2 ος Σπόνδυλος: Βελτίωση Επιδόσεων Επιχειρήσεων & Οργανισµών. Πράσινες Προµήθειες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2 ος Σπόνδυλος: Βελτίωση Επιδόσεων Επιχειρήσεων & Οργανισµών. Πράσινες Προµήθειες"

Transcript

1 2 ος Σπόνδυλος: Βελτίωση Επιδόσεων Επιχειρήσεων & Οργανισµών Πράσινες Προµήθειες ιδάσκων: Ευαγγελινός Κωνσταντίνος Επιµέλεια Εργασίας: Καλογηροπούλου Αικατερίνη Κούβαρη Μαρία Παντοπούλου Ιωάννα Ιούνιος 2007

2 Περίληψη Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να µελετηθεί το πλαίσιο στο οποίο γίνονται ενέργειες για το πρασίνισµα προµηθειών σε επιχειρήσεις ή οργανισµούς. Στη συγκεκριµένη περίπτωση, γίνεται µελέτη για τις προµήθειες του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, στο οποίο γίνονται ενέργειες για πιστοποίηση κατά EMAS. Για το λόγο αυτό και όσον αφορά στον τοµέα των προµηθειών, κατηγοριοποιήθηκαν οι προµηθευτές του Πανεπιστηµίου, ανά υπηρεσίες και προϊόντα που προσφέρουν, ώστε, προγραµµατισµένα, να ερωτηθούν πάνω σε θέµατα περιβαλλοντικά, τα οποία µπορεί να συνδέονται µε τη διαδικασία ή τις πρώτες ύλες που µπορεί να χρησιµοποιούν αντίστοιχα. Τα συµπεράσµατα που µπορούν να βγουν είναι πολύ σηµαντικά, εφόσον εκτός από τον τύπο των προµηθειών τους, θα προσεγγιστεί η άποψη και η διάθεσή τους, να ακολουθήσουν διαδικασίες φιλικότερες προς το περιβάλλον, ώστε να βοηθήσουν το Πανεπιστήµιο σε έγκριση πιστοποίησης κατά EMAS. 2

3 Περιεχόµενα 1. Εισαγωγή Η επίσηµη έναρξη των πράσινων των δηµόσιων προµηθειών Τι είναι οι Πράσινες προµήθειες Πρωτοβουλίες Πράσινης Προµήθειας Επίδραση στις ΜΜΕ (µικροµεσαίες επιχειρήσεις) Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις ιαγωνισµοί & Κριτήρια για Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις ιαδικασία Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Τα πλεονεκτήµατα και τα οφέλη από την χρήση Πράσινων Προµηθειών Προτεινόµενες ενέργειες για πρασίνισµα Περιβαλλοντικά Προγράµµατα ιαχείρισης EMAS, ISO EMAS Τα κύρια στάδια που οδηγούν στην πιστοποίηση EMAS Πλεονεκτήµατα EMAS ISO Πλεονεκτήµατα ISO Περιβαλλοντική ιαχείριση στα Πανεπιστήµια : Η περίπτωση του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας Η εφαρµογή του Συστήµατος Περιβαλλοντικής ιαχείρισης στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας

4 7. Οικολογικό Σήµα Νοµική καθοδήγηση σχετικά µε τον τρόπο χρήσης των οικολογικών σηµάτων και των βασικών προδιαγραφών τους στην διαδικασία των συµβάσεων Κατηγορίες οικολογικών σηµάτων Τρόπος απονοµής των Οικολογικών Σηµάτων Τα πιο γνωστά οικολογικά σήµατα ιαδικασία Πρασινίσµατος Προµηθειών Μεθοδολογία σύνταξης ερωτηµατολογίου Σκοπός της έρευνας Περιγραφή του ερωτηµατολογίου...29 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ...30 Βιβλιογραφία...35 Ιστότοποι

5 1. Εισαγωγή Είναι αναντίρρητη η άποψη ότι τις τελευταίες δεκαετίες, οι γρήγοροι ρυθµοί ανάπτυξης, καθώς και η υπέρµετρη χρήση της τεχνολογίας έφεραν την επιστηµονική κοινότητα αλλά και τις κοινωνίες είτε σε τοπικό, εθνικό είτε σε διεθνές επίπεδο, αντιµέτωπες µε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της οικονοµικής ανάπτυξης. Η άναρχη δόµηση, η υποβάθµιση του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος στο βωµό της οικονοµικής µεγέθυνσης, δηµιούργησαν την ανάγκη επαναπροσδιορισµού της έννοιας της ανάπτυξης. Πρόκληση για τον 21 ο αιώνα, είναι η επίτευξη καλύτερης ποιότητας ζωής, µε αποσύνδεση της οικονοµικής και κοινωνικής ευηµερίας από την κατανάλωση πόρων ενέργειας κι ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Κάτι τέτοιο απαιτεί αλλαγή του µοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης προς βιώσιµες κατευθύνσεις. Για να επιτευχθεί αυτή η αλλαγή δηµιουργήθηκε η ανάγκη συγκρότησης πολιτικών που θα στρέψουν την παραγωγή και την πώληση των προϊόντων στην κατεύθυνση της ποιότητας, καθώς και της προστασίας των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος εν γένει. Από αυτή την ανάγκη προέκυψαν οι πράσινες πολιτικές της αγοράς. Μια πράσινη πολιτική αγοράς είναι ένα επίσηµο σύνολο στόχων και οδηγιών που κατευθύνουν την εφαρµογή προγραµµάτων βάση των αρχών της αειφορίας. Από την άλλη πλευρά, οι αγοραστές λαµβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο των προϊόντων στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία κατά τη λήψη των αποφάσεων αγοράς, δίνοντας προτεραιότητα σε περισσότερα φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα, όταν η απόδοση ποιότητας και δαπανών είναι ίση ή ανώτερη. Στα πλαίσια της πράσινης πολιτικής δηµιουργήθηκε ένα ισχυρό εργαλείο της βιώσιµης ανάπτυξης, που µπορεί να επιφέρει θετικές αλλαγές στον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης, οι πράσινες προµήθειες. εδοµένων των µεγεθών κατανάλωσης, γίνεται αντιληπτό ότι ο µεγαλύτερος καταναλωτής προϊόντων και υπηρεσιών είναι το δηµόσιο, γι αυτό και απαιτείται η άµεση υιοθέτηση συστήµατος πράσινων προµηθειών σε αυτό τον τοµέα, η δηµιουργία δηλαδή πράσινων δηµόσιων προµηθειών. Γενικότερα, η προώθηση των Πράσινων Προµηθειών και η σταδιακή επέκτασή τους και στον βιοµηχανικό τοµέα, θα έχει θετικές επιρροές καθώς συµβάλει στην ενεργοποίηση των εργαλείων πιστοποίησης υπηρεσιών και προϊόντων (Ecolabel, EMAS, κ.ά), ενώ θα δώσει περιεχόµενο σε πολιτικές, όπως η Ολοκληρωµένη Πολιτική Προϊόντος, Ο.Π.Π. (Integrated Product Policy, IPP). 5

6 2. Η επίσηµη έναρξη των πράσινων των δηµόσιων προµηθειών Το Μάιο του 2001 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την Ανακοίνωση Μια Βιώσιµη Ευρώπη για έναν Καλύτερο Κόσµο: Μια Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Βιώσιµη Ανάπτυξη, για να επιτρέψει στα Κράτη Μέλη να εξετάσουν πώς να κάνουν καλύτερη χρήση της δηµόσιας προµήθειας για να ευνοηθούν τα πράσινα προϊόντα και οι πράσινες υπηρεσίες. Συνεισφέροντας σε αυτόν τον στόχο, στις 4 Ιουλίου 2001 η Επιτροπή εξέδωσε την Ερµηνευτική Ανακοίνωση COM (2001) 274 τελικό Κοινοτική νοµοθεσία εφαρµόσιµη στη δηµόσια προµήθεια και δυνατότητες ενσωµάτωσης περιβαλλοντικών εκτιµήσεων στη δηµόσια προµήθεια, εξηγώντας τις δυνατότητες για να ληφθούν υπόψη οι περιβαλλοντικές εκτιµήσεις στις δηµόσιες αγορές µέσα στο πλαίσιο της τρέχουσας νοµοθεσίας δηµόσιας προµήθειας. Οι Κοινοτικές Οδηγίες για τις δηµόσιες προµήθειες δεν περιέχουν οποιαδήποτε σαφή αναφορά στην περιβαλλοντική προστασία. Το Άρθρο 6 της Συνθήκης του Άµστερνταµ που καθιέρωσε την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ενίσχυσε την αρχή της ενσωµάτωσης των περιβαλλοντικών απαιτήσεων σε άλλες πολιτικές, αναγνωρίζοντας την ως βασική για την επίτευξη της βιώσιµης ανάπτυξης. εδοµένου ότι η δηµόσια προµήθεια συνεισφέρει κατά 16 % στο ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης το πρασίνισµα αυτών των αγορών θα µπορούσε να συµβάλει ουσιαστικά στη βιώσιµη ανάπτυξη. Οι Στις 31 Μαρτίου του 2004 υιοθετήθηκαν Οδηγίες για τις δηµόσιες προµήθειες που παγίωσαν και συµπλήρωσαν το νοµικό πλαίσιο. Στις εξαγγελίες τους αναφέρουν συγκεκριµένα τις δυνατότητες υιοθέτησης περιβαλλοντικών παραµέτρων στην επιλογή τεχνικών στοιχείων και κριτηρίων επιβράβευσης, καθώς και ρήτρες εφαρµογής συµβολαίων. Οι πράσινες προµήθειες βρίσκονται στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας της Ε.Ε., ως ένα ισχυρό εργαλείο βιώσιµης ανάπτυξης που µπορεί να επιφέρει θετικές αλλαγές στον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης. 6

7 3. Τι είναι οι Πράσινες προµήθειες Παρακάτω παρατίθενται κάποιοι ορισµοί για τις πράσινες προµήθειες: Σύµφωνα µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο όρος πράσινες δηµόσιες προµήθειες σηµαίνει ότι οι δηµόσιες υπηρεσίες τις κάνουν λαµβάνοντας υπόψη περιβαλλοντικά κριτήρια. Πιο συγκεκριµένα, οι πράσινες προµήθειες συνδυάζουν τις προµήθειες του ιδιωτικού και δηµόσιου τοµέα µε τη βιώσιµη ανάπτυξη. Πρόκειται για την ενσωµάτωση των περιβαλλοντικών ζητηµάτων στα κριτήρια επιλογής προµηθειών, που είναι το κόστος, η λειτουργικότητα και η ποιότητα. (Ιστοσελίδα EUROPA) Πράσινες, περιβαλλοντικά υπεύθυνες, φιλικές προς το περιβάλλον, βιώσιµες προµήθειες, είναι µερικοί από τους όρους που χρησιµοποιούνται για τις προµήθειες που γίνονται µε βάση τα περιβαλλοντικά κριτήρια. Οι πράσινες δηµόσιες προµήθειες είναι µια νέα προσέγγιση, µε στόχο τη µείωση των πιέσεων που δέχεται το περιβάλλον και την ενίσχυση της ζήτησης των πράσινων προϊόντων και υπηρεσιών. Πράσινες προµήθειες σηµαίνει να αγοράζεις υλικά, προϊόντα και υπηρεσίες που η χρήση τους έχει ελαττωµένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι προµήθειες είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του πρασινίσµατος των δραστηριοτήτων σε µια βιοµηχανία, επειδή βοηθά να αυξηθεί η αποδοτικότητα, εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που παράγονται από τη βιοµηχανία (τι υλικά και τι υπηρεσίες έχουν χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή των προϊόντων), ή τη ρύπανση που δηµιουργείται για την παραγωγή των προϊόντων. Σύµφωνα µε τους οικολόγους πράσινους: Πράσινες (οικολογικές) προµήθειες είναι η παραγωγή και η χρήση προϊόντων και υπηρεσιών που δεν έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον και το κοινωνικό σύνολο, π.χ. οικολογικό χαρτί, αναλώσιµα µολύβια, ηλιακά συστήµατα, ανεµογεννήτριες. Στόχος είναι να τίθενται οικολογικά και κοινωνικά κριτήρια κατά την προµήθεια τέτοιων προϊόντων και υπηρεσιών. Αν οι δηµοτικές αρχές χρησιµοποιούσαν εξοπλισµό εξοικονόµησης νερού στις εγκαταστάσεις τους, αυτό θα µείωνε την κατανάλωση νερού στις χώρες της Ε.Ε. κατά 200 εκατοµµύρια τόνους! (Ιστοσελίδα Οικολόγων Πράσινων) 7

8 3.1 Πρωτοβουλίες Πράσινης Προµήθειας Η Επιτροπή έχει αναπτύξει ένα Πρακτικό Εγχειρίδιο για την ηµόσια Πράσινη Προµήθεια για Τοπικές Αρχές. Αυτό παρέχει, παραδείγµατος χάριν, νοµικές συµβουλές, παραδείγµατα βέλτιστων πρακτικών, περιγραφή διαδικασιών δηµόσιας προµήθειας και τη χρήση των οικολογικών σηµάτων και του EMAS. Αυτό το εγχειρίδιο λαµβάνει υπόψη την καθοδήγηση σχετικά µε τη βιώσιµη δηµόσια προµήθεια που αναπτύσσεται από το Τµήµα των Ηνωµένων Εθνών για τη Βιώσιµη Ανάπτυξη. Επίσης, το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο έχει συγχρηµατοδοτήσει ένα ερευνητικό πρόγραµµα που ονοµάζεται Relief (Ανακούφιση), προκειµένου να αξιολογήσει επιστηµονικά τα εν δυνάµει περιβαλλοντικά οφέλη. Σε Σε παγκόσµιο επίπεδο, η δηµόσια πράσινη προµήθεια αναφέρεται µε λεπτοµέρειεςτ στο Σχέδιο Εφαρµογής του Παγκοσµίου Συµβουλίου Αειφόρου Ανάπτυξης, το οποίο εκπονήθηκε στο Γιοχάνεσµπουργκ τον εκέµβρη του 2002 και το οποίο ενθαρρύνει τις σχετικές δηµόσιες αρχές σε όλα τα επίπεδα να λαµβάνουν σοβαρά υπόψη την αειφόρο ανάπτυξη στη λήψη των αποφάσεών τους και να προωθούν τις πρακτικές δηµόσιας προµήθειας που ενθαρρύνει την ανάπτυξη και εφαρµογή φιλικών προς το περιβάλλον αγαθών και υπηρεσιών. Στα πλαίσια του Οργανισµού για την Οικονοµική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟECD), οι χώρες - µέλη συµφώνησαν µε µία πρόταση του Συµβουλίου που προβλέπει τη βελτίωση της περιβαλλοντικής εφαρµογής της δηµόσιας προµήθειας. ιάφορες Κυβερνήσεις Κρατών-Μελών εφαρµόζουν ήδη εθνικές πρωτοβουλίες πράσινης προµήθειας. Το Τµήµα των Ηνωµένων Εθνών για τη Βιώσιµη Ανάπτυξη έχει δηµιουργήσει µια σελίδα που παραπέµπει σε πληροφορίες σχετικά µε Εθνικές πρωτοβουλίες. 3.2 Επίδραση στις ΜΜΕ (µικροµεσαίες επιχειρήσεις) Η κίνηση προς την πράσινη προµήθεια θα προκαλέσει διαδοχικές επιπτώσεις στις ΜΜΕ, οι οποίες µπορεί να διατηρήσουν και να αυξήσουν το µερίδιο αγοράς µε το να ανταποκριθούν θετικά στις απαιτήσεις της πράσινης προµήθειας των επιχειρήσεων που βρίσκονται στις αλυσίδες προµήθειας τους. 8

9 4. Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Οι δηµόσιες συµβάσεις είναι η συσχέτιση της προσφοράς και της ζήτησης, µέσω της ανάθεσης σε επαγγελµατίες, για χορήγηση προϊόντων ή υπηρεσιών, από δηµόσιους φορείς. Στην ανάθεση πρέπει να δίνεται ιδιαίτερο βάρος, εφόσον η χρηµατοδότηση προέρχεται από φόρους που επωµίζονται οι πολίτες. Οµοίως ισχύει και για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις, όπου ο όρος αντιπροσωπεύει προµήθειες προϊόντων, υπηρεσιών και εργασιών στις οποίες λαµβάνονται υπόψη περιβαλλοντικά κριτήρια. Σύµφωνα µε τις οδηγίες για τις δηµόσιες συµβάσεις, που υιοθετήθηκαν στις 31 Μαρτίου 2004, διασαφηνίζονται οι δυνατότητες υιοθέτησης περιβαλλοντικών διαστάσεων στην επιλογή τεχνικών προδιαγραφών, καθώς και τα κριτήρια ανάθεσης (Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 2005). Επί της ουσίας, οι Πράσινες ηµόσιες Προµήθειες αποτελούν θεµελιώδη παράµετρο της Ολοκληρωµένης Πολιτικής Προϊόντων (ΟΠΠ), η οποία στοχεύει στη µείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων µέσω µιας ολοκληρωµένης προσέγγισης που αφορά στην παραγωγή, διανοµή, κατανάλωση και τελική τους διάθεση αλλά και στη δηµιουργία φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων. Το πρόγραµµα GreenMed διαπραγµατεύεται θέµατα που αφορούν στις δηµόσιες προµήθειες µε απώτερο στόχο την ανάπτυξη των κατάλληλων διαδικασίων που θα βοηθήσουν στην προώθηση των πράσινων-οικολογικών προϊόντων στο δηµόσιο τοµέα. Το αντικείµενο του προγράµµατος εµπεριέχεται στο 6ο Περιβαλλοντικό Πρόγραµµα ράσης και συνάδει µε την προώθηση της βιώσιµης κατανάλωσης και παραγωγής. Γενικά, το GreenMed θεωρείται µία πολύ σηµαντική πρωτοβουλία για τις ελληνικές και πορτογαλικές αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης όπως επίσης και για άλλες µεσογειακές χώρες µε ελάχιστη ή και καθόλου εµπειρία σε πράσινες προµήθειες. Θεωρείται η θεµελίωση για τον σχεδιασµό των εθνικών (για τις συµµετέχουσες χώρες) πολιτικών πράσινων δηµόσιων. 1 Οι πράσινες δηµόσιες συµβάσεις καλύπτουν τοµείς, οι οποίοι υιοθετούν περιβαλλοντικές λύσεις προηγµένης τεχνολογίας, όσον αφορά σε : ενεργειακά αποδοτικούς υπολογιστές και κτίρια, έπιπλα µε ξυλεία από αειφορικά διαχειριζόµενα δάση, ανακυκλώσιµο χαρτί, µέσα µαζικής µεταφοράς µε τεχνολογίες φιλικότερες προς το περιβάλλον, 1 9

10 χρήση ανανεώσιµων πηγών ενέργειας και οργανικά τρόφιµα. Οι δηµόσιοι και ηµι-δηµόσιοι φορείς, έχοντας να διαχειριστούν σηµαντικές ποσότητες προϊόντων και υπηρεσιών, θεωρείται ότι διαθέτουν σηµαντική αγοραστική δύναµη. Το γεγονός αυτό στηρίζεται στο ποσό που ξοδεύεται, το οποίο αντιστοιχεί στο 16% του Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σηµαντική συµβολή στη βιώσιµη ανάπτυξη επιτυγχάνεται κατά τη χρησιµοποίηση της µεγάλης αυτής αγοραστικής δύναµης, στην αγορά προϊόντων και υπηρεσιών φιλικότερων προς το περιβάλλον. Με την προώθηση των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων µπορεί να δηµιουργηθεί ένα επιπλέον κίνητρο για την αγορά, ώστε να αναπτύξει περιβαλλοντικές τεχνολογίες και να δώσει τεχνικές λύσεις σε περιβαλλοντικά προβλήµατα. Γενικότερα, οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις µπορούν να έχουν σηµαντικά οφέλη για την τοπική κοινωνία, λαµβάνοντας υπόψη το κόστος κύκλου ζωής των προϊόντων. ιαµέσου της δηµιουργίας µιας πολιτικής πράσινων προµηθειών, ένας ήµος επιδεικνύει τις δυνατότητες και τις συνέπειες της χρήσης πράσινων προϊόντων, ενώ προσδίδει κίνητρα στους πολίτες, σε επιχειρήσεις ή οργανισµούς, καθώς και σε άλλες οντότητες, να προωθήσουν τις πράσινες τεχνολογίες. (Clement S., Erdmenger Eds. C., 2003) Στα πλαίσια αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή µε ανακοίνωσή της, (COM(2003) 302), προς το Συµβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για την ολοκληρωµένη πολιτική προϊόντων, κάλεσε τα Κράτη Μέλη να καταρτίσουν µέχρι το τέλος του 2006, µε χρονικό ορίζοντα τριών χρόνων, σχέδια δράσης για πιο πράσινες δηµόσιες προµήθειες. Στα σχέδια αυτά, τα οποία θα αναθεωρούνται ανά τριετία, θα πρέπει να έχει πρόσβαση το κοινό, ενώ θα πρέπει να περιλαµβάνουν εκτίµηση για την υφιστάµενη κατάσταση και να τίθενται φιλόδοξοι στόχοι. 4.1 ιαγωνισµοί & Κριτήρια για Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Τα είδη των διαγωνισµών που υπάρχουν, ώστε να προκηρυχτούν συµβάσεις είναι: Πρόχειρος, Εθνικός και ιεθνής. Οι τρόποι µε τους οποίους µπορεί να προµηθευτεί το δηµόσιο σε υπηρεσίες ή προϊόντα είναι οι εξής: Απευθείας ανάθεση (<=15000 ) Πρόχειρος διαγωνισµός (<=45000 ) 10

11 ηµόσιος διαγωνισµός (<= ποσό που αλλάζει κάθε χρόνο. Βασίζεται σε µια ισοτιµία που καθορίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση.) ιεθνής διαγωνισµός. Τα προαναφερόµενα ποσά είναι δεσµευτικά για να ληφθούν υπόψη ως ελάχιστα για το είδος του διαγωνισµού. Για κάποιο µικρό ποσό, το πιο πιθανό είναι να πραγµατοποιηθεί µικρής κατηγορίας διαγωνισµός, γεγονός που µπορεί να µεταβληθεί και να ανεβεί κλίµακα η κατηγορία του διαγωνισµού, κυρίως για λόγους διαφάνειας. Το είδος του διαγωνισµού που θα επιλεχθεί δεν εξαρτάται µόνο από το ποσό, αλλά και από το φορέα χρηµατοδότησης. Στη συγκεκριµένη περίπτωση, το Πανεπιστήµιο Αιγαίου έχει προχωρήσει πολλές φορές για ποσά της τάξεως των 5000 σε πρόχειρο διαγωνισµό, ή σε διεθνή, αντίστοιχα. Στους διαγωνισµούς που γίνονται για τις αναθέσεις των συµβάσεων, καθορίζονται συγκεκριµένα κριτήρια, βάσει των οποίων αξιολογούνται οι προσφορές των προµηθευτών. Για τη σύναψη Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων, στα κριτήρια συµπεριλαµβάνονται και περιβαλλοντικές παράµετροι. Οι διαγωνισµοί, λοιπόν, διαχωρίζονται στις εξής δύο κατηγορίες: Μειοδοτικοί, σύµφωνα µε τους οποίους έχει οριστεί το ελάχιστο απαιτούµενων τεχνικών προδιαγραφών. Στην περίπτωση που αυτό καλύπτεται αξιολογείται µόνο η προσφερόµενη τιµή. ιαγωνισµοί µε συµφερότερη προσφορά, όπου πέρα από τις ελάχιστες απαιτούµενες προδιαγραφές, καθορίζονται και κριτήρια τεχνικής αξιολόγησης µε συντελεστές βαθµολογίας, καθιστώντας το αποτέλεσµα εξαρτώµενο και από τα τεχνικά χαρακτηριστικά. Συνήθως, οι διαγωνισµοί που γίνονται µε συµφερότερη προσφορά είναι ο δηµόσιος και ο διεθνής. Οι ελάχιστες τεχνικές προδιαγραφές ορίζονται από τα τµήµατα του κάθε οργανισµού ή επιχείρησης, σε συνεργασία µε τους υπεύθυνους στους επιµέρους τοµείς της διοίκησης, καθώς και τους υπεύθυνους σε αντίστοιχα θέµατα του τµήµατος προµηθειών. Ο τελικός έλεγχος για τον καθορισµό των τεχνικών προδιαγραφών γίνεται από το φορέα χρηµατοδότησης. 11

12 4.2 ιαδικασία Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Για να γίνει σύναψη κάποιας Πράσινης ηµόσιας Σύµβασης, κρίνεται σκόπιµο να ακολουθηθούν κάποια στάδια (Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 2005). Εξέταση των καταλληλότερων προϊόντων ή υπηρεσιών, ώστε να λαµβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, σε συνδυασµό τη διαθεσιµότητα στην αγορά αντίστοιχων προϊόντων και τους κόστους που τα συνοδεύει. Προσδιορισµός των αναγκών ή πολιτικών του προµηθευόµενου, καθώς και διασφάλιση διαφάνειας για πιθανούς προµηθευτές. Καθορισµός σαφών και συγκεκριµένων τεχνικών προδιαγραφών χρησιµοποιώντας περιβαλλοντικές παραµέτρους, όπως είναι η προσέγγιση υπολογισµού του κόστους µε βάση τον κύκλο ζωής του προϊόντος, τα οικολογικά σήµατα, οι βιώσιµοι µέθοδοι παραγωγής κ.ά.. Καθορισµός κριτηρίων επιλογής, βάσει αυτών που απαιτούνται για τις δηµόσιες συµβάσεις, συµπεριλαµβανοµένων και περιβαλλοντικών κριτηρίων. Ενηµέρωση των υποψήφιων προµηθευτών για χρήση συστηµάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης. Καθορισµός κριτηρίων ανάθεσης, όπου επιλέγεται η οικονοµικότερη συµφέρουσα προσφορά, θέτοντας σχετικά περιβαλλοντικά κριτήρια, γεγονός που αποσκοπεί είτε στη σύγκριση των προσφορών, είτε στην εισαγωγή περιβαλλοντικού στοιχείου. Χρήση όρων για εκτέλεση των συµβάσεων, όπου χρησιµοποιούνται σα µέσο ρύθµισης για επιβολή περιβαλλοντικών κριτηρίων περισσότερων από αυτά που καθορίζονται στη σύµβαση. ιασφάλιση για τη συσχέτιση των ζητούµενων ενεργειών, από τους πιθανούς προµηθευτές, µε το αντικείµενο της σύµβασης. 12

13 5. Τα πλεονεκτήµατα και τα οφέλη από την χρήση Πράσινων Προµηθειών Μια πράσινη πολιτική αγοράς είναι ένα επίσηµο σύνολο στόχων και οδηγιών που κατευθύνουν την εφαρµογή ενός ιδρύµατος προς την πράσινη αγορά. Οι οδηγίες είναι ενσωµατωµένες µε τα καθιερωµένα κριτήρια αγοράς. Έχουν συµβεί ιδιαίτερες περιβαλλοντικές εξελίξεις για κάποια στοιχεία της αλυσίδας προµηθειών, αλλά ο κίνδυνος ελλοχεύει στην εξέταση αυτών των πτυχών µεµονωµένα. (Penman 1994, αναφορικά µε McIntyre, Smith, Henham, Pretlove 1998) Αυτή η φράση υποδεικνύει από µόνη της το λόγο για τον οποίο καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για προµήθειες προερχόµενες από διαδικασίες φιλικότερες προς το περιβάλλον. Παρόλα αυτά, θεωρείται κρίσιµη η περισσότερο ενδελεχής εξέταση των λόγων για τους οποίους θεωρείται αναγκαίο το πρασίνισµα των προµηθειών. Σε µία σύντοµη ιστορική αναδροµή φαίνεται ότι πίσω από την έννοια των πράσινων προµηθειών, βρίσκεται η επίδοση των προµηθευτών, όσον αφορά στις φιλικότερες προς το περιβάλλον διαδικασίες και πρώτες ύλες. Οι κινητήριες δυνάµεις, που έκαναν τις επιχειρήσεις ή/και οργανισµούς να υιοθετήσουν την ιδέα των πράσινων προµηθειών, είναι η προαγωγή στρατηγικών και συγκριτικού πλεονεκτήµατος σε σχέση µε άλλες επιχειρήσεις (Sarkis 1999, αναφορικά µε Purba Rao 2002), καθώς και η καλυτέρευση των περιβαλλοντικών τους επιδόσεων, που θα µπορούσε να καταστήσει την επιχείρηση ή/και οργανισµό έτοιµο για κάποιου είδους πιστοποίηση. Στα πλαίσια του πλάνου αυτού, εµπεριέχεται και η πιο στενή συνεργασία µε προµηθευτές, για το σχεδιασµό και την παραγωγή των πράσινων προµηθειών. Πολλές φορές γίνεται σύνδεση µιας επιχείρησης/οργανισµού µε τους προµηθευτές. Για το λόγο αυτό, τη σηµερινή εποχή, το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων/οργανισµών για τη συνεργασία µε περιβαλλοντικά ευασθητοποιηµένους προµηθευτές θεωρείται χαρακτηριστικό υπεύθυνης επιχειρησιακής πρακτικής. (Purba Rao, 2002) Παρακάτω αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους θα έπρεπε να γίνει το πρασίνισµα των προµηθειών 2 : 2 13

14 Συνεχής βελτίωση της περιβαλλοντικής απόδοσης των προϊόντων και των υπηρεσιών µε την αύξηση της πράσινης αγοράς και την εφαρµογή νέων νοµοθεσιών. Γίνεται περαιτέρω σχεδιασµός στον τρόπο της επιχειρηµατικότητας, γεγονός που µπορεί να οδηγήσει σε καινοτόµες ιδέες. Γενικότερα, παρατηρείται βελτίωση της αγοράς. Αυξηµένη πρόσθετη αξία των προϊόντων που έχουν καλύτερη περιβαλλοντική απόδοση κατά τη διάρκεια ολόκληρου του κύκλου ζωής τους και είναι επίσης καλύτερης ποιότητας. 3 Υποδεικνύεται στο προσωπικό, τους κατασκευαστές και τους προµηθευτές ότι έχει γίνει δέσµευση για περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Με τον τρόπο αυτό, δηµιουργείται ένα σηµείο εκκίνησης και καθίσταται σαφής η αναµενόµενη οργάνωση και διαδικασίες, δηµιουργώντας ευθύνη και υπευθυνότητα. Έχοντας την απαίτηση από τους προµηθευτές να παράγουν ή να προωθούν προϊόντα ή υπηρεσίες, φιλικότερα/ες προς το περιβάλλον, προωθείται η εισαγωγή των προϊόντων/υπηρεσιών αυτών και στην υπόλοιπη αγορά. ηµιουργείται καλύτερη διάθεση των εργαζόµενων στην επιχείρηση/ οργανισµό, οπότε µπορεί να αυξάνεται και η παραγωγικότητα της εργασίας τους. (Ευαγγελινός, 2007) Μειωµένη χρήση φυσικών πόρων κατά τη κατασκευή, πρώτων υλών, εξαρτηµάτων, νερού και ενέργειας. Μειωµένη χρήση πόρων κατά τη φάση της χρήσης. Μειωµένη παραγωγή αποβλήτων στο τέλος της χρήσιµης ζωής και κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής. Μειωµένο περιεχόµενο επικίνδυνων υλικών µέσω της απαγόρευσης ουσιών. Βελτιωµένη ποιότητα των προϊόντων σας που προέρχεται από την αυξανόµενη αντοχή και λειτουργικότητα και από την ευκολία επιδιόρθωσης και ανακύκλωσης τους. Βελτιώνεται (µειώνεται) το οικολογικό αποτύπωµα. Επιτυγχάνεται λιγότερη επικινδυνότητα σε θέµατα υγείας και ασφάλειας, εφόσον παράγονται προϊόντα ή υπηρεσίες, µε µικρότερο αντίκτυπο στην υγεία και 3 14

15 το περιβάλλον, σε σχέση µε αυτά που παράγονται χωρίς να λαµβάνονται υπόψη αυτές οι προδιαγραφές. Στην περίπτωση του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, όπου δεν υφίσταται άµεση σύνδεση του οργανισµού µε την αγορά, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον αντίκτυπο προς το περιβάλλον, από προϊόντα προερχόµενα από επιζήµιες πρώτες ύλες ή επιζήµια παραγωγική διαδικασία, καθώς και στην επικοινωνία της ανάγκης για ύπαρξη γενικότερων διαδικασιών φιλικών προς το περιβάλλον, προς την τοπική κοινωνία, όντας εκπαιδευτικό ίδρυµα. 5.1 Προτεινόµενες ενέργειες για πρασίνισµα Ο ρόλος της περιβαλλοντικής διάστασης όσον αφορά στη διαχείριση των προµηθειών είναι σηµαντικός στην αποδοτικότητα της λειτουργικής διαδικασίας, εφόσον ασκεί σχετική επίδραση στην απόδοση των τελικών προϊόντων ή υπηρεσιών. Με την επίτευξη της προαναφερόµενης συσχέτισης, µία επιχείρηση ή ένας οργανισµός µπορεί να βελτιώσει τις επιδόσεις του, δηµιουργώντας παράλληλα µια σειρά γεγονότων, τα οποία µε τη σειρά τους δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον. Οι ενέργειες που µπορούν να γίνουν είναι οι εξής (Noci, 1997): Μείωση της ποσότητας περιεχόµενων συστατικών µε χαµηλή περιβαλλοντική απόδοση, ώστε να αποφευχθούν αρνητικές επιπτώσεις στην αλυσίδα προµηθειών. Συνήθως για τα προϊόντα που αποτελούνται από µεγάλο αριθµό διαφορετικών υλικών, δε γίνεται κάποια ιδιαίτερη προσπάθεια, ώστε να µειωθεί η πολυπλοκότητα των συστατικών τους, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανακύκλωση κάποιων προϊόντων, εξαιτίας κάποιων µεµονωµένων συστατικών τους. (Noci, 1995) Αποτελεσµατικός έλεγχος του κόστους των πράσινων προϊόντων, τα οποία εξαιτίας της φιλικότερης προς το περιβάλλον παραγωγικής διαδικασίας έχουν µεγαλύτερη τιµή από τα αντίστοιχα που παράγονται µε απλούστερες διαδικασίες. Σε αυτή την περίπτωση, η δηµιουργία συνεταιριστικών σχέσεων, θα µπορούσε να καταστήσει ικανές τις επιχειρήσεις ή/και τους οργανισµούς, ώστε να περιορίσουν τις δαπάνες για την αγορά τέτοιων προϊόντων. Μείωση του χρόνου απόκρισης της επιχείρησης/οργανισµού στην αγορά, ώστε να γίνεται πιο εύκολη προσαρµογή στις συνεχείς µεταβαλλόµενες απαιτήσεις. Αποτελεσµατική συνεργασία µε τους προµηθευτές, εφόσον παίζει σηµαντικό ρόλο πόσο περιβαλλοντικά ευαισθητοποιηµένοι είναι. Όπως προαναφέρθηκε, η 15

16 εικόνα της επιχείρησης/οργανισµού προς το ευρύ κοινό, εξαρτάται και από την εικόνα των προµηθευτών της. (Noci, 1995) 6. Περιβαλλοντικά Προγράµµατα ιαχείρισης EMAS, ISO Η διαδικασία πρασινίσµατος των προµηθειών ενός οργανισµού ή µίας επιχείρησης µπορεί να αποτελεί ένα από τα σηµαντικά µέτρα ή ενέργειες, της οργανωµένης προσπάθειας των παραπάνω φορέων µε στόχο την λήψη πιστοποίησης, βελτίωσης των περιβαλλοντικών επιδόσεων τους από τον ανάλογο οργανισµό. Τα περιβαλλοντικά προγράµµατα διαχείρισης EMAS και ISO αποτελούν κάποιους από τους διαδεδοµένους και έγκυρους µηχανισµούς πιστοποίησης, για τον παραπάνω λόγο κρίθηκε σκόπιµο να αναφερθούν στην παρούσα εργασία και να παρουσιαστούν τα στοιχεία λειτουργίας τους, καθώς και τα πλεονεκτήµατα τους. 6.1 EMAS Σύµφωνα µε την επίσηµη ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τo Σύστηµα Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου (EMAS) αποτελεί ένα µηχανισµό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, µέσω του οποίου λαµβάνουν πιστοποίηση οι οργανισµοί εκείνοι που βελτιώνουν τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις σε διαρκή βάση. Η συµµετοχή των επιχειρήσεων στο EMAS είναι εθελοντική. Το Σύστηµα Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου βασίζεται στον Κανονισµό (EC) 761/2001 και έχει θέσει τους εξής στόχους: Την προώθηση της διαρκούς βελτίωσης των περιβαλλοντικών επιδόσεων των επιχειρήσεων που εδρεύουν στην Ευρώπη, τόσο δηµόσιων όσο και ιδιωτικών Την αναγνώριση των οργανισµών που έχουν υιοθετήσει συστήµατα περιβαλλοντικής διαχείρισης, καθώς επίσης έχουν φροντίσει για την εξωτερική πιστοποίηση τους Τέλος, στην γνωστοποίηση της περιβαλλοντικής προόδου των συγκεκριµένων οργανισµών στο ευρύτερο κοινό, µε σκοπό την επιβράβευση των ιδίων, καθώς και στην ενθάρρυνση άλλων ώστε να ακολουθήσουν την ίδια πρακτική Η συµµετοχή στο Σύστηµα Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου επιβεβαιώνεται µε τη χρήση του λογότυπου του EMAS. 16

17 Αρχικά στο EMAS λάµβαναν µέρος εταιρείες προερχόµενες από τον τοµέα της βιοµηχανίας, από το 2001 βάσει του Κανονισµού (EC) 761/2001 µπορούν πλέον να συµµετάσχουν στο Σύστηµα Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου, οργανισµοί από όλους τους οικονοµικούς τοµείς συµπεριλαµβανοµένων δηµόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών (επίσηµη ιστοσελίδα Ευρωπαϊκής Ένωσης). 6.2 Τα κύρια στάδια που οδηγούν στην πιστοποίηση EMAS Για την λήψη πιστοποίησης EMAS, οι οργανισµοί πρέπει να συµµορφωθούν µε τα ακόλουθα βήµατα: ιεξαγωγή µίας περιβαλλοντικής κριτικής, λαµβάνοντας υπόψη όλες τις περιβαλλοντικές πλευρές των δραστηριοτήτων των οργανισµών, των υπηρεσιών και προϊόντων, των µεθόδων αξιολόγησης, καθώς το νοµικό και ρυθµιστικό πλαίσιο και τις υπάρχουσες περιβαλλοντικές, διαχειριστικές πρακτικές και διαδικασίες. Βάσει των αποτελεσµάτων της παραπάνω αξιολόγησης, θα καθιερωθεί ένα αποτελεσµατικό περιβαλλοντικό σύστηµα διαχείρισης ώστε να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι της περιβαλλοντικής πολιτικής του οργανισµού. Το συγκεκριµένο σύστηµα διαχείρισης πρέπει να καθορίζει τις αρµοδιότητες, τους στόχους, τα µέσα, τις λειτουργικές διαδικασίες, τις εκπαιδευτικές ανάγκες, καθώς και τα συστήµατα παρακολούθησης και επικοινωνίας. Πραγµατοποίηση ελέγχου της περιβαλλοντικής απόδοσης του συστήµατος διαχείρισης, καθώς και αξιολόγηση του συστήµατος διαχείρισης µε στόχο την πλήρη συµφωνία του µε την πολιτική του οργανισµού, όπως και µε τις σχετικές ρυθµιστικές απαιτήσεις. Παροχή κατάλληλης δήλωσης της περιβαλλοντικής απόδοσης του οργανισµού, η οποία θα καταθέτει τα αποτελέσµατα που επιτεύχθηκαν σύµφωνα µε τους περιβαλλοντικούς στόχους, καθώς και τα µελλοντικά µέτρα που θα ληφθούν µε στόχο την συνεχή βελτίωση της περιβαλλοντικής απόδοσης του οργανισµού. Η περιβαλλοντική κριτική, το περιβαλλοντικό σύστηµα διαχείρισης, ο έλεγχος της περιβαλλοντικής απόδοσης και η δήλωση του οργανισµού θα πρέπει να εγκριθούν από έναν διαπιστευµένο υπεύθυνο του EMAS, όπως επίσης η επικυρωµένη δήλωση θα πρέπει να σταλεί στη κατάλληλη επιτροπή του EMAS ώστε να καταχωρηθεί επίσηµα και ο οργανισµός να µπορεί να χρησιµοποιήσει το λογότυπο του EMAS (επίσηµη ιστοσελίδα Ευρωπαϊκής Ένωσης). 17

18 6.3 Πλεονεκτήµατα EMAS Σύµφωνα µε τα σύγχρονα δεδοµένα της παγκόσµιας αγοράς, καθώς και των αυξανόµενων ανησυχιών γύρω από το περιβάλλον σε συνδυασµό µε τις απαιτήσεις των καταναλωτών και των εµπλεκόµενων φορέων για περισσότερο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα και υπηρεσίες, οδήγησαν στην καθιέρωση και λειτουργία περιβαλλοντικών συστηµάτων διαχείρισης παρόµοια µε το EMAS. Μέσω των συγκεκριµένων συστηµάτων οι οργανισµοί πιστοποιούν πως οι στρατηγικές επενδύσεων που ακολουθούν, όπως και οι διαδικασίες λειτουργίας τους είναι περιβαλλοντικά φιλικές. Τo Σύστηµα Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου (EMAS), ως µηχανισµός πιστοποίησης περιβαλλοντικών επιδόσεων των επιχειρήσεων παρουσιάζει τα ακόλουθα πλεονεκτήµατα (επίσηµη ιστοσελίδα Ευρωπαϊκής Ένωσης): Ενδυνάµωση των εργαζοµένων µέσω της δηµιουργίας κινήτρων για µεγαλύτερη συµµετοχή και υπευθυνότητα. Ενίσχυση της εικόνας της οργάνωσης τόσο προς τους τρίτους (πελάτες, κοινωνία, προµηθευτές) όσο και προς το ίδιο το προσωπικό της. Καλύτερη διαχείριση του ρίσκου που σχετίζεται µε τα περιβαλλοντικά θέµατα, µέσω της θεσµοθέτησης και ελέγχου κατάλληλων διαδικασιών. Εξοικονόµηση ενέργειας και πρώτων υλών. 6.4 ISO Αναφορικά µε την ιστοσελίδα του Εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, το ISO είναι ένα διεθνές πρότυπο για την εφαρµογή ενός Συστήµατος Περιβαλλοντικής ιαχείρισης (ΣΠ ). Το ISO καθορίζει τις απαιτήσεις ενός ΣΠ, έτσι ώστε η κάθε επιχείρηση να καταφέρει να µειώσει την περιβαλλοντική της επίδραση και να βελτιώνει συνεχώς την περιβαλλοντική της απόδοση. Το ISO έχει σχεδιαστεί µε τέτοιο τρόπο ώστε µπορεί να εφαρµοστεί από κάθε επιχείρηση, ανεξάρτητα από το µέγεθός της και σε ποιον κλάδο ανήκει. Το συγκεκριµένο πρότυπο έχει αναθεωρηθεί το 2004 (η έκδοση του 1996 δεν χρησιµοποιείται πλέον) για να γίνει περισσότερο φιλικό στον χρήστη και περισσότερο συµβατό µε τα πρότυπα ISO 9001 και OHSAS 18001, δίνοντας µε αυτό τον τρόπο την δυνατότητα στις επιχειρήσεις να εξοικονοµήσουν πόρους που θα ήταν 18

19 απαραίτητοι για το «στήσιµο» και την εφαρµογή των παραπάνω προτύπων χωριστά (ιστοσελίδα Εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων Πανεπιστηµίου Αιγαίου). 6.5 Πλεονεκτήµατα ISO Η διαπίστευση µε ISO µπορεί να προσφέρει στις επιχειρήσεις τα ακόλουθα πλεονεκτήµατα: Εξασφάλιση και εύκολη συµµόρφωση µε την παρούσα και µελλοντική νοµοθεσία. Πλεονέκτηµα στον ανταγωνισµό καθώς οι µεγάλοι προµηθευτές ή οι πελάτες απαιτούν την περιβαλλοντική πιστοποίηση όλο και περισσότερο έτσι ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του Συστήµατος Περιβαλλοντικής ιαχείρισης που έχουν οι ίδιοι. Βελτίωση της φήµης της εταιρίας και σηµαντικό πλεονέκτηµα από τους µη πιστοποιηµένους µε ISO ανταγωνιστές. Οικονοµικά Κέρδη από την βελτίωση της απόδοσης των διεργασιών, την µείωση του ρυθµιστικού κόστους (π.χ. πρόστιµα) και πιθανόν της χαµηλότερης δόσης σε ασφάλιστρα (ιστοσελίδα Εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων Πανεπιστηµίου Αιγαίου). 6.6 Περιβαλλοντική ιαχείριση στα Πανεπιστήµια : Η περίπτωση του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας Σύµφωνα µε το Πανεπιστήµιο Μακεδονίας, το συγκεκριµένο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυµα αντιλαµβανόµενο τη σπουδαιότητα της προώθησης των αρχών και των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος στη σύγχρονη εποχή, βρίσκεται στο τελικό στάδιο της υλοποίησης του προγράµµατος µε γενικό τίτλο Περιβαλλοντική ιαχείριση στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας. Κύριος στόχος του προγράµµατος αυτού είναι η βελτίωση της συνεισφοράς του πανεπιστηµίου σε θέµατα περιβάλλοντος και βιώσιµης ανάπτυξης γενικότερα, τόσο όσον αφορά στην εκπαιδευτική και ερευνητική του διάσταση όσο και στη λειτουργία του ως οργανισµού και ενεργού τµήµατος της τοπικής κοινωνίας. Σηµαντικότερη ίσως διάσταση του προγράµµατος αποτελεί ο σχεδιασµός και η εφαρµογή Συστήµατος Περιβαλλοντικής ιαχείρισης (Σ.Π..) στο Πανεπιστήµιο. Το σύστηµα αυτό έχει µάλιστα σχεδιασθεί µε τρόπο ώστε να ικανοποιεί τις 19

20 απαιτήσεις του ευρωπαϊκού Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου (Eco- Management and Audit Scheme) και έλαβε τελικά την πιστοποίηση ορθής λειτουργίας του σύµφωνα µε το σχετικό ευρωπαϊκό κανονισµό για το EMAS το Νοέµβριο του 2005, βάσει της απόφασης της αρµόδιας Επιτροπής EMAS του Υπουργείου Περιβάλλοντος (Πανεπιστήµιο Μακεδονίας). 6.7 Η εφαρµογή του Συστήµατος Περιβαλλοντικής ιαχείρισης στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Σύµφωνα µε τα τελευταία στοιχεία που δόθηκαν βάσει της αρµόδιας για το EMAS υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύµατα τα οποία εφαρµόζουν Σ.Π.. πιστοποιηµένα κατά EMAS, βρίσκονται όλα στη Γερµανία και είναι τα εξής: Το τµήµα Φυσικοχηµείας Max Volmer του Πανεπιστηµίου του Βερολίνου (Max Volmer Institut der Technischen Universitat Berlin, Gebaude Physikalische Chemie). Το Πανεπιστήµιο του Bielefeld (Universitat Bielefeld). Το Πανεπιστήµιο Zittau/Görlitz (Hochschule Zittau/Görlitz). Το Τεχνικό Πανεπιστήµιο της ρέσδης (Technische Universität Dresden Kerngelände). Το Πανεπιστήµιο του Lüneburg (Universität Lüneburg Campus Lüneburg). Το Πανεπιστήµιο του Landshut (Fachhochschule Landshut). Αντίθετα, υπάρχουν αρκετά πανεπιστηµιακά ιδρύµατα που έχουν πιστοποιήσει το Σ.Π.. τους σύµφωνα µε το διεθνές πρότυπο ISO14001, όπως για παράδειγµα το Πανεπιστήµιο του Paderborn στη Γερµανία και το πανεπιστήµιο Malardalen στο Vasteras της Σουηδίας. Το έργο Περιβαλλοντική ιαχείριση στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας αφορά στην ανάπτυξη και εφαρµογή ολοκληρωµένου Σ.Π.. στο Πανεπιστήµιο και στην πιστοποίηση αυτού σύµφωνα µε τον κανονισµό της Ευρωπαϊκής Ένωσης 761/2001 για το EMAS. Χρηµατοδοτείται µερικώς από το πρόγραµµα LIFE-Environment της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει σαν σκοπό την προώθηση των αρχών της αειφόρου ανάπτυξης στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι φορείς υλοποίησης του προγράµµατος είναι το Πανεπιστήµιο Μακεδονίας, ο ήµος Θεσσαλονίκης στα όρια του οποίου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του πανεπιστηµίου και τέλος η εταιρία συµβούλων Sigma. 20

21 Αναλυτικότερα παρακάτω παρουσιάζονται οι στόχοι του προγράµµατος της περιβαλλοντικής διαχείρισης στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας: Η συνεχής βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης του πανεπιστηµίου. Η τήρηση της περιβαλλοντικής νοµοθεσίας. Η ευαισθητοποίηση του προσωπικού και των φοιτητών όσον αφορά στα θέµατα προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Η βελτίωση της οργανωτικής δοµής του οργανισµού. Η βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας µέσα στο ίδρυµα. Η ελάττωση των εργασιακών κινδύνων για το προσωπικό του πανεπιστηµίου. Σύµφωνα µε το Πανεπιστηµίου Μακεδονίας, το πρόγραµµα φιλοδοξεί να αποτελέσει µελλοντικά σηµείο αναφοράς και πρότυπο περιβαλλοντικής συµπεριφοράς για άλλους εκπαιδευτικούς και µη οργανισµούς στη χώρα αλλά και να συµβάλλει στη διάδοση του θεσµού της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της οικολογικής νοοτροπίας γενικότερα. Η προσπάθεια για συνεχή µείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της λειτουργίας του πανεπιστηµίου βασίστηκε σε τρεις κύριους άξονες. Ο πρώτος άξονας αφορά στο σχεδιασµό του προγράµµατος περιβαλλοντικής διαχείρισης για το Πανεπιστήµιο Μακεδονίας. Αρχικά καταγράφηκε η υπάρχουσα κατάσταση σχετικά µε τις εισροές σε φυσικούς πόρους και τις εκροές σε απόβλητα και αέριους ρύπους που προέκυπταν από την λειτουργία του οργανισµού. Με βάση τα αποτελέσµατα της καταγραφής προσδιορίστηκαν οι άµεσες αλλαγές που υπήρχε δυνατότητα να γίνουν και στη συνέχεια πραγµατοποιήθηκε µακροχρόνιος σχεδιασµός για τις αλλαγές και τα προγράµµατα που έπρεπε να εφαρµοστούν ώστε να βελτιωθεί η περιβαλλοντική επίδοση του οργανισµού. Ο µακροχρόνιος σχεδιασµός περιλάµβανε επίσης τον ορισµό συγκεκριµένων ποσοτικών στόχων περιβαλλοντικής επίδοσης του Πανεπιστηµίου. Ο δεύτερος άξονας στον οποίο στηρίχτηκε το πρόγραµµα διαχείρισης του περιβάλλοντος στο Πανεπιστήµιο Μακεδονίας, είναι η δηµιουργία των κατάλληλων υλικοτεχνικών υποδοµών για την υποστήριξη του συνολικού έργου. Η ανάγκη έγκαιρης εφαρµογής των αλλαγών και η αποφυγή απόκλισης από τους στόχους που είχαν οριστεί απαιτούσε τη δηµιουργία συστήµατος παρακολούθησης. Έτσι υπήρξε απαραίτητος ο σχεδιασµός και η εφαρµογή ενός κατάλληλου πληροφοριακού συστήµατος για την επιτυχή λειτουργία του Σ.Π.. και την επίτευξη των στόχων που τέθηκαν στα πλαίσια του προγράµµατος αυτού. 21

22 Τέλος, ο τρίτος άξονας αφορά στην περιβαλλοντική εκπαίδευση του προσωπικού και των φοιτητών του ιδρύµατος αλλά και του κοινωνικού συνόλου γενικότερα. Όσον αφορά στους φοιτητές του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας, η εκπαίδευση αυτή, µε τη µορφή ολιγόωρων µαθηµάτων σχετίζεται µε την οικονοµική επιστήµη και το περιβάλλον, ενώ το προσωπικό έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει σεµινάρια σχετικά µε πρακτικά θέµατα περιβαλλοντικά φιλικής συµπεριφοράς και τρόπων βελτίωσης των συνθηκών εργασίας. Για την ενηµέρωση και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των πολιτών της Θεσσαλονίκης κατασκευάστηκε σε συνεργασία µε το ήµο Θεσσαλονίκης οικίσκος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Στα πλαίσια του προγράµµατος, θα πραγµατοποιούνται στον χώρο επισκέψεις µαθητών και κάθε άλλου ενδιαφερόµενου, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να ενηµερώνονται σχετικά µε περιβάλλον και τους τρόπους διατήρησης και προστασίας αυτού στην καθηµερινή ζωή και να συµµετέχουν σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες (Πανεπιστήµιο Μακεδονίας). 7. Οικολογικό Σήµα Σηµαντική πιστοποίηση η οποία δίνεται σε προϊόντα και υπηρεσίες, αποτελεί το οικολογικό σήµα και το οποίο µπορεί να είναι σηµαντικό κριτήριο επιλογής για τους υπεύθυνους, στα πλαίσια του σχεδιασµού τροφοδότησης της επιχείρησης ή οργανισµού µε πράσινες προµήθειες. Σύµφωνα µε το εργαστήριο ιαχείρισης Αποβλήτων του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, τα οικολογικά σήµατα είναι ετικέτες που υποδεικνύουν στους καταναλωτές ότι τα προϊόντα που τις φέρουν είναι φιλικά προς το περιβάλλον σε σχέση µε άλλα ανταγωνιστικά προϊόντα.. Συχνά χρησιµοποιούνται για να παρουσιάσουν πολύπλοκες περιβαλλοντικές πληροφορίες στους καταναλωτές µε απλοϊκό τρόπο. Η λογική που κρύβεται πίσω από τα οικολογικά σήµατα είναι η κινητοποίηση των αγοραστών για την αύξηση του µεριδίου της αγοράς των επιχειρήσεων που σέβονται το περιβάλλον (ιστοσελίδα εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων του Πανεπιστήµιου Αιγαίου). Ένα ευρύ φάσµα από οικολογικά σήµατα έχει δηµιουργηθεί µε σκοπό την κοινοποίηση πληροφοριών για περιβαλλοντικές πιστοποιήσεις κάποιου προϊόντος ή 22

23 υπηρεσίας µε τυποποιηµένο τρόπο, µε στόχο τη βοήθεια των καταναλωτών ή άλλων επιχειρήσεων όσον αφορά την επιλογή πιο οικολογικών προϊόντων ή υπηρεσιών. Αναφορικά µε το εγχειρίδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις δηµόσιες συµβάσεις, τα κριτήρια των οικολογικών σηµάτων δεν βασίζονται σε µία παράµετρο, αλλά σε µελέτες που αναλύουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός προϊόντος ή µιας υπηρεσίας σε όλο τον κύκλο ζωής του, την προσέγγιση που ονοµάζεται «από την αρχή µέχρι το τέλος», που βασίζεται σε έγκυρες επιστηµονικές πληροφορίες. Παρέχει χρήσιµες πληροφορίες για το κόστος ενός προϊόντος, από την εξαγωγή των πρώτων υλών στο στάδιο πριν από την παραγωγή, την παραγωγή και διανοµή ως την τελική διάθεση. Οι πληροφορίες από τα οικολογικά σήµατα µπορούν να χρησιµοποιηθούν µε αρκετούς τρόπους, µερικοί από τους οποίους αναφέρονται παρακάτω: Βοήθεια στον καθορισµό των τεχνικών προδιαγραφών µε σκοπό τον προσδιορισµό των χαρακτηριστικών των προµηθειών ή υπηρεσιών προς αγορά Έλεγχος της συµµόρφωσης µε τις απαιτήσεις αυτές, ένα οικολογικό σήµα µπορεί να αποτελέσει µέσο απόδειξης της συµµόρφωσης προς τις τεχνικές προδιαγραφές Ως αναφορά έναντι της οποίας θα αξιολογηθούν προσφορές στο στάδιο της ανάθεσης Επίσης µπορούν να χρησιµοποιηθούν διαφορετικού τύπου σήµατα για διαφορετικούς σκοπούς. Για παράδειγµα, τα σήµατα που επικεντρώνονται σε ένα µόνο ζήτηµα µπορεί να είναι χρήσιµα για µια βήµα προς βήµα προσέγγιση (εγχειρίδιο Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις δηµόσιες συµβάσεις). 7.1 Νοµική καθοδήγηση σχετικά µε τον τρόπο χρήσης των οικολογικών σηµάτων και των βασικών προδιαγραφών τους στην διαδικασία των συµβάσεων Βάσει του εγχειρίδιου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις πράσινες δηµόσιες συµβάσεις, οι οδηγίες για τις δηµόσιες συµβάσεις 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ (1) επιτρέπουν ρητά την χρησιµοποίηση των βασικών προδιαγραφών των οικολογικών σηµάτων όταν καθορίζονται οι απαιτήσεις που βασίζονται στην απόδοση ή οι λειτουργικές περιβαλλοντικές απαιτήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι: οι προδιαγραφές είναι κατάλληλες για τον προσδιορισµό των χαρακτηριστικών των προµηθειών ή υπηρεσιών που καλύπτονται από τη σύµβαση οι απαιτήσεις για το σήµα βασίζονται σε επιστηµονικές πληροφορίες 23

24 τα οικολογικά σήµατα υιοθετούνται µε τη συµµετοχή όλων των ενδιαφεροµένων µερών, όπως κρατικοί φορείς, καταναλωτές, κατασκευαστές, διανοµείς και περιβαλλοντικοί οργανισµοί όλα τα ενδιαφερόµενα µέρη έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες εκείνες που φέρουν οικολογικό σήµα θεωρείται ότι πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές. Ωστόσο σε αυτό το σηµείο πρέπει να αναφερθεί πως, δεν επιτρέπεται να τεθούν απαιτήσεις για εταιρείες ώστε να κατέχουν κάποιο οικολογικό σήµα ή να συµµορφώνονται (πλήρως) µε κάποιο οικολογικό σήµα. Πρέπει η ενδιαφερόµενη επιχείρηση ή οργανισµός να δέχεται και άλλα κατάλληλα αποδεικτικά στοιχεία, όπως µια έκθεση δοκιµής από αναγνωρισµένο φορέα ή έναν τεχνικό φάκελο από τον κατασκευαστή (εγχειρίδιο Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις δηµόσιες συµβάσεις). 7.2 Κατηγορίες οικολογικών σηµάτων Σύµφωνα µε τα στοιχεία που παραθέτει το εργαστήριο ιαχείρισης Αποβλήτων του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, ο ιεθνής Οργανισµός Τυποποίησης (ISO) αναγνωρίζει τρεις τύπους οικολογικής σήµανσης: Τα οικολογικά σήµατα Τύπου Ι είναι αυτά που βασίζονται στα κριτήρια ελέγχου τρίτων οργανισµών µε βάση την ανάλυση κύκλου ζωής ενός προϊόντος. Τα οικο-σήµατα Τύπου Ι απονέµονται από ανεξάρτητους οργανισµούς σε παραγωγούς και κατασκευαστές που αποδεδειγµένα χρησιµοποιούν πρακτικές και πρώτες ύλες φιλικές προς το περιβάλλον µε σκοπό τα προϊόντα τους να διαφοροποιηθούν σηµαντικά έναντι ανταγωνιστικών προϊόντων στον ίδιο κλάδο. Τα οικολογικά σήµατα Τύπου ΙΙ είναι αυτά που αναδεικνύουν τους ισχυρισµούς των κατασκευαστών τους. Για παράδειγµα κατασκευασµένο κατά 40% από ανακυκλωµένα υλικά. Τα οικολογικά σήµατα Τύπου ΙΙΙ είναι αυτά που παρουσιάζουν εύκολα συγκρίσιµες πληροφορίες βάσει του κύκλου ζωής ενός προϊόντος αλλά δεν προβαίνουν σε ισχυρισµούς έναντι άλλων ανταγωνιστικών προϊόντων. Η σήµανση των οικολογικών προϊόντων εξελίσσεται στην Ευρώπη αλλά και στη χώρα µας σε εθελοντικό πλαίσιο. εν υπάρχει νοµοθεσία που να επιβάλλει την οικολογική σήµανση. Η λογική του θεσµού αντιθέτως στοχεύει στην αλλαγή νοοτροπίας στο αγοραστικό κοινό µε σκοπό την έµµεση πίεση προς τους παραγωγούς για την υιοθέτηση µεθόδων καθαρής παραγωγής. 24

25 Ο γερµανικός Μπλε Άγγελος (Der Blaue Engel) ήταν το πρώτο οικολογικό σήµα που παρουσιάστηκε στην αγορά το Από τότε έχουν αναπτυχθεί πάρα πολλά παρόµοια σήµατα σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Το πιο γνωστό από αυτά είναι το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήµα γνωστό και σα λουλούδι το οποίο αναγνωρίζεται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και σε συνεργαζόµενες χώρες (ιστοσελίδα εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων Πανεπιστήµιου Αιγαίου). 7.3 Τρόπος απονοµής των Οικολογικών Σηµάτων Βάσει της παραπάνω πηγής, η διαδικασία απονοµής των οικολογικών σηµάτων έχει ως εξής: Αρχικά επιλέγεται µια κατηγορία προϊόντων που να συµπεριλαµβάνει ανταγωνιστικά προϊόντα που εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό. Στη συνέχεια γίνεται η Ανάλυση του Κύκλου Ζωής για την συγκεκριµένη κατηγορία προϊόντων µε σκοπό να καθοριστούν οι σηµαντικότερες περιβαλλοντικές συνέπειες από την χρήση τους. Με βάσει τα αποτελέσµατα της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής, θεσπίζονται αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια για την κατηγορία προϊόντων. Μόνο τα προϊόντα, ή οι µέθοδοι παραγωγής που είναι σύµφωνες µε τα παραπάνω κριτήρια κρίνονται κατάλληλες για την απονοµή του οικολογικού σήµατος. Επιτροπές που αποτελούνται από κυβερνητικούς παράγοντες, επιχειρήσεις, ακαδηµαϊκά ιδρύµατα, ενώσεις καταναλωτών και µη κυβερνητικές οργανώσεις, επιλέγουν τις κατηγορίες προϊόντων και θέτουν τα περιβαλλοντικά κριτήρια εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα διαφάνεια και εκπροσώπηση όλων των ενδιαφεροµένων. Τόσο τα κριτήρια όσο και τα προϊόντα στα οποία απονέµονται τα οικολογικά σήµατα έχουν περιορισµένη χρονική διάρκεια. Με την πάροδο του χρόνου και όσο µεγαλώνει ο αριθµός των προϊόντων στα οποία απονέµονται τα οικολογικά σήµατα, η διαδικασία γίνεται όλο και πιο αυστηρή µε σκοπό τη διαφύλαξη της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας του οικολογικού σήµατος. Η τυπική διάρκεια ισχύος ενός οικολογικού σήµατος είναι από δύο έως πέντε χρόνια. Μετά από αυτό το διάστηµα η δοµή του σήµατος εµπλουτίζεται µε τα νέα επιστηµονικά και τεχνολογικά δεδοµένα µε σκοπό την αναβάθµιση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των προϊόντων που τα φέρουν (ιστοσελίδα εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων Πανεπιστήµιου Αιγαίου). 25

26 7.4 Τα πιο γνωστά οικολογικά σήµατα Ορισµένα από τα πιο γνωστά οικολογικά σήµατα παρουσιάζονται παρακάτω. Το Ευρωπαϊκό λουλούδι Το λουλούδι της Ε.Ε. δηµιουργήθηκε το 1992 και αναγνωρίζεται σε όλες τις χώρες της Ένωσης αλλά και σε τρίτες χώρες όπως η Νορβηγία, το Λιχτεστάιν, η Ισλανδία κ.α.. Το Ευρωπαϊκό οικολογικό σήµα είναι µέρος της στρατηγικής της Ένωσης για την προώθηση της βιώσιµης ανάπτυξης. Από το 2000 εκτός από προϊόντα περιλαµβάνει και υπηρεσίες. Η χρονική του ισχύς είναι περιορισµένη µέχρι την ανανέωση των κριτηρίων επιλογής. Μέχρι τώρα (2005) απονέµεται σε 22 κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών και άλλες 5 κατηγορίες βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Κάθε κράτος µέλος της Ε.Ε. έχει την υποχρέωση να ορίσει τις ανεξάρτητες επιτροπές οι οποίες απονέµουν το Ευρωπαϊκό οικολογικό σήµα. Ο Κύκνος της Νορβηγίας Το οικολογικό σήµα του Νορβηγικού κύκνου εδραιώθηκε το 1989 από τη Νορβηγική Κυβέρνηση. Αναγνωρίζεται εκτός από τη Νορβηγία στην Σουηδία, την Φιλανδία, την Ισλανδία και τη ανία. Αν απονεµηθεί σε µία από αυτές τις χώρες σε κάποιο προϊόν τότε ισχύει και στις υπόλοιπες (αφού οι παραγωγοί πληρώσουν τα δικαιώµατα του σήµατος στις υπόλοιπες χώρες). Η τυπική του διάρκεια είναι τρία χρόνια και µετά το πέρας τους οι παραγωγοί πρέπει να κάνουν αίτηση ανανέωσης. Αν τα κριτήρια έχουν γίνει πιο αυστηρά, ή το προϊόν δεν τα πληροί πια, τότε το δικαίωµα χρήσης του σήµατος χάνεται. Ο Μπλε Άγγελος Ο µπλε άγγελος δηµιουργήθηκε το 1978 στη Γερµανία και είναι το πρώτο οικολογικό σήµα που παρουσιάστηκε στην αγορά. Το σήµα αποτελεί ιδιοκτησία του Γερµανικού υπουργείου Περιβάλλοντος και η διαχείριση- προώθησή του γίνεται από τη Γερµανική υπηρεσία περιβάλλοντος και τον εθνικό οργανισµό πιστοποίησης. Και σε αυτή την περίπτωση ανεξάρτητη αρχή είναι αυτή που θέτει τα περιβαλλοντικά κριτήρια και απονέµει το σήµα σε όσους τα πληρούν µε διαφανείς διαδικασίες (ιστοσελίδα εργαστηρίου ιαχείρισης Αποβλήτων Πανεπιστήµιου Αιγαίου). 26

27 8. ιαδικασία Πρασινίσµατος Προµηθειών Πράσινες προµήθειες σηµαίνει να αγοράζεις υλικά, προϊόντα και υπηρεσίες που η χρήση τους έχει ελαττωµένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι προµήθειες είναι ο ακρογωνιαίος του πρασινίσµατος των δραστηριοτήτων σε έναν οργανισµό ή επιχείρηση, επειδή βοηθά να αυξηθεί η αποδοτικότητα, εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που παράγονται από την βιοµηχανία (τι υλικά και τι υπηρεσίες έχουν χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή των προϊόντων), ή τη ρύπανση που δηµιουργείται για την παραγωγή των προϊόντων. Οι πράσινες προµήθειες βρίσκονται στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας της Ε.Ε., ως ένα ισχυρό εργαλείο βιώσιµης ανάπτυξης που µπορεί να επιφέρει θετικές αλλαγές στον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης. Στα πλαίσια της προσπάθειας δηµιουργίας ενός ολοκληρωµένου συστήµατος εφοδιασµού του Πανεπιστηµίου Αιγαίου µε πράσινες προµήθειες θα µπορούσαν να γίνουν οι ακόλουθες ενέργειες. Συλλογή πληροφοριών για τις εισροές και εκροές (πρώτες και βοηθητικές ύλες, φυσικοί πόροι, ενέργεια, υλικά συσκευασίας, προϊόντα, απόβλητα κ.α.) των προµηθευτών του Πανεπιστηµίου, καθώς και η µετέπειτα ανάλυση των δεδοµένων. Επισήµανση πρακτικών οδηγιών για το πρασίνισµα των διαδικασιών των προµηθειών του Πανεπιστηµίου µε στόχο την ενηµέρωση, την οικολογική ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων, την αύξηση της αποδοτικότητας και τη µείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος. Τέλος, καταγραφή των ωφελειών και τα πλεονεκτηµάτων από την χρήση των πράσινων προµηθειών, καθιστώντας τις ως ένα ισχυρό εργαλείο βιώσιµης ανάπτυξης που µπορεί να επιφέρει θετικές αλλαγές στον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης. Για τους παραπάνω λόγους συντάχθηκε ερωτηµατολόγιο το οποίο θα σταλεί στους προµηθευτές τους Πανεπιστηµίου Αιγαίου, ώστε να διερευνηθεί η υπάρχουσα κατάσταση αλλά και οι προοπτικές ανάπτυξης συνεργασίας µε επιχειρήσεις οι οποίες επιθυµούν να προµηθεύουν το Πανεπιστήµιο µε πράσινες υπηρεσίες και προϊόντα. 27

28 9. Μεθοδολογία σύνταξης ερωτηµατολογίου 9.1 Σκοπός της έρευνας Η συγκεκριµένη εργασία στηρίζεται σε εµπειρική διερεύνηση. Το ερευνητικό υλικό προέρχεται από ένα ερωτηµατολόγιο µε σταθµισµένες ερωτήσεις ίδιες για όλους τους ερωτώµενους. Ο βασικός σκοπός του ερωτηµατολογίου είναι η διερεύνηση της υπάρχουσας κατάστασης όσον αφορά στους προµηθευτές του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, καθώς και η προοπτική παροχής πράσινων προµηθειών. Το ερωτηµατολόγιο σχεδιάστηκε για να µοιραστεί σε όλους τους προµηθευτές του Πανεπιστηµίου, εντός και εκτός Μυτιλήνης. Όσον αφορά στους προµηθευτές, συνολικά από τα στοιχεία που δόθηκαν από κάθε εταιρία και από την επωνυµία κάποιων από αυτών, υπολογίστηκε ότι υπάρχουν 103 προµηθευτές µε καθορισµένο το περιεχόµενο των προµηθειών τους. Αναλυτικά φαίνονται οι κατηγορίες και ο αριθµός των προµηθευτών ανά κατηγορία, στον παρακάτω πίνακα. Πίνακας Κατηγοριοποίηση Προµηθευτών Αριθµός Α/Α Κατηγορία προµηθευτών 8 Υπηρεσίες 1 Τεχνική Υποστήριξη 6 2 Εφαρµογές Πληροφορικής 3 3 ιακόσµηση 2 4 Μεταφορές 3 5 Σιδηροαλουµινοκατασκευές 1 6 Υπηρεσίες ασφαλείας 1 7 Υπηρεσίες επικοινωνίας και µελετών 2 8 Εκδόσεις - Συγγράµµατα 1 10 Προϊόντα 1 Γραφικές ύλες - Αναλώσιµα γραφείου 16 2 Tonners φωτοτυπικών 8 3 Υπολογιστές και αναλώσιµα Υ/Η 14 4 Ηλεκτρολογικός Εξοπλισµός 19 5 Υλικά καθαριότητας 6 6 Έπιπλα 10 7 Συνδροµητικά τεύχη 6 Είδη κτιριακού εξοπλισµού 8 - κιγκαλερίας 2 9 Εκπαιδευτικό υλικό 2 10 ιάφορα είδη 1 18 Σύνολο

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Πλαίσιο Ένα Σύστηµα Περιβαλλοντικής ιαχείρισης (ΣΠ ) είναι ένα εργαλείο διαχείρισης για εταιρίες και άλλους οργανισµούς µε σκοπό την αξιολόγηση,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Περιβαλλοντικά Θέµατα

Γενικά Περιβαλλοντικά Θέµατα Γενικά Περιβαλλοντικά Θέµατα Α/Α ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΥΡΙΟ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ 1. 2001/761/ΕΚ Κανονισµός 761/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 19ης Μαρτίου 2001 για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.12. COM() 614 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ για την ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκστρατεία Procura+: Μια καινοτόμος προσέγγιση για δημόσιες συμβάσεις

Η Εκστρατεία Procura+: Μια καινοτόμος προσέγγιση για δημόσιες συμβάσεις Η Εκστρατεία Procura+: Μια καινοτόμος προσέγγιση για δημόσιες συμβάσεις Αλέξης Χατζημπίρος Διεύθυνση Ανάπτυξης Περιβαλλοντικών & Ενεργειακών Έργων Εθνικός εταίρος Τι είναι οι πράσινες ή οικολογικές συμβάσεις;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων

Κεφάλαιο 13 Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων Κεφάλαιο 13 Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται το γενικότερο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων (ΟΠΠ) που αποσκοπεί στην εδραίωση ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

«Οικολογικό Χαρτί για χρήσεις γραφείου και η εµπειρία που αποκοµίσθηκε από το ήµο Νέου Ψυχικού στα πλαίσια του προγράµµατος GreenMed»

«Οικολογικό Χαρτί για χρήσεις γραφείου και η εµπειρία που αποκοµίσθηκε από το ήµο Νέου Ψυχικού στα πλαίσια του προγράµµατος GreenMed» «Οικολογικό Χαρτί για χρήσεις γραφείου και η εµπειρία που αποκοµίσθηκε από το ήµο Νέου Ψυχικού στα πλαίσια του προγράµµατος GreenMed» Αντώνης Αντωνόπουλος ήµος Νέου Ψυχικού 26 Ιανουαρίου 2007 Το Πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη

Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη Κανονιστική Νοµοθεσία Προληπτικά εργαλεία: όρια εκποµπών στα στερεά, υγρά και αέρια απόβλητα υποχρέωση εκπόνησης ΜΠΕ Κατασταλτικά εργαλεία:

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα και Επιχειρηματικότητα Τρίτη, 19 Μάϊου 2014

Πρότυπα και Επιχειρηματικότητα Τρίτη, 19 Μάϊου 2014 Πρότυπα και Επιχειρηματικότητα Τρίτη, 19 Μάϊου 2014 Αγγελική Λοϊζου Λειτουργός Τυποποίησης Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CYS) Αυτόνομος Οργανισμός Λειτουργεί με βάση το Ιδιωτικό Δίκαιο Πλήρως αναγνωρισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8 Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8 Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Γεωργίου- Τσιάκαλου Ναταλία ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ορισμός Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (ΠΔΣ) σημαίνει τη συμπερίληψη

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων,

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων, Εκδήλωση για Πρότυπο ποιότητας για εμπορικά καταστήματα Νέες εκδόσεις προτύπων συστημάτων διαχείρισης αίθουσα Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών πλ. Γεωργίου Α 25, ΠΑΤΡΑ Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιες Συμβάσεις στην Κύπρο

Δημόσιες Συμβάσεις στην Κύπρο Δημόσιες Συμβάσεις στην Κύπρο Εισαγωγή Η πολιτική της προώθησης των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος, τόσο της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, όσο και της Εθνικής Στρατηγικής για την

Διαβάστε περισσότερα

Learning and Teaching Conference 25 Ιανουαρίου 2014, ΑΘΗΝΑ

Learning and Teaching Conference 25 Ιανουαρίου 2014, ΑΘΗΝΑ Learning and Teaching Conference 25 Ιανουαρίου 2014, ΑΘΗΝΑ Δημήτριος Λεκκός Πολιτικός Μηχανικός TE, Ελεγκτής Δόμησης Β Τάξης MSc in Environment pollution Control MEDITERRANEAN COLLEGE School of Engineering

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας

Εξοικονόμησης Ενέργειας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Πράσινη Επιχειρηματικότητα στον τομέα της Ενέργειας Γ. Βουγιουκλάκης Υπ. Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Θεσµικό πλαίσιο για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις

Ελληνικό Θεσµικό πλαίσιο για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ελληνικό Θεσµικό πλαίσιο για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ηµερίδα «Πράσινες Προµήθειες στην Ευρώπη» Θεσσαλονίκη, 30 Νοεµβρίου 2012 Κων/νος Τζανετόπουλος Απόφοιτος Ε.Σ.. Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Νοµολογία.Ε.Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ. Επίδοση, Αξιοπιστία, Διαφάνεια

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ. Επίδοση, Αξιοπιστία, Διαφάνεια ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ Επίδοση, Αξιοπιστία, Διαφάνεια ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ - EMAS Το Κοινοτικό Σύστημα Οικολογικής Διαχείρισης και Οικολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πρότυπα διαχείρισης Επιχειρηµατικών Κινδύνων Διάλεξη 5

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πρότυπα διαχείρισης Επιχειρηµατικών Κινδύνων Διάλεξη 5 Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πρότυπα διαχείρισης Επιχειρηµατικών Κινδύνων Διάλεξη 5 Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακό περιβάλλον

ενεργειακό περιβάλλον Προστατεύει το ενεργειακό περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ δημιουργεί ένα βιώσιμο Ενεργειακό Περιβάλλον βελτιώνει την

Διαβάστε περισσότερα

Χτίζοντας Το Μέλλον. Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής

Χτίζοντας Το Μέλλον. Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Χτίζοντας Το Μέλλον Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας ΚΑΠΕ ΥΠΕΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η συµπεριφορά του υπεύθυνου καταναλωτή. Κωνσταντίνος Πούλος. Πανεπιστήµιο Πατρών

Η συµπεριφορά του υπεύθυνου καταναλωτή. Κωνσταντίνος Πούλος. Πανεπιστήµιο Πατρών Η συµπεριφορά του υπεύθυνου καταναλωτή Κωνσταντίνος Πούλος Τµήµα Χηµείας Πανεπιστήµιο Πατρών 18 ος αιώνας 19 ος αιώνας Νέα προϊόντα Κοινωνικές Οικονοµικές ηµογραφικές αλλαγές Ανάπτυξη της Επιστήµης & της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

- Η μείωση κατανάλωσης ενέργειας και άλλων πηγών (όπως π.χ. το νερό)

- Η μείωση κατανάλωσης ενέργειας και άλλων πηγών (όπως π.χ. το νερό) Οικιακές Συσκευές Διάφορες οικιακές συσκευές χρησιμοποιούνται εκτός από τον οικιακό τομέα και σε άλλους φορείς, εταιρείες, οργανισμούς και ιδρύματα. Για παράδειγμα, οι πλήρως εξοπλισμένες κουζίνες συναντούνται

Διαβάστε περισσότερα

HOMO EDUCANDUS - ΑΓΩΓΗ. «Η περιβαλλοντική διαχείριση στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Homo educandus - Αγωγή, ένα πράσινο σχολείο»

HOMO EDUCANDUS - ΑΓΩΓΗ. «Η περιβαλλοντική διαχείριση στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Homo educandus - Αγωγή, ένα πράσινο σχολείο» HOMO EDUCANDUS - ΑΓΩΓΗ «Η περιβαλλοντική διαχείριση στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Homo educandus - Αγωγή, ένα πράσινο σχολείο» ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ PROJECT (Ι) 1 η ΟΜΑΔΑ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 28.2.2012

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 28.2.2012 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 28.2.2012 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την προετοιμασία για τη διάσκεψη κορυφής «Ρίο+20» - Συνεδρίαση Διακοινοβουλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό στη.. του Μέτρου. Ποσό (σε ΕΥΡΩ)

Ποσοστό στη.. του Μέτρου. Ποσό (σε ΕΥΡΩ) ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ 7.3 : «ΕΜΠΟΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ» Α. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΟΥ Κ.Π.Σ. 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΡΟ Αγροτική Ανάπτυξη Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο A: Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής πράσινων προμηθειών

Εργαλείο A: Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής πράσινων προμηθειών Εργαλείο A: Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής πράσινων προμηθειών Στόχος του εργαλείου - Να βοηθήσει Δήμους στην προσπάθειά τους να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν Πολιτική Πράσινων Προμηθειών Πλεονεκτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό εργαλείο Buy Smart+

Εκπαιδευτικό εργαλείο Buy Smart+ Εκπαιδευτικό εργαλείο Buy Smart+ Πράσινες Συμβάσεις- Εισαγωγή - 1. Ποιο θα πρέπεινα είναι το πρώτο στάδιο των διαδικασιών σύναψης πράσινων συμβάσεων; - α) Καθορισμός των κριτηρίων ανάθεσης - β) Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

ΤΕΙ Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΤΕΙ Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ" 3 η διάλεξη: Πράσινη Επιχειρηματικότητα Εργαστηριακός Συνεργάτης: Σαββάκης Νικόλαος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑ ΟΙΚΟ-ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ

ΣΗΜΑ ΟΙΚΟ-ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΗΜΑ ΟΙΚΟ-ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ ΟΙΚΟ-ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ Ζ. Καβακλή, Εργαστήριο Διαχείρισης Βιοποικιλότητας, Τμήμα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μυτιλήνη. Περιβάλλον και Επιχείρηση Οι επιχειρήσεις θεωρούν το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» Ιχνηλασιμότητα και Ταυτοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά Υπεύθυνες Βιώσιμες Δημόσιες Συμβάσεις

Κοινωνικά Υπεύθυνες Βιώσιμες Δημόσιες Συμβάσεις Κοινωνικά Υπεύθυνες Βιώσιμες Δημόσιες Συμβάσεις Θεσμικό Πλαίσιο Καλές Πρακτικές Γεωργίου Κωνσταντίνος, Φυσικός MSc Βιώσιμες Δημόσιες Συμβάσεις Τι είναι Βιώσιμες Δημόσιες Συμβάσεις: Είναι οι Δημόσιες Προμήθειες

Διαβάστε περισσότερα

«Ενεργειακά Αποδοτικές Δημόσιες Προμήθειες: Εμπειρία στην Ελλάδα & πρακτικές

«Ενεργειακά Αποδοτικές Δημόσιες Προμήθειες: Εμπειρία στην Ελλάδα & πρακτικές «Ενεργειακά Αποδοτικές Δημόσιες Προμήθειες: Εμπειρία στην Ελλάδα & πρακτικές Παπαμικρούλη Λουΐζα Οικονομολόγος, ΜΑ ΤμήμαςΑνάπτυξης Αγοράς Διεύθυνση Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού Πράσινη επιχειρηματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία;

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Διεπιστημονική προσέγγιση στα ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ :Τεχνολογία, Περιβάλλον, Πολιτισμός Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Κλειώ Αξαρλή,

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις στην Αγορά Ηλεκτρισµού της Κύπρου Ενεργειακό Συµπόσιο ΙΕΝΕ 26 Ιανουαρίου 2012 Εισαγωγή Προτού προχωρήσω να αναλύσω το ρόλο της Αρχής Ηλεκτρισµού στο νέο περιβάλλον της απελευθερωµένης Αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

εσμεύσεις Ευρωπαϊκών πόλεων με Πράσινο Ψηφιακό Χάρτη

εσμεύσεις Ευρωπαϊκών πόλεων με Πράσινο Ψηφιακό Χάρτη εσμεύσεις Ευρωπαϊκών πόλεων με Πράσινο Ψηφιακό Χάρτη Ο χάρτης δεσμεύσεων που ακολουθεί κάνει λόγο για τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής μέσα από προσπάθειες και πρωτοβουλίες των Ευρωπαϊκών

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η µεταποίηση στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής

Η µεταποίηση στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΘΕΜΑΤΩΝ του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Βορείου Ελλάδος στη συνάντηση µε τον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Κωστή Χατζηδάκη Αθήνα, Τρίτη 16 Ιουνίου 2009 Η µεταποίηση στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/29.06.2010 ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ο προϋπολογισµός προγραµµάτων αποτελεί ένα σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα. Motor Challenge

Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα. Motor Challenge ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Γενική Διεύθυνση Ενέργειας και Μεταφορών Προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας & Απαιτούμενη Διαχείριση Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Motor Challenge Ενότητα Πολιτικής Ενεργειακής Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

12 ο ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2007» Αθήνα Οκτωβρίου 2007

12 ο ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2007» Αθήνα Οκτωβρίου 2007 12 ο ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2007» Αθήνα 24-25 25 Οκτωβρίου 2007 ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Δρος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ - ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ - ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ - ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

ΤΕΙ Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΤΕΙ Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ" 4 η διάλεξη: "Πρότυπα και Συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης EMAS και ISO 14001"

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλειοθήκη της ΕΕ για ΠΔΠ. Μυρτώ Θεοφιλίδη

Εργαλειοθήκη της ΕΕ για ΠΔΠ. Μυρτώ Θεοφιλίδη Εργαλειοθήκη της ΕΕ για ΠΔΠ Μυρτώ Θεοφιλίδη ΚΑΠΕ, Τμήμα Ανάπτυξης Αγοράς 10 Μαρτίου 2010 Εργαλειοθήκη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ΠΔΠ Δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για τις Πράσινες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΟΣ BUSINESS PLAN

ΟΔΗΓΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΟΣ BUSINESS PLAN ΟΔΗΓΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΟΣ BUSINESS PLAN Σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα & Επιχειρηματικότητα» του ΕΣΠΑ 2007-2013, στον οδηγό αυτόν περιλαμβάνεται μια σειρά από επιμέρους κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Ενιαίο νοµοθετικό κείµενο 6 Ιουλίου 2000 2000/0022(COD) PE1 ***I ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ που καθορίσθηκε σε πρώτη ανάγνωση στις 6 Ιουλίου 2000 εν όψει της έγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς Εισαγωγή στη βάση δεδομένων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Στόχοι του εργαλείου... 2 2. Οφέλη του εργαλείου... 2 3. Τι κάνει το εργαλείο... 2

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Economist The Sustainability Summit 2016: Adapt or die. 30 Νοεμβρίου 2016, Divani Apollon, Αθήνα

Συνέδριο Economist The Sustainability Summit 2016: Adapt or die. 30 Νοεμβρίου 2016, Divani Apollon, Αθήνα Συνέδριο Economist The Sustainability Summit 2016: Adapt or die 30 Νοεμβρίου 2016, Divani Apollon, Αθήνα Χαιρετισμός Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σωκράτη Φάμελλου Αξιότιμε Αντιπρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας ειγµατοληψία αποδοχής, µε τη λήψη αντιπροσωπευτικών δειγµάτων σύµφωνα µε την στατιστική θεωρία της δειγµατοληψίας. ιαγράµµατα ελέγχου, όπου τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 30.11.2016 SWD(2016) 406 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

1. Ιστορικό ίδρυσης ΑΔΜΗΕ. 2. Ρόλος του ΑΔΜΗΕ στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. 3. Βασικές εταιρικές αρχές λειτουργίας ΑΔΜΗΕ

1. Ιστορικό ίδρυσης ΑΔΜΗΕ. 2. Ρόλος του ΑΔΜΗΕ στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. 3. Βασικές εταιρικές αρχές λειτουργίας ΑΔΜΗΕ 1. Ιστορικό ίδρυσης ΑΔΜΗΕ 2. Ρόλος του ΑΔΜΗΕ στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας 3. Βασικές εταιρικές αρχές λειτουργίας ΑΔΜΗΕ 2 Ο ΑΔΜΗΕ είναι θυγατρική εταιρεία της ΔΕΗ που δημιουργήθηκε μετά τη συγχώνευση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Ιστοσελίδα

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Ιστοσελίδα Συµβάσεις µε Οικολογικά Κριτήρια Ηµερίδα για Πράσινες/ Οικολογικές ηµόσιες Συµβάσεις στην Ελλάδα Αθήνα, 26 Ιανουαρίου 2007 Συµπληρώστε το παρόν έντυπο και στείλτε το: E-mail: environment@epta.gr Fax: 0030

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ 2014-2019 (Α ΦΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ) Αξιότιμοι συνάδελφοι, Οι Δήμοι, στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΑνάπτυξη στη υτική Μακεδονία µέσα από το τρίπτυχο: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ. Το µοντέλο του Πόλου Καινοτοµίας

ΗΑνάπτυξη στη υτική Μακεδονία µέσα από το τρίπτυχο: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ. Το µοντέλο του Πόλου Καινοτοµίας Company LOGO ΗΑνάπτυξη στη υτική Μακεδονία µέσα από το τρίπτυχο: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Το µοντέλο του Πόλου Καινοτοµίας Ι.Λ.Μπακούρος Αν. Καθηγητής Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Περιεχόµενα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θέση ΣΕΒ: Ευρωπαϊκές προτεραιότητες της Ελληνικής Προεδρίας

Θέση ΣΕΒ: Ευρωπαϊκές προτεραιότητες της Ελληνικής Προεδρίας Θέση ΣΕΒ: Ευρωπαϊκές προτεραιότητες της Ελληνικής Προεδρίας Στόχος της Προεδρίας πρέπει να είναι η προώθηση µιας ενωµένης και παραγωγικής Ευρώπης ικανής να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που έχουν απ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή

Βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή Βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή Η βιώσιμη ανάπτυξη είναι ένας από τους βασικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθώς βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια παγκόσμια έλλειψη φυσικών πόρων, η κύρια πρόκληση για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο Διάλογος που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Sustainable Greece 2020, αποτελεί τη συστηματική καταγραφή των θέσεων όλων των προσκεκλημένων στην Πρωτοβουλία Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων. κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως

Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων. κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως παρατέθηκαν πιο πάνω απαιτούν µια πιο συστηµατική παρουσίαση των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

UNEP FI Workshop, 18th January 2007 Sustainability and CSR in the Banking and Insurance Sector

UNEP FI Workshop, 18th January 2007 Sustainability and CSR in the Banking and Insurance Sector Ένωση Πτυχιούχων Περιβαλλοντολόγων Ελλάδας UNEP FI Workshop, 18th January 2007 Sustainability and CSR in the Banking and Insurance Sector ΟδηγόςΑειφορίαςγια Τράπεζες και Ασφαλιστικές: Πώς να εφαρµόσετε

Διαβάστε περισσότερα

Συµπεράσµατα Συνεδρίου «Βιοµηχανία 2020 ΣΒΒΕ Eurobank: Περιφερειακή Ανάπτυξη Καινοτοµία Εξωστρέφεια» ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ

Συµπεράσµατα Συνεδρίου «Βιοµηχανία 2020 ΣΒΒΕ Eurobank: Περιφερειακή Ανάπτυξη Καινοτοµία Εξωστρέφεια» ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Συµπεράσµατα Συνεδρίου «Βιοµηχανία 2020 ΣΒΒΕ Eurobank: Περιφερειακή Ανάπτυξη Καινοτοµία Εξωστρέφεια» ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Α. Βασικά ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία για τον κλάδο 1. η σηµασία του κλάδου των δοµικών

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα. Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας. Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ

Διημερίδα. Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας. Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ Έκθεση Διημερίδα Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανδρέας Ανδρουτσόπουλος Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ»

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» «Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και

Διαβάστε περισσότερα

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL INFO ECDL Expert Ένα ολοκληρωµένο Πρόγραµµα Πιστοποίησης γνώσεων πληροφορικής και δεξιοτήτων χρήσης Η/Υ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥ ΕΠΙΠΕ ΟΥ Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 4.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ «ΖΩΝΤΑΝΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ» ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ISO 26000 ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ISO 26000 ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ISO 26000 ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΜΕΡΟΣ 3-4 ΙΩΑΝΝΗΣ Λ. ΣΟΥΦΛΗΣ Δρ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (isouflis@otenet.gr) ΜΑΙΟΣ 2013 ΔΟΜΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΑΡΧΕΣ, ΟΡΟΛΟΓΙΑ, ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΤΑΣΕΙΣ, ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην εκδήλωση με θέμα «Ενεργειακή απόδοση για έξοδο από την κρίση»

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην εκδήλωση με θέμα «Ενεργειακή απόδοση για έξοδο από την κρίση» Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην εκδήλωση με θέμα «Ενεργειακή απόδοση για έξοδο από την κρίση» Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ένωσης 5 Ιουλίου, 2013 Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη από την εφαρμογή Συστημάτων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης σε Εκπαιδευτικές Μονάδες

Οφέλη από την εφαρμογή Συστημάτων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης σε Εκπαιδευτικές Μονάδες Οφέλη από την εφαρμογή Συστημάτων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης σε Εκπαιδευτικές Μονάδες Δημήτριος Μπέλλος 1, Κωνσταντίνα Χρήστου 2, Παρασκευή Αλεξίου 3 1. Εκπαιδευτικός Β'θμιας Εκπαίδευσης dbellos100@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου Δεκεμβρίου 2012 Συμβόλαιο: IEE/09/741SI ιστοσελίδα: hqp://www.trainrebuild.eu

10 Δεκεμβρίου Δεκεμβρίου 2012 Συμβόλαιο: IEE/09/741SI ιστοσελίδα: hqp://www.trainrebuild.eu Εκπαίδευση για την αναδόμηση της Ευρώπης Ανακαίνιση κτιρίων, κατάρτιση και βελτίωση δεξιοτήτων, και χρηματοδότηση για την ενεργειακή απόδοση στα κτίρια. 10 Δεκεμβρίου 2010 10 Δεκεμβρίου 2012 Συμβόλαιο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΕΕ ΤΠΔΠ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Θέμα εισήγησης: «ΕΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας ISO Διεργασιακή Προσέγγιση Διάλεξη 3

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας ISO Διεργασιακή Προσέγγιση Διάλεξη 3 Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας ISO 9001- Διεργασιακή Προσέγγιση Διάλεξη 3 Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή ISO 9001:

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΠΕ) Σειρά Πληροφοριακού και Εκπαιδευτικού Υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΠΑΤΡΑ, 2016 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΗΛΙΟΣ ΗΛΙΟΣ - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ποιότητα Βασικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας στην βιοµηχανία επίπλου ρ. Ιωάννης Μπαρµπούτης,

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας Το πρότυπο ISO9001:2015 και οι εφαρμογές του

Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας Το πρότυπο ISO9001:2015 και οι εφαρμογές του Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας Το πρότυπο ISO9001:2015 και οι εφαρμογές του 4 η ενότητα Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας ΕΜΠ Απαιτήσεις του ISO9001:2015 1. Αντικείμενο 2. Τυποποιητική

Διαβάστε περισσότερα

16REQ

16REQ ΗΜΟΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ - ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ : «Παροχή Υπηρεσιών Τεχνικού Συµβούλου για τη ιαχείριση Στερεών Αποβλήτων του ήµου Αµπελοκήπων - Μενεµένης.»

Διαβάστε περισσότερα