ΟΣωκράτης πίστευε, ἀκράδαντα, ὅτι ὁ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΣωκράτης πίστευε, ἀκράδαντα, ὅτι ὁ"

Transcript

1 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓ. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΝΩ ΠΑΤΗΣΙΩΝ Ἔτος 1 ο Νοέμβριος 2011 Τεῦχος 2 ο Η ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΣωκράτης πίστευε, ἀκράδαντα, ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐκ φύσεως καλός, τὴν πεποίθηση αὐτὴ τοῦ Σωκράτους διατυπώνει ὁ Πλάτων στὸ ἔργο του Νόμοι: «Πᾶς ὁ ἄδικος οὐχ ἑκών ἄδικος». Μὲ τὴν ρήση αὐτὴ δηλώνει ὁ σοφὸς ὅτι ἡ ἀδικία εἶναι ἀκούσια πράξη, ἑπομένως, ὁ ἄδικος ἀδικεῖ ἀκούσια. Ἡ θέληση ποὺ εἶναι βασικὸ στοιχεῖο γιὰ νὰ καταδικάσουμε κάποιον, δὲν ὑπάρχει, κατὰ τὸν Σωκράτη, στὸν ἀδικοῦντα. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖον οἱ συνήγοροι προσπαθοῦν πάσῃ θυσίᾳ νὰ μὴν καταλογισθεῖ στοὺς πελάτες τους τὸ στοιχεῖο: «ἐκ προμελέτης». Ὁ ἄδικος ἄνθρωπος εἶναι, γιὰ τὸν Σωκράτη, ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ζῆ στὴν ἄγνοια, ἡ ὁποία εἶναι κατ αὐτὸν: «κακία ἐναργής». Τὸ ἐπίθετο ἐναργὴς μποροῦμε, ἐδῶ, νὰ τὸ νοήσουμε ὡς «ἐνεργής», δηλαδὴ, ζωντανὴ καὶ ἄρα συνεχής. Ὁ κακὸς εἶναι, συνεπῶς, ἀπαλλαγμένος ἀπὸ κάθε κατηγορία, ἀφοῦ ἀκούσια διαπράττει τὸ κακό. Ἡ ἄποψη στὴν φιλοσοφία περὶ ἀνθρώπου ἐπικρατοῦσε καὶ τὸν 19 ο αἰώνα. Οἱ Ἄγγλοι φιλόσοφοι τοῦ 19 ου αἰῶνος ὑποστήριζαν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀνήκει στὸ βασίλειο τῶν ζώων, ἀλλὰ διαφέρει ἀπὸ αὐτά, γιατὶ εἶναι ζῶο ἐξημερωμένο καί, κυρίως, ὑπερτερεῖ ἀπέναντί τους, διότι διαθέτει τὸ λογικὸ διὰ τοῦ ὁποίου μπορεῖ νὰ ὁδηγηθεῖ στὴν εὐδαιμονία. Τὴν ἀκράδαντη πίστη ΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ τους στὴν λογικὴ οἱ Ἄγγλοι ὠφείλουν στὸν διαφωτισμὸ τοῦ 18 ου αἰ. σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖο ὁ λόγος τοῦ ἀνθρώπου θεωρεῖται ὡς ἡ περιοχὴ τῶν «αἰωνίων ἀληθειῶν» ποὺ εἶναι ἴδιες καὶ γιὰ τὸ θεῖο καὶ γιὰ τὸ ἀνθρώπινο πνεῦμα. Γιὰ τοὺς φιλοσόφους τοῦ 18 ου αἰώνα ἡ λογικὴ δὲν εἶναι κάτι τὸ ὁποῖο ἔχουμε κληρονομήσει καὶ ἔχει στατικότητα, ὅπως κληρονομήσαμε τὸ σῶμα μας (δύο χέρια, δύο πόδια, μία γλώσσα κ.ο.κ.) σωματικὰ χαρακτηριστικὰ τὰ ὁποῖα κληρονομήσαμε καὶ δὲν μποροῦμε νὰ τὰ ἀλλάξουμε, ἀντίθετα, ὁ λόγος πρέπει καὶ μπορεῖ νὰ καλλιεργεῖται, συνεπῶς, εἶναι μιὰ ἐνέργεια. Ἡ πίστη γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ Ὁ Ἄγγλος φιλόσοφος Τζέημς Στιούαρτ Μὶλλ διατύπωσε τὴν ἄποψη ὅτι ὁ ἄνθρωπος καθίσταται εὐτυχὴς μὲ τὸν Ὠφελιμισμό (χρησιμοθηρία) ἀφοῦ μὲ αὐτὸν ἐπιτυγχάνει ὁ ἄνθρωπος τὴν μέγιστη δυνατὴ εὐτυχία, πρᾶγμα ποὺ κατορθώνει ἀκολουθώντας δύο ἠθικὲς ἀρχές: α) Ἐσωτερικὴ (εἶναι ἀπολύτως συνεπὴς καὶ πράττει πάντα τὸ καθῆκον του) καὶ β) Ἐξωτερικὴ (ἔχει φόβο μὴπως πράττων κακὸ δυσαρεστήσει τὸν Θεὸ ἤ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ἐξασφαλίζει τὴν εὔνοια τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν εὔνοια καὶ συμπάθεια ἐκ μέρους τῶν συνανθρώπων του). Ἡ τήρηση τῶν δύο αὐτῶν ἠθικῶν ἀρχῶν, κατὰ τὸν Μίλλ, ἐξασφαλίζουν στὸν ἄνθρωπο

2 τὴν ἐπιθυμητὴ εὐδαιμονία τόσον στὸν ἴδιο, ὅσο καὶ στὴν κοινωνία. Οἱ ἀρχὲς αὐτὲς φαίνονται σὲ ὅλους λογικὲς καὶ θὰ πίστευε κανεὶς ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸ τὸ ὄν ποὺ ὁρίζεται ὡς «ζῶον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν» ὅπως μᾶς ἀναφέρει καὶ ὁ Ἰωάννης Δαμασκηνός (Διαλεκτικά) δὲν θὰ χρειαζόταν νὰ ὑποβάλλεται σὲ πλῆθος βασάνων καὶ ταλαιπωριῶν, ἀλλὰ ἡ κοινωνία θὰ ἀπολάμβανε εὐτυχία, τὴν ὁποία μέχρι τώρα, μόνον ὅτι στον παράδεισο πιστεύει ὅτι ὑπάρχει. Ὁ λόγος τὸ ἰσχυρότατο αὐτὸ ὅπλο τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἀκαταμάχητο, τὸ ἀνυπέρβλητο, τὸ ἀλάθητο, τὸ ἀναμφισβήτητο, δυστυχῶς, ἐκμηδενίζεται. Ἡ πραγματικότητα τῆς ζωῆς μᾶς ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι ἀνίσχυρο, ὅτι εἶναι ἀνυπόληπτο, τὸ καύχημα αὐτὸ ἀνθρώπου, ποὺ τὸν γεμίζει μὲ τὸ αἴσθημα ἀνωτερότητας, ποὺ σὰν παραισθησιογόνο τὸν ἔχει μεταφέρει σὲ ἄλλο κόσμο, ὅπου μὲ τὴν ψευδαίσθηση θεωρεῖ ὅτι εἶναι ὁ βασιλιὰς τοῦ σύμπαντος. Δυστυχῶς, ἐνῶ ἡ ἐπήρεια τῶν παραιασθησιογόνων οὐσιῶν ἔχει περιορισμένη διάρκεια καὶ ὁ ἐθισμένος πρέπει νὰ προβαίνει, κατὰ καιρούς, σὲ αὔξηση τῆς δόσης γιὰ νὰ μεταβεῖ στὸν ἀνύπαρκτο παράδεισό του, ὁ ἄνθρωπος, γενικά, δὲν χρειάζεται νὰ αὐξάνει τὴν δόση τοῦ παραισθησιογόνου: «ἔχω τὴν λογική» ἀλλὰ, ἰδίως, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Διαφωτισμοῦ λαμβάνει, σταθερά, τὴν ἴδια δόση. Ἡ ἀδογμάτιστη πίστη τοῦ ἀνθρώπου στὸ λογικό του καὶ ἡ ἀμφιβόλου ποιότητος παιδεία κατασκεύασε μόνον «ὑπεροπτικὲς μετριότητες», ὅπως παρατήρησε ὁ ἱστορικὸς Γ. Μπούρκχαρντ. Ἡ περὶ τοῦ ἀνθρώπου ἔννοια ποὺ κυριάρχησε μέχρι τὸν 19 ο αἰώνα, ἀνατράπηκε τὸν αἰώνα ἐκεῖνο ἀπο τὸν Κίρκεγκάαρντ, τὸν Νίτσε καὶ τέλος τὸν Ντοστογιέφσκι. Ἡ προσφορὰ τοῦ Μάρξ στὴν ἀνθρωπολογία ἀναγνωρίζεται ὡς ἐλλιπής, ἀφοῦ εἶναι ἐγκλωβισμένος στὸν εὐδαιμονιστικὸ καὶ ὀρθολογιστικὸ τρόπο σκέψης, ἐκτὸς τῆς ἐκ μέρους του διατύπωσης τῆς θέσης περὶ τῆς, ἀπὸ τὴν ἐργασία, ἀλλοτρίωσης τοῦ ἀνθρώπου, διότι κατ αύτὸν, ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχει μόνον ὡς ἐμπόρευμα καὶ κεφάλαιο, καὶ ὡς τέτοιος εἶναι ξένος μὲ τὸν ἑαυτό του. Τὴν ἀνατροπὴ τῆς περὶ τοῦ ἀνθρώπου ἀντίληψης ἔκαναν πρῶτοι οἱ τρεῖς συγγραφεῖς ποὺ ἀναφέραμε παραπάνω. Ἀξίζει, νὰ ἀναγνώσουμε καὶ τὰ ἔργα τῶν τριῶν αὐτῶν συγγραφέων γιὰ νὰ κατανοήσουμε, ποιός, πραγματικά, εἶναι ὁ ἄνθρωπος καὶ ὄχι ποιός νομίζει ὅτι εἶναι. Ἀδύνατον θὰ ἦταν στὸν χῶρο αὐτοῦ τοῦ μικροῦ περιοδικοῦ νὰ ἀναπτύξουμε τὶς θέσεις τοῦ καθενὸς ἀπὸ τρεῖς παραπάνω, ἀλλὰ καί, ἐπίσης, κουραστικό. Προτιμᾶμε γιὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς νὰ ἀσχοληθοῦμε μὲ τὸ ἔργο τοῦ Ντοστογιέφσκι ποὺ φέρει τίτλο Τὸ ὑπόγειο, ὅπου ὁ συγγραφέας ἀνάγλυφα, παραστικά, χωρὶς θεωρητικὲς διατυπώσεις μᾶς παρουσιάζει τὸν πραγματικὸ ἄνθρωπο, τὸν σύγχρονο ἄνθρωπο. Τὴν ἱκανότητα τοῦ Ντοστογιέφσκι νὰ ἀνατέμνει τὴν ἀνθρώπινη ψυχὴ ἀναγνωρίζει καὶ ὁ Νίτσε στὸ ἔργο του Τὸ λυκόφως τῶν εἰδώλων, ὅπου γιὰ τὸν ἀνατόμο τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς λέγει τὰ ἑξῆς: «Γιὰ τὸ πρόβλημα ποὺ παρουσιάζεται ἐδῶ εἶναι σημαντικὴ ἡ μαρτυρία τοῦ Ντοστογιέφσκι, τοῦ μοναδικοῦ ψυχολόγου, ἀπὸ τὸν ὁποῖο, ἄς προστεθεῖ εἶχα κάτι νὰ μάθω. Ἀνήκει στὶς πιὸ ὡραῖες συμπτώσεις τῆς ζωῆς μου, περισσότερο ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἐκείνην τοῦ Σταντάλ. Αὐτὸς ὁ βαθὺς ἄνθρωπος, ποὺ εἶχε δέκα φορὲς δίκιο νὰ περιφρονεῖ τοὺς ἐπιπόλαιους Γερμανοὺς εἶχε νιώσει πολὺ ἀλλιώτικα ἀπ ὅτι ὁ ἴδιος περίμενε τοὺς καταδίκους τῆς Σιβηρίας» (Τὸ λυκόφως τῶν εἰδώλων). Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΤΟΝ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ Ὁ ἥρωας ἤ ἀντι-ἥρωας, ὅπως τὸν ὀνομάζει σὲ κάποιο σημεῖο τοῦ ἔργου του ὁ Ντοστογιέφσκι στὸ ὑπόγειο εἶναι ἕνας περιθωριακὸς τύπος, ὄχι τόσο, ὅσο θεωροῦμε σήμερα τοὺς περιθωριακούς, ἀλλά, ἀντίθετα, ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ συναντᾶμε συχνά. Ἀξιοσημείωτο εἶναι ὅτι ὁ συγγραφέας δὲν μᾶς παραδίδει τὸ ὄνομα αὐτοῦ τοῦ 2 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

3 «ἥρωα» καὶ αὐτό, βέβαια, τὸ κάνει σκόπιμα, διότι θέλει νὰ μᾶς δείξει ὅτι τὴν θέση αὐτοῦ τοῦ «ἥρωα» μπορεῖ νὰ κατέχει ὁ καθένας ἀπὸ ἐμᾶς. Δίδοντας ὄνομα θεωρεῖ ὁ συγγραφέας ὅτι τὸν κάνει συγκεκριμένο, τὸν περιορίζει στὸ ἄτομο ποὺ φέρει τὸ ὄνομα, ἐνῶ ὁ συγγραφέας θέλει νὰ μᾶς κάνει γνωστὸ ὅτι εἶναι ὁ ὁποισδήποτε σύγχρονος ἄνθρωπος, αὐτὸς ποὺ κατοικεῖ στὴν ἴδια πολυκατοικία μὲ ἐμᾶς, αὐτὸς ποὺ κατοικεῖ στὴν γειτονιά μας, αὐτὸς μὲ τὸν ὁποῖον ἐργαζόμαστε στὸ ἴδιο γραφεῖο καὶ μοιραζόμαστε τὸν χῶρο ἐργασίας, εὑρίσκεται δίπλα μας, πολὺ κοντά μας, καὶ τέλος μπορεῖ νὰ εἶναι μέλος τῆς οἰκογενείας μας, τέλος ἐμεῖς οἱ ἴδιοι. Ὁ συγγραφέας ἀρχίζει τὸ ἔργο του μὲ ἕνα μονόλογο τοῦ ἥρωα, μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ μᾶς δίδει τὴν ἀξονικὴ-ψυχικὴ τομογραφία τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου: «Εἶμαι ἄρρωστος ἄνθρωπος εἶμαι κακὸς ἄνθρωπος ἄλλωστε δὲν καταλαβαίνω καθόλου, τὶ ἀρρώστια ἔχω καὶ δὲν ξέρω ἀκριβῶς τὶ μοῦ πονάει εἶμαι ἀρκετὰ μορφωμένος, ὥστε νὰ μὴν εἶμαι προληπτκός, μὰ εἶμαι προληπτικός μὰ πάντως, ἄν δὲν κάνω θεραπεία εἶναι ἀπὸ πεῖσμα. Πονάει τὸ συκώτι, λοιπόν, ἄς πονάει τὸ συκώτι, ἄς πονάει πιὸ πολύ!». Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ποὺ ζῆ σὲ ἕνα ὑπόγειο ποὺ εἶναι ἡ ψυχή του ζῆ σὲ μιὰ ἀπομόνωση. Αὐτὸς ὁ τρόπος ζωῆς δείχνει καθαρά, ὅτι αὐτὸ τὸ μονόχνωτο ὄν δὲν μπορεῖ νὰ ἀνήκει στὸ ἀνθρώπινο εἶδος, διότι, ὅπως ἔλεγε καὶ ὁ Ἀριστοτέλης «ὁ δὲ μὴ δυνάμενος κοινωνεῖν ἤ μηδὲν δεόμενος δι αὐτάρκειαν ὥστε Θεὸς ἤ θηρίον» (Πολιτικά) δηλ. αὐτὸς ποὺ δὲν εὑρίσκεται σὲ κοινωνία μὲ ἄλλους ἤ θεωρεῖ ὅτι δὲν ἔχει κάποια ἀνάγκη, καὶ πιστεύει ὅτι εἶναι αὐτάρκης θὰ εἶναι ἤ Θεὸς ἤ θηρίον. Ἡ ἀπομάκρυνση τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ὑπογείου ἀπὸ τὴν κοινωνία τὸν ἔχει μετατρέψει σὲ ὄν ἀντικοινωνικό. Τὴν ἀντικοινωνική του συμπεριφορὰ περιγράφει ὁ Ντοστογιέφσκι σὲ ἄλλο σημεῖο τοῦ ἔργου του: «Ἤμουν κακὸς ὑπάλληλος. Ἤμουν βάναυσος καὶ εὕρισκα σὲ αὐτὸ εὐχαρίστηση. Βλέπετε δὲν χρηματιζόμουν, καὶ ἑπομένως, ἔπρεπε τοὐλάχιστο μὲ αὐτὸ νὰ ἀποζημιώνομαι ὅταν στὸ γραφεῖο, ποὺ καθόμουν, πλησίαζαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι γιὰ πληροφορίες, τοὺς ἔτριζα τὰ δόντια καὶ ἔνιωθα ἀφάνταστη εὐχαρίστηση, ὅταν πετύχαινα νὰ δυσαρεστήσω κάποιον». Ἡ ἀγενὴς συμπεριφορά, ἡ προσπάθεια νὰ ταπεινώσει ὁποιονδήποτε ἄνθρωπον ζητοῦσε τὴν βοήθειά του, καὶ ἦταν ὑποχρεωμένος νὰ τὸν ἐξυπηρετήσει, ἦταν γιὰ ἐκεῖνον ἡ μεγάλη εὐκαιρία νὰ ἀποκομίσει διπλὴ εὐχαρίστηση, γιατί, ἀφενός, ἀρνιόταν κάθε βοήθεια, καὶ ἀφετέρου, γιατὶ κατόρθωνε νὰ λυπήσει ἐκεῖνον ποὺ τοῦ ζητοῦσε μιὰ ἁπλὴ πληροφορία. Ἡ βαναυσότητα τῆς συμπεριφορᾶς εἶναι ἕνα ἄλλο χαρακτηριστικὸ τοῦ ἀνθρώπου τῆς ἐποχῆς μας. Ὁ φθόνος αὐτὸς τὸ σαράκι ποὺ σὰν διαβρωτικὸ ὀξὺ κατραγώγει κάθε ἐπιφάνεια ποὺ ἀκουμπάει εἶναι μόνιμος συγκάτοικος τοῦ σημερινοῦ ανθρώπου. Ὁ ὑπόγειος ἄνθρωπος δὲν ἀνέχεται νὰ ὑπάρχει ἔστω καὶ μιὰ μικρὴ χαρὰ, ἀφοῦ καὶ ἡ ὑποψία ὕπαρξης καὶ τῆς παραμικρῆς χαρᾶς εἶναι γι αυτὸν ἀφάνταστη λύπη. Ἑπομένως, αὐτὸς πρέπει νὰ δηλητηριάσει τὸν κάθε ἕνα καὶ τὴν ἀνθρωπότητα ὁλόκληρη, ἐὰν αὐτὸ ἦταν δυνατόν. Ἡ ἀντίθεση τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ὑπογείου πρὸς τὴν λογικὴ εἶναι. Παρὰ ταῦτα δὲν διστάζει νὰ τὴν ὑπερασπίζεται σθεναρά: «Παρακαλῶ θὰ σᾶς φωνάξουν ἀντιρρήσεις δὲν ἐπιτρέπονται. Δύο καὶ δύο κάνουν τέσσαρα! Ἡ φύση δὲν παίρνει τὴν ἄδειά σας. Δὲν τὴν νοιάζει γιὰ τὶς ἐπιθυμίες σας καὶ ἄν σᾶς ἀρέσουν ἤ ὄχι οἱ νόμοι της. Εἴσαστε ὑποχρεωμένος νὰ τὴν δεχόσαστε ἔτσι, ὅπως εἶναι καὶ κατὰ συνέπεια καὶ ὅλα της τὰ ἀποτελέσματα». Ἀναγνωρίζει ὁ ζῶν στὸ ὑπόγειο ἄνθρωπος τὴν ὕπαρξη τῆς λογικῆς καὶ τὴν ἀπό- ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

4 λυτη ὑπεροχή της, καθώς καὶ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἄτεγκτη χωρὶς νὰ μεταμορφώνεται ἀνάλογα μὲ τὶς περιστάσεις, εἶναι μία, πάντα ἴδια καὶ ἀπέναντι πάντων. Φαίνεται, πρὸς στιγμήν, ὁ ἀντι-ἥρωας τοῦ Ντοστογιέφσκι νὰ συμφωνεῖ ὅτι ὁ ἄνθρωπος θέλοντας καὶ μὴ εἶναι ζῶον λογικόν, ἡ ἐπιθυμία γιὰ εὐτυχία ταυτίζεται μὲ τὴν λογική του, οὐδέποτε, οὐδεὶς εἶναι διατεθιμένος νὰ πράξει κάτι ἐνάντια στὸ συμφέρον του, ἄρα ὁ ἄνθρωπός μας έδῶ, βλέπουμε νὰ ταυτίζεται μὲ τὴν ἄποψη τοῦ Σωκράτη ὁ ἄδικος εἶναι τέτοιος ἀκούσια. Παρὰ τὸν θαυμασμό του γιὰ τὴν λογική, τὴν παραδοχὴ ὅτι ἀποτελεῖ τὸν ὕψιστο κριτὴ τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων ὁ ὑπόγειος ἄνθρωπος αὐτοαναιρεῖται λέγοντας: «ὅσο περισσότερο θαύμαζα τὸ καλό, τὸ ὡραῖο καὶ τὸ ὑψηλό, τόσο περισσότερο βυθιζόμουν στὸ βοῦρκο καὶ τόσο περισσότερο ἐπιθυμοῦσα νὰ βυθιστῶ σ αὐτόν». Ἡ λογικὴ φαίνεται νὰ χάνει τὴν ἀξία της, ὁ θαυμασμός γιὰ τὸ καλὸ καὶ τὸ ὡραῖο εἶναι κάτι ποὺ διαρκεῖ ἐλάχιστα χρόνο ὅσο μιὰ φευγαλέα σκέψη. Ἐκεῖνο ποὺ κατὰ βάθος φαίνεται νὰ ἀγαπᾶ, ἐκεῖνο ποὺ ποθεῖ, ἐκεῖνο ποὺ τὸν εὐχαριστεῖ εἶναι, μόνον, τὸ κακό. Ἡ ἀγάπη πρὸς τὸ κακὸ ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ συντροφιὰ καὶ αὐτὴ τὴν βρίσκει στὴν ἡδονὴ γιὰ τὸν πόνο, τῆς ὁποίας τὸ βάθος μᾶς περιγράφει ὁ ἥρωας: «ναὶ καὶ σήμερα, πάλι, ἔκανα μιὰ ἀθλιότητα, πῶς αὐτὸ ποὺ ἔγινε ὡστόσο, δὲν ξεγίνεται, καὶ ἐνδόμυχα, κρυφά, νὰ τρώω τὸν ἑαυτόν μου μὲ τὰ δόντια μου, νὰ τὸν βασανίζω τέλος μὲ κάθε τρόπο, σὲ βαθμό, πού, στὰ τελευταῖα ἡ πίκρα μεταβαλλόταν σὲ κάποια ἐπαίσχυντη, καταραμένη γλύκα καὶ τέλος σὲ ὁριστικὴ ἀπόλαυση! Ναὶ σὲ ἀπόλαυση, σὲ ἀπόλαυση!». Ἡ αὐτεπίγνωση τοῦ ἥρωά μας εἶναι θαυμαστή, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ αἰτία νὰ έγκαταλείψει τὸ κακό, διότι σὲ αὐτὸ βρίσκει τὴν ἡδονή. ἑπομένως, ἐν γνώσει του ἐνεργεῖ ἐναντίον τοῦ συμφέροντός του. Ἡ θεὰ λογικὴ τῆς ὁποίας τὸ μεγαλεῖο ἀποδέχεται δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ τὸν ἀναχαιτίσει ἀπὸ τὸ κακό. Ἐκθειάζει τὴν ἀπόλυτη ἀξία της, ἀλλά, ταυτόχρονα, τὴν παραθεωρεῖ, τὴν περιφρονεῖ μὲ τὸν ποιὸν κραγαυλέο τρόπο, καί, ἐν τέλει, τὴν γελειοποιεῖ. Σὲ ποιὰ αἰτία ὠφέλειται αὐτὴ ἡ ἐναντίωση τοῦ ἥρωα πρὸς τὸν συμφέρον του, πρὸς τὴν λογική; Ποῦ ὀφείλεται ἡ ἐναντίωσή του πρὸς ὅσα οἱ ἄνθρωποι θεωροῦν φυσικά, λογικά, καὶ ἀνθρώπινα; Ἡ κινητήρια δύναμη τοῦ ἥρωα εἶναι ἡ θέληση πρὸς ἐπίδειξη, ἀλλὰ καὶ πρὸς δύναμη. Αὐτὴ ἡ θέληση, ποὺ ἐμφανίζεται μὲ τὶς δύο αὐτὲς μορφὲς εἶναι θέληση γιὰ τὴν θέληση. Ὁ ἄνθρωπος ἐπιθυμεῖ πάντα νὰ εἶναι ἀνεξάρτητος καὶ νὰ καθορίζει ὁ ἴδιος τὰ τοῦ ἑαυτοῦ του. Ὑποχωρεῖ, γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ μπροστὰ στὴν θέληση γιὰ θέληση, κάθε λογικὴ, κάθε συμφέρον, κάθε ἀλήθεια. Πεισματικά, ὁ ἥρωας ἀρνεῖται καὶ ἐνεργεῖ ἐνάντια πρὸς ὅλα ἐκεῖνα ποὺ ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζει ὡς καλά, λογικά, καὶ συμφέροντα. Ὁ Ντοστογιέφσκι ἐπιμένει νὰ μᾶς παρουσιάζει τὸν ἥρωα νὰ κινεῖται, ἀπὸ πεῖσμα, στὸν χῶρο τοῦ παραλόγου, τοῦ πόνου, τοῦ κακοῦ, τῆς δυστυχίας καὶ τῆς θλίψης. Εἶναι ὁρατὸ ἀπὸ τὴν περιγραφὴ τοῦ ἥρωα, ποὺ μᾶς παραθέτει ὁ Ντοστογιέφσκι, ὅτι αὐτὸς δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ κάτι συγκεκριμένο. Μόνη μέριμνα τοῦ ἥρωα εἶναι νὰ διαπράττει τὸ κακό. Ἄλλωστε, ὁ Τσέχωφ, τοῦ ὁποίου κείμενο ἑρμηνεύει ὁ Ψυχίατρος Αρνὼ Γκρούεν, στὸ βιβλίο του μὲ τίτλο Ἡ προδοσία τοῦ ἑαυτοῦ μας ἐπισημαίνει ὅτι τὸ πεῖσμα, ἡ κακία, καὶ ὁ σαδισμός κρύπτουν ἀδυναμία καὶ αὐτοϋποτίμηση, τὰ ὁποῖα, ὅπως σημειώνει, εἶναι προϊόντα τῆς προσαρμογῆς τοῦ ἀνθρώπου σὲ μιὰ κοινωνικὴ ὑπερκριτικὴ πραγματικότητα καὶ δὲν εἶναι αἰσθήματα μὲ τὰ ὁποῖα γεννᾶται ὁ ἄνθρωπος. Παρὰ τὴν ἀλήθεια αὐτῆς τῆς ἑρμηνείας, ἡ θέληση δὲν ἐνδιαφέρεται, μόνον, νὰ ἀποδείξει ὅτι ἔχει δύναμη, ἀλλά, κυρίως, εἶναι μιὰ θέληση γιὰ τὴ θέληση. Πεισματικὰ ὁ ἥρωας ἀρνεῖται κάθε καλὸ καὶ λογικὸ γιατὶ θέλει νὰ ἀποδείξει ὅτι ἡ δική του θέληση εἶναι αὐτὴ ποὺ καθορίζει τὶ πράττει καὶ ὄχι τὸ καλὸ ἤ ἡ λογική. Ἀναγκαῖα μιὰ τέτοια θέληση γίνεται ἀφηρημένη καὶ ὁμοιάζει μὲ τὰ σύγχρονα ἔργα τέχνης, ποὺ δὲν ἀπεικονίζουν κάτι συγκεριμένο, ἀλλὰ εἶναι μιὰ ἁπλὴ παράσταση, διαφόρων χρωμάτων ἤ σχήματων. Προσδένεται ἡ θέληση μὲ τὸ κακό, προκειμένου νὰ ἐναντιωθεῖ στὸ καλό. Στόχος της 4 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

5 εἶναι ἡ ἐναντίωση καὶ ἡ ἀποδέσμευσή της ἀπὸ κάθε τι ἄλλο, ἐπιθυμεῖ νὰ εἶναι ἀπόλυτη. Θέλει νὰ διαρρήξει κάθε σχέση καὶ κάθε ἀναφορά, ἐκτὸς τοῦ ἑαυτοῦ της. Ἄν λάβουμε ὑπόψη ὅτι στὸ σύμπαν δὲν νοεῖται κάτι, οὔτε ὑπάρχει κάτι ἀπόλυτο, καὶ χωρὶς ἀναφορά. Μὲ ἕνα ἁπλὸ παράδειγμα ὁ Ἰωάννης ὀνομάζεται Ἰωάννης καὶ τὸν διαφοροποιεῖ ἀπὸ τὸν Πέτρο, τὸν Κώστα κ.ο.κ. ἄν ὑπῆρχε μόνον ὁ Ἰωάννης τὶ θὰ σήμαινε τὸ ὄνομα Ἰωάννης, ἑπομένως στὸν κόσμο τὰ πάντα ὑπάρχουν σὲ ἀναφορά... Ἡ θέληση τοῦ ἥρωα τοῦ ὑπογείου γίνεται ἀπόλυτη καὶ αὐτὸ ἔχει ὡς συνέπεια ἡ θέληση νὰ ὁδηγεῖται στὸ μηδέν. Αὐτὸ ἐξηγεῖ γιατὶ ἡ θέληση γίνεται καταστροφικὴ καὶ προκαλεῖ μόνον χάος. Ἡ ἀπόλυτη ἀνάγκη ποὺ ἔχει ὁ ἥρωας νὰ αὐτοβεβαιωθεῖ ὁδηγεῖται στὴν ἄρνηση ὅλων. Ἀφοῦ ἡ θέληση ὁδηγήθηκε στὸ μηδὲν μετατρέπεται, εὔκολα, σὲ θέληση καταστροφῆς καὶ χάους. Τὰ δεινὰ ποὺ προκαλεῖ αὐτὴ ἡ θέληση δὲν πηγάζουν ἀπὸ σαδισμὸ ἀλλά, διότι ἡ θέληση ἐπιθυμεῖ νὰ αὐτοβεβαιωθεῖ. Τὸ ἐγὼ ἐκφράζεται μὲ τὴν θέλησή του καὶ ἡ θέλησή του εἶναι τρόπος αὐτοβεβαίωσης. Σύμφωνα μὲ τὸν Νίτσε ἡ ζωὴ εἶναι θέληση γιὰ δύναμη. Ἡ πρόταση (ἀπόφανση) αὐτὴ τοῦ Νίτσε δὲν σημαίνει, ὅτι ὁδηγεῖται ἡ θέληση πρὸς τὸ μηδέν, διότι ὁ Νίτσε ἐπιθυμεῖ νὰ καταστρέψει, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἀναδημιουργήσει, ἀφοῦ, προηγουμένως, καταστρέψει τὸ ὑπάρχον. Ὁ Νίτσε ἀγαπᾶ τὴν ζωὴ καὶ τὴν δημιουργία, ὅπως αὐτὸς θεωρεῖ ὅτι μπορεῖ νὰ γίνει αὐτὸ πραγματικότητα. Σὲ ἀντίθεση ὁ ἥρωας θέλει νὰ καταστρέφει γιατὶ θέλει μόνον γιὰ νὰ θέλει καὶ ἀγαπᾶ μόνον τὸν ἑαυτόν της. Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Κατὰ τὴν διδασκαλία τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι τμῆμα τοῦ εἶναι, ἀλλὰ μέρος του. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι θεῖον δημιούργημα καὶ ἔχει τὸ νοερὸν καὶ τὸ αὐτεξούσιον, τὰ ὁποῖα ἀναδεικνύουν αὐτὸν ὡς πρόσωπον. Ἔχοντας ὁ ἄνθρωπος τὸ κατ εἰκόνα καὶ καθ ὁμοίωσιν τείνει πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Τὸν έπιθυμεῖ. Ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ πρὸς τὸν Θεὸν φορά του εἶναι τὸ μόνο γεγονὸς ποὺ δημιουργεῖ στὸν ἄνθρωπο πληρότητα. Ἡ ἀπουσία τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον, δὲν τὸν ὁδηγεῖ στὴν ἀνεξαρτησία, ὅπως ἐσφαμένως, θεωρεῖται ἀπὸ πολλούς, ἀλλὰ τὸν ὁδηγεῖ στὴν ἀπομάκρυνση καὶ τὴν κοινωνία τοῦ εἶναι, ἀπὸ τὴν σχέση μὲ τὰ ἄλλα ὄντα. Ἡ κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ καθίσταται προβληματική. Ἡ ἀφήγηση τῆς Γενέσεως (κεφ. 3) μᾶς περιγράφει τὴν ἀπαρχὴ τῆς αὐτομόλυσης τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος βιώνει ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἐπεθύμησε νὰ γίνει Θεὸς τὴν κατάσταση τῆς γύμνιας του: καὶ διηνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν δύο καὶ ἔγνωσαν ὅτι γυμνοὶ ἦσαν (Γεν. 3, 7). Ἡ καθημέραν βιώση τῆς γύμνιας ἐκ μέρους τοῦ ἀνθρώπου δὲν γίνεται αἰτὶα ἐπανασύνδεσής του μὲ τὸ θεῖον, ἀλλὰ ἐμμένει στὴν λανθασμένη του ἀπόφαση νὰ ἀπομακρυνθεῖ ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἡ ἐπιθυμία ὡς θεοὶ ἔσεσθαι γίνεται ἡ νέα φύση τοῦ ἀνθρώπου καὶ γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ τὸ κατ εἰκόνα καὶ καθ ὁμοίωσιν ἀμαυρώθηκε. Ἡ ἀμαύρωση αὐτὴ συντελεῖ, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ προσπαθεῖ νὰ γίνει ἀπὸ φύση πρόσωπον μόνος, ἀνεξάρτητος ἄνευ Θεοῦ. Χάραξε νέα πορεία ὁ ἄνθρωπος, ἡ ὁποία πιστεύει ὅτι θὰ τὸν ὁδηγήσει ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

6 στὴν κατάκτηση τῆς πολυπόθητης ἀνεξαρτησίας καὶ αὐτονομίας. Παρὰ τὶς συνεχεῖς του ἀποτυχίες ὁ ἄνθρωπος ἐξακολουθεῖ νὰ πορεύεται στὴν ὁδό, πού, γνωστόν ἤδη, τὸν ὁδηγεῖ στὴν αὐτοκαταστροφή, ἀπόδειξη καὶ αὐτὸ τῆς μεγάλης βλάβης τοῦ νοεροῦ τοῦ ἀνθρώπου, στὸ ὁποῖο περιλαμβάνεται καὶ τὸ λογικό. Ἡ ἀκατασίγαστη δίψα τοῦ ἀνθρώπου τῆς πτώσεως γιὰ αὐτοτέλεια τὸν ὁδήγησε στὸν Ἀτομικισμό (ἀτομικισμὸς εἶναι ἡ ἰδεολογία σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία τὸ ἄτομο ἔχει τὸν πρωτεύοντα ρόλο ἔναντι τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ συνόλου, ἀπὸ τὸν Ἀτομικισμό γεννήθηκε ὁ Φιλελευθερισμός). Ἡ ἰδεολογία αὐτὴ μᾶς ἐξηγεῖ, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ μεμονωμένο ἄτομο νὰ τίθεται ἔναντι τοῦ συνόλου, καὶ νὰ ἀδιαφορεῖ γιὰ κάθε κοινωνικὴ ἀξία, ἐξηγεῖ πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐξαγοράζεται, νὰ μετατρέπεται σὲ ἄβουλο ὄργανο, νὰ γίνεται βασανιστὴς τῶν συνανθρώπων του, νὰ γελοιοποιεῖται, νὰ εὐτελίζεται, νὰ καταπατᾶ, ἀναίσχυντα, κάθε ἠθικὴ ἀξία, γιατὶ κύριο καὶ οὐσιῶδες χαρακτηριστικό τοῦ Ἀτομισμοῦ εἶναι ἡ ἀντικοινωνικὴ συμπεριφορά. Ἡ κατάσταση τὴν ὁποία ζοῦμε ἐξηγεῖται, εὔκολα, ἄν ἔχουμε ὑπόψη ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς μας ἐπικροτοῦν τὸν Ἀτομικισμό. Στὴν μέρες μας βιώνουμε τὰ ἀποτελέσματά του, ποὺ θὰ εἶναι μιὰ ὁλοκληρωτικὴ καταστροφὴ τῆς κοινωνίας. Ὁ Χριστιανισμὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ θωράκισε τὶς κοινωνίες μὲ νόμους καὶ θεσμοὺς ποὺ προστάτευαν τὴν ἴδια τὴν κοινωνία. Ὅσο περισσότερο ἀποχριστιανοποιεῖται ἡ κοινωνία, τόσο περισσότερες κοινωνικὲς παροχὲς θὰ καταργοῦνται, ἀλλὰ καὶ θὰ θεωροῦνται ἀκατανόητες καὶ παράλογες. Τὸ ἄτομο στὴν ἐποχὴ τῆς Ἀτομοκρατίας ἀδιαφορεῖ γιὰ τὸ σύνολο καὶ ἡ κοινωνία, γιὰ τὸν ὑπέρμαχο τῆς ἀτομοκρατίας, εἶναι ἄνευ σημασίας. Αὐτὸ ἐξηγεῖ τὴν διάλυση τοῦ κοινωνικοῦ ἱστοῦ καὶ κάθε κοινωνικῆς προστασίας τῶν ἀτόμων. Ὁ κοινωνισμὸς θέλει νὰ παράσχει ὑποστήριξη σὲ ὅλα τὰ μέλη τῆς κοινωνίας, ἀντιθέτως, ἡ Ἀτομοκρατία ἀδιαφορεῖ πλήρως γιὰ τὴν κοινωνία. Ἡ Ἐκκλησία, ὅπως διαβάζουμε στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, εἶχε δημιουργήσει τὶς ἀγάπες (ὅπου οἱ πιστοὶ ἔτρωγαν σὲ κοινὴ τράπεζα) ὄχι μόνον γιὰ νὰ παράσχει φαγητὸ στοὺς πτωχοὺς ἀδελφούς, ἀλλὰ, διότι αὐτὴ ἡ πράξη ἐξέφραζε τὴν πίστη της, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλη, παρὰ ἡ κοινωνία μετὰ τοῦ Χριστοῦ καὶ ὅλων τῶν πιστῶν μεταξύ τους. Ἡ δημιουργία μιᾶς κοινωνίας. διότι, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ Σάββας Μιχαὴλ σχολιάζοντας τὴν Ἠθικὴ τοῦ Σπινόζα στὸ βιβλίο του Μορφὲς τοῦ Μεσσιανικοῦ «ἴσα - ἴσα αὐτὸ ἦταν ποὺ ἔψαχνε ὁ Σπινόζα σχεδιάζοντας μιὰ Ἠθικὴ μὲ κέντρο ὄχι τὴν Ταυτότητα, ἀλλὰ τὴν ἐπανάκληση τῆς Ὑποστάσης (Substantia). Αὐτὴ ἡ ἐπαναπόκτηση δὲν μπορεῖ νὰ τεθεῖ παρὰ μὲ τοὺς ὅρους μιᾶς νέας συλλογικότητας, μιᾶς νέας Κοινότητας, χωρὶς ἀποκλεισμούς, μιᾶς ἀληθινῆς κοινοκτημοσύνης τῶν ὑλικῶν καὶ πνευματικῶν ἀγαθῶν». Παρὰ τὴν διαφορὰ τῆς ὁρολογίας ὁ στόχος εἶναι ὁ ἴδιος. Ὁ κάθε πιστὸς στὴν Εὐχαριστία κοινωνεῖ τοῦ Χριστοῦ καὶ μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ὅλοι κοινωνοῦντες κοινωνοῦν μεταξύ τους. Οἱ πιστοὶ δὲν εἶναι, πλέον, ἄτομα ἀλλὰ μία κοινωνία. Ἐὰν ὁ μετέχων τῆς Εὐχαριστίας πιστὸς δὲν γίνεται μέλος τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ μένει ἄτομον, τότε ἡ Εὐχαριστία γιαυτὸν δὲν ἔχει κανένα νόημα, ἤ εἶναι μιὰ μαγικὴ πράξη. Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος βαδίζει πρὸς τὴν καταστροφή, ἐν γνώσει του, ἀπέτυχε νὰ ἀναγάγαγει τὸν ἑαυτόν του σὲ θεό, ἄν καὶ πρὸς στιγμὴν ἡ ἀνάπτυξη τῆς τεχνολογίας τοῦ ἔδωσε τὴν ψευδαίσθηση ὅτι μπορεῖ νὰ τὸ πραγματοποιήσει. Ἡ σωτηρία του θὰ εἶναι νὰ ἀποδεχθεῖ ὅτι πρόσωπον θὰ γίνει, μόνον, ὅταν κοινωνήσει μὲ τοῦ Προσώπου-Θεοῦ καὶ μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους: «ὅπου οὐκ ἔνι Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν Χριστό» (Κολ. 3, 11). 6 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

7 ΒΛΑΣΙΟΣ ΠΑΣΚΑΛ Σκέψεις 3. Δύο ἄκρα: ἀπόκλειση τῆς λογικῆς, ἀποδοχή, μόνον, τῆς λογικῆς. 4. Ἐὰν θέτουμε κάθε πρᾶγμα ὑπὸ τὴν λογική, ἡ πίστη μας δὲν θὰ ἔχει τίποτα τὸ μυστηριῶδες καὶ ὑπερφυσικό. Ἐὰν ἀρνηθοῦμε τὶς ἀρχὲς τῆς λογικῆς ἡ πίστη μας θὰ εἶναι παράλογη καὶ γελοία. ΣΧΟΛΙΑ: Πόσο δίκιο ἔχει ὁ μεγάλος μαθηματικὸς καὶ φυσικὸς Πασκάλ, ἀλλὰ προπάντων, πιστὸς χριστιανὸς Πασκάλ. Ὁ ἄνθρωπος πολλὲς φορὲς ἀρέσκεται νὰ κινεῖται στὰ ἄκρα, διότι ἡ ἰσορροπία εἶναι δύσκολη. Ἡ ἰσορροπία ἀπαιτεῖ συνεχὴ ἐγρήγορση, προσπάθεια καὶ κόπο. Ἡ ραθυμία τοῦ σώματος, καί, κυρίως τοῦ πνεύματος εἶναι αὐτὸ ποὺ χαρακτηρίζει τὸν ἄνθρωπο. Ἡ ἀνάπτυξη τῆς τεχνολογίας ἔκανε τὸν σύγχρονο ἄνθρωπο περισσότερο, ἀπὸ κάθε ἄλλη ἐποχή, ράθυμο και, ἰδίως, γιὰ τὴν πνευματική του καλλιέργεια. Ἡ λογική, σύμφωνα μὲ τὸν Πασκάλ, δὲν μπορεῖ οὔτε νὰ κυριαρχεῖ στὴν πίστη, ἀλλὰ καὶ οὔτε νὰ ἀπουσιάζει. Στὴν πρώτη περίπτωση, ὅπου θὰ ὑποταχθοῦν τὰ πάντα στὴ λογική, τότε αὐτὴ θὰ μεταβληθεῖ σὲ ἕνα λογικὸ κατασκεύασμα καὶ ὁ ἄνθρωπος θὰ λατρεύει τὀ δημιούργημά του, τὸ εἴδωλό του, τὸν ἑαυτό του. Ἑπομένως, θὰ εὑρίσκεται μέσα στὴ πλάνη. Στὴν δεύτερη περίπτωση, ἄν ἀποκλείσουμε τὴν λογικὴ θὰ εἴμαστε αὐτοὶ ποὺ θὰ γελοιοποιοῦμε τὴν πίστη. Γιὰ παράδειγμα, φθάνει στὸ σημεῖο τῆς γελοιότητας νὰ ἐπι- κροτεῖ καὶ νὰ κηρύσσει ὡς ἀλήθεια, ψευδῆ θαύματα, φαντασιώσεις γιὰ ὁράματα, διαστρεβλωμένη τὴν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν λόγων τῶν Πατέρων, ποὺ ἄλλοτε γίνονται ἀπὸ ἀφελεῖς καὶ ἄλλοτε ἐπικίνδυνους ἐκμεταλλευτές τῆς πίστης τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἐπαγρύπνηση γιὰ τὴν διατήρηση τῆς ἰσορροπίας, ὥστε ἡ πίστη νὰ μένει ἀνόθευτη ἀπὸ κάθε παραχάραξη, διότι ὁ πλέον ἐπικίνδυνος ἐχθρὸς τῆς πίστης δὲν εἶναι ὁ ἄθεος, ἀξίζει νὰ ἀναφέρουμε ἐκείνο ποὺ ἐλεγε ὁ Ἔρνστ Μπλὸχ (Γερμανὸς φιλόσοφος): μόνον ὁ χριστιανὸς μπορεῖ νὰ γίνει ἄθεος καὶ μόνον ὁ ἄθεος μπορεῖ νὰ γίνει χριστιανός, στὸ βιβλίο του Ἀθεϊσμὸς στὸν χριστιανισμό ἀλλὰ ὁ παραχαράχτης, εἶναι ἀδιάλειπτος ἀγώνας τῶν πραγματικῶν πιστῶν. Πρέπει πάντοτε νὰ ἐνθυμούμεθα τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ πρόσεχετε ἀπὸ τοὺς λύκους ποῦ σᾶς πλησιάζουν μὲ ἔνδυμα προβάτου: προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν οἵτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασιν προβάτων ἔσωθεν δὲ εἰσι λύκοι ἅρπαγες (Ματθ. ζ, 15). Οἱ παραχαράχτες αὐτοὶ ἀποσκοποῦν στὸ ὑλικὸ κέρδος ἤ τὴν χειραγώγηση ἤ, πιθανῶς, καὶ στὰ δύο. ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

8 ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ Τελευταίως, πολλὰ δημοσιεύματα ξένων ἐφημερίδων ἐμφανίζουν νὰ ὑπάρχει στὴν Δυτικὴ Εὐρώπη, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀμερικὴ μιὰ ἐπικριτικὴ στάση τῶν Εὐρωπαίων καὶ Ἀμερικανῶν, δῆθεν, πολιτῶν στὴν πραγματικότητα τῶν μισθωτῶν ἔναντι τῶν Ἑλλήνων. Θεωροῦνται ἀπὸ τοὺς δημοσιογράφους αὐτοὺς οἱ Ἕλληνες ὡς ἀφερέγγυοι καὶ διεφθαρμένοι. Τὴν θέση αὐτή, τὴν καλλιέργησαν καὶ ἀναπαρήγαγαν, ἐκτελοῦντες χρέη ἀναμεταδότου, οἱ «ἡμέτεροι καὶ οὐχ ἡμέτεροι», καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ γεμίζει τὶς καρδιές μας μὲ πικρία. Τὰ δημοσιεύματα αὐτὰ δὲν ἀντανακλοῦν τὴν ἀλήθεια, ἀλλά πρόκειτια γιὰ μιὰ κατασκευασμένη «ἀλήθεια» ὁρισμένων, γιὰ τὴν ὁποία θέλουν νὰ μᾶς πείσουν ὅτι εἶναι γενικὴ ἄποψη. Εὐτυχῶς, δὲν ἀληθεύει τίποτα ἀπὸ ὅλα αὐτά, διότι ἔχουμε κείμενα τὰ ὁποῖα τοὺς διαψεύδουν κατηγορηματικά, καὶ τὰ ὁποῖα παραθέτουμε. Τὸ πρῶτο κείμενο ἀνήκει στὸν Γερμανὸ (βαυαρικῆς καταγωγῆς) J. Holzner, ἐξαίρετο θεολόγο τοῦ ὁποίου τὸ σύγγραμμα Παῦλος μεταφράσθηκε στὰ ἑλληνικὰ ἀπὸ τὸν ἀρχιεπίσκοπο Ἱερώνυμο Κοτσώνη. Ὁ πρόλογος αὐτὸς ἔχει γραφεῖ, είδικά, γιὰ τὴν ἑλληνικὴ ἔκδοση: «Διαρκοῦσε ἀκόμα ὁ τελευταῖος Παγκόσμιος πόλεμος, ὅταν μοῦ ζητήθηκε νὰ δώσω τὴν ἄδεια νὰ μεταφρασθῆ αὐτὸ τὸ ἔργο ἑλληνικά. Σήμερα, ὕστερ ἀπὸ τρία χρόνια, ἐντελῶς ἀπροσδόκητα, θὰ ἐκπληρωθῆ αὐτὴ ἡ ἐπιθυμία. Σ αὐτὸ διακρίνω ἕνα σημάδι τοῦ μεγαλείου τοῦ ἐλληνικοῦ πνεύματος ποὺ ἔχει τὴν δύναμι νὰ ἀνυψώνεται πιὸ πάνω ἀπὸ τὶς πικρόχολες ἀναμνήσεις. Ὁ συγγραφέας ἀπὸ νέος εἶναι φίλος καὶ θαυμαστὴς τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι παιδὶ τοῦ βαυαρικοῦ λαοῦ, ποὺ ὁ μεγάλος βασιλεὺς του Λουδοβῖκος ὁ Α διεκόσμησε τὸ ἀνάκτορό του μὲ ζωγραφικοὺς πίνακες, ποὺ εἶχαν ὡς θέμα τὸν ἑλληνικὸ ἀπελευθερωτικὸ ἀγῶνα, καὶ ποὺ ὁ γιός του ὁ Ὄθων ἔγινε πρῶτος βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος. Τὴν ἀφιέρωσι τοῦ βιβλίου αὐτοῦ στὸν εὐγενικὸ ἑλληνικὸ λαὸ τὴν αἰσθάνομαι, συγχρόνως, καὶ ὡς πρᾶξιν ἐξιλεώσεως καὶ ἐπανορθώσεως, γιὰ τὸ ἄδικο ποὺ τοῦ ἔγινε, καὶ ὡς δεῖγμα εὐγνωμοσύνης τοῦ γερμανικοῦ πνεύματος πρὸς τὴν ἀθάνατη Ἑλλάδα. Καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ ὁ ἴδιος δὲν εἶμαι ἐξουσιοδοτημένος νὰ τὸ κάμω, γι αὐτό, αὐτὴ τὴν διπλῆ ἐκδήλωσι τὴν ἀποθέ- τω στὰ χέρια τοῦ μεγάλου συμφιλιωτοῦ τῶν Ἐθνῶν, τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ποὺ μὲ τὴν ἴδια ἀγάπη ἀγκάλιαζε ὅλους τοὺς λαούς. Εἴθε ὁ μεγαλόψυχος ἑλληνικός λαός, μὲ τὴν ἀνάμνησι αὐτῶν ποὺ ἔχει προσφέρει ἡ γερμανικὴ ἐπιστήμη γιὰ τὴν ἔρευνα τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, νὰ συγχωρήσῃ τὸ λαό μας γιὰ τὶς ἀδικίες ποὺ τοῦ ἔκαμε. Ὁ σημερινὸς κόσμος κινδυνεύει νὰ βυθισθῇ καὶ πάλι στὸ σκοτάδι τῆς βαρβαρότητος καὶ πάλι νὰ ὑποταχθῇ στὴν ἀσιατικὴ ἐπικράτησι, ἀπ τὴν ὁποία ἡ Ἑλλάς, κατὰ τοὺς περσικοὺς πολέμους, ἔσωσε τὴν Δύσι. Αὐτὸ τὸν κίνδυνο θὰ μπορέσωμε νὰ τὸν κατανικήσωμε μόνον ἄν ξαναγίνωμε Ἕλληνες, καὶ ὅπως λέγει ὁ Πλάτων στὴν ἀθάνατη Ἑβδόμη ἐπιστολή του «μέσα ἀπὸ τὰ συντρίμμια τῆς πολιτικῆς νὰ ἰδοῦμε τὸ βασίλειο τοῦ αἰωνίου». Ἡ σωτηρία τοῦ κόσμου ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ μόνον ἄν ξαναγεννηθῇ «ὁ καινούργιος ἄνθρωπος», ὅπου «βἀρβαρος καὶ ἕλλην» θὰ γίνωνται ἕνα, μὲσῳ Ἐκείνου ποὺ εἶναι «πάντα καὶ ἐν πᾶσιν Χριστός» (Κολ. γ, 11). Αὐτὸ εἶναι ὁ χριστιανικὸς ἀνθρωπισμός, ποὺ τὸν ἐκήρυξαν ἄνθρωποι ὅπως Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεὺς καὶ ὁ Ὠριγένης, καὶ ποὺ ὁ Παῦλος στὴν πρὸς Φιλιππησίους Ἐπιστολή (δ, 8), τὸν ἐθεμελίωσε πρῶτος, ἐκθέτοντας τὸ πρόγραμμα τῆς χριστιανικῆς εὐγενείας: «ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὁσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα, εἴ τις ἀρετὴ καὶ εἴ τις ἔπαινος, ταῦτα λογίζεσθε». Τὸ δεύτερο κείμενο ποὺ θὰ παραθέσουμε προέρχεται ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Paul Decharme, Μυθολογία τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδος, Στὴν εἰσαγωγή τοῦ ἔργου του ἀναφέρει καὶ τὰ ἑξῆς: «Ἐπειδὴ δὲ εἶχον συναίσθησιν τῆς ἰδίας ἀξίας καὶ εὐγενείας (ἐννοοῦνται οἱ Ἕλληνες), ἀπέδοσαν εἰς τὰ θεῖα πλάσματα ἀνθρωπίνην μορφήν, ἤτοι τὰ χαρακτηριστικὰ αὐτὰ τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς τῆς καλλίστης ἥτις ἔζησε ποτὲ ὑπὸ τὸν οὐρανόν». Αὐτὰ ἔγραψα περὶ τῶν Ἑλλήνων συγγραφεῖς καλλιεργημένοι καὶ γνῶστες τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ καὶ ὁμολογοῦν ταὸν θαυμασμό τους γιὰ τὸν Ἑλληνικὸ πολιτισμό. Ὅσα γράφουν ἄνθρωποι στερούμενοι παιδείας και, πιθανῶς, ὑποβοβλιμαῖα, ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι δὲν ἔχουν καμία άξία, ἀλλὰ ἐξυπηρετοῦν σκοτεινοὺς σκοπούς. 8 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

9 Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (Ε Α) ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Στὴν Ἑλλάδα οἱ σχέσεις ἀνάμεσα στὸν Χριστιανισμὸ καὶ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα ἀναλύονται στὸ πλαίσιο τοῦ Νομικοῦ θετικισμοῦ ποὺ κυριαρχεῖ στὴν ἐπιστημονικὴ σκέψη. Ἐπειδὴ ἀγνοεῖται στὴν Ἑλλάδα ἡ πρόσφατη ἐρευνητικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ ἐξέλιξη ἐπὶ τοῦ θέματος, ἡ ἀπόφαση ποὺ κατωτέρω παραθέτουμε αἰφνιδίασε τοὺς πάντες. Εἶχε καλλιεργηθεῖ ἡ ἀντίληψη ὅτι ἡ παρουσία θρησκευτικῶν συμβόλων στὶς Σχολικὲς αἴθουσες, ἤ ὁ ὁμολογιακὸς χαρακτήρας τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν στὰ Σχολεῖα εἶναι ἀναχρονισμός, τὸν ὁποῖο ἀργὰ ἤ γρήγορα θὰ κληθοῦμε νὰ τὸν ἐγκαταλείψουμε ἐν ὀνόματι τῆς Εὐρώπης. Ἀντίθετα, στὴν Εὐρώπη ἔννοιες ὅπως κοσμικότητα, λαϊκότητα (laicité) γίνονται ἀντικείμενο κριτικῆς καὶ σήμερα τείνει στὴν Γαλλία νὰ ἐπικρατήσει ἡ ἔννοια τῆς ἀνοιχτῆς στὸ θρησκευτικὸ πεδίο κοσμικότητας (laicité ouverte) δηλαδή, γίνεται εὐρύτερα δεκτὴ ἡ πνευματικὴ καὶ χριστολογικὴ πλευρὰ τῆς ἔννοιας τῶν ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ἡ ἀπόφαση τοῦ ΕΔΔΑ, βεβαίως, δὲν χαρακτηρίζεται ἀπὸ ὑψιπετεῖς προσεγγίσεις, ἐντάσσεται στὴν στυγνὴ θετικιστική, σύγχρονη νομικὴ σκέψη. Παρὰ ταῦτα, μὲ τὴν ἀπόφαση ἐπιφέρεται ἀποφασιστικὸ πλῆγμα στὴν ἀντίληψη τῆς «οὐδετεροθρησκείας», ἡ ὁποία ὑπῆρξε ἀκραία ἔκφραση τοῦ Διαφωτισμοῦ. Τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο καθιερώνει τὴν ἀρχὴ τῆς ἀναφορικότητας κάθε Κράτους στὸ ἱστορικό-νομικό του παρελθὸν τὸ ὁποῖο μπορεῖ, πλέον, νὰ διδάσκεται, ἀκωλύτως, καὶ ὑπὸ μορφὴ κατήχησης. Στὴν συνέχεια παρουσιάζουμε σὲ μετάφραση τὸ κείμενο τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Στὸ ἑπόμενο τεῦχος θὰ καταθέσουμε τοὺς προβληματισμούς μας ἀπὸ τὴν ἀπόφαση. ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ 57. Κατὰ πρῶτο λόγο τὸ Δικαστήριο παρατηρεῖ ὅτι τὸ μόνον ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἀνακύπτει, ὑπὸ τὸ φῶς τῶν περιστάσεων τῆς ὑποθέσεως, εἶναι ἐκεῖνο τοῦ συμβιβαστοῦ τῆς παρουσίας τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς σχολικὲς αἴθουσες τῶν Ἰταλικῶν Δημοσίων Σχολείων πρὸς τὰ ἄρθρα 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 καὶ 9 τῆς Συμβάσεως. Ἑπομένως, στὴν ὑπόθεση αὐτὴ δὲν ἀπαιτεῖται ἡ ἐξέταση τοῦ ζητήματος τῆς παρουσίας τοῦ Ἐσταυρωμένου σὲ ἄλλους χώρους πλὴν τῶν Δημοσίων Σχολείων. Οὔτε πρόκειται τὸ Δικαστήριο νὰ ἀποφανθεῖ ἐπὶ τοῦ συμβιβαστοῦ τῆς παρουσίας τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς Δημόσιες αἴθουσες πρὸς τὴν ἀρχὴ τοῦ Λαϊκοῦ (κοσμικοῦ Κράτους, ὅπως αὐτὸ καθιερώνεται στὸ Ἰταλικὸ Δίκαιο. 58. Δεύτερον, τὸ Δικαστήριο τονίζει ὅτι οἱ ὑποστηρικτὲς τοῦ Λαϊκοῦ (κοσμικοῦ) κράτους ἰσχυρίζονται ὅτι ἐπικαλοῦνται ἀπόψεις προσεγγίζουσες τὸν «βαθμὸ δυνάμεως, σοβαρότητος, συναφείας καὶ σπουδαιότητος» ποὺ ἀπαιτεῖται, ὥστε νὰ θεωρηθοῦν «πεποιθήσεις» κατὰ τὴν ἔννοια τῶν ἄρθρων 9 τῆς Συμβάσεως καὶ 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 (ἀπόφαση Cambell καὶ Cosans κατὰ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς , Σειρὰ Α Νο 48 36). Εἰδικότερα, οἱ ἀπόψεις τους πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς «φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις» κατὰ τὴν ἔννοια τῆς δεύτερης φράσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 ἐφόσον ἀξίζουν «σεβασμὸ σὲ μιὰ δημοκρατικὴ κοινωνία» δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστες μὲ τὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια καὶ δὲν παραβιάζουν τὸ θεμειλιῶδες δικαίωμα τοῦ παιδιοῦ στὴν ἐκπαίδευση. ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

10 1. Ἡ περίπτωση τῆς πρώτης προσφεύγουσας Α. Γενικὲς ἀρχές 59. Τὸ Δικαστήριο ἐπαναλαμβάνει ὅτι στὸ θέμα τῆς Παιδείας καὶ τῆς Διδασκαλίας τὸ ἄρθρο 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 ἀποτελεῖ κατ ἀρχὴν «lex specialis» σὲ σχέση μὲ τὸ ἄρθρο 9 τῆς Συμβάσεως. Τοῦτο ἰσχύει τοὐλάχιστον ὅπου, ὅπως στὴν παροῦσα ὑπόθεση, ἀνακύπτει ὑποχρέωση τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν τὴν ὁποία θεσπίζει ἡ δεύτερη φράση τοῦ ἄρθρου 2 νὰ σεβασθοῦν, κατὰ τὴν ἄσκηση τῶν Ἁρμοδιοτήτων ποὺ ἀναλαμβάνουν στὸν τομέα αὐτόν, τὸ δικαίωμα τῶν γονέων νὰ ἐξασφαλίσουν αὐτὴν τὴν παιδεία καὶ διδασκαλία σύμφωνα μὲ τὶς δικές τους θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις. (Ἀπόφαση τῆς ὑπόθ. Folgero καὶ ἄλλοι κατὰ Νορβηγίας, προσφυγὴ ὑπ ἀριθμ. 1547/02 CEDH 2007 VIII 84. Ἑπομένως, πρέπει νὰ ἐξετασθεῖ ὁ προβαλλόμενος ἐν προκειμένῳ λόγος, κυρίως, ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῆς δεύτερης φράσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 (ἰδέ, ἐπίσης, ἀπόφαση τῆς ὑπόθ. Appel Irrgang καὶ ἄλλοι κατὰ τῆς Γερμανίας, προσφυγὴ ὑπ ἀριθμ CEDH 2009). 60. Ἐν τούτοις, ἡ φράση πρέπει νὰ ἀναγνωσθεῖ ὄχι μόνον ὑπὸ τὸ φῶς τῆς πρώτης φράσεως τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ἀλλά, ἐπίσης, καὶ ἰδίως, τοῦ ἄρθρου 9 τῆς Συμβάσεως (ἰδὲ, γιὰ παράδειγμα, τὴν ἀπόφαση Folgero ὡς ἀνωτέρω 84 ἡ ὁποία ἐγγυᾶται τὴν ἐλευθερία τῆς σκέψεως, τῆς συνειδήσεως, καὶ τῆς θρησκείας συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ μὴ ἀνήκειν σὲ καμία θρησκεία καὶ ἡ ὁποία ἐπιβάλλει στὰ συμβαλλόμενα Κράτη ἕνα «καθῆκον οὐδετερότητας καὶ ἀμεροληψίας». Μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια, πρέπει νὰ ἐπισημανθεῖ ὅτι τὰ Κράτη ἔχουν τὴν εὐθύνη νὰ ἐξασφαλίζουν, μὲ οὐδετερότητα καὶ ἀμεροληψία, τὴν ἄσκηση τῶν διαφόρων θρησκειῶν, θρησκευμάτων καὶ πίστεων. Ὁ ρόλος τους εἶναι νὰ συμβάλουν στὴν ἐμπέδωση τῆς δημοσίας τάξεως, τὴν θρησκευτικὴ ἁρμονική συνύπαρξη καὶ ἀνοχὴ σὲ μία δημοκρατικὴ κοινωνία, ἰδίως, μεταξὺ ἀντιτιθεμένων ὁμάδων (ἰδέ, γιὰ παράδειγμα τὴν ἀπόφαση τῆς τῆς Leyla Sahin κατὰ Τουρκίας [GC] CEDH 2005 XO 107). Τοῦτο ἀφορᾶ ἀφενὸς τὶς σχέσεις μεταξὺ πιστῶν καὶ μὴ πιστῶν καὶ ἀφετέρου τὶς σχέσεις μεταξὺ τῶν ὀπαδῶν τῶν διαφόρων θρησκειῶν, θρησκευμάτων καὶ πίστεων. 61. Ἡ λέξη «σεβασμός» στὸ ἄρθρο 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 σημαίνει, περισσότερον, ἀπὸ τὴν «ἀναγνώριση» ἤ τὸ «λαμβάνειν ὑπ ὄψιν». Πέρα ἀπὸ τὴν ἀνάληψη μιᾶς περισσότερο ἀρνητικῆς ὑποχρέωσης, ὁ «σεβασμός» συνεπάγεται τὴν ἀνάληψη μιᾶς θετικῆς ὑποχρέωσης ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ Κράτους (ἰδέ, ὑπόθεση Cambell καὶ Cosans ὡς ἀνωτέρω 37). Ἐν τούτοις, οἱ ἀπαιτήσεις τῆς ἔννοιας τοῦ «σεβασμοῦ» ἡ ὁποία ἐμφανίζεται, ἐπίσης, στὸ ἄρθρο 8 τῆς Συμβάσεως, ποικίλλουν πολὺ ἀπὸ τὴν μία ὑπόθεση στὴν ἄλλη, δοθείσης τῆς διαφοροποιήσεως τῶν ἀκολουθουμένων πρακτικῶν καὶ τῶν ὑφισταμένων ὅρων στὰ συμβαλλόμενα Κράτη. Ὡς ἀποτέλεσμα, τὰ συμβαλλόμενα Κράτη ἀπολαμβάνουν ἑνὸς εὐρέως περιθωρίου ἐκτιμήσεως στὸν καθορισμὸ τῶν μέτρων ποὺ πρέπει νὰ λάβουν γιὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὸν σεβασμὸ τῆς Συμβάσεως ἐν σχέσει πρὸς τὶς ἀνάγκες καὶ τοὺς πόρους τῆς Κοινωνίας καὶ τῶν ἀτόμων. Στὸ πλαίσιο τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 ἡ ἀντίληψη αὐτὴ σημαίνει, εἰδικῶς, ὅτι ἡ διάταξη αὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἑρμηνευθεῖ ὡς ἐπιτρέπουσα στοὺς γονεῖς νὰ ἀπαιτήσουν ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ τοὺς παράσχει μιὰ ἰδιαίτερη μορφὴ διδασκαλίας (ἰδὲ ἀπόφαση ἐπὶ τοῦ παραδεκτοῦ Bulski κατὰ Πολωνίας προσφυγὴ ὑπ ἀριθμ /99 καὶ 31888/02). 62. Τὸ Δικαστήριο ἀναφέρεται, ἐπίσης, στὴν Νομολογία τοῦ ἐπὶ τῆς θέσεως τῆς θρησκείας στὸ Σχολικὸ Πρόγραμμα (ἰδέ, κυρίως, τὶς ἀποφάσεις τῆς ὑπόθ. Kjeldsen, Busk Mudsen καὶ Pedersen κατὰ τῆς Δανίας Σειρὰ Α Νο ὡς ἄνω 84 καὶ τῆς ὑπόθ. Hassan καὶ Eylem Zengin κατὰ Τουρκίας προσφυγὴ ὑπ ἀριθμ. 1448/04 CEDH 2007 ΧΙ 51-52). 10 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

11 Σύμφωνα μὲ αὐτὴ τὴν Νομολογία ὁ καθορισμὸς τῆς ἀναμορφώσεως τοῦ Προγράμματος Σπουδῶν ἀνήκει στὴν ἁρμοδιότητα τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν. Δὲν ἀνήκει, κατ ἀρχήν, στὸ Δικαστήριο νὰ ἀποφανθεῖ ἐπὶ παρομοίων ζητημάτων, καθὼς οἱ λύσεις ἐνδέχεται θεμιτῶς νὰ ποικίλλουν συμφώνως μὲ τὰ Κράτη καὶ τὶς ἐποχές. Ἰδιαίτερα, ἡ δεύτερη φράση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 δὲν ἐμποδίζει τὰ Κράτη νὰ προωθοῦν διὰ τῆς Παιδείας ἤ τῆς διδασκαλίας πληροφορίες ἤ γνώσεις ποὺ νὰ ἔχουν ἀμέσως ἤ ἐμμέσως θρησκευτικὸ ἤ φιλοσοφικὸ χαρακτήρα. Δὲν ἐπιτρέπει κἄν στοὺς γονεῖς νὰ φέρουν ἀντίρρηση στὴν εἰσαγωγὴ παρόμοιας διδασκαλίας ἤ ἐκπαιδεύσεως στὸ Σχολικὸ Πρόγραμμα. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, καθὼς ἀποσκοπεῖ στὴν ἐξασφάλιση τῆς δυνατότητας τοῦ πλουρασμοῦ στὴν Ἐκπαίδευση, ἐπιβάλλει στὸ Κράτος, κατὰ τὴν ἄσκηση τῶν λειτουργιῶν του σχετικὰ μὲ τὴν ἐκπαίδευση καὶ διδασκαλία, νὰ φροντίζει, ὥστε οἱ πληροφορίες ἤ γνώσεις ποὺ περιλαμβάνονται στὸ Πρόγραμμα Σπουδῶν, νὰ προωθοῦνται κατὰ τρόπο ἀντικειμενικό, κριτικὸ καὶ πλουραλιστικό, ἐπιτρέποντας στοὺς μαθητὲς νὰ ἀναπτύξουν κριτικὴ σκέψη, ἰδίως, ἔναντι τῆς θρησκείας σὲ μία ἥρεμη ἀτμόσφαιρα ἐλεύθερη ἀπὸ κάθε προσηλυτισμό. Τὸ Κράτος ἀπαγορεύεται νὰ δρᾶ μὲ σκοπὸ προσηλυτισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐνδεχομένως, θὰ ἐθεωρεῖτο ὅτι δὲν σέβεται τὶς θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις τῶν γονέων. Ἐκεῖ εἶναι τὸ ὅριο, τὸ ὁποῖο τὰ Κράτη δὲν πρέπει νὰ ὑπερβοῦν (ἰδὲ προαναφερθείσας ἀποφάσεις στὴν ἴδια 53, 84 καὶ 52 ἀντιστοίχως). Β. Ἐκτίμηση τῶν στοιχείων τῆς ὑποθέσεως ὑπὸ τὸ φῶς τῶν ὡς ἄνω ἀρχῶν. 63. Τὸ Δικαστήριο δὲν ἀποδέχεται τὴν ἄποψη τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ ὑποχρέωση ποὺ ἐπιβάλλεται στὰ συμβαλλόμενα Κράτη ἀπὸ τὴν δεύτερη φράση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 ἀφορᾶ μόνον τὸ περιεχόμενο τῶν Σχολικῶν Προγραμμάτων, ἑπομένως, τὸ ζήτημα τῆς παρουσίας τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Δημόσιες σχολικὲς αἴθουσες ἐκφεύγει τοῦ πεδίου ἐφαρμογῆς της. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀριθμὸς ὑποθέσεων στὶς ὁποῖες τὸ Δικαστήριο ἐξέτασε αὐτὴ τὴ διάταξη ἀφοροῦσε τὸ περιεχόμενο καὶ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ Σχολικοῦ Προγράμματος. Ἐν τούτοις, ὅπως ἔχει ἤδη νομολογήσει τὸ Δικαστήριο ἡ ὑποχρέωση τῶν Συμβαλλομένων Κρατῶν νὰ σέβονται τὶς θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις τῶν γονέων δὲν ἀφορᾶ, μόνον, τὴν ὕλη τῆς Διδασκαλίας καὶ τὸν τρόπο ποὺ αὐτὴ παρέχεται. Ἐπιβάλλεται σὲ αὐτά, - σύμφωνα μὲ τοὺς ὅρους τῆς δεύτερης φράσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 «κατὰ τὴν ἄσκηση» τοῦ συνόλου τῶν ἁρμοδιοτήτων ποὺ ἀναλαμβάνουν ἐπὶ θεμάτων Ἐκπαιδεύσεως καὶ Διδασκαλίας (ἰδέ, σχετικῶς, ἀποφάσεις Kjldsen, Busk Madsen καὶ Pedersen, ὡς ἀνωτέρω, 50, Βαλσάμης κατὰ Ἑλλάδος τῆς εἰς Recueil des arrêtes et décisions 1996 VI 27 καὶ Hasan Eylem ὡς ἀνωτέρω 49 καὶ Folgero ὡς ἀνωτέρω 84). Τοῦτο περιλαμβάνει, ἀναμφίβολα, τὴν διευθέτηση τοῦ Σχολικοῦ περιβάλλοντος, ὅταν τὸ ἐσωτερικὸ Δίκαιο προβλέπει ὅτι ἡ ἁρμοδιότητα αὐτὴ ἀνήκει στὶς Δημόσιες Ἀρχές. Στὸ πλαίσιο αὐτὸ τοποθετεῖται ἡ παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς Δημόσιες αἴθουσες (ἰδὲ τὰ ἄρθρα 118 τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὑπ ἀριθμ. 965 τῆς , 119 τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὑπ ἀριθμ τῆς καὶ 159, 190 τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς καὶ 19 ἀνωτέρω). 64. Γενικῶς τὸ Δικαστήριο θεωρεῖ ὅτι, ὅταν ἡ διευθέτηση τοῦ Σχολικοῦ περιβάλλοντος ἀνάγεται στὴν Ἁρμοδιότητα τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, πρέπει νὰ θεωρηθεῖ ἡ λειτουργία αὐτὴ ὡς ἀσκούμενη ἀπὸ τὸ Κράτος στὸν τομέα τῆς Ἐκπαίδευσης καὶ τῆς διδασκαλίας μὲ τὴν ἔννοια τῆς δεύτερης φράσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλου ὑπ ἀριθμ Προκύπτει, ἑπομένως, ὅτι γιὰ τὸ κατὰ πόσον ἡ παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου εἶναι θεμιτὴ στὶς Δημόσιες Σχολικὲς αἴθουσες ἀποτελεῖ μέρος τῶν λειτουργιῶν ποὺ ἀσκοῦνται ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

12 ἀπὸ τὸ προσβαλλόμενο Κράτος σὲ σχέση μὲ τὴν Ἐκπαίδευση καὶ τὴν Διδασκαλία καί, συνεπῶς, ἐμπίπτει στὸ πεδίο ἐφαρμογῆς τῆς δεύτερης φράσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1. Τοῦτο σημαίνει ὅτι στὴν περίπτωση αὐτὴ ἰσχύει ἡ ὑποχρέωση τοῦ Κράτους νὰ σέβεται τὸ δικαίωμα τῶν γονέων νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν Ἐκπαίδευση καὶ διδασκαλία τῶν δικῶν τους τέκνων σύμφωνα μὲ τὶς δικές τους θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις. 66. Περαιτέρω, τὸ Δικαστήριο θεωρεῖ ὅτι ὁ Ἐσταυρωμένος εἶναι, πρωτίστως, θρησκευτικὸ σύμβολο. Τὰ ἐσωτερικὰ Δικαστήρια κατέληξαν στὸ αὐτὸ συμπέρασμα καὶ ἡ Κυβέρνηση ἐπ οὐδενὶ τὸ ἀμφισβήτησε. Τὸ ἐρώτημα κατὰ πόσον ὁ Ἐσταυρωμένος ἐπιφορτίζεται μὲ οἰοδήποτε ἄλλο νοηματικὸ περιεχόμενο πέραν τοῦ θρησκευτικοῦ του συμβολισμοῦ δὲν εἶναι ἀποφασιστικῆς σημασίας στὸ παρὸν στάδιο κρίσεως. Δὲν ὑπάρχουν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου στοιχεῖα ποὺ νὰ ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ ἀνάρτηση ἑνὸς θρησκευτικοῦ συμβόλου στοὺς τοίχους τῶν Σχολικῶν αἰθουσῶν, δύναται νὰ ἔχει ἐπίδραση στοὺς μαθητές. Δὲν μποροῦμε, συνεπῶς, νὰ βεβαιώσουμε ὅτι ἔχει ἤ ὄχι ἐπίδραση ἐπὶ τῶν νέων ἀτόμων τῶν ὁποίων οἱ πεποιθήσεις εὑρίσκονται ἀκόμη ὑπὸ διαμόρφωση. Ἐν τούτοις, εἶναι κατανοητὸ ὅτι ἡ προσφεύγουσα στὴν ἀνάρτηση τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες ἑνὸς Δημοσίου Σχολείου, ὅπου φοιτοῦσαν τὰ παιδιά της, θὰ μποροῦσε νὰ δεῖ μιὰ ἔλλειψη σεβασμοῦ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους τοῦ δικαιώματός της, νὰ ἐξασφαλίσει σὲ αὐτὰ παιδεία καὶ διδασκαλία σύμφωνες μὲ τὶς δικές της φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις. Ἐν τούτοις, ἡ ὑποκειμενικὴ ἄποψη τῆς προσφεύγουσας δὲν μπορεῖ ἀφ ἑαυτῆς νὰ κριθεῖ ἐπαρκής, ὥστε νὰ διαπιστωθεῖ μία παραβίαση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ Ἡ Κυβέρνηση, ἀπὸ τὴν πλευρά της, ἐπεξηγεῖ ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες τῶν Δημοσίων Σχολείων, ὡς καρπὸς τῆς ἱστορικῆς ἐξελίξεως τῆς Ἰταλίας, ἀποτελεῖ γεγονὸς ποὺ τῆς δίνει, ὄχι μόνον χροιά, ἀλλά, ἐπίσης, τὴν καθιστᾶ στοιχεῖο ταυτότητος ποὺ ἀντιστοιχεῖ σὲ μία Παράδοση, τὴν ὁποία θεωρεῖ, σημαντικόν, νὰ διατηρήσει. Προσθέτει ὅτι πέραν τοῦ θρησκευτικοῦ του νοήματος ὁ Ἐσταυρωμένος συμβολίζει τὶς ἀρχὲς καὶ τὶς ἀξίες οἱ ὁποῖες θεμελίωσαν τὴν Δημοκρατία καὶ τὸν Δυτικὸ Πολιτισμὸ καὶ ὅτι ἡ παρουσία του στὶς Σχολικὲς αἴθουσες εἶναι, μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια, δικαιολογημένη. 68. Τὸ Δικαστήριο ἐκφράζει τὴ θέση ὅτι ἡ ἀπόφαση διατηρήσεως ἤ ὄχι μιᾶς παραδόσεως ἐμπίπτει, κατ ἀρχήν, στὸ περιθώριο ἐκτιμήσεως τοῦ προσβαλλομένου Κράτους. Τὸ Δικαστήριο πρέπει, ἐπιπλέον, νὰ λάβει ὑπ ὄψιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Εὐρώπη χαρακτηρίζεται ἀπὸ μεγάλη διαφορετικότητα μεταξὺ τῶν Κρατῶν ποὺ τὴν ἀποτελοῦν, ἰδιαίτερα, στὸ πεδίο τῆς Πολιτιστικῆς καὶ ἱστορικῆς ἐξέλιξης. Τονίζει, ἐν τούτοις ὅτι ἡ ἐπίκληση μιᾶς Παραδόσεως δὲν μπορεῖ νὰ ἀπαλλάσσει ἕνα συμβαλλόμενο Κράτος ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσή του νὰ σέβεται τὰ δικαιώματα καὶ τὶς ἐλευθερίες ποὺ ἔχουν θεσπισθεῖ μὲ τὴν Σύμβαση καὶ τὰ Πρωτόκολλα. Σχετικὰ μὲ τὴν ἄποψη τῆς Κυβέρνησης ἐπὶ τῆς σημασίας τοῦ Ἐσταυρωμένου, τὸ Δικαστήριο σημειώνει ὅτι τὸ Συμβούλιο Ἐπικρατείας καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἔχουν ἀποκλίνουσες θέσεις ἐν προκειμένῳ καὶ ὅτι τὸ Συνταγματικὸ Δικαστήριο δὲν ἀπεφάνθη (ἰδὲ παραγράφους 16 καὶ 23 ἀνωτέρω). Ὅμως δὲν ἀνήκει στὸ Δικαστήριο νὰ τοποθετηθεῖ ἐπὶ ἑνὸς ἐσωτερικοῦ ζητήματος μεταξὺ ἐσωτερικῶν Δικαστηρίων. 69. Γεγονὸς παραμένει ὅτι τὰ συμβαλλόμενα Κράτη ἀπολαμβάνουν ἑνὸς περιθωρίου ἐκτιμήσεως στὶς προσπάθειές τους νὰ συνθέσουν τὴν ἄσκηση τῶν λειτουργιῶν ποὺ ἀναλαμβάνουν σὲ σχέση μὲ τὴν Ἐκπαίδευση καὶ Διδασκαλία μὲ τὸ σεβασμὸ στὸ δικαίωμα τῶν Γονέων νὰ ἐξασφαλίσουν Ἐκπαίδευση καὶ Διδασκαλία σὐμφωνη μὲ τὶς δικές τους θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις (ἰδὲ ἀνωτέρω). Τοῦτο ἔχει ἐφαρμογὴ στὴν διευθέτηση τοῦ Σχολικοῦ περιβάλλοντος καθὼς καὶ στὸν καθορισμὸ καὶ σχεδιασμὸ τοῦ Προγράμματος Σπουδῶν (ὅπως τὸ Δικα- 12 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

13 στήριο ἔχει ἤδη τονίσει: ἰδέ, κυρίως, προανφερθείσας ἀποφάσεις Kjldsen, Busk, Mudfsen καὶ Pedersen 50 53, Folgero 84, Zengin 51 52, 62 ἀνωτέρω). Ἑπομένως, τὸ Δικαστήριο πρέπει κατ ἀρχὴν νὰ σέβεται τὶς Ἀποφάσεις τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς θέσεως τὴν ὁποία δίδουν στὴν θρησκεία, ὑπὸ τὴν προϋπόθεση ὅτι αὐτὲς οἱ ἀποφάσεις δὲν ὁδηγοῦν σὲ κάποια μορφὴ προσηλυτισμοῦ. 70. Τὸ Δικαστήριο συμπεραίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι ἡ ἀπόφαση περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες τῶν Δημοσίων Σχολείων, ἐμπίπτει κατ ἀρχήν, στὸ περιθώριο ἐκτιμήσεως τοῦ προσβαλλομένου Κράτους. Ἐπιπλέον, τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει Εὐρωπαϊκὴ συναίνεση στὸ ζήτημα τῆς παρουσίας τῶν θρησκευτικῶν συμβόλων στὰ Δημόσια Σχολεῖα (ἰδὲ ἀνωτέρω) ἐνισχύει τὴ θέση τοῦ Δικαστηρίου. Ἐν τούτοις, τὸ περιθώριο ἐκτιμήσεως συνυπάρχει μὲ τὸν Εὐρωπαϊκὸ ἔλεγχο (ἰδέ, γιὰ παράδειγμα mutatis mutandis τῆς προαναφερθεῖσα ἀπόφαση Leyla Sahin 110) στὸν ὁποῖο τὸ Δικαστήριο ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα νὰ προσδιορίσει ἐὰν ἔχει γίνει ὑπέρβαση τῶν ὁρίων ποὺ ἀναφέρονται στὴν παράγραφο Ἐπὶ τῶν ἀνωτερω εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁρίζοντας διὰ νόμου τὴν παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες τῶν Δημοσίων Σχολείων ἕνα σύμβολο στὸ ὁποῖο εἴτε ἀποδίδεται εἴτε ὄχι μία, ἐπιπλέον συμβολικὴ ἀξία, ἀναμφίβολα ἀναφέρεται στὸν Χριστιανισμό παρέχεται στὴν πλειοψηφοῦσα στὸ Κράτος θρησκεία μίαν ὑπερέχουσα προβολὴ στὸ Σχολικὸ περιβάλλον. Ἐν τούτοις, αὐτὸ καθεαυτὸ δὲν ἀρκεῖ, ὥστε νὰ χαρακτηρίσει μία ἀπόπειρα προσηλυτισμοῦ ἐκ μέρους τοῦ προσβαλλομένου Κράτους καὶ γιὰ νὰ θεμελιώσει παραβίαση τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1. Στὸ σημεῖο αὐτὸ τὸ Δικαστήριο παραπέμπει mutatis mutandis στὰς προαναφερθείσας ἀποφάσεις τῶν Folgero καὶ Zengin. Ἡ ἀπόφαση Folgero ἡ ὁποία ἐκλήθη νὰ ἐξετάσει τὸ περιεχόμενο τοῦ μαθήματος «Χριστιανισμός, θρησκεία καὶ Φιλοσοφία» (KRL) κατέληξε στὸ ὅ, τι παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ πρόγραμμα παρεῖχε εὑρύτερη γνώση τῆς χριστιανικῆς θρησκείας σὲ σχέση μὲ τὶς ἄλλες, δὲν μποροῦσε, αὐτὸ καθεαυτό, νὰ θεωρηθεῖ ὅτι ἀφίστατο τῶν ἀρχῶν τοῦ πλουραλισμοῦ καὶ τῆς ἀντικειμενικότητας καὶ ὅτι κατέληγε σὲ προσηλυτισμό. Θεώρησε ὅτι ἐνόψει τῆς θέσεως ποὺ κατεῖχε ὁ Χριστιανισμὸς στὴν ἱστορία καὶ τὴν παράδοση τοῦ προσβαλλομένου Κράτους τῆς Νορβηγίας ἡ ὑπόθεση ἐνέπιπτε στὸ περιθώριο ἐκτίμησης ποὺ τοῦ ἀναγνωρίζεται στὴ διαμόρφωση καὶ ἐφαρμογὴ τοῦ Προγράμματος Σπουδῶν (ἰδὲ Folgero, ὡς ἀνωτέρω 89). Κατέληξε σὲ ἕνα παρόμοιο συμπέρασμα ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τῶν μαθημάτων «θρησκευτικὸς Πολιτισμὸς καὶ γνώσεις ἠθικῆς» ποὺ διδάσκεται στὰ Τουρκικὰ Σχολεῖα, στὰ ὁποῖα τὸ Πρόγραμμα παρεῖχε εὑρύτερη προβολὴ τῆς γνώσης τοῦ Ἰσλάμ, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ Ἰσλὰμ εἶναι ἡ θρησκεία, ποὺ ἀσκεῖται κατὰ πλειοψηφία στὴν Τουρκία, ἀσχέτως, τῆς κοσμικῆς (λαϊκῆς) φύσεως τοῦ Κράτους. (Ἰδὲ ἀπόφαση Zengin, ὡς ἀνωτέρω 63). 72. Ἐπιπλέον, ἕνας Ἐσταυρωμένος σὲ ἕνα τοῖχο ἕνα σύμβολο, κυρίως, παθητικὸ καὶ τὸ σημεῖο αὐτὸ ἔχει σημασία γιὰ τὸ Δικαστήριο, ἰδίως ἐνόψει τῆς ἀρχῆς τῆς οὐδετερότητας (ἰδὲ 60 ἀνωτέρω). Δὲν μποροῦμε, συνεπῶς, νὰ ἀποδώσουμε στὸ σύμβολο μιὰ ἐπίδραση ἐπὶ τῶν μαθητῶν παρόμοια μὲ ἐκείνη τῆς προφορικῆς διδασκαλίας ἤ τῆς συμμετοχῆς σὲ θρησκευτικὲς δραστηριότητες (ἰδὲ ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν Folgero καὶ Zengin ὡς ἀνωτέρω, 94 καὶ 64 ἀντιστοίχως). 73. Τὸ Δικαστήριο παρατηρεῖ ὅτι στὴν ἀπόφασή του τῆς 3 ης Νοεμβρίου 2009, τὸ Τμῆμα τοῦ Δικαστήριου εἶχε δεχθεῖ τὴν πρόταση ὅτι ἡ ἀνάρτηση τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες θὰ εἶχε σημαντικὴ ἐπίπτωση ἐπὶ τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου προσφεύγοντος οἱ ὁποῖοι ἐκείνη τὴν ἐποχὴ εἶχαν ἡλικία ἕντεκα καὶ δεκατριῶν ἐτῶν. Τὸ Δικαστήριο στὴν ἀπόφαση τοῦ Τμήματος δέχθηκε ὅτι στὸ πλαίσιο τῆς Δημόσιας Ἐκπαίδευσης, ὁ Ἐσταυρωμένος, ὁ ὁποῖος ἦταν ἀδύνατον νὰ μὴν γίνει ἀντιληπτὸς στὶς Σχολικὲς αἴθουσες, κατ ἀνάγκη, ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστο μέρος τοῦ Σχολικοῦ περιβάλλοντος καί, ἑπομένως, ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

14 μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ «ἱσχυρὸ ἐξωτερικὸ σύμβολο» μὲ τὴν ἔννοια τῆς Ἀποφάσεως Dahlab ὡς ἀνωτέρω (ἰδὲ 54 καὶ 55 τῆς Ἀποφάσεως). Ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Δικαστηρίου δὲν συμφωνεῖ μὲ αὐτὴ τὴν προσέγγιση. Θεωρεῖ ὅτι ἐκείνη ἡ ἀπόφαση δὲν μπορεῖ νὰ χρησιμεύει ὡς βάση αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, διότι οἱ περιστάσεις τῶν δύο αὐτῶν ἀποφάσεων εἶναι τελείως διαφορετικές. Ἐπισημαίνει ὅτι ἡ Ἀπόφαση Dahlab ἀφοροῦσε τὴν ἀπαγόρευση σὲ μία δασκάλα νὰ φέρει τὴν ἰσλαμικὴ μαντήλα ἐνόσω δίδασκε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖο ἀποσκοποῦσε στὴν προστασία τῶν θρησκευτικῶν πεποιθήσεων τῶν μαθητῶν καὶ τῶν γονέων τους καὶ στὴν ἐφαρμογὴ τῆς ἀρχῆς τῆς θρησκευτικῆς οὐδετερότητας τοῦ Σχολείου κατὰ τὸ ἐσωτερικὸ Δίκαιο. Μετὰ τὴν διαπίστωση ὅτι οἱ ἀρχὲς στάθμισαν δεόντως τὰ ἑκατέρωθεν συμφέροντα, τὸ Δικαστήριο ἔκρινε λαμβάνοντας, πρωτίστως, ὑπόψιν τὴν μικρὴ ἡλικία τῶν παιδιῶν γιὰ τὰ ὁποῖα ἦταν ὑπεύθυνη ἡ προσφεύγουσα, ὅτι οἱ ἀρχὲς δὲν ὑπερέβησαν τὸ περθώριο ἐκτιμήσεώς τους. 74. Ἐπιπλέον, οἱ ἐπιπτώσεις ἀπὸ τὴν μεγαλύτερη προβολὴ ποὺ δίνει στὸν Χριστιανισμὸ ἡ παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου στὰ σχολεῖα χρειάζεται νὰ συσχετισθοῦν μὲ τὰ ἀκόλουθα: Πρῶτον, ἡ παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου δὲν συνδέεται μὲ ὑποχρεωτικὴ διδασκαλία περὶ Χριστιανισμοῦ (ἰδὲ στοιχεῖα συγκριτικοῦ Δικαίου στὴν ἀπόφαση Zengin 33). Δεύτερον, σύμφωνα μὲ τὶς θέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἡ Ἰταλία ἀνοίγει παράλληλα τὸ Σχολικὸ περιβάλλον καὶ σὲ ἄλλες θρησκεῖες. Ἡ Κυβέρνηση ἐπισήμανε, ἐπίσης, ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται στοὺς μαθητὲς νὰ φέρουν ἰσλαμικὲς μαντῆλες ἤ ἄλλα σύμβολα ἤ ἐνδείξεις ἐνδυματολογικὲς μὲ θρησκευτικὴ σημασία ἐνῶ εἶναι δυνατὲς ἐναλλακτικὲς διευθετήσεις ποὺ νὰ διευκολύνουν τὴν σχολικὴ συνδιαλλαγὴ μὲ τὴν θρησκευτικὴ πρακτικὴ τῶν μειονοτήτων, ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος τοῦ Ραμαζανίου «ἑορτάζονται συχνά» στὰ σχολεῖα καὶ μπορεῖ νὰ ὀργανωθεῖ προαιρετικὴ θρησκευτικὴ Ἐκπαίδευση στὰ Σχολεῖα γιὰ ὅλες τὶς ἀναγνωρισμένες θρησκεῖες (ἰδὲ 39 ἀνωτέρω). Ἐπιπρόσθετα, τίποτε δὲν ἀποδεικνύει ὅτι, οἱ ἀρχὲς δὲν εἶναι ἀνεκτικὲς σὲ μαθητὲς ποὺ ἀνήκουν σὲ ἄλλες θρησκεῖες ἤ εἶναι ἄθεοι ἤ διατηροῦν μὴ θρησκευτικὲς φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις. Ἐπιπλέον, οἱ προσφευγοντες δὲν ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες ἐνθάρρυνε τὴν ἀνάπτυξη πρακτικῶν διδασκαλίας μὲ τάση στὸν προσηλυτισμό, οὔτε ὑποστήριξαν ὅτι ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτων προσφεύγων βρέθηκαν ἀντιμέτωποι πρὸς κάποιον Διδάσκαλο ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἄσκηση τῶν καθηκόντων του ἐπηρεάστηκε ἀπὸ τὴν παρουσία τοῦ συμβόλου τοῦ Ἐσταυρωμένου. 75. Τέλος, τὸ Δικαστήριο παρατηρεῖ ὅτι ἡ πρώτη προσφεύγουσα διατήρησε πλήρως τὸ δικαίωμά της ὡς γονέως νὰ διαφωτίσει καὶ νὰ συμβουλεύει τὰ τέκνα της, νὰ ἀσκεῖ πρὸς αὐτὰ τὸ λειτούργημά της ὡς δασκάλας καὶ νὰ τὰ καθοδηγεῖ σὲ μία κατεύθυνση σύμφωνη μὲ τὶς δικές της φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις (ἰδέ, κυρίως, Kjldsen, Busk Madsen καὶ Pedersen καὶ Βαλσάμης 54 καὶ 31 ἀντίστοιχα). 76. Ἀπὸ τὰ προαναφερόμενα προκύπτει ὅτι, ἀποφασίζοντας τὴν διατήρηση τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς Σχολικὲς αἴθουσες τοῦ Δημοσίου Σχολείου ποὺ φοιτοῦν τὰ τέκνα τῆς προσφεύγουσας, οἱ Ἀρχὲς ἐνήργησαν μέσα στὰ ὅρια τοῦ περιθωρίου ἐκτιμήσεως ποὺ διαθέτει τὸ καθ οὗ Κράτος στὸ πλαίσιο τῆς ὑποχρεώσεώς του τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἀσκήσεως τῶν καθηκόντων ποὺ ἀναλαμβάνει σχετικὰ μὲ τὴν Ἐκπαίδευση καὶ τὴν Διδασκαλία, τοῦ δικαιώματος τῶν γονέων νὰ ἐξασφαλίσουν παρόμοια Ἐκπαίδευση καὶ Διδασκαλία σύμφωνα μὲ τὶς δικές τους θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς πεποιθήσεις. 77. Συνεπῶς, τὸ Δικασήριο ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τῆς προσφεύγουσας ὅτι δὲν ὑπῆρξε παραβίαση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1. Περαιτέρω θεωρεῖ ὅτι δὲν τίθεται κανένα ἐπι μέρους θέμα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τῆς Συμβάσεως 2. Ἡ περίπτωση τοῦ δευτέρου καὶ τοῦ τρίτου τῶν προσφευγόντων. 78. Τὸ Δικαστήριο θεωρεῖ ὅτι, ἐὰν ἀναγνω- 14 ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

15 σθεῖ δεόντως ὑπὸ τὸ φῶς τοῦ ἄρθρου 9 τῆς Συμβάσεως καὶ τῆς δεύτερης φράσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1, ἡ πρώτη φράση τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐγγυᾶται στοὺς μαθητὲς τὸ δικαίωμα στὴν Ἐκπαίδευση μὲ τρόπο ὁ ὁποῖος σέβεται τὸ δικαίωμά τους νὰ πιστεύουν ἤ νὰ μὴν πιστεύουν. Ἑπομένως, κατανοεῖ ὅτι μαθητὲς ποὺ τάσσονται ὑπὲρ τῆς ἀθεΐας ἐνδέχεται νὰ διακρίνουν ὡς πρὸς τὴν παρουσία τοῦ Ἐσταυρωμένου στὶς σχολικὲς αἴθουσες τῶν Δημοσίων Σχολείων στὰ ὁποῖα φοιτοῦν μία παράβαση τῶν δικαιωμάτων ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὶς διατάξεις αὐτές. Ἐκτιμᾶ ἐν τούτοις (τὸ Δικαστήριο) ὅτι γιὰ τοὺς λόγους ποὺ παρατέθηκαν κατὰ τὴν ἐξέταση τῆς ὑποθέσεως τοῦ πρώτου προσφεύγοντος, δὲν ὑπῆρξε παραβίαση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 ἐπὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ δευτέρου καὶ τοῦ τρίτου τῶν προσφευγόντων. Περαιτέρω, θεωρεῖ ὅτι κανένα ἐπὶ μέρους θέμα δὲν ἐγείρεται ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ ἄρθρου 9 τῆς Συμβάσεως. ΙΙ. Ἐπὶ τῆς ἐπικαλουμένης παραβιάσεως τοῦ ἄρθρου 14 τῆς Συμβάσεως 79. Οἱ προσφεύγοντες ἐκτιμοῦν ὅτι ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος μεταξὺ αὐτῶν βρέθηκαν ἐνώπιον τῆς θέας τοῦ Ἐσταυρωμένου ποὺ ἦταν ἀνηρτημένος στὶς Σχολικὲς αἴθουσες τῶν Δημοσίων σχολείων στὸ ὁποῖο φοιτοῦσαν καὶ οἱ τρεῖς, ἄν καὶ δὲν ἦσαν Καθολικοί, ὑπέστησαν μία διαφορετικὴ διακριτικὴ μεταχείριση ἐν σχέσει πρὸς τοὺς Καθολικοὺς γονεῖς καὶ τὰ τέκνα τους. Μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι «οἱ ἀρχὲς ποὺ θεμιλιώνονται ὑπὸ τῶν ἄρθρων 9 τῆς Συμβάσεως καὶ 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 ἐνισχύονται ἀπὸ τὶς Διατάξεις τοῦ ἄρθρου 14 τῆς Συμβάσεως» καταγγέλλουν μία παραβίαση τοῦ τελευταίου ἄρθρου κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ὁποίου: «Ἡ ἀπόλαυση τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἐλευθεριῶν ποὺ ἀναγνωρίζονται ὑπὸ ( ) τῆς Συμβάσεως ἐξασφαλίζονται χωρὶς οὐδεμία διάκριση ὡς πρὸς τὸ φῦλο, τὴν φυλή, τὸ χρῶμα, τὴν γλῶσσα, τὴν θρησκεία, τὶς πολιτικὲς ἤ ἄλλες ἀπόψεις, ἐθνικὴ ἤ κοινωνικὴ καταγωγή, τὴν συμμετοχὴ σὲ μία ἐθνικὴ μεινότητα, τὴν περιουσία, γέννηση ἤ ὁποιαδήποτε ἄλλη κατάσταση». 80. Τὸ Τμῆμα ἔκρινε ὅτι, ἐνόψει τῶν περιστάσεων τῆς ὑποθέσεως καὶ τῆς αἰτιολογίας ἡ ὁποία τὸ εἶχε ὁδηγήσει στὴ διαπίστωση μιᾶς παραβιάσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 σὲ συνδυασμὸ μὲ τὸ ἄρθρο 9 τῆς Συμβάσεως, δὲν ὑπῆρχε ἔδαφος νὰ ἐξετάσει τὴν ὑπόθεση περαιτέρω μὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἄρθρου 14 αὐτοτελῶς ἤ σὲ συνδυασμὸ μὲ αὐτὲς τὶς διατάξεις. 81. Τὸ Δικαστήριο, τὸ ὁποῖο θεωρεῖ ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς δὲν στηρίζεται ἐπαρκῶς, ὑπενθυμίζει ὅτι τὸ ἄρθρο 14 τῆς Συμβάσεως δὲν ἔχει αὐτοτελὴ ὕπαρξη, ἐφόσον ἰσχύει μόνον σὲ σχέση μὲ τὴν ἀπόλαυση τῶν δικαιωμάτων καὶ ἐλευθεριῶν, ποὺ ἐγγυῶνται οἱ λοιπὲς κανονιστικὲς ρῆτρες τῆς Συμβάσεως καὶ τῶν Πρωτοκόλλων της. Καὶ ὑποτιθεμένου, ὅτι οἱ προσφεύγοντες ἐδικαιοῦντο νὰ καταγγείλουν μία διάκριση ὡς πρὸς τὴν ἀπόλαυση τῶν δικαιωμάτων ποὺ ἐγγυῶνται τὸ ἄρθρο τῆς Συμβάσεως καὶ 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 βάσει τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἀνήκουν στὴν Καθολικὴ θρησκεία καὶ ὁ ἐξ αὐτῶν δεύτερος καὶ τρίτος βρέθηκαν πρὸ τοῦ Ἐσταυρωμένου ποὺ ὑπῆρχε στὶς Σχολικὲς αἴθουσες τῶν Δημσίων Σχολείων στὰ ὁποῖα φοιτοῦσαν, τὸ Δικαστήριο δὲν διαπιστώνει ἐκεῖ κανένα συγκεκριμένο ζήτημα ἐξ έκείνων ποὺ ἔχει ἤδη κρίνει ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει ἔδαφος ἐξετάσεως τοῦ μέρους αὐτοῦ τῆς Προσφυγῆς Διὰ ταῦτα τὸ Δικαστήριο 1. Ἀποφαίνεται διὰ ψήφων δεκαπέντε ἔναντι δύο ὅτι δὲν ὑπάρχει παράβαση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Πρωτοκόλλου ὑπ ἀριθμ. 1 καὶ ὅτι κανένα συγκεκριμένο θέμα δὲν τίθεται ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ ἄρθρου 9 τῆς Συμβάσεως. 2. Ἀποφαίνεται ὁμοφώνως ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἐξετάσεως τοῦ ἐπιχειρήματος ποὺ ἐπικαλεῖται τὸ ἄρθρο 14 τῆς Συμβάσεως. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΥΤΣΟΣ ΙΧΘΥΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν I. Ψυχανάλυση καὶ ἐπιστῆμες τοῦ πολιτισμοῦ Ἡ ψυχανάλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ)

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Η ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Ἀποσπάσματα ἀπὸ ἄρθρο στὰ «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» (28-2-13) ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΑΥΤΗ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΟΙΟΙ ΒΡΙΣΚΟΝ- ΤΑΙ ΑΠΟ ΠΙΣΩ,

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα 63 Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα νικολαοσ κονομησ στὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς τὸ ἀνήμπορο ἑλληνικὸ κράτος δὲν κατόρθωσε νὰ διαχειρισθεῖ μὲ τὴ δέουσα σοβαρότητα τὴν τεράστια κληρονομιὰ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

(Πρβλ. Ἀρχιμ. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου, Ἄρθρα-Μελέται-Ἐπιστολαί, Ἐν Ἀθήναις, 1986, «Περί τάς ἑλληνοχριστιανικάς συνθέσεις»).

(Πρβλ. Ἀρχιμ. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου, Ἄρθρα-Μελέται-Ἐπιστολαί, Ἐν Ἀθήναις, 1986, «Περί τάς ἑλληνοχριστιανικάς συνθέσεις»). Ἀρχιμανδρίτου Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου Ὁ Γέροντας, βαθύς γνώστης τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας καί φιλόπατρις, ἐθλίβετο γιά τήν ἠθική καί πνευματική ἀλλοτρίωσι τοῦ λαοῦ μας. Ἀγωνιοῦσε καί προσευχόταν καθημερινῶς

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα του Αιδεσιμολογιώτατου Πρωτοπρεσβύτερου κ. Θεοδώρου Ι. Κουμαριανού, Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Aγκυροβολή- Δ I M H N I A I O Φ Y Λ Λ A Δ I O T H Σ I E P A Σ M H T P O Π O Λ E Ω Σ I E P A Π Y T N H Σ K A I Σ H T E I A Σ Γ I A T O Y Σ N E O Y Σ T E Y X O Σ 7 4 Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Γεώργιος Κοντόπουλος Ἀκαδημία Ἀθηνῶν 1) Εἰσαγωγή Mία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἀνακαλύψεις ὅλων τῶν ἐποχῶν εἶναι τὸ ὅτι οἱ φυσικοὶ νόμοι εἶναι παγκόσμιοι. Δηλαδὴ οἱ ἴδιοι φυσικοὶ νόμοι

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας

Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας Η έννοια του συγκεκριμένου Κώδικα Ηθικής Δεοντολογίας, είναι να προσδιορίζει το ήθος και την συμπεριφορά που αρμόζουν στα μέλη του «Συλλόγου Γιόγκα Ελλάδας».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία. Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι.

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία. Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι. ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζῆς Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι. Ἤσασταν μήπως παρόντες τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α κα Μαρία Παπαθανασίου, ἐπίκ. καθηγήτρια ΤΕΙ Ἀθηνῶν 7/2/2005 Ἡ ἱεραρχία τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν, σύμφωνα μὲ τὸν Α. Maslow, εἶναι ἡ ἑξῆς:

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα πρός Ἐκπαιδευτικούς Μέ τήν ἔναρξη τῆς νέας Σχολικῆς χρονιᾶς

Μήνυμα πρός Ἐκπαιδευτικούς Μέ τήν ἔναρξη τῆς νέας Σχολικῆς χρονιᾶς Ἀριθμ. Πρωτ.: 638 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Ι Ε Ρ Α Μ Η Τ Ρ Ο Π Ο Λ Ι Σ Π Α Τ Ρ Ω Ν Ἐν Πάτραις τῇ 10ῃ Σεπτεμβρίου 2015 Μήνυμα πρός Ἐκπαιδευτικούς Μέ τήν ἔναρξη τῆς νέας Σχολικῆς χρονιᾶς τοῦ Σεβασμιωτάτου

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενισμὸς καὶ Χριστιανισμὸς

Μηδενισμὸς καὶ Χριστιανισμὸς ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓ. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΝΩ ΠΑΤΗΣΙΩΝ Ἔτος 1 ο Ἰούλιος 2011 Τεῦχος 1 ο Μηδενισμὸς καὶ Χριστιανισμὸς Πολλὰ εἶναι τὰ δυσάρεστα γεγονότα ποὺ συμβαίνουν στὶς μέρες μας, καὶ μάλι στα, οἱ πρόσφατοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη Θαῦμα τῆς Ἁγίας Γεροντίσσης Μυρτιδιωτίσσης τῆς Ἀσκητρίας τῆς Κλεισούρας ( 1974) Ἀποδεικτικὸ καὶ Βεβαιωτικὸ τῆς Μοναχικῆς Ἱδιότητος καὶ Ὀνομασίας Αὐτῆς ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ*

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* Κ ΑΠΟΤΕ ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΗ, αὐτὴ ποὺ θὰ ὑπάρχει στοὺς αἰῶνες, ὅσο βέβαια θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐπὶ τῆς γῆς ἐννοοῦμε τὴν ἱερὴ καὶ τελετουργικὴ

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ 109 Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΑΝΤΩΝΙΟΣ-ΑΙΜΙΛΙΟΣ Ν. ΤΑχΙΑΟΣ Ἡ ἀκτινοβολία τὴν ὁποία εἶχαν κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ βυζαντινοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ Χαρὰ Λιαναντωνάκη Στὴν ὄμορφη Ἑλλάδα ποὺ ἀγαπήσαμε τὴν πατρίδα τοῦ Φωτὸς τοῦ Λόγου τοῦ Εὐαγγελίου, τὸ ὁποῖο γέννησε Πολιτισμὸ ζωῆς - βλέπουμε σήμερα,

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ 85 ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΣΠυρΟΣ βρυωνησ Ἡ ἀπόφαση τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν νὰ ὀργανώσει τρία ξεχωριστὰ συνέδρια σχετικὰ μὲ τὴν (τὶς) ἡμερομηνία (ες) καὶ τὴν (τὶς) προέλευση (εις) τῶν σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

Κώστα Β. Καραστάθη. Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἄρβανον, Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας. Ἱστορικὴ μελέτη

Κώστα Β. Καραστάθη. Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἄρβανον, Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας. Ἱστορικὴ μελέτη Κώστα Β. Καραστάθη Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἄρβανον, Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας Ἱστορικὴ μελέτη Ἐκδόσεις «Ἄθως», Ἀθήνα 2014, σελ. 433. Τί ὁρίζεται μὲ τὴν τοπωνυμία «Ἄρβανον»; Οἱ ὅροι «Ἄρβανον»

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ Χρ. Πλατή Κατὰ τὶς δυὸ τελευταῖες δεκαετίες, τὸ σύστημα ὑγείας τῆς χώρας ΠΟΙΕΙ σημαντικὲς ἀλλαγές, τόσο στὸ δομικὸ καὶ ὀργανωτικὸ πεδίο, ὅσο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΤΖΟΖΕΦ Ρ. ΣΤΡΕΓΕΡ ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζῆς ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ἡ σημασία τοῦ κράτους Σήμερα θεωροῦμε τὸ κράτος σὰν κάτι δεδομένο. Διαμαρτυρόμαστε γιὰ τὶς ἀξιώσεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος 1 Κυριακὴ 11.00, Ἡμερίδα γιὰ τὴν Εὐθανασία Πολιτιστικὸ Κέντρο Ἀρχάγγελος Χαράλαμπος Γ. Χοτζάκογλου Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος Ἡ σημερινὴ Ἡμερίδα ἐγκαινιάζει τὶς δραστηριότητες τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας)

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας : Ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. (Ἱερομον. Σάββας) Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμὴν. Χριστός ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΓΚΟΤΡΟΤΙΜΟ ΣΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΕ ΛΑΣΡΕΙΕ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤ: ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΑ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΤ» **********

ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΓΚΟΤΡΟΤΙΜΟ ΣΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΕ ΛΑΣΡΕΙΕ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤ: ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΑ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΟΤ» ********** ΠΟΡΙΜΑΣΑ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ-ΤΜΠΕΡΑΜΑΣΑ-ΠΡΟΣΑΕΙ 5 Η ΤΝΑΝΣΗΗ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΟΤ ΔΙΚΣΤΟΤ ΠΡΩΣΟΒΟΤΛΙΩΝ ΜΕΛΕΣΗ ΘΡΗΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΩΝ ΛΑΣΡΕΙΩΝ 24-27 ΕΠΣΕΜΒΡΙΟΤ 2012 Νόβι αντ - ΕΡΒΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΓΚΟΤΡΟΤΙΜΟ ΣΙ ΚΑΣΑΣΡΟΥΙΚΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἐσωτερικὸ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀποστόλων Κυμίνων Θεσσαλονίκης Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου πνευματικοῦ Πατρός μας, Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31 eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31!)*."$ DA D 0@$)%!"$ >EE 27! "#$%&' ( ) * +,-./&' Ἁγίου Δημητρίου 38 162 31 Βύρωνας Ἀθήνα E-mail: vtrizonis@yahoo.com Abstract Sotiris Zisis (b. 1902, Koulakia,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΝΟΣ. Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ

ΥΠΝΟΣ. Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΥΠΝΟΣ. Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ Ὁ ὕπνος, παρότι κοινὸ βίωμα ὅλων μας, ἔχει μελετηθεῖ ἐντυπωσιακὰ λίγο. Χαμένος χρόνος γιὰ κάποιους, χρόνος ἀνασυγκρότησης τῶν ψυχικῶν καὶ σωματικῶν δυνάμεων κατὰ ἄλλους, θὰ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μ ορτ ορτ τ ν γκαιν ων το πανσ πτου Ναο τ ς ναστ σεως τ ν τ εροσολ µων ὲ τὸ μήνα Σεπτέμβριο ἀρχίζει κάθε χρόνο τὸ νέο ἐκκλησιαστικὸ ἔτος, ἡ ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα