ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΝΑΛΙΟΣ Ελευθερίου Βενιζέλου Νέα Χαλκηδόνα - Αθήνα. Τηλ: , Fax: ISBN

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΝΑΛΙΟΣ Ελευθερίου Βενιζέλου 4-143 43 Νέα Χαλκηδόνα - Αθήνα. Τηλ: 2531614, Fax: 2184854 ISBN 960-536-019-5"

Transcript

1

2 Σειρ(!: Ιστορικό Δοκίμιο Πτλος πρωτοτιjποv: Hypatia οί AleΧCΙIlΙΙΓia Συγγραφέας: Maria Dzielska Μετάφραση: Γtώργoς Κουσουνέλος Επιμέλεια: Ελένη Κεκροπούλου Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική, ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου του βιβλίου με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεχτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη. Νόμος 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν σrην Ελλάδα. Copyright Harvard University Press, 1995 Copyright 1997 για την ελληνική γλώσσα: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΝΑΛΙΟΣ Ελευθερίου Βενιζέλου Νέα Χαλκηδόνα - Αθήνα. Τηλ: , Fax: ISBN

3

4 Ευχαριστίες Η ΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ σχετικό με την Υπατία μου ήρθε στο μυαλό την εποχή που ερευνούσα τη ζωή και το έργο του Συνεσίου του Κυρηναίου. Καθώς διάβαζα τις επιστολές του, γεμάτες θαυμασμό για την ψυχή και το πνεύμα της Υ πατίας, ένιωσα την ανάγκη να μάθω περισσότερα πράγματα γι' αυτή την εξαιρετική Αλεξανδρινή γυναίκα, λόγια και φιλόσοφο, της οποίας η ζωή και το πνεύμα προκαλούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον επί πολλούς αιώνες τώρα. Όταν άρχισα να γράφω το βιβλίο, είχα τη βοήθεια και την ενθάρρυνση διαφόρων ατόμων και ιδρυμάτων. Άρχισα την έρευνά μου για την Υπατία το 1988 στη Βιβλιοθήκη Ashmolean, σε μια σύντομη εκπαιδευτική επίσκεψή μου στην Οξφόρδη. Μια υποτροφία από το διοικητικό συμβούλιο του πανεπιστη μίου του Χάρβαρντ το 1990 μου έδωσε την ευκαιρία να συνεχίσω την έρευνα στο Κέντρο Βυζαντινών Σπουδών του Ντάμπαρτον Όουκς στην Ουάσιγκτον. Το βιβλίο δεν θα είχε γραφτεί ποτέ χωρίς την επιστημονική βοήθεια του Κέντρου με τη θαυμάσια βιβλιοθήκη, την προθυμία του προσωπικού του και, προπάντων, χωρίς τις συμβου-

5 10 ΥIIΛΤιΛ ΙΙ ΛΛΙ'"ΛΝΛΙ'ΙΝΗ λές και την καθοδήγηση της καοηγ'ίψlιιι, ΛγγΙ'λΙΚ1Ίς Ε. ΛαΙου, διευθύντριας του Κέντρου. Είμαι ιδιαίτερα υποχρεωμένη <nov Ι κ. ι'. ΜΙΤΙ(ΟΙ1[ρσοκ, του οποίου η συνεχής υποστήριξη κω η ι'ηιψκ,ίζ πν,'υματική βοήθεια με ενθάρρυνε σε στιγμι' ι; ''!'ψιiιολιι"ν και με βοήθησε να περατώσω το έργο μου. Ηι'λω νιι ικψρ,ίσω τη βαθιά ευγνωμοσύνη μου στον συνάδελφο κω ""ν"π<iτροφό μου στο Ντάμπαρτον Όουκς, Στίβεν T ι'υo,iηι; 2:χολής Α νατολικών Σπουδών στο πανεπιστήμιο το" Ίϊl,Πινγκεν για την πολύτιμη βιβλιογραφική του βοήοι'ιιι. X"'l'(, τις αδιάκοπες φροντίδες και το ενδιαφέρον του γι(( την ΠΟl'Εία των ερευνών μου, θα μου είχαν διαφύγει οι τι'λι'iιτιιι'", εκδόσεις σχετικά με την Υπατία και την εποχ11 τη,. Κ"τ" τη συγγραφή του βιβλίου μου, βασίστηκα στην ". υγl'νικ11 κατανόηση τού Άλαν Κάμερον σχετικά με τα προljλ:ήμ«τ«της υποτροφίας μου. Πάντα πρόθυμος να μου προσφέρει τις συμβουλές του, με υποχρέωσε με την παραχ,ίjρηση των χειρογράφων του βιβλίου του Βάρβαροι και πολιτική στην αυλή του Αρκαδίαυ καθώς και των αντιγράφων των άρθρων του. Βρήκα επίσης θερμότατη συμπαράσταση από τον Ιχόρ Σεφτσένκο, την Εύα Βιπσίσκα του πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και τον Μασιέι Σάλαμον του πανεπιστημίου Jagiel1onian της Κρακοβίας. Σε όλους αυτούς, καθώς και στη Φ. Λύρα για τη μετάφρασή της από τα πολωνικά, οφείλω ειλικρινή ευγνωμοσύνη.

6 Συντομεύσεις AG ΑΡ ΒΙΡΑΟ Bregman Cameron CCAG CH Chron. Chronogr. Chuvin Crawford C.Th. Dam. Anthologiα Grαecα Antho!ogia ΡαΙaιίπα Bulletin de L' Institut Irαnqais d' archι!ologίe on'ental J. Bregman, Synesius ΟΙ Cyrene, Philosopher Bishop (Berkeley, 1982.) A.Cameron και J.Long, με τη συνδρομή του L. Sherry, Bαrbαrians and Po!itics αι the Court ΟΙ Arcadius (Berkeley) Cαtalogus Codicum Astrologorum Grαecorum Corpus Hermeticum Χρονικόν του Ιωάννου Ν ικίου Χρονογραφία, Ιωάννου Μαλάλα Pierre Chuvin, Α Chronicle ΟΙ the lαst Pagans (Cambridge, Mass. 1990) W. S.Crawford, Synesius the Hellene (London, 1901) Codex Theodosianus (Θεοδοσιανός Κώδιξ) frag. Δαμάσκιος, αποσπάσματα και

7 12 D.L. Ερ. Fowden (1979) Garzya(1979) GRBS Haas ΗΕ Hoche JHS Lacombrade LSJ Meyer Mogenet (1985) ΥΠΑ1ΊΑ Η ΛΛιiΞΑΝΔΡ1ΝΗ Epitome Photiana, στο D"m.ιscίί VitHC Isidori Reliquiae, εκδ. C. ZiIltZCIl (Hildesheim, 1967) Διογένης Λαέρτιος, Περί β/ων ()ογμδτων και αποφθεγμάτων των ι'ν φιλοαοφ[α κ η άν υ ε δο ψ σ τ ων. Synesii Cyrenensis EpistoI"c. εκδ. Α. Garzya (Rome, 1979) και Opcrc ιιί Sincsio di Cirene, epistole, operette (ΤυΓίη. Ι9ΧΙΙ) G. Fowden, «Pagan ΡhίΙοsοrhCΓS ίη Late Antique Society» (Diss. Oxl'orιΙ) Α. Garzya, εκδ., Synesii CΥι"ίen,\'Ι\' ΕΡί.\'lο[αe (Rome, 1979) και (1980) Oμeι-α,lί 8inesio di CΊrene (Turin 1989) Greek, Roman and Byzantinc Studics J. C. Haas, «Late Roman AIexandria: Social Structure and Intercommunal Conflict ίη the Entrepot of the East» (Ph.D. diss., University of Michigan, 1988) Historia Ecclesiastica (Εκκλησιαστική Ιστορία) R. Hoche, «Hypatia die Tochter Theons» Phίlologus 15 (1860) Journal of Hellenic Studies «Synesios de Cyrene: Hellen et chretien (Paris 1951) Λεξικό Λίνtελ-Σκoτ W.A. Meyer, ΗΥραιία vonalexandrίen, Ein Beitrαg zur Geschichte des Neuplatonismus (Heidelberg, 1886) J. Mogenet& Α. Tihon, Le «Grαn Commentaire» de Theon d' Alexandrίe aux tables facίles de Ptolemee (Vatican, 1978 και 1985)

8 ΣΥΝΤΟΜΕΥΣΕΙΣ Neugebauer (1975) Penella PG PRLE RE REG Rist Roques (1987) Roques (1989) Rouge (1990) Tihon VS Ο. Neugebauer, Α History og Ancient MathematicalAstronomy, 3τόμοι (Berlin, NewYork) R.J. Penella, Greek Phίlosophers and Sophists ίπ the 4th Century Α. D. (Liverpool, 1990) Patrologia Graeca Prosopography οί the Later Roman Empire Paulys Real-Encyclopiidie der classischen A1tertumswissenschaft Revue des etudes greques J. Μ. Rist, «Hypatia", Phoenίx 19 (1965) D. Roques, Synesios de Cyrene et lα CΥr,nαϊque du Bas Empire, Etudes d' antiquites africaines (Paris) Etudes sur Ια coπespondance de Synesios de Cyrene (Brussels) J. Rouge, «La politique de Cyrille d' Alexandrie et le meurtre d' Hypatie», Crίstiαnesiono nella storίa 11, βλ. Mogenet (Ι985) Βίοι Σοφιστών, του Ευναπίου 13

9

10 Περιεχόμενα 1. Ο θρύλος της Υ πατίας μέσα από τη λογοτεχνία Η Υπατία και ο κύκλος της Η ζωή και ο θάνατος της Υπατίας Συμπέρασμα πηγές

11

12 1 Ο θρύλος της Υπατίας μέσα από τη λογοτεχνία Η σύγχρονη παράδοση Πολύ πριν από τις πρώτες προσπάθειες των λογίων για την ανασύνθεση μιας ακριβούς εικόνας της Υπατίας, η ζωή της -τονισμένη από τις δραματικές συνθήκες του θανάτου της Είχε ήδη περάσει στη σφαίρα του θρύλου. Καλλιτεχνικά ε ξωραϊσμένος, αλλά παραμορφωμένος από συναισθήματα και ιδεολογικές προκαταλήψεις, ο θρύλος αυτός απέκτησε τεράστια δημοτικότητα επί ολόκληρους αιώνες, παρεμποδίζοντας τις προσπάθειες των μελετητών για μια αντικειμενική παρουσίαση της ζωής της Υπατίας, κάτι που εξακολουθεί να υφίσταται ακόμα και σήμερα. Αν ρωτήσετε ποια ήταν η Υπατία, θα πάρετε πιθανότατα την εξής απάντηση: </Ηταν εκείνη η όμορφη νεαρή ειδωλολάτρις φιλόσοφος που κατακρεουργήθηκε από τους μοναχούς (ή, γενικότερα, από τους χριστιανούς) το 415 στην ΑλεξάνδρεΙα». Αυτή η αόριστη απάντηση δεν βασίζεται σε αρχαίε ς πηγές, αλλά σε έναν όγκο καλολογίας και ιστορικής λογοτεχνίας, ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του οποίου ερευνάται σε αυτό το κεφάλαιο. Τα περισσότερα από αυτά παρουσιάζουν την Υπατία σαν ένα αθώο θύμα του φανατισμού του πρώιμου

13 18 ΥΠΑΤ1Α Η ΑΛΕΞΑΝΔΡ1ΝΗ Χριστιανισμού και τον φόνο της σαν μια πράξη εξαφάνιση ς της ελευθερίας της έρευνας μαζί με την εξαφάνιση των ελληνικών θεοτήτων. Η Υπατία πρωτοεμφανίστηκε στην ευρωπα'ίκή λογοτεχνία τον δέκατο όγδοο αιώνα. Στην εποχή της επικράτησης του σκεπτικισμού που ιστορικά είναι γνωστή ως εποχή του Διαφωτισμού, μερικοί συγγραφείς τη χρησιμοποίησαν σαν όργανο για τους θρησκευτικούς και φιλοσοφικούς τους αγώνες. Το 1720, ο Τζον Τόλαντ, ένας νεαρός ένθερμος προτεστάντης δημοσίευσε ένα μεγάλο ι στορικό δοκίμιο με τον τίτλο: Υπατία, ή Η ιστορία της πιο όμορφης, της πιο ενάρετης, της πιο μορφωμένης και χαρισματικής από κάθε άποψη γυναίκας, η οποία κατακρεουργήθηκε από τον κλήρο της Αλεξάνδρειας για να ικανοποιηθεί η υπεροψία, η ζήλεια και η σκληρότητα του αρχιεπίσκοπου ο οποίος, κοινώς αλλά αναξίως, ονομάζεται Άγιος Κύριλλος. Αν και βασίζει την περιγραφή της Υπατίας σε ιστορικές πηγές, όπως το λεξικό του Σουίδα του 100υ αιώνα, ο Τόλαντ αρχίζει το έργο του υποστηρίζοντας ότι ο ανδρικός πληθυσμός της ανθρωπότητας έχει στιγματιστεί αιωνίως α πό τη δολοφονία της «ενσάρκωσης της ομορφιάς και της σοφίας,>. Ισχυρίζεται ότι οι άνδρες πρέπει να νιώθουν πάντοτε «ντροπή που ορισμένοι μεταξύ τους είχαν τόσο κτηνώδεις και πρωτόγονες διαθέσεις ώστε, μολονότι θαύμαζαν μια τόσο μεγάλη ομορφιά, αθωότητα και μόρφωση, κηλίδωσαν τα βάρβαρα χέρια τους με το αίμα της και τις ασεβείς ψυχές τους με το ανεξίτηλο στίγμα της ανίερης δολοφονίας της». Αφηγούμενος την ιστορία της ζωής και του θανάτου της Υπατίας, ο Τόλαντ επικεντρώνεται στον αλεξανδρινό κλήρο, επικεφαλής του οποίου βρισκόταν ο πατριάρχης Κύριλλος: </Ενας επίσκοπος -ένας πατριάρχηςκαι όχι ένας άγιος ήταν ο αυτουργός μιας τόσο φρικτής

14 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 19 πράξης, και οι κληρικοί του οι εκτελεστές του αδιάλλακτου μίσους του».! Το δοκίμιο προκάλεσε αναστάτωση στους εκκλησιαστικούς κύκλους και σύντομα κυκλοφόρησε η απάντηση σε έ να φυλλάδιο του Τόμα, Λιούις με τίτλο: Η ιστορία της Υπατίας, της πλέον αναιδέστατης δασκάλας της Αλεξάνδρειας. Προς υπεράσπιση του Αγίου Κυρίλλου και του αλεξανδρινού κλήρου από τις συκοφαντίες του κυρίου Τύλαντ.' Κατά βάσιν, πάντως, το έργο του Τόλαντ έγινε ευνοϊκά δεκτό α πό την ελίτ του Διαφωτισμού. Ο Βολταίρος εκμεταλλεύθηκε το πρόσωπο της Υπατίας για να εκφράσει την αποστροφή του προς την εκκλησία και τη θρησκεία εξ αποκαλύψεως. Στο Exαmen important de Milord Bolingbroke ou le tombeαu du fanatism (Σημαντική Εξέταση του Μυλόρδου Μπολινγκμπρόκ ή το μνημείο του φανατισμού, 1736) γράφει για τον Άγιο Κύριλλο και τον αλεξανδρινό κλήρο με ύ φος που δεν διαφέρει από εκείνο του Τόλαντ. Ο θάνατος της Υπατίας ήταν «μια κτηνώδης δολοφονία που διεπράχθη από τα κουρεμένα σκυλιά του Κυρίλλου με μια φανατισμένη συμμορία να τρέχει ξοπίσω τους».' Δολοφονήθηκε, μας διαβεβαιώνει ο Βολταίρος, επειδή πίστευε στους Έλληνες θεούς, στους νόμους της λογικής Φύσης και στις ικανότητες του ανθρώπινου πνεύματος χωρίς επιβεβλημένα 1. J. Toland, Tetradymus, κεφ. 3, σελ. 103, (London, 1720). 2. Τ. Lewis, The Hisιoιy ο[ ΗΥραιία (London, 1721). Ο C. Goujet παρουσιάζει μια παρόμοια θέση στο «Dissertation sur Hypatie», όπου δικαιώνει τον Κύριλλο Αλεξανδρείας για το θάνατο της φιλοσόφου. Βλ. επίσης, Ρ. Desmolets, Continuαtion des Memoires de litterαture et d' histoire, Υ, (Paris, 1749)]. 3. Voltaire, Milanges. Βλ. επίσης, Ρ. Gau, The En/ightenment: Απ Interpl'e (αιίοπ, Ι: The Rise 0/ Modern Pagαnism (New York, 1967)

15 20 ΥΙΙΛΊιΛ Ι Ι ΛΛΙ'.ΞΛΝΔΡΙΝΗ δόγματα. Έτσι οδηγούσε ο θρησκευτικ6,,i,,,νrιτιoμ<)ς τους φωτισμένους στο μαρτύριο και το πνεύμα "τη οκλ"βι<i. Ο Βολταίρος επανέρχεται στην Υπατί" στο Φιλοσοφικό λεξικό του. Εκεί ισχυρίζεται ότι η φιλόσοφο, «()ί, "ξε Όμηρο και Πλ<iτωνα στην Αλεξ<iνδρεια στη,'h.,ίι1κγl'" της βασιλείας του Θεοδοσίου Β'» και ότι τα γεγονι;η( που οδήγησαν στον θάνατό της προκλήθηκαν an<l τον Κ1'l'ιλλο, που «έστρεψε τον χριστιανικό όχλο εναντίον τη,». Αν και δεν διστάζει να αποκαλύψει τις πηγές του -τον ΔαμrίσκιO, τον Σουίδα και τους «πιο καλλιεργημένους αν()l',ίjπoυς του αιώνα»- ο Βολταίρος τις χρησιμοποιεί αυθαί(>ετα και ανrίμεσα σε πολλές σοβαρές κατηγορίες κατ" του Κυρίλλου και των χριστιανών, κάνει χοντρό και απαράδεκτο πνεύμα σαλονιού σε βάρος της αγαπημένης του ηρωίδας: «Όταν γδύνει κάποιος μια όμορφη γυναίκα, σκοπός του δεν πρέπει να είναι να τη σκοτώσει». Πραγματικά, παl'αμένουμε στο σκοτάδι κατά πόσον ο «σοφός του Φερνέ» ειρωνεύεται τους αναγνώστες του, τις ιδέες που υποστηρίζει με τόσο ενθουσιασμό ή την Υπατία. Ο Βολταίρος εκφράζει την ελπίδα ότι ο πατριάρχης Κύριλλος ζήτησε συγνώμη από τον Θεό και ότι Εκείνος τη δέχτηκε. Ο ίδιος ο Βολταίρος, μάλιστα, προσεύχεται για τον πατριάρχη λέγοντας: «Παρακαλώ τον ελεήμονα πατέρα να λυπηθεί την ψυχή του».' Οι χλιαρές περιγραφές του Τόλαντ αι του Βολταίρου σχετικά με την Υπατία οριοθετούν τη δημιουργία του θρύλου όπου 4. Βλ. Oeuvres completes de Voltaire, VII: Dictionαire Philosophique. Ο Βολταίρος γράφει επίσης για την Υπατία στο δοκίμιο De Ιa ραίχ peιpetuelle (Περί της μόνιμης ειρήνης), περιγράφοντάς τη σαν «αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία» και πλέκοντας έναν απίθανο μύθο σχετικά με τον θάνατό της. Βλέπε επίσης, R. Asmus, «Hypatia ίη Trandition und Dichtung», Studien zur vergleichenden Literaturgeschichte 7: (1907).

16 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 21 αναμειγνύεται η αλήθεια με το ψέμα. Αν είχαν μελετήσει τις αρχαίες πηγές τους με μεγαλύτερη προσοχή, θα είχαν διακρίνει μια πολύ πιο περίπλοκη προσωπικότητα. Το «θύμα Των προλήψεων και της άγνοιας" όχι μόνο πίστευε στις λυτρωτικές δυνάμεις της λογικής αλλά επίσης αναζητούσε τον Θεό μέσα από τη θρησκευτική αποκάλυψη. Πάνω από όλα όμως η Υπατία ήταν επίμονη και απόλυτα ηθική, υπέρμαχος του ασκητισμού όσο και οι δογματικοί χριστιανοί τους οποίους ο Βολταίρος και άλλοι κατηγορούν σαν ανελέητους εχθρούς «της αλήθειας και της προόδου". Επηρεασμένος από τις ιδέες του Διαφωτισμού και του νεοελληνισμού της εποχής, αλλά Και από το λογοτεχνικό και φιλοσοφικό ύφος του Βολταίρου, ο Έντουαρντ Γκίμπον επεξεργάστηκε το θρύλο της Υπατίας. Στο έργο του Η παρακμή και η πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας παρουσιάζει τον Κύριλλο σαν υπεύθυνο για όλες τις συγκρούσεις στην Αλεξάνδρεια στις αρχές του 50υ αιώνα, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η δολοφονία της Υ πατίας.' Σύμφωνα με τον Γκίμπον, η Υπατία «πίστευε στη θρησκεία των Ελλήνων", την οποία δίδασκε ελεύθερα τόσο στην Αθήνα όσο και στην Αλεξάνδρεια. Δεν ξέρω την πηγή του πρώτου ισχυρισμού του, αλλά ο δεύτερος δίνει μια ε σφαλμένη ερμηνεία της περιγραφής του Δαμασκίου στο λεξικό του Σουίδα. Όπως ο Τόλαντ και ο Βολταίρος, ο Γκίμπον επαναλαμβάνει την ιστορία του Δαμασκίου σχετικά με το άσβεστο μίσος του Κυρίλλου για την Υπατία, που βρισκόταν «στο άνθος της ομορφιάς και στην ωριμότητα της σοφίας της" και περιβαλλόταν από μαθητές και άλλα άτομα «τα οποία διακρίνονταν για τα αξιώματα και τις 5. Ε. Gibbon, The Decline and Fall of the Rornαn Ernpire (London, 1898).

17 22 γllλίίλ 11 ΛΛΙ'ΞΛΝΔΡΙΝΗ ικανότητές τους και αδημονούσαν να EnΙOXl tj'()oιiv τη γνωστή φιλόσοφω>. Η Υπατία δολοφονήθηκι' ιιπι) 'ψω ομάδα άγριων και ανάλγητων φανατικών» που πι![>ιικινψιηκαν α πό τον Κύριλλο και το έγκλημά τους δεν τιμωιnί()ηκε ποτέ, προφανώς επειδή «οι προλήψεις (ο Χ(!ΙOτ[«νωμιiς) ίσως εξιλεώνονται ευκολότερα με το αίμα μιας πιι(!οένας παρά με την καταδίκη ενός αγίου». Αυτή η π(![>ουιιίαση του «αλεξανδρινού εγκλή ματος» ταιριάζει τέλ('[«στη θεωρία του Γκίμπον ότι η άνοδος του χριστιανισμοl; ιίταν η σημαντικότερη "ιτία για την πτώση του αρχαίου πολιτισμού. Χρησιμοποιεί τα γεγονότα της ζωής της Υπατίας για να τεκμηριώσει τις απόψεις του και να δείξει τη διαφορά ανάμεσα στον παλιό και στον '''''' κόσμο: η λογική και η πνευματική ανάπτυξη (Υπατία) εναντίον του δογματισμού και της βαρβαρικής αποχαλίνωσης (Κύριλλος και χριστιανισμός).' Η εικόνα της Υπατίας εμφανίζεται στιγμιαία και αμυδ ρά σε πολλά άλλα β ιβλία του 180υ αιώνα, μεταξύ των οποίων το αλλόκοτο σατιρικό μυθιστόρημα του Χένρι Φίλντιν Ταξίδι από αυτόν τον κόσμο στον επόμενο (1743). Περιγράφοντας την Υπατία σαν «μια νέα κοπέλα με μεγάλη ομορφιά και αξίω>, ο Φίλντιν δηλώνει ότι «τη δολοφόνησαν εκείνα τα σκυλιά, οι χριστιανοί». Ο φιλολογικός θρύλος της Υπατίας έφτασε στο αποκορύφωμά του στα μέσα του 190υ αιώνα. Ο Σαρλ Λεκόντ ντε Λιλ δημοσίευσε δύο παραλλαγές ενός ποιήματος με τίτλο Υπατία, μία το 1847 και άλλη μία το Στην πρώτη, η Υπατία είναι θύμα των νόμων της ιστορίας και όχι μιας 6. Η Μ. R. Lefkowitz εκφράζει κάτι ανάλογο στο βιβλίο της Women ίπ Greek Myth (Baitimore, 1986).

18 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤιΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 23 χριστιανικής «συνωμοσίας», όπως υποστήριζε ο Βολταίρος. ' Ο Λεκόντ ντε Λιλ αντιμετωπίζει τις περιστάσεις του θανάτου της Υ πατίας ιστορικά ανεπηρέαστος, από την άποψη ότι η θεώρηση της ιστορίας δεν μπορεί να προσδιοριστεί μόνο από έναν πολιτισμό ή ένα σύστημα πίστης. Η εποχή τής Υπατίας έληξε φυσιολογικά και αντικαταστάθηκε από μια καινούργια με τους δικούς της κανόνες και τύπους. Πιστεύοντας στις παλιές θεότητες και λατρεύοντας τη λογική και την αισθητή ομορφιά, έγινε το συμβολικό θύμα των μεταβαλλομένων περιστάσεων της ιστορίας. Η ανθρωπότητα, στη μακρόχρονη πορεία της, σε χτύπησε Κ(jJ,{ σε καταδίκασε, λέει σε κάποιο στίχο. Στη δεύτερη παραλλαγή του ποιήματος ο Λεκόντ ντε Λιλ καταφεύγει σε μια αντιχριστιανική ερμηνεία του θανάτου της Υπατίας. Τώρα υπεύθυνοι για το έγκλημα είναι οι χριστιανοί και όχι η ιστορική αναγκαιότητα: Σε χη5πησε και σε καταδίκασε ο δόλιος Γαλιλαfος όμως από την πτώση σου έγινες ακόμα πιο σπουδαία.' Και τώρα της Αφροδίτης το κορμί και το μυαλό του Πλάτωνα για πάντα ξαναγύρισαν στον γαλάζιο ο ρανό υ της Ελλάδας' 7. Η γνώμη του Λεκόντ ντε Λιλ ταυτίζεται με τη γνώμη αρκετών άλλων συγγραφέων και θεωρητικών της λογοτεχνίας, όπως ο Φ. Ρ. ΣαΤΟΜ μπριάν, ο Π. Προυντόν, ο Ε. Ρενάν, ο Νιμά-Ντενίς Φιστέλ ντε Κουλάνζ, κ.λπ.

19 24 ΥΠΑΤΙΑ Η ΜΕΞΑΝΔΡΙΝΗ Αυτή η παραλλαγή τονίζει καθαρά την αντικληρική -και ειδικότερα την αντικαθολική- στάση του Τόλαντ. Καθώς αναπτύσσεται ο θρύλος, η στάση αυτή ενισχύεται όλο και περισσότερο. Και τα δύο ποιήματα του Λεκόντ ντε Λιλ διακηρύσσουν την πεποίθησή του για τη σταθερότητα των βασικών αξιών της αρχαιότητας. Σαν ένας από τους ιδρυτές της Παρνασσιακής ποιητικής σχολής που αντλούσε την έμπνευσή της από την κλασική αρχαιότητα, ο Λεκόντ ντε Λιλ αγαπούσε την κλασική λογοτεχνία. Όχι μόνο μετέφρασε Έλληνες ποιητές και δραματουργούς, αλλά θεωρούσε τον ελληνισμό σαν ολοκλήρωση των ιδανικών της ανθρωπότητας - την ομορφιά συνδυασμένη με τη σοφία. Έτσι για τον Λεκόντ ντε Λιλ η Υπατία, παρά τον θάνατό της, ζει στη δυτική φαντασία σαν ενσάρκωση της φυσικής ομορφιάς και της αθανασίας του πνεύματος, όπως ακριβώς τα ειδωλολατρικά ι δανικά τής Ελλάδας έχουν διαμορφώσει το ευρωπα ίκό πνεύμα. Είναι η μόνη που ζει άθικτη και αιώνια" α Θάνατος διαλύει ακόμα και το σύμπαν αλλά η Ομορφιά θαμπώνει με τη φλόγα της. Όλα ξαναγεννιού ν ται μαζί της κι οι κόσμοι πάντα βρίσκονται κάτω από το άσπρο της πόδι.' Ο θαυμασμός του Λεκόντ ντε Λιλ για την υπεροχή των Ελλήνων και των ιδεών τους σχετικά με τον υπερφυσικό κόσμο εκφράζεται επίσης σε ένα μικρό δραματικό έργο με τίτλο Υπατία και Κύριλλος (1857). Σε αυτό βρίσκουμε την ίδια ρομαντική λαχτάρα για την αρχαία Ελλάδα, όπου οι

20 Ο ΘΡΥΛΟΣ 'ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο 'ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ άνθρωποι ζούσαν σε αρμονία με τη θεική φύση και με συμμόρφωση προς τη διδασκαλία των φιλοσόφων τους - την ίδια λαχτάρα που απηχούν τα ποιήματα του Χέλντερλιν, κλασικά του <<ουμανισμού της Βα"ίμάρης», και τα έργα των Άγγλων νεοελληνιστών. Εδώ ο Λεκόντ ντε Λιλ επιχειρεί να συμβιβάσει την ειδωλολατρική φιλοσοφία με τον χριστιανισμό. Η όμορφη και σοφή μαθήτρια του Πλάτωνα προσπαθεί να πείσει τον αυστηρό πατριάρχη Κύριλλο ότι υπάρχει μόνο μια μικρή διαφορά ανάμεσα στον νεοπλατωνισμό και στον χριστιανισμό: «Τα λόγια είναι κάπως διαφορετικά, αλλά η ουσία είναι η ίδια». Η Υπατία ομολογεί ότι το πρόσωπο του Ιησού είναι ιερό γι' αυτήν, αλλά επίσης ότι νιώθει πολύ κοντά στους θεούς που περιβάλλονται από την αιώνια ύλη του σύμπαντος. Οι θεότητες αποκαλύπτονται με την ομορφιά τής φύσης, με τη λάμψη των αστρικών σωμάτων, με το θαύμα της τέχνης, με την πνευματικότητα των μύθων που αναζητούν την αλήθεια. Η δήλωση του Κυρίλλου, «Οι θεοί σου θα γίνουν σκόνη κάτω από το πόδι του θριαμβευτή Χριστού», οδηγεί στη γεμάτη πάθος πεποίθηση της Υπατίας: Λάθος, Κύριλλε. Ζ ουν στην ψυχή μου. Όχι όπως τους βλέπεις εσύ, με εφήμερη μορφή, με ανθρώπινα πάθη ακόμα κω στον ουρανό, να λατρεύονται από τον αξιοκαταφρόνητο όχλο, αλλά όπως τους έχουν δει τα υπέροχα πνεύματα στον αστρικό χώρο όπου δ εν υπάρχουν κατοικίες: Δ υ νάμεις του σύ μπαντος, γεμάτες εσωτερική αρετή, αρμονική ένωση της γης και του ουρανού που χαροποιούν τη σκέψη, τα μάτια και τα αφτιά, που προσφέρουν ένα εφικτό ιδεώδες σε όλους τους συνετούς 25

21 26 ΥΠΑΤΙΑ Η ΛΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ και μια ορατή όψη της ομορφιάς της ψυχιίς Αυτοί είναι οι δικοί μου θεοί/ Το Υπατία και Κύριλλος, γεμάτο έκσταση και ρομαντική μαγεία για τον ελληνικό «παράδεισω" τελειιδνει με την περιγραφή της οργής του επισκόπου. Δεν δείχνει καμιά κατανόηση για την πίστη της Υπατίας στον κόσμο της θε"ίκής διάνοιας και της φυσικής ομορφιάς του σύμπαντος. Ο Κύριλλος απειλεί την ίδια και τον κόσμο της με την κατάρα της λησμονιάς, την εξαφάνιση του αρχαίου πολιτισμού. Τα ποιήματα του Λεκόντ ντε Λιλ έγιναν γνωστά και διαβάστηκαν πολύ τον 190 αιώνα κι έτσι η εικ6να της Υπατίας που λατρεύει τις ιδανικές μορφές τού ορατού κόσμου έφτασε μέχρι τις ημέρες μας. Ακόμα και σήμερα τείνουμε να ταυτίσουμε τη μορφή της με την περιγραφή του ντε Λιλ: «το πνεύμα του Πλάτωνα και το κορμί της Αφροδίτης». Ο νεαρ6τερος σύγχρονος του Λεκόντ ντε Λιλ, ο Ζεράρ ντε Νερβάλ, αναφέρεται στην Υπατία σε ένα βιβλίο του 1854; ενώ το 1888 ο Μορίς Μπαρές δημοσίευσε ένα διήγημα, το Η δολοφονημένη παρθένος, σε μια συλλογή με τον γενικ6 τίτλο: Κάτω από το βλέμμα των βαρβάρων. Στον πρόλογό του, ο Μπαρές αναφέρει ότι έγραψε την ιστορία κατά παράκληση του Λεκόντ ντε Λίλ, του παρνασσιστή δασκάλου του. Το Η δολοφονημένη παρθένος συνδυάζει βουκολικά στοιχεία με την ψυχρή και αυστηρή παρουσίαση της φιλοσοφίας και των ηθικών αρετών. Η ιστορία αρχίζει καθώς ο νεαρός Λούκιος συναντά τη 8. G. De Nerval. Les Filles du feu, Ange/ique: «Η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και το Σεραπείον κάηκαν και καταστράφηκαν τον 40 αιώνα από τους χριστιανούς, οι οποίοι σφαγίασαν κι έffijραν στους δρόμους την ΠΕρίφημη Υπατία, την πυθαγόρεια φιλόσοφο».

22 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 27 χαριτωμένη και όμορφη Αλεξανδρινή εταίρα Αμαρυλλίδα στις όχθες του Νείλου που είναι γεμάτες με νούφαρα. Τα μάρμαρα ενός ναού και διάφορα ελληνικά αγάλματα διακρίνονται πίσω από τα δέντρα, ενώ βλέπουμε επίσης τα κτίρια της πόλης και τα πλοία που είναι αγκυροβολημένα στο λιμάνι. Μολονότι πλούσια και όμορφη, η Αλεξάνδρεια βρίσκεται σε παρακμή: "Η πόλη απλώνει τα χέρια της πάνω από τον ωκεανό και φαίνεται να καλεί ολόκληρο το σύμπαν στο μυρωμένο και ανυπόμονο κρεβάτι της, για να προσφέρει τη βοήθειά του στη διάρκεια της επιθανάτιας αγωνίας ενός κόσμου και στη δημιουργία των αιώνων που θα ακολουθήσουν». Περπατώντας στο Σεραπείον, όπου βρίσκεται συνήθως η Υπατία (η οποία ονομάζεται Αθηναία σε αυτή την ιστορία), ο Λούκιος και η Αμαρυλλίς συναντούν μια ομάδα χριστιανών που διώχνουν τους εβραίους από την πόλη. Το ακροατήριο, που περιμένει την Αθηναία-Υπατία στη βιβλιοθήκη του Σεραπείου, συζητά ανήσυχο για το χριστιανικό δόγμα, το οποίο λέγεται ότι βασίζει τις αρχές του στο γεγονός ότι οι αρχαίοι ναοί έπεσαν σε ανυποληψία και οι παλιές παραδόσεις εγκαταλείφθηκαν πλέον οριστικά. Όλοι θυμούνται ότι ο αυτοκράτωρ Ιουλιανός σκοτώθηκε α πό τα χέρια κάποιου χριστιανού καθώς αγωνιζόταν να προστατέψει τα άγια μνημεία του παρελθόντος. Ένα μέλος τού ακροατηρίου προσπαθεί να πείσει τους </Ελληνες» να υπερασπίσουν τους εαυτούς τους απέναντι στους «βαρβάρους» χρησιμοποιώντας τις μεθόδους των αντιπάλων τους, δηλαδή βία κ<!χι σκληρότητα' διαφορετικά, όπως τονίζει, «αυτοί οι βάρβαροι θα σας καταστρέψουν!» Στο μεταξύ, το πλήθος των χριστιανών αρχίζει επίθεση κατά του Σεραπείου ζητώντας τον θάνατο της Αθηναίας,

23 28 ΥΠΑΤΙΑ Η λλεξανδρινη του συμβόλου της ειδωλολατρίας στην πόλη. Ο όχλος εισβάλλει βίαια στο εσωτερικό του ναού, όπου η Αθηναία εκφωνεί λόγο υπέρ του ελληνικού παρελθόντος και ορκίζεται πίστη στα αρχαία μνημεία, που ήδη καταστρέφονται. Εντυπωσιασμένο από τα λόγια της, το πλήθος σταματά, αλλά τα πιο φανατικά μέλη του εξακολουθούν να παρακινούν τα υπόλοιπα σε δράση. Η Αθηναία περιμένει ήρεμα τον θάνατο. Ο Λούκιος, η Αμαρυλλίς και οι φίλοι τους προσπαθούν να τη φυγαδεύσουν από το ναό, εκείνη όμως αρνείται να εγκαταλείψει τη βιβλιοθήκη και τα αγάλματα των προγόνων τους. Καλύπτοντας το πρόσωπό της με ένα μακρύ πέπλο, αφήνεται στις διαθέσεις του όχλου, που την κάνει κομμάτια. Οι ρωμα'ίκές λεγεώνες, οι οποίες μόλις έχουν εισέλθει στην πόλη, είναι αδύνατον να τη σώσουν. Το απόγευμα, η Αμαρυλλίς και ο Λούκιος βρίσκουν τη θεία σορό "της παρθένας του Σεραπείου». Ο Μπαρές μας διαβεβαιώνει ότι το μαρτύριο "της τελευταίας των Ελλήνων» θα γίνει η αιτία για την αποθέωση και τη διαιώνιση του θρύλου της. Ενώ ο Λεκόντ ντε Λιλ, ο Μπαρές και άλλοι έγραφαν για την Υπατία στη Γαλλία, ο Άγγλος κληρικός, συγγραφέας και ιστορικός Τσαρλς Κίνσλι δημιούργησε τον θρύλο της σε ένα μεγάλο βιβλίο με τίτλο Υπατία ή οι νέοι εχθροί με το παλιό πρόσωπσ (1853). Αν και αρχικά προοριζόταν για ιστορική μελέτη βασισμένη στις έρευνες του συγγραφέα πάνω στον ελληνικό πολιτισμό της τελευταίας αυτοκρατορίας και στην ιστορία της Αλεξάνδρειας, στην πραγματικότητα πήρε τη μορφή ενός μυθιστορήματος της μέσης βικτωριανής περιόδου με ισχυρή αντικαθολική γεύση. Ο Κίνσλι απεχθανόταν τους ιερείς και τους μοναχούς με τον άρκω τους για «γαμίι;χ και την απομόνωσή τους από τα εγκόσμια. Στο βιβλίο, ο Κύριλλος και οι κληρικοί που τον

24 Ο ΘργΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 29 περιβάλλουν είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της καθολικής ιεραρχίας Κfii(Ι του τμήματος του αγγλικανικού κλήρου που ήταν αντίθετο με τον Κίνσλι' οι καλοί χριστιανοί μπορούσαν να βρουν την αρετή στο πρόσωπο του νεαρού μοναχού, του προσηλυτισμένου Ιουδαίου, της εταίρας Πελαγίας και της ίδιας της Υ πατίας. Η δράση του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται κυρίως στην Αλεξάνδρεια. Αυτό το μεγάλο λιμάνι της Ανατολής, πλούσιο και φτωχό ταυτόχρονα, πεφωτισμένο και πρωτόγονο, με ετερόκλητο πληθυσμό Ελλήνων, Αιγυπτίων, Εβραίων και -όπως τουλάχιστον διατείνεται ο Κίνσλι- Γότθων, αποτελεί τον κατάλληλο κυκεώνα εθνοτήτων, εμπορίου, θρησκευτικών πεποιθήσεων και κοινωνικών τάξεων από τις οποίες αναδύονται οι κεντρικοί χαρακτήρες του βιβλίου: η ειδωλολάτρις φιλόσοφος Υπατία, ο δογματικός και δεσποτικός πατριάρχης Κύριλλος, ο φιλόδοξος και ακόρεστος για δύναμη έπαρχος της Αιγύπτου Ορέστης και ο μοναχός Φιλάμμων. Η Υπατία εκπροσωπεί «το πνεύμα του Πλάτωνα και το σώμα της Αφροδίτης». Αν και μόλις είκοσι πέντε ετών, δίνει διαλέξεις στο Μουσείο σχετικά με την πλατωνική και τη νεοπλατωνική φιλοσοφία. Την περιβάλλει πλήθος νέων' γνωρίζει όλους τους σημαντικούς ανθρώπους της πόλης η ίδια είναι άτομο με μεγάλη επιρροή. Γράφει σχόλια στα έργα του Πλωτίνου και, μαζί με τον πατέρα της Θέωνα, μελετά τα γραπτά των αρχαίων σοφών μαθηματικών και γεωμετρών. Η παγανιστική ευρυμάθειά της, όμως, αποτελεί πρόκληση για τους χριστιανικούς κύκλους της Αλεξάνδρειας. Ο πατριάρχης Κύριλλος επιδιώκει να μην παρακολουθούν τις διαλέξεις της οι νεαροί χριστιανοί' δεν θέλει να εκτεθούν, κάτω από τη διαβολική επιρροή της, στην ελληνι-

25 3Ο ΥΠΑ TlΑ Η λλεξανδρινη κή επιστήμη και τη φιλοσοφία. Όταν ο νεαρ6ς μοναχ6ς Φιλάμμων εκφράζει την επιθυμία να την ακούσει, ο Κύριλλος χαρακτηρίζει την Υπατία «χειρ6τερη απ6 ερπετ6, γνώστη 6λων των τεχνασμάτων της λογικής» και τον προειδοποιεί: «Θα γίνεις καταγέλαστος και θα κρυφτείς απ6 ντροπή». Όμορφη, σοφή και ενάρετη, η Υπατία εμφανίζει μερικά απροσμκητα χαρακτηριστικά: βαθύ μίσος προς τον χριστιανισμ6 και βολταιρική επιμονή, αντί νεοπλατωνικής προσήνειας. Περιφρονεί απ6λυτα τους μοναχούς και τον κλήρο, ενώ φέρεται με υπεροψία στο δ6γμα που είναι εχθρικ6 προς τον πολιτισμ6 της. Χαρακτηρίζει τους μοναχούς <<μισαλλ6δοξους, άγρια θηρία της ερή μου και φανατικούς δολοπλ6κους οι οποίοι, χρησιμοπο",ντας τα λ6για εκείνου που αποκαλούν κύριό τους, σχεδιάζουν να μετατρέψουν τον ουρανό και τη γη σε παιδί της κ6λασης». Ο Φιλάμμων είναι ένας από εκείνους που περιφρονεί η Υπατία. Μεγάλωσε στην έρημο και βρίσκεται ολοκληρωτικά κάτω από την επιρροή του πατριάρχη. Παρακινούμενος απ6 περιέργεια και ενδιαφέρον για τη φήμη της Υπατίας, παρακολουθεί μία από τις διαλέξεις της σκοπεύοντας να αποδοκιμάσει τη διδασκαλία της και να την προσηλυτίσει. Αντίθετα 6μως, γίνεται ένας απ6 τους πιο αφοσιωμένους και πιστούς μαθητές της. Ανακαλύπτει στην Υπατία μια βαθιά θρησκευτικ6τητα που υπερβαίνει την απλή πίστη στις ομηρικές θεότητες και τελικά η φιλία τους, σε συνδυασμό με κάποιες ερωτικές προεκτάσεις, διαρκεί μέχρι τον θάνατό της. Ο Κίνσλι παρουσιάζει τον έπαρχο Ορέστη σαν δόλιο σκευωρό, πότη και έκλυτο, με τεράστιες πολιτικές φιλοδοξίες. Ελπίζοντας να γίνει αυτοκράτωρ της Αιγύπτου και της Αφρικής και, ίσως αργότερα, ολόκληρης της Ανατολής,

26 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 31 υποστηρίζει την εξέγερση του Ηρακλειανού, κυβερνήτη της Δυτικής Αφρικής. Παρασύρει και την Υπατία στα σχέδιά του, προτείνοντας να την παντρευτεί. Διοργανώνει μεγαλοπρεπείς αγώνες μονομάχων, χορευτικές παραστάσεις και διάφορους άλλους δημόσιους πανηγυρισμούς, υποσχόμενος στην Υπατία ότι προοιωνίζονται την αναγέννηση του παγανισμού. Την διαβεβαιώνει ότι αυτές οι εορταστικές εκδηλώσεις απλής θρησκευτικότητας είναι μόνο μια μεταβατική φάση που τον βοηθούν να κερδίσει τις καρδιές του κόσμου και ότι σύντομα θα αντικατασταθούν από μια θρησκευτικότητα ανωτέρου επιπέδου. Ο Ηρακλειανός, στον οποίο ο Ορέστης έχει εναποθέσει όλες τις ελπίδες του, υφίσταται πανωλεθρία μπροστά στις πύλες της Ρώμης. Μόνο τότε η Υπατία αντιλαμβάνεται ότι υπήρξε θύμα της απάτης και των μηχανορραφιών του Ορέστη. Η τιμιότητα, η ευγένεια και η πίστη της στα υπέροχα ιδανικά μιας αναγεννημένης ελληνικής θρησκείας έχουν προδοθεί. Η ιστορία του Κίνσλι για τη διαμάχη ανάμεσα στον Ορέστη και τον Κύριλλο ακολουθεί την περιγραφή του εκκλησιαστικού ιστορικού του 150υ αιώνα Σωκράτη Σχολαστικού. Μια σειρά από επεισόδια δημιουργεί κλιμακούμενη ένταση μεταξύ των ανθρώπων του επάρχου και της εκκλησίας. Στη διάρκεια οδομαχιών που προκαλούνται από τους μοναχούς τραυματίζεται ο ίδιος ο έπαρχος. Αμέσως διαδίδεται η φήμη ότι αιτία των ταραχών στην πόλη και υποκινητής της έριδας είναι η Υπατία. Και μολονότι αυτή προσηλυτίζεται στον χριστιανισμό και βαπτίζεται, τελικά δολοφονείται από τους μοναχούς ή τους υπηρέτες της εκκλησίας και τον χριστιανικό όχλο που κινείται σύμφωνα με τις εντολές του Πέτρου του Αναγνώστη. Ο φόνος δίνει διέξοδο στον

27 32 ΥΠΑΤιΑ Η ΜΕΞΑΝΔΡΙΝΗ φανατισμό, στην αμάθεια και στα κρυμμένα πάθη - ο Κίνσλι τονίζει με έμφαση την ερωτική πλευρά των βιαιοτήτων που γίνονται σε βάρος της όμορφης νεαρής γυναίκας, Πριν από τον θάνατό της η Υπατία, προδομένη και απογσητευμένη από τα ψέματα του Ορέστη, υφίσταται μια πνευματική κρίση, Ο προσηλυτισμό ς της πραγματοποιείται χάρη στην ευεργετική επιρροή ενός πρώην οπαδού της, του Ιουδαίου Ραφαήλ Αμπέν Έζρα, Μετά τον θάνατό της, ο Έζρα απαιτεί από τον Κύριλλο να κατονομάσει τους ενόχους, Όταν εκείνος αρνείται, ο Ραφαήλ τον προειδοποιεί ότι το βασίλειο του Θεού που επιδιώκει να ιδρύσει μπορεί να αποδειχτεί βασίλειο του Σατανά και πως θα είναι καταραμένος, Η ανάμνηση του εγκλήματος κατά της Υπατία ς μένει ζωντανή στην Αλεξάνδρεια, Η επιστήμη και η φιλοσοφία όμως μαραίνονται -και μαζί τους χάνεται η πνευματική ζωή της πόλης, «Είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο της Υπατίας η φιλοσοφία τρεμόσβηνε, Η δολοφονία της ήταν το τελειωτικό χτύπημα κατά του πνεύματος», αναφέρει σε κάποιο σημείο ο Κίνσλι, Η νεαρή χριστιανική εκκλησία της Αιγύπτου βυθίζεται στην καταισχύνη και χάνεται μέσα σε ασήμαντες σχισματικές διενέξεις και διαφωνίες μεταξύ των κληρικών της, Το βιβλίο του Κίνσλι μεταφράστηκε σε πολλές ευρωπα ' ίκές γλώσσες και αρκετοί Γερμανοί ιστορικοί έγραψαν διατριβές με βάση αυτό το θέμα, ' Η μυθιστορηματική πα- 9. Η. Von Schubert, «Hypatia νοn Alexandrien ίη Wahrheit und Dichtung», Preussische lαhrbucher 124 (1906): Β. Merker, < Die historischen Quellen Ζυ Kingsleys Roman ''Hypatia''». Asmus, 8tudien der vergleichenden Literaturgeschichte 7 (1907), σελ ΤΟ βιβλίο του KingsJey μελετάται και από τον S. Chitty, The Beast αnd the Monk: Α Life of Charles Kingsley (New York, 1975), σελ

28 Ο ΘργΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΊΈΧΝΙΑ 33 ρουσίαση της «τελευταίας Ελληνίδας>, όπως τη χαρακτηρίζει, συγκίνησε αναγνώστες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η προσωπικότητα της Υπατίας αποτελεί το σύμβολο ενός πολιτισμού που χάνεται, το τελευταίο θύμα της πάλης για τη σωτηρία τού τέλειου ελληνικού κόσμου της αρμονίας, της τέχνης και της μεταφυσικής, του θείου και της ύλης, της ψυχής και του σώματος. Πολύ περισσότερο από τις περιγραφές του Τόλαντ, του Βολταίρου, του Μπαρές και του Λεκόντ ντε Λιλ, το βιβλίο του Κίνσλι προώθησε και ενίσχυσε την άποψη ότι οι ελληνικές αξίες χάθηκαν μαζί με τον θάνατο της τελευταίας Ελληνίδας ιδεολόγου. Στο δεύτερο μισό του 190υ αιώνα οι Αμερικανοί και Βρετανοί θετικιστές παρουσίασαν την Υπατία κυρίως σαν επιστήμονα, την τελευταία λόγια της ελληνικής Ανατολής. Ο Αμερικανός επιστήμων Τζ. Γ. Ντρέιπερ την περιγράφει ως «σθεναρή υποστηρίκτρια της επιστήμης απέναντι στη θρησκεία» και τη θεωρεί μια ηρωική μορφή στη διαμάχη μεταξύ δύο δυνάμεων της ευρωπα'ίκής ιστορίας: την ελεύθερη πνευματική έρευνα για την ανεύρεση της αλήθειας στον υλικό κόσμο εναντίον της δε ισιδαίμονας θρησκευτικής (όπως εκφράζεται από την εκκλησία) καταπιεστικής λογικής. Αυτή η προοπτική αποδίδει πολύ απλοϊκά την ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος: από τον θάνατο της Υπατίας μέχρι την εποχή της Αναγέννησης η Ευρώπη ήταν βυθισμένη στο σκοτάδι' η Αναγέννηση, (με την επανάστασή της εναντίον της εκκλησιαστικής εξουσίας, της αποκάλυψης και του δόγματος) διέλυσε τα σκοτάδια και απελευθέρωσε τον καθαρό ουρανό της γνώσης. Ο θάνατος της Υπατίας ήταν κατά τον Ντρέιπερ, << μια από εκείνες τις στιγμές κατά τις οποίες οι μεγάλες γενικές αρχές ταυτίζονται με τα άτομα. Η ελληνική φιλοσοφία εκπροσωπείται

29 34 ΥΠΑΠΑ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ επαξίως από την Υπατία και οι εκκλησιαστικές φιλοδοξίες από τον Κύριλλο». Μετά από την παραστατική περιγραφή του φρικτού θανάτου της, ο Ντρέιπερ προσθέτει: «Μολονότι ο Άγιος Κύριλλος και οι φίλοι του χαίρονταν κρυφά για το τέλος της ανταγωνίστριάς τους, η μνήμη της έμεινε στους μεταγενέστερους σαν υπόδειγμα ηθικής αξιοπρέπειας». Και καταλήγει: </Ετσι, το 414 μ.χ., η θέση της φιλοσοφίας στην πνευματική μητρόπολη του κόσμου κρίθηκε οριστικά' από τη στιγμή εκείνη η επιστή μη βυθίστηκε στην αφάνεια και στην υποτέλεια. Η δημόσια ύπαρξή της δεν ή ταν πλέον ανεκτή».lο Ο Μπέρτραντ Ράσελ, εκφράζοντας παρόμοια συναισθήματα, αρχίζει την Ιστορία του Δυτικού Ευρωπα'ίκού Πνεύματος με τον χαρακτηρισμό του Κυρίλλου: «Βασικός λόγος για τον οποίο έγινε γνωστός είναι το λιντσάρισμα της Υπατίας, μιας διακεκριμένης γυναίκας η οποία, στην εποχή τής μισαλλοδοξίας, ήταν αφοσιωμένη στη νεοπλατωνική φιλοσοφία και αφιέρωσε το ταλέντο της στα μαθηματικά... Μετά από αυτήν, η Αλεξάνδρεια δεν ενοχλήθηκε πλέον από φιλοσόφους»." Η Υπατία έγινε σημαντικό πρόσωπο της σύγχρονης ιταλικής λογοτεχίας από το 1827, όταν η κόμισσα Ντιοντάτα Ροέρο ντι Σαλούτσο κυκλοφόρησε ένα δίτομο ποίημα με τίτλο Υπατία, η αλήθεια της Φιλοσοφίας. Αυτό το έργο εκτείνεται πέρα από το θρύλο σε μια φανταστική βιογραφία που συνδέει την Υπατία με τον χριστιανισμό. Πρόκειται 10. J. W. Draper, Histoιy of the lnlellectuαl DejIelopment of Eltrope (New York, 1869), σελ Β. Russell, History of We8tern Philosophy and It:-" Connection with PoΙίtίcαl αnd Sociα! CΊI'L'umstαnces from the Eαrlie. t Tίme8 Ιο the Present Dαy (London, 1946), σελ. 387.

30 Ο ΘργΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Α π ο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ για μια παλιά παράδοση: στοιχεία από τη ζωή τής Υπατίας, για παράδειγμα, καταχωρίζονται στον θρύλο της Αγίας Αικατερίνης της Αλεξάνδρειας. " Η κόμισσα Σαλούτσο εμφανίζει την Υπατία σαν οπαδό του Πλωτίνου που ζει μαζί του στο «Αλεξανδρινό Λύκειο» και είναι ερωτευμένη με τον Αιγύπτιο πρίγκιπα Ισίδωρο, ο οποίος αγωνίζεται για την α νεξαρτησία της πατρίδας του από τη Ρώμη. Η Υπατία αποχωρίζεται από τον Ισίδωρο και, προσηλυτισμένη από τον ε πίσκοπο Κύριλλο, συνδέει τη μοίρα της με τους χριστιανούς. Πεθαίνει μέσα σε μια εκκλησία, στη βάση του σταυρού, χτυπημένη τρεις φορές από το σπαθί ενός δόλιου ιερέα. Άλλα ιταλικά έργα εμφανίζουν την Υπατία στο πλαίσιο της πάλης ανάμεσα στον φθίνοντα παγανισμό και στον ανερχόμενο χριστιανισμό που καταστρέφει τις παλιές αξίες και επιβάλλει τις δικές του αλήθειες. Στο κεφάλαιο «Υπατία και οι τελευταίοι παγανιστικοί αγώνες» του βιβλίου του για τους μεγάλους άνδρες της ιστορίας, ο Κάρλο Πασκάλ επαναλαμβάνει την άποψη που συνδέει τον θάνατο της Υπατίας με την πτώση της φιλοσοφίας και του μεσογειακού πολιτισμού γενικότερα. " Ο Πασκάλ, πάντως, παρουσιάζει ένα νέο στοιχείο στη λογοτεχνική παράδοση της Υπατίας, του οποίου ο απόηχος φτάνει μέχρι τις ημέρες Ακόμα και σήμερα βλέπουμε την Υπατία να εμφανίζεται σαν προστάτις της πίστης και να συγχέεται με την Αγία Αικατερίνη. Για παράδειγμα, ο R. Richardson σω έργο του The S'tar Lοveπ;, New York 1967, (Οι εραστές των άσrρων) γράφει: «Η Υπατία πέθανε υπερασπιζόμενη τους Χριστιανούς. Ακολουθείται από την Αικατερίνη, μια πολύ μορφωμένη κοπέλα από ευγενική οικογένεια, η οποία πέθανε το 307, υπερασπιζόμενη τους Χριστιανού ρ>. 13. C. Pascal, Figure e caratterί (Milan, 1908).

31 36 ΥΠΑΤιΑ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΉ μας: ο θάνατός της αντιμετωπίζεται σαν αντιφεμινιστική πράξη. «Προφανώς οι διώξεις κατά της Υπατίας προέρχονταν κατά μεγάλο μέρος από αυτή την προσβλητική και δεισιδαίμονα αντιφεμινιστική τάση». Το αποτέλεσμα ήταν να επέλθει μια σημαντική αλλαγή στη μεταχείριση των γυναικών. Ελεύθερες, πνευματικά ανεξάρτητες και παραγωγικές μέχρι τότε, εξαφανίστηκαν πλέον στη σιωπή. Το 1978 κυκλοφόρησαν δύο δράματα του Μάριο Λούτσι με το ίδιο θέμα: Το βιβλίο της Υπατίας και Ο ταχυδρόμος." Το δεύτερο αναφέρεται στον Συνέσιο τον Κυρηναίο. Το Βιβλίο της Υπατίας δεν είναι ένα απλό ιστορικό έργο, όπως παρατηρεί ο Τζ.Παμπαλόνι που γράφει την εισαγωγή στα έργα αυτά του Λούτσι,15 αλλά είναι ένα ιστορικό δράμα. Η ιστορία της Υπατίας χρησιμοποιείται σαν απόδειξη για το αμετάκλητο των ιστορικών φάσεων: η παρακμή του ελληνικού πολιτισμού και η νίκη της νέας τάξης ήταν αναπόφευκτες. Η δράση αρχίζει στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια μεταφέρεται στην Κυρήνη, όπου ο επίσκοπος Συνέσιος μάχεται τους βαρβάρους οι οποίοι είναι συγχρόνως απειλή και κήρυκες του προορισμού της ιστορίας. Το έργο αρχίζει με έναν θρήνο για την πολιτική και κοινωνική παρακμή της Αλεξάνδρειας. Το μεγαλείο της έχει χαθεί και δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου ίχνη της «αιώνιας καλλιέργειας» που την έκαναν πασίγνωστη. Ο έπαρχος της Αιγύπτου Ορέστης παραπονείται στον Γεώργιο, έναν γνωστό και σεβάσμιο Αλεξανδρινό, για την αδυναμία και την ανικανότητα της πολιτικής κυβέρνησης της Αλεξάνδρειας. Αντιμετωπίζει άλυτα προβλήματα σαν αποτέλεσμα της 14. Μ. Ι,υΖΖί, Libro di ΙρaΖία, Il Messagero (Milan, 1978), σελ Η εισαγωγή φέρει τον τίτλο «La poesia re1igiosa del Mutamento».

32 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓοτεΧΝΙΑ 37 ισχυρής παρουσίας των ειδωλολατρών και του φανατισμού των χριστιανικών μαζών. Ο Ορέστης λέει ότι οι Έλληνες της πόλης, οπαδοί του Πρόκλου και του Πλωτίνου, <<ρίχνουν λάδι στο νερό» προσπαθώντας να ηρεμήσουν την κατάσταση. Η κόρη όμως του Θέωνος υποδαυλίζει τις εχθρότητες και τα πάθη. Καθώς η ευγενική και νουνεχής φιλόσοφος μετατρέπεται σε επικίνδυνο αντίπαλο, «η γλυκύτητά της γίνεται επίφοβη». Ο Ορέστης φοβάται τον Κύριλλο, αλλά είναι ανίκανος να περιορίσει την ελευθερία του λόγου της Υπατίας και των φίλων της. Ζητάει, λοιπόν, από τον Γεώργιο να μπει στις τάξεις των παγανιστών διανοουμένων και να κάνει τα πάντα για να τους εμποδίσει να διδάσκουν δημόσια την ελληνική φιλοσοφία και θρησκεία. Η δεύτερη πράξη λαμβάνει χώρα στο σπίτι του Συνεσίου. Ο Γεώργιος και η Ιόνη, μια γυναίκα που ζει με τον Συνέσιο, τον παρακαλούν να αναλάβει μια ειρηνευτική πρωτοβουλία στην πόλη για να κατασιγάσει τη θύελλα που έχει προκληθεί από «τη γητεύτρα Υπατία», όπως την αποκαλούν. Ο Συνέσιος ερμηνεύει τις ταραχές σαν εκδήλωση των νόμων της ιστορίας: το ελληνικό πνεύμα πρέπει να συμφιλιωθεί με τον χριστιανικό λόγο' η ανώτερη λογική επιβάλλει την αρμονία μεταξύ αυτών των δύο κόσμων. Στην τρίτη πράξη η Υπατία κάνει διάλογο με τον εαυτό της. Η εσωτερική φωνή της την ειδοποιεί ότι έφτασε η ώρα της: «Προετοιμάσου. Πλησιάζει η ώρα σου». Κλαίγοντας, ετοιμάζεται να πεθάνει: «Θέλω να κλάψω λίγο ακόμα και μετά θα πάω όπου μου πεις». Εκείνη τη στιγμή μπαίνει ο Συνέσιος και την παρακαλεί να σταματήσει να κηρύσσει την παγανιστική φιλοσοφία και θρησκεία επειδή ολόκληρη η πόλη βρίσκεται σε αναβρασμό και υπάρχει κίνδυνος μεγάλων καταστροφών. Της λέει ότι ο έπαρχος έχει χάσει τον

33 38 ΥΠΑΊΊΑ Η ΜΕΞΑΝΔΡΙΝΗ έλεγχο της κατάστασης και, επιπλέον, έχει έρθει σε σύγκρουση με τον επίσκοπο, Η Υπατία όμως μένει σταθερή στις αλήθειες που πιστεύει, Ο Συνέσιος φεύγει από το σπίτι με το προαίσθημα ότι δεν θα την ξαναδεί ποτέ, αλλά διστάζει να την αποχαιρετίσει. Τραυλίζει μ6νο, «Θα τα ξαναπούμε». Στην τέταρτη και τελευταία πράξη ο Συνέσιος αναφέρει στον Γεώργιο την αποτυχία της αποστολής του. Καθώς επαναλαμβάνει τη γνώμη του για την Υπατία, η Ιόνη μπαίνει τρέχοντας με τα νέα της δολοφονίας της και, κατά παράκληση του Συνεσίου, περιγράφει τα γεγονότα με λεπτομέρειες: Μιλούσε στο πλήθος που βρισκόταν στην πλατεία για τον αληθινό Θεό και όλοι την άκουγαν αιωπηλοί, σαν μαγεμένοι, οπαδοί και αντίπαλοι. Την διέκοψε όμως μια ορδή φανατικών, που ξέσκισαν τα ρούχα και τις σάρκες της, την έσπρωξαν μέσα στην εκκλησία του Χριστού, κι εκεί την αποτελείωσαν. Πέθανε στο πάτωμα του ναού. Πεθαίνοντας (ο θάνατός της είναι μια ιστορική στιγμή), η Υπατία στρέφεται προς τον Θεό των χριστιανών. Βλέπει πολύ μακριά στο μέλλον' τα μάτια της είναι ανοιχτά στην πορεία του κόσμου. Με δυο στίχους ο Γεώργιος ανακεφαλαιώνει τη γνώση προς την αναπόφευκτη πορεία της ιστορίας - γνώση ότι όλοι έχουν καταλάβει πως: Eτσι τελείωσε το όνειρο της ελληνικής λογικής, με αυτό τον τρόπο, πάνω στο πάτωμα του Χριστού. Ο Λούτσι ερμηνεύει τον θάνατο της Υπατίας με χρι-

34 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤιΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 39 στιανικούς όρους. Η Υπατία βρίσκεται πολύ κοντά στον Χριστό και η θυσία της μεταβάλλεται σε μαρτύριο. Οι φανατικοί που τη δολοφονούν δεν είναι οι κακοί χριστιανοί που παρουσιάζει ο Κίνσλι, αλλά οι αιώνιες δυνάμεις του κακού και του εγκλήματος που ενυπάρχουν σε οποιοδήποτε πλήθος. Οι καθοριστικές δομές και ιδέες της χριστιανικής Ευρώπης προέρχονται από το έδαφος των αναστατώσεων και Των δραμάτων της Αλεξάνδρειας, από τη θυσία της Υ πατίας, από τον φανατισμό και την απελπισία. Η χριστιανική Ευρώπη είναι ο καταστροφέας Του αρχαίου κόσμου. Το δράμα του Λούτσι εμπλούi;a;ει τηt ασθενική παράδοση της παρουσίας της Υπατίας στη χριστιανική λογοτεχνία. Η Υπατία εμφανίζεται ως ηρωίδα και άλλων σύγχρονων λογοτεχνιών, είτε σε έργα που είναι αφιερωμένα σε αυτήν είτε σε μυθιστορήματα που ανάγονται στα τελευταία χρόνια της Ρωμα'ίκής αυτοκρατορίας.'" Στη Γερμανία, το πρόσφατο ιστορικό μυθιστόρημα του Άρνουλφ Τσίτελμαν Υπατία, σημείωσε τεράστια επιτυχία στις λα"ίκές μάζες. f! Υπατία του Τσίτελμαν παραμένει ειδωλολάτρις μέχρι το τέλος. Σκοπεύοντας να βρει μια πλατωνική πολιτεία πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες, ταξιδεύει στην Αθήνα και επισκέπτεται Τον Πλούταρχο, διευθυντή της πλατωνικής Ακα- 16. Σημειώνουμε μόνο την αναφορά του Λόρενς Ντάρελ στο Αλεξανδρινό κουαρτέτο. Ο συγγραφέας υμνεί την αγαπημένη του Αλεξάνδρεια ως εξής: «Περπατώντας σε εκείνους τους δρόμους με τη φαντασία μου, κατάλαβα για μια ακόμα φορά ότι γεφύρωναν, όχι απλά την ανθρώπινη ι στορία, αλλά ολόκληρη τη βιολογική κλίμακα των ανθρώπινων συναισθημάτων - από τη χαρακτηριστική έκσταση της Κλεοπάτρας (παράξενο που υπάρχουν αμπέμα εδώ, κοντά στον Ταπόσιρι) μέχρι την αδιαλλαξία της Υπατίας (μαραμένα κληματόφυλλα, φιλιά των μαρτύρων).

35 40 ΥΠΑΤιΑ Η λλεξανδρινη δημίας. Ακολούθως πηγαίνει στους Δελφούς, στη Δωδώνη, στη Νικόπολη και στη Φαιστό της Κρήτης. Όταν επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια, εκφωνεί στην αγορά λόγο εναντίον του Κυρίλλου και των υποστηρικτών του. Δολοφονείται όμως από μοναχούς τους οποίους ακολουθεί ένας χριστιανικός όχλος. Ο Τσίτελμαν περιγράφει το γεγονός με γνωστούς σήμερα όρους: το βιβλίο του είναι γεμάτο με περιγραφές μηχανορραφιών, απληστίας και σκοταδισμού της εκκλησίας. Στον επίλογο επαναλαμβάνει τον ισχυρισμό ορισμένων: «Η επίθεση εναντίον της Υπατίας σημαίνει το τέλος της αρχαιότητας». Και προσθέτει: «Η Υπατία, η κόρη του Θέωνος, ήταν ο πρώτος μάρτυρας του μισογυνισμού που αργότερα μετατράπηκε σε φρενίτιδα με το κυνήγι των μαγισσών». Στον Καναδά' : επίσης, εκδόθηκαν δύο βιβλία για την Υπατία, το Αναγέννηση του παγανισμού του Αντρέ Φερέτι (Μόντρεαλ, 1978) και το Υπατία ή το τέλος των θεών του Ζαν Μαρσέλ (Μόντρεαλ, 1989). 1 7 Και τα δυο εκφράζουν απόψεις παρεμφερείς με εκείνες των Κίνσλι και Τσίτελμαν. Η τελευταία εξέλιξη του θρύλου της Υπατίας αφορά στη γοητεία που ασκεί στους φεμινιστές. Δυο λογοτεχνικά φεμινιστικά περιοδικά έχουν το όνομά της: το Υπατία: φεμινιστικές μελέτες, που εκδίδεται στην Αθήνα από το 1984 και το Υπατία: επιθεώρηση φεμινιστικής φιλοσοφίας, που εκδίδει το πανεπιστήμιο της Ιντιάνα από το Το 1989 το τελευταίο δημοσίευσε μια παραστατική ποιητική περιγραφή της ζωής και του θανάτου της όπως τη βλέπει η φεμινίστρια ποιήτρια και μυθιστοριογράφος Ούρσουλα Μο- 17. Andre Feτretti, Renαissance en Pagαnie και Jean Marcel, Hypαtie ou Ζα fin des dieux.

36 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΤΙΑΣ ΜΕΣΑ Απο ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 41 λινάρο.'" Η εισαγωγή στο κείμενο απηχεί ένα θέμα που είχε θιγεί νωρίτερα από τον Κλάουντιο Πασκάλ: "ο μαρτυρικός θάνατος της διάσημης φιλοσόφου Υπατίας από έναν χριστιανικό όχλο στην Αλεξάνδρεια το 415 μ.χ. σημαίνει το τέλος μιας εποχής όπου οι γυναίκες ήταν σε εκτίμηση για το μυαλό που είχαν κάτω από τα μαλλιά τους». Στην περιγραφή που κάνει η Μολινάρο για τον πατέρα της Υπατίας, ο Θέων προειδοποιείται από τα άστρα σχετικά με το επικείμενο μαρτύριο της κόρης του. Μαθαίνουμε ότι αν και έφηβη ακόμα, η πασίγνωστη ήδη φιλόσοφος, έχει αρκετούς εραστές και τελικά παντρεύεται τον φιλόσο :: _.. φο Ισίδωρο, ο οποίος ανεχόταν τις πολυάριθμες ερωτικ ς,.. σχέσεις της γυναίκας του. Τα ίδια άστρα που είχαν δώσει τη δύναμη της Υ πατίας πάνω στους άνδρες προμαντεύουν τον τραγικό της θάνατο. Ξέροντας την τύχη της κόρης του, ο Θέων θέλει να τη στείλει στη Σικελία, την αρχαία έδρα,. των Ελλήνων φιλοσόφων, αλλά εκείνη απορρίπτει την πρότασή του. Θέλει να συνεχίσει να διδάσκει τους μαθητές της, ανάμεσα στους οποίους βρίσκεται και ο Συνέσιος. Παράλληλα, αντιλαμβάνεται το τέλος της εποχής στην οποία οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα να σκέπτονται και να φτάνουν σε ένα επίπεδο μόρφωσης που τις καθιστά ανώτερες των ανδρών' η ίδια άλλωστε είναι ανώτερη από τον πατέρα και τον σύζυγό της, τον Ισίδωρο. Ακόμα, δεν θέλγι ' να εγκαταλείψει τον τελευταίο της εραστή, τον έπαρχο Ορέστη. Στην Αλεξάνδρεια κυκλοφορεί η φήμη ότι η Υπατία έχει συμμαχήσει με τον παγανιστή Ορέστη εναντίον του 18. U. Molinaro, "Christian Martyr ίη Reverse: Hypatia, Α. D», Hypatia: Α Journαl of Feminist Phίlosophy 4 (1989): 6 8.

37 42 ΥΠΑΤΙΑ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ πατριάρχη Κυρίλλου. Ο τελευταίος παρακινεί τους πιστούς οπαδούς του, που έχουν επικεφαλής τον Πέτρο τον Αναγνώστη, να κινηθούν εναντίον της Υπατίας. Ο πατριάρχης τη μισεί για την επιτυχία της και δεν μπορεί να συγχωρήσει την «αμαρτωλή εξωσυζυγική διαγωγή των ειδωλολατρισσών». Κάνει λοιπόν προετοιμασίες για τον θάνατό της. Αφού περιγράφει λεπτομερειακά και διά μακρών τον θάνατο της Υπατίας, η Μολινάρο προδικάζει ότι παρόμοια θα είναι η μοίρα των γυναικών στους χριστιανικούς καιρούς, στους οποίους η Υπατία «δεν είχε καμιά διάθεση να ζήσει». Στη συνέχεια, οι δολοφόνοι της Υπατίας (οι χριστιανοί) περιορίζουν την ελεύθερη σκέψη και προσφέρουν στις γυναίκες έναν νέο ρόλο, την άχαρη υποταγή. Μέσα από τις αυθαιρεσίες, τη μυθοπλασία και τις αλλοιώσεις, το κείμενο της Μολινάρο προχωρεί σημαντικά πέρα από τις προηγούμενες λογοτεχνικές περιγραφές και επιδιώκει να δικαιώσει -μέσω της Υπατίας- διάφορες απόψεις της ιστορίας, της θρησκείας και της ελληνικής αρχαιότητας. Η Υπατία αναφέρεται επίσης στη φεμινιστική τέχνη. Στο αμφιλεγόμενο έργο της φεμινίστριας καλλιτέχνιδας Τζούντι Σικάγκο που εκτέθηκε στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Σαν Φρανσίσκο το 1979, η Υπατία παρουσιάζεται να μετέχει σε ένα δείπνο μαζί με άλλες γνωστές και ταλαντούχες γυναίκες του δυτικού πολιτισμού, αλλά το γλυπτό εντυπωσιάζει μόνο με το τεράστιο μέγεθός του (και όχι με την κομψότητά του).

38 Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΊ1ΑΣ ΜΕΣΑ ΑπΟ ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 43 Οι πηγές του θρύλου Λίγες μόνο αρχαίες πηγές τονίζουν τη λογοτεχνική παράδοση σχετικά με τη νέα και όμορφη Υπατία, τη γνωστή φιλόσοφο και μαθηματικό, την οποία θαυμάζουν οι οπαδοί της ειδωλολάτρες και αντιπαθούν οι χριστιανοί, προπάντων μάλιστα ο πατριάρχης Κύριλλος, που με τους ανθρώπους του την οδηγεί σε έναν άδικο και σκληρό θάνατο, και ούτω καθεξής, τα οποία αναφέρονται σε διάφορες εκδοχές. Ορισμένα βασικά στοιχεία του θρύλου πηγάζουν από την Εκκλησιαστική Ιστορία του Σωκράτη του Σχολαστικού που έζησε τον 50 αιώνα. Ο Σωκράτης δεν αναφέρεται μόνο με πειστικότητα στις αρετές, στην πολυμάθεια και στη δημοτικότητα της Υπατίας στην πόλη της Αλεξάνδρειας παρέχει επίσης μια λεπτομερέστατη περιγραφή του θανάτου της, περιλαμβάνοντας και το όνομα του αρχηγού τής ομάδας που τη σκότωσε: είναι ο Πέτρος ο Αναγνώστης, που μνημονεύεται σχεδόν σε όλες τις μεταγενέστερες αναφορές σχετικά με την Υπατία. Ιδού ένα τμήμα της περιγραφής του Σωκράτη: Εκείνη την εποχή άρχισε η ζηλοφθ ον ία εναντί ον της. Περνούσε πολλές ώρες μαζί μ ε τον Ορέστη και αυτό προκ άλεσε συκοφαντίες προς τους ανθρώπους της εκκλησίας, ό τι εκείνη ήταν η αιτία που εμπ όδ ιζε τον Ορέστη να δημιουργήσει φιλικές σχέσεις με τον επίσκοπο. Στο ίδιο συμπ έρασμα κατέληξαν ορισμένοι από αυτούς που τη μισούσαν, τους σποιους κατηύθυνε κάποιος Πέτρας (που εργαζόταν σαν δάοκαλος). Την παρακολούθησαν λοιπ ό ν όταν γύριζε απ ό κάπου, την τράβηξαν έξω απ ό την άμαξά της και την

39 44 ΥΠΑΤΙΑ Η λλεξανδρινη έσυραν στην εκκλησία που ονομαζόταν Καισάρεισν. 'Εσκισαν τα φορέματά της και μετά τη σκότωσαν με θραύσματα κεραμικών (όστρακα). Oταν κομμάτιασαν το σώμα της, το μετέφεραν σε κάποιο σημείο που λεγόταν Κίναροv και το έκαψαν.) Ο Σωκράτης, πάντως, αφήνει αναπάντητο το ερώτημα της συνενοχής του Κυρίλλου στο έγκλημα. Η μοναδική σαφής και ξεκάθαρη κατηγορία κατά του πατριάρχη και των χριστιανών της Αλεξάνδρειας αναφέρεται στο έργο του Δαμασκίου Ισιδώρου βίος. ' Πριν από τη συγγραφή και ξεχωριστή δημοσίευση αυτού του βιβλίου, χρησιμοποιήθηκε το ακόλουθο απόσπασμα σαν εισαγωγή για την Υπατία στο λεξικό του Σουίδα. Σύμφωνα με αυτή την περιγραφή, ο Κύριλλος επεδίωξε την εκπλήρωση των φιλοδοξιών του με τη δολοφονία της Υπατίας. Οι κτηνώδεις οπαδοί του διέπραξαν το έγκλημα και έμειναν ατιμώρητοι. Ο φόνος περιγράφεται σαν μια σκηνή του δρόμου, στην οποία μετέχει και ο ίδιος ο πατριάρχης: Καθώς () Κύριλλος, επίσκοπος της αντίπαλης παράταξης, περνούσε από το σπ(τι της Υπ ατίας συνάντησε ένα μεγάλο πλήθος στην πόρτα της, έναν κυκεώνα αλόγων και, ανθρώπων. Ορισμένοι έρχονταν και ορισμένοι έφευγαν, ενώ άλλοι παρέμεναν εκεί. Ρύ..)τησε ποιος ήταν ο σκοπός της συγκέντρωσης και γιατί γινόταν η φασαρία. Οι ακόλουθο! του απάντησαν ότι ήταν η κατοικία της φιλοσόφου Υπ α τίας και ότι το πλήθος είχε συγκεντρωθεί για να τη χαιρετίσει. Η πληροφορία τον πλήγωσε τόσο πολύ ώστε οργάνωσε 1. Σω. κράτης Σχολαστικός, Εκκλησιαστική Ιστορία VII Βλ. Λεξικόν του Σουίδα.

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Υπατία Τετάρτη20 Νοεµβρίου 2013 Σχολικό έτος 2013-2014 Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Τµήµα Β1 Βιογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος Κωδικός προϊόντος: 00092

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Γεράσιμος Βώκος Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Μπορεί κανείς να τελειώσει στα γρήγορα με τον Σοπενχάουερ, αν τον κατατάξει στην κατηγορία των απαισιόδοξων ανθρώπων και τον θεωρήσει πρωτεργάτη της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα»

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περί Μελαγχολίας Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περιγραφή θεματικής ενότητας: Το σύστημα των τεσσάρων χυμών και η αρχή της μίμησης. Σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review Ημερομηνία 20/7/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.culture21century.gr/ Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/07/belinda-alexandra-book-review.html ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. 1 Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. Κάποτε, στην αρχαία Εποχή, στην Αθήνα υπήρχε ευημερία σημαντική, κανένας άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ιωάννου: Η συγγραφή για μένα δεν μπορεί να περιγραφεί ως απλή έλξη αλλά πλέον ως ζωτική ανάγκη

Δήμητρα Ιωάννου: Η συγγραφή για μένα δεν μπορεί να περιγραφεί ως απλή έλξη αλλά πλέον ως ζωτική ανάγκη Δήμητρα Ιωάννου: Η συγγραφή για μένα δεν μπορεί να περιγραφεί ως απλή έλξη αλλά πλέον ως ζωτική ανάγκη Συντάχθηκε στις 18 Μάρτιος 2016. Η συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου μας συστήνει τη νέα της ηρωίδα. Ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει φανατισμός στην εποχή μας

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει φανατισμός στην εποχή μας ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Φανατισμός (από τη λατινική λέξη fanum = ιερό) είναι η εμπαθής προσήλωση του ανθρώπου σ ένα θρησκευτικό δόγμα, σε μια πολιτική ιδεολογία, σ ένα ηγετικό πρόσωπο, σε μια αθλητική ομάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία

Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016 08:00 Το βιβλιοπωλείο "Μπέτσης" και οι εκδόσεις "Ψυχογιός" σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Preventing Honour Related Violence by education and dialogue through Immigrant NGOs ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Μελέτη περίπτωσης Φόνος για λόγους τιμής ΟΝΟΜΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: Τhe Angelou Centre ΧΩΡΑ: Ηνωμένο Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics)

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Πολιτισμός 26/07/2016-08:56 Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1

Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ένα από τα ζητήματα τα οποία έχει θεωρηθεί από τα πιο δύσκολα για την ανθρώπινη σκέψη (αυτό για την αρχή του κόσμου), έχει μια από τις παρακάτω απλοποιημένες απαντήσεις: 1) Ο κόσμος

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπάς για να ακούγεσαι

Σιωπάς για να ακούγεσαι Σιωπάς για να ακούγεσαι 01/12/2014 Γράφει η Αίγλη Τούμπα Μάρω Βαμβουνάκη Εκδόσεις Ψυχογιός σελ. 272 Ίσως από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Μάρως Βαμβουνάκη να ήταν το «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο».

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο)

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) 1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Οι μαθητές/μαθήτριες να: - εξετάζουν το φαινόμενο της αθεΐας ως άρνηση/απόρριψη του Θεού, διακρίνουν την επίδραση της αθεΐας σε διαμόρφωση πεποιθήσε

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 01/12/2016 Μέσο Συντάκτης Link plusmag.gr Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://www.plusmag.gr/article/%ce%93%ce%b9%ce%b1_%ce%b5%ce%bc%ce%b D%CE%B1_%CE%B7_%CE%A0%CF%84%CF%81%CE%B1_%CE%B5%CE%BD%CE%B1%

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou

A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou Kostas and Sofia pictures present... TA ΠΑΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Γεννήθηκε στην Πίζα της Ιταλίας και από νωρίς έδειξε σημεία μιας αξιοσημείωτης ιδιοφυΐας. Ο πατέρας του

Διαβάστε περισσότερα