3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ"

Transcript

1 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. Οι πρωτεΐνες ανάλογα µε τα προϊόντα υδρόλυσής τους διακρίνονται σε α. ανόργανες πρωτεΐνες και οργανικές πρωτεΐνες β. απλές πρωτεΐνες και σύνθετες πρωτεΐνες γ. πεπτίδια και πρωτεΐδια δ. νουκλεοπρωτεΐνες και γλυκοπρωτεΐνες. 2. Η πρωτοταγής δοµή µιας πρωτεΐνης καθορίζεται από α. το είδος των αµινοξέων που απαρτίζουν την πρωτεΐνη β. το είδος και την ποσότητα των αµινοξέων που απαρτίζουν την πρωτεΐνη γ. το είδος και την αλληλουχία των αµινοξέων που απαρτίζουν την πρωτεΐνη δ. τα προϊόντα υδρόλυσης της πρωτεΐνης. 3. ίνονται τα τετραπεπτίδια: (Ι) Gly-Gly-Ser-Ser (II) Ser-Ser-Gly-Gly (III) Gly-Ser-Ser-Gly και (IV) Ser-Gly-Gly-Ser α. Όλα τα τετραπεπτίδια έχουν την ίδια πρωτοταγή δοµή β. Τα τετραπεπτίδια (Ι) και (ΙΙ) έχουν την ίδια πρωτοταγή δοµή γ. Τα τετραπεπτίδια (ΙΙΙ) και (ΙV) έχουν την ίδια πρωτοταγή δοµή δ. Όλα τα τετραπεπτίδια έχουν διαφορετικές πρωτοταγείς δοµές. 35

2 4. Η µέθοδος Edman χρησιµοποιείται α. για τον προσδιορισµό της πρωτοταγούς δοµής ενός πολυπεπτιδίου β. ως συµπληρωµατική µέθοδος για τον προσδιορισµό της δευτεροταγούς δοµής ενός πολυπεπτιδίου γ. για τον προσδιορισµό της τριτοταγούς δοµής ενός πολυπεπτιδίου δ. για τον προσδιορισµό της τεταρτοταγούς δοµής ενός πολυπεπτιδίου. 5. Στη διαµόρφωση των αναδιπλώσεων της δευτεροταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης συµβάλλουν α. η α-έλικα και η β-πτυχωτή επιφάνεια β. οι δεσµοί υδρογόνου και οι ηλεκτροστατικές αλληλεπιδράσεις γ. η τριτοταγής και η τεταρτοταγής δοµή δ. οι δισουλφιδικοί δεσµοί και οι δυνάµεις Van der Waals. 6. Η µελέτη της δευτεροταγούς διαµόρφωσης µιας πρωτεΐνης γίνεται µε τη βοήθεια α. κρυσταλλογραφίας ακτίνων Χ β. χρωµατογραφίας µοριακής διήθησης γ. χηµικής υδρόλυσης δ. ενζυµικής υδρόλυσης. 7. Με τον όρο τριτοταγής δοµή µιας πρωτεΐνης εννοούµε α. τη δοµή που προκύπτει από τη συνένωση δύο ή περισσοτέρων πρωτεϊνών για το σχηµατισµό πρωτεϊνικού συµπλόκου β. την αναδίπλωση της πρωτεϊνικής αλυσίδας που συµβαίνει στις πρωτεΐνες οι οποίες δεν έχουν δευτεροταγή δοµή γ. την αναδίπλωση της - ήδη αναδιπλωµένης λόγω της δευτεροταγούς δοµής - πρωτεϊνικής αλυσίδας σε διάφορα σηµεία δ. το συνδυασµό πρωτοταγούς και δευτεροταγούς δοµής. 36

3 8. Από το συνδυασµό των τεσσάρων επιπέδων της δοµής µιας πρωτεΐνης αυτή αποκτά τελικά ένα σχήµα στο χώρο που µπορεί να είναι α. ευθύ ή αναδιπλωµένο β. ελικοειδές ή πτυχωτό γ. σφαιρικό ή ινώδες δ. κυκλικό ή τριγωνικό. 9. Οι πρωτεΐνες είναι αµφολύτες, δηλαδή α. έχουν τόσο όξινο όσο και βασικό χαρακτήρα β. διαλύονται τόσο σε όξινο όσο και σε βασικό περιβάλλον γ. µπορούν να υδρολυθούν τόσο χηµικά όσο και ενζυµικά δ. µπορούν να υδρολύουν άλλες πρωτεΐνες τόσο χηµικά όσο και ενζυµικά. 10. Ισοηλεκτρικό σηµείο πρωτεΐνης λέγεται α. το ph στο οποίο διαλύεται η πρωτεΐνη β. το ph στο οποίο µια πρωτεΐνη αποκτά σφαιρικό σχήµα γ. το ph από το οποίο αρχίζει η µετουσίωση της πρωτεΐνης δ. το ph στο οποίο η πρωτεΐνη εµφανίζεται ως δίπολο. 11. Με τον όρο υδρόλυση µιας πρωτεΐνης εννοούµε α. την καταστροφή της δευτεροταγούς δοµής της πρωτεΐνης β. τη διάσπαση ενός ή περισσοτέρων πεπτιδικών δεσµών γ. µία από τις αντιδράσεις που χρησιµοποιούνται για την ανίχνευση των πρωτεϊνών δ. την αλλαγή του σχήµατος µιας πρωτεΐνης από σφαιρικό σε ινώδες. 37

4 12. Μετουσίωση µιας πρωτεΐνης λέγεται η τροποποίηση α. της πρωτοταγούς, της δευτεροταγούς και της τριτοταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης β. της πρωτοταγούς, της δευτεροταγούς και της τεταρτοταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης γ. της δευτεροταγούς, της τριτοταγούς και της τεταρτοταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης δ. της πρωτοταγούς, της τριτοταγούς και της τεταρτοταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης. 13. Η αντίδραση διουρίας χρησιµοποιείται για α. την ανίχνευση των πρωτεϊνών β. την ενζυµική υδρόλυση των πρωτεϊνών γ. τον προσδιορισµό της δευτεροταγούς δοµής των πρωτεϊνών δ. τον προσδιορισµό της τριτοταγούς δοµής των πρωτεϊνών. 14. Σε ποιες από τις παρακάτω δοµές συµβάλλουν µεταξύ των άλλων και δεσµοί υδρογόνου; α. Στην πρωτοταγή και δευτεροταγή β. Στη δευτεροταγή και τριτοταγή γ. Στην πρωτοταγή και τριτοταγή δ. Στην πρωτοταγή και τεταρτοταγή. 38

5 Ερωτήσεις αντιστοίχισης 1. Να αντιστοιχίσετε τους όρους ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη Ι µε τις έννοιες ή τις φράσεις που αναφέρονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράµµα της στήλης Ι τον αριθµό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1). Ι ΙΙ Α.... Ορµόνες Β.... Πρωτεΐνες µυικού ιστού Γ.... Ένζυµα.... Μεταφορικές πρωτεΐνες Ε.... Αποθηκευτικές πρωτεΐνες 1. Πρωτεάση 2. Γλυκαγόνο 3. Ακτίνη 4. Αιµοσφαιρίνη 5. Μυοσφαιρίνη 6. Ινσουλίνη 7. Ωαλβουµίνη 8. Μυοσίνη 9. Ριβονουκλεάση 10. Καζεΐνη 2. Ι ΙΙ Α.... Απλές πρωτεΐνες Β.... Λιποπρωτεΐνες Γ.... Νουκλεοπρωτεϊνες.... Γλυκοπρωτεΐνες Ε.... Μεταλλοπρωτεΐνες 1. Γλυκόζη 2. Σίδηρος 3. Αµινοξέα 4. εοξυριβονουκλεϊνικό οξύ 5. Γαλακτικό οξύ 6. Φωσφολιπίδια (λίπη) 39

6 3. Ι ΙΙ Α.... Χρωµατογραφία Β.... Ενζυµική υδρόλυση Γ.... Αποικοδόµηση κατά Edman.... Κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ Ε.... Αντίδραση διουρίας 1. Σχηµατισµός αµινοξέων και πεπτιδίων 2. ιαχωρισµός πρωτεϊνών 3. Μελέτη δευτεροταγούς δοµής 4. Ανίχνευση πρωτεϊνών 5. Προσδιορισµός αλληλουχίας αµινοξέων 6. ιάλυση της πρωτεΐνης Ερωτήσεις διάταξης ή κατάταξης 1. Η µέθοδος Edman ακολουθεί τα παρακάτω στάδια: Α. Ταυτοποίηση του αµινοξέος που έχει αποσπαστεί. Β. Υδρόλυση του πεπτιδίου που οδηγεί σε απόσπαση του ακραίου αµινοξέος. Γ. Επανάληψη των προηγουµένων σταδίων.. Μετατροπή του ακραίου αµινοξέος σε κάποιο παράγωγό του. Να διατάξετε τα γράµµατα Α, Β, Γ και κατά σειρά, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η σωστή σειρά των σταδίων. 2. Για τον προσδιορισµό της πρωτοταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης ακολουθούνται τα παρακάτω στάδια: Α. ιαχωρισµός των ολιγοπεπτιδίων µε χρωµατογραφία. Β. Κατασκευή πεπτιδικού χάρτη των επικαλυπτόµενων θραυσµάτων. Γ. Υδρόλυση της πρωτεΐνης µε τη βοήθεια ενζύµων για τη δηµιουργία ολιγοπεπτιδίων.. Εύρεση της αλληλουχίας των αµινοξέων µε τη µέθοδο Edman. Να διατάξετε τα γράµµατα Α, Β, Γ και κατά σειρά, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η σωστή σειρά των σταδίων. 40

7 3. Να κατατάξετε τις παρακάτω ενώσεις σε δύο κατηγορίες: α. ιουρία β. Αλανίνη γ. ιπεπτίδιο Ala-Ala δ. Αιµοσφαιρίνη ε. Γλυκοπρωτεΐνη στ. Αµίνη ζ. Γλυκαγόνο η. Υδρογόνο θ. Κολλαγόνο Κατηγορία Α - δίνουν την αντίδραση διουρίας Κατηγορία Β - δε δίνουν την αντίδραση διουρίας 41

8 Ερωτήσεις συµπλήρωσης Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Οι πρωτεΐνες έχουν ένα άκρο µε µια ελεύθερη καρβοξυλοµάδα και ένα άκρο µε ελεύθερη αµινοµάδα. Έτσι εµφανίζουν τόσο... όσο και... χαρακτήρα. ηλαδή είναι Τα ένζυµα, που προκαλούν υδρόλυση των πρωτεϊνών, ονοµάζονται... ένζυµα ή Σε ακραίες τιµές ph και σε υψηλές θερµοκρασίες καταστρέφονται οι δεσµοί που ισχυροποιούν...,... και... δοµή µιας πρωτεΐνης. Αποτέλεσµα αυτού είναι τροποποίηση των παραπάνω δοµών, που αλλιώς ονοµάζεται... της πρωτεΐνης. 4. Την αντίδραση διουρίας δίνουν...,... και γενικά όλες οι ενώσεις που περιέχουν στο µόριό τους Όλες οι πρωτεΐνες αποτελούνται από τα ίδια δοµικά συστατικά,.... Εν τούτοις διαφοροποιούνται ως προς το βιολογικό τους ρόλο. Αυτό οφείλεται στη διαφορετική... δοµή, η οποία επηρεάζει τελικά τη διαµόρφωση της πρωτεΐνης στο χώρο. 6. Σηµαντικές µεταβολές... ή... είναι δυνατόν να προκαλέσουν... της πρωτεΐνης και κατά συνέπεια να χάσει αυτή το βιολογικό της ρόλο. 7. Στη δοµή η πρωτεΐνη αναδιπλώνεται µε τη βοήθεια δεσµών.. µεταξύ αµινοξέων της ίδιας πολυπεπτιδικής αλυσίδας. 8. Ο προσδιορισµός της... των αµινοξέων στηρίζεται στη µέθοδο... κατά Edman. 9. Σε ότι αφορά το σχήµα τους οι πρωτεΐνες διακρίνονται σε... και

9 Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις τύπου «σωστό λάθος» µε αιτιολόγηση Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. Να εξηγήσετε γιατί δεν ισχύουν οι προτάσεις που χαρακτηρίσατε ως λανθασµένες. 1. Η αλληλουχία των αµινοξέων δεν επηρεάζει τις ιδιότητες µιας πρωτεΐνης, οι οποίες καθορίζονται µόνο από το είδος των αµινοξέων που την αποτελούν. ( ) 2. Η µέθοδος Edman περιλαµβάνει τη διαδοχική υδρόλυση, απόσπαση και ταυτοποίηση του πρώτου αµινοξέος ενός πολυπεπτιδίου και την επανάληψη της ίδιας διαδικασίας για όλα τα επόµενα αµινοξέα. ( ) 3. Η πρωτοταγής δοµή των πρωτεϊνών δεν επηρεάζει τη δευτεροταγή διαµόρφωσή τους. ( ) 4. Οι αναδιπλώσεις των αλυσίδων των αµινοξέων µιας πρωτεΐνης, προσδίδουν στο µόριο ένα συγκεκριµένο σχήµα στο χώρο. ( ) 5. Στην α-έλικα η πρωτεΐνη αναδιπλώνεται µε τη βοήθεια δεσµών υδρογόνου µεταξύ διαφορετικών πολυπεπτιδικών αλυσίδων του ίδιου µορίου. Αντίθετα, στη β-πτυχωτή επιφάνεια η αναδίπλωση γίνεται µε δεσµούς υδρογόνου, που αναπτύσσονται µεταξύ αµινοξέων της ίδιας πολυπεπτιδικής αλυσίδας. ( ) 6. Μια πολυπεπτιδική αλυσίδα µπορεί να έχει σε κάποιο τµήµα της τη δοµή της α-έλικας και σε κάποιο άλλο τη δοµή της β-πτυχωτής επιφάνειας. ( ) 7. Η τεταρτοταγής δοµή αφορά πρωτεϊνικά σύµπλοκα και αναφέρεται στο τελικό σχήµα που αποκτά το πρωτεϊνικό σύµπλοκο στο χώρο. ( ) 8. Η µετουσίωση µιας πρωτεΐνης δεν επηρεάζει καθόλου τις λειτουργικές της ιδιότητες. ( ) 9. Την αντίδραση διουρίας δίνουν όλες οι ενώσεις που περιέχουν στο µόριό τους διπλό ή τριπλό δεσµό. ( ) 10. Ο τρόπος µε τον οποίο αναδιπλώνεται στο χώρο το µόριο µιας πρωτεΐνης δεν εξαρτάται από την αλληλουχία των αµινοξέων. ( ) 43

10 11. Μία πρωτεΐνη µπορεί να είναι ταυτόχρονα: σύνθετη πρωτεΐνη, σφαιρική πρωτεΐνη και µεταφορική πρωτεΐνη. ( ) 12. Οι οµοιοπολικοί δισουλφιδικοί δεσµοί είναι δεσµοί µεταξύ ατόµων θείου δύο κυστεϊνών. ( ) 13. Οι γλυκοπρωτεΐνες είναι σύνθετες πρωτεΐνες. Αποτελούνται από ένα πρωτεϊνικό τµήµα και ένα µη πρωτεϊνικό τµήµα, που µπορεί να είναι είτε µέταλλο είτε λιποειδές είτε υδατάνθρακας. ( ) 14. εν είναι δυνατόν να συνυπάρχουν σε µια πολυπεπτιδική αλυσίδα τόσο η δοµή α-έλικας, όσο και η δοµή β-πτυχωτής επιφάνειας. ( ) Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να απαντήσετε σύντοµα στις παρακάτω ερωτήσεις (10-20 λέξεις): 1. Σε τι χρησιµεύει η µέθοδος αποικοδόµησης κατά Edman; 2. Να γράψετε τα είδη των δεσµών που συµβάλλουν στη δευτεροταγή δοµή. 3. Ποια είναι τα είδη των δεσµών που συµβάλλουν στην τριτοταγή δοµή; 4. Να εξηγήσετε πώς επιτυγχάνονται α) η χηµική και β) η ενζυµική υδρόλυση. 5. Σε ποιες κατηγορίες θα κατατάξουµε τις πρωτεΐνες, εάν λάβουµε υπόψη το βιολογικό τους ρόλο; Να δώσετε από ένα παράδειγµα πρωτεΐνης για κάθε κατηγορία. 6. Ποιος είναι, κατά την άποψή σας, ο βιολογικός ρόλος α) των µεταφορικών και β) των αποθηκευτικών πρωτεϊνών; 44

11 Ερωτήσεις ανάπτυξης Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις µε µία (20-50 λέξεις): 1. Να περιγράψετε τη µέθοδο αποικοδόµησης κατά Edman. Πού χρησιµοποιείται η µέθοδος αυτή; 2. Πώς προσδιορίζεται η πρωτοταγής δοµή µιας πρωτεΐνης µεγάλου µοριακού βάρους; 3. Τι εννοούµε µε τον όρο µετουσίωση πρωτεϊνών; Να αναφέρετε ένα σχετικό παράδειγµα από την καθηµερινή ζωή. 4. Να εξηγήσετε γιατί η αύξηση της θερµοκρασίας και οι ακραίες τιµές ph προκαλούν µετουσίωση των πρωτεϊνών. 5. Να περιγράψετε πώς γίνεται ο προσδιορισµός της αλληλουχίας των αµινοξέων ενός πεπτιδίου. Τι συµβαίνει στην περίπτωση που έχουµε ένα αρκετά µεγάλο πολυπεπτίδιο ή µια πρωτεΐνη ; Γ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Ένα δεκαπεπτίδιο υδρολύθηκε µε το ένζυµο Χ και αποµονώθηκαν τρία µικρότερα πεπτίδια, των οποίων η αλληλουχία των αµινοξέων υπολογίσθηκε και είναι η ακόλουθη: Lys-Asp-Tyr-Leu Ser-Val His-Lys-Gly-Ala Το ίδιο δεκαπεπτίδιο υδρολύθηκε µε το ένζυµο Ψ και αποµονώθηκαν τρία µικρότερα πεπτίδια, των οποίων η αλληλουχία των αµινοξέων υπολογίσθηκε και είναι η ακόλουθη: Gly-Ala Ser-Val-Lys-Asp Tyr-Leu-His-Lys Να κατασκευάσετε τον πεπτιδικό χάρτη των επικαλυπτόµενων θραυσµάτων και να δώσετε την αλληλουχία των αµινοξέων του αρχικού πεπτιδίου. 45

12 2. Το πεπτίδιο (Ι) υποβλήθηκε σε υδρόλυση µε τα ένζυµα Α και Β. Αντίστοιχα το πεπτίδιο (ΙΙ) υποβλήθηκε σε υδρόλυση µε τα ένζυµα Χ και Ψ. Στη συνέχεια υπολογίστηκε η αλληλουχία όλων των µικρότερων πεπτιδίων που προέκυψαν και τα αποτελέσµατα παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί. Υδρόλυση µε ένζυµο Α Υδρόλυση µε ένζυµο Β Υδρόλυση µε ένζυµο X Υδρόλυση µε ένζυµο Ψ ΠΕΠΤΙ ΙΟ Ι ΠΕΠΤΙ ΙΟ ΙΙ Lys-Asp-His-Leu-Arg - Gly-Gly Lys-His His-Leu-Arg-Gly-Gly - Lys-His-Lys-Asp - Lys- Asp Gly-Ala-Tyr-Gly His-Leu-Arg-Gly - Tyr-Gly Arg-Gly-Gly-Ala Lys-Asp-His-Leu α) Να κατασκευάσετε τους πεπτιδικούς χάρτες και να δώσετε την αλληλουχία των αµινοξέων των δύο αρχικών πεπτιδίων Ι και ΙΙ. β) Αφού συγκρίνετε τις αλληλουχίες των πεπτιδίων Ι και ΙΙ, να εκτιµήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες λανθασµένες (Λ): i. Tα πεπτίδια Ι και ΙΙ έχουν την ίδια πρωτοταγή δοµή εποµένως είναι ταυτόσηµα. ( ) ii. Από τη σύγκριση των αλληλουχιών των αµινοξέων, προκύπτει ότι τα πεπτίδια Ι και ΙΙ δεν παρουσιάζουν καµία οµολογία και συνεπώς πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά πεπτίδια. ( ) iii. Τα πεπτίδια Ι και ΙΙ παρουσιάζουν µία αξιοσηµείωτη αλληλοεπικάλυψη. Έτσι είναι πιθανό να αποτελούν θραύσµατα της ίδιας πρωτεΐνης, που προέκυψαν από την υδρόλυσή της µε δύο διαφορετικά ένζυµα. ( ) iv. Τα πεπτίδια Ι και ΙΙ έχουν παραπλήσιες αλληλουχίες αµινο- 46

13 ξέων. Εποµένως παρουσιάζουν την ίδια πρωτοταγή δοµή. ( ). ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας Αντικείµενο εξέτασης: Πρωτεΐνες Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. ύο πρωτεΐνες παρουσιάζουν την ίδια πρωτοταγή δοµή όταν α. αποτελούνται από τον ίδιο αριθµό αµινοξέων β. αποτελούνται από το ίδιο είδος αµινοξέων γ. τα ποσοστά περιεκτικότητας σε κάθε αµινοξύ είναι τα ίδια και στις δύο πρωτεΐνες δ. παρουσιάζουν την ίδια αλληλουχία αµινοξέων. Μονάδες 2 2. Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις: Στη β- πτυχωτή επιφάνεια η αναδίπλωση γίνεται µε τη βοήθεια πεπτιδικών δεσµών µεταξύ αµινοξέων διαφορετικών πολυπεπτιδικών αλυσίδων. ( ) Ο προσδιορισµός της πρωτοταγούς δοµής µιας πρωτεϊνης γίνεται µε τη βοήθεια κρυσταλλογραφίας ακτίνων Χ. ( ) Η τεταρτοταγής δοµή των πρωτεϊνών αναφέρεται στο τελικό σχήµα που αποκτά το πρωτεϊνικό µόριο στο χώρο ως συνέπεια της συνένωσης διαφορετικών πολυπεπτιδικών αλυσίδων (υπο- µονάδων). ( ) Μονάδες 3 47

14 3. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: Η υδρόλυση µιας πρωτεΐνης έχει ως αποτέλεσµα των απελευθέρωση των δοµικών µονάδων της, που λέγονται.. Όταν από την υδρόλυση προκύψουν αποκλειστικά και µόνο., η πρωτεΐνη ονοµάζεται.. Εκτός όµως από την κατηγορία αυτή, υπάρχουν και οι. πρωτεΐνες ή.. Οι πρωτεΐνες αυτές περιέχουν στο µόριό τους και ένα µη. τµήµα, το οποίο απελευθερώνεται κατά την υδρόλυση. Για παράδειγµα υπάρχουν πρωτεΐνες που περιέχουν µέταλλο και ονοµάζονται. ή υδατάνθρακες και ονοµάζονται.. Μονάδες 8 4. Τι εκφράζει η τριτοταγής δοµή µιας πρωτεΐνης; Ποια είδη δεσµών συµβάλλουν στην τριτοταγή δοµή µιας πρωτεΐνης; Μονάδες 7 48

15 2 ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας Αντικείµενο εξέτασης: Πρωτεΐνες Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. Η χηµική υδρόλυση των πρωτεϊνών συνίσταται α. στην καταστροφή των πεπτιδικών δεσµών που γίνεται µε βρασµό σε όξινο ή αλκαλικό περιβάλλον β. στην καταστροφή των πεπτιδικών δεσµών που γίνεται µε τη βοήθεια ενζύµων γ. στην κατεργασία των πρωτεϊνών µε πρωτεάσες και γίνεται µε βρασµό σε όξινο ή αλκαλικό περιβάλλον δ. στον βρασµό των πρωτεϊνών παρουσία διουρίας. Μονάδες 2 2. Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις: Οι πρωτεΐνες είναι αµφολύτες. Αυτό συµβαίνει µόνο όταν το ph είναι ίσο µε το ισοηλεκτρικό σηµείο. ( ) Η µετουσίωση µιας πρωτεΐνης δεν επηρεάζει τις λειτουργικές ιδιότητές της. ( ) Όλες οι πρωτεΐνες είναι δυσδιάλυτες στο νερό. ( ) Μονάδες 3 49

16 3. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: Η. δοµή καθορίζει και τις υπόλοιπες δοµές. Εποµένως, πρωτεΐνες µε διαφορετική. αµινοξέων αποκτούν διαφορετική διαµόρφωση του πρωτεϊνικού µορίου στο χώρο. Μεταβολές των εξωτερικών συνθηκών και συγκεκριµένα στη. ή στο. έχουν σαν αποτέλεσµα την καταστροφή των δεσµών που συµβάλλουν στις ανώτερες δοµές, ενώ αντίθετα δεν επηρεάζουν. δεσµούς οι οποίοι είναι ισχυροί και στους οποίους στηρίζεται η πρωτοταγής δοµή. Αποτέλεσµα των παραπάνω είναι. της τρισδιάστατης διαµόρφωσης του πρωτεϊνικού µορίου, ένα φαινόµενο γνωστό µε τον όρο.. Μονάδες 7 4. Να εξηγήσετε µε ποιο τρόπο επηρεάζεται ο βιολογικός ρόλος των πρωτεϊνών από τη δοµή τους. Να αναφέρετε όσες κατηγορίες πρωτεϊνών γνωρίζετε ως προς το βιολογικό τους ρόλο. Μονάδες 8 50

17 Παράδειγµα ωριαίου κριτηρίου αξιολόγησης Αντικείµενο εξέτασης: Πρωτεϊνες Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση, κριτική σκέψη ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. Στη διαµόρφωση των αναδιπλώσεων της δευτεροταγούς δοµής µιας πρωτεΐνης συµβάλλουν α. πεπτιδικοί δεσµοί β. δεσµοί υδρογόνου γ. δυνάµεις Van der Waals δ. οµοιοπολικοί δισουλφιδικοί δεσµοί. Ο αµφολυτικός χαρακτήρας µιας πρωτεΐνης οφείλεται α. στην ταυτόχρονη ύπαρξη στο µόριο της πρωτεϊνης µιας ελεύθερης αµινο- µάδας και µιας ελεύθερης καρβοξυλοµάδας β. στη δευτεροταγή δοµή της πρωτεΐνης γ. στο συνδυασµό της δοµής της προτείνεις µε το βιολογικό της ρόλο δ. στην ταυτόχρονη ύπαρξη α-έλικας και β-πτυχωτής επιφάνειας. Μονάδες 4 51

18 2. Να αντιστοιχίσετε τα είδη των δεσµών της οµάδας (ΙΙ) µε τις δοµές της οµάδας (Ι) (σε κάθε δοµή µπορεί να αντιστοιχούν περισσότερα από ένα είδη δεσµών). Ι Α.... Πρωτοταγής οµή Β.... ευτεροταγής οµή Γ.... Τριτοταγής οµή ΙΙ 1. Υδρόφοβοι εσµοί 2. Πεπτιδικοί εσµοί 3. Ηλεκτροστατικές Έλξεις 4. εσµοί Υδρογόνου 5. ισουλφιδικοί εσµοί 6. υνάµεις Van der Waals Μονάδες 3 3. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. Η διάσπαση ενός ή περισσοτέρων πεπτιδικών δεσµών στο µόριο µιας πρωτεΐνης λέγεται.. και διακρίνεται στην και την... Για κάθε πρωτεΐνη υπάρχει µία και µοναδική τιµή.. στην οποία η πρωτεΐνη εµφανίζεται ως. µε συνολικό. µηδέν. Οι πρωτεΐνες λόγω των τεσσάρων επιπέδων της δοµής αποκτούν συγκεκριµένο σχήµα που µπορεί να είναι ή 4. Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις: Οι δεσµοί υδρογόνου επειδή είναι πολύ ισχυροί, είναι και οι Μονάδες 3 µόνοι που δεν επηρεάζονται από την αύξηση της θερµοκρασίας και το ph. ( ) Τα πρωτεΐδια αποτελούνται από ένα πρωτεϊνικό και ένα µη πρωτεϊνικό τµήµα. ( ) Η µέθοδος Edman χρησιµοποιείται για την µελέτη της δευτεροταγούς δοµής των πρωτεϊνών. ( ) Μονάδες 3 52

19 5. Ένα ενδεκαπεπτίδιο υδρολύθηκε µε το ένζυµο Χ και αποµονώθηκαν τέσσερα µικρότερα πεπτίδια, των οποίων η αλληλουχία των αµινοξέων υπολογίσθηκε και είναι η ακόλουθη: Ala-Lys-Ser-Asp, Thr-Ala-His, Gly-Arg, Pro-Val. Το ίδιο ενδεκαπεπτίδιο υδρολύθηκε µε το ένζυµο Ψ και αποµονώθηκαν τρία µικρότερα πεπτίδια, των οποίων η αλληλουχία των αµινοξέων υπολογίσθηκε και είναι η ακόλουθη: His-Pro-Val, Gly-Arg-Ala-Lys, Ser-Asp-Thr-Ala. Να κατασκευάσετε τον πεπτιδικό χάρτη των επικαλυπτόµενων θραυσµάτων και να δώσετε την αλληλουχία των αµινοξέων του αρχικού πεπτιδίου. Μονάδες 7 53

20 4 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΕΝΖΥΜΑ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. Τι ονοµάζεται ενέργεια ενεργοποίησης; α. Η ενέργεια που περικλείει το µόριο των ενζύµων. β. Η ενέργεια που περικλείουν τα αντιδρώντα σώµατα. γ. Η ενέργεια στην ενδιάµεση κατάσταση. δ. Η διαφορά µεταξύ της ενέργειας των αντιδρώντων σωµάτων και της ενέργειας της ενδιάµεσης κατάστασης. 2. Η ενέργεια ενεργοποίησης µπορεί να θεωρηθεί ως α. ενδιάµεση κατάσταση β. ενεργειακό φράγµα γ. ενεργειακή στάθµη αντιδρώντων δ. ενεργειακή στάθµη προϊόντων. 3. ύο γνωστοί τρόποι για την ελάττωση της ενέργειας ενεργοποίησης είναι α. η χρήση συνενζύµων και αποενζύµων β. η χρήση καταλυτών και ενζύµων γ. η αύξηση της θερµοκρασίας και η αύξηση της ταχύτητας της αντίδρασης δ. η αύξηση της θερµοκρασίας και η χρήση καταλυτών. 54

21 4. Οι καταλύτες είναι ουσίες που α. µεταβάλλουν την ταχύτητα της αντίδρασης και τη θέση της χηµικής ισορροπίας β. δεν επηρεάζουν ούτε την ταχύτητα της αντίδρασης ούτε τη θέση της χηµικής ισορροπίας γ. µεταβάλλουν την ταχύτητα της αντίδρασης χωρίς να επηρεάζουν τη θέση της χηµικής ισορροπίας δ. µεταβάλλουν τη θέση της χηµικής ισορροπίας χωρίς να επηρεάζουν την ταχύτητα της αντίδρασης. 5. Από χηµική άποψη και από άποψη δοµής, τα ένζυµα είναι α. πρωτεϊνες β. καταλύτες γ. υποστρώµατα δ. συνένζυµα. 6. Από άποψη βιολογικού ρόλου, τα ένζυµα είναι α. πρωτεΐνες β. καταλύτες γ. υποστρώµατα δ. συνένζυµα. 7. Τα ένζυµα µε υψηλή εξειδίκευση α. δεν µπορούν να καταλύσουν ενζυµικές αντιδράσεις β. καταλύουν µία µόνο ενζυµική αντίδραση γ. καταλύουν περιορισµένο αριθµό ενζυµικών αντιδράσεων δ. καταλύουν ένα µεγάλο αριθµό ενζυµικών αντιδράσεων. 8. Η σύνδεση ενζύµου - υποστρώµατος γίνεται α. στο ενεργό κέντρο του συνενζύµου. β. στο ενεργό κέντρο του υποστρώµατος. γ. στο ενεργό κέντρο του ενζύµου. δ. στο ενεργό κέντρο του αναστολέα. 9. Το ενεργό κέντρο σχηµατίζεται από 55

22 α. γειτονικά αµινοξέα β. αµινοξέα τα οποία προέρχονται από διαφορετικές περιοχές της γραµµικής αλληλουχίας γ. αµινοξέα που προέρχονται από διαφορετικά πεπτίδια δ. αµινοξέα που προέρχονται από διαφορετικές περιοχές διαφορετικών πολυπεπτιδικών αλυσίδων. 10. Σύµφωνα µε το µοντέλο της επαγόµενης προσαρµογής, το ενεργό κέντρο του ενζύµου α. έχει συµπληρωµατικό σχήµα ως προς το συνένζυµο β. αποκτά συµπληρωµατικό σχήµα ως προς το υπόστρωµα, µετά την ολοκλήρωση της αντίδρασης γ. έχει συµπληρωµατικό σχήµα ως προς το υπόστρωµα δ. αποκτά συµπληρωµατικό σχήµα ως προς το υπόστρωµα, µετά την πρόσδεση του υποστρώµατος. 11. Κάθε ένζυµο παρουσιάζει την άριστη δράση του α. σε µία συγκεκριµένη τιµή ph β. σε ένα µεγάλο εύρος τιµών ph γ. σε ακραίες (όξινες ή αλκαλικές) τιµές ph δ. σε όλη την κλίµακα του ph. 12. Τι ονοµάζεται µέτρο της ενεργότητας ενός ενζύµου; α. Η ταχύτητα της αντίδρασης που καταλύει το ένζυµο. β. Η ταχύτητα του ενζύµου. γ. Ο χρόνος υποδιπλασιασµού της συγκέντρωσης του ενζύµου. δ. Ο χρόνος που χρειάζεται για να µετουσιωθεί το ένζυµο. 56

23 13. Ως ταχύτητα της αντίδρασης ορίζουµε α. τη µεταβολή της απόστασης του υποστρώµατος στη µονάδα του χρόνου (v = [S] / t) β. τη µεταβολή της συγκέντρωσης του ενζύµου στη µονάδα του χρόνου (v = [E] / t) γ. τη µεταβολή της συγκέντρωσης του υποστρώµατος στη µονάδα του χρόνου (v = [S] / t) δ. τη µεταβολή της συγκέντρωσης του υποστρώµατος προς τη µεταβολή της συγκέντρωσης του ενζύµου (v = [S] / [E]). 14. To 1 Unit (µονάδα µέτρησης της ενζυµικής ενεργότητας) α. αντιστοιχεί στην κατανάλωση 1 µmol ενζύµου σε 1 min β. αντιστοιχεί στη µετατροπή 1 µmol υποστρώµατος σε 1 min γ. αντιστοιχεί στη µετατροπή 1 mg υποστρώµατος σε 1 sec δ. αντιστοιχεί στη µετατροπή 1 µg συνενζύµου σε 1 sec. 15. Τι ονοµάζεται κορεσµός του ενζύµου; α. Η κατανάλωση της µεγαλύτερης ποσότητας του ενζύµου. β. Η κατάληψη των ενεργών κέντρων όλων των διαθέσιµων µορίων του ενζύµου από µόρια µη συναγωνιστικού αναστολέα. γ. Η κατάληψη των ενεργών κέντρων όλων των διαθέσιµων µορίων του ενζύµου από µόρια συναγωνιστικού αναστολέα. δ. Η κατάληψη των ενεργών κέντρων όλων των διαθέσιµων µορίων του ενζύµου από µόρια υποστρώµατος. 16. Η µαθηµατική έκφραση της πορείας µιας ενζυµικής αντίδρασης κατά Michaelis - Menten δίνεται από τη σχέση α. v = V max [S] / K m + [S] β. v = V max + [S] / K m [S] γ. V max = v [S] / K m + [S] δ. E + S ES E + P 57

24 17. Όταν η ταχύτητα της ενζυµικής αντίδρασης είναι η µισή της µέγιστης, τότε η σταθερά Michaelis ισούται µε α. την K m β. τη µισή συγκέντρωση υποστρώµατος Γ. τη συγκέντρωση του υποστρώµατος. την V max. 18. Οι δύο σταθερές που χαρακτηρίζουν µια ενζυµική αντίδραση είναι α. η [S] και η V max Β. η K m και η [S] γ. η K m και η V max. η Ε και η V max. 19. H V max µας πληροφορεί για το α. πόσα µόρια ενζύµου µετατρέπονται κάθε λεπτό από ένα µόριο υποστρώµατος β. πόσα µόρια υποστρώµατος µετατρέπονται κάθε λεπτό από ένα µόριο ενζύµου γ. πόσα µόρια συνενζύµου δεσµεύονται κάθε λεπτό από ένα µόριο ενζύµου δ. πόσα µόρια αναστολέα δεσµεύονται κάθε λεπτό από ένα µόριο ενζύµου. 20. Ενζυµικοί αναστολείς λέγονται οι ενώσεις οι οποίες α. µειώνουν την ενεργότητα των ενζύµων β. µειώνουν τον κορεσµό των ενζύµων γ. µειώνουν την εξειδίκευση των ενζύµων δ. µειώνουν τα αλλοστερικά κέντρα των ενζύµων. 21. Οι κυριότεροι τύποι αντιστρεπτής αναστολής είναι α. η εστερική και η αλλοστερική β. η συναγωνιστική και η µη-συναγωνιστική γ. η µόνιµη και η µη-µόνιµη δ. η χηµική και η ενζυµική. 22. Ο συναγωνιστικός αναστολέας προσδένεται 58

25 α. στο ενεργό κέντρο του συνενζύµου β. στο αλλοστερικό κέντρο του ενζύµου γ. στο ενεργό κέντρο του ενζύµου δ. σε όλα τα παραπάνω. 23. Η έκταση της συναγωνιστικής αναστολής εξαρτάται από α. τη συγκέντρωση του αναστολέα β. τη συγκέντρωση του υποστρώµατος γ. τη συγγένεια του ενζύµου ως προς το υπόστρωµα και ως προς τον αναστολέα δ. όλα τα παραπάνω. 24. Η έκταση της µη-συναγωνιστικής αναστολής εξαρτάται από α. τη συγκέντρωση του αναστολέα και τη συγγένεια του ενζύµου ως προς τον αναστολέα β. τη συγκέντρωση του αναστολέα και τη συγκέντρωση του υποστρώµατος γ. τη συγγένεια του ενζύµου ως προς το υπόστρωµα και ως προς τον αναστολέα δ. τη συγκέντρωση του υποστρώµατος και τη συγγένεια του ενζύµου ως προς το υπόστρωµα. 25. Κατά τη συναγωνιστική αναστολή α. η K m µειώνεται ενώ η V max παραµένει σταθερή β. η V max µειώνεται ενώ η K m παραµένει σταθερή γ. τόσο η K m όσο και η V max µειώνονται δ. τόσο η K m όσο και η V max παραµένουν σταθερές. 26. Κατά τη µη-συναγωνιστική αναστολή α. η K m µειώνεται ενώ η V max παραµένει σταθερή β. η V max µειώνεται ενώ η K m παραµένει σταθερή γ. τόσο η K m όσο και η V max µειώνονται δ. τόσο η K m όσο και η V max παραµένουν σταθερές. 27. Οι αλλοστερικοί τροποποιητές είναι ενώσεις οι οποίες 59

26 α. ρυθµίζουν τη δράση ενός ενζύµου, δρώντας ως ενεργοποιητές του συγκεκριµένου ενζύµου β. ρυθµίζουν τη δράση ενός ενζύµου, δρώντας ως αναστολείς του συγκεκριµένου ενζύµου γ. ρυθµίζουν τη δράση ενός ενζύµου, δρώντας είτε ως ενεργοποιητές είτε ως αναστολείς του συγκεκριµένου ενζύµου δ. ρυθµίζουν µε ανάδραση τη δράση ενός ενζύµου. 28. Ο αλλοστερικός τροποποιητής προσδένεται α. στο αλλοστερικό κέντρο του συνενζύµου β. στο αλλοστερικό κέντρο του ενζύµου γ. στο αλλοστερικό κέντρο του αναστολέα δ. στο αλλοστερικό κέντρο του τροποποιητή. 29. Τι ονοµάζεται αλλοστερική µετάπτωση; α. Η τροποποίηση της δοµής του ενζύµου, που προκαλείται από την πρόσδεση του υποστρώµατος σε αυτό. β. Η τροποποίηση της δοµής του αλλοστερικού τροποποιητή, που προκαλείται από την πρόσδεσή του στο ένζυµο. γ. Η τροποποίηση της δοµής του αλλοστερικού τροποποιητή, που προκαλείται από την πρόσδεσή του στο υπόστρωµα. δ. Η τροποποίηση της δοµής του ενζύµου, που προκαλείται από την πρόσδεση του αλλοστερικού τροποποιητή σε αυτό. 30. Σε κάθε περίπτωση, ο αλλοστερικός τροποποιητής α. έχει δοµή που µοιάζει µε τη δοµή του ενζύµου β. έχει δοµή που µοιάζει µε τη δοµή του υποστρώµατος γ. έχει δοµή που µοιάζει µε τη δοµή του συνενζύµου δ. δεν έχει καµία από τις δοµές που αναφέρονται παραπάνω. 60

27 31. ύο διαφορετικά ένζυµα λέγονται ισοένζυµα όταν α. είναι προϊόντα διαφορετικών γονιδίων αλλά καταλύουν την ίδια ενζυµική αντίδραση β. διαφέρουν ως προς την πρωτοταγή δοµή γ. διαφέρουν ως προς ορισµένες φυσικοχηµικές ιδιότητες δ. ισχύουν όλα τα παραπάνω. 32. Τα ένζυµα, που είναι προϊόντα διαφορετικών γονιδίων, αλλά καταλύουν την ίδια ενζυµική αντίδραση λέγονται α. συνένζυµα β. αποένζυµα γ. ισοένζυµα δ. ολοένζυµα. 33. Οι προσθετικές οµάδες είναι α. οργανικές ενώσεις πολύ ισχυρά δεµένες επάνω στα ένζυµα και οι οποίες δεν µπορούν να αποµακρυνθούν από αυτά β. οργανικές ενώσεις χαλαρά δεµένες επάνω στα ένζυµα και οι οποίες µπορούν εύκολα να αποµακρυνθούν από αυτά γ. οργανικές ενώσεις που προσδένονται στο καταλυτικό κέντρο και αποµακρύνονται µόνο µετά τη δηµιουργία του συµπλόκου ενζύµου υποστρώµατος δ. οργανικές ενώσεις που προσδένονται στο αλλοστερικό κέντρο και αποµακρύνονται µόνο µετά τη δηµιουργία του συµπλόκου ενζύµου αναστολέα. 61

28 34. Τι είναι τα συνένζυµα; α. Οργανικές ενώσεις πολύ ισχυρά δεµένες επάνω στα ένζυµα, οι οποίες δεν µπορούν να αποµακρυνθούν από αυτά. β. Οργανικές ενώσεις χαλαρά δεµένες επάνω στα ένζυµα, οι οποίες µπορούν εύκολα να αποµακρυνθούν από αυτά. γ. Οργανικές ενώσεις, που προσδένονται στο καταλυτικό κέντρο και αποµακρύνονται µόνο µετά τη δηµιουργία του συµπλόκου ενζύµου υποστρώµατος. δ. Οργανικές ενώσεις, που προσδένονται στο αλλοστερικό κέντρο και αποµακρύνονται µόνο µετά τη δηµιουργία του συµπλόκου ενζύµου αναστολέα. 35. Τα συνένζυµα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων α. µεταφέρουν ιόντα σιδήρου β. µεταφέρουν ιόντα ασβεστίου γ. µεταφέρουν ιόντα υδρογόνου και ηλεκτρόνια δ. µεταφέρουν ιόντα οξυγόνου και ηλεκτρόνια. 36. Το ΑΤΡ εκτός από ενεργειακό νόµισµα του κυττάρου είναι και α. συνένζυµο β. προσθετική οµάδα γ. ισοένζυµο δ. αποένζυµο. 37. Συνένζυµα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων είναι τα: α. NAD +, NADP +, ΑDP και DDT β. ΑTP, DNA και RNA γ. NAD +, FAD, DNA και AUG δ. NAD +, NADP + και FAD. 62

29 38. Τις βιταµίνες που χρειάζεται ο οργανισµός α. τις συνθέτει µε τη βοήθεια ενζύµων β. τις συνθέτει µε τη βοήθεια αµινοξέων γ. τις συνθέτει µε φωτοσύνθεση δ. τις προσλαµβάνει από τις τροφές. 39. Οι βιταµίνες αποτελούν συστατικά των α. ενζύµων β. συνενζύµων γ. υποστρωµάτων δ. αλλοστερικών τροποποιητών. 40. Από τις βιταµίνες α. οι B και C είναι υδατοδιαλυτές ενώ οι A, D, E και Κ είναι λιποδιαλυτές β. οι A και B είναι υδατοδιαλυτές ενώ οι C, D, E και K είναι λιποδιαλυτές γ. οι K και E είναι υδατοδιαλυτές ενώ οι A, B, C και D είναι λιποδιαλυτές δ. οι A, B, C και D είναι υδατοδιαλυτές ενώ οι K και E είναι λιποδιαλυτές. Ερωτήσεις αντιστοίχισης 1. Να αντιστοιχίσετε του όρους ή τις φράσεις που αναγράφοτναι στη στήλη Ι µε τις έννοιες ή τις φράσεις που αναφέρονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράµα της στήλης Ι τον αριθµό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1). Ι ΙΙ Α.... K m Β.... v Γ.... V max.... [S] 1. ταχύτητα αντίδρασης 2. συγκέντρωση υποστρώµατος 3. µέγιστη ταχύτητα αντίδρασης 4. µέγιστος όγκος υποστρώµατος 5. σταθερά Michaelis 2. 63

30 Ι Α.... Κορεσµός Β.... Ρύθµιση µε ανάδραση Γ.... Συναγωνιστική αναστολή.... Μη-συναγωνιστική αναστολή ΙΙ 1. Αναστολή λόγω πρόσδεσης χηµικού µορίου σε περιοχή του ενζύµου διαφορετική από το ενεργό κέντρο. 2. Αναστολή η οποία συνεχίζεται και µετά την αποµάκρυνση του αναστολέα. 3. Κατάληψη των ενεργών κέντρων από µεγάλες ποσότητες υποστρώµατος. 4. Αναστολή λόγω κατάληψης θέσεων του ενεργού κέντρου από µόριο που δεν είναι υπόστρωµα 5. Αναστολή από το ίδιο το προϊόν της αντίδρασης. 3. Ι Α.... Αλλοστερικό κέντρο Β.... Ενεργό κέντρο Γ.... Τυχαία θέση του ενζύµου ΙΙ 1. συνένζυµο 2. υπόστρωµα 3. µη-συναγωνιστικός αναστολέας 4. προσθετική οµάδα 5. αλλοστερικός τροποποιητής 6. συναγωνιστικός αναστολέας 64

31 4. Ι Α.... Αίµη Β.... ΑΤΡ Γ.... Ασκορβικό οξύ.... Φωσφοκινάση ΙΙ 1. ένζυµο 2. συνένζυµο 3. ισοένζυµο 4. βιταµίνη 5. προσθετική οµάδα 5. Ι Α.... NAD + Β.... NADP + Γ.... ATP.... FAD ΙΙ 1. νικοτιναµιδο-αδενινο-δινουκλεοτίδιο 2. τριφωσφορική αδενοσίνη 3. δεοξυ-ριβονουκλεϊκό οξύ 4. φλαβινο-αδενινο-δινουκλεοτίδιο 5. φωσφορικό νικοτιναµιδο-αδενινοδινουκλεοτίδιο Ερωτήσεις διάταξης ή κατάταξης 1. Να διατάξετε κατά σειρά αυξανόµενου ποσού ενέργειας τις παρακάτω τιµές ενεργειών: Ε1: ελεύθερη ενέργεια υποστρώµατος Ε2: ελεύθερη ενέργεια προϊόντος Ε3: ελεύθερη ενέργεια ενδιάµεσης κατάστασης απουσία καταλύτη Ε4: ελεύθερη ενέργεια ενδιάµεσης κατάστασης παρουσία καταλύτη 65

32 2. Η Οµάδα Α περιλαµβάνει σώµατα που µετά την ενζυµική κατάλυση δεν έχουν υποστεί καµία χηµική µεταβολή και η Οµάδα Β περιλαµβάνει σώµατα τα οποία κατά την ενζυµική κατάλυση υφίστανται χηµική µεταβολή. Να κατατάξετε τα παρακάτω στις οµάδες Α και Β: α. υπόστρωµα β. ένζυµο γ. συνένζυµο δ. προσθετική οµάδα ε. αλλοστερικός τροποποιητής στ. µη-συναγωνιστικός αναστολέας Οµάδα Α Οµάδα Β 66

33 3. Η Οµάδα Α περιλαµβάνει σώµατα που δεσµεύονται στο ενεργό κέντρο του ενζύµου και η Οµάδα Β περιλαµβάνει σώµατα τα οποία δε δεσµεύονται στο ενεργό κέντρο του ενζύµου. Να κατατάξετε τα παρακάτω στις οµάδες Α και Β. α. συναγωνιστικός αναστολέας β. µη-συναγωνιστικός αναστολέας γ. συνένζυµο δ. αλλοστερικός τροποποιητής ε. υπόστρωµα στ. προσθετική οµάδα ζ. βιταµίνη Οµάδα Α Οµάδα Β 67

34 Ερωτήσεις συµπλήρωσης Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Η ενέργεια ενεργοποίησης καθορίζει µιας αντίδρασης. Όσο µικρότερη είναι τόσο πιο γρήγορα προχωρεί η. 2. Ως προς τη χηµική δοµή τους τα ένζυµα ανήκουν, ενώ ως προς το βιολογικό τους ρόλο τα κατατάσσουµε. 3. Τα ένζυµα ως προς την εξειδίκευσή τους διακρίνονται σε ένζυµα...,... και... εξειδίκευσης. 4. Πολλά ένζυµα, προκειµένου να είναι δραστικά χρειάζονται και ένα πρόσθετο µη τµήµα στο µόριό τους. Το τµήµα αυτό, συνήθως είναι ένα µικρό οργανικό µόριο και ονοµάζεται. Το πρωτεϊνικό µέρος του ενζύµου ονοµάζεται, ενώ το σύµπλοκο και των δύο λέγεται. 5. Τα αµινοξέα που απαρτίζουν κέντρο του ενζύµου βρίσκονται σε µεγάλη απόσταση µεταξύ τους σε ότι αφορά την δοµή του πρωτεϊνικού µορίου. Ωστόσο, η αναδίπλωση της πολυπεπτιδικής αλυσίδας στο χώρο, έχει σαν αποτέλεσµα αποµακρυσµένα να πλησιάζουν, να αλληλεπιδρούν και έτσι να σχηµατίζουν το. 6. Σύµφωνα µε το µοντέλο το ενεργό κέντρο του ενζύµου έχει συµπληρωµατικό σχήµα ως προς το σχήµα του. 7. Σύµφωνα µε το µοντέλο το ενεργό κέντρο του ενζύµου αποκτά συµπληρωµατικό σχήµα ως προς το σχήµα του µετά από την πρόσδεσή του σε αυτό. 8. Η µονάδα µέτρησης της ενζυµικής συνήθως είναι το ένα (1) unit, το οποίο αντιστοιχεί στη µετατροπή ενός (1) σε ένα (1). 9. Η σταθερά Michaelis συµβολίζεται µε, µας πληροφορεί για το βαθµό συγγένειας - υποστρώµατος και ισούται µε τη 68

35 του υποστρώµατος, όταν της ενζυµικής αντίδρασης είναι η µισή της µέγιστης. 10. Η V max µας πληροφορεί για το πόσα υποστρώµατος µετατρέπονται κάθε λεπτό από ένα µόριο. 11. λέγονται οι ουσίες που µπορούν να προκαλέσουν µείωση της δράσης των ενζύµων. Η επίδραση των αναστολέων µπορεί να είναι µόνιµη ή. Στη δεύτερη περίπτωση η αναστολή διακρίνεται σε και σε. 12. Ο αναστολέας προσδένεται στο ενεργό κέντρο του ενζύµου και παρεµποδίζει την πρόσδεση του. 13. Ο αναστολέας προσδένεται στο ένζυµο, αλλά σε περιοχή του ενζύµου διαφορετική από το ενεργό κέντρο. Η πρόσδεση αυτή έχει σαν αποτέλεσµα την τροποποίηση της δοµής του ενζύµου. Έτσι η δέσµευση του δε µπορεί να γίνει αποτελεσµατικά. 14. Σε µια αλυσίδα ενζυµικών, το τελικό προϊόν µπορεί να ρυθµίζει τη σύνθεσή του. Αυτό γίνεται όταν η συγκέντρωσή του υπερβεί µια ορισµένη τιµή, οπότε δρα ως ενός από τα ένζυµα που συµµετέχουν στην αντίδραση. Το φαινόµενο αυτό λέγεται ρύθµιση. 15. Ο αλλοστερικός ενός ενζύµου, προσδένεται στο κέντρο του, το οποίο συνήθως βρίσκεται µακριά από το. 16. Τα ένζυµα που καταλύουν την ίδια αντίδραση αλλά είναι προϊόντα διαφορετικών λέγονται. Τα ένζυµα αυτά παρουσιάζουν ορισµένες διαφορές µεταξύ τους, τόσο ως προς την πρωτοταγή δοµή όσο και ως προς τις και ιδιότητες. 17. είναι χαλαρά δεµέν.. στο µόριο του ενζύµου και γι αυτό αποµακρύνονται εύκολα από αυτό. Αντίθετα, είναι ισχυρά δεµέν.. στο µόριο του ενζύµου και έτσι αποµακρύνονται δύσκολα από αυτό. 18. Το ΑΤΡ αποτελείται από το σάκχαρο, τη βάση και τρεις οµάδες. 69

36 19. Τα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων δρουν ως φορείς και. 20. Οι βιταµίνες είναι µία οµάδα ενώσεων οι οποίες είναι απαραίτητες στον σε πολύ µικρές ποσότητες. 21. Η βιταµίνη C καθώς και οι βιταµίνες είναι, ενώ οι βιταµίνες A, D, E και K είναι. Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις τύπου «σωστό λάθος» µε αιτιολόγηση Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. Να εξηγήσετε γιατί δεν ισχύουν οι προτάσεις που χαρακτηρίσατε ως λανθασµένες. 1. Η διαφορά µεταξύ της ενέργειας των αντιδρώντων και της ενέργειας των προϊόντων λέγεται ενέργεια ενεργοποίησης. ( ) 2. Οι καταλύτες µειώνουν την ενέργεια ενεργοποίησης µιας αντίδρασης και έτσι η αντίδραση προχωρεί µε µεγαλύτερη ( ) ταχύτητα. 3. Οι βιοχηµικές αντιδράσεις πρέπει να ολοκληρωθούν µέσα σε πολύ µικρό χρονικό διάστηµα. Έτσι η συνδυασµένη αύξηση της θερµοκρασίας µαζί µε τη δράση των ενζύµων οδηγεί στην επιτάχυνση των αντιδράσεων. ( ) 4. Μετά το τέλος µιας βιοχηµικής αντίδρασης το ένζυµο παραµένει αναλλοίωτο. Κατά συνέπεια το ίδιο µόριο ενζύµου µπορεί να καταλύσει την ίδια αντίδραση πολλές φορές. ( ) 5. Τα ένζυµα µε υψηλή εξειδίκευση καταλύουν ένα περιορισµένο αριθµό αντιδράσεων. ( ) 6. Τα συνένζυµα είναι µία κατηγορία ενζύµων τα οποία για να δράσουν χρειάζονται και ένα πρόσθετο, µη πρωτεϊνικό τµήµα. ( ) 7. Η επιτάχυνση µιας αντίδρασης, µε την παρουσία του κατάλληλου ενζύµου, εξηγείται από το γεγονός ότι το ένζυµο ελαττώνει την ενέργεια ενεργοποίησης που απαιτείται για να φθάσει το υπόστρωµα στην ενδιάµεση κατάσταση. ( ) 70

37 8. Για κάθε ένζυµο υπάρχει ένα πολύ µεγάλο εύρος τιµών ph µέσα στο οποίο το ένζυµο παρουσιάζει την άριστη δράση του. ( ) 9. Σε µία ενζυµική αντίδραση, όταν η θερµοκρασία υπερβεί ένα ορισµένο επιτρεπτό όριο, προκαλείται αποδιάταξη της ενζυµικής πρωτεΐνης µε αποτέλεσµα το ένζυµο να χάνει το βιολογικό του ρόλο και έτσι η ταχύτητα της αντίδρασης να ελαττώνεται. ( ) 10. Η ταχύτητα της αντίδρασης, τις περισσότερες φορές, είναι ανάλογη της συγκέντρωσης του ενζύµου. ( ) 11. Η ταχύτητα µιας ενζυµικής αντίδρασης ορίζεται ως η µεταβολή του διαστήµατος ( [S]) προς τη µεταβολή του χρόνου ( t) δηλαδή v = [S] / t. ( ) 12. Στις χαµηλές συγκεντρώσεις υποστρώµατος, η ταχύτητα της ενζυµικής αντίδρασης είναι ανεξάρτητη από τη συγκέντρωση υποστρώµατος. Αντίθετα, στις υψηλές συγκεντρώσεις υποστρώµατος, η ταχύτητα είναι τόσο πιο µεγάλη όσο µεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση υποστρώµατος. ( ) 13. Όσο µικρότερη είναι η τιµή της K m, τόσο µεγαλύτερη είναι η συγγένεια ενζύµου - υποστρώµατος. ( ) 14. Αντιστρεπτή λέγεται η αναστολή στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το ένζυµο επανακτά την ενεργότητά του όταν αφαιρεθεί ο αναστολέας. ( ) 15. Τα κυριότερα είδη µη-συναγωνιστικής αναστολής είναι η µόνιµη και η αντιστρεπτή. ( ) 16. Ο µη-συναγωνιστικός αναστολέας προσδένεται στο ενεργό κέντρο του ενζύµου και εµποδίζει την πρόσδεση του υποστρώµατος. ( ) 17. Κατά τη µη-συναγωνιστική αναστολή ελαττώνεται η συγγένεια ενζύµου-υποστρώµατος, µε άλλα λόγια αυξάνεται η τιµή της K m. ( ) 18. Ρύθµιση µε ανάδραση λέγεται το φαινόµενο κατά το οποίο σε µια αλυσίδα αντιδράσεων συµµετέχουν περισσότερα του ενός ένζυµα, ένα από τα οποία δρά ως αναστολέας παρεµποδίζοντας έτσι τη σύνθεση του τελικού προϊόντος. ( ) 19. Το αλλοστερικό κέντρο του ενζύµου µπορεί να βρίσκεται µακριά 71

38 από το ενεργό κέντρο του ενζύµου. ( ) 20. Αλλοστερική µετάπτωση λέγεται το σύνολο των αντιδράσεων που προκαλούνται σαν συνέπεια της δηµιουργίας του συµπλόκου ενζύµου αλλοστερικού τροποποιητή. ( ) 21. Ο αλλοστερικός τροποποιητής µεταβάλλει ελαφρώς τη χωροδιάταξη του ενζύµου γύρω από το ενεργό κέντρο µε αποτέλεσµα να µεταβάλλεται η βιολογική δράση του ενζύµου. ( ) 22. Η δοµή του αλλοστερικού τροποποιητή µοιάζει µε τη δοµή που υποστρώµατος. Εν τούτοις δεν είναι απαραίτητο να δεσµεύεται στο ενεργό κέντρο του ενζύµου. ( ) 23. Ισοένζυµα λέγονται τα ένζυµα που είναι µεν προϊόντα διαφορετικών γονιδίων αλλά καταλύουν την ίδια ενζυµική αντίδραση. ( ) 24. Τα συνένζυµα, που αλλιώς λέγονται και προσθετικές οµάδες, είναι µικρά οργανικά µόρια που είναι ισχυρά συνδεδεµένα πάνω στα ένζυµα. ( ) 25. Τα συνένζυµα συµµετέχουν στην κατάλυση και έτσι το µόριό τους υφίσταται χηµική µεταβολή, επανέρχονται δε στην αρχική τους κατάσταση συµµετέχοντας σε µια δεύτερη αντίδραση. ( ) 26. Οι βιταµίνες είναι οργανικές ενώσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες στον οργανισµό αλλά σε πολύ µικρές ποσότητες. ( ) 27. Όλες οι βιταµίνες είναι υδατοδιαλυτές εκτός από τη βιταµίνη C η οποία είναι λιποδιαλυτή. ( ) 28. Η δοµή του αλλοστερικού τροποποιητή µοιάζει µε τη δοµή του υποστρώµατος και συνεπώς δεσµεύεται στο ενεργό κέντρο του ενζύµου. ( ) 29. Κατά τη µη-συναγωνιστική αναστολή αυξάνεται η τιµή της K m, δηλαδή ελαττώνεται η συγγένεια ενζύµου-υποστρώµατος. ( ) 72

39 Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να απαντήσετε σύντοµα στις παρακάτω ερωτήσεις (10-20 λέξεις): 1. Να εξηγήσετε τι είναι το ενεργό κέντρο του ενζύµου. 2. Να αναφέρετε τα είδη των δεσµών, οι οποίοι συµβάλλουν στην πρόσδεση του υποστρώµατος στο ενεργό κέντρο. 3. Να αναφέρετε τους παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα των ενζυµικών αντιδράσεων. 4. Γιατί οι υψηλές θερµοκρασίες ελαττώνουν την ταχύτητα των ενζυµικών αντιδράσεων; 5. Να κατασκευάσετε το διάγραµµα της ταχύτητας v µιας ενζυµικής αντίδρασης σε συνάρτηση µε τη συγκέντρωση υποστρώµατος [S]. 6. Να εξηγήσετε πώς επηρεάζουν οι διάφορες τιµές της συγκέντρωσης υποστρώµατος την ταχύτητα µιας ενζυµικής αντίδρασης. 7. Τι εννοούµε µε τον όρο κορεσµός ενός ενζύµου; 8. Από ποια σχέση δίνεται η µαθηµατική έκφραση της πορείας µιας ενζυµικής αντίδρασης; 9. Να υπολογίσετε µε τι ισούται η K m όταν v = V max. 10. Να γράψετε τι είναι η ενζυµική αναστολή και να αναφέρετε τα είδη των αναστολέων. 11. Να σχεδιάσετε το διάγραµµα v / [S] για τη συναγωνιστική αναστολή απουσία και παρουσία αναστολέα. 12. Να σχεδιάσετε το διάγραµµα v / [S] για τη µη-συναγωνιστική αναστολή απουσία και παρουσία αναστολέα 13. Τι είναι η ρύθµιση µε ανάδραση; 14. Ποια είναι η βασική διαφορά ανάµεσα στα συνένζυµα και τις προσθετικές οµάδες; 15. Να αναφέρετε ποια είναι τα συνένζυµα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. 16. Με ποιο τρόπο συµµετέχουν στις αντιδράσεις τα συνένζυµα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων; 17. Με ποιο τρόπο το ΑΤΡ παίζει το ρόλο του ως συνένζυµο; 73

40 Ερωτήσεις ανάπτυξης Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις µε µία παράγραφο (20-50 λέξεις): 1. ύο από τους γνωστούς τρόπους ελάττωσης της ενέργειας ενεργοποίησης, είναι η αύξηση της θερµοκρασίας και η χρήση καταλυτών. Να εξηγήσετε γιατί στους ζωντανούς οργανισµούς η ελάττωση της ενέργειας ενεργοποίησης γίνεται σχεδόν αποκλειστικά µε την δράση καταλυτών (ενζύµων). 2. Να περιγράψετε τα δύο µοντέλα που εξηγούν την εξειδίκευση της πρόσδεσης του υποστρώµατος στο ένζυµο. 3. Να εξηγήσετε τους τρόπους µε τους οποίους το ph επιδρά στην ταχύτητα µιας ενζυµικής αντίδρασης. 4. Να γράψετε ότι γνωρίζετε για τους συναγωνιστικούς αναστολείς. 5. Να γράψετε ότι γνωρίζετε για τους µη-συναγωνιστικούς αναστολείς. 6. Να περιγράψετε τον τρόπο δράσης των ενζύµων. 7. Tι είναι οι αλλοστερικοί ενεργοποιητές; Εξηγείστε το φαινόµενο της αλλοστερικής µετάπτωσης. 8. Να εξηγήσετε τι είναι τα συνένζυµα και τι οι προσθετικές οµάδες και να αναφέρετε δύο ενδεικτικά παραδείγµατα από κάθε κατηγορία. Να εξηγήσετε το ρόλο του ΑΤΡ ως συνενζύµου. 74

41 Γ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Το ένζυµο Ε µπορεί να καταλύει τις παρακάτω τρεις αντιδράσεις: Α Β, Κ Λ και Χ Ψ, οι οποίες µπορούν να πραγµατοποιηθούν στο εργαστήριο ακόµα και ταυτόχρονα (ανά δύο ή και οι τρεις µαζί) µέσα στον ίδιο δοκιµαστικό σωλήνα. Να εξηγήσετε σύντοµα γιατί καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστή ή λάθος. i. Το ένζυµο Ε παρουσιάζει υψηλή εξειδίκευση. ii. Τα Α, Κ και Χ είναι υποστρώµατα του Ε. iii. Με βάση τα όσα πρότειναν οι Michaelis και Menten, ο µηχανισµός της πρώτης από τις αντιδράσεις θα µπορούσε να παρασταθεί: Ε + Α ΕS Β + Ρ iv. Στην περίπτωση που οι αντιδράσεις γίνονται ταυτόχρονα µέσα στον ίδιο δοκιµαστικό σωλήνα, τότε το Χ δρα ως συναγωνιστικός αναστολέας στις δύο πρώτες αντιδράσεις. Αντίστοιχο φαινόµενο παρατηρούµε και µε τα Α και Κ. v. Εάν οι σταθερές της πρώτης αντίδρασης είναι K m και V max, όταν πραγµατοποιείται µόνη της και K m και V max, όταν πραγµατοποιείται ταυτόχρονα µε τη δεύτερη αντίδραση τότε θα ισχύει K m < K m και V max < V max. 75

42 . ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας Αντικείµενο εξέτασης: Ένζυµα Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση, κριτική σκέψη ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. Η ελάττωση της ενέργειας ενεργοποίησης µπορεί να γίνει µε α. χρήση συνενζύµων και αποενζύµων β. χρήση καταλυτών και αύξηση της θερµοκρασίας της αντίδρασης γ. αύξηση της θερµοκρασίας και αύξηση της ταχύτητας της αντίδρασης δ. αύξηση της θερµοκρασίας και του ph. Μονάδες 2 2. Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις: Τα ένζυµα µε χαµηλή εξειδίκευση καταλύουν ένα περιορισµένο αριθµό αντιδράσεων. ( ) Μετά το τέλος µιας ενζυµικής αντίδρασης, η δοµή του ενζύµου µεταβάλλεται. Το ίδιο µόριο ενζύµου µπορεί να αναγεννηθεί σε µία δεύτερη αντίδραση. Στη συνέχεια µπορεί να καταλύσει την ίδια αντίδραση πολλές φορές. ( ) Για κάθε ένζυµο υπάρχει ένα αρκετά µεγάλο εύρος τιµών ph µέσα στο οποίο το ένζυµο παρουσιάζει την άριστη δράση του. ( ) Μονάδες 6 76

43 3. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. Σε κάθε ένζυµο υπάρχει µία περιοχή στην οποία προσδένεται το... και η οποία ονοµάζεται ενεργό κέντρο. Η πρόσδεση του υποστρώµατος γίνεται µε τριών ειδών δεσµούς:......, και Μονάδες 4 4. Σε ένα ένζυµο προσδιορίστηκε πειραµατικά ότι, για το σχηµατισµό του ενεργού του κέντρου, συµµετέχουν τα αµινοξέα µε αύξοντα αριθµό στην αµινοξική αλληλουχία 38, 45, 61, 127 και 139. Να εξηγήσετε αν µπορεί να ισχύει κάτι τέτοιο ή πρόκειται για πειραµατικό σφάλµα. Μονάδες 8 77

44 2 ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας Αντικείµενο εξέτασης: Ένζυµα Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. Η µαθηµατική έκφραση της πορείας µιας ενζυµικής αντίδρασης κατά Michaelis - Menten δίνεται από τη σχέση α. v = V max + [S] / K m + [S] β. v = V max + [S] / K m [S] γ. V max = v [S] / K m + 1 / 2[S] δ. v = V max [S] / K m + [S] H K m αυξάνεται ενώ η V max παραµένει σταθερή α. κατά τη συναγωνιστική αναστολή. β. κατά τη µη-συναγωνιστική αναστολή. γ. και στις δύο περιπτώσεις. δ. σε καµία από τις δύο περιπτώσεις. Μονάδες 5 78

45 2. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. Για να υπολογισθεί η ενεργότητα ενός... αρκεί να µετρηθεί η της αντίδρασης που καταλύει. Αρκεί δηλαδή να υπολογίσουµε τη µεταβολή της... του υποστρώµατος στη µονάδα του χρόνου. Ο αλλοστερικός. ενός, προσδένεται στο. κέντρο του ενζύµου το οποίο συνήθως βρίσκεται µακριά από. Μονάδες 5 3. Να απαντήσετε σύντοµα στις παρακάτω ερωτήσεις: Τι είναι οι συναγωνιστικοί αναστολείς; Να σχεδιάσετε το διάγραµµα v / [S] για τη συναγωνιστική αναστολή απουσία και παρουσία αναστολέα. Μονάδες 10 79

46 3 ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας Αντικείµενο εξέτασης: Ένζυµα Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. ύο διαφορετικά µόρια ενζύµων λέγονται ισοένζυµα όταν α. είναι προϊόντα διαφορετικών γονιδίων και διαφέρουν ως προς την πρωτοταγή δοµή αλλά καταλύουν την ίδια ενζυµική αντίδραση β. έχουν υψηλή εξειδίκευση αλλά καταλύουν τη µετατροπή του ίδιου υποστρώµατος γ. διαφέρουν ως προς την πρωτοταγή δοµή αλλά έχουν την ίδια διαµόρφωση στο χώρο δ. περιέχουν το ίδιο συνένζυµο σε ίσες ποσότητες. Μονάδες 2 2. Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) τις παρακάτω ερωτήσεις: Τα συνένζυµα ή αποένζυµα είναι µικρά οργανικά µόρια τα οποία είναι χαλαρά συνδεδεµένα πάνω στα ένζυµα και αποµακρύνονται εύκολα από αυτά. ( ) Οι βιταµίνες αποτελούν συστατικά των ενζύµων και είναι απαραίτητες για τη δράση τους. ( ) Μονάδες: 2 80

47 3. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. α. O ρόλος του ΑΤΡ ως συνενζύµου είναι η.. διαφόρων υποστρωµάτων, δηλαδή η προσθήκη. οµάδων σε ένα.. β. Η βιταµίνη C καθώς και οι βιταµίνες.. είναι., ενώ οι βιταµίνες A, D, E και K είναι.. Μονάδες 6 4. Να απαντήσετε σύντοµα στις παρακάτω ερωτήσεις: Ποια είναι η βασική διαφορά ανάµεσα στα ένζυµα και τις προσθετικές οµάδες; Ποια είναι τα κυριώτερα συνένζυµα των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων και µε ποιο τρόπο συµµετέχουν στην κατάλυση; Μονάδες 10 81

48 Παράδειγµα ωριαίου κριτηρίου αξιολόγησης Αντικείµενο εξέτασης: Ένζυµα Στόχοι που ελέγχονται: Ανάκληση, κατανόηση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ: Όνοµα: Επώνυµο: Τάξη: Τµήµα: Ηµεροµηνία: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. Η έκταση της µη-συναγωνιστικής αναστολής εξαρτάται από α. τη συγκέντρωση του αναστολέα β. τη συγκέντρωση του υποστρώµατος γ. τη συγκέντρωση του αναστολέα και τη συγγένεια του ενζύµου ως προς τον αναστολέα δ. το ph, τη θερµοκρασία, τη συγκέντρωση του υποστρώµατος και τη συγκέντρωση του ενζύµου. Στο ενεργό κέντρο του ενζύµου α. γίνεται η σύνδεση ενζύµου-υποστρώµατος β. δεσµεύεται ο αλλοστερικός προποποιητής γ. δεσµεύεται ο µη-συναγωνιστικός αναστολέας δ. δεσµεύεται το υπόστρωµα ε. προσδένονται τα συνένζυµα. Μονάδες 2 82

49 2. Να αντιστοιχίσετε τους όρους ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη Ι µε τις έννοιες ή τις φράσεις που αναφέρονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε δίπλα από κάθε γράµµα της στήλης Ι τον αριθµό που ταιριάζει από τη στήλη ΙΙ (π.χ. Α-1). Ι ΙΙ Α.... Αλλοστερική µετάπτωση Β.... Κορεσµός ενζύµου Γ.... Ελάττωση της ενέργειας ενεργοποίησης.... Μη-συναγωνιστική αναστολή Ε.... Ρύθµιση µε ανάδραση 1. Αναστολή η οποία δεν εξαρτάται από τη συγκέντρωση του υποστρώµατος. 2. Αναστολή της ενζυµικής αντίδρασης από το προϊόν της αντίδρασης. 3. Κατάληψη των ενεργών κέντρων του ενζύµου από µεγάλες ποσότητες υποστρώµατος. 4. Μικρή τροποποίηση στη δοµή του ενζύµου, η οποία έχει ως αποτέλεσµα την ενεργοποίηση ή την αναστολή του ενζύµου. Μονάδες 2 3. Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. Πολλά ένζυµα, προκειµένου να είναι δραστικά, χρειάζονται και ένα πρόσθετο µη... τµήµα στο µόριό τους. Το τµήµα αυτό, συνήθως είναι ένα µικρό οργανικό µόριο και ονοµάζεται... Το πρωτεϊνικό µέρος του ενζύµου ονοµάζεται..., ενώ το σύµπλοκο και των δύο λέγεται... Η δοµή του αναστολέα µοιάζει µε αυτή του.. Έτσι τα δύο µόρια συναγωνίζονται για το ποιο θα καταλάβει το κέντρο του ενζύµου. Μονάδες 4 83

50 4. Να εξηγήσετε αν οι παρακάτω προτάσεις είναι σωστές ή λανθασµένες: Σε µία ενζυµική αντίδραση, όταν το ph πάρει ακραίες τιµές, προκαλείται αποδιάταξη της ενζυµικής πρωτεϊνης µε αποτέλεσµα το ένζυµο να χάνει το βιολογικό του ρόλο και έτσι η ταχύτητα της αντίδρασης να ελαττώνεται. ( ) Η αύξηση της ταχύτητας µιας αντίδρασης µε την παρουσία του κατάλληλου ενζύµου εξηγείται από το γεγονός ότι το ένζυµο δεσµεύει το υπόστρωµα σε µία ειδική θέση, που λέγεται ενεργό κέντρο. ( ) Μονάδες 6 5. Να περιγράψετε τα δύο µοντέλα που εξηγούν την εξειδίκευση της πρόσδεσης του υποστρώµατος στο ένζυµο. Μονάδες 6 84

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες 1. Γενικά Πρωτεΐνες: μεγάλα βιομόρια που απαντούν σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς Διαφορετικά είδη πρωτεϊνών με ποικίλη βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ 2013 2 ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ Η Ενέργεια είναι δύσκολο να ορισθεί, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ως η ικανότητα επιτέλεσης έργου ή η αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο Κεφάλαιο 5-1 5 Μοριακή Αναγνώριση 5.1. Εισαγωγή Ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισµών είναι ότι τα µακροµόρια που περιέχουν κάνουν πολύ εξειδικευµένες αλληλεπιδράσεις µε άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM Γενικό Λύκειο Μοιρών 2012-2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM ΩΣΜΩΣΗ-ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ Γρηγοράκη Αγγελική Ντρετάκη Αγάπη Πηρουνάκη Στέλλα Πολυχρονάκη Παναγιώτα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή..3 Μεθοδολογία.4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΜΟΡΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ 1: ΧΩΡΟΠΛΗΡΩΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (SPACE-FILLING) 1: ΧΩΡΟΠΛΗΡΩΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (SPACE-FILLING)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Για τις προτάσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή. Α1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

1. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιομορίων

1. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιομορίων 1. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιομορίων Το αντικείμενο των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των βιομορίων καλύπτει ένα τεράστιο σύνολο περιπτώσεων με αποτελέσματα από βιολογικές, βιοχημικές και βιοφυσικές μελέτες που

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Νερό Η παρουσία του νερού στα τρόφιμα και η μορφή με την οποία βρίσκεται σε αυτά επηρεάζουν τις ιδιότητές τους όπως και την ικανότητα συντήρησής τους. Το μόριο του νερού αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυτταρική αναπνοή 1 8.1 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2 Οι οργανισµοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια. Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία µέσα από την οποία οι οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες Οργανική Χημεία Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες 1. Καρβονυλικές ενώσεις Καρβονυλική ομάδα C=O σημαντικότερη λειτουργική ομάδα οργανικής χημείας Καρβονυλικές ομάδες βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Ηδοµή των λιπαρών οξέων

Ηδοµή των λιπαρών οξέων Μεµβρανική Μεταφορά Ηδοµή των λιπαρών οξέων Λιπαρά οξέα-λιπίδια- µεµβράνες Κυτταρικές µεµβράνες: ρόλος διαχωριστικού τοίχους ιαφορετικές λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης Ενδoκυτταρικές µεµβράνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Οι James Watson Francis Crick δίπλα το μοντέλο της διπλής έλικας του DNA που τους εξασφάλισε το Βραβείο Νόμπελ. 2013 2 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

νιαιου Λυκείου κή Κατευθυνση ΪΜΜΜί 4,- % ν ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ Α Ο Η Ν Α

νιαιου Λυκείου κή Κατευθυνση ΪΜΜΜί 4,- % ν ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ Α Ο Η Ν Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ νιαιου Λυκείου κή Κατευθυνση β ΪΜΜΜί Κ i I «ι ντί Η',, % ν ρ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ Α Ο Η Ν Α 4,- Βιοχημεία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κα τρόφιμα ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ της ΩΑΛΒΟΥΜΙΝΗΣ (πρωτεΐνης στο ασπράδι του αυγού) και της ΚΑΖΕΪΝΗΣ (πρωτεΐνης του γάλακτος)

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 Β6 (ΚΕΦ. 2, 3) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΙΙ. Στο φυτικό κύτταρο συνυπάρχουν δύο οργανίδια τα οποία διαθέτουν γενετικό υλικό και τα οποία σχετίζονται λειτουργικά, στο πλαίσιο δύο βασικών μεταβολικών διεργασιών.

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Μαρία Α. Ξαπλαντέρη Στη Βιολογία ιδιαίτερα απαιτητική είναι η διδασκαλία εννοιών που σχετίζονται με τη δομή

Διαβάστε περισσότερα

NH 2 R COOH. Σο R είναι το τμιμα του αμινοξζοσ που διαφζρει από αμινοξφ ςε αμινοξφ. 1 Πρωτεΐνες

NH 2 R COOH. Σο R είναι το τμιμα του αμινοξζοσ που διαφζρει από αμινοξφ ςε αμινοξφ. 1 Πρωτεΐνες 1 Πρωτεΐνες Πρωτεΐνεσ : Οι πρωτεΐνεσ είναι ουςίεσ «πρώτθσ» γραμμισ για τουσ οργανιςμοφσ (άρα και για τον άνκρωπο). Σα κφτταρα και οι ιςτοί αποτελοφνται κατά κφριο λόγο από πρωτεΐνεσ. Ο ςθμαντικότεροσ όμωσ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2005 1 ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 2 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο A: 1-Α, 2-, 3-Γ, 4-Β, 5-Β ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) Β. 1. Σωστή, 2. Λανθασµένη,

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. Οι οργανικές ουσίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς για τρεις κύριους λόγους:

2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. Οι οργανικές ουσίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς για τρεις κύριους λόγους: 2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Οι οργανικές ουσίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς για τρεις κύριους λόγους: (α) Αποτελούν βασικά δομικά συστατικά του σώματος (β) Εξυπηρετούν ενεργειακές

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Από. Από. κατά την πορεία της μεταγραφής. την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης. Από

Από. Από. κατά την πορεία της μεταγραφής. την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης. Από Τα επίπεδα του mrna πού είναι διαθέσιμα για την μετάφραση προσδιορίζονται Από την ταχύτητα σύνθεσης του μηνύματος κατά την πορεία της μεταγραφής Από την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης Από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών. ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Δεσμός υδρογόνου Κεφάλαιο 1ο 3 Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4 Δεσμο ς η γε φυρα υδρογο νου Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό.

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

7 η 21 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ

7 η 21 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ 7 η 21 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 Διάρκεια: 3 ώρες Οδηγίες προς τους διαγωνιζόμενους.... 1. Το εξεταστικό δοκίμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοξέα-Πεπτίδια-Πρωτείνες

Αμινοξέα-Πεπτίδια-Πρωτείνες Αμινοξέα-Πεπτίδια-Πρωτείνες Αμινοξέα είναι χημικές ενώσεις με τουλάχιστον μία αμινική και μία καρβοξυλική ομάδα. Αμινοξέα των πρωτεϊνών είναι περίπου 20, και έχουν όλα την αμινοομάδα σε α-θέση ως προς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ: Αρχές Χημείας στην Κτηνιατρική Επιστήμη. Διαλύματα

ΘΕΜΑΤΑ: Αρχές Χημείας στην Κτηνιατρική Επιστήμη. Διαλύματα ΘΕΜΑΤΑ: Αρχές Χημείας στην Κτηνιατρική Επιστήμη Διαλύματα Ζητείται να φτιαχτεί διάλυμα για επαναιώρηση κυττάρων, 0,1Μ NaCl, 0,4M K2NaPO4 και 0,2Μ γλυκόζη, χρησιμοποιώντας αποσταγμένο νερό με ph=7, το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα