ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ. Περιεχόμενα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ. Περιεχόμενα"

Transcript

1 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα θέλαμε να εκφράσουμε τις θερμότατες ευχαριστίες μας στον καθηγητή του τμήματος τεχνολογίας τροφίμων Dr. Ριτζούλη Χρήστο για την πολύτιμη και συνεχή βοήθεια σε κάθε βήμα της πτυχιακής εργασίας μας. 1

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στα πλαίσια της εργασίας μελετήθηκε η αλληλεπίδραση της μυξίνης με μια τυπική πρωτεΐνη, το καζεϊνικό νάτριο, προσομοιώνοντας της συνθήκες του πρώτου τμήματος της πεπτικής οδού, σε ph 1 3 και 7. Παρασκευάστηκαν διαλύματα μυξίνης καζεϊνικού νατρίου ξεχωριστά και διάλυμα μυξίνης καζεϊνικού νατρίου σε γνωστές συγκεντρώσεις. Στα διαλύματα μετρήθηκε η απορρόφηση στο ορατό και η εκπομπή φθορισμού με την μέθοδο της φασματοφωτομετρίας και φθορισμομετρίας αντίστοιχα, με σκοπό τη διερεύνηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των μορίων. Στο διάλυμα καζεϊνικού νατρίου- μυξίνης παρατηρήθηκε αύξηση της έντασης της απορρόφησης στο ορατό φως σε ph 2,3-3. Κατά την μέτρηση του φθορισμού στο διάλυμα παρατηρήθηκε αύξηση του μέγιστου μήκους κύματος εκπομπής και αύξηση της έντασης εκπομπής φθορισμού. Από τα αποτελέσματα διαπιστώθηκε ότι είναι πιθανό να υπάρχουν αλληλεπιδράσεις μεταξύ των δύο πρωτεϊνών στις συνθήκες αυτές. 2

3 ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ Περιεχόμενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βιβλιογραφικη αναφορα Καζεΐνη Δομή καζεϊνικού νατρίου Καζεϊνικό νάτριο Διαλυτότητα Καζεϊνικού νατρίου Ιξωδες διαλυματων καζεϊνικου νατριου Σταθερότητα κατά την θέρμανση Μυξίνη Φυσικες ιδιοτητες της μυξινης σε αραια διαλυματα Κολλοειδεις ιδιοτητες της μυξινης Φασματοφωτομετρία Φθορισμομετρία Πειραματικό Μέρος Σκοπός εργασίας ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ αντιδραστήρια οργανα παρασκεύη διαλυματων μεθοδοι αποτελεσματα-διαγραμματα-πινακες συμπερασματα- συζητηση ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι πρωτεΐνες είναι μακρομοριακές ενώσεις αμινοξέων, ενωμένων μεταξύ τους με πεπτιδικούς δεσμούς. Σε βιολογικά συστήματα, οι πρωτεΐνες εκτελούν ποικίλες λειτουργίες όπως είναι η βιοκατάλυση, χρησιμεύουν ως δομικά στοιχεία των κυττάρων, ως διαβιβαστές πληροφοριών, ως αντισώματα και ως συστατικά του προστατευτικού κυτταρικού τοιχώματος. Αυτή η λειτουργική ποικιλομορφία, η οποία απαιτεί την ικανότητα να παίρνει πολλές μορφές στο χώρο, αποδίδεται κυρίως στη περίπλοκη χημική τους μορφή. Οι πρωτεΐνες είναι ένα από τα κύρια συστατικά των τροφίμων. Εκτελούν αρκετές κρίσιμες λειτουργίες σε συστήματα τροφίμων που συμβάλουν στις οργανοληπτικές ιδιότητες αυτών. Οι τυπικές λειτουργίες των πρωτεϊνών στα συστήματα τροφίμων περιλαμβάνουν την διόγκωση, την ζελοποίηση, την γαλακτωματοποίηση, την αφριστική ικανότητα, την προσκόλληση, την συνοχή και την συγκράτηση των λιπιδίων και της γεύσης (Srinivasan, 1997). Αυτές οι λειτουργικές ιδιότητες των πρωτεϊνών στα τρόφιμα επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι η θερμοκρασία, η ιοντική ισχύς, η ακτινοβολία, το ph, η ενυδάτωση, η διαλυτότητα, οι οργανικοί διαλύτες όπως επίσης από την δομική τους κατάσταση. Ένας από τους στόχους των επιστημόνων που μελετάνε τις πρωτεΐνες των τροφίμων είναι να αναπτύξουν μια θεμελιώδη θεωρία για την κατανόηση της σχέσης δομής λειτουργίας τους, έτσι ώστε η λειτουργικότητα και οι χρήσεις των πρωτεϊνών να μπορούν να τροποποιηθούν μέσα από φυσικές, χημικές, ενζυμικές και γενετικές τροποποιήσεις. 4

5 2. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 2.1 ΚΑΖΕΪΝΗ Το γάλα περιέχει 30-36g/L ολικές πρωτεΐνες και είναι πολύ μεγάλης βιολογικής αξίας. Οι πρωτεΐνες γάλακτος ταξινομούνται σε καζεΐνες και σε πρωτεΐνες ορού. Υπάρχουν έξι κύριοι τύποι : αs1-καζεϊνη, αs2-καζεϊνη, β-καζεϊνη, κ-καζεϊνη, β- λακτογλοβουλίνη, α-λακταλβουμίνη. Η κάθε μια από αυτές εμφανίζει γενετικό πολυμορφισμό διότι προέρχεται από συγκυρίαρχα, αλληλόμορφα και αυτοχρωμοσωματικά γονίδια. Όλες οι καζεΐνες είναι συνδεδεμένες με άλατα ασβεστίου με ένα μοναδικό, υψηλά ενυδατωμένο σφαιρικό σύμπλεγμα γνωστό ως μικκύλιο της καζεΐνης. Αυτά τα συμπλέγματα ποικίλουν σε διάμετρο από nm, και ένα μικρό ποσοστό πλησιάζει τα 600nm (Srinivasan et al, 1996) ΔΟΜΗ ΚΑΖΕΪΝΙΚΟΥ ΝΑΤΡΙΟΥ Η καζεΐνη αποτελείται από έναν αρκετά μεγάλο αριθμό αμινοξέων προλίνης, τα οποία είναι μη πολικά. Δεν υπάρχει επίσης καμία γέφυρα δισουλφιδίου. Κατά συνέπεια, έχει σχετικά μικρή αναδίπλωση στο χώρο, δηλαδή ελάχιστη τριτοταγή δομή. Λόγω αυτού, δεν μπορεί να μετουσιωθεί. Είναι σχετικά υδρόφοβο, καθιστώντας το αδιάλυτο στο νερό. Βρίσκεται στο γάλα με μορφή μικκυλίων καζεΐνης. Τα καζεϊνικά μικκύλια διατηρούν την συνοχή τους με τα ιόντα ασβεστίου και τις υδροφοβικές αλληλεπιδράσεις. (Dalgleish, 1998). Τα μικκύλια ως κολλοειδή μόρια, διαμορφώνονται από τα συσσωματώματα καζεΐνης που τυλίγονται επάνω στα διαλυτά μόρια της κ-καζεΐνης. Το ισοηλεκτρικό σημείο της καζεΐνης είναι 4,6. Δεδομένου ότι το ph του γάλακτος είναι 6,6, η καζεΐνη έχει αρνητικό φορτίο στο γάλα. Η καθαρή πρωτεΐνη είναι αδιάλυτη στο νερό. Ενώ είναι επίσης αδιάλυτη στα ουδέτερα διαλύματα αλάτων, είναι εύκολα διαλυτοποιήσιμη σε αραιά αλκάλια και στα διαλύματα αλάτων όπως το υδροξείδιο του νατρίου και το οξικό νάτριο. 5

6 Το μόριο του καζεϊνικού νατρίου αποτελείται από μη πολικά αμινοξέα όπως είναι η προλίνη, η λευκίνη, η τρυπτοφάνη, από πολικά αμινοξέα όπως η γλυκίνη και η τυροσίνη, όξινα αμινοξέα (ασπαραγινικό οξύ) και βασικά αμινοξέα (λυσίνη, αργινίνη). (Swaisgood, 1996) ΚΑΖΕΪΝΙΚΟ ΝΑΤΡΙΟ Τα καζεϊνικά άλατα παράγονται με διάλυση άνυδρης όξινης καζεΐνης τυροπήγματος ή ξηρής σκόνης όξινης καζεΐνης με αλκάλια. Το τελικό ph του προϊόντος είναι συνήθως 6,7. Το πιο κοινό προϊόν είναι το καζεϊνικό νάτριο, στο οποίο το υδροξείδιο του νατρίου χρησιμοποιείται για την διάλυση. Μετά την διάλυση του, το καζεϊνικό νάτριο ξηραίνεται σε ξηραντήρα εκνέφωσης (spray-drier). Το προκύπτον προϊόν είναι τυπικά μια λευκή σκόνη, η οποία είναι ευδιάλυτη στο νερό (Munro, 2004). Οι λειτουργικές ιδιότητες των πρωτεϊνών μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο κύριες κατηγορίες, υδροδυναμικές οι οποίες περιλαμβάνουν την απορρόφηση του νερού, διαλυτοποίηση, ιξώδες και ζελοποιητική ικανότητα, και επιφανειοδραστικές ιδιότητες όπως είναι η γαλακτωματοποίηση, αφριστική ικανότητα και σχηματισμός υμενίου. Οι λειτουργικές ιδιότητες των καζεϊνών ποικίλουν ανάλογα με το ph, την θερμοκρασία, την ιοντική ισχύ και την συγκέντρωση του ασβεστίου και άλλων πολυσθενών ιόντων, ζαχάρων και υδροκολλοειδή. ( Singh, 2002). 6

7 ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΖΕΪΝΙΚΟΥ ΝΑΤΡΙΟΥ Η διαλυτότητα των πρωτεϊνών γάλακτος εξαρτάται από την χημική φύση των πρωτεϊνών, στην επεξεργασία που υπόκεινται, ph, θερμοκρασία και την συγκέντρωση των ιόντων στο διάλυμα. Γενικά, υψηλή θερμοκρασία κατά την διαδικασία παραγωγής έχει σαν αποτέλεσμα χαμηλή διαλυτότητα της πρωτεΐνης στο τελικό προϊόν. Τα άλατα ενισχύουν την διαλυτότητα μέχρι ένα σημείο και μετά την μειώνουν. Το ph επηρεάζει το φορτίο και τις ηλεκτροστατικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μορίων των πρωτεϊνών. Πάνω και κάτω του ισοηλεκτρικού σημείου οι πρωτεΐνες έχουν είτε αρνητικό είτε θετικό φορτίο και ενισχύουν την διαλυτότητα. Στο ισοηλεκτρικό σημείο ελκτικές δυνάμεις υπερισχύουν προκαλώντας τα μόρια της πρωτεΐνης να κροκιδοθούν, με αποτέλεσμα την απώλεια της διαλυτότητας. Τα καζεϊνικά άλατα έχουν εξαιρετική διαλυτότητα σε ph πάνω από 5, % διάλυμα καζεϊνικού νατρίου μπορεί εύκολα να διαλυθεί σε ph 6,0-7,0. (Singh, 2002) 7

8 ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΖΕΪΝΙΚΟΥ ΝΑΤΡΙΟΥ Το ιξώδες των διαλυμάτων του καζεϊνικού νατρίου αυξάνουν εκθετικά με την συγκέντρωση της καζεΐνης, σε συγκεντρώσεις πάνω από 15%, τα καζεϊνικά διαλύματα παρουσιάζουν ψευδοπλαστικότητα, η οποία δυσκολεύει την επεξεργασία του. Σε τιμές θερμοκρασιών ο C, το ιξώδες ενός καζεϊνικού διαλύματος σχετίζεται λογαριθμικά με την αντίστοιχη απόλυτη θερμοκρασία. (Munro, 2002). Το φαινομενικό ιξώδες του διαλύματος καζεϊνικού νατρίου εξαρτάται από ph, με ένα ελάχιστο σε ph 7. η προσθήκη ασβεστίου προκαλεί σημαντικές αλλαγές στα διαλύματα καζεϊνικού νατρίου αλλά το αποτέλεσμα εξαρτάται από το ph, την θερμοκρασία και την συγκέντρωση της πρωτεΐνης. (Singh, 2002) Το καζεϊνικό ασβέστιο έχει ένα σχετικά χαμηλό ιξώδες το οποίο μειώνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας και αυξάνεται πάνω από το ph 7. Διαλυτοποιημένα ιζήματα τείνουν να είναι πιο ιξώδη από ότι το καζεϊνικό νάτριο. (Singh, 2002) ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗ Τα μικκύλια της καζεΐνης στο γάλα και τα υδατικά διαλύματα καζεϊνικού νατρίου είναι σταθερά στη επίδραση της θερμοκρασίας, 3% διαλύματος καζεϊνικού νατρίου σε ph 7 μπορούν να θερμανθούν στους 140 ο C για 60 λεπτά, ενώ το αποβουτυρωμένο γάλα είναι συνήθως σταθερό στους 140 ο C για 20 λεπτά σε ph 6,7. Το καζεϊνικό ασβέστιο που περιέχει 1,5 % ασβέστιο δεν είναι σταθερό στην επίδραση της θερμότητας, με την συσσωμάτωση και την κροκίδωση να εμφανίζονται σε θερμοκρασίες πάνω από τους 45 ο C. Προφανώς, το καζεϊνικό νάτριο ή το αποβουτυρωμένο γάλα είναι κατάλληλο για χρήση σε προϊόντα όπου η θερμική χρήση είναι υποχρεωτική (Singh, 2004). 8

9 2.2 ΜΥΞΙΝΗ Η βλέννα αποτελείται κυρίως από νερό (95%) αλλά επίσης περιέχει άλατα, λιπίδια όπως είναι τα λιπαρά οξέα, τα φωσφολιπίδια και χοληστερόλη, πρωτεΐνες οι οποίες εξυπηρετούν αμυντικούς σκοπούς όπως είναι οι λυσοζύμες, ανοσοσφαιρίνες και παράγοντες ανάπτυξης. Ωστόσο το κύριο συστατικό που είναι υπεύθυνο για τις ιξώδης και ελαστικές ιδιότητες που ομοιάζουν με πηκτή είναι η γλυκοπρωτεΐνη μυξίνη. Σχ. 1 (a) Σχηματική απεικόνιση της γαστρικής μυξίνης χοίρου (PGM), (b) απεικόνιση των συμβόλων που αναπαριστούν τις διαφορετικές περιοχες στο σχήμα (a), (c), (d) απεικόνιση μονομερών μορίων μυξίνης που συνδέονται μεταξύ τους με δισουλφιδικούς δεσμούς. (www.sciencedirect.com, Mucin structure, aggregation, physiological functions and biomedical applications. Bansil et al. 2006) 9

10 Οι μυξίνες ειναι πολυμερείς γλυκοπρωτεΐνες υψηλού μοριακού βάρους (>10 6 Da) με μεγάλο εύρος τιμών, είναι συστατικό της βλέννας και καλύπτει τις επιφάνειες των επιθυλιακών κυττάρων. Οι μυξίνες είναι υπεύθυνες για την προστασία των κυττάρων, λόγω του ιξωδοελαστικού βλεννώδους ιστού. Η προστατευτική λειτουργία του βλεννώδους στρώματος είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για το στομάχι κατά την διάρκεια της πέψης, όπου το ph του στομάχου είναι 1-2 ενώ το ph του οισοφάγου είναι περίπου 7 (Maleki et al, 2007). Τα μόρια της μυξίνης αποτελούνται από μια κύρια πολυπεπτιδική αλυσίδα στην οποία συνδέονται ακτινικά οι αλυσίδες των ολιγοσακχαριτών και οι περιοχές που έχουν υποστεί γλυκόλυση είναι πλούσιες σε σερίνη ή θρεονίνη, οι οποίες συνδέονται με τους ολιγοσακχαρίτες μέσω των Ν-ακέτυλο-γλυκοζαμίνη και N-ακέτυλογαλακτοζαμίνη. Οι περιοχές που δεν εχουν υποστεί γλυκόλυση, οποίες κανονικά περιέχουν και τα δύο άκρα αμινο-τελικό και καρβονυλο-τελικό, περιέχουν μεγάλο αριθμό κυστεϊνης και φορτισμένα αμινοξέα. Το ηλεκτρικό φορτίο της μυξίνης σχετίζεται με τα φορτία μέσα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα, για παράδειγμα, υπολείμματα γλουταμινικού και ασπαρτικού οξέος (pk a 4) καθώς επίσης στις πλευρικές αλυσίδες των ολιγοσακχαριτών, για παράδειγμα υπολείμματα σιαλικού οξέος (pk a 2,6) και σουλφιδικές ομάδες (pk a 1). Οι ιδιότητες της μυξίνης σε υδατικά διαλύματα εξαρτώνται από την αλληλεπίδραση κυρίως των ηλεκτροστατικών απωστικών και υδροφοβικών δυνάμεων. Αποδεικνύεται ότι οι αλλαγές στo ph επηρεάζουν τον ιονισμό του σιαλικού οξέος και των αμινοξέων στη πεπτιδική αλυσίδα της μυξίνης, φορτίζοντας τα μόρια της μυξίνης αρνητικά πάνω από αυτό το ph και η πυκνότητα του φορτίου της μυξίνης αυξάνεται όσο αυξάνεται το ph. Το ph παίζει σημαντικό ρόλο στις αλληλεπιδράσεις μυξίνης μυξίνης οι οποίες οδηγούν στην ένωση τους και στο σχηματισμό πηκτής. Ωστόσο υπάρχει έλλειψη μελετών που ασχολούνται συστηματικά με την δομή, την δυναμική και ρεολογική συμπεριφορά της μυξίνης πάνω σε ένα μεγάλο εύρος τιμών ph. (Maleki, 2007) 10

11 2.2.1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΥΞΙΝΗΣ ΣΕ ΑΡΑΙΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Η μυξίνη είναι δύσκολο να χαρακτηριστεί λόγω του υψηλού μοριακού της βάρους, της πολυδιασποράς της και του μεταβλητού βαθμού γλυκόλυσης. Οι Bansil et al, (1995) και Harding (1989) σε πρόσφατες μελέτες έδειξαν, με την μέθοδο της σκέδασης φωτός, ότι η μυξίνη είναι μια τυχαία σπείρα με ακτίνα περιστροφής 100nm και οι Fiabrig et al, (1995) σε έρευνές του ανέφερε ότι η γαστρική μυξίνη από χοίρους (PGM) έχει μήκος 400nm. Σε πιο πρόσφατες μελέτες δυναμικής ατομικής μικροσκοπίας (AFM) σε μυξίνες που προέρχονται από οφθαλμούς βρέθηκαν ξεχωριστές ίνες με μεγάλη κατανομή μήκους. Ενώ το μήκος των περισσότερων ήταν nm η κατανομή εκτείνονταν έως και 1500nm. Ο Deacon et. al. (2000) παρατήρησαν μεγαλύτερες ίνες μέχρι και 2μm σε PGM. Η διαμόρφωση στο χώρο της μυξίνης εξαρτάται από παράγοντες όπως το ph και η ιοντική ισχύς. Για παράδειγμα μελέτες δυναμικής σκέδασης φωτός (DLS) σε αραιά διαλύματα ( <5 gr/ml) PGM έδειξαν ότι καθώς το ph ελαττώνεται αυτή υφίσταται αλλαγές στη διαμόρφωση της. Συγκεκριμένα από μια ισοτροπική τυχαία έλικα (με μήκος 390nm) σε ph 7 παρατηρείτε μια νέα μη ισοτροπική εκτεταμένη τυχαία έλικα (με μήκος 490nm) σε ph 2. Μετρήσεις στο ζήτα δυναμικό της μυξίνης και απέδειξαν ότι το ισοηλεκτρικό της σημείο είναι μεταξύ 2 και 3, ( R.Bansil, B.S. Turner, 2006) 11

12 ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΥΞΙΝΗΣ Οι μυξίνες εχουν την τάση για συσσωμάτωση και τον σχηματισμό πηκτής. Oι Taylor et. al. (2003) χρησιμοποίησαν ρεολογικές τεχνικές για να μελετήσει την δομή και τον σχηματισμό της πηκτής PGM και έδειξαν ότι συνδιασμός μόνιμων και παροδικών αλληλεπιδράσεων ευθύνονται για την διατήρηση του πλέγματος πηκτής (matrix). Σχηματισμός πηκτής επίσης παρατηρήθηκε σε μυξίνη προερχόμενη από το υπογνάθιο κύνου σε διάλυμα υδροχλωρικής γουανιδίνης (McCullagh, 1996). Εφόσον οι μη ομοιοπολικές αλληλεπιδράσεις αποσταθεροποιούνται από την υδροχλωρική γουανιδίνη ο σχηματισμός πηκτής σε υψηλού μοριακού βάρους κλάσματα εμπεριέχουν την αλληλοδιείσδυση των υδατανθρακικών πλευρικών αλυσίδων. Ο Bhaskar et. al. απέδειξε μια αντιστρεπτή αύξηση στο ιξώδες σε υδατικά διαλύματα PGM σε ph 2. Μελέτες με DLS έδειξαν ότι σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από 10 mg/ml σχηματίζεται πηκτή σε ph κάτω από 4. Επίσης σε χαμηλά ph παρατηρήθηκε αύξηση στην υδροφοβικότητα του πρωτεϊνικού πυρήνα της PGM όπως αποδείχτηκε με την αύξηση της δέσμευσης της φθορίζουσας υδροφοβικής χρωστικής 1-ανιλινοναφθυλ-8- σουλφονικό οξύ (ANS). Εικόνες (AFM) επιβεβαιώνουν ότι ενώ η PGM υπάρχει σαν ξεχωριστό μόριο σε ph 6 (μήκους περίπου 400nm), σχηματίζει συσσωματώματα σε ph χαμηλότερα από 4. Το ιξώδες αυξάνεται και ο σχηματισμός πηκτής δεν παρατηρείται εάν το μόριο της PGM έχει διασπαστεί ενζυμικά ή αν έχει αυξηθεί η συγκέντρωση των αλάτων. (Bansil, et al, 2006) 12

13 Σχ. 2. Απεικόνιση της δομής του μορίου της Μυξίνης.(http://www.sigmaaldrich.com) 13

14 2.3 ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ Αρχή λειτουργίας Η φασματοφωτομετρία απορρόφησης είναι μία αναλυτική τεχνική πολύ χρήσιμη, όχι μόνο για ποσοτική ανάλυση αλλά και για την λήψη βασικών πληροφοριών που αφορούν στη δομή των μορίων. Κάποια μόρια όταν ακτινοβοληθούν, απορροφούν μέρος της ακτινοβολίας σε συγκεκριμένα μήκη κύματος. Όσο περισσότερα μόρια υπάρχουν στην δέσμη του φωτός, τόσο περισσότερο φως απορροφάται. Άρα μετρώντας την διαφορά της ποσότητας του φωτός, με και χωρίς τα προς μέτρηση μόρια μπορεί να εκτιμηθεί η ποσότητά τους. Η φασματοφωτομετρία στηρίζεται στο νόμο των Lambert-Beer, ο οποίος ορίζει ότι η σχέση μεταξύ των εντάσεων της ακτινοβολίας που προσπίπτει σε διάλυμα μιας ουσίας (I ο ) και εκείνης που το διαπερνά χωρίς να απορροφηθεί (Ι) είναι ανεξάρτητη από την απόλυτη τιμή της έντασης της ακτινοβολίας και εξαρτάται από το πάχος της στιβάδας του διαλύματος (d) και τη συγκέντρωση της ουσίας στο διάλυμα (C). I=I o 10 -εcd ή logi/i o =-εcd Η σταθερά ε ονομάζεται μοριακός συντελεστής απορρόφησης της ουσίας για ορισμένο μήκος κύματος και εκφράζει την αποροφητικότητα διαλύματος 1Μ της ουσίας που έχει πάχος στοιβάδας 1cm. Από το νόμο των Lambert-Beer προκύπτει ότι για ορισμένο μήκος κύματος και για σταθερό παχος στοιβάδας η απορροφητικότητα είναι γραμική συνάρτηση της συγκέντρωσης του διαλύματος (Πολυχρονιάδου, 1996). Η πιο απλή μορφή φασματοφωτόμετρου είναι το φασματοφωτόμετρο ορατού φάσματος (Vis από το Visible). Σε αυτό η πηγή είναι μια κοινή λάμπα πυρακτώσεως. Το σύστημα διαχωρισμού είναι ένα κοινό πρίσμα ή συνηθέστερα ένα περιθλαστικό φράγμα το οποίο απομονώνει την επιθυμητή μονοχρωματική ακτινοβολία (μια συχνότητα ορατή σαν κόκκινο, πράσινο, κίτρινο κλπ φως). Η ακτινοβολία αυτή περνάει μέσα από μια κυψελίδα που περιέχει το προς εξέταση δείγμα και όσο φως δεν απορροφά το διάλυμα μετρείται από ένα κοινό φωτόμετρο που βρίσκεται από την απέναντι πλευρά της κυψελίδας. 14

15 Τα βασικά μέρη ενός φασματοφωτόμετρου: 1. Η λυχνία παραγωγής φωτός (εκπομπέας φωτός). Χρησιμοποιούνται διάφορες λυχνίες ανάλογα με το φάσμα του φωτός (UV, Vis, IR) που θέλουμε να παράγουμε (προσπίπτουσα ακτινοβολία Po). 2. Το όργανο απομόνωσης μονοχρωματικής ακτινοβολίας. Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που θα διέλθει από το διάλυμα πρέπει να έχει συγκεκριμένο μήκος κύματος τέτοιο ώστε να απορροφάται από την ουσία που μελετάται. Αυτό επιτυγχάνεται με χρήση ειδικών οργάνων όπως είναι οι α) μονοχρωμάτορες, β) φίλτρα γ) πρίσματα και δ) φράγματα περιθλάσεως. 3. Κυψελίδες. Oι κυψελίδες είναι μικρά γυάλινα κυλινδρικά ή ορθογώνια σωληνάρια μέσα στα οποία τοποθετείται το υπό μελέτη διάλυμα. Είναι συγκεκριμένου πάχους και διαμέτρου και κατασκευάζονται από διάφορα υλικά (όχι μόνο γυαλί) ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο μήκος κύματος. Οι κυψελίδες πρέπει να διατηρούνται σχολαστικά καθαρές αφού η παραμικρή ακαθαρσία θα επηρεάσει σημαντικά τη μέτρηση. 4. Φωτοκύτταρο (ανιχνευτής φωτός). Είναι το όργανο που μετράει τηνένταση της ακτινοβολίας που διέρχεται μέσα από το διάλυμα. Σχ.3.Φασματοφωτόμετρο UV-Vis, Helios Alpha ( ) 15

16 2.4 ΦΘΟΡΙΣΜΟΜΕΤΡΙΑ Αρχή λειτουργίας Σύμφωνα με τον νόμο του Stokes οι μεταπτώσεις ηλεκτρονίων απαιτούν για την διέγερσή τους περισσότερη ενέργεια από όση ελευθερώνεται πάλι υπό μορφή ακτινοβολίας : εξαιτίας αυτού το φάσμα φθορισμού είναι μετατοπισμένο προς μεγαλύτερα μήκη κύματος σε σχέση με το φάσμα απορρόφησης. Αν τα ηλεκτρόνια από την S 1 και το επίπεδο ταλάντωσης μηδέν επιστρέψουν στην S 0 τότε το επίπεδο συμμετρίας βρίσκεται μεταξύ του φάσματος διέγερσης και φθορισμού (μετάβαση 0-0). Η απορρόφηση υπακούει στον νόμο των Lambert και Beer. Για την ένταση του φθορισμού ισχύει: I= ε I 0 Q K.Η ένταση φθορισμού είναι ανάλογη προς την ένταση του απορριφθέντος φωτός (όπου Q: κβαντική απόδοση, ε: συντελεστής απορρόφησης και Κ: σταθερά του οργάνου).(g.schwedt, 1996) Διάταξη φθορισμόμετρου Σε αντιδιαστολή με την φωτομετρία, στο φθορισμόμετρο μετράται η ένταση της ακτινοβολίας φθορισμού (εκπομπής) κάθετα προς την διεύθυνση της ακτινοβολίας διέγερσης. Προκειμένου να απομακρυνθούν κατάλοιπα του φωτός διέγερσης (διάχυτο φως), πριν από την μέτρηση του φθορισμού, τοποθετείται μονοχρωμάτορας εκπομπής. Ως πηγές φωτός χρησιμοποιούνται κατά το πλείστον λυχνίες εκκένωσης αερίων υπό υψηλή πίεση με όσο το δυνατό σταθερή ένταση ακτινοβολίας ενώ ως δείκτης χρησιμοποιείται φωτοπολλαπλασιαστής. 16

17 Η ακτινοβολία που εκπέμπεται από την πηγή φωτός διέρχεται από ένα πρωτογενές φίλτρο (φίλτρο διεγέρσεως), το οποίο επιτρέπει την δίοδο μόνο εκείνου του τμήματος της δέσμης φωτός, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για την διέγερση ων μορίων. Η ακτινοβολία φθορισμού εκπέμπεται από το δείγμα προς όλες τις κατευθύνσεις. Η ακτινοβολία φθορισμού εκπέμπεται από ένα δευτερογενές φίλτρο (φίλτρο φθορισμού), το οποίο επιτρέπει την δίοδο μικρού τμήματός της (από την μία και από την άλλη μεριά της κορυφής της ταινίας φθορισμού) και προσπίπτει στον ανιχνευτή (φωτοπολλαπλασιαστή). Το σήμα εξόδου το ενισχύεται και παρουσιάζεται σε ένα όργανο μετρήσεως (αναλογικό ή ψηφιακό μετρητή, καταγραφέα ή παλμογράφο). Τα μήκη κύματος της διέγερσης και του φθορισμού καθώς και η ένταση του φθορισμού συσχετίζονται σε τρισδιάστατο φάσμα φθορισμού. Στην πράξη το μήκος κύματος της διέγερσης διατηρείται σταθερό και απεικονίζεται το φάσμα φθορισμού (εκπομπής). (G.Schwedt, 1996) Η φθορισμομετρία χρησιμοποιείται για την μελέτη της αλλαγής στη διαμόρφωση της δομής των πρωτεϊνών που περιέχουν στο μόριο τους τα αμινοξέα Τρυπτοφάνη και Τυροσίνη, τα οποία έχουν την τάση να φθορίζουν όταν ακτινοβοληθούν με μονοχρωματική ακτίνα συγκεκριμένου μήκους κύματος. Η αλλαγή στη δομή της πρωτεΐνης γίνεται αντιληπτή με την μεταβολή της έντασης της εκπομπής φθορισμού και του μέγιστου μήκους κύματος εκπομπής. Σχ. 4. Φθορισμόμετρο RF-1501 Shimadzu ( ) 17

18 3. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 3.1 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο σκοπός της εργασίας ήταν να μελετηθούν οι αλληλεπιδράσεις μιας γλυκοπρωτεΐνης (μυξίνη) και μιας τυπικής πρωτεΐνης που συναντάται στα τρόφιμα (καζεϊνικό νάτριο) προσομοιώνοντας τις συνθήκες του πεπτικού συστήματος. Η μελέτη της αλληλεπίδρασης έγινε με φασματοφωτομετρία ορατού και φθορισμοφωσφορομετρία. Στόχος της μελέτης είναι ο προσδιορισμός της συμπεριφοράς της μυξίνης (ως τυπικής γλυκοπρωτεΐνης της πεπτικής οδού) με τις πρωτεΐνες των τροφίμων και η διεξαγωγή συμπερασμάτων ώστε να βελτιωθούν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίμων, καθώς επίσης και η αλλαγή στη δομή των πρωτεϊνών ανάλογα με τις αλλαγές του ph. 18

19 3.2 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Χρησιμοποιήθηκε καζεϊνικό νάτριο της γαλακοβιομηχανίας Μεβγαλ και μυξίνη από στομάχι χοίρου (Pig Gastric Mucin) της εταιρίας Sigma Type III, bound sialic acid % ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ Κιτρικό οξύ (C 6 H 8 O 7 -H 2 O), 99,5-100,5 % Merck Ρυθμιστικό Tris Buffer Νατραζίδιο 99%, Riedel-deHaën NaOH >97%, Carlo Erba reagent HCl 37% v/v, Carlo Erba reagent ΟΡΓΑΝΑ Φασματοφωτόμετρο, Helios Alpha Spectrophotometer, Thermo Electron Corporation Φθορισμόμετρο, RF-1501 Shimadzu Spectrofluorophotometer Πεχάμετρο, Thermo Electron Corporation Μαγνητικό αναδευτήρα ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Για την παρασκευή του ρυθμιστικού διαλύματος κιτρικού οξέως (Buffer) ζυγίστηκαν 2,1gr κιτρικού οξέως, διαλύθηκαν σε φιάλη ενός λίτρου και έγινε η ρύθμιση του ph στο 3 και 1 με την χρήση των αντιδραστηρίων υδροξειδίου του νατρίου (NaOH) και υδροχλωρικού οξέως (HCl). 19

20 Για την παρασκευή του ρυθμιστικού διαλύματος Tris ζυγίστηκαν 1,25 gr Tris, διαλύθηκαν σε φιάλη ενός λίτρου και ρυθμίστηκε το ph στο 7 με την χρήση των NaOH και HCl. Και στα δύο ρυθμιστικά διαλύματα προστέθηκε μικρή ποσότητα τριζιδίου. Για την παρασκευή του αρχικού διαλύματος καζεΐνης ζυγίστηκαν 0,4 gr καζεϊνικού νατρίου και διαλύθηκαν σε 100ml Buffer με την βοήθεια μαγνητικού αναδευτήρα, κατόπιν έγιναν επιθυμητές αραιώσεις. Για την παρασκευή του αρχικού διαλύματος μυξίνης ζυγίστηκαν 0,1 gr PGM και διαλύθηκαν σε 100 ml ρυθμιστικού διαλύματος με την βοήθεια του μαγνητικού αναδευτήρα. Οι τελικές συγκεντρώσεις που προέκυψαν για το διάλυμα καζεϊνικού νατρίου PGM ήταν 0,035% και 0,05% αντίστοιχα για την μέτρηση της απορρόφησης στο φασματοφωτόμετρο και 0,000625% και 0,0025% αντίστοιχα για την μέτρηση της εκπομπής στο φθορισμόμετρο ΜΕΘΟΔΟΙ Μετρήθηκε η απορρόφηση με την χρήση του φασματοφωτόμετρου, του διαλύματος καζεϊνικού νατρίου-μυξίνης σε εύρος τιμών ph 1-7. Η μέτρηση έγινε στα 500nm, διότι σε αυτό το μήκος κύματος το καζεϊνικό και η μύξίνη παρουσιάζουν το μέγιστο της απορρόφησης. Μετρήθηκε η εκπομπή με την χρήση του φθορισμόμετρου σε εύρος τιμών μήκους κύματος από 280nm μέχρι τα 450nm, του διαλύματος καζεϊνικού νατρίου μυξίνης σε εύρος τιμών ph 1-3 και 7. Η Τυροσίνη και η τρυπτοφάνη απορροφούν στα 290 nm και επειδή το φάσμα φθορισμού μετατοπίζεται προς λίγο μεγαλύτερα μήκη κύματος σε σχέση με το φάσμα απορρόφησης, επιλέχθηκαν αυτές οι τιμές. Η φασματοφωτομετρία είναι μια απλή και γρήγορη μέθοδος για την ποιοτική ανάλυση διαλυμάτων και μπορούν να ληφθούν χρήσιμες πληροφορίες για την δομή των προς ανάλυση διαλυμάτων. Η φθορισμομετρία χρησιμοποιείται ως συμπληρωματική μέθοδος και αποσκοπεί, όπως και η φασματοφωτομετρία, στη συλλογή πληροφοριών για την δομή των πρωτεϊνών. Το κάθε δείγμα μετρήθηκε τρείς φορές σε κάθε τιμή ph και στις δύο μεθόδους. Η αλλαγές του ph των διαλυμάτων για τις μετρήσεις έγιναν με την χρήση NaOH και HCl. 20

21 4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΠΙΝΑΚΕΣ Καθορισμός της συγκέντρωσης καζεϊνικού νατρίου και μυξίνης Στο σχήμα 5 παριστάνονται γραφικά οι τιμές των απορροφήσεων του διαλύματος καζεΐνης PGM, σε ph 1,3 και 7. Στα διαλύματα η συγκέντρωση του PGM παραμένει σταθερή στο 0,05% ενώ η συγκέντρωση της καζεΐνης μεταβάλλεται. Έγιναν μετρήσεις καθαρής μυξίνης συγκέντρωσης 0,05% και οι τιμές απορρόφησης που μετρήθηκαν σε ph 1, 3 και 7 είναι: 0,016, 0,049 και 0,013 αντίστοιχα. Το παραπάνω δείχνει ότι η καθαρή μυξίνη σε αυτή τη συγκέντρωση δεν κροκιδώνεται. Έγιναν επίσης μετρήσεις καθαρού καζεϊνικού νατρίου συγκέντρωσης από 0,1 μέχρι 0,01% σε ph 1, 3 και 7 παίρνοντας σχεδόν μηδενικές τιμές απορρόφησης σε ph 3 και 7 και παρουσιάζοντας ένα μέγιστο στην απορρόφηση 0,180 σε συγκέντρωση 0,1% και ph 1,κάτι το οποίο θα πρέπει να μελετηθεί ξεχωριστά. Από το διάγραμμα φαίνεται ότι το διάλυμα με συγκέντρωση καζεΐνης 0,035% παρουσιάζει μέγιστο στα 500nm, οπότε στα περεταίρω πειράματα χρησιμοποιείται η συγκεκριμένη συγκέντρωση καζεΐνης, διότι σε αυτές τις συγκεντρώσεις τα καζεϊνικά άλατα με τα μόρια του PGM παρουσιάζουν τις ισχυρότερες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους. Στο διάγραμμα παρατηρείται ότι η απορροφήσεις σε ph 1 και 7 των διαλυμάτων καζεΐνης-pgm είναι ελάχιστες σε αντίθεση με την απορρόφηση σε ph 3. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πρωτεϊνών εξαρτώνται κυρίως από την συγκέντρωσή τους, το ph και την ιοντική ισχύ. Παρατηρήθηκε ότι στο ph 3 αυξάνεται γραμμικά η απορρόφηση του διαλύματος μέχρι την συγκέντρωση 0,035% σε καζεϊνικό νάτριο σε ph 1 και 7 η απορρόφηση είναι πολύ μικρότερη. Αυτό συμβαίνει διότι σε τιμές ph 1 και 7 οι πρωτεΐνες δεν κροκιδώνονται. Γνωρίζοντας ότι τα ισοηλεκτρικά σημεία της καζεΐνης είναι 4,6 και της μυξίνης μεταξύ 2 και 3, σε υδατικό διάλυμα με ph 3 τα μόρια των πρωτεϊνών είναι αντίθετα φορτισμένα με αποτέλεσμα να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους δημιουργώντας συσσωματώματα παρουσιάζοντας έτσι μια αύξηση στην απορρόφηση του διαλύματος καζεΐνης μυξίνης. Η μείωση που παρουσιάζεται στην απορρόφηση σε ph 3 κατά την αύξηση της συγκέντρωσης του καζεϊνικού νατρίου πάνω από την συγκέντρωση 0,035% είναι πιθανόν να οφείλεται στη καθίζηση των συσσωματωμάτων, λόγω 21

22 αύξησης του μεγέθους τους. Για περισσότερες πληροφορίες πρέπει να γίνουν μετρήσεις του μεγέθους των σωματιδίων. Σχ.5. Απορρόφηση του διαλύματος καζεΐνης PGM. Με σταθερή συγκέντρωση PGM 0,05%, σε ph 1, 3 και 7 Στο σχήμα 6 παριστάνεται η απορρόφηση σε ένα εύρος τιμών ph από 1 έως 3 στο διάλυμα καζεΐνης PGM με συγκεντρώσεις 0,035% και 0,05% αντίστοιχα. Σε τιμές ph από 1 μέχρι 2,3 η απορρόφηση του δείγματος καζεΐνης - PGM δεν παρουσιάζει μεγάλη αλλαγή και το διάλυμα είναι σχεδόν διαυγές, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η δύο πρωτεΐνες βρίσκονται σε διάσταση διότι έχουν το ίδιο (θετικό) φορτίο. Από το ph 2,3 μέχρι 3 παρατηρείται σταδιακά αύξηση της απορρόφησης η οποία πιθανό να οφείλεται στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των PGM και καζεΐνης. Σε τιμές ph από 2,3 έως 4,6 το καζεϊνικό νάτριο 22

23 και η μυξίνη είναι φορτισμένες θετικά και αρνητικά αντίστοιχα, με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται ελκτικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πρωτεϊνών. Το συμπέρασμα αυτό διεξάγεται από τις τιμές της απορρόφησης οι οποίες αυξάνονται με την αύξηση του ph. Η διαφορά στις καμπύλες απορρόφησης κατά την μεταβολή του ph είναι πιθανό να οφείλεται στην αλλαγή της αρχικής συγκέντρωσης του διαλύματος λόγω προσθήκης διαλυμάτων οξέων και βάσεων για την συνεχή τιτλοδότηση του δείγματος. Σχ.6. Απορρόφηση του διαλύματος καζεΐνης PGM με αυξομείωση του ph από 1-3. Επίσης έγιναν μετρήσεις σε τιμές ph από 1 έως 7 ( σχήμα 7 ) και παρατηρήθηκε μέγιστο στην απορρόφηση σε ph περίπου 4,5 και σταδιακή ελάττωση της απορρόφησης έως το ph 7. Στο μέγιστο της απορρόφησης (ph ~4,5) παρατηρήθηκαν μεγάλα συσσωματώματα στο διάλυμα, τα οποία με την πάροδο του χρόνου καθίζαναν. Αυτό πιθανό να οφείλεται στη συσσωμάτωση του καζεϊνικού νατρίου στο ισοηλεκτρικό του σημείο. Η χαμηλή απορρόφηση που βρέθηκε σε ph>4,5, πιθανώς να 23

24 οφείλεται στο ότι οι δύο πρωτεΐνες (καζεΐνη PGM) ήταν ομώνυμα φορτισμένες (αρνητικά) οπότε δεν υπήρχαν ελκτικές αλληλεπιδράσεις. Σχ.7. Απορρόφηση του διαλύματος καζεΐνης PGM με μεταβολή του ph από

25 Στο διάγραμμα 8 απεικονίζονται οι τιμές του μέγιστου μήκους κύματος της εκπομπής των διαλυμάτων καζεΐνης, μυξίνης και του διαλύματος και των δύο σε τιμές ph από 1 έως 3. Παρατηρείται στο σχήμα 8 ότι τα μέγιστα μήκη κύματος των εκπομπών των κάθε δειγμάτων ξεχωριστά παρουσιάζουν σχεδόν μηδενική μεταβολή στις διάφορες τιμές ph, το καθένα σε συγκεκριμένο μήκος κύματος. Από το διάγραμμα 8 φαίνεται, ότι τα μέγιστα μήκη κύματος της εκπομπής, κατά την μεταβολή του ph, παραμένουν σταθερά. Επίσης το διάλυμα καθαρής μυξίνης έχει μέγιστο εκπομπής στα 331nm, το διάλυμα του καθαρού καζεϊνικού νατρίου έχει μέγιστο στα 329 nm και το διάλυμα καζεϊνικού- PGM παρουσιάζει μέγιστο στα 334 nm. Υποδηλώνοντας ότι κάποια πιθανή αλληλεπίδραση μπορεί να έχει συμβεί. Η προσπίπτουσα ακτινοβολία στις παραπάνω μετρήσεις είχε μήκος κύματος 295 nm, όπου εκπέμπει μόνο η Τρυπτοφάνη ενώ μετρήσεις έγιναν επίσης με προσπίπτουσα ακτινοβολία στα 280 nm (σχήμα 10) όπου εκπέμπει η Τυροσίνη και η Τρυπτοφάνη. Το φάσμα φθορισμού καθορίζεται κυρίως από την πολικότητα του περιβάλλοντος στο οποίο βρίσκονται η Τυροσίνη και η Τρυπτοφάνη και από τις αλληλεπιδράσεις τους στο μόριο της πρωτεΐνης. Σε όλες τις μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν υπήρχαν πολύ μικρές αλλαγές στο μέγιστο μήκος κύματος της εκπομπής φθορισμού, το οποίο κυμαινόταν περίπου στη τιμή 330nm. Η τιμή αυτή του μέγιστου τις εκπομπής είναι χαρακτηριστικό για το μόριο της Τρυπτοφάνης σε υδρόφοβο περιβάλλον. Οι συγκεντρώσεις που χρησιμοποιήθηκαν για τις μετρήσεις ήταν πολύ μικρές και δεν παρατηρήθηκε στο διάλυμα καμία θολερότητα. 25

26 Σχ. 8. Τιμές εκπομπής των διαλυμάτων καθαρής καζεΐνης, μυξίνης και του μείγματος αυτών στα 295 nm. 26

27 Στο σχήμα 9 φαίνονται τα μέγιστα μήκη κύματος των εκπομπών των διαλυμάτων καζεΐνης, μυξίνης και καζεΐνης μυξίνης σε ph 1-3 στα 280 nm. Παρατηρείται από το σχήμα 9 ότι στα 280 nm, οι εκπομπές των διαλυμάτων μυξίνης και καζεΐνης μυξίνης έχουν περίπου το ίδιο μέγιστο στα nm. Το μέγιστο μήκος κύματος εκπομπής της καθαρής καζεΐνης βρίσκεται στα 311nm. Σχ.9. Τιμές εκπομπής των διαλυμάτων καθαρής καζεΐνης, μυξίνης και του μείγματος αυτών στα 280 nm. 27

28 Στο σχήμα 10 παρουσιάζονται οι μεταβολές της έντασης εκπομπής στα διαλύματα καζεΐνης, μυξίνης και καζεΐνης μυξίνης με την μεταβολή του ph από 1 έως 3, με μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας στα 280nm. Παρατηρείται ότι το διάλυμα καζεϊνικού νατρίου έχει το μικρότερο f max, το οποίο δεν μεταβάλλεται με την αλλαγή του ph. Το μεγαλύτερο f max το έχει το διάλυμα της μυξίνης, το οποίο παρουσιάζει μια σταδιακή αύξηση στην ένταση της εκπομπής. Αυτό οφείλεται στην αλλαγή της δομής του μορίου της μυξίνης με την μεταβολή του ph και τη μεταφορά της Τυροσίνης και Τρυπτοφάνης σε πιο υδρόφιλο περιβάλλον. Σχ. 10 Μεταβολή της έντασης της ακτινοβολίας εκπομπής διαλυμάτων καζεϊνης, μυξίνης και καζεϊνης μυξίνης σε ph 1-3, με προσπιπτουσα ακτινοβολία στα 280 nm. 28

29 Στο σχήμα 11 παριστάνονται οι εντάσεις των διαλυμάτων καζεΐνης, μυξίνης και διαλύματος καζεΐνης μυξίνης, με την μεταβολή του ph από 1 έως 3 και με προσπίπτουσα ακτινοβολία στα 295nm. Παρατηρείται ότι το διάλυμα καζεΐνης-μυξίνης παρουσιάζει την μεγαλύτερη ένταση εκπομπής η οποία οφείλεται αποκλειστικά στη Τρυπτοφάνη. Στο σχήμα 10 παρατηρείται ότι το διάλυμα της καθαρής μυξίνης έχει μεγαλύτερο f max στα 280nm από το διάλυμα καζεΐνης-μυξίνης ενώ στο σχήμα 11 το διάλυμα καζεΐνης -μυξίνης παρουσιάζει μεγαλύτερο f max στα 295 nm. Συμπεραίνεται ότι το σύμπλεγμα που δημιουργείται μεταξύ της καζεΐνης και της μυξίνης οφείλεται στο αμινοξύ Τρυπτοφάνη. Σχ. 11 Μεταβολή της έντασης της ακτινοβολίας εκπομπής διαλυμάτων καζεΐνης, μυξίνης και καζεΐνης μυξίνης σε ph 1-3, με προσπίπτουσα ακτινοβολία στα 295 nm. 29

30 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ- ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η παρούσα μελέτη έδειξε ότι σε συνθήκες προσομοίωσης της γαστρικής οδού, μπορούν να υπάρχουν πιθανές αλληλεπιδράσεις σε διαλύματα καζεϊνικού νατρίου-μυξίνης, οι οποίες εξαρτώνται από το ph. Οι αλληλεπιδράσεις εξαρτώνται από τον τύπο της πρωτεΐνης, από την συγκέντρωσή της και από τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Προφανώς τέτοιου είδους αλληλεπιδράσεις έχουν σημασία στη διεργασία της πέψης. Από την μελέτη που έγινε στο φασματοφωτόμετρο συμπεραίνεται ότι σε τιμές ph από 2,3 έως 3, οι δυο πρωτεΐνες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Αυτή η αλληλεπίδραση που συμβαίνει μεταξύ τους οφείλεται στο διαφορετικό φορτίο της κάθε πρωτεΐνης. Από τα αποτελέσματα της φθορισμομετρίας βρέθηκε ότι το μήκος κύματος των διαλυμάτων καζεΐνης μυξίνης αυξήθηκε σε σχέση με τα καθαρά διάλυματα τους. Αυτό δηλώνει ότι υπάρχει κάποια σύμπλεξη μεταξύ των δύο πρωτεϊνών. Αυτό επίσης φαίνεται και από την ένταση του φθορισμού της Τρυπτοφάνης στα 295nm. Τα παραπάνω μπορούν να αποτελέσουν βάση για περαιτέρω διερεύνηση και δυνητικά την κατανόηση σταδίων της τύχης των πρωτεϊνών στη στοματική γαστρική οδό. 30

31 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Από περιοδικά: D. Guzey, D.J. McClements, (2005). Characterizationof β-lactoglobulinchitosan interactions in aqueous solutions: A calorimetry, light scattering, electrophoretic mobility and solubility study. Food Hydrocolloids, 20, A. Lindahl, A.L. Ungell, L. Knutson, H. Lennernäs (1997). Characterization of fluids from the stomach and proximal jejunum in Men and Women. Pharmaceutical Research Vol 14, No4. A.T.Kafrani, E.A. Mobarakeh, A.K. Borbdar, T. Haertlé (2010). Structure-function relationship of β-lactoglobulin in the presence of dodecyltrimethyl ammonium bromide. Colloids and Surfaces B: Biointerfaces, 75, A.K. Anal, A. Tobiassen, J. Flanagan, H. Singh (2008). Preparation and characterization of nanoparticles formed by chitosan-caseinate interactions. Colloids and Surfaces B: Biointerfaces. 64, E. Gelhaye, N. Navrot, I.K.McDonald, N. Rouhier, E.L. Raven, J.P. Jacquot (2006). Ascorbate peroxidase-thioredoxin interaction. Photosynth Res, 89, S.O. Agboola, R.E. Aluko, (2009) Isolation and structural properties of the major protein fraction in Australian wattle seed (Acacia victoriae Bentham). Food Chemistry, 115, A. Maleki, G.Lafitte, A.L. Kjøniksen, K. Thuresson, B.Nyström (2008). Effect of ph on the association behavior in aqueous solutions of pig gastric mucin. Carbohydrate research, 343,

32 R. Bansil, B. S. Turner, (2006). Mucin structure, aggregation, physiological functions and biomedical applications. Current Opinion in Colloid and interface science, 11, I. Fiebriga, S.E. Hardingb, A. J. Roweed, S. C. Hymand & S.S. Davisa (1995). Transmission electron microscopy studies on pig gastric mucin and its interactions with chitosan. Carbohydrate Polymers 28, X. Cao, R. Bansil, K. R. Bhaskar, B. S. Turner, J. T. LaMont, Niu Niu, N. H. Afdhal (1999). ph- Dependent Conformational Change of Gastric Mucin Leads to Sol-Gel Transition. Biophysical Journal Vol. 76, Από βιβλία: C.R. Southward, (2002). Encyclopedia of Dairy Sciences: Protein Coprecipitates, pp , H. Singh, Functional Properties pp P.A. Munro, Caseins, Functional Properties and Food Uses, pp Elsevier Science Ltd. H.D. Belitz, (2006).Χημεία τροφίμων, pp , κεφ. 10, εκδόσεις Τζιόλα Srinivasan D., A. Paraf (1997). Food proteins and their applications. In: Physicochemical bases of protein functionality and Structure function relationships of food proteins, Marcel Dekker nc. Georg Schwedt (1996). Εγχειρίδιο των φυσικών και χημικών μεθόδων ανάλυσης, pp Μαρία Γρ. Παρισιάνου. J.R.J.Pare, J.M.R. Belanger (1997). Instrumental methods in food analysis, pp Elsevier Science Ltd. 32

33 Srinivasan D. (2007). Food chemistry, pp , CRC Press Taylor & Francis group Α.Α.Πολυχρονιάδου (1996). Ανάλυση τροφίμων, pp 64-66, Εκδόσεις Γαρταγάνη 33

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Αντίθεση εικόνας (contrast) Αντίθεση πλάτους Αντίθεση φάσης Αντίθεση εικόνας =100 x (Ι υποβ -Ι δειγμα )/ Ι υποβ Μικροσκοπία φθορισμού (Χρησιμοποιεί φθορίζουσες χρωστικές για το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ: Μέτρηση της έντασης της (συνήθως) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με (φωτοηλεκτρικούς ήάλλους κατάλληλους) μεταλλάκτες, μετάτην αλληλεπίδραση της με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Μαρία Α. Ξαπλαντέρη Στη Βιολογία ιδιαίτερα απαιτητική είναι η διδασκαλία εννοιών που σχετίζονται με τη δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες 1. Γενικά Πρωτεΐνες: μεγάλα βιομόρια που απαντούν σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς Διαφορετικά είδη πρωτεϊνών με ποικίλη βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη Δημητριακά Δημητριακά ή σιτηρά είναι αποξηραμένοι ώριμοι καρποί φυτών. Τα πιο σημαντικά δημητριακά είναι το σιτάρι ή σίτος, το ρύζι, το καλαμπόκι ή αραβόσιτος, το κριθάρι, η σίκαλη και η βρώμη. Ο κόκκος

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 4α ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑΣ (ΧΚ4α) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ Τίτλος Πειράματος: ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM Γενικό Λύκειο Μοιρών 2012-2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM ΩΣΜΩΣΗ-ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ Γρηγοράκη Αγγελική Ντρετάκη Αγάπη Πηρουνάκη Στέλλα Πολυχρονάκη Παναγιώτα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή..3 Μεθοδολογία.4

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Έχουμε πολλά φυσικά νανο-υλικά γύρω μας και σε αυτό το πείραμα θα μάθετε ότι δύο πολύ κοινά υλικά, το γάλα και η ζελατίνη, είναι όντως δύο από αυτά.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 5. ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Σπαθής Ά.,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Όνομα του σπουδαστή: Ημερομηνία:.. ΣΤΟΧΟΣ: - Πληροφόρηση για την ύπαρξη των φυσικών νάνο-υλικών - Ελαφρά αλληλεπίδραση με κολλοειδή -

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά?

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? (Μη-μαγνητικά, μη-αγώγιμα, διαφανή στερεά ή υγρά με πυκνή, σχετικά κανονική διάταξη δομικών λίθων). Γραμμικά πολωμένο κύμα προσπίπτει σε ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Σκοπός Μέθοδος 14 Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Η άσκηση αυτή αποσκοπεί στην κατανόηση της αρχή λειτουργίας του οπτικού φασματοσκόπιου και στην

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΜΟΡΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ 1: ΧΩΡΟΠΛΗΡΩΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (SPACE-FILLING) 1: ΧΩΡΟΠΛΗΡΩΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (SPACE-FILLING)

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Για τις προτάσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή. Α1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Η συμβολή και η περίθλαση του φωτός, όταν περνά λεπτή σχισμή ή μικρή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής ΑΠ2 Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση µελετά τα χαρακτηριστικά της β - ακτινοβολίας. Πιο συγκεκριµένα υπολογίζεται πειραµατικά η εµβέλεια των

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Ιόντα με υψηλές ενέργειες (συνήθως Ar +, O ή Cs + ) βομβαρδίζουν την επιφάνεια του δείγματος sputtering ουδετέρων

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ Ορισµός ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ - Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µικρού µήκους κύµατος (10-5 - 100 Å) - Συνήθως χρησιµοποιούνται ακτίνες Χ µε µήκος κύµατος 0.1-25

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα