣ. ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ Βασικές γνώσεις - Φύλλα εργασίας

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑΣ. ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ Βασικές γνώσεις - Φύλλα εργασίας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑΣ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ Βασικές γνώσεις - Φύλλα εργασίας ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑ ΠΗΛΙΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα