ΕΚΗΒΟΛΟΣ. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ / Θρησκεία. Θρησκεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΗΒΟΛΟΣ. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ / Θρησκεία. Θρησκεία"

Transcript

1 Θρησκεία Η αρχαία Ελληνική θρησκεία έχει, πολύ εύστοχα, αποκληθεί «µια πτυχή της ιδιοσυγκρασίας του Ελληνικού λαού». ιέφερε σηµαντικά από τις αρχαιότερες δοξασίες και κυρίως τον Ιουδαϊσµό, διότι δεν αποτελούνταν από µια σειρά ηθικών κανόνων που όφειλε να ακολουθεί ο πιστός. Η θρησκευτικότητα των Αρχαίων εκφραζόταν κατά κύριο λόγο µέσα από την τέχνη, που ετίθετο στην υπηρεσία του θρησκευτικού αισθήµατος των πιστών. Η πλαστική, η αρχιτεκτονική, η ζωγραφική αλλά και η ποίηση εξυπηρετούσαν, σχεδόν αποκλειστικά, την θρησκεία ευρισκόµενες όµως και σε µια διαλεκτική σχέση µε τον εαυτό τους, δηλαδή µια αυτόνοµη εξέλιξη, ανεξάρτητη από την σχέση τους µε την θρησκεία. Το γεγονός ότι οι Έλληνες εξέφραζαν την θρησκευτικότητα τους σχεδόν σε κάθε δραστηριότητα της ζωής τους, τους παρουσίαζε ως τους ευσεβέστερους ανάµεσα στους συγχρόνους τους λαούς. Φαίνεται, όµως, ότι οι Έλληνες χρησιµοποιούσαν την θρησκεία ως πρόφαση για να δηµιουργήσουν τέχνη, πράγµα δείχνει και το ανώτατο πνευµατικό στάδιο διαλεκτικής, εκούσιο ή ακούσιο, στο οποίο έφθασε ο Ελληνικός Πολιτισµός. H ελληνική θρησκεία, αν και εκφράζεται ουσιαστικά µε εκδηλώσεις λατρείας, δηλαδή µε συλλογικούς, κατά κανόνα, θεσµούς, δεν περιορίζεται µόνο σ αυτές τις τελετουργίες, όπως δεν περιορίζεται στο λαµπρό διάκοσµο των µύθων. εν θα ξυπνούσε για αιώνες τη θερµή πίστη σε άτοµα και λαούς, αν δεν είχε µιλήσει βαθιά στην ψυχή τους. Πέρα από την ευσέβεια της πόλης προς τους θεούς της, πέρα από την απλή ανταλλαγή υπηρεσιών µεταξύ του πιστού και της θεότητας, οπού ή δωρεά έχει σκοπό να κερδίσει τη θεϊκή εύνοια, ο Έλληνας βρισκόταν σε καθηµερινή συνάφεια µε τα ιερά πράγµατα. Όσο µπορούµε να την προσδιορίσουµε µέσα από τα στοιχεία πού την αποκαλύπτουν, αυτή η συνάφεια δεν πήρε τη µορφή µιας µυστικιστικής έξαρσης: πρόκειται µάλλον για τη συνειδητοποίηση ότι οι θεοί υπάρχουν, ότι µας είναι οικείοι τόσο ως προς τα αισθήµατά τους όσο και από τη µορφή τους, και ότι ενδιαφέρονται δυναµικά για την τύχη των θνητών. Οι σχέσεις µεταξύ των Ελλήνων και της θεότητας αποκτούν έτσι έναν χαρακτήρα προσωπικό. Ο θεός, όπως και ο πιστός, είναι ένα άτοµο: ζητούν την προστασία του µε εµπιστοσύνη και συµπάθεια, και όχι µόνο µε σεβασµό και φόβο. Οι δεσµοί πού αναπτύσσονται από τον ένα στον άλλο αποκτούν συχνά ένα είδος συνενοχής. Τέτοια είναι η συµπεριφορά της Αθηνάς προς τον ιοµήδη στην Ιλιάδα ή προς τον Οδυσσέα στην Οδύσσεια. Η βοήθεια που τους δίνει περιέχει στοργή και οι συµβουλές της γίνονται ανθρώπινες µ ένα χαµόγελο. Ό,τι κι αν έχουν γράψει, η θεία µεγαλοπρέπεια δεν χάνει τίποτε από αυτήν την τόσο άµεση επικοινωνία µε τους ανθρώπους: ο θνητός, που αισθάνεται ότι είναι αντικείµενο τόσης εύνοιας, δεν θα τολµούσε να κάνει κάτι κακό χωρίς να εκτεθεί στη χειρότερη τιµωρία. Ξέρει ότι οι θεοί ανήκουν σε ένα διαφορετικό είδος από το δικό µας και είναι δυνατότεροι από µας. εν απορεί όµως που τους συναντά κοντά του. Έτσι δηµιουργήθηκε ο ανθρωποµορφισµός, βασικό στοιχείο της θρησκείας των Ελλήνων. Οι Έλληνες αισθάνονταν ιδιαίτερα οικείους του θεούς, που µέσα στην ατέλειωτη ποικιλία τους φανερώνονταν παντού, τόσο στις δυνάµεις της φύσης όσο και στην κοινωνική ζωή. Το ηµερολόγιό τους ήταν ουσιαστικά ένα ηµερολόγιο των θρησκευτικών εορτών, που η τακτική τους τέλεση εκφράζει και την ανακύκλωση των εποχών. Για τους Έλληνες το υλικό και πνευµατικό σύµπαν ήταν διαποτισµένο µε την έννοια του ιερού. Εκτός απ τους µεγάλους θεούς, γνωστούς στο πανελλήνιο, υπάρχει µια πληθώρα µικρότερων θεών, που ανήκουν σ ένα τόπο και των οποίων η φήµη δεν ξεπερνά τα σύνορα της επαρχίας. Ανάµεσα σ αυτούς οι ήρωες αποτελούν µια µεγάλη και πρωτότυπη κατηγορία. Υπήρχε όµως κι άλλος τρόπος για να πλουτίσουν αυτό το ήδη πλούσιο πάνθεον: η - 1 -

2 θεοποίηση των αλληγοριών. Οι Έλληνες, στενά δεµένοι µε τη γλώσσα και ικανοί να συλλαµβάνουν αφηρηµένες έννοιες, µπορούσαν εύκολα να τις προσωποποιήσουν µετατρέποντας τις λέξεις σε κύρια ονόµατα. Στον όµηρο πρωτοεµφανίζονται θείες µορφές αυτού του είδους, όπως οι Μοίρες ή η Έρις. Ξέρουµε, επίσης, ποια θέση κατέχουν στο έργο του Ησιόδου η ίκη ή η Μνηµοσύνη. Η προδιάθεση να θεοποιούν τις αφηρηµένες έννοιες κορυφώθηκε στην κλασική εποχή τόσο ώστε να κτίσουν ναούς στη Θέµιδα, στη Νέµεση, καθώς και βωµούς στην Ειρήνη και στο γιο της Πλούτο. Τέλος, ο πολυθεϊσµός αυτός, που θα ήταν λάθος να προσπαθούµε να προσδιορίσουµε τα πολλαπλά στοιχεία του µε υπερβολική λογική αυστηρότητα, περιλαµβάνει, εκτός από τους παραδοσιακούς θεούς, τους ήρωες, τις αλληγορίες και τους ξένους θεούς, εκείνο που οι Έλληνες αποκαλούσαν δαίµονες. εν υπάρχει θρησκευτικός ορός λιγότερο ακριβής από αυτόν. Η λέξη δαίµων αποδίδεται σ έναν θεό και συχνά βρίσκεται, τόσο στους µεταγενέστερους συγγραφείς όσο και στον Όµηρο, σαν ισότιµη µε τη λέξη θεός, ιδίως όταν υπονοεί µια γενική ή συλλογική έννοια της θεότητας. Χρησιµεύει επίσης για να υποδείξει υπερφυσικά οντά που διαφέρουν λίγο και είναι κάπως κατώτερα από τους µεγάλους παραδοσιακούς θεούς: ο Ησίοδος χαρακτηρίζει έτσι τους ανθρώπους της χρυσής εποχήςαλλού χαρακτηρίζουν έτσι τους θεοποιηµένους νεκρούς, κι υπάρχει ακόµη ο Αγαθός αίµων, ο καλός δαίµων του σπιτιού, πού τον παριστάνουν συχνά µε τη µορφή ενός φιδιού. Έτσι προσφέρεται ένα µεγάλο πεδίο για τη δηµιουργική φαντασία σχετικά µε τη θρησκευτική πίστη. Παράλληλα, και εκτός από τις παραδοσιακές λατρείες µε τα σταθερά τελετουργικά θεµέλια, ο θεϊκός κόσµος δέχεται όλων των ειδών τις προσωπικές λατρείες, υπό τον ορό ότι δεν πρόκειται να διαταράξουν τις βάσεις της κοινωνίας. Μια θρησκευτική πίστη που δεχόταν τόσο εύκολα τις νέες µορφές του θείου, δεν θα φερόταν εχθρικά στις ξένες θεότητες, εκτός κι αν η παρουσία τους γινόταν επικίνδυνη για τους θεσµούς του κράτους. Πράγµατι, οι Έλληνες, σε όλη τη διάρκεια της µακράς ιστορίας τους, δέχθηκαν πάντοτε τους καινούργιους θεούς, από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης τους ως την εγκαθίδρυση του χριστιανισµού. Στην αρχαϊκή και την κλασική εποχή, όµως, οι υιοθεσίες αυτές συγχωνεύονταν µε τους συνηθισµένους τρόπους της ελληνικής θρησκευτικής σκέψης. Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της σκέψης είναι η τροµερή της ευκολία να ξαναβρίσκει το γνωστό µέσα στο άγνωστο, να αναγνωρίζει το συνηθισµένο µέσα στο εξωτικό στοιχείο. Κανείς δεν εκφράζει καθαρότερα αυτή την τάση από τον ιστορικό Ηρόδοτο, όταν εξετάζει µε καλοπροαίρετη περιέργεια τις θρησκευτικές συνήθειες των βαρβάρων. Στους θεούς, που οι περισσότεροι έφεραν το οριστικό τους όνοµα από τη µυκηναϊκή εποχή, ο Έλληνας προσέφερε τελετές, σύµφωνα µε τις παραδόσεις πού ήδη αναφέρουν τα οµηρικά έπη. Οι λατρευτικοί θεσµοί είναι πολύ περίπλοκοι στις λεπτοµέρειες τους: διαφέρουν ως προς τους τόπους και τις θεότητες. Μπορούµε να διακρίνουµε τις βασικές πράξεις της λατρείας, πού, παρά τη διαφορά που τους επιβάλλουν οι περιστάσεις, µερικά κοινά χαρακτηριστικά τους είναι κοινά: είναι η προσευχή, η προσφορά, η θυσία, οι δηµόσιες εορτές, οι αγώνες, θα τους µελετήσουµε διαδοχικά. Πρέπει να εξηγήσουµε εκ των προτέρων την έννοια της τελετουργικής αγνότητας, πού παρεµβάλλεται σε όλες αυτές τις πράξεις ως πρωταρχικός και απαραίτητος όρος. Η έννοια αυτή είναι συνδεδεµένη µε τις έννοιες του ιερού και του ανίερου. Αν ορισµένοι χώροι ή πράξεις θεωρούνται ιεροί, καταλαβαίνουµε ότι για να φθάσει κανείς σ αυτούς ή για να επιτελέσει τις πράξεις πρέπει να πληροί ορισµένες απαιτήσεις πού αποδεικνύουν τον σεβασµό του προς όλα αυτά: απαιτήσεις καθαριότητας, κοσµιότητας στην ενδυµασία, συµπεριφοράς. Όποιος αγνοεί αυτές τις προδιαγραφές είναι ακάθαρτος: δεν έχει, δηλαδή, εξαφανίσει το ρύπο πού τον καθιστά ακατάλληλο να πλησιάσει τους θεούς. Κατ' αρχήν πρόκειται για υλικό ρύπο: ή έννοια του ηθικού ρύπου, πού επίσης παρεµβάλλεται, πρέπει - 2 -

3 να εµφανίσθηκε αργότερα. Γι αυτό πριν από Οποιαδήποτε Ιερή πράξη, πρέπει να πάρει κανείς µέτρα καθαριότητας. Όταν, στην ραψωδία Π της Ιλιάδας, ο Αχιλλέας προσεύχεται στον ία, διαλέγει µιαν ακριβή κούπα, την εξαγνίζει µε θειάφι, την πλένει µε άφθονο νερά, υστέρα πλένει τα χέρια του πριν να κάνει τη σπονδή και να πει την προσευχή του. Το ίδιο συµβαίνει όταν ο Τηλέµαχος, στην ραψωδία Β της Οδύσσειας, κάνει προσευχή στην Αθηνά: καθώς βρίσκεται στην ακτή, πλένει τα χέρια του στη θάλασσα πριν να προσευχηθεί. Όταν οι αρχηγοί των Αχαιών, στην ραψωδία Γ της Ιλιάδας, ετοιµάζονται να πουν όρκους τους οποίους θα ακολουθήσουν προσευχές και θυσίες, οι κήρυκες πού τους παραστέκονται τους χύνουν πρώτα νερά στα χέρια. Αυτό πού µας δείχνει ο Όµηρος σαν πρακτική, ο Ησίοδος το µετατρέπει σε αρχή µέσα στα Έργα και Ηµέραι: «Την αυγή δεν πρέπει ποτέ να κάνεις σπονδές µε µαύρο κρασί στο ία η στους άλλους θεούς χωρίς να έχεις πλύνει τα χέρια σου: γιατί τότε δεν σε ακούν και διώχνουν µε αηδία τις προσευχές σου». Η συνήθεια αυτών των θεσµικών καθαρµών διατηρείται σε όλη την κλασική εποχή: γι αυτό υπάρχει στην πόρτα των ιερών µια λεκάνη µε νερό καθαρµού στη διάθεση των επισκεπτών. Από τα µιάσµατα, το βαρύτερο είναι το χυµένο αίµα: όταν η µητέρα του Έκτορα, η Εκάβη, τον καλεί να κάνει σπονδή στον ία, ο Έκτωρ, που έχει προσωρινά αποσυρθεί από τη µάχη, απαντάει ότι δεν µπορεί να κάνει ούτε σπονδή ούτε προσευχή γιατί είναι λερωµένος µε αίµα (Ιλιάδα, Ζ ). Το ίδιο και ο Οδυσσέας, υστέρα από τη σφαγή των µνηστήρων, εξαγνίζει το παλάτι του καίγοντας θειάφι ('Οδύσσεια, χ ). Με αυτή την αρχαία προκατάληψη συνδέονται οι σχετικές προδιαγραφές για τον εξαγνισµό ενός φονιά, όπως το µαθαίνουµε µέσα από πολλά κείµενα. εν έχει σηµασία αν σκότωσε από λάθος, αφού κι εκείνος πού σκότωσε χωρίς προµελέτη πρέπει να υποβληθεί στις ίδιες τελετουργικές διαδικασίες µε το φονιά: το γεγονός ότι έχυσε αίµα προκάλεσε το µίασµα, ακόµα και αν ή πράξη του είχε νόµιµες αιτίες ή δικαιολογίες. Το µίασµα αυτό πρέπει να εξαλειφθεί για να µην κολλήσει εκείνος πού θα έρθει σε επαφή µε τον µιαρό. Γι αυτό ο φονιάς εξορίζεται από την πόλη, ώσπου να καθαρθεί. Η ζωγραφική των αγγείων δείχνει τον εξαγνισµό του Ορέστη, φονέα της µητέρας του, πού ραντίζεται µε το αίµα ενός µικρού χοίρου. Αυτός ο αρκετά διαδεδοµένος θεσµός ενοχλούσε τον φιλόσοφο Ηράκλειτο, πού έκανε την παρατήρηση: «Είναι µάταιο να εξαγνίζονται µε αίµα οι µιασµένοι από έναν φόνο: αυτός πού περπάτησε µέσα στη λάσπη ξεπλένεται µε λάσπη;». Οι ιεροί νόµοι της Κυρήνης, των οποίων το κείµενο διατηρήθηκε σε µιαν επιγραφή του 4ου αιώνα π.χ., καθορίζουν µε λεπτοµέρειες πώς πρέπει να συµπεριφερθούν σ έναν ικέτη που, αν και είναι ένοχος για φόνο, κάνει έκκληση να γίνει δεκτός από την πόλη. Παρατηρούµε εδώ, ότι πρέπει να πάρουν αυστηρές προφυλάξεις για να αποφύγουν Οποιαδήποτε επαφή ανάµεσα στους πολίτες και τον ξένο, πού είναι ακόµη µιαρός. Όπως το αίµα, ο θάνατος είναι, επίσης, αιτία µιάσµατος. Ο Παυσανίας µας πληροφορεί ότι, στη Μεσσηνία της Πελοποννήσου, υπήρχε καθιερωµένος κανόνας ότι ένας Ιερέας ή µια Ιέρεια, των οποίων το παιδί πέθαινε, όφειλαν να παραιτηθούν από το ιερατικό τους αξίωµα: ένα τόσο στενό οικογενειακό πένθος γινόταν αιτία µιάσµατος που καθιστούσε ακατάλληλο τον ιερέα να υπηρετήσει τους θεούς. Απαγορευόταν, επίσης, να θάψουν τους νεκρούς στο εσωτερικό των ιερών χώρων (εκτός βέβαια από τους ήρωες). Ο ίδιος κανόνας ίσχυε και για τις γυναίκες σε ώρα τοκετού. Ο τοκετός, εξαιτίας του αίµατος, ήταν αιτία µιάσµατος. Έτσι, για να µπορεί κανείς να λάβει µέρος στις θρησκευτικές τελετές οφείλει να είναι καθαρός από οποιαδήποτε επαφή µε τα φοβερά µυστήρια της γέννησης και του θανάτου. Η προσευχή αποτελεί στοιχειώδη θρησκευτική πράξη µε την οποία ο πιστός έρχεται - 3 -

4 σε άµεση επικοινωνία µε ένα θεό. Είναι προφορική και µε δυνατή φωνή. Η ελληνική αρχαιότητα δεν γνώρισε ποτέ τη σιωπηλή προσευχή, στοιχείο αποκαλυπτικό του κοινωνικού χαρακτήρα της θρησκευτικής της συµπεριφοράς. Σκοπός της δεν είναι να εξαναγκάσει τη θεία θέληση, αλλά να ακουστεί από τον θεό, όπως ακούγεται από έναν θνητό. Γι αυτό πρέπει να περιέχει ένα νόηµα. Η απλή επίκληση ενός θεού ονοµαστικά είναι προσευχή, πράξη σεβασµού προς αυτόν και έχει την αξία ενός χαιρετισµού. Εκτός από την επίκληση, η προσευχή περιέχει κι ένα αίτηµα προς τον θεό. Μετά την προσευχή ακολουθεί η προσφορά, αλλά η πράξη αυτή δεν έχει την έννοια της συναλλαγής. Υπήρχαν προσφορές ευκαιριακές, αλλά και αυτές που προέβλεπε το έθιµο: σπονδές, πολύτιµα αντικείµενα, αναθήµατα, το δέκατο από οποιοδήποτε κέρδος που ξεπερνούσε το συνηθισµένο, λάφυρα, µνηµεία. Βασικό στοιχείο κάθε τελετής ήταν η θυσία, και πρέπει να τονιστεί ο τοπικός χαρακτήρας που είχαν οι λατρείες. Επειδή η πρακτική της θυσίας ήταν περίπλοκη, κατέφευγαν στην επέµβαση των ειδικών ιερέων που παρακολουθούσαν τις τελετουργίες. Το λειτούργηµα του ιερέα είναι ανάλογο µε αυτό του άρχοντα. Έχει κύρος που του εξασφαλίζει τιµητικές θέσεις στις δηµόσιες τελετές και απολαµβάνει ειδικά προνόµια. Κατά τα άλλα, οι ιερείς είναι πολίτες όπως όλοι και δεν αποτελούν ιερατική κάστα. Η ιερατική τους θητεία έχει ορισµένη διάρκεια και η ιδιότητά τους αυτή είναι στενά συνδεδεµένη µε την ιδιότητα του πολίτη. Οι Έλληνες διόριζαν και χρησιµοποιούσαν τους ιερείς τους µε διαφορετικό τρόπο από ό,τι προγενέστεροι λαοί. Οι ιερείς και οι ιέρειες υπηρετούσαν στα διάφορα ιερά και στους ναούς εκτελώντας µια συγκεκριµένη υπηρεσία προς ορισµένο θεό σε καθορισµένο ναό. Ο ιερέας ή η ιέρεια δεν έµεναν στον ναό αλλά έπρεπε να βρίσκονται εκεί όταν απαιτούνταν. Στον ναό ή στο ιερό υπηρετούσαν και διάφοροι αξιωµατούχοι, όπως ο νεωκόρος και οι ιεροποιοί, που ασχολούνταν µε την αγορά των ζώων και την φροντίδα των οργάνων την θυσίας, και οι ιεροταµίαι που ήταν υπεύθυνοι για τα οικονοµικά. Η ιερότητα ήταν κληρονοµική αλλά ιερείς διορίζονταν και από τον δήµο για ένα έτος ή περισσότερο ή και εφ' όρου ζωής. Στις ιδιωτικές θυσίες ο αρχηγός της οικογένειας εκτελούσε χρέη ιερέως. Η θέση του ιερέα ήταν τιµητική και εκείνος έπρεπε να έχει συγκεκριµένο παρουσιαστικό: τα µαλλιά του ήταν µακριά, φορούσε κεφαλόδεσµο, στεφάνι, ενδύµατα µε χρώµα λευκό ή πορφυρό, ειδική ταινία στον καρπό και κρατούσε ειδικό σκήπτρο. Η πλειονότητα των Ελλήνων συµµετείχε συνειδητά στις επίσηµες θρησκευτικές εορτές των κλασικών χρόνων, οι οποίες διεξάγονταν σε διαφορές τοποθεσίες ανά τον ελλαδικό χώρο. Στην Αττική, οι σηµαντικότερες εορτές ήταν τα Παναθήναια, τα ιονύσια, τα Ανθεστήρια, τα Λήναια. τα Αρρηφόρια. τα ιάσια. τα ιιπόλια, τα Θαργήλια, τα Πυανόµια και τα Πλυντήρια. Τα Παναθήναια ήταν η σηµαντικότερη θρησκευτική γιορτή των Αθηναίων προς τιµήν της πολιούχου θεάς Αθηνάς. Εκτός από τα ετήσια Παναθήναια, που εορτάζονταν στο τέλος Ιουλίου, το τρίτο έτoς κάθε Ολυµπιάδας και στην θέση των ετησίων Παναθηναίων οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Μεγάλα Παναθήναια, διαρκείας τεσσάρων ηµερών. Την νύχτα της παραµονής της τελέσεως της γιορτής γινόταν η παννυχίς, µε χορούς παρθένων και µε λαµπαδηφορία, δηλαδή αγώνα δρόµου µε αναµµένους δαυλούς. Οι νικητές ελάµβαναν σε όλους τους αγώνες της εορτής ως έπαθλο παναθηναϊκό αµφορέα, γεµάτο µε λάδι από τις ιερές ελιές της Αθήνας (µορίας) καθώς και κλάδους ελιάς από τα ίδια δένδρα. Με την ανατολή του ηλίου άρχιζε η µεγάλη ποµπή των Παναθηναίων, που ξεκινούσε από το ίπολο στον Κεραµικό και κατέληγε στην Ακρόπολη, καλύπτοντας µια διαδροµή µ. Οι συµµετέχοντες στην ποµπή µετέφεραν, τα πρώτα χρόνια στον παλαιό ναό της Αθηνάς στην Ακρόπολη και, αργότερα, µετά την οικοδόµησή του, στον Παρθενώνα, τις προσφορές προς την θεά και κυρίως τον ιερό πέπλο, èva τετράγωνο ύφασµα που το είχαν υφάνει οι - 4 -

5 κόρες των επιφανέστερων αθηναϊκών οικογενειών. Ο πέπλος είχε το χρώµα κρόκου αυγού (υποκίτρινος) και έφερε κεντηµένες σκηνές από την µυθολογική γιγαντοµαχία στην οποία είχε διακριθεί η Αθηνά. Ο πέπλος τοποθετούνταν σε σχήµα Ι στην θέση του ιστίου τροχοφόρου πλοίου, που αποτελούσε το κέντρο της ποµπής, και περιστοιχιζόταν από κόρες που µετέφεραν σε κονίστρα πάνω στο κεφάλι τους τις προσφορές για την θεά. Στην ποµπή µετείχαν ακόµη ηλικιωµένοι ευγενείς, µε κλάδους ελιάς στο χέρι, έφιπποι νέοι, µέτοικοι, αντιπρόσωποι φιλικών ή συµµαχικών προς τους Αθηναίους Πόλεων αλλά και πολλές αγελάδες και πρόβατα για τις θυσίες στους βωµούς της θεάς στην Ακρόπολη. Μετά το πέρα; των θυσιών, το κρέας των ζώων καταναλωνόταν από τον λαό, ο οποίος ευχόταν µια καλή γεωργική χρονιά για την.πόλη των Αθηνών. Άλλη γιορτή που διεξαγόταν στην Αθήνα ήταν τα ιονύσια. Στην πραγµατικότητα ήταν δύο γιορτές: τα «εν άστει» και τα «κατ αγρούς» ιονύσια. Τα «εν άστει» εορτάζονταν στο τέλος Μαρτίου/αρχές Απριλίου στον ναό του ιονύσου, στους πρόποδες της Ακροπόλεως. Ήταν πολυήµερη γιορτή και στην κορύφωση της µεταφερόταν το ξόανο του θεού, εν ποµπή και δια του Κεραµικού, στο ιερό του ιονύσου. Η γιορτή είχε εύθυµο χαρακτήρα, περιλάµβανε θυσία ταύρου και το κύριο έµβληµα της ήταν ο φαλλός, σύµβολο γονιµότητας. Μετά την ολοκλήρωση της ποµπής, οι πολίτες περιδιάβαζαν την πόλη χορεύοντας και τραγουδώντας. Οι επόµενες ηµέρες αφιερώνονταν στα δρώµενα (δραµατοποιηµένο ιερό θέαµα). Παρόµοια διαδικασία µε τα «εν άστει» γινόταν και στα «κατ αγρούς» ιονύσια µόνο που αυτά εορτάζονταν τέλη εκεµβρίου/αρχές Ιανουαρίου στους µεγάλους δήµους της Αττικής. Μια ακόµη γιορτή που ήταν αφιερωµένη στον ιόνυσο ήταν τα Ανθεστήρια. Γιορτάζονταν τέλη Φεβρουαρίου/αρχές Μαρτίου και ήταν αφιερωµένα στο άνοιγµα των πιθαριών του νέου κρασιού, που είχε τοποθετηθεί εκεί πριν µερικούς µήνες. Οι παρευρισκόµενοι έπιναν προς τιµήν του θεού ευχόµενοι να είναι καλόπιοτος ο καινούριος οίνος. Μέχρι και οι δούλοι είχαν το δικαίωµα να πιουν εκείνες τις µέρες. Η ποµπή κατευθυνόταν από τους αγρούς στο εν Λίµναις ιερό του ιονύσου (κάπου κοντά στην Ακρόπολη) ενώ τον ιόνυσο πάνω στο τροχοφόρο πλοίο υποδυόταν ο άρχων βασιλεύς. O άρχων βασιλεύς και ή σύζυγος του αποτελούσαν το ιερό ζεύγος που θα τελούσε τον µυστικό γάµο για την καλή βλάστηση των καρπών στους αγρούς. Το απόγευµα γίνονταν αγώνες οινοποσίας για να γιορτασθεί ο ιερός γάµος ενώ οι συµµετέχοντες στις γιορτές είχαν δικαίωµα να πειράζουν λεκτικά τους συµπολίτες τους στους δρόµους. Η τελευταία µέρα των Ανθεστηρίων ήταν αφιερωµένη στους νεκρούς και στον Χθόνιο Ερµή. τον ψυχοποµπό. Η µέρα ήταν πένθιµη και οι προσφορές απευθύνονταν προς τις ψυχές των νεκρών, όπως στα χριστιανικά ψυχοσάββατα. Τα Λήναια ήταν µια ακόµη γιορτή αφιερωµένη στον ιόνυσο, ο οποίος τώρα έπαιρνε νέα µορφή. εν ήταν ο θεός που συµβόλιζε την γονιµότητα αλλά ο εκστατικός, ο οργιαστικός ιόνυσος, Τα Λήναια εορτάζονταν τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου. Οι λήνες ή βάκχες» διονυσιακές µαινάδες δηλαδή, προσέρχονταν στο εν Λήµναις ιερό του ιονύσου, στόλιζαν ένα ξόανο του θεού και χόρευαν υπό τον ήχο τύµπανων και αυλών κρατώντας πυρσούς και δάδες. Τα Αρρηφόρια ήταν γιορτή προς τιµήν της Αθηνάς. Η τελετή γινόταν τέλος Ιουνίου/αρχές Ιουλίου και δύο µικρά κορίτσια, οι αρρηφόροι, ηλικίας 7 έως 11 ετών, παραδίνονταν από τις οικογένειες τους για να ζήσουν για λίγο διάστηµα, πριν την εορτή, στον «οίκο των αρρηφόρων». Ο οίκος ήταν µικρό οίκηµα δίπλα στον ναό της Πολιάδος Αθηνάς (κοντά στο Eρέχθειο), όπου τα κορίτσια πέρναγαν την ηµέρα τους παίζοντας στην αυλή. Την νύχτα της παραµονής της γιορτής η ιέρεια της Αθηνάς παρέδιδε στις δύο αρρηφόρες - τυλιγµένα για να µην τα δουν - µυστικά αντικείµενα (αρρηφόρια) που τα δύο κορίτσια µετέφεραν σε υπόγειο χώρο στο ιερό της εν κήποις Αφροδίτης, όπου τα - 5 -

6 παρέδιδαν και ελάµβαναν άλλα για να τα µεταφέρουν στην Ακρόπολη. Τα µυστικά αντικείµενα ήταν µάλλον αποµιµήσεις φιδιών και φαλλών από ζυµάρι µε κλαδιά κουκουναριάς που σκοπό είχαν να τονώσουν την εφορία των καρπών. Τα ιάσια ήταν η µεγαλύτερη αθηναϊκή γιορτή για τον ία και είχε ως σκοπό να προκαλέσει την εύνοια του θεού που σε αυτήν την περίπτωση ονοµαζόταν Μειλίχιος ίας. Οι Αθηναίες νοικοκυρές έψηναν µικρά ψωµάκια σε µορφή βοδιών για να τα προσφέρουν στον θεό ενώ φρόντιζαν και τον «οικουρό όφι», φίδια που ίσως έµεναν στους τοίχους ή στα θεµέλια των σπιτιών και προστατεύονταν ως σύµβολο του ία. Οι Έλληνες γιόρταζαν επίσης τον Ιούνιο/Ιούλιο τα ιιπόλια ή ιπόλεια. γιορτή που ήταν αφιερωµένη στην γονιµότητα. Οι εκδηλώσεις γίνονταν στο όνοµα του ία και περιλάµβαναν την τέλεση θυσίας βοδιού στον βωµό του θεού. Τα Θαργήλια και τα Πυανόψια τελούνταν προς τιµήν του Απόλλωνα. Τα Θαργήλια, που περιλάµβαναν και τελετές για την Αρτέµιδα, εορτάζονταν τον Μάιο/Ιούνιο. Στον Απόλλωνα προσφέρονταν οι πρώτοι, µη ωριµασµένοι ακόµη, καρποί καθώς και «άρτος ζυµωµένος µε αυτούς τους καρπούς (θάργηλος). Στις τελετές γινόταν παράκληση για καλή καρποφορία και µάλιστα η γιορτή συνοδευόταν από καθαρµό των Αθηναίων για τον σκοπό αυτό. Πολλές φορές, κατά την διάρκεια των τελετών, δύο κακοποιοί που επρόκειτο να θανατωθούν, περιφέρονταν στους δρόµους µε σύκα κρεµασµένα στον λαιµό τους. Ονοµάζονταν φαρµακοί και καθάρµατα και η αποποµπή τους αποσκοπούσε στον καθαρµό ανδρών και γυναικών. ηλαδή, σκοπός της συγκεκριµένης ιεροτελεστίας ήταν οι φαρµακοί (εξ ου και φάρµακο = γιατρικό) να απορροφήσουν το µίασµα από όλους τους κατοίκους και τελικά να εκδιωχθούν ή θανατωθούν για να καθαρισθεί η Πόλη. Κατά τα Πυανόψια, την δεύτερη προς τιµήν του Απόλλωνα γιορτή, που τελούνταν στο τέλος Οκτωβρίου, οι Αθηναίοι προσέφεραν στον θεό πύανα, δηλαδή κουκιά που βράζονταν µόνα τους ή µε άλλα όσπρια για γίνουν πολτός. Τα πύανα ήταν ευχαριστήρια προσφορά στον Απόλλωνα για την καλή συγκοµιδή των οσπρίων. Τα Πλυντήρια και τα Καλλυντήρια σχετίζονταν µε τον φυσικό καθαρισµό του ναού και των ξοάνων της Αθηνάς Πολιάδος στην Ακρόπολη. Σταδιακά, όµως, η τελετή έλαβε και χαρακτήρα τελετουργικού καθαρµού. Το αρχαίο ξόανο της Αθηνάς ήταν τοποθετηµένο στον παλαιό ναό της, µεταξύ Ερεχθείου και Παρθενώνα. Μπροστά στο ξόανο έκαιγε µέρανύχτα λύχνος, ο οποίος γεµιζόταν µε λάδι µια φορά τον χρόνο. Το ξόανο της θεάς µεταφερόταν το πρωί στο Φάληρο µε ποµπή, πλενόταν στην θάλασσα και το ίδιο βράδυ, υπό το φως των δάδων, µεταφερόταν πίσω στην Ακρόπολη. Παρόµοιες γιορτές µε τους Αθηναίους τελούσαν και οι Λάκωνες µε σηµαντικότερες τα Υακίνθια και τα Κάρνεια. Τα Υακίνθια ήταν τριήµερη γιορτή που διεξαγόταν στα τέλη Μαΐου / αρχές Ιουνίου στις Αµυκλές (νότια της Σπάρτης) προς τιµήν του Απόλλωνα και του Υακίνθου, που ήταν τοπικός θεός της βλαστήσεως. Η πρώτη ήµερα ήταν πένθιµη εις ανάµνησιν του θανάτου του Υακίνθου, ενώ η δεύτερη γιορτινή προς τιµήν του Απόλλωνα. Έτσι, εκφραζόταν ο κύκλος θανάτου και γεννήσεως των θεών της βλαστήσεως ή γονιµότητας, όπως συνέβαινε και µε τον Όσιρη στην Αίγυπτο. Σπαρτιάτισσες ύφαιναν τον χιτώνα του Απόλλωνα για να του τον αφιερώσουν και µέσω ποµπής αρµάτων και εφίππων κατευθύνονταν µέχρι τον ναό του Απόλλωνα στις Αµύκλες, όπου συνεχίζονταν οι γιορτές και την τρίτη ηµέρα. Τα Κάρνεια ήταν γιορτή που διαρκούσε εννέα ηµέρες στο τέλος Αυγούστου. Ήταν αφιερωµένη στον τοπικό θεό Κάρνειο ή Κάρνο και στον Απόλλωνα. Οι άνδρες µετείχαν σε δείπνο, που προσφερόταν µε τέτοιο τρόπο έτσι ώστε σε εννέα σηµεία τ ης πόλεως δειπνούσαν ανά εννέα άνδρες. Η όλη γιορτή εµπιστευόταν σε νέους Σπαρτιάτες που ονοµάζονταν καρνεάτες. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας από τους καρνεάτες αφού εκφωνούσε τις ευχές για το τέλος της συγκοµιδής, έφευγε όσο πιο γρήγορα µπορούσε ενώ - 6 -

7 τον κυνηγούσαν οι σταφιλοδρόµοι, άλλοι καρνεάτες που κρατούσαν τσαµπιά σταφύλια. Εάν τον έπιαναν η χρονιά για την Πόλη θα ήταν καλή. Παρόµοιες γιορτές γίνονταν και σε άλλα σηµεία της Ελλάδας, µε περισσότερο γνωστό το Ηραίο του Αργούς. Η γιορτή ήταν αφιερωµένη στην Ήρα και είχε σχέση την ευφορία των καρπών της γης. Έξω από το Αργός υπήρχε ιερό της θεάς, όπου κατευθυνόταν η ποµπή που ξεκίναγε από την πόλη. Οι εκδηλώσεις διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια και πολύ πιθανό να περιλάµβαναν και αναπαράσταση ιερού γάµου της Ήρας µε τον ία, όπως συνέβαινε στην Αθήνα µε τον ιόνυσο. Η ελληνική κοινωνία δεν διαχώρισε ποτέ αυστηρά τον κοινωνικό από τον θρησκευτικό τοµέα. Η ίδια η πόλη είναι ο κατ εξοχήν τόπος της θρησκευτικής ζωής. Τα ιερά και οι λατρείες της επιβάλλουν το ενδιαφέρον σε κάθε πολίτη της, που αισθάνεται µέλος του αστικού σώµατος µόνον εφ όσον λαµβάνει µέρος στην κοινή λατρεία. Γι αυτόν πατρίδα είναι πρώτα η θρησκεία που του µετέδωσαν οι πρόγονοί του. Το πνεύµα αυτό φαίνεται και στον όρκο των Αθηναίων εφήβων, που διασώθηκε από µια επιγραφή του 4 ου αιώνα π.χ. Γι αυτό το λόγο οι Έλληνες έδιναν τόση σηµασία στις µεγάλες θρησκευτικές τελετές, όπου πρωτεύον στοιχείο ήταν η δηµόσια θυσία. Τότε µόνον αισθάνονταν ότι συµµετείχαν ενεργά και απόλυτα στη ζωή της πόλης. Αυτή η ποικιλία, η πολυσηµία και οι διακυµάνσεις συνέβαλαν πολύ στη ζωτικότητα της ελληνικής θρησκείας, πού µπορούσε εύκολα να ανανεώνει ή να εµπλουτίζει το πνευµατικό της περιεχόµενο, χωρίς να διαταράσσεται ή συνέχεια των λατρευτικών της εθίµων: η ελληνική θρησκεία στηρίζεται στις παραδόσεις, αλλά δεν υπακούει σε δόγµατα. Καταλαβαίνουµε ότι κάτω απ αυτές τις συνθήκες, τολµηρές σκέψεις σχετικά µε τη θρησκεία φανερώθηκαν αρκετά πρόωρα χωρίς να δηµιουργήσουν σκάνδαλο, όσο ακόµη άνηκαν στο θεωρητικό έδαφος. Σε θρησκεία χωρίς δόγµατα, χωρίς ιερατείο, χωρίς ιερά βιβλία, οι προσωπικές εκτιµήσεις µπορούσαν να εκφράζονται ελεύθερα. Από αυτήν την ελευθερία οι Έλληνες επωφελήθηκαν ιδιαίτερα. Είναι γνωστή η µεγάλη ανεξαρτησία των ποιητών στην παρουσίαση των παραδοσιακών µύθων. Η θεωρητική, επίσης, σκέψη έδειξε πολλή τόλµη και δεν συνάντησε εµπόδια, παρά µόνον όταν κρίθηκε επικίνδυνη για διατάραξη της κοινωνικής ζωής. Η απόλυτη οικειότητα των Ελλήνων µε τους θεούς τους έσπρωχνε να τους περιπαίζουν χωρίς να φοβάται τη θεία δύναµη. Οι άθεοι κατηγορήθηκαν µόνον όταν εκείνοι ήθελαν να αποφύγουν τις υποχρεώσεις που είχαν ως πολίτες. Η έλλειψη πίστης µάλλον δεν εθεωρείτο έγκληµα, παρά µόνον όταν έπαιρνε τη µορφή ασέβειας. Έτσι εξηγείται η κριτική που πολλοί φιλόσοφοι άσκησαν µε εξαιρετική ελευθερία στον πολυθεϊσµό. Πρώτη φορά, είπαν, στην Ελλάδα κερδήθηκαν η ελευθερία του ανθρώπου και ο λόγος της ελευθερίας. Προϋπόθεση, άλλωστε, του λόγου της ελευθερίας είναι ο ελεύθερος άνθρωπος. Η διαλεκτική πορεία που έφερε ως εκεί ήταν επίπονη και προέκυψε από την ένταση των συγκρούσεων του Έλληνα µε υπέρτερες δυνάµεις ανθρώπινες και θεϊκές. Καθρέφτης αυτής της πορείας είναι η ζωή και το έργο του Αισχύλου. Μάχεται ο Αισχύλος στον Μαραθώνα και στη Σαλαµίνα µε δόρυ και µε ασπίδα, όπως µάχεται και η γενιά του, για να προστατέψει την ελληνική ανεξαρτησία από τον δεσποτισµό της Ανατολής. Μάχεται, όµως, ακόµη ο Αισχύλος, αντιπροσωπευτικός κι εδώ εκφραστής της γενιάς του, να ελευθερώσει µε τον λόγο της ελευθερίας τον άνθρωπο από πανάρχαιες ανατολικής προέλευσης δοξασίες που τον κρατούσαν δεσµώτη. "Με τιτανική προσπάθεια ανοίγει το δρόµο προς τις πηγές της ζωής και της ελευθερίας του ανθρώπου, Ο άνθρωπος ελεύθερος όχι µονάχα απέναντι στον δεσποτισµό των ανθρώπων αλλά και απέναντι στον δεσποτισµό των θεών. Η σύγκρουση του µε τους θεούς βρίσκει την έκφραση της στον «Προµηθέα εσµώτη». Η ελεύθερη ατοµική ζωή του ανθρώπου βρίσκει τη δικαίωση της µε τον ελεύθερο λόγο της «Ορέστειας»

8 Το ελληνικό πνεύµα συνιστά αναµφισβήτητα γνώρισµα της ελευθερίας. Ένα απόσπασµα από το έργο του Λίβινγκστον «Το Ελληνικό Πνεύµα και η σηµασία του για µας» το αποκαλύπτει, ακολουθώντας τη µέθοδο της σύγκρισης: Ας πάρωµε ένα περίφηµο παράδειγµα. Η Ελληνική κι η Εβραϊκή λογοτεχνία περιέχουν η καθεµιά τους την ιστορία ενός δίκαιου ανθρώπου που ο ουρανός του έστειλε µια άδικη δυστυχία. Ο Ιώβ «...άνθρωπος... αληθινός, άµεµπτος, δίκαιος, θεοσεβής, απεχόµενος παντός πονηρού πράγµατος», έχασε τα αγαθά του, την οικογένεια του, και την υγεία του από αιφνίδιο βούλευµα του ουρανού. Ο Προµηθέας, ο µεγάλος Τιτάνας, που είδε το ανθρώπινο γένος να εξολοθρεύεται παραµεληµένο, το λυπήθηκε, δε φοβήθηκε τη θεϊκή οργή, έδωσε το πυρ στους ανθρώπους, και για τιµωρία του ο ίας τον κάρφωσε σ' ένα απότοµο κρηµνό, επάνω στον Καύκασο. Οι δύο «πάσχοντες» είναι σε πολύ ίδια κατάσταση: ο Προµηθέας υποφέρει, γιατί ακολούθησε τις υπαγορεύσεις της ευσπλαχνίας ο Ιώβ υποφέρει παρά την καθαρότητα της ζωής του. Αν ένας από τους δύο άξιζε τη µοίρα του, αυτός ήταν ο Προµηθέας. Η καθεµιά ιστορία ακολουθεί την ίδια πορεία. Και οι δύο άνθρωποι θρηνούν για τα βάσανα τους και διακηρύττουν την αθωότητα τους. Φίλοι τους επισκέπτονται και τους συµβουλεύουν υποταγή στη θέληση του ουρανού. Ο Προµηθέας απαντά, ότι η προσβολή που έκαµε ήταν εσκεµµένη και ότι ποτέ δε θα υποχώρηση στο ία ο Ιώβ επιµένει ότι κανένα κακό δεν έκαµε. Ως εδώ οι ιστορίες συµπίπτουν. Αλλά παρατηρήστε πόσο διαφορετική είναι η ηθική που ο Έλληνας και ο Εβραίος συγγραφέας συνάγουν αντίστοιχα από τις δυστυχίες αυτών των δύο. Μέσα από την έρηµο βγαίνει «λαίλαψ και νέφη» και µια φωνή ακούγεται που µιλά στον Ιώβ πείθοντας τον, όπως παράξενα λέγει η επικεφαλίδα του κεφαλαίου, ότι είναι αµαθής και ηλίθιος. Τι είναι αυτός µε όλη τη γνώση του, που θα ήθελε να ελέγχη τα συστήµατα του Κυρίου: Πού ήσουν, του λέγει, «εν τω θεµελιουν µε την γήν;». Μπορεί ο Ιώβ να κάµη χιόνι ή πάγο ή βροχή; µπορεί να οδηγή και να διατάζη τους αστερισµούς; Τι ξέρει για τον Παντοδύναµο και «τας οδούς» του; Και ο Ιώβ µε ήρεµη ευπείθεια δέχεται την απόφαση του θεού. «Το βλέπω, είµαι µηδαµινός... ξεστόµισα πράγµατα που δεν καταλάβαινα... πράγµατα πολύ θαυµαστά για µένα, που δεν τα ήξερα Γι αυτό σιχαίνοµαι τον εαυτό µου, και µετανοώ µέσα στη σκόνη και στη σποδό». Παρατηρήστε ότι ο θεός δεν εδικαιολόγησε την ποινή του Ιώβ, ούτε ο Ιώβ δέχτηκε ότι έπεσε σε σφάλµα. Μόνο που ανακάλεσε τα λόγια του και ταπείνωσε τον εαυτό του. Τα δεινοπαθήµατά του παραµένουν µυστήρια ανεξήγητα. Αλλά ποιος είναι αυτός που θα έλεγχε «τας οδούς του Κυρίου»; Αυτή η λύση, µπορούµε µε ασφάλεια να µαντέψωµε, θα ήταν ακατανόητη για τον Έλληνα ο Αισχύλος δεν την αποδέχεται. «Ο θεός πείθει τον Ιώβ πως βρίσκεται σε αµάθεια και βλακεία»: δεν υπάρχει ίχνος για τέτοια κατάληξη στην περίπτωση του Προµηθέα. Όταν ο ίας προστάζη και απειλή, ο Προµηθέας ανταπαντά µε υβριστική πρόκληση: κάνει ό,τι δε θα κάµη ποτέ ο Ιώβ: καταριέται το θεό. Και τον καταριέται, χωρίς να τιµωρηθή ή να πάθη τίποτε περισσότερο. Ανόµοια προς τον Εβραίο ο Αισχύλος κλείνει την ιστορία του, όχι µε θετική δικαίωση. Ο χρόνος και η Ειµαρµένη φέρνουν τον Ηρακλή, ο οποίος σκοτώνει το βασανιστικό γύπα: ο ίας πείθεται να σπάση τις αλυσίδες του Προµηθέα, και για αντάλλαγµα µαθαίνει ένα µυστικό κίνδυνο που απειλεί το θρόνο του. Αλλά ο Τιτάνας δεν ταπεινώνεται, ούτε ο θεός εξυψώνεται: µια συµφωνία χαράζεται ανάµεσα στους δυο και καταλήγουν σε όρους. Από τον πρώτο ως τον τελευταίο στίχο ποτέ δεν έρχεται στο νου του Αισχύλου ότι µπορεί ο Προµηθέας να έχει στενή αντίληψη για τη δικαιοσύνη, και ότι, όταν οι λογαριασµοί θα ανακεφαλαιώνονταν, θα µπορούσε ο ίας να βγάλη το συµπέρασµα ότι στο κάτω κάτω είχε δίκιο. Χωρίς υποψία ότι θα µπορούσε να υποπέση σε λάθος, ο Αισχύλος προσάγει το θεό και τον Τιτάνα µπροστά στη δικαστική έδρα του ανθρώπινου λόγου. Κρίνει και τους δύο σ' αυτό το δικαστήριο χωρίς ευνοϊκή προκατάληψη για κανέναν από τους δύο, και όταν ο θεός φαίνεται άδικος, τον καταδικάζει αδίστακτα

9 Πόσο διαφορετικός σε όλα αυτά από τις θεότητες του Ελληνισµού είναι ο Ιεχωβά! Πόσο διαφορετική θέση κατέχει στη ζωή του λαού Του! Είναι ζηλότυπος και αυθαίρετος θεός: δεσπόζει τους πιστούς του και τους κάνει νάνους. Ο Ιεχωβά υπάρχει πριν από την ύπαρξη του λαού Του, τον γνωρίζουν µόνο από την αποκάλυψη που έκαµε του Εαυτού του, και βρίσκονται µέσα στη χούφτα του χεριού Του. Ο Έλληνας λέγει για τον Απόλλωνα και το ία: υπάρχουν ο Ιεχωβά λέγει στο λαό Του: ΥΠΑΡΧΩ οι Εβραίοι συγγραφείς δείχνουν αυτό-υποταγή και αυτό-ταπείνωση σ Αυτόν, καθόλου Ελληνική. Τους βασάνιζε η αίσθηση Του. Αυτός εµπνέει ό,τι υπάρχει µεγάλο και αξιοµνηµόνευτο στα γραφόµενά τους. Υπάρχουν τριάντα εννέα βιβλία στην Παλαιά ιαθήκη. Εκτός από ένα, όλα ασχολούνται συνεχώς µε τις σχέσεις του θεού µε τον άνθρωπο δέκα εννιά -το Βιβλίο του Ιώβ, οι Ψαλµοί, τα βιβλία των Προφητών- δεν έχουν άλλο θέµα. ε συµβαίνει το ίδιο µε την Ελληνική λογοτεχνία. ε βρίσκεται από πίσω της, σαν αµετάβλητο βάθος, πάλη ανάµεσα στη θέληση του ανθρώπου και στη θέληση του θεού. εν έχει επανειληµµένες διαµαρτυρίες εναντίον ενός αποστάτη λαού, που τ' αυτιά του είναι συνεχώς βουλωµένα και χοντρές οι καρδιές του. Κι αυτό δεν οφείλεται σε καµιά εξαιρετική αγάπη της δικαιοσύνης από τους Έλληνες. Είναι προπάντων, γιατί η θρησκεία δεν ήταν το ίδιο πράγµα για τον Όµηρο ή τον Αισχύλο και για το Μωϋσή ή τον Ησαΐα. Στο σχέδιο τους για τον κόσµο ο θεός δεν ήταν το παν. Ήταν ένα µέρος της ζωής τους, σηµαντικό µέρος, αλλά όχι περισσότερο. Υπήρχε για να προσφέρη την προστασία Του στις απασχολήσεις τους και τα συµφέροντα τους, αλλά όχι να τους διευθύνη, να δεσπόζη, να τους καταπονή. Αυτό συµβαίνει ακόµη και στους πιο «θρήσκους» Έλληνες. Όταν ο Πλάτων οικοδοµή την ιδανική πολιτεία του, η πρώτη λέξη στις σελίδες του δεν είναι ο θεός, η πρώτη σκέψη του συγγραφέα δεν είναι πώς θα ευχαρίστηση το θεό. Πολύ αργότερα µέσα στην πραγµατεία του φτάναµε σε τέτοιες απόψεις. ιαβάστε την Πολιτεία του Πλάτωνα ύστερα από ένα από τα βιβλία των προφητών και η διαφορετική διάθεση είναι φανερή

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 12: ΘΥΣΙΕΣ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΙΣΡΑΗΛ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥ ΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ «ΔΕΔΟΜΕΝΟ ή ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ»;

ΕΥ ΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ «ΔΕΔΟΜΕΝΟ ή ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ»; ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΕΥ ΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ «ΔΕΔΟΜΕΝΟ ή ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ»; Μάιος 2014 τάξη Γ Γυμνασίου Η εργασία με τίτλο «ευ αγωνίζεσθαι: δεδομένο ή ζητούμενο»; αποτελεί μία απόπειρα προσέγγισης των αρχών του Ολυμπισμού

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΝΝΑ ΣΕΧΟΥ- ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : Α4 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 13 ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ογάµος Ο γάμος στη Σπάρτη ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ ΜΑΡΙÁ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ EKΔΟΣΕΙΣ ΕΥΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ * Συγγραφέας Ασηµίνα

Διαβάστε περισσότερα

ρίτη ηλικία και ο θάνατος στην αρχαία Ελλάδα

ρίτη ηλικία και ο θάνατος στην αρχαία Ελλάδα 6ο Γυµνάσιο Ν. Ιωνίας Τάξη: Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελισσάβετσάρδη άβετσάρδη Η τρίτη ρίτη ηλικία και ο θάνατος στην αρχαία Ελλάδα Εργασία των µαθητριών: Μάρθας Κωνσταντινίδου ΜαριαλέναςΜποβολέτη

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση

Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση ΠΗΓΕΣ 1 2 Φύλλο εργασίας:1 Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση 1) Ο Ηρακλής πρώτος, κατά την παράδοση, έφερε την -- -- -- -- -- -- -- -- στο χώρο της Ολυμπίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. 1 Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. Κάποτε, στην αρχαία Εποχή, στην Αθήνα υπήρχε ευημερία σημαντική, κανένας άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ. 1. Δύναμη. 2. Ψυχή. 3. Θάνατος

ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ. 1. Δύναμη. 2. Ψυχή. 3. Θάνατος ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ 1. Δύναμη! 2. Ψυχή! 3. Θάνατος 1. ΔΥΝΑΜΗ Ζωτική ή σωματική δύναμη Mana (Manaismus) Θετική αρνητική σημασία δύναμης Δύναμη και μαγεία Οικειοποίηση δύναμης μέσω δοκιμασιών Φορείς δύναμης

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το Τελευταίο Αντίο...

Το Τελευταίο Αντίο... Το Τελευταίο Αντίο... Ελληνικά Ταφικά Έθιμα στη Σύγχρονη Εποχή Το πότε θα πεθάνεις είναι σαν το δάκτυλο του ποδιού σου... Δεν είναι στο χέρι σου! Αρκάς (Έλληνας δημιουργός κόμικς) (το) αγγελτήριο (η) εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Η φωτιά στην αρχαιότητα

Η φωτιά στην αρχαιότητα Ολυμπιακή φλόγα Η φωτιά στην αρχαιότητα Η φωτιά θεωρούνταν θεϊκό στοιχείο Θεός της φωτιάς ήταν ο Ήφαιστος Ο Προμηθέας την έκλεψε από τους θεούς και την έδωσε στους ανθρώπους γι αυτό και τιμωρήθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι και άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο. Εκεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ Διάγραμμα μελέτης

ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ Διάγραμμα μελέτης Σπύρος Καρύδης 2ο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αθήνας ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ Διάγραμμα μελέτης ΓΕΝΙΚΑ Χρόνος εμφάνισης: Απροσδιόριστος. Οι ιστορικές καταβολές του αναζητούνται στην εμφάνιση του εβραϊκού λαού στο προσκήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

Η πορεία προς την Ανάσταση...

Η πορεία προς την Ανάσταση... Η νύχτα της Ανάστασης Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου χτυπούν χαρούμενα οι καμπάνες. Οι χριστιανοί φορούν τα γιορτινά τους και πηγαίνουν στην εκκλησία για να γιορτάσουν την Ανάσταση του Χριστού. Στα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας διαθέτει με δανεισμό σειρά εκπαιδευτικών φακέλων και εντύπων σε σχολεία όλης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις 31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις Η επιτυχημένη συγγραφέας παρουσίασε τη νέα της δουλειά και υπέγραψε αντίτυπα στις φανατικές της αναγνώστριες. Ασφυκτικά γεμάτο

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ( ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (1100-750 π.χ.).) Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΣΕ ΑΥΤΌ ΟΦΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΜΗΡΙΚΗ. ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΑΙΩΝΕΣ Ή ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα Θέμα : Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στην Ιλιάδα (με βάση τις ραψωδίες που διδαχτήκαμε). Η γυναίκα μέσα στην Ιλιάδα εμφανίζεται ως μητέρα, σύντροφος, σύζυγος, ως πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα 2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα Του Θανάση Παναγόπουλου Α1 2011-2012 Το Πάσχα ονομάζεται και Λαμπρή η Πασχαλιά, είναι η πιο σημαντική γιορτή του έτους στην Ελλάδα. Το Πάσχα γιορτάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τίτλος Ημερομηνία και διάρκεια Περιγραφή Άλλοι Θεοί της 1 Φεβρουαρίου 2014 Ποιοι άλλοι θεοί και ήρωες υπήρξαν αντικείμενο λατρείας στην Ακρόπολη της θεάς

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Κώστας Κρομμύδας μιλάει για την Ουρανόεσσα

Ο Κώστας Κρομμύδας μιλάει για την Ουρανόεσσα Ημερομηνία 10/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.iefimerida.gr/ Χριστίνα Δρούζα http://xiromeronews.blogspot.gr/2016/05/athens-voice.html Ο Κώστας Κρομμύδας μιλάει για την Ουρανόεσσα IBOOKS 10 05 2016

Διαβάστε περισσότερα

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1 Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο Οπως και στη παραδοσιακή αρχιτεκτονική, κάποιοι χώροι του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΟΞΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΜΕ ΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ

ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΟΞΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΜΕ ΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΕΣ ΤΕΛΕΤΕΣ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΟΞΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΜΕ ΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ARNOLD VAN GENNEP ΓΕΝΝΗΣΗ Μόλις γεννιόταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. Επιµέλεια: Μαρία Γραφιαδέλλη

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. Επιµέλεια: Μαρία Γραφιαδέλλη ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Επιµέλεια: Μαρία Γραφιαδέλλη ΡΑΜΑ σύνθετη ποιητική δηµιουργία στοιχεία από το Έπος και τη Λυρική Ποίηση µουσική όρχηση Προέλευση του δράµατος θρησκευτικά δρώµενα παραστάσεις µε δραµατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα