ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΩΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑ ΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. (ΚΕΝΤΡΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΕΥΠΑΘΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑ ΩΝ) ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΑΧΑΡΝΩΝ Σπουδάστρια: Ηλιάνα Σπυροπούλου Εκπαιδευτική σειρά: β Κατεύθυνση: Μεταναστευτική Πολιτική Έτος: 2008 Επόπτης: κ. Μ. Πέτρου

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Περίληψη σελ.2 Abstract σελ.3 Εισαγωγή σελ. 4 Κεφάλαιο 1 «Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κοινωνική Πολιτική: η ευρωπαϊκή και η ελληνική εµπειρία» σελ. 9 Κεφάλαιο 2 «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως φορέας σχεδιασµού και υλοποίησης προγραµµάτων Κοινωνικής Πολιτικής για τις ευπαθείς κοινωνικές οµάδες» σελ. 16 Κεφάλαιο 3 «Σχεδιασµός και Μεθοδολογία της Έρευνας» σελ. 27 Κεφάλαιο 4 «Τα ερευνητικά ευρήµατα από το Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. του ήµου Αχαρνών» σελ «Η περιοχή έρευνας: ο ήµος Αχαρνών» σελ «Το Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο.» του ήµου Αχαρνών σελ. 37 Κεφάλαιο 5 «Συµπεράσµατα» σελ. 63 Πίνακας Εικονογράφησης σελ. 69 Πίνακας Συντµήσεων και Συντοµογραφιών σελ. 70 Βιβλιογραφία σελ. 72 1

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η κριτική στο παραδοσιακό κοινωνικό κράτος σε συνδυασµό µε τους δηµοσιονοµικούς περιορισµούς και την ανάδυση νέων κοινωνικών κινδύνων οδηγεί στον επαναπροσανατολισµό της κοινωνικής πολιτικής. Μια βασική διάσταση αυτού του επαναπροσδιορισµού του κράτους πρόνοιας είναι η αναβάθµιση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Αυτή η εργασία διερευνά τη σηµασία του υποεθνικού επιπέδου στο πεδίο της προστασίας των ευπαθών κοινωνικών οµάδων, δηλαδή των πληθυσµιακών οµάδων, που απειλούνται από φτώχια και κοινωνικό αποκλεισµό. Μέσα από τα πορίσµατα της επιτόπιας έρευνας στο Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. (Κέντρο Υποστήριξης και Πληροφόρησης Ευπαθών Κοινωνικών Οµάδων) του ήµου Αχαρνών επιχειρείται να προσδιοριστούν οι προοπτικές ανάπτυξης ολοκληρωµένων παρεµβάσεων στο τοπικό επίπεδο για την καταπολέµηση της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισµού σε συνάρτηση µε τις ιδιοµορφίες, διοικητικές και κοινωνικές, της ελληνικής πραγµατικότητας. 2

4 ABSTRACT Criticism towards the traditional welfare state combined with the fiscal restraints and the emergence of new social risks results in the reorientation of social policy. A critical dimension of this redefinition of welfare state is the reinforcement of the Local Governments role in the provision of social services. This paper explores the importance of the subnational level in the field of vulnerable social groups protection, that is those population groups who are threatened by poverty and social exclusion. Through the findings drawn from the fieldwork conducted at K.Y.P.E.K.O. (Support and Information Centre for Vulnerable Social Groups) of Municipality of Acharnes, perspectives for the development of integrated interventions at the local level for combating poverty and social exclusion are attempted to be defined in connection with the greek particularities, both administrative and social. 3

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το κράτος πρόνοιας ως «ξεχωριστό πεδίο κρατικής παρέµβασης για την προστασία των ασθενέστερων από τις τυφλές δυνάµεις της Οικονοµίας της Αγοράς» 1 έχει γίνει αντικείµενο κριτικής από διάφορες σκοπιές (µαρξιστική, νεοφιλελεύθερη, φεµινιστική κλπ). Ειδικότερα, οι επικριτές του συστήµατος κοινωνικής προστασίας, όπως διαµορφώθηκε µεταπολεµικά, του προσάπτουν αναποτελεσµατικότητα στην εξάλειψη της φτώχιας και των κοινωνικών ανισοτήτων, λειτουργία υπέρ των µεσαίων τάξεων και όχι όσων έχουν ανάγκη, υψηλό κόστος των παρεχόµενων υπηρεσιών, αύξηση των πελατειακών δικτύων και των οµάδων συµφερόντων γύρω από το κοινωνικό κράτος, ενίσχυση των ρατσιστικών και πατριαρχικών προτύπων, αύξηση της γραφειοκρατίας και του συγκεντρωτισµού, περιορισµό της υπευθυνότητας του ατόµου κλπ. 2 Η κριτική στο «κλασικό κοινωνικό κράτος» συνοδεύτηκε από την ανάδυση νέων κοινωνικών κινδύνων, που απορρέουν από τα νέα κοινωνικοοικονοµικά δεδοµένα που δηµιουργούνται από την οικονοµία των υπηρεσιών και της γνώσης και την παγκοσµιοποίηση. Τέτοιοι νέοι κοινωνικοί κίνδυνοι είναι ο κοινωνικός αποκλεισµός, οι νέες µορφές οικογένειας, η µακροχρόνια εξάρτηση των ηλικιωµένων αρρώστων και αναπήρων στο χώρο της υγείας, η παιδική φτώχια, η ελλιπής εκπαίδευση κλπ. 3 Οι νέες αυτές κοινωνικές ανάγκες δεν καλύπτονται ικανοποιητικά από τα κλασικά σχήµατα της θεσµοποιηµένης κοινωνικής προστασίας. Η διαπίστωση αυτή, σε συνδυασµό µε την προβληµατική που έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια της κριτικής του παραδοσιακού κοινωνικού κράτους, όπως παρουσιάστηκε παραπάνω, έχουν οδηγήσει τους σχεδιαστές της κοινωνικής πολιτικής στον επαναπροσδιορισµό των κατευθύνσεων της κοινωνικής προστασίας µε την αναζήτηση ενός νέου µίγµατος κοινωνικής πολιτικής (welfare mix). Οι σηµαντικότερες πτυχές αυτού του αναπροσανατολισµού του κοινωνικού κράτους είναι οι εξής: Η µετάβαση από τις καθολικές παροχές υπηρεσιών στην επιλεκτική κοινωνική προστασία των ατόµων µε αυξηµένες ανάγκες 1 ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π., σελ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 2006 Β 4

6 Το πέρασµα από τις επιδοµατικές και αναδιανεµητικές πρακτικές του κράτους πρόνοιας στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης και τις ευέλικτες εργασιακές σχέσεις Η δηµιουργία του ελάχιστου εγγυηµένου εισοδήµατος Η ενίσχυση ενός αποκεντρωµένου κοινωνικού κράτους µε την ενεργό συµµετοχή των τοπικών κοινωνιών Ο περιορισµός του κρατικού παρεµβατισµού Η ανάδυση του προνοιακού πλουραλισµού. 4 Όπως προκύπτει από την παράθεση των βασικών παραµέτρων του επαναπροσδιορισµού του κοινωνικού κράτους, η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής αποτελεί µία σηµαντική διάσταση αυτής της αλλαγής. Θεωρείται ότι η ευελιξία των αυτοδιοικητικών δοµών σε συνδυασµό µε τη χωρική εγγύτητα στο πεδίο παρέµβασης και τη δυνατότητα ανάπτυξης συνεργιών µε τον Τρίτο Τοµέα στη χωρική ενότητα ευθύνης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι µερικά από τα στοιχεία που συνηγορούν στην ανάγκη µεγαλύτερης εµπλοκής του υποεθνικού επιπέδου στην άσκηση Κοινωνικής Πολιτικής. Η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι για πολλούς η απάντηση στα προβλήµατα της γραφειοκρατίας, της σπατάλης πόρων και της κυριαρχίας παθητικών προνοιακών µέτρων, που χαρακτηρίζουν το παραδοσιακό κοινωνικό κράτος. 5 Στα πλαίσια αυτής της προβληµατικής εντάσσεται και αυτή η εργασία. Συγκεκριµένα, ως στόχο έχει να διερευνήσει το ρόλο που διαδραµατίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην προστασία των ευπαθών κοινωνικών οµάδων, δηλαδή των πληθυσµών, που απειλούνται από φτώχια και κοινωνικό αποκλεισµό. Η αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας της δράσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον περιορισµό της φτώχιας, που αποτελεί έναν παλιό κοινωνικό κίνδυνο, και στην καταπολέµηση ενός νέου κοινωνικού κινδύνου, δηλαδή του κοινωνικού αποκλεισµού παρουσιάζει ιδιαίτερο θεωρητικό και πρακτικό ενδιαφέρον. Ο θεωρητικός προβληµατισµός της εργασίας συµπληρώνεται από το περιεχόµενο και τα αποτελέσµατα της επιτόπιας έρευνας µε αντικείµενο έρευνας το Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. (Κέντρο Υποστήριξης και Πληροφόρησης Ευπαθών Κοινωνικών Οµάδων) του ήµου Αχαρνών. Σκοπός της έρευνας ήταν, µέσα από τα πορίσµατά 4 ΖΑΪΜΑΚΗΣ, ΣΚΑΜΝΑΚΗΣ,

7 της, να αναζητηθούν οι αδυναµίες αλλά και οι προοπτικές ανάπτυξης ολοκληρωµένων παρεµβάσεων σε τοπικό επίπεδο για την άρση του κοινωνικού αποκλεισµού και της φτώχιας στην Ελλάδα. Η έρευνα βασίστηκε στη µέθοδο της αναλυτικής επαγωγής. ηλαδή, µετά τον προσδιορισµό του υπό έρευνα πεδίου, προτάθηκε µία δοκιµαστική υπόθεση, η οποία στην πορεία της έρευνας δοκιµάστηκε για την επεξηγηµατική της ικανότητα. 6 Συγκεκριµένα, ελέγχθηκε µία υπόθεση εργασίας, η οποία συµπληρώθηκε από τρεις δευτερεύουσες ερευνητικές υποθέσεις. Οι υποθέσεις εργασίας είναι οι εξής : «Το υποεθνικό επίπεδο στην Ελλάδα, ενώ ενισχύεται θεσµικά προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης παρεµβάσεων για την προστασία των ευπαθών κοινωνικών οµάδων, διέπεται από µία σειρά περιορισµών (χρηµατοδοτικών, οργανωτικών, στελεχιακών κλπ), που υπονοµεύουν τις προσπάθειες που αναλαµβάνονται από φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η βασική αυτή υπόθεση εργασίας συµπληρώθηκε από τις παρακάτω επιµέρους ερευνητικές παραδοχές: Το έλλειµµα συνεργασίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης µε τον Τρίτο Τοµέα στην Ελλάδα είναι ανασταλτικός παράγοντας για την προώθηση πλουραλιστικών προνοιακών λύσεων. Τελικά, τα προγράµµατα Κοινωνικής Πολιτικής, που υλοποιούνται σε τοπικό επίπεδο µε αποδέκτες ευπαθείς κοινωνικές οµάδες, λόγω της χρηµατοδοτικής εξάρτησης από το εθνικό και το υπερεθνικό (ευρωπαϊκό) επίπεδο, προσλαµβάνουν το χαρακτήρα αποσπασµατικών παρεµβάσεων, που σε µεγάλο βαθµό σχεδιάζονται κεντρικά και όχι µε βάση τις τοπικές ανάγκες. Τέλος, οι παρεµβάσεις αυτές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αν και βρίσκουν αποδοχή από τις τοπικές κοινωνίες, δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών, που πολλαπλασιάζονται λόγω της συνδροµής πολλών παραγόντων (µετανάστευση, ανεργία, αλλαγή των οικογενειακών δοµών κλπ)» Έχοντας αναφερθεί οι στόχοι και το αντικείµενο της παρούσας έρευνας, παρουσιάζεται στη συνέχεια η διάρθρωση των κεφαλαίων. Στο πρώτο κεφάλαιο µε τίτλο «Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κοινωνική Πολιτική: η ευρωπαϊκή και η ελληνική εµπειρία», γίνεται αναφορά στο διευρυνόµενο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως φορέα υλοποίησης προγραµµάτων κοινωνικής πολιτικής. Αρχικά αναζητούνται τα πλεονεκτήµατα αλλά και τα ενδεχόµενα µειονεκτήµατα, που προκύπτουν από τη 6 ΚΥΡΙΑΖΗ,

8 µεγαλύτερη εµπλοκή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά της άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα, από τα οποία προκύπτει η διαπίστωση ότι ενώ η Τοπική Αυτοδιοίκηση ενισχύεται θεσµικά στο πεδίο της κοινωνικής προστασίας, µια σειρά από ελλείψεις (χρηµατοδοτικές, οργανωτικές, στελεχιακές κλπ) υπονοµεύουν την αποτελεσµατικότητα των παρεµβάσεων, που αναπτύσσει. Στο δεύτερο κεφάλαιο «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως φορέας σχεδιασµού και υλοποίησης προγραµµάτων Κοινωνικής Πολιτικής για τις ευπαθείς κοινωνικές οµάδες», κατ αρχάς οριοθετείται το περιεχόµενο της έννοιας «ευπαθείς κοινωνικές οµάδες» µε την παράθεση των ορισµών της «φτώχιας» και του «κοινωνικού αποκλεισµού», των δύο δηλαδή κινδύνων που προσδιορίζουν την κατάσταση της «κοινωνικής ευπάθειας». Στη συνέχεια, η ανάλυση εστιάζεται στη δράση, που αναπτύσσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση µε στόχο την καταπολέµηση της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισµού. Επιχειρείται αξιολόγηση των παρεµβάσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σ αυτό το πεδίο κοινωνικής προστασίας. Ιδιαίτερη µνεία γίνεται στο µοντέλο του «προνοιακού πλουραλισµού». Προσδιορίζεται το περιεχόµενό του και παρουσιάζονται οι προοπτικές που δηµιουργεί για την καταπολέµηση του κοινωνικού αποκλεισµού σε τοπικό επίπεδο. Στο τρίτο κεφάλαιο «Σχεδιασµός και Μεθοδολογία της Έρευνας», αρχικά προσδιορίζονται οι λόγοι που το ερευνητικό µου ενδιαφέρον στράφηκε στο συγκεκριµένο ήµο και στη συγκεκριµένη δοµή (Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. του ήµου Αχαρνών). Στη συνέχεια, εκτίθενται η µεθοδολογία και τα ερευνητική µέσα της επιτόπιας έρευνας. Η µεθοδολογία βασίζεται στις αρχές της ποιοτικής έρευνας, δηλαδή της ερµηνευτικής προσέγγισης των φαινοµένων, που βασίζεται σε επιτόπια έρευνα µε αντικείµενο µελέτης µία συγκεκριµένη κοινωνική οµάδα, περιορισµένη στο χώρο και προσδιορισµένη στο χρόνο. 7 Γι αυτό τα ερευνητικά µέσα που επιλέχθηκαν για την υλοποίηση της έρευνας ήταν ένας συνδυασµός συµµετοχικής παρατήρησης, δοµηµένων συνεντεύξεων και έρευνας σε πρωτογενές υλικό (εσωτερικά έγγραφα του Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο., κείµενο δηµόσιας διαβούλευσης του ήµου, ερωτηµατολόγια του Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. κλπ). Στο εν λόγω κεφάλαιο, παρουσιάζονται 7 ΛΥ ΑΚΗ,

9 αναλυτικά το περιεχόµενο των ερευνητικών εργαλείων καθώς και η συµβολή τους στην ερευνητική διαδικασία. Στο κεφάλαιο «Τα ερευνητικά ευρήµατα από το Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. του ήµου Αχαρνών» παρουσιάζονται αναλυτικά τα στοιχεία, που συλλέχθηκαν από την επιτόπια έρευνα. Εκτίθενται σε δύο ενότητες κεφάλαια: στο κεφάλαιο «Η περιοχή έρευνας: Ο ήµος Αχαρνών» περιλαµβάνονται πληροφορίες για τα δηµογραφικά, οικονοµικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του ήµου, που συνδέονται µε την εµφάνιση φαινοµένων φτώχιας και κοινωνικού αποκλεισµού. Στην ενότητα κεφάλαιο «Το Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. του ήµου Αχαρνών» γίνεται αναλυτική παρουσίαση των τµηµάτων και των υπηρεσιών του φορέα. Επίσης, γίνεται κριτική ανάλυση της νοµικής µορφής του Κέντρου, των πηγών χρηµατοδότησης, των ζητηµάτων ανθρώπινου δυναµικού και της δικτύωσης µε τον Τρίτο Τοµέα. Τέλος, στο κεφάλαιο «Συµπεράσµατα» γίνεται µια απόπειρα σύνδεσης των ερευνητικών υποθέσεων µε τα πορίσµατα της επιτόπιας έρευνας. Εξετάζεται σε ποιο βαθµό συγκλίνουν τα ευρήµατα της έρευνας µε τις θεωρητικές παραδοχές, µε στόχο την ανίχνευση των προοπτικών και των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη ολοκληρωµένων παρεµβάσεων σε τοπικό επίπεδο για την προστασία των ευπαθών κοινωνικών οµάδων. 8

10 1. ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ο ρόλος των υποεθνικών φορέων στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής διαρκώς διαφοροποιείται και ενισχύεται. Σύµφωνα µε ορισµένους µελετητές 8 «η αναζήτηση του ρόλου των υποεθνικών φορέων συγκροτεί σηµαντικό πεδίο έρευνας στο χώρο της κοινωνικής πολιτικής καθώς φαίνεται ότι η σηµασία τους διευρύνεται και µάλιστα συχνά βρίσκεται σε ευθεία συνεργασία µε υπερεθνικούς θεσµούς, θέτοντας εν αµφιβόλω ως ένα βαθµό και σε ένα αρχικό επίπεδο ανάλυσης τη σηµασία της εθνικής διάστασης των συστηµάτων κοινωνικής πολιτικής.» Σ αυτή την κατεύθυνση, σηµαντικό ρόλο διαδραµατίζουν και οι προτεραιότητες, που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση αναφορικά µε την ενίσχυση της απασχόλησης και της κοινωνικής ενσωµάτωσης. Από τα τέλη της δεκαετίας του 90 και την εφαρµογή της διαδικασίας του Λουξεµβούργου και της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ), κι ακόµα περισσότερο µετά από την υιοθέτηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας το Μάρτιο του 2000, όλα τα κείµενα πολιτικής της ΕΣΑ, δηλαδή οι Κατευθυντήριες Γραµµές, τα Σχέδια ράσης, οι Εκθέσεις, οι Συστάσεις, καθώς επίσης και η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Κοινωνική Ενσωµάτωση υπογραµµίζουν τη σηµασία της τοπικής διάστασης και της κοινωνικής οικονοµίας στις πολιτικές για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την κοινωνική ενσωµάτωση. 9 Αρκετές µελέτες σχετικά µε τη µεγαλύτερη εµπλοκή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο σχεδιασµό και στην υλοποίηση προγραµµάτων κοινωνικής πολιτικής έχουν αναδείξει πλεονεκτήµατα αλλά και µειονεκτήµατα. Συγκεκριµένα, τα πλεονεκτήµατα, που απορρέουν από την ενίσχυση των αυτοδιοικητικών δοµών στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής είναι τα ακόλουθα: Το αυτοδιοικητικό επίπεδο κρίνεται ως το πιο κατάλληλο για την παροχή εξατοµικευµένων υπηρεσιών, δεδοµένου ότι η χωρική εγγύτητα αλλά και η συµβολική εγγύτητα των κοινών αναφορών και επικοινωνιακών κωδίκωναποτελεί κρίσιµο συστατικό των εξατοµικευµένων παρεµβάσεων. 8 ΣΚΑΜΝΑΚΗΣ, 2005, σελ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 2006 Β 9

11 Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, λόγω της χωρικής εγγύτητας και του ιδιαίτερου τύπου νοµιµοποίησης, που απολαµβάνει έναντι του διοικούµενου, µπορεί να διαγνώσει, καταγράψει και αξιολογήσει τις κοινωνικές ανάγκες στη χωρική ενότητα της αρµοδιότητάς της. 10 Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, σε συνεργασία µε τους τοπικούς δρώντες, µπορούν να πειραµατιστούν µε νέα εργαλεία πολιτικής (καινοτοµία) τα οποία µπορούν να καλύψουν κενά στο υπάρχον πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής και τα οποία, αν αποδειχτούν πετυχηµένα, µπορούν να υιοθετηθούν ως καλές πρακτικές. Ο σχεδιασµός και η πραγµατοποίηση προγραµµάτων κοινωνικής πολιτικής σε τοπικό επίπεδο συνεπάγονται µεγαλύτερη ευελιξία και προσαρµογή της κοινωνικής πολιτικής στις διαφορετικές δέσµες προβληµάτων και ευκαιριών που καταγράφονται σε διαφορετικά τοπικά περιβάλλοντα. Οι τοπικοί δρώντες µπορεί να είναι οι πιο κατάλληλοι για να κατανοήσουν τις συνθήκες που υπάρχουν στη δική τους περιοχή και για να εντοπίσουν τις ενδεδειγµένες λύσεις. 11 Τέλος, η αναβάθµιση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον τοµέα της κοινωνικής προστασίας συνδέεται µε τα θετικά αποτελέσµατα που αναµένονται να προκύψουν από την επέκταση του προνοιακού πλουραλισµού, δηλαδή της δηµιουργίας τοπικών συµφώνων µεταξύ κρατικών οργανισµών, οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Κοινωνικών Φορέων, µη κερδοσκοπικών οργανισµών, εθελοντικών οργανώσεων κλπ, για την αντιµετώπιση ενός συγκεκριµένου κοινωνικού κινδύνου, π.χ. ανεργία, κοινωνικός αποκλεισµός, επισφαλής στέγαση, φτώχεια, ελλιπής εκπαίδευση, µε παράλληλη µείωση των κοινωνικών ευθυνών του κράτους. 12 Παρ όλα αυτά, από την ενίσχυση των αρµοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο σχεδιασµό και άσκηση κοινωνικής πολιτικής ελλοχεύει ο κίνδυνος διαµόρφωσης γεωγραφικών ανισοτήτων στην παροχή υπηρεσιών κοινωνικής προστασίας και πολυδιάσπασης του συστήµατος: «Το ζήτηµα των περιφερειακών ανισοτήτων καθώς και ο συνακόλουθος ανταγωνισµός ακόµη και στο πλαίσιο του ίδιου εθνικού κράτους διαµορφώνουν επιπλέον πιέσεις για τα (προνοιακά) συστήµατα κυρίως όταν η συµµετοχή των τοπικών (υποεθνικών) φορέων είναι διευρυµένη. Επιπλέον, η διάσταση αυτή του ανταγωνισµού και της κατά τόπους 10 ΚΟΝΤΙΑ ΗΣ και συν., FI, ΡΟΜΠΟΛΗΣ και ΗΜΟΥΛΑΣ,

12 συγκρότησης µηχανισµών κοινωνικής προστασίας σε επίπεδο περιφέρειας, νοµαρχιακών διαµερισµάτων, δήµων συνιστά απειλή για τις συλλογικές και σε εθνικό επίπεδο ρυθµίσεις, καθώς διασπώνται µε τον τρόπο αυτό η ενότητα των παροχών, η συνέχεια του συστήµατος κοινωνικής προστασίας και διαµορφώνονται χωρικές µονάδες νησίδες κοινωνικής προστασίας εντός του εθνικού κράτους». 13 Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο εθνικό σύστηµα κοινωνικής προστασίας δεν είχε ληφθεί υπόψη στις σηµαντικότερες τυποποιήσεις των κοινωνικών κρατών ανάµεσα στις οποίες και αυτή του Gosta Esping Andersen, ο οποίος διέκρινε τρία µοντέλα προνοιακού καπιταλισµού: το φιλελεύθερο, το συντηρητικό κορπορατιστικό και το σοσιαλδηµοκρατικό 14. Μόνο στην τυπολογία των Gouph et al ο βαθµός αποκεντρωτικής λειτουργίας των εθνικών συστηµάτων συνεκτιµάται στην κατηγοριοποίηση των κοινωνικών κρατών. Συγκεκριµένα, οι οκτώ προνοιακές «οµάδες» (clusters) της εν λόγω τυποποίησης προκύπτουν από τη συγκριτική ανάλυση των κοινωνικών κρατών των χωρών του ΟΟΣΑ, η οποία πέρα από το βαθµό αποσυγκέντρωσης συνεκτιµά την έκταση των προνοιακών παροχών και την οικονοµική γενναιοδωρία του συστήµατος. Από τις οκτώ κατηγορίες, αυτές που αφορούν στα κράτη πρόνοιας της Ευρώπης, είναι οι ακόλουθες: κράτη πρόνοιας µε ενσωµατωµένο δίκτυ ασφάλειας: Μ. Βρετανία, Ιρλανδία, Καναδάς (εθνικό και γενναιόδωρο πρόγραµµα αντιµετώπισης της φτώχιας συνδεδεµένο µε εργασιακά κίνητρα). κράτη δυϊκής κοινωνικής πρόνοιας: Γαλλία, Γερµανία, Λουξεµβούργο (κατηγοριακά προγράµµατα για οµάδες του πληθυσµού και εθνικό σύστηµα πρόνοιας µε ενισχυµένη τοπική διακριτική ευχέρεια). θεµελιωµένα στην ιδιότητα του πολίτη µε επικουρική βοήθεια: Φινλανδία και όλες οι Σκανδιναβικές χώρες εκτός της Νορβηγίας και Ολλανδία (εθνικό προνοιακό σύστηµα µε ενισχυµένες τοπικές εξουσίες). υπολειµµατική παροχή: χώρες της Νότιας Ευρώπης και Τουρκία (κάλυψη µόνο ειδικών κατηγοριών του πληθυσµού, συµπληρωµατική δράση από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τον Τρίτο Τοµέα, ελλειµµατικός έλεγχος πόρων). 13 ΣΚΑΜΝΑΚΗΣ,2005, σελ ESPI G A DERSE,

13 αποκεντρωτική διακριτική πρόνοια: Νορβηγία, Αυστρία, Ελβετία (υψηλή διακριτική ευχέρεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υψηλό επίπεδο γενναιοδωρίας, στιγµατισµός της προνοιακής αρωγής). 15 Ο εντοπισµός κοινών στοιχείων στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής από τα κράτη της Νότιας Ευρώπης ευθυγραµµίζεται µε άλλες αντίστοιχες αναλύσεις, όπως αυτή του M. Ferrera, ο οποίος υποστηρίζει ότι τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας αυτών των χωρών µοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά (εξέχων ρόλος των συνταξιοδοτικών παροχών, υπερπροστασία έναντι του κινδύνου του γήρατος µε παράλληλες ελλείψεις στις παροχές για κατοικία και στις υπηρεσίες και στις παροχές για την οικογένεια, ύπαρξη εθνικών συστηµάτων υγείας, ιδιόµορφος συγκερασµός δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα στην περίθαλψη, πελατειακή χειραγώγηση του συστήµατος, υψηλά ποσοστά δυσαρέσκειας των χρηστών των υπηρεσιών) 16. Παρ όλα αυτά, η ανάλυση του M. Ferrera δεν πραγµατεύεται το βαθµό αποσυγκέντρωσης των λειτουργιών των κρατών πρόνοιας στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου. Το ελληνικό σύστηµα κοινωνικής προστασίας αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγµα του νοτιοευρωπαϊκού µοντέλου κοινωνικού κράτους συγκεντρώνοντας όλα τα χαρακτηριστικά της ανάλυσης του M. Ferrera. Σ ό,τι αφορά το βαθµό αποσυγκέντρωσης της διαδικασίας σχεδιασµού και υλοποίησης των προγραµµάτων κοινωνικής πολιτικής, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από συγκεντρωτισµό και γραφειοκρατία. Η ιεραρχική πυραµίδα είναι αυστηρή και δεν επιτρέπει τη γρήγορη και ευέλικτη λήψη αποφάσεων. Σ αυτό το πλαίσιο, η παρουσία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο χώρο της πρόληψης και της διαχείρισης των κοινωνικών προβληµάτων είναι περιορισµένη. Συνήθως παίζει το ρόλο του ενδιάµεσου διαχειριστή της κεντρικής εξουσίας και δεν αναπτύσσει αυτόνοµες πρωτοβουλίες αντιµετώπισης των τοπικών κοινωνικών προβληµάτων 17. Από νοµοθετική σκοπιά, η καταγραφή των αρµοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προσκρούει σε ένα µεγάλο αριθµό νόµων, προεδρικών διαταγµάτων, διυπουργικών και υπουργικών αποφάσεων, που οριοθετούν µία σωρεία αρµοδιοτήτων, οι οποίες όµως σε µεγάλο βαθµό µένουν αναξιοποίητες καθώς οι ήµοι αδυνατούν να τις ασκήσουν GOUGH, FERRERA, ΡΟΜΠΟΛΗΣ και ΗΜΟΥΛΑΣ, ΚΟΝΤΙΑ ΗΣ και συν., 2006, 12

14 Συγκεκριµένα, ο νέος Κώδικας ήµων και Κοινοτήτων (Ν. 3463/2006) στο άρθρο 75 προβλέπει ένα διευρυµένο ρόλο των ΟΤΑ στους τοµείς της Απασχόλησης και της Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης: υλοποίηση ή συµµετοχή σε ολοκληρωµένα τοπικά σχέδια για την απασχόληση και την κοινωνική ενσωµάτωση, ίδρυση και λειτουργία Κέντρων Επαγγελµατικής Κατάρτισης, ανάπτυξη συµβουλευτικών δράσεων προς τους ανέργους, εφαρµογή ή συµµετοχή σε δράσεις που αποσκοπούν στην υποστήριξη και φροντίδα της βρεφικής και παιδικής ηλικίας και των ευπαθών κοινωνικών οµάδων, παροχή υγείας (δηµοτικά ή κοινοτικά ιατρεία, κέντρα ψυχικής υγείας κλπ), παραχώρηση δηµοτικών και κοινοτικών οικοπέδων σε άστεγους και οικονοµικά αδύνατους, δηµιουργία Τοπικών Συµβουλίων Πρόληψης Παραβατικότητας, σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων για την κοινωνική ένταξη µεταναστών, παλιννοστούντων κλπ, δηµιουργία τοπικών δικτύων κοινωνικής αλληλεγγύης κλπ 19 Παράλληλα, αναβαθµισµένο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο σύστηµα κοινωνικής πρόνοιας αναγνώριζε και ο Ν. 2646/98, σύµφωνα µε τον οποίο, στα πλαίσια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α βαθµού παρέχεται η πρωτοβάθµια κοινωνική φροντίδα µε την παροχή υπηρεσιών ανοικτής φροντίδας µε στόχο τον εντοπισµό και την πρόληψη προβληµάτων, που οδηγούν σε κοινωνικό και οικονοµικό αποκλεισµό 20. Επίσης, σύµφωνα µε τον ίδιο νόµο, εκπρόσωπος των ΟΤΑ συµµετέχει στο Εθνικό Συµβούλιο Κοινωνικής Φροντίδας (άρθρο 8, παρ.3, στοιχείο ζ), οι ΟΤΑ συστήνουν Ειδικά Κέντρα Άµεσης Κοινωνικής Φροντίδας, Κέντρα Εκπαίδευσης Κοινωνικής Υποστήριξης και Κατάρτισης Ατόµων µε Ειδικές Ανάγκες καθώς και Κέντρα Στήριξης Αυτιστικών Ατόµων (άρθρο 13, παρ. 1, 2, 3), κατ οίκον κοινωνική βοήθεια (άρθρο 14, παρ. 1), Παραγωγικά Εργαστήρια για Άτοµα µε ειδικές Ανάγκες (άρθρο 17, παρ. 2), Μονάδες Χρόνιας Αιµοκάθαρσης (άρθρο 31) κλπ. 21 Τέλος, στο ΕΣ ΕΝ (Εθνικό Σχέδιο ράσης για την Κοινωνική Ένταξη) αναφέρεται: «Συνεχίζεται η αποκέντρωση στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, τόσο µε την αποκέντρωση των δοµών απασχόλησης, κοινωνικής φροντίδας και υγείας, όσο και µε την ενίσχυση των αρµοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης» Ν / 2006, άρθρο ΑΜΙΤΣΗΣ, Ν. 2646/98, άρθρα 8, 13, 14, 17, «Εθνική Έκθεση Στρατηγικής για την Κοινωνική Προστασία και την Κοινωνική Ένταξη », Υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, Αθήνα 2006, σελ

15 Ενώ, λοιπόν, τα νοµοθετικά κείµενα της τελευταίας δεκαετίας αποδίδουν µε τις κανονιστικές τους προβλέψεις έναν ενισχυµένο ρόλο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση στα πλαίσια του συστήµατος κοινωνικής προστασίας, στην πραγµατικότητα λίγες από τις προαναφερθείσες αρµοδιότητες εκτελούνται ικανοποιητικά ή απλά εφαρµόζονται. Οι λόγοι πρέπει να αναζητηθούν στα ποικίλα οργανωτικά, οικονοµικά κ.α. προβλήµατα, που διέπουν την άσκηση κοινωνικής πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τα σηµαντικότερα από τα προβλήµατα αυτά είναι τα ακόλουθα: η αποσπασµατικότητα και ο περιπτωσιολογικός χαρακτήρας των δράσεων, που απορρέουν από την απουσία ενός συνεκτικού οράµατος αναφορικά µε το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην κοινωνική προστασία του πληθυσµού 23. η έλλειψη επιστηµονικού κοινωνικού σχεδιασµού, συντονισµού και σύγχρονων συστηµάτων πληροφόρησης. Τα τελευταία «τα υποκαθιστά η προσωπική φιλική σχέση µεταξύ στελεχών σε διαφορετικές υπηρεσίες ή φορείς, στοιχείο σηµαντικό, όπως επισηµαίνουν και ειδικοί µελετητές γραφειοκρατικών δοµών, για να κάνει όµως τη διοίκηση πιο ευαίσθητη και αποτελεσµατική, όχι για να υποκαταστήσει τις σωστές διαδικασίες» 24. Υποτυπώδεις ή ανύπαρκτες διαδικασίες παρακολούθησης και αξιολόγησης των υλοποιούµενων προγραµµάτων παρά την εµπειρία, που έχουν αποκοµίσει οι ΟΤΑ από τη συµµετοχή τους σε συγχρηµατοδοτούµενα προγράµµατα. Απουσία συνέργιας των δράσεων, που αναπτύσσονται από όµορους φορείς, λόγω του σχεδιασµού µε κριτήριο την αρµοδιότητα και όχι την αποδοτικότητα, µε αποτέλεσµα επικαλύψεις στις παρεχόµενες υπηρεσίες ή απουσία ενεργειών ή αδράνεια παραγωγικού δυναµικού (ύπαρξη των ίδιων υπηρεσιών σε δύο γειτονικούς δήµους, έλλειψη των ίδιων υπηρεσιών σε δύο γειτονικούς δήµους, ύπαρξη συναφών δοµών σε επάλληλα διοικητικά επίπεδα). Προβλήµατα χρηµατοδότησης των δράσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης λόγω της ασυνέπειας του κράτους στη σταθερή, επαρκή και έγκαιρη καταβολή των επιχορηγήσεων αλλά και της ελεγχόµενης ικανότητας των ΟΤΑ να αξιοποιούν ορθολογικά και αποτελεσµατικά τους σχετικούς πόρους. Χρηµατοδοτική εξάρτηση των ΟΤΑ από τους κοινοτικούς πόρους για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής µε αποτέλεσµα οι ενέργειες που επιλέγονται προς 23 ΚΟΝΤΙΑ ΗΣ και συν., «Κοινωνική Πολιτική και Τοπική Αυτοδιοίκηση, Παρούσα κατάσταση και προοπτικές», Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, Αθήνα 1995, σελ

16 υλοποίηση να µην είναι απάντηση στα διαπιστωµένα τοπικά προβλήµατα αλλά αποτέλεσµα της ύπαρξης διαθέσιµων κονδυλίων. Παράλληλα, αδυναµία των ΟΤΑ να συνεχίσουν την υποστήριξη της λειτουργίας των συγχρηµατοδοτούµενων προγραµµάτων µετά το πέρας της εισροής των κοινοτικών πόρων. Η εικόνα, λοιπόν, που διαµορφώνεται είναι η λειτουργία αποσπασµατικών δοµών, που έχουν σχεδιαστεί σε εθνικό ή υπερεθνικό επίπεδο, και που παύει η λειτουργία τους µετά τη λήξη των ευρωπαϊκών προγραµµάτων. Τέλος, έλλειψη εξειδικευµένου προσωπικού, το οποίο, όταν προσλαµβάνεται από τους ΟΤΑ, απασχολείται µε ασταθείς σχέσεις εργασίας, πράγµα που δηµιουργεί δυσλειτουργίες σε έναν τοµέα εντάσεως εξειδικευµένης εργασίας, που εξαρτά δηλαδή την αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων από την πρωτοβουλία και την αυτενέργεια του προσωπικού. Παρόµοιες ελλείψεις εντοπίζονται και στο διοικητικό προσωπικό των ΟΤΑ. 25 Η ανάπτυξη προγραµµάτων κοινωνικής πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, παρά τις αδυναµίες και τις ελλείψεις, που παρατηρούνται, αποτελεί σηµαντική παράµετρο του αναπροσανατολισµού του κοινωνικού κράτους. Γι αυτό, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η αξιολόγηση των προσπαθειών που καταβάλλουν οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την υλοποίηση παρεµβάσεων µε στόχο την αντιµετώπιση πολύπλοκων κοινωνικών προβληµάτων, όπως αυτών της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισµού. 25 ΚΟΝΤΙΑ ΗΣ και συν.,

17 2. Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΩΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑ ΕΣ Στο προηγούµενο κεφάλαιο εκτέθηκε η προβληµατική, που έχει αναπτυχθεί, γύρω από τη διεύρυνση της συµµετοχής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην κοινωνική προστασία του πληθυσµού. Επίσης, έγινε µία απόπειρα καταγραφής του ρόλου, που έχει το αυτοδιοικητικό επίπεδο στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα, µε παράλληλη ανάδειξη των ορίων που τίθενται από τις ελλείψεις, που καταγράφονται, σε επίπεδο χρηµατοδότησης, σχεδιασµού, ανθρώπινων πόρων κλπ. Αντικείµενο αυτού του κεφαλαίου είναι η εξέταση της συµβολής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην προστασία των ευπαθών οµάδων του πληθυσµού. Ευπαθείς κοινωνικές οµάδες είναι αυτές που αντιµετωπίζουν υψηλό κίνδυνο φτώχιας και κοινωνικού αποκλεισµού. Σύµφωνα µε την επίσηµη ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 26 σ αυτές τις οµάδες περιλαµβάνονται τα Άτοµα µε Ειδικές Ανάγκες (ΑΜΕΑ), οι µετανάστες και οι εθνικές µειονότητες (συµπεριλαµβανοµένων και των Roma), οι άστεγοι, οι πρώην φυλακισµένοι, οι χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών, τα άτοµα µε προβλήµατα αλκοολισµού, οι µοναχικοί ηλικιωµένοι και τα παιδιά. Βέβαια, στην ίδια κατηγορία θα µπορούσαν να περιληφθούν και οι άνεργοι µακράς διάρκειας και ειδικά στην Ελλάδα όσοι είναι µεγαλύτεροι των 45 ετών, οι γυναίκες που αντιµετωπίζουν προβλήµατα αποκλεισµού (µέλη µονογονεϊκών οικογενειών, µητέρες µε µακρά αποχή από την αγορά εργασίας κλπ), οι νέοι ετών που δυσκολεύονται να ενταχθούν στην αγορά εργασίας κ.α. 27 Προτού εξεταστεί ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη προγραµµάτων κοινωνικής πολιτικής για τον περιορισµό της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισµού, θα ήταν χρήσιµο να οριοθετηθεί το περιεχόµενο των όρων «φτώχια» και «κοινωνικός αποκλεισµός». Με τον όρο «φτώχια» νοείται η οικονοµική κατάσταση και οι συνθήκες διαβίωσης ατόµων και νοικοκυριών, που βρίσκονται κάτω από ένα ορισµένο επίπεδο, το οποίο θεωρείται ικανοποιητικό από µία κοινωνία. Έτσι, η έννοια της φτώχιας σχετίζεται άµεσα µε τα υλικά αγαθά που απολαµβάνει είτε το άτοµο είτε το 26 (τελευταία επίσκεψη 20/ 10/ 2008) 27 ΛΥΤΡΑΣ και ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ,

18 νοικοκυριό, τα οποία ποσοτικοποιούνται και είναι µετρήσιµα, σε όρους εισοδήµατος είτε και κατανάλωσης. Η φτώχια είναι σχετική και ορίζεται ως η αναλογία των νοικοκυριών µε εισόδηµα µικρότερο του 50% ή του 60% του κατά κεφαλή Α.Ε.Π. (γραµµή φτώχιας) 28 Σ ό,τι αφορά την εννοιολογική οριοθέτηση του όρου «κοινωνικός αποκλεισµός», σε αντίθεση µε τη φτώχια, παρατηρείται «ένας πλουραλισµός τρόπων κατανόησης, οι οποίοι ωστόσο συνοµιλούν στο ίδιο πλαίσιο, χωρίς κατ ανάγκην αυτό να περιλαµβάνει τα ίδια ακριβώς περιεχόµενα και συµφραζόµενα» 29. Σύµφωνα µε το Παρατηρητήριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρακολουθεί τις εθνικές πολιτικές καταπολέµησης του κοινωνικού αποκλεισµού, ο τελευταίος ορίζεται πρώτον και κυρίως σε σχέση µε τα κοινωνικά δικαιώµατα των πολιτών και µε βάση αυτή την αντίληψη µπορεί να αναλυθεί µε τους όρους της άρνησης ή της µη πραγµατοποίησης κοινωνικών δικαιωµάτων. 30 Κάποια βασικά χαρακτηριστικά του κοινωνικού αποκλεισµού θα µπορούσαν να θεωρηθούν τα ακόλουθα: Είναι πολυδιάστατη έννοια και συνεπάγεται αποστέρηση σε ένα µεγάλο φάσµα δεικτών διαβίωσης (εκπαίδευση, στέγαση, πολιτισµός κλπ). Συνήθως, αυτή η αποστέρηση έχει µία κοινοτική διάσταση, δεδοµένου ότι µπορεί να προκληθεί όχι µόνο λόγω έλλειψης προσωπικών πόρων αλλά επίσης λόγω ανεπάρκειας των διαθέσιµων πόρων στην κοινότητα, στην οποία διαβιεί το άτοµο. Είναι δυναµική έννοια και υπονοεί ότι τα άτοµα είναι κοινωνικά αποκλεισµένα όχι απλά λόγω της παρούσας κατάστασής τους αλλά επίσης διότι έχουν λίγες προοπτικές για το µέλλον. Σ αυτό το πλαίσιο, η ανάλυση του κοινωνικού αποκλεισµού σηµαίνει κατανόηση µιας διαδικασίας και εντοπισµός των παραγόντων, που την θέτουν σε κίνηση. Είναι µια σχετική έννοια, καθώς υπονοεί αποκλεισµό από µια συγκεκριµένη κοινωνία σε µια συγκεκριµένη χρονική συγκυρία Η φύση του είναι κοινωνική, µε την έννοια ότι συνεπάγεται ρήξη των δεσµών του ατόµου µε την υπόλοιπη κοινωνία, ανεπαρκή κοινωνική συµµετοχή και έλλειµµα κοινωνικής ενσωµάτωσης και δύναµης ΡΟΜΠΟΛΗΣ και ΗΜΟΥΛΑΣ, ΛΥΤΡΑΣ και ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ, 2004, σελ ΤΣΙΑΚΑΛΟΣ, TSAKLOGLOU και PAPADOPOULOS,

19 Σύµφωνα µε τους Σ. Ρόµπολη και Κ. ηµούλα τα στοιχεία, που διαφοροποιούν την έννοια του κοινωνικού αποκλεισµού από αυτήν της φτώχιας είναι τα εξής: «Ο κοινωνικός αποκλεισµός µετατοπίζει το θεωρητικό ενδιαφέρον: Από την επικέντρωση στο εισόδηµα και την κατανάλωση προς µια ευρύτερη αντίληψη πολυδιάστατου µειονεκτήµατος. Από τη στατική εικόνα µίας κατάστασης στέρησης, προς µία πιο δυναµική ανάλυση διαδικασιών Από την επικέντρωση στο άτοµο ή / και το νοικοκυριό στην παραδοχή πως µειονέκτηµα διαµορφώνεται και βιώνεται στο εσωτερικό των τοπικών κοινωνιών.» 32 Σ ό,τι αφορά την επίσηµη οπτική της Ε.Ε. και των µελών της σχετικά µε τη φτώχια και τον κοινωνικό αποκλεισµό, πρέπει να σηµειωθεί ότι σταδιακά από τα τέλη της δεκαετίας του 80 και τις αρχές της δεκαετίας του 90 παρατηρείται µετακίνηση του ενδιαφέροντος και των σχετικών πολιτικών από το πεδίο της φτώχιας σ αυτό του κοινωνικού αποκλεισµού. Είναι, µάλιστα, αξιοσηµείωτο ότι η τότε ΕΟΚ, µέχρι το 1989, µέσω των επίσηµων εγγράφων της, απέδιδε τον αποκλεισµό µόνο στη φτώχια. Από το 1975 και µέχρι το 1991 εφαρµόστηκαν προγράµµατα, τα οποία απεικονίζουν πολιτικές µε επίσηµο τίτλο και περιεχόµενο την «Κοινωνική Συνοχή», ή όπως έγιναν ευρύτερα γνωστά προγράµµατα για τη Φτώχια (Poverty 1,2,3). Από τις αρχές της δεκαετίας του 90 οι παρεµβάσεις που υλοποιούνται µέσα στα πλαίσια της στρατηγικής για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής έχουν εκφρασµένο στόχο κατά κανόνα την καταπολέµηση του κοινωνικού αποκλεισµού. 33 Σ ό,τι αφορά τις οµάδες του πληθυσµού, που αντιµετωπίζουν µεγαλύτερη πιθανότητα να πέσουν κάτω από τη γραµµή φτώχιας (50% του κατά κεφαλή ΑΕΠ) στην Ελλάδα, σύµφωνα µε το ΕΣ ΕΝ , αυτές είναι οι άνεργοι (31,2%), οι συνταξιούχοι (25,7%), τα µοναχικά νοικοκυριά ηλικιωµένων (37%), τα µονογονεϊκά νοικοκυριά µε αρχηγό γυναίκα (35,1%), οι πολύτεκνες οικογένειες (30,5%), καθώς και τα νοικοκυριά όπου τουλάχιστον ο ένας είναι άνω των 65 (29%). Η κατάσταση της φτώχιας αναµένεται σχεδόν µε βεβαιότητα σε νοικοκυριά που δεν 32 ΡΟΜΠΟΛΗΣ και ΗΜΟΥΛΑΣ, 1998, σελ ΛΥΤΡΑΣ και ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ,

20 εργάζεται κανείς. Ο κίνδυνος της φτώχιας σε αυτή την περίπτωση φθάνει το 52% όταν υπάρχουν εξαρτώµενα παιδιά. 34. Αντίστοιχα, οι παράγοντες, που κατ εξοχήν συνδέονται µε την κατάσταση του κοινωνικού αποκλεισµού στην Ελλάδα, σύµφωνα µε τη δηµοσιευµένη έρευνα των Τσάκλογλου και Παπαδόπουλου, είναι οι εξής: η ανεργία και η επισφαλής σχέση εργασίας, το χαµηλό µορφωτικό επίπεδο (του ατόµου αλλά και του επικεφαλής του νοικοκυριού), η µονογονεϊκή οικογένεια, η ύπαρξη εξαρτώµενων παιδιών, η ιδιότητα του µετανάστη και τέλος η κακή υγεία. 35 Το ερώτηµα, που θα µας απασχολήσει στη συνέχεια, είναι σε ποιο βαθµό η επέκταση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης µπορεί να συµβάλει στην καλύτερη αντιµετώπιση της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισµού. Σ ό,τι αφορά την αντιµετώπιση της φτώχιας, στην έρευνα των Holsch και Kraus µε τίτλο «Poverty alleviation and the degree of centralization in European schemes of social assistance» 36 επιχειρείται να δοθεί απάντηση στο ερώτηµα κατά πόσο η αποκέντρωση των προνοιακών δοµών συνδέεται µε πιο αποτελεσµατική αντιµετώπιση της φτώχιας στα 15 κράτη µέλη της Ε.Ε. (εξαιρούνται τα κράτη της επέκτασης µετά το 2004). Χρησιµοποιώντας τρεις δείκτες αποκέντρωσης του προνοιακού συστήµατος (1. χρηµατοδότηση από ίδιους πόρους της Τ.Α. ή από το κεντρικό κράτος, 2. ευθύνη για τον καθορισµό του ύψους των παροχών σε κεντρικό ή αυτοδιοικητικό επίπεδο, 3. διαπεριφερειακές διαφοροποιήσεις στο επίπεδο των παροχών), κατέληξαν στην κατηγοριοποίηση των κρατών µελών σε τρεις οµάδες µε βάση το βαθµό αποκέντρωσης του µηχανισµού προνοιακής προστασίας: Σχετικά υψηλός βαθµός αποκέντρωσης: Γερµανία, Σουηδία, Ισπανία, Ιταλία, Αυστρία (χρηµατοδότηση από τους δήµους, καθορισµός των παροχών από τις τοπικές ή περιφερειακές αρχές, διαπεριφερειακές διαφοροποιήσεις στο επίπεδο των παροχών). Μεσαίος βαθµός αποκέντρωσης: Βέλγιο, ανία, Γαλλία, Φινλανδία (χρηµατοδότηση από τις περιφερειακές ή τοπικές αρχές, καθορισµός των παροχών από την κεντρική κυβέρνηση, οµοιοµορφία στο επίπεδο των παροχών). Πολύ µικρός βαθµός αποκέντρωσης: Ιρλανδία, Μεγάλη Βρετανία (χρηµατοδότηση σχεδόν αποκλειστικά από την κεντρική κυβέρνηση, καθορισµός 34 «Εθνική Έκθεση Στρατηγικής για την Κοινωνική Προστασία και την Κοινωνική Ένταξη, », Υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, TSAKLOGLOU και PAPADOPOULOS, HOLSCH και KRAUS,

21 των παροχών από το κεντρικό κράτος, απόλυτη οµοιοµορφία στο επίπεδο των παροχών). Η Ελλάδα και η Πορτογαλία εξαιρέθηκαν από την παραπάνω τυπολογία γιατί θεωρήθηκε ότι τη χρονιά της έρευνας (1995) δεν είχαν ένα ενιαίο σύστηµα προνοιακής προστασίας. Οι συγγραφείς διερεύνησαν την αποτελεσµατικότητα και την επάρκεια των αναδιανεµητικών πολιτικών για την καταπολέµηση της φτώχιας σ αυτές τις χώρες. Η αποτελεσµατικότητα (effectiveness) εκτιµάται µε τη µέτρηση της ποσοστιαίας µείωσης της φτώχιας, που αποδίδεται στην εισροή των προνοιακών παροχών. Αντίστοιχα, η επάρκεια (efficiency) αποδίδεται µε το πηλίκο της διαίρεσης του αναδιανεµητικού αποτελέσµατος του µέτρου καταπολέµησης της φτώχιας (ποσοστιαία µείωση της φτώχιας) µε την αντίστοιχη δαπάνη επί του ΑΕΠ. Το τελευταίο µέτρο εκφράζει την ποσοστιαία µείωση της φτώχιας που επιτυγχάνεται µε την επένδυση µιας ποσοστιαίας µονάδας του ΑΕΠ σε προνοιακές παροχές. Το συµπέρασµα στο οποίο κατέληξαν είναι ότι τα κράτη µε µεσαίο βαθµό αποκέντρωσης των προνοιακών τους συστηµάτων έχουν καλύτερες επιδόσεις στην καταπολέµηση της φτώχιας απ ό,τι τα συγκεντρωτικά κράτη ή αυτά µε εκτεταµένη αποκέντρωση των προνοιακών τους δοµών. Το εύρηµα αυτό δε συνάδει µε την παραδοχή ότι οι τοπικές αρχές έχουν καλύτερη πληροφόρηση, λόγω της εγγύτητας στο πεδίο παρέµβασης, σχετικά µε το ποιοι πολίτες βρίσκονται σε µεγαλύτερη ανάγκη και εποµένως µεγαλύτερη αποτελεσµατικότητα στην απόδοση των προνοιακών παροχών στους δικαιούχους. Η εξήγηση θα µπορούσε να αναζητηθεί στους ακόλουθους παράγοντες: Η απόδοση υψηλών παροχών από µία τοπική αρχή µπορεί να οδηγήσει στην προσέλκυση δικαιούχων από άλλες περιοχές. Αυτό οδηγεί σε µείωση των φορολογικών βαρών στις άλλες περιοχές και σε υπέρµετρη φορολογική επιβάρυνση των περιοχών µε υψηλό επίπεδο προνοιακής κάλυψης, πράγµα που θα οδηγήσει τελικά και τις τελευταίες σε περικοπές παροχών. Γι αυτό, τα πιο συγκεντρωτικά συστήµατα θεωρούνται πιο αποτελεσµατικά αναφορικά µε την αναδιανοµή του εισοδήµατος. Επιπλέον, τα προνοιακά συστήµατα µε υψηλό βαθµό διακριτικής ευχέρειας των τοπικών αρχών µπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερα επίπεδα στιγµατοποίησης 20

22 των δικαιούχων και γι αυτό σε µείωση των αιτήσεων των τελευταίων για κοινωνική βοήθεια. Τέλος, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η κεντρική κυβέρνηση µπορεί να λάβει πιο ευνοϊκά µέτρα για τα φτωχά νοικοκυριά γιατί µπορεί να επιδείξει πιο σθεναρή αντίσταση στις πιέσεις, που ασκούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση από τις οµάδες µε µεγαλύτερη οικονοµική και κοινωνική επιρροή. Ενώ για την καταπολέµηση της φτώχιας πιο αποτελεσµατικό διοικητικό επίπεδο για το σχεδιασµό και την υλοποίηση των σχετικών προγραµµάτων θεωρείται το κεντρικό, προνοµιακό πεδίο παρέµβασης για την Τοπική Αυτοδιοίκηση αναδεικνύεται αυτό της καταπολέµησης του κοινωνικού αποκλεισµού. Όπως προαναφέρθηκε, ο κοινωνικός αποκλεισµός, σε αντίθεση µε τη φτώχια, που άπτεται µόνο του επιπέδου διαβίωσης του ατόµου και του νοικοκυριού, έχει µία πολυδιάστατη φύση και µια έντονη κοινοτική διάσταση. Το συσσωρευµένο έλλειµµα, που υπονοεί η έννοια του κοινωνικού αποκλεισµού, σε επίπεδο πολιτισµού, εκπαίδευσης, υγείας, συµµετοχικής δύναµης κλπ εντοπίζεται στην κοινότητα, στην οποία εντάσσεται το άτοµο. Οποιαδήποτε λοιπόν παρέµβαση για τον περιορισµό του φαινοµένου, πρέπει να λαµβάνει υπόψη τα προβλήµατα της κοινότητας αλλά και το δυναµικό της (σε όρους συλλογικής εµπειρίας, αξιών, ανθρώπινων πόρων, άτυπων δικτύων κλπ), που πρέπει να αξιοποιηθεί για την ανατροπή της δυναµικής που οδηγεί σε φαινόµενα κοινωνικού αποκλεισµού. Ακριβώς σ αυτή την παραδοχή βασίζεται η θεµελίωση του προνοιακού πλουραλισµού, του θεωρητικού ρεύµατος της κοινωνικής πολιτικής, που «παραπέµπει όχι στην εξάλειψη της κρατικής πρόνοιας, αλλά στη βελτίωσή της µέσω της αποκέντρωσης των υπηρεσιών, της διάλυσης του ιεραρχικού µοντέλου διακυβέρνησης και λήψης των αποφάσεων και µετάβασης από τις εστιασµένες στον εξυπηρετούµενο στις εστιασµένες στην κοινότητα υπηρεσίες. Προσδίδει µεγαλύτερη σηµασία στον προληπτικό χαρακτήρα των υπηρεσιών, άρα στην ενίσχυση του ρόλου και της αυτονοµίας των τοπικών κυβερνήσεων, µε σχετική ανεξαρτησία στην επιβολή φόρων και στη λειτουργία κοινωνικών υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο». 37 Βασικός άξονας του προνοιακού πλουραλισµού όπως φάνηκε από τα προηγούµενα είναι η ενδυνάµωση και η αυτενέργεια των τοπικών αρχών. Άλλα στοιχεία, που συνθέτουν τη νέα αυτή προσέγγιση στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής 37 ΚΟΥΚΟΥΛΗ, 2005, σελ

23 είναι η διαµόρφωση εταιρικών σχέσεων µεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των συνδικάτων εργαζοµένων και εργοδοτών, µη κυβερνητικών φορέων και δηµόσιων οργανισµών. Πεδίο παρέµβασης των εταιρικών σχέσεων κατά του κοινωνικού αποκλεισµού είναι η οικονοµική ανάπτυξη και η δηµιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, η κατάρτιση και εκπαίδευση, η φυσική, στεγαστική και περιβαλλοντική ανάπλαση, η παροχή δηµόσιων υπηρεσιών, η εισοδηµατική και προνοιακή ενίσχυση, η ασφάλεια και η αποτροπή της εγκληµατικότητας, η υγεία και η τοπική ανάπτυξη 38 Σ αυτό το πλαίσιο, η δράση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης συµπλέκεται µε τη δραστηριότητα του τρίτου τοµέα. Ο όρος τρίτος τοµέας «περιγράφει ένα πολυσύνθετο φάσµα σχέσεων και δράσεων που κυµαίνονται από την έννοια του ενεργού πολίτη, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, την ευέλικτη απασχόληση, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την αποκεντρωµένη κοινωνική πρόνοια, την τοπική πολιτική, την κοινωνική συνεργασία, µέχρι τις φιλανθρωπικές δράσεις. Παραπέµπει σε διαφορετικές οργανωτικές µορφές αστικής δέσµευσης όπως συλλόγους, ιδρύµατα, εθελοντικούς και µη κερδοσκοπικούς οργανισµούς, συνεταιρισµούς και σωµατεία» 39. Σ αυτή τη λογική, λοιπόν, ο τρίτος τοµέας βασίζεται στην αυτόβουλη και δηµοκρατική συµµετοχή των πολιτών σε εθελοντικές οργανώσεις, οµάδες αυτοβοήθειας κλπ µε σκοπό την επίλυση τοπικών προβληµάτων και την ενεργό συµβολή στην τοπική ανάπτυξη. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναπτύσσει συνέργιες µε τον τρίτο τοµέα αξιοποιώντας τις καινοτόµες πρωτοβουλίες, την προσαρµοστικότητα, την έλλειψη γραφειοκρατίας και τη χρήσιµη εµπειρία, που, συχνά, διαθέτει 40. Παράλληλα, κινητοποιεί το κοινωνικό κεφάλαιο της περιοχής. Με τον όρο «κοινωνικό κεφάλαιο» νοείται το σύνολο των κοινωνικών, ψυχολογικών, πολιτισµικών, θεσµικών και παρεµφερών κληροδοτηµένων στοιχείων που επηρεάζουν τη συνεργατική συµπεριφορά της κοινότητας. Το θεσµοποιηµένο κοινωνικό κεφάλαιο αναφέρεται στα δοµικά στοιχεία: ρόλοι, κανόνες, διαδικασίες και οργανώσεις. Το ανεπίσηµο κοινωνικό κεφάλαιο αναφέρεται σε αξίες, συµπεριφορές και πεποιθήσεις που προδιαθέτουν θετικά το άτοµο προς τη συλλογική δράση 41. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ενσωµατώνει την εθελοντική διάσταση και τη δηµοκρατική συµµετοχή στις δράσεις 38 ΡΟΜΠΟΛΗΣ και ΗΜΟΥΛΑΣ, ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 2006, σελ ΚΟΥΚΟΥΛΗ, DHESI,

24 της δηµιουργώντας συνεργατικά δίκτυα µε φορείς του τρίτου τοµέα και προωθώντας την κοινοτική εργασία µε τη µορφή στοχευµένων παρεµβάσεων σε µη προνοµιούχες κοινωνικές οµάδες που αντιµετωπίζουν προβλήµατα φτώχιας και κοινωνικού αποκλεισµού. Μ αυτόν τον τρόπο, σηµειώνεται η µετάβαση από το «κράτος πρόνοιας» στην «κοινωνία πρόνοιας». Στόχος δεν είναι η συρρίκνωση του ρόλου του κράτους αλλά η αναδιάρθρωσή του µε την αναδιάταξη των όρων συµµετοχής των πολιτών, του κράτους και της αγοράς στην κοινωνική προστασία. Ο ρόλος των τοπικών αρχών σ αυτή την αναδυόµενη πραγµατικότητα είναι περισσότερο επιτελικός. Τέλος, σηµαντική παράµετρος για την επιτυχή λειτουργία ενός πλουραλιστικού προνοιακού µοντέλου στην τοπική κοινωνία είναι η «ενδυνάµωση του χρήστη», δηλαδή η ενεργός συµµετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων πολιτών ενηµερωµένων, οι οποίοι θα διαµορφώνουν πολιτικές από κοινού µε τους ιθύνοντες και τους ειδικούς. 42. Στόχος είναι να τεθεί στο επίκεντρο µια «τοπική ατζέντα», προϊόν διαλόγου και συνεργασίας τοπικών φορέων και ακτιβιστών. Παρ όλα αυτά, ο προνοιακός πλουραλισµός µε όλες τις εκφάνσεις του, όπως εκτέθηκαν παραπάνω, έχει γίνει αντικείµενο κριτικής από θεωρητικούς του κοινωνικού κράτους, που πίσω από τη ρητορική για κοινοτική και εθελοντική συµµετοχή διακρίνουν περικοπές σε βασικές υπηρεσίες στα πλαίσια νεοφιλελεύθερων πρακτικών. 43 Πάντως σύµφωνα µε την Ο. Στασινοπούλου: «Η αποδοχή πλουραλιστικών λύσεων είναι µία υποχώρηση από πλευράς νεοφιλελευθερισµού, γι αυτό και δε γίνεται αποδεκτός από τα πιο ακραία κοµµάτια της νέας δεξιάς. Ουσιαστικά, όµως, σηµαίνει (όπως το βλέπουν) µεταβίβαση της ευθύνης και του βάρους της φροντίδας σε ενεργοποιούµενα άτοµα που θα καλύπτουν τις ανάγκες τους µέσα από τους συνήθεις µηχανισµούς της αγοράς και σε περίπτωση αδυναµίας των ατόµων ή δυσλειτουργιών της αγοράς, από τους άτυπους φορείς φροντίδας στα πλαίσια της οικογένειας και της τοπικής κοινότητας, συνεπικουρούντων και των εθελοντικών σχηµάτων» 44. Άλλωστε, διατυπώνονται επιφυλάξεις σχετικά µε το κατά πόσο είναι βάσιµη η αισιοδοξία αυτών που προσβλέπουν στην ενεργό συµµετοχή των πολιτών για την αντιµετώπιση δύσκολων κοινωνικών προβληµάτων, όπως αυτό του 42 ΚΟΥΚΟΥΛΗ, ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΣ, ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ, 2002, σελ

25 κοινωνικού αποκλεισµού. Οι επιφυλάξεις διατυπώνονται σε δύο επίπεδα: κατ αρχάς, διαπιστώνεται ότι η συµµετοχή των πολιτών σε εθελοντικές οργανώσεις είναι κατώτερη των προσδοκιών των θεωρητικών του «τρίτου δρόµου» (π.χ. η συµµετοχή των πολιτών στις ΗΠΑ σε συµβατικές εθελοντικές δραστηριότητες έχει µειωθεί κατά 25 50% τις δεκαετίες του 80 και του 90) και ότι η αντίληψη µιας οργανωµένης και οµοιογενούς κοινωνίας των πολιτών, από την οποία αντλεί τη νοµιµοποιητική του δύναµη το εγχείρηµα, ακυρώνεται στην πράξη από τις σχέσεις εξουσίας και τα συµφέροντα, που συνδέονται µε την κοινωνική τάξη, τη θρησκεία, την εθνικότητα κλπ 45. Επίσης, διατυπώνονται επιφυλάξεις σχετικά µε την ικανότητα των κοινωνικών δυνάµεων του τρίτου τοµέα να ξεπεράσουν την ισχύ της κυρίαρχης οικονοµίας και να µη χειραγωγηθούν τα εγχειρήµατα συνεργασίας και συνεταιρισµού από τους µηχανισµούς και τις δυνάµεις της αγοράς. 46 Τέλος, η ικανότητα της τοπικής κοινωνίας να αυτενεργεί και να διαµορφώνει µόνη της την ατζέντα βάσει της οποίας υλοποιούνται οι παρεµβάσεις κοινωνικής πολιτικής αµφισβητείται από πολλούς. Συχνά, τα κοινοτικά προγράµµατα, που εφαρµόζονται για την καταπολέµηση της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισµού κλπ, εστιάζονται σε αναπτυξιακά σχέδια που έχουν προαποφασιστεί και χρηµατοδοτούνται σε κεντρικό επίπεδο. Έτσι, η κοινοτική ανάπτυξη διολισθαίνει σε ένα σύνολο τεχνικών που αποτελούν µέρος µιας προσπάθειας να προσφερθεί ένα είδος αυτόκλητης και προαποφασισµένης βοήθειας (outreach) στην κοινότητα. 47 Τελικά, ο προνοιακός πλουραλισµός πρέπει να ειδωθεί µάλλον σαν ένα σύνολο συµπληρωµατικών προς την κρατική κοινωνική πολιτική δράσεων, που στόχο έχουν να προσδώσουν µεγαλύτερη ευελιξία και αποδοτικότητα στο σύστηµα κοινωνικής προστασίας ενισχύοντας παράλληλα τη συµµετοχή των πολιτών σε µια προοπτική δηµοκρατικής εµβάθυνσης. Ειδικότερα, σ ό,τι αφορά την ανάπτυξη του προνοιακού πλουραλισµού και του τρίτου τοµέα στην Ελλάδα παρατηρείται σηµαντική υστέρηση, που οφείλεται τόσο στην εγχώρια διοικητική κουλτούρα όσο και στα χαρακτηριστικά της κοινωνικής συµµετοχής στη σφαίρα της παραγωγής πολιτικής. Συγκεκριµένα, ένας παράγοντας, που λειτούργησε ανασταλτικά στην εδραίωση πλουραλιστικών αντιλήψεων στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα, ήταν η αδυναµία της 45 ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΣ, ΛΥΤΡΑΣ και ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ, ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΣ,

26 Τοπικής Αυτοδιοίκησης να αναλάβει έναν ενεργό ρόλο στη διαµόρφωση της ατζέντας για την κοινωνική προστασία λόγω της κατίσχυσης ενός γραφειοκρατικού, κάθετου διοικητικού µηχανισµού. Επίσης, ένα χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνικής πραγµατικότητας που δε συνάδει µε την αντίληψη της διευρυµένης συµµετοχικής δηµοκρατίας στα πλαίσια της οποίας αναπτύχθηκε το µοντέλο του προνοιακού πλουραλισµού είναι η καθυστερηµένη επέκταση των ΜΚΟ και γενικότερα της κοινωνίας των πολιτών. Η διαπίστωση αυτή βρίσκει την εξήγησή της σε τρεις παράγοντες: στο ρόλο της οικογένειας, στο χαρακτήρα της κρατικής παρέµβασης και στα όρια της εθελοντικής δράσης. Έτσι, σύµφωνα µε τον Θ. Σακελλαρόπουλο, υψηλά επίπεδα εµπιστοσύνης επικρατούσαν παραδοσιακά µέσα στην οικογένεια, ενώ η αίσθηση της εκµετάλλευσης και του παράνοµου ανταγωνισµού ήταν διάχυτη έξω από αυτήν. Αυτό είχε σαν αποτέλεσµα, οι Έλληνες να εµφανίζονται διστακτικοί απέναντι σε µορφές αυτοοργάνωσης και προσχώρησης σε οργανώσεις αµοιβαίου οφέλους. Επίσης, σηµαντικό ρόλο προς την ίδια κατεύθυνση διαδραµάτισε και η επικράτηση ενός κρατικοκεντρικού αναπτυξιακού µοντέλου, που επηρέασε και τους όρους συµµετοχής στο πολιτικό γίγνεσθαι. Η έννοια της «ενεργού υπηκοότητας» στην Ελλάδα είχε να κάνει µε τη συµµετοχή σε µια «πολιτική κοινωνία» και όχι στην «κοινωνία των πολιτών», πράγµα που µεταφράζεται σε µία ιδεολογική πρόσδεση σε κόµµατα και στην αποστασιοποίηση από µορφές συλλογικής δράσης. Τέλος, ο εθελοντισµός δεν είναι ευρέως διαδεδοµένος στην Ελλάδα. Ακόµη και οι νέοι παρουσιάζουν πολύ χαµηλά ποσοστά συµµετοχής σε εθελοντικές οργανώσεις σε σύγκριση µε τη νεολαία άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Σύµφωνα µε στοιχεία της Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς (2005), το 59% δε συµµετέχει σε οποιοδήποτε είδος συλλογικής δραστηριότητας, ενώ το υπόλοιπο συµµετέχει κυρίως στις αθλητικές ενώσεις. 48 Με τις παραπάνω διαπιστώσεις σχετικά µε τα εγγενή χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνικής πραγµατικότητας, που λειτουργούν περιοριστικά προς την κατεύθυνση της επέκτασης του προνοιακού πλουραλισµού, δεν υπονοείται ότι η εφαρµογή των αρχών αυτού του µοντέλου κοινωνικής προστασίας στην Ελλάδα είναι ένα εγχείρηµα χωρίς πιθανότητες επιτυχίας. Αντιθέτως, το κράτος πρόνοιας στην Ελλάδα, όπως και σε όλες σχεδόν τις χώρες, αντιµετωπίζει προβλήµατα χρηµατοδότησης, αποτελεσµατικότητας και ιδεολογικής νοµιµοποίησης. Σ αυτό το 48 ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 2006 Β 25

27 πλαίσιο, η ενσωµάτωση της διάστασης του προνοιακού πλουραλισµού στην αντιµετώπιση πολύπλοκων προβληµάτων, όπως αυτό του κοινωνικού αποκλεισµού, µπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά ευεργετικά αποτελέσµατα. Οι παραπάνω διαπιστώσεις σχετικά µε τις προοπτικές της ανάληψης ενεργού ρόλου από την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην κοινωνική προστασία των ευπαθών κοινωνικών οµάδων αναπτύχθηκαν σε ένα θεωρητικό επίπεδο. Στα επόµενα κεφάλαια, οι θεωρητικές αυτές αναζητήσεις θα προσλάβουν έναν εµπειρικό χαρακτήρα µε την διακρίβωση της επεξηγηµατικής τους ικανότητας στην έρευνα πεδίου, που πραγµατοποιήθηκε στο Κ.Υ.Π.Ε.Κ.Ο. (Κέντρο Υποστήριξης και Πληροφόρησης Ευπαθών Κοινωνικών Οµάδων) του ήµου Αχαρνών. 26

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου»

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μάνθου Γιώτα Ψυχολόγος / Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Δημήτρης Κοντογιαννόπουλος τι είναι η ΠΕΣΚΕ; προώθηση κοινωνικής ένταξης καταπολέμηση της φτώχειας

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΛΥΨΩΣ ΓΟΥΛΑ ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΛΥΨΩΣ ΓΟΥΛΑ ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΛΥΨΩΣ ΓΟΥΛΑ ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ενότητα: Κοινωνική πολιτική και Αλληλεγγύη «Ενεργητικές πολιτικές για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΣΤΟ 1 ο ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ για την περίοδο προγραµµατισµού 2014-2020 Αγαπητοί προσκεκληµένοι, Βρισκόµαστε στον µέσον µιας πολύ σηµαντικής διαδικασίας.

Διαβάστε περισσότερα

«Πλαίσιο. Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής. Ηνωμένο Βασίλειο» Ηνωμένο Βασίλειο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

«Πλαίσιο. Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής. Ηνωμένο Βασίλειο» Ηνωμένο Βασίλειο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «Πλαίσιο Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο Ηνωμένο Βασίλειο» ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Διακίδης Ισίδωρος, Αντιδήμαρχος Haringey Λονδίνο Ηνωμένο Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδοξο της κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα: Γιατί η αύξηση των δαπανών για κοινωνική προστασία δεν μείωσε τη φτώχεια;

Το παράδοξο της κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα: Γιατί η αύξηση των δαπανών για κοινωνική προστασία δεν μείωσε τη φτώχεια; Ποσοστό (%) φτώχειας ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / Το παράδοξο της κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα: Γιατί η αύξηση των δαπανών για κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος θα είναι η ανάπτυξη του κοινωνικού έργου των Δήμων με γνώμονα τον:

Στόχος θα είναι η ανάπτυξη του κοινωνικού έργου των Δήμων με γνώμονα τον: Ημερίδα με θέμα: Η κοινωνική οικονομία και επιχειρηματικότητα Τετάρτη 18 Μαρτίου Civitel Hotel Μαρούσι. ώρα 10:00 π.μ. Οργάνωση: ΑΠΟΣΤΟΛΗ της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών Εισήγηση με Θέμα: Κοινωνική Οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ & ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία;

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ο τρίτος τομέας αποτελεί ένα σύνολο πρακτικών οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που δεν μπορούν αυστηρά να ενταχθούν ούτε στο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΙΡΜΠΑ.

ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΙΡΜΠΑ. ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΙΡΜΠΑ. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Τοπική Ανάπτυξη δεν είναι,μόνο και κυρίως, μεγέθυνση Παραγωγικών συντελεστών, πολύ δε περισσότερο Οικονομικών Μέσων Όρων

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική του Τμήματος της περιόδου 2012-2017 1.1 Η υφιστάμενη στρατηγική έρευνας στο πεδίο της Υγείας -

Η Ερευνητική Στρατηγική του Τμήματος της περιόδου 2012-2017 1.1 Η υφιστάμενη στρατηγική έρευνας στο πεδίο της Υγείας  - ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (ΔΜΥΠ) Η Ερευνητιική Στρατηγιική του Τμήματος της περιιόδου 2012-2017 Η Ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική πρόνοια είναι η προστασία επιλεγµένων ευπαθών κοινωνικών οµάδων µε παροχές µη ανταποδοτικού χαρακτήρα.

Κοινωνική πρόνοια είναι η προστασία επιλεγµένων ευπαθών κοινωνικών οµάδων µε παροχές µη ανταποδοτικού χαρακτήρα. ΜΑΘΗΜΑ 10 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Κοινωνική πρόνοια είναι η προστασία επιλεγµένων ευπαθών κοινωνικών οµάδων µε παροχές µη ανταποδοτικού χαρακτήρα.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο «Πράσινη Οικονομία, Κοινωνική Συνοχή και Απασχόληση»

Σχέδιο «Πράσινη Οικονομία, Κοινωνική Συνοχή και Απασχόληση» Σχέδιο «Πράσινη Οικονομία, Κοινωνική Συνοχή και Απασχόληση» Άστρος Αρκαδίας 30/11/2012 Εισηγήτριες: Βασιλική Λάτση Άννα Κοδέλλα Παρουσίαση Σχεδίου Το Σχέδιο εντάσσεται στο πλαίσιο της Δράσης 3: «Τοπικές

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΑΤΟΣ ERASMUS TOY I.K.Y

ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΑΤΟΣ ERASMUS TOY I.K.Y ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΑΤΟΣ ERASMUS TOY I.K.Y Tο νέο πρόγραµµα Erasmus+ προσφέρει τη δυνατότητα για υλοποίηση δράσεων στον τοµέα του αθλητισµού. Οι δράσεις στον τοµέα του αθλητισµού αναµένεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ταχ. Δ/νση : Δ. Μποφώρ 7 71202 Ηράκλειο Πληροφορίες : Γ. Ανδρουλάκης Τηλ : 2813-404502 Fax : 2810-335040 E-mail

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ για τη συγκρότηση Κοινωνικής/ών Σύμπραξης/εων Το «Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας για τους Απόρους» (ΤΕΒΑ/ FEAD), μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Αθήνα 05/08/15 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Συνάντηση αντιπροσωπείας της ΚΕΔΕ με τις αναπληρώτριες Υπουργούς Εργασίας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Θεανώ Φωτίου, και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΕΑ Demo Νews ΕΔΚΑ, Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2009 Τεύχος 7 ο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Π.Ε.Π. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2014 2020

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Π.Ε.Π. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2014 2020 Περιφέρεια Θεσσαλίας ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014 2020 Π.Ε.Π. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2014 2020 Λάρισα, 20 3 2014 Συνοπτικές κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Κύριοι άξονες 1. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ, ΑΠΘ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014 Η Αποστολή του Δήμου Αμπελοκήπων - Μενεμένης που αποτελεί τον λειτουργίας του ή αλλιώς τον υπέρτατο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΝΔΟ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Αθήνα, 16 Ιουλίου 2003 ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 Από τη Γ.Γ. ΕΣΥΕ ανακοινώνονται τα προσωρινά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016 Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Διαφανής Αποτελεσματική Υπεύθυνη Διακυβέρνηση Ζήτημα πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων 1. Περίληψη του έργου 2. Τι είναι το Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ : ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ. «ΣΥΝ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ» Ταχ. ν/ση : Κυψέλης 16 113 62 Αθήνα Τηλέφωνο : 210 8215853 Fax : 210 8215853 Ιστοσελίδες: www.keaep.gr E-mail: keaep@otenet.gr Αθήνα, 26/11/2012 Αρ. Πρωτ. εξερχόµενου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ, αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, υλοποιεί ως συντονιστής στο Σχέδιο «Αποστολή για την Κοινωνική Ένταξη και Απασχόληση Ευάλωτων Ομάδων» της Α.Σ. Δίκτυο Αλληλεγγύης,

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς.

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Θέλω να συγχαρώ το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο για την οργάνωση του Συνεδρίου αυτού που

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση της Τέταρτης ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc ουβλίνο, Ιρλανδία, 8-9 Μαρτίου 2007 Στις αρχές του 2007, το έργο AGE/inc εστίασε στον τρόπο µε τον οποίο οι κυβερνήσεις εφάρµοζαν τις δεσµεύσεις τους που

Διαβάστε περισσότερα

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως Στρατηγικό Εργαλείο για τις Επιχειρήσεις και την Κοινωνία

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως Στρατηγικό Εργαλείο για τις Επιχειρήσεις και την Κοινωνία ΕταιρικήΚοινωνικήΕυθυνη Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως Στρατηγικό Εργαλείο για τις Επιχειρήσεις και την Κοινωνία Äύο είναι τα γεγονότα που οδήγησαν πρόσφατα το θέμα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανεργία, ως αποτέλεσμα της ύφεσης και των διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας, αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα στη χώρα.

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων

για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων Έντυπο Αίτησης για επιλογή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ που θα υλοποιήσουν ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΣΧΕ ΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ µέσω των Συνολικών Επιχορηγήσεων Συνηµµένα : Πρότυπο Καινοτόµο Σχέδιο Ανάπτυξης (Π.Κ.Σ.Α.) Συµφωνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση, Κοινωνική Πρόνοια και Κοινωνία Πολιτών

Οικονομική κρίση, Κοινωνική Πρόνοια και Κοινωνία Πολιτών Οικονομική κρίση, Κοινωνική Πρόνοια και Κοινωνία Πολιτών Δημήτρης Μπουρίκος Πολιτικός Επιστήμονας, Κοινωνικός Λειτουργός, Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτρης Α. Σωτηρόπουλος Αν. Καθηγητής, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 1 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ prosopiko@ypakp.gr Είναι αρμόδια για τα θέματα προσωπικού, την προώθηση νομοθετικών κειμένων και τον Κοινοβουλευτικό έλεγχο του Υπουργείου 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ, ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ & ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί να συστήσετε μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση

Πώς και γιατί να συστήσετε μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Πώς και γιατί να συστήσετε μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση H Ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου στο πλαίσιο τοπικών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση της παρατεταμένης ύφεσης, της διευρυνόμενης ανεργίας

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

«Η στρατηγική µετάβασης στον ψηφιακό δήµο ως οργανικό συστατικό στοιχείο της ιοικητικής Μεταρρύθµισης»

«Η στρατηγική µετάβασης στον ψηφιακό δήµο ως οργανικό συστατικό στοιχείο της ιοικητικής Μεταρρύθµισης» «Η στρατηγική µετάβασης στον ψηφιακό δήµο ως οργανικό συστατικό στοιχείο της ιοικητικής Μεταρρύθµισης» Γιάννης Καλογήρου Αν. Καθηγητής,, Οµάδα για την Τεχνολογική, Οικονοµική και Στρατηγική Ανάλυση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Τ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Τ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ Κοραή 4, 105 64 Αθήνα Τηλ.: 5271400 Fax : 52 71420 e-mail: eysekt@mou.gr Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Τ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Προς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αν και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εθεωρείτο στο παρελθόν, ως κοινωνικό αγαθό, σήµερα βασίζεται σε ιδιωτικοοικονοµικά κριτήρια και στην ύπαρξη ασφάλισης. Είναι λοιπόν φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις» ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ στους ΟΤΑ και ΜΕΤΑΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις» ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ στους ΟΤΑ και ΜΕΤΑΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ 24 Απριλίου 2015 09:00-15:00 - Αμφιθέατρο Γ.Ν.Αττικής ΚΑΤ Γ.Ν.Αττικής ΚΑΤ/ Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις»

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Σύμπραξη «ΠΡΟΣΑΡΜΟ-ΖΩ»

Αναπτυξιακή Σύμπραξη «ΠΡΟΣΑΡΜΟ-ΖΩ» Πρέβεζα 06-03-2013 Αρ. πρωτ: 6611 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΕΒΕΖΑΣ Η ΕΤΑΝΑΜ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 3 ης Σεπτεμβρίου 36, 10432 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 52 18 700 Φαξ: 210 52 18 754 Email: kanep@otenet.gr Δικτυακός τόπος: www.kanep-gsee.gr Α) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ Όνομα ΠΑΤΕΡΑ ΑΙΤΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ: ΑΙΤΙΕΣ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ: ΑΙΤΙΕΣ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ: ΑΙΤΙΕΣ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ Η κρίση στον χώρο των Μηχανικών δεν είναι σημερινό φαινόμενο. Μετά την κορύφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Στη Β Αθήνας. Νίκος Δένδιας. Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας

Στη Β Αθήνας. Νίκος Δένδιας. Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας Στη Β Αθήνας Νίκος Δένδιας Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας Στη Β Αθήνας Νίκος Δένδιας Μπορεί! 11 βασικές θέσεις του Νίκου Δένδια, για τους πολίτες της Β Αθήνας Έχουμε ένα μεγάλο πατριωτικό καθήκον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς 17.05.2006 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2011 Οικονομική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. «ΥΓΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ» 2000-2006

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. «ΥΓΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ» 2000-2006 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. «ΥΓΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ» 2000-2006 Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης για την υλοποίηση του Μέτρου 3.1 και Σύστημα Διαχείρισης Παρακολούθησης. Αξιολόγησης και Ελέγχου των Δράσεων του Μέτρου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων

Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων Η συμβολή του ΕΚΤ στην επιτυχή εφαρμογή της Σύστασης «ΕΠΕΝ ΥΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ: ΣΠΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΕΞΙΑΣ» Σταματία Παπούλια Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού & Παρακολούθησης ράσεων ΕΚΤ (ΕΥΣΕΚΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4ο διεθνές επιστημονικό συνέδριο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, 10-11 Νοεμβρίου 2011 ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (ΠΠ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (ΠΠ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (ΠΠ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Εισαγωγή Σκοπός του συγκεκριµένου εγγράφου είναι η επισκόπηση των βασικών συµπερασµάτων και προτάσεων της ανάλυσης, από τον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Greek Οι συντάξεις µε µια µατιά : Οι δηµόσιες πολιτικές στις χώρες του ΟΟΣΑ -Έκδοση 2005 Περίληψη στα ελληνικά Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 52

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 52 Ενότητα 8... 53 8.1 Αξιολόγηση του εσωτερικού περιβάλλοντος Δήμου Λαρισαίων και εντοπισμός των κρίσιμων ζητημάτων εσωτερικής ανάπτυξης (Δυνατότητες Αδυναμίες, Κρίσιμα ζητήματα)... 53 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ)

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΠΛΟΥΤΟΣ» (ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΜΑΔΩΝ - ένα ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ στην ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ) Πρόγραμμα για ΜΚΟ - Ελλάδα Χρηματοδοτικός Μηχανισμός ΕΟΧ 2009-2014 «ΑΥΞΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ»

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ» «Κ Α Ν Ε Ι Σ Δ Ε Ν Μ Ε Ν Ε Ι Ε Κ Τ Ο Σ» π ρ ό γ ρ α μ μ α π ρ ό λ η ψ η ς κ α ι π α ρ έ μ β α σ η ς γ ι α ν έ ο υ ς σ ε κ ί ν δ υ ν ο έ λ λ ε ι ψ η ς σ τ έ γ η ς φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς με την

Διαβάστε περισσότερα

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη Τι συμβαίνει από εδώ και πέρα Το αμέσως επόμενο βήμα της έρευνας 50+ στην Ευρώπη είναι η προσθήκη, στην υπάρχουσα βάση δεδομένων, πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το στρατηγικό - αναπτυξιακό όραµα του ήµου Χανίων για την προγραµµατική περίοδο 2015 2019 διαµορφώθηκε µε βάση τις τοπικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα