Μητρότητα και εθνική ανάπτυξη: καθοριστικοί παράγοντες στη διαμόρφωση της γυναικείας ταυτότητας κατά την περίοδο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μητρότητα και εθνική ανάπτυξη: καθοριστικοί παράγοντες στη διαμόρφωση της γυναικείας ταυτότητας κατά την περίοδο 1900-1940."

Transcript

1 1 Μητρότητα και εθνική ανάπτυξη: καθοριστικοί παράγοντες στη διαμόρφωση της γυναικείας ταυτότητας κατά την περίοδο Νίνα Παλαιού Η μητρότητα είναι αναντίρρητα ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες στη διαμόρφωση της γυναικείας ταυτότητας. Χαρακτηριστική είναι η άποψη της Αικατερίνης Δ. Βαρουξάκη, «διευθύντριας του εξωτερικού Αρσακείου», που θεωρεί ότι η μέριμνα για τη σωστή ανατροφή των παιδιών εξασφαλίζει στην έγγαμο γυναίκα την είσοδό της «εις τον δημόσιον βίον». 1 Η σύνδεση της μητρότητας με εθνικά ιδεώδη είχε ήδη επιχειρηθεί από τον 19 ο αιώνα και αποτυπώθηκε στη διαπαιδαγώγηση και εκπαίδευση των κοριτσιών. 2 Απώτερος στόχος ήταν οι γυναίκες να συμβάλλουν τα μέγιστα στην ανάπτυξη του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και στην ενδυνάμωση της εθνικής συνείδησης. Κάτι ανάλογο συνέβη τις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα. Την περίοδο κλείνει ένας κύκλος κοινωνικοπολιτικών αλλαγών, που άλλαξαν τα σύνορα της Ελλάδας και τη σύσταση του πληθυσμού της, και ανοίγεται η περίοδος του Μεσοπολέμου, που στιγματίστηκε από την πολιτική αστάθεια. Πεδίο αναφοράς αυτού του άρθρου είναι τα 130 περιοδικά που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Η γυναικεία εικαστική και λογοτεχνική παρουσία στα περιοδικά λόγου και τέχνης ( )». Θα ληφθούν υπόψη τόσο τα λογοτεχνικά κείμενα γυναικών όσο και κριτικές, μελέτες, άρθρα, χρονογραφήματα ή σύντομα σχόλια από γυναίκες και άνδρες. 3 1 Αικατερίνη Δ. Βαρουξάκη, «Η γνώμη της κ. Βαρουξάκη. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», Ελληνική Επιθεώρησις (εφεξής Ε.Ε.), τ. Ε, τχ. 51 (31/1/1912): Βλ. και Άννα Τριανταφυλλίδου, «Η γνώμη της κας Τριανταφυλλίδου. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», Ε.Ε., τ. Ε, τχ. 50 (31/12/1911): Ο τόπος έκδοσης στις βιβλιογραφικές αναφορές θα προσδιορίζεται την πρώτη φορά, αν είναι άλλος από την Αθήνα. 2 Δήμητρα Τζανάκη, Δούλα και κυρά. Όψεις εθνικισμού: Ρόλοι και συμπεριφορές στην Ελλάδα των ρομαντικών χρόνων ( ), Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2007: To ερευνητικό πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ΕΠΕΑΕΚ «Πυθαγόρας» με Επιστημονικά Υπεύθυνη την κ. Σοφία Ντενίση, Επίκουρη Καθηγήτρια. Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένα από τα περιοδικά που εξετάστηκαν: Παναθήναια ( ), Πινακοθήκη ( ), Ελληνική Επιθεώρησις ( , 1944, 1946), Ο Νουμάς ( , , ), Νέα Εστία ( ), Αλεξανδρινή Τέχνη (Αλεξάνδρεια, ). Βλ. Σοφία Ντενίση (επιμ.), «Εισαγωγή», Η γυναικεία εικαστική και λογοτεχνική παρουσία στα περιοδικά λόγου και τέχνης ( ). Πρακτικά Ημερίδας, Gutenberg, Αθήνα, 2008:

2 2 Η μελέτη των περιοδικών της περιόδου δείχνει ότι οι προσπάθειες των γυναικών για χειραφέτηση τον 19 ο αιώνα ρίζωσαν και απέδωσαν καρπούς, χωρίς να λείπουν οι αντι-χειραφετικές φωνές, που τόνιζαν ότι οι γυναικείες διεκδικήσεις είναι επικίνδυνες κοινωνικά και εθνικά. Ενστάσεις αβάσιμες, δεδομένου ότι η διεκδίκηση δικαιωμάτων από τις Ελληνίδες συνδέθηκε στενά με στόχους εθνικούς. Δε χρειάστηκε να κάνουν κάτι ανάλογο με τις Αγγλίδες σουφραζέτες, οι οποίες με την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ανέστειλαν προσωρινά τις μαχητικές διεκδικήσεις τους για χάρη της εθνικής συσπείρωσης. 4 Τα πρώτα χρόνια του 20 ου αιώνα διατηρείται η τακτική της ήπιας διεκδίκησης της γυναικείας χειραφέτησης, που εδραίωσε η Παρρέν και ο κύκλος της. Η ενεργός ανάμειξη των γυναικών στα κοινά αλλά και το ζήτημα της ισοπολιτείας σχετίστηκε με τη μητρότητα, την οποία στήριζαν χειραφετημένες και μη. Τα επόμενα χρόνια οι φεμινιστικές διεκδικήσεις εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια για κοινωνική αναμόρφωση και βελτίωση των όρων ζωής των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων. Τα ερωτήματα που τίθενται είναι πολλά. Πως επέδρασε η σύνδεση της μητρότητας με την εθνική ανάπτυξη στη διαμόρφωση της γυναικείας ταυτότητας; Η ενίσχυση των γυναικείων διεκδικήσεων μέσω της διαπλοκής τους με σκοπούς εθνικούς ήταν τελικά επωφελής για τη γυναικεία χειραφέτηση ή μήπως δημιούργησε προβλήματα που απαιτούσαν ριζοσπαστικότερη αντιμετώπιση; Η αναψηλάφηση των δεδομένων της έρευνας σε πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, που επιχειρείται παρακάτω, είναι ένας ασφαλής τρόπος να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα. Η σύνδεση της μητρότητας με τον εθνικισμό, ιδιαίτερα σε περιόδους διαμόρφωσης ενός έθνους-κράτους, κατασκευής και ισχυροποίησης της εθνικής ταυτότητας ή σε περιόδους πολεμικών αναταραχών και εθνικών διεκδικήσεων, είναι μία κυρίαρχη τάση στον Ευρωπαϊκό χώρο κατά τον 18 ο και 19 ο αιώνα ενώ εκτείνεται και στον 20 ο. Ο G. Mosse αναφερόμενος στη διαμόρφωση των εθνικών ιδεολογιών κατά τον 18 ο και 19 ο αιώνα, εξετάζει τη σχέση εθνικισμού και σεξουαλικότητας. Τονίζει τη δράση και το θάρρος που θα πρέπει να επιδεικνύει ο άνδρας στη δημόσια σφαίρα σε αντίθεση με τη θέση που επιφυλάσσεται στις γυναίκες, οι οποίες οφείλουν να είναι 4 Sharon Ouditt, Fighting Forces, Writing Women: Identity and Ideology in the First World War, Routledge, London and New York, 1994: ( ).

3 3 φύλακες της ηθικής και φορείς της παράδοσης στην ιδιωτική σφαίρα. 5 Ανάλογες είναι οι απόψεις των Nickie Charles και Helen Hitjens, που υπογραμμίζουν την κεντρική θέση που κατείχε η εικόνα της «σεμνής, ενάρετης μητέρας και προστάτιδας της παράδοσης» στην ιδεολογία του εθνικισμού καθώς και τις επικρίσεις που δέχονταν οι γυναίκες που δεν ακλουθούσαν αυτό το πρότυπο. 6 Στον 20 ο οι γυναίκες δεν έμειναν αμέτοχες στους κοινωνικο-πολιτικούς αγώνες κινούμενες μεταξύ της δημόσιας σφαίρας, στην οποία αγωνίστηκαν και κατάφεραν να διεισδύσουν ως παραγωγικές δυνάμεις, και της ιδιωτικής, στην οποίο διατήρησαν τον αναπαραγωγικό ρόλο. Αυτό ισχύει τόσο για τα φιλελεύθερα όσο και για τα σοσιαλιστικά κράτη. Οι γυναίκες είχαν χρέος να διατηρήσουν την πολιτιστική ταυτότητα και να μεταδώσουν στις επόμενες γενιές τα ήθη και τις παραδόσεις της κοινότητας. Η ευθύνη αυτή έδινε κύρος στη γυναίκα που παρέμενε στα του οίκου της, ταυτόχρονα όμως έδινε άλλοθι για αυστηρότερο έλεγχο της συμπεριφοράς της τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό χώρο. 7 Έτσι περνάμε από την εξύμνηση της μητρότητας κατά τον 19 ο αιώνα, συνυφασμένη με το βικτωριανό ιδεώδες που ήθελε τη γυναίκα «άγγελο του σπιτιού», στην επιστημονική αντίληψη περί μητρότητας που προέκυψε ως αποτέλεσμα της προόδου στην ιατρική και την ψυχολογία. Τον 19 ο αιώνα η σεξουαλικότητα της γυναίκας παραγκωνίζεται και αναδεικνύεται η επωφελής εθνικά μητρότητα, αποσιωπώντας το γεγονός ότι η μητρότητα προϋποθέτει μία σεξουαλικά ενεργή γυναίκα. 8 Τον 20 ο αιώνα η επιστημονική παρακολούθηση της ανάπτυξης του παιδιού καθώς και η οργανωμένη κρατική μέριμνα, που αρχίζει να αναπτύσσεται, θέτουν σε νέες βάσεις την ανατροφή των παιδιών. 9 Η μητρότητα, ωστόσο, δεν παύει να συνδέεται με την ενδυνάμωση και επιβίωση του έθνους. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και στη συνέχεια η άνοδος των φασιστικών καθεστώτων στην Ευρώπη ενισχύει αυτή την αντίληψη. 10 Είναι χαρακτηριστική η χρήση της μητρότητας ως μοχλού πολιτικής δράσης στη Μεγάλη Βρετανία κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, είτε πρόκειται για τις μητέρες, που αντιμετωπίζουν με γενναιότητα ακόμα 5 Nickie Charles and Helen Hintjens (ed.), «Gender, ethnicity and cultural identity: women s places», Gender, Ethnicity and Political Ideologies (εφεξής Gender ), Routledge, London, 1998: 1-26 (2-3). 6 Charles, Hintjens (ed.), Gender, Charles, Hintjens (ed.), Gender, Shari L. Thurer, The Myths of Motherhood: How Culture Reinvents the Good Mother, Penguin Books, New York, 1995: ( ). 9 Thurer, Myths of Motherhood, Thurer, Myths of Motherhood, Ann Taylor Allen, Feminism and Motherhood in Western Europe, , Palgrave Macmillan, New York, 2005:

4 4 και το χαμό των παιδιών τους στο πεδίο της μάχης είτε για τις γυναίκες που αγωνίζονται για την επικράτηση της ειρήνης. Οι δεύτερες, αν και εκκινούν από το στερεότυπο της φιλειρηνικής γυναικείας φύσης, που δίνει τη ζωή και γι αυτό αναγνωρίζει την αξία της, σε ορισμένες περιπτώσεις προχωρούν στην υιοθέτηση ριζοσπαστικών πολιτικών θέσεων. 11 Όσο για τη Σοβιετική Ρωσία, η άνοδος του Στάλιν έβαλε στην άκρη φεμινιστικές απόψεις που διατυπώθηκαν τα πρώτα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. 12 Η γυναικεία χειραφέτηση χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι οικονομικοί, πολιτικοί και στρατιωτικοί στόχοι του καθεστώτος. Το πρότυπο της εργάτριας και μητέρας, που δουλεύει συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη της πατρίδας της, ενώ παράλληλα ασχολείται με το σπίτι και την ανατροφή των παιδιών, κυριάρχησε σε σημείο που θεωρείται ότι τη σταλινική περίοδο η γυναίκα βρέθηκε σε χειρότερη θέση απ ότι πριν, πιεζόμενη να ανταποκριθεί επάξια και στους δύο ρόλους. Στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες διεκδικούσαν την έξοδο τους στο δημόσιο βίο, το πρότυπο της «ιέρειας εν τω οίκω» δεν έχει ατονήσει, ιδιαίτερα τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα. 13 Η γυναίκα όφειλε να μεγαλώσει γερά παιδιά για το καλό της πατρίδας 14 και αυτός ήταν ένας από τους λόγους που θα έπρεπε να μορφωθεί. Άλλωστε η μόρφωση των γυναικών αποτελούσε εθνικό ζήτημα ήδη από τον 19 ο αιώνα. 15 Ο λεγόμενος μύθος της καταγωγής (myth of origin), 16 του οποίου η βάση είναι φυλετική και δίνει έμφαση στους δεσμούς αίματος των μελών μιας εθνικής κοινότητας, κυριαρχεί τα πρώτα χρόνια του 20 ου αιώνα στην Ελλάδα που επιδιώκει την ενδυνάμωση της εθνικής συνείδησης καθώς διεκδικεί εδάφη υπό ξένη κατοχή. Δεν είναι τυχαίο ότι το 1908, ενώ συνεχίζονται οι εχθροπραξίες στη Μακεδονία, δημοσιεύεται στο Νουμά μία σειρά παραινετικών προς τις Ελληνίδες άρθρων στα οποία τονίζεται ο καίριος ρόλος των μητέρων στη διαμόρφωση και ενίσχυση του 11 Ouditt, Fighting Forces, Writing Women, Thurer, Myths of Motherhood, Εριέττα Γ. Κωνσταντινίδου, «Εικών της ανθρώπινης ζωής», Εφημερίς των Κυριών (Κων/πολη), τ. Α, τχ. 8-9 (1/1/1910): Ελένη η Σπαρτιάτις [Ελένη Κομνηνού-Πλατανιά], «Οικογένεια και μήτηρ. (Χαρισμένο εις τας αναγνωστρίας μου)», Το Πανελλήνιον, τ. 1, τχ. 11 (1/5/1914): Κ. Παρρέν, «Τι την θέλουσιν αι γυναίκες την αρχαίαν ελληνικήν», Εφημερίς των Κυριών, τ. Γ, τχ. 149 (21/1/1890): Sarah Benton, "Founding fathers and earth mothers: women s place at the birth of nations", Gender, Charles, Hintjens (ed.),

5 5 εθνικού φρονήματος των παιδιών. Χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Άμα μάθη η καρδιά του Ρωμιόπουλου να χτυπάη ρωμαίϊκα και άμα χτυπούνε αρμονικά ολωνών οι καρδιές, μην τη γυρέβεται μακριά τη ρωμαίϊκη εθνική συνείδηση. Κ η Ελλάδα μας θάναι τότες μεγάλη». 17 Η ιδιαίτερη αναφορά στη γλώσσα, που η μητέρα μαθαίνει στο παιδί το ίδιο φυσικά όπως δίνει το γάλα της, απηχεί το μύθο της καταγωγής και δηλώνει την ένθερμη υπεράσπιση της δημοτικής από το περιοδικό. 18 Τα άρθρα που συνδέουν τη μητρότητα με εθνικά ιδεώδη είναι σαφώς περισσότερα από τα λογοτεχνικά κείμενα, που αναδεικνύουν τους ίδιους προβληματισμούς, και απαντούν συχνότερα μεταξύ 1900 και Υπάρχουν βέβαια αρκετά άρθρα και μελέτες στα οποία η μητρότητα δεν συνδέεται με την εθνική ανάπτυξη. Εντοπίστηκαν, λόγου χάρη, άρθρα που σκοπό έχουν να βοηθήσουν τη νοικοκυρά στις καθημερινές απαιτήσεις του σπιτιού και της οικογένειας 19 ή άρθρα που αφορούν τη διαπαιδαγώγηση και εκπαίδευση των παιδιών, όπως αυτά στις σελίδες του Δελτίου του Εκπαιδευτικού Ομίλου (Δ.Ε.Ο.) και της Αναγέννησης. Ορισμένα από αυτά όμως είναι ανάλογου ιδεολογικού προσανατολισμού, αν τα τοποθετήσει κανείς στο πλαίσιο των αναζητήσεων της εποχής που εμφανίζονται. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα η μελέτη της Π. Σ. Δέλτα «Στοχασμοί περί της ανατροφής των παιδιών μας» στην οποία συνοψίζονται οι παιδαγωγικές αρχές της. 20 Η Δέλτα διαπιστώνει ότι οι Ελληνίδες μητέρες δε δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη του ηθικού κώδικα ούτε καλλιεργούν επαρκώς το εθνικό και θρησκευτικό συναίσθημα των παιδιών τους. Η άποψη του Δημήτρη Γληνού ότι το νηπιαγωγείο ως όργανο εξελληνισμού περιόρισε τη γενική μόρφωση που οφείλει να παρέχει, αποτελεί εξαίρεση στην πληθώρα των άρθρων που υποστηρίζουν την ανάγκη μιας εθνοκεντρικής εκπαίδευσης. 21 Ας πάμε όμως πίσω στις αρχές του 20 ου αιώνα, όταν η Κορνηλία Πρεβεζιώτου, που μοιράζεται μαζί με τον σύζυγό της Εμμανουήλ Ταβανιώτη τη διεύθυνση του Κωνσταντινουπολίτικου περιοδικού Η Βοσπορίς, απευθυνόμενη «Προς τας 17 Φωτεινή Ακροπολίτισσα, «Τα Ρωμιόπουλα. Α», Ο Νουμάς, τ. ΣΤ, τχ. 302 (29/6/1908): 1. Συνεχίζεται στο: «Τα Ρωμιόπουλα. Β», Ο Νουμάς, τ. ΣΤ, τχ. 304, (13/7/1908): Φωτεινή Ακροπολίτισσα, «Ρωμιοπούλες!..», Ο Νουμάς, τ. ΣΤ, τχ. 290 (6/4/1908): Βλ. ενδεικτικά: Αγαλαΐα Πρεβεζιώτου, «Οικιακόν Τμήμα», Η Βοσπορίς (Κων/πολη), τ. ΣΤ, τχ. 3 (10/5/1904): Άννα Κ. Ξένου, «Ο Γυναικόκοσμος. Στις νιές μαμάδες», Ο Νουμάς, τ. 2, τχ. 104 (11/7/1904): Π. Σ. Δέλτα, «Στοχασμοί περί της ανατροφής των παιδιών μας», Δ.Ε.Ο., τ. 1, τχ. 2 (Απρίλιος 1911): Βλ. επίσης: Π. Σ. Δέλτα, «Τα αναγνωστικά μας», Δ.Ε.Ο., τ. 3, τχ. 1-4 (1913): «Τα καινούργια αναγνωστικά μας», Δ.Ε.Ο., τ. 7, τχ. 1-4 ( ): 4-73 «Τα καινούργια αναγνωστικά μας», Δ.Ε.Ο., τ. 8, τχ. 1-4 (1920): Κλεαρέτη Μαλάμου, «Από βδομάδα σε βδομάδα. Φεμινισμός και Εκπαίδευση», Ο Νουμάς, τ. 18, τχ. 728 [12] (20/3/1921): 191.

6 6 Νεάνιδας» τονίζει ότι η γυναίκα δεν πρέπει να είναι «βωβόν έπιπλον ή λάλον πλαγγόνα» αλλά «παραγωγός ανθρώπων, ο μέγιστος αναμορφωτικός της κοινωνίας παράγοντας», επικρίνοντας ταυτόχρονα την αστική υποκρισία που αφήνει απαράσκευες τις νέες για το ρόλο της μητέρας. Αναφερόμενη δε στη γυναικεία εκπαίδευση θεωρεί απαραίτητες εκείνες τις γνώσεις που θα καταστήσουν τη γυναίκα «βασίλισσα του οίκου της» 22 ενώ διατυπώνει τις ακόλουθες παραινέσεις: «Δότε λοιπόν γνώσεις εις την γυναίκα! Δότε βάσεις ηθικής και λεπτήν μόρφωσιν αισθημάτων και ιδεώδη αγνά και ευγενή, ίνα αποβή αβρά και αφωσιωμένη σύζυγος, δότε την γνώσεις πρακτικάς οικιακής οικονομίας και εκλαϊκευμένης επιστήμης ίν' αποβή δεξιά και πεφωτισμένη οικοδέσποινα, δότε την τέλος γνώσεις αρκούσας, πολλάς εί δυνατόν παιδαγωγικής, ίν αποβή τελεία μήτηρ. Εν τω έργω της μητρός, όπερ αποτελεί κατ εμέ την υψίστην των επιστημών, δεν αρκεί μόνο η αγάπη. Αγαπώσας μητέρας έχομεν πολλάς, αλλά γνωρίζουσας να αγαπώσι ολίγιστας μόνον έχομεν, [...] έχουσας τρυφεράν μέν την καρδίαν, ανδρικήν δε την διανοίαν». 23 Έτσι η μητέρα δε θα χρειαστεί να καταφύγει σε Ευρωπαίες παιδαγωγούς που είναι ανήθικες ή παρασύρουν τα παιδιά σε αντεθνικά ιδεώδη. 24 Όσο για τη γεροντοκόρη, κατάλοιπο μιας εποχής που παρεμπόδιζε την ηθική και πνευματική ανάπτυξη της γυναίκας, επισημαίνει ότι «Εάν ο γάμος και η μητρότης είναι ο κύριος της γυναίκας προορισμός, δεν είναι όμως πλέον δι αυτήν η αγαμία καταδίκη εκμηδενισμού και εξουθενώσεως. Τούτο δε διότι η έμφρων και τελεία το ήθος γυνή και αν μη σύζυγος και μήτηρ, δύναται όμως καθ οιονδήποτε τρόπον να αποβή χρήσιμος και δη ευεργετική εις την οικογένεια και την κοινωνία, ουχί δε ατάσθαλος παραφυάς και περιττόν αυτής βάρος». 25 Αν η γυναίκα χρειαστεί να εργαστεί, θα πρέπει να επιλέξει επαγγέλματα αρμόζοντα στη φύση της που θα την κρατούν όσο το δυνατό περισσότερο εντός του οίκου ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος «εξανδρισμού» της. Η φιλολογία, την οποία και η ίδια ακολουθεί, θεωρεί ότι δεν την εκτρέπει από τον προορισμό της και δεν την αποσπά από τα οικιακά της καθήκοντα. 26 Άλλωστε πιστεύει ότι η γυναίκα 22 Κορνηλία Λ. Πρεβεζιώτου, «Οικιακόν τμήμα εν τη Βοσπορίδι», Η Βοσπορίς, τ. Ε, τχ. 18 (10/10/1903): Κορνηλία Λ. Πρεβεζιώτου, «Το εν Αθήναις εκπαιδευτικόν συνέδριον», Η Βοσπορίς, τ. Ε, τχ. 3 (10/5/1903): Κορνηλία Πρεβεζιώτου, «Απάντησις εις την δίδα Β. Ευαγγελίδου», Η Βοσπορίς, τ. Γ, τχ. 15 (10/9/1901): Κορνηλία Λ. Πρεβεζιώτου, «Η γεροντοκόρη», Η Βοσπορίς, τ. Δ, τχ. 24 (31/12/1902): Κορνηλία Λ. Πρεβεζιώτου, «Απάντησις εις την δίδα Β. Ευαγγελίδου», Η Βοσπορίς, τ. Γ, τχ. 16 (20/9/1901): Επίσης, θεωρεί αλλά επαγγέλματα αρμόζοντα στις γυναίκες λαϊκής τάξης

7 7 διακρίνεται στις σπουδές που δεν αρμόζουν στο φύλο της εκμεταλλευόμενη τα θέλγητρά της. 27 Απευθυνόμενη στην Πρεβεζιώτου, η Βιργινία Ευαγγελίδου αναρωτιέται: «[ ] πώς υμείς, μία γυνή, τάσσεσθε υπέρμαχος του αδίκου και σκαιού καταναγκασμού, όστις πιέζει και εξευτελίζει το φύλον σας; [...]» τονίζοντας ότι «Η επιστήμη, η εργασία και η ηλικία χειραφετούν τη γυναίκα αφ εαυτών» και σίγουρα δεν την παραδίδουν στη διαφθορά. Η Ευαγγελίδου εμφανώς επηρεασμένη από το πρότυπο της Νέας Γυναίκας που κυριαρχούσε σε Ευρώπη και Αμερική εκείνη την εποχή, θεωρεί ότι «Η νέα γυνή είναι η μεγάλη ανακαινήστρια, είναι η μεγάλη ιδέα, η δημιουργός δύναμις, ήτις θα ανακαινήση το γηραλέο και παρηκμακότα κόσμον μας, εισάγουσα νέα στοιχεία εις το σεσηπός σώμα των παρελθόντων αιώνων» κάτι που στην περίπτωσή της δεν περνά απαραιτήτως διαμέσου της μητρότητας. Απαντώντας στην Πρεβεζιώτου αναφέρει με χαρακτηριστική οξύτητα: «[ ] καταδικάζετε τη γυναίκα εν τη μητρότητι, κηρύττουσα τη διανοητική της αδυναμία, ήτις την καθιστά αδύναμιν διά σοβαράς επιστημονικάς μελέτας, κατά τους μισογύνας. Το διδακτορικόν πτυχίον, φρονείτε και λέγετε λίαν αναρμόστως, παρέχεται εις αυτήν μόνον χάριν των ωραίων ματιών της, Τι λέγετε δια τας ασχήμους, αχάριτας, μισόγαμους και μισάρρενας γυναίκας, αίτινες το λαμβάνουσιν επίσης ως αι χαρίεσσαι;». 28 Ας μην ξεχνάμε, ωστόσο, ότι τα λογοτεχνικά κείμενα της Ευαγγελίδου στη Βοσπορίδα δεν είναι απαλλαγμένα από στερεοτυπικές αντιλήψεις για τα φύλα. Αν δόθηκε έμφαση στην αντιπαράθεση μεταξύ Πρεβεζιώτου-Ευαγγελίδου, είναι γιατί αποτυπώνει με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο τη διάσταση απόψεων αναφορικά με το ζήτημα της χειραφέτησης, θίγοντας ταυτόχρονα το ζήτημα της μητρότητας. Ανάλογη είναι η αντιπαράθεση το 1910 μεταξύ της Δήμητρας Κέννετ- Μπράουν και της Ευγενίας Ζωγράφου. Η πρώτη θεωρεί ότι δεν τίθεται ζήτημα ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, αφού αυτή δόθηκε στη γυναίκα από τη φύση, δεν κρίνει απαραίτητη τη μόρφωση των γυναικών και αναγνωρίζει ως βασικό καθήκον της γυναίκας την ανατροφή μεγάλων ανδρών που θα συμβάλλουν στην εθνική πρόοδο. Η δεύτερη της απαντά ότι η μόρφωση, ειδικά όταν στηρίζεται στα εθνικά ιδεώδη, δεν απομακρύνει την Ελληνίδα από την οικογένεια, αντιθέτως είναι το («ράπτριαι, υφάντριαι, πλύντριαι, κεντήτριαι, ανθοποιοί») και άλλα σε αυτές της μέσης («μουσικοί, ζωγράφοι, αγγειοπλάστιδες, γλύπτριαι ή διδάσκαλοι»). 27 Κορνηλία Λ. Πρεβεζιώτου, «Απάντησις εις την δίδα Β. Ευαγγελίδου», Η Βοσπορίς, τ. Γ, τχ. 13 (20/8/1901): Βιργινία Π. Ευαγγελίδου, «Ανοικτή Επιστολή Β. Υστερόγραφον», Η Βοσπορίς, τ. Γ, τχ (20/1/1902):

8 8 μέσο που θα χαρίσει στο έθνος σωστές γυναίκες και μητέρες και κατ επέκταση μεγάλους άνδρες έτοιμους να θυσιαστούν για την πατρίδα τους. 29 Την ίδια χρονιά στην Ε.Ε., η Πολύμνια Λασκάρεως, παρά το γεγονός ότι τίθεται υπέρ της χειραφέτησης και της εργασίας τόσο των έγγαμων όσο και των άγαμων γυναικών, θεωρεί ότι η «πραγματική» και «ιδεώδης» θέση της γυναίκας είναι αυτή της συζύγου και μητέρας. 30 Ένας άνδρας, ο «δημοσιογράφος και κοινωνιολόγος» Δ. Χ., διατυπώνει μία διαφορετική άποψη για τη μητρότητα τονίζοντας ότι: «Ο ισχυρισμός, ότι η γυναίκα οφείλει να εκπληρώση μόνον ως σύζυγος και μητέρα τον προορισμόν της, αποδεικνύεται ολονέν κενή φράσις. Όλαι αι ανελιχθείσαι κοινωνίαι απέδειξαν, ότι όσον αναπτύσσεται η εργασία αυξάνει και η πρόοδος». 31 Θεωρεί δε τις Ελληνίδες συντηρητικές, ενώ τους Έλληνες οπισθοδρομικούς, καθώς δεν αποδέχονται τη γυναίκα ως «κοινωνικό ον». Ο Χατζόπουλος υποστηρίζει ότι η γυναίκα πρέπει να μορφώνεται όπως ο άνδρας και να εργάζεται, ενώ η συμμετοχή της στα κοινά δεν θα πρέπει να περιορίζεται στη φιλανθρωπική δραστηριότητα, την οποία και ευθέως αποδοκιμάζει. 32 Να σημειωθεί ότι ο Χατζόπουλος, που ζει στο εξωτερικό, προσεγγίζει το γυναικείο ζήτημα από τη μαρξιστική οπτική θεωρώντας το κοινωνικό ζήτημα και εκφράζει αυτές τις απόψεις το 1912 με αφορμή το δημοψήφισμα της Ε.Ε., ενός περιοδικού συντηρητικού πολιτικά και γλωσσικά. Ωστόσο, σε όσα περιοδικά αριστερού ιδεολογικού προσανατολισμού εξετάστηκαν, ούτε η ενασχόληση με το γυναικείο ζήτημα είναι τόσο συχνή ούτε σημαντικές αναφορές στη μητρότητα εντοπίστηκαν. Μία από τις λίγες αναφορές είναι αυτή της Φούλας Πορφυρογένη, η οποία παρουσιάζοντας τις εντυπώσεις της από τη Σοβιετική Ένωση, υπογραμμίζει ότι «[ ] μονάχα εκεί, η γυναίκα έχει πάρει τη σωστή της θέση [ ] ίσια κι όμοια με τον άντρα 29 Δήμητρα Κέννετ Μπράουν, «Επιστολή εξ Αμερικής», Ε.Ε., τ. Γ, τχ. 28 (1/2/1910): Ευγ. Ζ., «Η επιστολή της κ. Μπράουν», Ε.Ε., τ. Γ, τχ. 28 (1/2/1910): Βλ. επίσης Ευγενία Ζωγράφου, «Αι Οικοκυρικαί Σχολαί», Ε.Ε., τ. Α, τχ. 2 (1/12/1907): Πολύμνια Λασκάρεως, «Η θέσις της γυναικός εν τη σημερινή κοινωνία», τ. Γ, τχ. 32 (1/6/1910): Ουρ. Μπ., «Συνέντευξις μετά του κ. Δ. Χατζόπουλου. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», Ε.Ε., τ. Ε, τχ. 52 (29/12/1912): Προωθημένες απόψεις για το γυναικείο ζήτημα εκφράζουν και άλλοι άνδρες στην Ε.Ε. Βλ. Ουρανία Μπ., «Η γνώμη του κ. Σπανδωνή. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», τ. Ε, τχ. 51 (31/1/1912): Κωνσταντίνος Ν. Κριαράς, «Γνώμαι εκ του εξωτερικού. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», τ. Ε, τχ. 51 (31/1/1912): Ουρ. Μπ., «Ο κ. Τσοκόπουλος. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», τ. Ε, τχ. 54 (30/4/1912): 154 Κωνσταντίνος Πάχης, «Γνώμη Έλληνος του εξωτερικού. Δημοψήφισμα Ελληνικής Επιθεωρήσεως», τ. Ε, τχ. 55 (31/5/1912):

9 9 στην οικονομική, την πολιτική, την κοινωνική και την ιδιωτική ζωή». 33 Ο αριστερός ιδεολογικός προσανατολισμός δίνει έμφαση στις κοινωνικές συνιστώσες του γυναικείου ζητήματος. Η περίπτωση της Αθηνάς Γαϊτάνου-Γιαννιού επιβεβαιώνει την καθοριστική επιρροή του στις απόψεις της για τα γυναικεία προβλήματα. Η Γαϊτάνου-Γιαννιού αρχικά εξέφραζε συντηρητικές απόψεις περί της γυναικείας χειραφέτησης αντιμετώπιζε, για παράδειγμα, την ακαδημαϊκή σταδιοδρομία της Αγγελικής Παναγιωτάτου ως εξαίρεση, που δεν πρέπει να γίνει κανόνας, και θεωρούσε καθήκον της γυναίκας την ανατροφή των παιδιών. Προτιμά δε τη φιλανθρωπία έναντι της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. 34 Τα αμέσως επόμενα χρόνια η στάση της διαφοροποιείται, όπως μαρτυρούν οι απόψεις που εξέφρασε στο Μικρασιατικόν Ημερολόγιον του 1914, 35 ενώ αργότερα προασπίζεται τη γυναικεία ισότητα ως μέλος του «Σοσιαλιστικού Ομίλου Γυναικών» και της συντακτικής ομάδας του μηνιαίου περιοδικού του Σοσιαλιστική Ζωή ( ). 36 Αν το πεδίο της αρθρογραφίας ήταν ιδιαίτερα γόνιμο σε αναφορές που συνέδεαν τη μητρότητα με εθνικούς στόχους, δε συμβαίνει το ίδιο με τη λογοτεχνία, παρά το γεγονός ότι είναι εμφανής η προσπάθεια ενίσχυσης του μητρικού ρόλου. Στο αλληγορικό διήγημα «Κουβέντες του ορνιθαρειού» στιγματίζεται η άρνηση των μορφωμένων γυναικών να γίνουν μητέρες και τους απευθύνεται η σκληρή κατηγορία: «[ ] εξέρχεσθε του φυσικού, έχετε τάσεις εκρύθμους, είστε όντα έκφυλα». 37 Στα περιοδικά βρέθηκε πλήθος λογοτεχνικών κειμένων κάθε είδους, αρκετά από τα οποία αναφέρονταν στη μητρότητα, η οποία όμως προσεγγίζεται περισσότερο ως προσωπική εμπειρία και λιγότερο σε σχέση με τα εθνικά ιδεώδη. Χαρακτηριστικά είναι τα ποιήματα «Κάτι σπαράζει μέσα μου», «Μέλλουσα μητέρα» καθώς και «Στο Αγέννητο», που αναδεικνύουν τα συναισθήματα της εγκύου, τη γλυκιά προσμονή αλλά και τους φόβους της. 38 Αρκετά είναι επίσης τα ποιήματα στα οποία μητέρες 33 Φούλα Πορφυρογένη, «Εντυπώσεις από τη Σοβιετική Ένωση. ΙΙ. Η Γυναίκα», Νέοι Πρωτοπόροι, τχ. 5 (1/5/1933): Βλ. και Γαλ. Καζαντζάκη, «Η Εργάτισσα», Νέοι Πρωτοπόροι, τ. Α, τχ. 4 (1/3/1932): Σίβυλλα [Γαϊτανοπούλου-Γαϊτάνου-Γιαννιού Αθηνά], «Αθηναϊκή ζωή», Νέον Πνεύμα (Κων/πολη), τ. Α, τχ. 7 (7/12/1908): τ. Α, τχ. 8 (14/12/1908): τ. Α, τχ. 11 (4/1/1909): Βλ. Κωστούλα Σκλαβενίτη, «Τα γυναικεία έντυπα », Αφιέρωμα: «Το Ελληνικό Φεμινιστικό έντυπο», Διαβάζω, τχ. 198 (14/9/1988): (14-15). 36 Βλ. ενδεικτικά μία αναφορά στο Νουμά, τ. ΙΖ, τχ. 696[6] (8/8/1920): Ευρυδίκη Ζ. Αλεξανδρίδου, «Κουβέντες του ορνιθαρειού», Νέον Πνεύμα, τ. Γ, τχ. 6 (1/5/1910): Λιλή Ιακωβίδη-Πατρικίου, «Κάτι σπαράζει μέσα μου», Ο Νουμάς, τ. 18, τχ. 728 (20/3/1921): 190 Ιωάννα Μπουκουβάλα-Αναγνώστου, «Στο Αγέννητο», τ. ΛΑ, τχ. 364 (1/2/1938): 89 «Μέλλουσα μητέρα», Ε.Ε., τ. ΛΓ, τχ. 392 (1/6/1940): 122.

10 10 γράφουν για τα παιδιά τους 39 ή κόρες γράφουν για τις μητέρες τους. 40 Η περίπτωση της Μυρτιώτισσας είναι αξιοσημείωτη, καθώς στις πολυπληθείς συμμετοχές της στα περιοδικά αναδεικνύει την πολύπλευρη γυναικεία υπόσταση εκτός από τα πολλά ερωτικά και αισθησιακά ποιήματα, εντοπίστηκαν ποιήματα που απευθύνονται στο γιό της 41 και άλλα που αναφέρονται στη μητέρα της. 42 Να σημειωθεί, επίσης, ότι από το έργο της δε λείπουν και ποιήματα με περιεχόμενο εθνικοπατριωτικό, που έγραψε αργότερα επηρεασμένη από την εμπειρία της Κατοχής. Προτού περάσουμε στους διάφορους τύπους μητέρων που συναντά κανείς στις σελίδες των περιοδικών, αξίζει να γίνει αναφορά σ ένα «μοντέρνο κορίτσι» που σε ποίημα δημοσιευμένο το 1939 φανερώνει την ισχύ του στερεοτυπικού διαχωρισμού μεταξύ μητέρας και μοιραίας γυναίκας/πόρνης. 43 Κοινός τόπος είναι επίσης αυτός της θυσιαζόμενης μητέρας, είτε ανήκει στη μεγαλοαστική είτε στην εργατική τάξη. 44 Υπάρχουν όμως και οι άκαρδες μάνες, όπως αυτή στο διήγημα «Ο Παναγιωτάκης», η οποία εγκαταλείπει το εκτός γάμου παιδί της που δε βρίσκει θαλπωρή ούτε στα χέρια της μητριάς του, 45 ή εκείνη στο διήγημα «Στη φυλακή», όπου το παιδί προτιμά τη φυλακή με τον αδελφό του παρά τη μητέρα του. 46 Η γυναίκα πάλι που δεν έγινε ή δεν μπορεί να γίνει μητέρα κουβαλά ένα μεγάλο βάρος, που άλλοτε νιώθει ότι υπονομεύει τη γυναικεία της υπόσταση και άλλοτε την αναγκάζει να καταφύγει σε ακραίες λύσεις. Ενδεικτικά είναι το ποίημα «Στείρα» της Πετρούλας Ψηλορείτη 47 αλλά και δύο διηγήματα, η «Ανάσταση» της Λήδας Κατρέλη, στο οποίο η άτεκνη και στεγνή 39 Βλ. ενδεικτικά: Αθηνά Ζ. Γερμανού-Ρουσσάκη, «Επί τω θανάτω της μικράς μου Λίζας», Η Εικονογραφημένη, τ. Ε, τχ. 51 (1/11/1909): 46 Αθηνά Ν. Ταρσούλη, «Ο πόνος της μάνας», Πινακοθήκη, τχ (1/6/1921): 26 Κατίνα Δ. Ταγκοπούλου, «Στο παιδί μου», Ο Νουμάς, τ. ΚΓ, τχ. 7-8[ ] (1/7/1931): 92 Λιλή Ιακωβίδη, «Της κορούλας μου», Ο Κύκλος, τ. 2, τχ. 6-7 (1/8/1933): 281 και «Ευχή πρωτοχρονιάτικη στα παιδιά μου», Πνευματική Ζωή, τ. Β, τχ. 18 (10/2/1938): 39 Αγάπη Βενέζη [Αγάπη Μέλλου], «Στ αγόρια μου», Το Νησί (Χίος), τ. Β, τχ. 16 (1/9/1938): 361 Λήδα Κατρέλη [Λίλα Τ. Καρακάλου-Καρανικόλα], «Τραγούδια στα παιδιά μου», Νεοελληνικά Γράμματα, τχ. 106 (10/12/1938): Βλ. ενδεικτικά: Ελένη Λάμαρη, «Δύο Μητέρες», Αττική Ίρις, τ. ΙΓ, τχ. 3 (1/2/1910): 39 Μαρία Ε. Ζάμπα, «Στα χέρια της μητέρας μου», Αιολικός Αστήρ (Κυδωνιές), τ. 1, τχ. 13 (1/4/1912): 201 Φίλη Κ. Βατίδου, «Στη μητέρα μου», Νέα Ζωή (Σμύρνη), τ. 4, τχ. 21[56] (7/6/1920): Μυρτιώτισσα [Θεώνη Δρακοπούλου], «Παιδί μου!», Φιλότεχνος (Βόλος), τ. Β, τχ. 7 (1/2/1927): 181 «Στο γιό μου», Ο Νουμάς, τ. ΙΣΤ, τχ. 611[2] (22/12/1918) «Χριστούγεννα», Ο Νουμάς, τ. ΙΖ, τχ. 667[3] (18/1/1920): 35 και «Χωρισμός», Ο Νουμάς, τ. ΙΖ, τχ. 667[3] (18/1/1920): Μυρτιώτισσα, «Ό,τι για μένα έχει απομείνει», Νέα Εστία, τ. 6, τχ. 62 (15/7/1929): Μίλια Ροζίδη [Αιμιλία Τσιροζίδου-Αγγελίδου], «Μοντέρνα κορίτσια», Νεοελληνικά Γράμματα, τ. Γ, τχ. 136 (8/7/1939): Βλ. ενδεικτικά τα διηγήματα: Λώρα Δάφνη [Μαρία Τρικούπη], «Ein Walzertraum», Πινακοθήκη, τ. ΙΑ, τχ. 121 (1/3/1911): 9-11 Ιωάννα Μπουκουβάλα Αναγνώστου, «Μητέρα καταδίκου», Νεοελληνικά Γράμματα, τχ. 80 (11/6/1938): Σεμέλη Διός [Ελένη Κομνηνού-Πλατανιά], «Ο Παναγιωτάκης», Αττική Ίρις, τ. ΙΣΤ, τχ. 15 (15/8/1912): Λίλη Πατρικίου, «Στη Φυλακή», Πυρσός, τ. Β, τχ (1/6/1918): Πετρούλα Ψηλορείτη [Γαλάτεια Καζαντζάκη], «Στείρα», Λογοτέχνης, τ. 1, τχ. 3 (1/6/1917): 44.

11 11 γεροντοκόρη «ανασταίνεται», όταν αναλαμβάνει την περίθαλψη ενός έκθετου βρέφους, 48 και οι «Λάσπες» της Υπατίας Δελή, όπου μία άτεκνη γυναίκα συκοφαντεί μία μητέρα τριών παιδιών, με αποτέλεσμα η δεύτερη να χωρίσει από το σύζυγό της και η πρώτη να πάρει τα παιδιά στο σπίτι της. 49 Στον αντίποδα υπάρχουν οι ανεπιθύμητες, εκτός γάμου, εγκυμοσύνες, που προκαλούν αισθήματα ντροπής στις γυναίκες και ποικίλες αντιδράσεις στον περίγυρό τους, από το χλευασμό, το θυμό και την οργή ως την αποδοχή της γέννησης ενός παιδιού εκτός γάμου, όπως συμβαίνει στο διήγημα «Μητρότητα» της Αλεξάντρας Κόττου. 50 Διαφορετική όμως είναι η περίπτωση της Κατερίνας στο διήγημα «Το έγκλημα», που δημοσιεύεται στους Νέους Πρωτοπόρους. Περιγράφεται η σκληρότητα του πατέρα της καθώς και ο χλευασμός και η αδιαφορία του κοινωνικού περίγυρου. Η συγγραφέας εκφράζει την αλληλεγγύη της για τη γυναίκα αυτή, στάση που θα πρέπει επίσης να σχετιστεί με τις αριστερές αντιλήψεις της. 51 Στο πλαίσιο αυτό και παρά το γεγονός ότι υπάρχουν αρκετά ποιήματα με εθνικοπατριωτικό περιεχόμενο, 52 εντοπίστηκε μόνο ένα ποίημα που συνδέει σαφώς τη μητρότητα με στόχους εθνικούς, αυτό της Φλωρεντίας Φουντουκλή που δημοσιεύτηκε στο Νουμά το Στις εννέα από τις έντεκα συνολικά στροφές η μητέρα παρουσιάζεται ως πηγή στοργής και καταφύγιο για το παιδί στις δυσκολίες της ζωής, ενώ στις δύο τελευταίες ο τόνος απροσδόκητα αλλάζει και η μητέρα παρουσιάζεται ως στυλοβάτης του έθνους: Αν θέλει άνδρας γίγαντας η λατρευτή πατρίδα Μα από μητέρες έχομε ανάγκη πιο πολλή. Αυταίς γεννούν τους ήρωας, αυταίς ειν η ελπίδα, Του κόσμου η στολή. Τα τρυφερά κορίτσια μας κουκλίτσαις δεν θα μείνουν. Έχει ο καιρός πτερά. Ας τα μορφώσωμε καλά, γιατί κι αυτά θα γίνουν Μητέρες μια φορά. 48 Λήδα Κατρέλη, «Ανάσταση», Νεοελληνικά Γράμματα, τχ. 32 (17/11/1935): Υπατία Δελή, «Λάσπες», Πνευματική Ζωή, τ. Β, τχ. 31 (10/9/1938): Αλεξάντρα Κόττου, «Μητρότητα», Νέα Εστία, τ. Η, τχ. 336 (25/12/1940): Ελένη Μαυρίδη, «Το έγκλημα», Νέοι Πρωτοπόροι, τ. Α, τχ. 7-8 (1/6/1932): Βλ. ενδεικτικά: Βασιλεία Απέργη, «Ανοιξιάτικο γράμμα», Ναυτική Δόξα, τ. 1, τχ. 12 (29/4/1918): 3 Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου, «Ο Εθελοντής», Ο Νουμάς, τ. ΙΕ, τχ. 607[1] (19/2/1917): 7 Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, «Γράμμα σε πολεμιστή», Νεοελληνικά Γράμματα, τ. Δ, τχ. 213 (28/2/1940-4/1/1941): Φλωρεντία Α. Φουντουκλή, «Η Μητέρα», Ο Νουμάς, τ. 2, τχ. 9 (11/4/1904): 7.

12 12 Ωστόσο, στο περιοδικό Κόσμος (Σμύρνη) λίγα χρόνια αργότερα και μάλιστα σε μια περίοδο εθνικής έξαρσης, η Μ.Τ. στο «Ελεγείον εις πεδίον πολύνεκρου μάχης» 54 τονίζει την απώλεια σε ανθρώπινες ζωές και τη δυστυχία που προκαλεί ο πόλεμος και όχι τον πατριωτισμό, ενώ σε άλλο ποίημά της φέρνει στο προσκήνιο τα αληθινά θύματα του πολέμου, τις χήρες και τα ορφανά, και αντιπαραθέτει τον πόνο τους στις τιμές που επιφυλάσσονται στους ήρωες. 55 Η εικόνα της μάνας που θρηνεί για το χαμό του παιδιού της στον πόλεμο σε ποίημα δημοσιευμένο το 1911 ή μιλά το 1931 σε πρώτο πρόσωπο για τον ανάπηρο πολέμου γιο της, που κατέληξε ζητιάνος, προσγειώνει τα εθνικά ιδεώδη σε εδάφη δύσβατα στέλνοντας έτσι ένα αντιπολεμικό και φιλειρηνικό μήνυμα. 56 Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η συγγραφέας στο προαναφερθέν διήγημα «Το έγκλημα», η οποία βλέποντας τα πράγματα από αριστερή σκοπιά διαφωνεί με τη θέση που επιφυλάσσεται στη γυναίκα, δηλαδή «Νάναι το ζω το υποταχτικό του σπιτιού η μηχανή που θα γεννά ζωντανό υλικό για τα μακελειά, η κατσίκα που βυζαίνεται». Άλλωστε ο θρήνος της «Μάνας του αγωνιστή» που χάθηκε για τις κοινωνικο-πολιτικές του πεποιθήσεις - ασήμαντες για εκείνη μπροστά στο ανέκκλητο του θανάτου του - είναι το ίδιο σπαρακτικός με αυτόν της μάνας που έχασε το παιδί της στο πεδίο εθνικών μαχών. 57 Θα κλείσω αυτή την αναφορά στα λογοτεχνικά κείμενα με το διήγημα «Μητρότης» της Λιλίκας Νάκου, που δημοσιεύτηκε σε δύο διαφορετικά περιοδικά τη δεκαετία του Πρόκειται για την ιστορία ενός Αρμενόπουλου, που ανέλαβε το νεογέννητο αδελφάκι του μετά το θάνατο της μητέρας τους στη γέννα. Βρίσκεται στη Μασσαλία μαζί με πλήθος προσφύγων από τη Μικρά Ασία. Στον καταυλισμό που έμενε μάλλον εύχονταν το θάνατο του βρέφους, που παρέμενε νηστικό για μέρες. Θέλοντας να το ταΐσει κατέφυγε στους «Ανατολίτες», σ ένα καταυλισμό Ελλήνων, που τον διώχνουν, καθώς στη θέα του αποστεωμένου βρέφους αποφαίνονται ότι είναι τελώνιο. Λύση στο πρόβλημά προσφέρει ένας Κινέζος, πλανόδιος έμπορος, που βλέποντας την εξαθλίωση των παιδιών, τα παίρνει στο σπίτι του, για να ταΐσει το βρέφος η λεχώνα γυναίκα του. Το στερεότυπο ότι Κινέζοι και Εβραίοι είναι επικίνδυνοι για τα παιδιά των χριστιανών καταρρίπτεται για τον μικρό. Σε αυτή την 54 Μ. Τ. [Μαίρη Τακιδέλη], «Ελεγείον εις πεδίον πολύνεκρου μάχης», Κόσμος (Σμύρνη), τ. Δ, τχ. 96 (15/12/1912): Κρήσσα [Μαίρη Τακιδέλη], «Σεις και ημείς», Κόσμος (Σμύρνη), τ. Ε, τχ (15/9/1913): Κρήσσα, «Η μάννα του πτηνανθρώπου», Κόσμος (Σμύρνη), τ. 3, τχ. 71 (1/12/1911): 443 Ρίτα Ν. Μπούμη, «Η μητέρα του ανάπηρου», Μακεδονικές Ημέρες (Θεσ/νίκη), τ. Α, τχ. 5-6 (1/7/1932): Πέρσα Βλάση, «Η μάνα του αγωνιστή», Νέοι Πρωτοπόροι, τχ. 6 (1/6/1933): Λιλίκα Νάκου, «Μητρότης», Τα Νέα, τ. Α, (10/5/1930): 5 και Ο Κύκλος, τχ. 5; (1936;):

13 13 περίπτωση, η Κινέζα μητέρα παραδίδει στη νεότερη γενιά όχι την εθνική παράδοση αλλά ένα μάθημα ανθρωπιάς το ίδιο φυσικά όπως δίνει το γάλα της. Η Νάκου υπονομεύει έτσι τις εθνοκεντρικές αντιλήψεις, τα φυλετικά στερεότυπα και τους θρησκευτικούς διαχωρισμούς. Η σύνδεση της μητρότητας με την εθνική ανάπτυξη χρησιμοποιείται με μεγάλη συχνότητα στην προσπάθεια προσδιορισμού της γυναικείας ταυτότητας και διεύρυνσης των γυναικείων δικαιωμάτων. Και όπως προαναφέρθηκε, αυτό δεν ισχύει μόνο για την Ελλάδα. Η μητρότητα χρησιμοποιήθηκε κατά καιρούς από καθεστώτα, διαφορετικού ιδεολογικού προσανατολισμού, ως μέσο για την εξυπηρέτηση εθνικών, πολιτικών και οικονομικών στόχων. Έχει άλλωστε υποστηριχθεί ότι το φύλο δεν είναι η μοναδική πηγή δύναμης, γι αυτό και οι ίδιες οι γυναίκες υιοθετούν πολλές φορές ιδεολογικές θέσεις που ενδέχεται να τις υποβιβάζουν σε κοινωνικο-πολιτικό επίπεδο, κρίνοντας ότι η συμμετοχή τους σε ευρύτερους κοινωνικούς σχηματισμούς (έθνος, κράτος, τάξη, φυλή) τους προσφέρει μεγαλύτερα οφέλη στον αγώνα τους για διεκδίκηση ίσων δικαιωμάτων. 59 Στην Ελλάδα των αρχών του 20 ου αιώνα, η σύνδεση της μητρότητας με εθνικές επιδιώξεις ήταν ένας ακόμη τρόπος για τις γυναίκες να επιτύχουν την έξοδό τους στη δημόσια σφαίρα και να διεκδικήσουν δικαιώματα, πρωτίστως στη μόρφωση και στην εργασία. Ως το 1922 η επωφελής εθνικά μητρότητα είναι στο προσκήνιο, προφανώς διότι η Ελλάδα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι Ελληνίδες δε διεκδικούσαν την ιδιότητα του πολίτη ως μέλη ενός έθνους-κράτους διεκδικούσαν περισσότερα δικαιώματα με το επιχείρημα ότι είναι κινητήρια δύναμη του έθνους, καθώς γεννούν και μοχθούν για να παραδώσουν υγιή και χρήσιμα παιδιά στην πατρίδα. Διατυπώνουν τα αιτήματά τους στηριζόμενες στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φύλου τους, επιστρατεύοντας δηλαδή τη γυναικεία φύση τους. 60 Η μητρότητα όμως ως αρωγός στον αγώνα για χειραφέτηση έδινε το άλλοθι για τη χειραγώγηση της γυναικείας σεξουαλικότητας και συμπεριφοράς. Παρατηρείται επομένως το εξής: οι γυναίκες διεκδικούν περισσότερα δικαιώματα και ισχυροποίηση της θέσης τους, εκχωρώντας, συνειδητά ή ασυνείδητα, ένα μέρος της ελευθερίας έκφρασής τους. Λίγες είναι οι φωνές, όπως αυτή της Ευαγγελίδου και του 59 Charles, Hintjens (ed.), Gender, Αγγέλικα Ψαρρά, «Μητέρα ή πολίτις; Ελληνικές εκδοχές της γυναικείας χειραφέτησης ( )», Το φύλο των δικαιωμάτων. Εξουσία, γυναίκες και ιδιότητα του πολίτη. Ευρωπαϊκό Συνέδριο, Αθήνα 9-10 Φεβρουαρίου Πρακτικά, Νεφέλη, Αθήνα, 1999:

14 14 Χατζόπουλου, που τολμούν να πουν ότι η μητρότητα είναι μία από τις επιλογές για τη γυναίκα αλλά όχι και ο μοναδικός της προορισμός. Είναι σημαντικό εδώ να αναφερθεί ότι προωθημένες απόψεις δε διατυπώνονται απαραίτητα σε περιοδικά που θεωρούνται προοδευτικά ή σε περιοδικά εκδιδόμενα εντός του ελλαδικού κράτους. Μετά το 1922, τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν. Τα πρώτα σημάδια είχαν φανεί με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, όταν αρκετές γυναίκες, μεταξύ αυτών και η Παρρέν, υιοθέτησαν μία φιλειρηνική στάση. 61 Την περίοδο του Μεσοπολέμου τα γυναικεία αιτήματα εντάσσονται στο πλαίσιο ευρύτερων κοινωνικών διεκδικήσεων. Οι γυναίκες διατυπώνουν απόψεις φιλειρηνικές και διεκδικούν ισότητα στην εκπαίδευση και στην εργασία καθώς και πολιτικά δικαιώματα, ενώ μάχονται εναντίον της διπλής ηθικής και ζητούν αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου. 62 Φαίνεται λοιπόν ότι η επιλογή των γυναικών να διεκδικήσουν ίσα δικαιώματα εστιάζοντας σε έμφυλα χαρακτηριστικά και προβάλλοντας δυνατότητες της γυναικείας φύσης, όπως η μητρότητα, είτε αυτή συνδέθηκε με εθνικοπατριωτικά είτε με φιλειρηνικά ιδεώδη, έδωσε λύσεις στο γυναικείο ζήτημα και αποδείχτηκε καταρχάς αποτελεσματική. Μια τέτοια στρατηγική επιλογή, ωστόσο, έχει ένα βασικό μειονέκτημα: οι γυναίκες παγιδεύονταν σε μία επιχειρηματολογία που βασιζόταν στον βιολογικό καθορισμό. Αυτό το ζήτημα δεν ξεπεράστηκε εύκολα ούτε από τις φεμινίστριες του Μεσοπολέμου, παρά το γεγονός ότι ανάμεσα τους υπήρξαν αρκετές ριζοσπαστικές φωνές. Η συμβολή τους, ωστόσο, στο γυναικείο κίνημα είναι πολύ σημαντική, αν αναλογιστεί κανείς ότι ζητήματα που τέθηκαν εκείνη την περίοδο, όπως αυτό της εργασιακής ισότητας, μένουν ακόμα ανοικτά. 61 Στην περίπτωση της Παρρέν η στάση αυτή θα πρέπει να σχετιστεί και με τα φιλοβασιλικά της αισθήματα, όπως σωστά επισημαίνει η Κωστούλα Σκλαβενίτη φέρνοντας ως παράδειγμα δύο άρθρα της στην Εφημερίδα των Κυριών, «Το ναυάγιον των ειρηνοφίλων», έτος 29, τχ (15-30/11/1915): και «Είναι αι γυναίκες φιλειρηνικαί;», έτος 30, τχ (15-31/7/1917): Βλ. «Τα γυναικεία έντυπα », Δήμητρα Σαμίου, «Η διεκδίκηση της ισότητας: τα φεμινιστικά έντυπα το Μεσοπόλεμο ( )», Αφιέρωμα: «Το Ελληνικό Φεμινιστικό έντυπο», Διαβάζω, τχ. 198 (14/9/1988): (26) Αγγέλικα Ψαρρά, «Χρονικό μια μετάβασης ( ), Αφιέρωμα: «Το Ελληνικό Φεμινιστικό έντυπο», Διαβάζω, τχ. 198 (14/9/1988): Έφη Αβδελά, Αγγέλικα Ψαρρά (επιμ.), «Πρόλογος», Ο Φεμινισμός στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Μια Ανθολογία, επιμ. σειράς Κωστούλα Σκλαβενίτη, Γνώση, Αθήνα, 1985:

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία.

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Τ α δ ι κ α ι ώ µ α τ α τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν σ τ η ν κ ο ι ν ω ν ί α. Εισαγωγή Πολλές έρευνες και µελέτες σχετικά µε τη θέση της γυναίκας απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ!

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Ασχοληθήκαμε με την θέση της γυναίκας: 1. στην εργασία 2. στην εκπαίδευση 3. στη θρησκεία 4. στην πολιτική Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! 110 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Οικογενειακές Σχέσεις Κείμενα που μελετήθηκαν: «Του νεκρού αδελφού», «Η λυγερή στον Άδη» Ομάδα Γ : Δημήτρης Κουμαράς, Μανούρα Ελένη, Μαργαρίτης Νίκος, Μωραΐτου Έλλη Οι σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η τρίτη κίνηση της Γης

Η τρίτη κίνηση της Γης Η τρίτη κίνηση της Γης Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Σύνθεση συγγραφέα. Oι δύο μητέρες, Πηγή: Αρχείο του ίδιου. Photo: Jean Dieuzaide,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣOΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Ισότητα των δύο φύλων ονομάζουμε την εξάλειψη κάθε είδους διάκρισης ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα, ώστε νομικά και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Ευρωβουλευτή ΑΚΕΛ, Νεοκλή Συλικιώτη

Ομιλία Ευρωβουλευτή ΑΚΕΛ, Νεοκλή Συλικιώτη Ομιλία Ευρωβουλευτή ΑΚΕΛ, Νεοκλή Συλικιώτη Αγαπητοί φίλοι, Είναι με μεγάλη τιμή και χαρά που συμμετέχω σήμερα στην απονομή του "Βραβείου του Ευρωπαίου Πολίτη" στους συμπατριώτες μας Sevgul Uludag και Μιχάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Λογοτεχνία

Η Παιδική Λογοτεχνία Τα παιδικά αναγνώσματα και η πορεία τους από τον 19 ο αιώνα μέχρι σήμερα Η Παιδική Λογοτεχνία Ονόματα μαθητριών: Μπουλούγαρη Ελίνα Περιφανάκη Σουζάνα Σταθακάρου Κατερίνα Σταθοπούλου Αναστασία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΛΥΚΕΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ

2 ο ΛΥΚΕΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Παραθέτουμε τις δηλώσεις των διευθυντών και τα σχόλια των μαθητών για την εμπειρία τους που την περιέγραψαν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο από την εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Της Αθανασίας Κωνσταντίνου Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Με δεδομένες τις αρχές στις οποίες στηρίχτηκε η οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΞΕΡΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 8 ΜΑΡΤΗ;

ΤΙ ΞΕΡΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 8 ΜΑΡΤΗ; ΤΙ ΞΕΡΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 8 ΜΑΡΤΗ; η Η 8η ΜΑΡΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ! Ακόμα κι αν δεν το ήξερες, ίσως έχεις παρατηρήσει ότι τη μέρα αυτή μερικοί προσφέρουν στις γυναίκες λουλούδια,άλλοι τους εύχονται

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ 1 ΑΡΧΗΓΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ (Τετάρτη 8 Μαρτίου 2017) Χαίρομαι ειλικρινά που αυτή η πρωτοβουλία της Γραμματείας

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review Ημερομηνία 20/7/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.culture21century.gr/ Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/07/belinda-alexandra-book-review.html ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda

Διαβάστε περισσότερα

ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας»

ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας» «Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας» Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2016 2017 Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου ΕΔΕ 1 H ετερότητα στις

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ

ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ 28 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΤΑΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΘΗΡΩΝ 1 ΚΥΘΗΡΑ, 28 η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 Σεβασμιώτατε Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1 Γ1 1 Επίπεδο Γ1 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη για τη σημασία της τέχνης στη ζωή μας. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη, όταν γράφει, και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Σκοπός του προγράμματος: Η αντίληψη της έννοιας της κοινωνικοποίησης Η εξέλιξη του θεσμού της οικογένειας Με τον όρο Κοινωνικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Περάσματα Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων

Περάσματα Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων Περάσματα Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων Εισήγηση-παρουσίαση: Αναστασία Δημητρίου, Εκπαιδευτικός, Επιστημονική συνεργάτιδα Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων Βικτωρία Λαγοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών Ενότητα: Φοιτητές και φοιτήτριες Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ισότητα των φύλων, η έμφυλη βία. και τα κοινωνικά στερεότυπα

Η ισότητα των φύλων, η έμφυλη βία. και τα κοινωνικά στερεότυπα Η ισότητα των φύλων, η έμφυλη βία και τα κοινωνικά στερεότυπα 1 Η ισότητα των φύλων, η θέση της γυναίκας στην κοινωνία καθώς και η έμφυλη βία αποτελούν ζητήματα αδιαμφισβήτητα επίκαιρα και έχουν αποτελέσει

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού Η ξεκάθαρη εφαρμογή της αντιρατσιστικής πολιτικής του Υ.Π.Π. στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Τ Ο Μ ΑΘ Η Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ω Ν Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Γάμος ονομάζεται η τελετή με την οποία συνιστάται και αναγνωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία The Whole Cow Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία Σοφία Βόικου: Θέλω να δώσω στη γυναίκα τη θέση που πραγματικά της αρμόζει μέσα από τα βιβλία μου Οι ήρωες της Σοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση»

«Οι Δημόσιες Πολιτικές Εναρμόνισης Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής: Μια κριτική αξιολόγηση» Ημερίδα: Ισορροπία εργασίας, οικογένειας και προσωπικής ζωής σε κρίση; Συνεδρία 4 η : Η Οικογενειακή και Επαγγελματική ζωή των γυναικών σε πίεση: Πολιτικές, Μαθήματα και Προκλήσεις Αθήνα, 29 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 8: Κοινωνική και διανοητική ιστορία της Ελλάδας, και γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα για την παγκόσμια μέρα της Γυναίκας

Μήνυμα για την παγκόσμια μέρα της Γυναίκας Μήνυμα για την παγκόσμια μέρα της Γυναίκας «Μπροστά στην 8η Μάρτη, η ΚΕ του ΚΚΕ χαιρετίζει τις γυναίκες του λαού στη χώρα μας και σε όλο τον κόσμο, έχοντας τη σκέψη της στο δρόμο που άνοιξε για την ισοτιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Ημερομηνία 10/10/2016 Μέσο Συντάκτης Link www.ethnos.gr Γκίκα Ελένη http://www.ethnos.gr/biblio/arthro/megalosa_me_eikones_tis_elladas- 64562445/- ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Eρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα