ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ"

Transcript

1 ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ Ε. ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ ΦΙΛΙΠΠΑ-ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΟΥ ( ) Ο ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ TOT ΔΙΔΑΚΤΙΣΜΟΤ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Η Ανδρομάχη (Μάχη) Φίλιππα γεννήθηκε στην πόλη της Λευκάδας την Τετάρτη 9 Ιανουαρίου 1891, με το παλιό ημερολόγιο, και βαφτίστηκε στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Ανάδοχος της ο Ιωάννης Μεσσημέρης 1. Ο παππούς της Σπυρίδων Φίλιππας,γιος του Πανταζή Αναγνώστη, γεννήθηκε στο χωριό Κάτω Εξάνθεια (Δρυμώνας) και στις τελευταίες δεκαετίες της Αγγλοκρατίας «κατέβηκε» στην πόλη της Λευκάδας, όπου και νυμφεύθηκε τη Χρυσούλα, κόρη του Ιωάννη Σπυρίδωνος Λάζαρη. Στις απόκτησαν τον πατέρα της Ανδρομάχης, που βαφτίστηκε στον Άγιο Γεώργιο στις με το όνομα Γεώργιος-Αρίστιππος. Ανάδοχος ήταν ο καθηγητής των ιταλικών και βουλευτής Γεράσιμος Σπυρίδωνος Σέρβος ( ) 2. Παππούς της από τη μητέρα της, ήταν ο Αλέξανδρος Αρέθας, μεγαλέμπορος στην πόλη της Λευκάδας, που νυμφεύθηκε τη Ρεβέκα Πολίτη και απόκτησαν την Αικατερίνη (Κατίνα)-Βικτωρία στις ,τη μητέρα της Ανδρομάχης ΓΑΚ, Αρχεία Νομού Λευκάδας,Ληξιαρχείο. Γεννήσεις -Βαπτίσεις,αρ. 139/ Στο ίδιο, Για τον Γεράσιμο Σέρβο βλ. Πάνος Γ. Ροντογιάννης, Ιστορία της Νήσου Λευκάδος, τ. Β', Αθήνα , σ ΓΑΚ, ό.π. Ο Αντώνης Π. Φίλιππας ( ) εξάδελφος της ΑΦ-Χ,

2 124 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης Η Ανδρομάχη ήταν το τέταρτο από τα οκτώ παιδιά της οικογένειας: Ελένη (1885), Λούκια (1887), Χρυσούλα-Κλεοπάτρα (1890), Γιάννης (1892), Σπύρος (1893), Ρεβέκα (1900;), Ντίνα (1905) 4. Ο πατέρας τους ήταν έμπορος, εμπορομεσίτης και κτηματίας 5 και ίσως δημοτικός υπάλληλος 6. Η οικογένεια προσπάθησε να «γραμματίσει» τρία από τα παιδιά της, με αποτελέσματα μέτρια ως προς τη Ρεβέκα, που δεν κατόρθωσε να πάρει απολυτήριο του Ελληνικού Σχολείου ( ), καλύτερα ως προς τη Ντίνα που τέλειωσε το Ελληνικό Σχολείο ( ) αφού η μητέρα του Σοφία (1860) ήταν αδελφή της Κατίνας, έγραψε το την χειρόγραφη Γενεαλογία του, που βρίσκεται στο αρχείο της κόρης του Στέλλας-Νίκης και είναι πολύτιμη πηγή για τις γενεαλογικές και τις συγγενικές σχέσεις της οικογένειας του και της συγγένειας της, με ενημερωμένα στοιχεία ώς το χρόνο συγγραφής. Στις σ. 2 και υπάρχουν λεπτομερή στοιχεία για την οικογένεια της ΑΦ-Χ, που αναφέρονται σε πέντες γενιές. 4. ΓΑΚ,ό.π., πράξεις 199,12,422,198,110,329, ;, 125,των ετών γέννησης. Αντώνης Π. Φίλιππας,ο.π., σ. 2. Η Ελένη παντρεύτηκε τον έμπορο Γεράσιμο Μωράΐτη,η Αουκία παντρεύτηκε στην Αμερική τον Κώστα Αεκατσά,Λευκαδίτη με φάρμα, και σε δεύτερο γάμο στην Αθήνα τον τραπεζοϋπάλληλο Μιχάλη Δημητριάδη, η Χρυσούλα τον Θεόδωρο Ριζά στην Αμερική, εξάδελφο του Κ. Αεκατσά, ο ανάπηρος εκ γενετής Σπύρος πέθανε 40 χρονών και τον πήγαινε στους γιατρούς και στα νοσοκομεία η ΑΦ-Χ τη δεκαετία του 1920, η Ρεβέκα, υπάλληλος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, παντρεύτηκε τον τραπεζοϋπάλληλο Νίκο Κέη (ο γιος τους τραπεζοϋπάλληλος Γιώργος Κέης ήταν γνώστης των «ιστορικών» της οικογένειας, αλλά δεν φαίνεται να άφησε γραπτά, όπως με πληροφόρησε η σύζυγος του χημικός Μαρία Περτέση-Κέη). Τέλος η Ντίνα, υπάλληλος της Εθνικής Τράπεζας από το 1926 ώς το 1954, στη θέση της ΑΦ-Χ, παντρεύτηκε τον Κώστα Κοντοδημόπουλο. (Όλα τα στοιχεία από τον Αντώνη Π. Φίλιππα, ό.π., σ και τις μαρτυρίες των οικείων της ΑΦ-Χ. 5. Οι πληροφορίες αυτές προκύπτουν από τα μαθητολόγια του Ελληνικού Σχολείου και του Γυμνασίου Λευκάδας, όπου μαθήτευσαν η ΑΦ-Χ,η Ρεβέκα και η Ντίνα, όπως αυτές θησαυρίστηκαν (στην ηλεκτρονική βάση σε CD- ROM και στο Διακδίκτυο) από τον Δημήτρη Σπ. Τσερέ, Η Μέση εκπαίδευση στη Λευκάδα Επεξεργασμένα στοιχεία για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές με τη βάση δεδομένων σε CD-ROM. Κατάλογος του Αρχείου του Γυμνασίου και του Ελληνικού Σχολείου, Αθήνα, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς 43,2006,419 σ.+cd-rom. 6. Δημ.(οτικό) υπάλληλο τον αναγράφει ο Αντώνης Π. Φίλιππας,ο,π.,σ. 2.

3 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 125 και το Γυμνάσιο ( ) και την Ανδρομάχη που τέλειωσε το Ελληνικό Σχολείο (τάξη Β' ,τάξη Γ ) και την Α' τάξη του Γυμνασίου ( ) 7, που της επέτρεψε να γραφεί στο τριετές εξωτερικό Διδασκαλείο του Αρσακείου Αθηνών της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας και να αποφοιτήσει με ά ριστα ως πρωτοβάθμια διδασκάλισσα ( ) 8. Οι όροι για την εγγραφή και τη φοίτηση της Ανδρομάχης στο Ελληνικό Σχολείο ήταν αρνητικοί καθώς στην πρώτη δεκαετία φοίτησης κοριτσιών στο Ελληνικό Σχολείο Λευκάδος ( ) τις περισσότερες χρονιές δεν υπήρχαν μαθήτριες σε μια ή και σε όλες τις τάξεις, εξαιτίας νοοτροπικών κοινωνικών, οικονομικών και χωροθετικών λόγων 9. Γράφηκε το σχολικό έτος κατευθείαν στη Β' τάξη, ίσως «ως κατ' οίκον διδαχθείσα» μαζί με άλλα πέντε κορίτσια, τα οποία όμως φαίνεται ότι εγκατέλειψαν το Σχολείο το επόμενο έτος. Θα περάσουν δύο χρόνια αναμονής για να μπορέσει, μόνη αυτή, να γραφεί στην Γ' τάξη, το και να πάρει το απολυτήριο του Ελληνικού Σχολείου. Τα ίδια προβλήματα αντιμετώπισε και στο Γυμνάσιο αφού το είχε μόνο μια συμμαθήτρια στην Α' τάξη 10. Η Ανδρομάχη θυμόταν, κατά τη μαρτυρία των οικείων της, πάντα αυτή τη σχολική περιπέτεια που υπερνίκησε χάρη στη μαχητική διεκδίκηση του δικαιώματος στην εκπαίδευση. Με το ενδεικτικό της Α' Γυμνασίου, όπως σημειώθηκε, θα αναζητήσει αλλού την τύχη της και θα φοιτήσει στο Αρσάκειο Αθηνών ( ) και θα πάρει δίπλωμα δασκάλας Τσερές,ο.π. 8. Αρχείο Αρσακείου Αθηνών, Μαθητολόγιον Εξωτερικών Σχολείων Αρσακείου Αθηνών. Πρότυπον Αιδασκαλείον, Αστική Σχολή Τσερές,ο.ττ.,σ Τσερές, στο ίδιο, στο CD-ROM. Η ηλικία της ΑΦ-Χ αναγράφεται ώς 12, 15,16 ετών, ενώ πράγματι ήταν 13,17,18 ετών. 11. Βλ. υποσημείωση 8. Τα αποτελέσματα στη σ. 82. Ανάμεσα στις συμμαθήτριες της (σ. 72) η Βαρβάρα Αιβαδά (μετέπειτα Θεοδωροπούλου και λογοτέχνις με το ψευδώνυμο Ανεμώνα). Στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης υπάρχει αντίτυπο του βιβλίου της Σαν παραμύθι, Αθήνα 1936 με αφιέρωση: Στην αγαπημένη μου Ανδρομάχη Χαριτωνίδου με πολλή αγά-

4 126 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης Τα χρόνια της φοίτησης στο Αρσάκειο δεν φαίνεται να ήταν εύκολα. Εστία της ήταν το Άσυλο της Αγίας Αικατερίνης, οικοτροφείο στην οδό Μητροπόλεως 29, που είχε ιδρυθεί από κυρίες της μεγαλοαστικής τάξης και από το 1900 είχε προσαρτηθεί α πό την Καλλιρρόη Παρρέν στην Ένωση Ελληνίδων, στο πλαίσιο των προσπαθειών του σωματείου για στήριξη των εργαζομένων κοριτσιών 12. Στο Αρσάκειο έδειξε ιδιαίτερη επιμέλεια, αν κρίνουμε από την άριστη βαθμολογία της σε όλα τα μαθήματα (Ελληνικά, Εκθέσεις, Παιδαγωγική, Ψυχολογία, Πρακτική διδασκαλία, Θρησκευτικά, Αριθμητική, Γεωμετρία, Ιστορία, Γεωγραφία, Φυσική Πειραματική και Χημεία, Γαλλικά,Χειροτεχνήματα, Ιχνογραφία, Καλλιγραφία, Ωδική, Γυμναστική) και στην τελική επίδοση 9,56 στο δίπλωμα, που την κατέταξε δεύτερη α νάμεσα στις 38 νέες δασκάλες του Ο τελευταίος χρόνος των σπουδών της Ανδρομάχης, το , χρόνος εθνικής ανάτασης, εξαιτίας των Βαλκανικών πολέμων, στην οποία μετείχε, της επιφύλασσε δυσάρεστα γεγονότα. Στις 12 Φεβρουαρίου 1913 πέθανε στη Λευκάδα ο πατέρας της σε ηλικία 58 ετών 13, ενώ κατά τη διάρκεια των διπλωματικών της εξετάσεων αρρώστησε η ίδια από φυματίωση και καθώς δεν είχε κανένα συγγενή στην Αθήνα να τη φροντίσει, παρουσιάστηκε ο καθηγητής της των Ελληνικών Χαρίτων Χ. Χαριτωνίδης που ανέλαβε να τη στείλει σε γιατρό 14. πη Ανεμώνα. (Το αντίτυπο βρέθηκε στη Βιβλιοθήκη μαζί με την Βιβλιοθήκη Χ. Χ. Χαριτωνίδου, που αγοράσθηκε το 1955 από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με ενέργειες του Ι. Θ. Κακριδή). 12. Ζιζή Σαλίμπα, Γυναίκες εργάτριες στην ελληνική βιομηχανία και στη βιοτεχνία ( ), Αθήνα, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς 37, , σ , 232, 240, 273. Η ΑΦ-Χ σε ένα της χειρόγραφο διήγημα με τίτλο «Η εγκατάλειψις» άρχιζε: «Την έβλεπον πάντοτε να κάθηται μόνη εις ένα παγκάκι του οικοτροφείου μας [...]», (Σημειωματάριο, φ. \Τ. 13. ΓΑΚ, Αρχεία Νομού Αευκάδας, Αηξιαρχείο. Θάνατοι αρ. 22/ Η ΑΦ-Χ στο Σημειωματάριο της φ. 35 Γ σημείωσε: «Αι διπλωματικαί εξετάσεις του Αρσακείου επλησίαζαν να τελειώσουν. Η Μαθήτρια Ε καθ' ον χρόνον περιμένει με χαρά να τελείωση να πάρη το πτυχίον της ασθενεί. Ξένη στας Αθήνας, έρημη χωρίς συγγενή κανέναν δεν ξεύρει που να πάη σε ποιον

5 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 127 Ύστερα από τις διπλωματικές της εξετάσεις του Ιουνίου 1913 και χωρίς να περιμένει να βγουν τα αποτελέσματα, αναχωρεί για τη Λευκάδα και εγκαθίσταται στο χωριό του παππού της την Κάτω Εξάνθεια, τον Δρυμώνα, στη βορειοδυτική Λευκάδα, όπου συνεχίζει τη θεραπεία της. 0 Χαριτωνίδης της στέλνει από την Αθήνα φάρμακα και συμβουλές για δίαιτα και ξεκούραση, όπως συνιστά ο γιατρός. Τα γράμματα του Χαριτωνίδη του Ιουλίου και του Αυγούστου 1913 δείχνουν ένα σοβαρό αίσθημα αγάπης και στοργής, που εκφράζεται διστακτικά, συμβουλευτικά, κάποτε ακαδημαϊκά και τελικά αδέξια, με α ποτέλεσμα η καθηλωμένη στον Δρυμώνα Ανδρομάχη, που αναθεματίζει ως αίτιο το εγχείρημα των σπουδών της, με τάσεις μελαγχολίας κάτω από το φόβο της αρρώστιας, να αποδοκιμάσει την «αδελφική» του στάση, οδηγώντας τη σχέση σε ά πνοια 15. να πη την αρρώστεια της, κλαίει και οδύρεται από την απελπισίαν. 0 καθηγ. Α ο οποίος την εξετίμα παρουσιάζεται και αναλαμβάνει να τη στείλη σε ιατρόν και κατορθώνει να την σώση». 15. Η ΑΦ-Χ στη συνέχεια του κειμένου, που παρατέθηκε στην υποσημείωση 14, έγραψε: «Φεύγει αυτή για την πατρίδα* εξηκολούθει ο καθ. να γράφη συχνά με ενδιαφέρον μεγάλον να ερωτά περί υγείας στα γράμματα διεκρίνετο κάποιο σοβαρό και υψηλό αίσθημα εις το οποίον η νέα εκ φόβου αποφεύγει ν' απαντήσει. Δι' ο επέρχεται παρεξήγησις». Η «παρεξήγησις» οφείλεται και σε ένα δισταγμό που φαίνεται να είχε η ΑΦ-Χ καθώς οι εμπειρίες της, ως παρατηρήτριας των εγκόσμιων, σημείωναν τις πολλές πιθανότητες η αγαπημένη μιας ερωτικής σχέσης να μετατραπεί σε απαρνημένη, όταν μάλιστα οι κοινωνικές και οικονομικές αποστάσεις του ζευγαριού είναι μεγάλες. Σημείωσα στην υποσημείωση 12 το διήγημα της «Η εγκατάλειψις» το οποίο ακολουθεί (φ. 19 ν ) με ημερομηνία ποίημα τριών στροφών «Συμβουλαί μητρός» Σ* αυτόν τον κόσμον πρόσεχε /μη γελασθής παιδί μου /και δόσης την καρδούλα σου /που να 'χης την ευχή μου [...]. Οι σχέσεις Ανδρομάχη ς-χαριτωνίδη και η εμπερίστατη κατάσταση τους καθρεφτίζεται και στην αλληλογραφία τους (σώζονται 9 επιστολές του Χαριτωνίδη από ώς και 1 της Ανδρομάχης από τον Δρυμώνα στις ). Ο Χαριτωνίδης στέλνει τις επιστολές μέσω του θείου της Ευσταθίου Σπ. Αρέθα, εμπόρου στην πόλη της Αευκάδας. Ο Χαριτωνίδης στο γράμμα της την ενθαρρύνει και προφητεύει την κατάσταση που θα βρίσκεται όταν θα γίνει καλά: «αι, τότε δεν θα λέγης εάν είχον την πέννα της Σαπφούς, θα έχης

6 128 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης Τα επόμενα σχολικά έτη, και , η Ανδρομάχη βρίσκεται στο χωριό Βαυκερή, μάλλον ως δασκάλα, πιθανόν δημοσυντήρητη 16. Είναι πιθανόν το να βρίσκεται στην πόλη της Λευκάδας, όπου παράλληλα με την όποια απασχόληση, αποφασίζει να γραφεί στην Δ' Γυμνασίου και ως διπλωματούχος του Αρσακείου να δώσει τις εξετάσεις και τα πάρει το απολυτήριο. Τελικά το Υπουργείο Παιδείας ακύρωσε την εγγραφή 17. Και τα επόμενα τρία σχολικά έτη ίσως είναι στη την δύναμιν αυτήν χωρίς να θέλης, θα γίνης η ψάλτρια του Δρυμωνιού, η υ- μνήτρια,η αληθινή Σαπφώ. Θα ψάλης την χαράν σου, ήτις θα είναι συνδεδεμένη με κάθε κλαρί, με κάθε δένδρον, με κάθε βράχο, με κάθε πέτρα του πτωχού Δρυμωνιού». Υποσημειώνω εδώ σύντομα βιογραφικά του Χαρίτωνος Χ. Χαριτωνίδη που γεννήθηκε το 1875 (ή το 1878) στη Μάκρη της Μικρασιατικής Λυκίας και τέλειωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στο Πυθαγόρειο Γυμνάσιο της Σάμου και στο Γ' Γυμνάσιο Αθηνών. Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ήταν στενός μαθητής του Κωνσταντίνου Κόντου και της «σχολής» του. Δίδαξε ελληνικά στο Αρσάκειο Αθηνών ( ) και εκλέχτηκε καθηγητής της κλασικής φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ( ). Εκλέχτηκε ακαδημαϊκός το Δημοσίευσε σημαντικές μελέτες σε βιβλία και σε ελληνικά και ξένα περιοδικά ακολουθώντας την αρχή του Κόντου ότι «ύψιστο λειτούργημα της φιλολογίας είναι η κριτική αποκατάσταση των κειμένων και η εξακρίβωση της ορθότητας των παραδεδομένων γραμματικών και συντακτικών μορφών». Πέθανε το (Γεώργιος Α. Χριστοδούλου, Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, Εκδοτική Αθηνών, τ. 9β, Αθήνα 1988, σ. 407). 16. Δεν μπόρεσα να διασταυρώσω την πληροφορία που μου έδωσαν οι οικείοι της. Πέντε φορές στο Σημειωματάριο της σημειώνει: Βαυκερή με ημρομηνίες του 1913,1914,1915, Κοινότητα 400 κατοίκων περίπου που δεν είχε τότε δάσκαλο. (Π. Γ. Ροντογιάννης, Η εκπαίδευση στη Λευκάδα , Αθήνα 1994, σ. 310) 17. Η ΑΦ-Χ κατέθεσε αίτηση και πέτυχε την εγγραφή της κατά το σχολικό έτος στην Δ' τάξη του Γυμνασίου Αευκάδος προκειμένου, ως διπλωματούχος δασκάλα να δώσει εξετάσεις και να πάρει το απολυτήριο Γυμνασίου. Το Υπουργείο Παιδείας, ύστερα από δύο πιεστικά αιτήματα του Γυμνασιάρχη να δώσει απάντηση για την ασυνήθιστη περίπτωση, ακύρωσε την εγγραφή. Η ηλικία της Ανδρομάχης στο μαθητολόγιο αναγράφεται ότι ή ταν 20 ετών, ενώ ήταν 24. Βλ. Τσερές, ό.π., στο CD-ROM και ΓΑΚ, Αρχεία Νομού Αευκάδας, Αρχείο Γυμνασίου και Ελληνικού Σχολείου Αευκάδος, αρ. 57 (17) Πρωτόκολλο Αλληλογραφίας τετραταξίου μεικτού Γυμνασίου Αευ-

7 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 129 Λευκάδα, παρόλο που μια πολύ μεταγενέστερη δήλωση της ότι εργάστηκε «επί επταετίαν» στο Παρθεναγωγείο Λευκάδος ( ) δεν επιβεβαιώθηκε από πουθενά 18. Η μεταβατική περίοδος στη ζωή της Ανδρομάχης μετά τις σπουδές θα λήξει τον Μάρτιο του 1920 που θα διοριστεί στην Αθήνα υπάλληλος στην Εθνική Τράπεζα 19. Ως προς τα ενδιαφέροντα,τις αναγνώσεις και την κατάρτιση της, κατά τα χρόνια των σπουδών της αλλά κυρίως την αμέσως μετά τις σπουδές περίοδο, έχουμε τις μαρτυρίες που προκύπτουν από την αλληλογραφία της με τον Χαριτωνίδη και κυρίως ό,τι απέμεινε από ένα Σημειωματάριο της, πολύφυλλο τετράδιο σημειώσεων και δοκιμίων, του οποίου έχουν σκιστεί αργότερα τα εξώφυλλα και πολλές συστάδες ενδιάμεσων φύλλων. Το Σημειωματάριο χρησιμοποιούσε στα χρόνια των σπουδών της ( ), ίσως στον Δρυμώνα και πάντως στη Βαυκερή ( ). Στο πρώτο μέρος του Σημειωματάριου (φ. 1-16) υπάρχει η «Συλλογή διαφόρων γνωμών», ένα ανθολόγιο στοχασμών και αναλύσεων βιοσοφίας και ανθρώπινων σχέσεων. Κάποτε αναφέρονται και τα ονόματα των στοχαστών από τα έργα των οποίων αντλούνται οι γνώμες και τα αποσπάσματα: Τολστόι, Γκαίτε (κυρίως Βέρθερος) 20, Μένδελσον, Μελουσίνι, κάδος 19/12/ /11/1919, σ , έγγραφα εισερχόμενα 17091/10853 και 20521, έγγραφα εισερχόμενα 274, Ανδρομάχη Χ. Χαριτωνίδου, Αθήνα προς Εθνική Τράπεζα. Φάκελος ΑΦ-Χ στο Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας. 19. Διορίστηκε προσωρινή δακτυλογράφος στις (έναρξη εργασίας ). Έγινε η προαγωγή της τη σε δακτυλογράφο Γ' τάξεως και μονιμοποιήθηκε. Παραιτήθηκε στις Ζήτησε να επανέλθει το 1934, 1939, 1941, 1942 και Όταν παραιτήθηκε ζήτησε την πρόσληψη στη θέση της της αδελφής της Ντίνας και το αίτημα της έγινε δεκτό. Το 1942 έπαιρνε μικρή σύνταξη και διατήρησε σχέσεις με τις συνταξιούχους της Εθνικής Τράπεζας ως μέλος ενεργό των δύο προμηθευτικών συνεταιρισμών τροφίμων και υφασμάτων. (Όλα τα στοιχεία από τον φάκελο της στο Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας). 20. Της το έστειλε ο Χ. Χ. Χαριτωνίδης στις , αγγέλοντας και την τριετή υποτροφία που πήρε από το Σταθάτειον Αθλον για τη Γερμανία. Ο Χαριτωνίδης δεν φαίνεται να πήγε τελικά στη Γερμανία.

8 130 Τρι,αντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης Σχίλλερ, Έμερσον, Κάρπεντερ, Ουγκώ. Στο κενό της τελευταίας σελίδας (φ. 16 ν ) υπάρχει ποίημα, ίσως της Ανδρομάχης, Αθήναι 10/12/1912: Αρχ. Λεβέντες παλικάρια μου στον πόλεμο που πάτε /με απόν ιά χτυπάτε /την άπιστη Τουρκιά. Περισσότερο ενδιαφέροντα είναι τα κείμενα, που μάλλον έ γραψε στη Βαυκερή,στα φ : Δοκιμές μικρών διηγημάτων και δοκιμίων,που κάποτε ξεκινούν από περιστατικά και εμπειρίες της στα χωριά Δρυμώνας και Βαυκερή. Η άγνοια,η αγραμματοσύνη, οι κακίες,τα συμφέροντα και οι προλήψεις την οδηγούν άλλοτε στη σάτιρα και την αποδοκιμασία και άλλοτε στην αναλυτική κριτική προσέγγιση. Οι προσπάθειες για λογοτεχνικές επιδόσεις είναι αναποτελεσματικές και καθώς το συνειδητοποιεί και η ίδια, γράφει μικρό δοκίμιο με τίτλο «Αγωνία ποιητού αρχαρίου»: «Ο πιο δυστυχισμένος και βασανισμένος άνθρωπος του κόσμου είναι εκείνος που έχει ποιητική ψυχή, που τον συγκινούν το φως της σελήνης, το κύμα που αφρισμένο ξεσπά στο άμμο [...] και θέλει να εξύμνηση, να ξεσπάση την συγκίνηση του σε ποιητικούς στίχους αλλά η Μούσα φαίνεται σ' αυτόν σκληρή [...]» 21. Κάποιες από τις ιστορίες της, που ισχυρίζεται ότι αναφέρονται σε πραγματικές καταστάσεις που έζησε στον Δρυμώνα και κυρίως στη Βαυκερή, αντιστοιχούν στον κόσμο του νατουραλισμού και θυμίζουν διηγήματα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη. «Η νεκρή νύφη» είναι η Μαρία, μια ορφανή χωριατοπούλα, καλή και προκομένη, που συνδέθηκε ερωτικά με τον Νίκο, ένα νέο γείτονα της που γύρισε από την ξενιτιά. Καθώς η εγκυμοσύνη της Μαρίας προχωρά, ορίζουν το γάμο αλλά τις παραμονές του ο Νίκος μαλώνει με ένα χωριανό, τον πληγώνει θανάσιμα και φυλακίζεται. Σε κακή κατάσταση η Μαρία προσπαθεί να επιβιώσει και να τον στηρίξει, αλλά στον τοκετό της χάνεται το παιδί και ο γιατρός, που κάλεσαν οι γειτόνισσες, προβλέπει ότι επίκειται και ο δικός της θάνατος. Οι γειτόνισσες διαλογίζονται τι θα κάνουν τη μέλλουσα νεκρή, αφού η εκκλησία θα αρνηθεί να την ψάλλει και να την ενταφιάσει στο νεκροταφείο. Καταφεύ- 21. Σημειωματάριο, φ. 35 Γ.

9 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 131 γουν στον εισαγγελέα και εκείνος επιτρέπει την έξοδο του Νίκου για να αποχαιρετίσει τη Μαρία και επί τόπου έρχεται ο ιερέας για να τελέσει τον γάμο τους. Η Μαρία δεν αντέχει παρά μόνο την αρχή της ακολουθίας και ο «χορός του Ησαΐα» αναμειγνύεται με τους θρήνους του Νίκου και των παρισταμένων. Οι ιερείς αναλαμβάνουν την κηδεία της «νόμιμης» νεκρής Μαρίας και οι χωροφύλακες odr\yoov τον υπόδικο Νίκο στη φυλακή 22. Αυτά τα κείμενα δείχνουν τις προθέσεις της Ανδρομάχης, ποιο τύπο αγροτικής ηθογραφίας προέκρινε και πόσο κατάματα ήθελε να βλέπει τη δύσκολη πραγματικότητα της αγροτικής λευκαδίτικης κοινωνίας, μακριά από ωραιοποιήσεις και συγκαταβάσεις 23. Κάποια από τα στοιχεία αυτά θα περάσουν στη 22. Σημειωματάριο, φ Στο τέλος σημείωσε: 26/1/15Εκ του θανάτου Σοφίας Λεβέντη και του στεφανώματος αυτής. (Πριν από τη λέξη θανάτου είχε γράψει γεγονότος αλλά την διέγραψε. Σε άλλο κείμενο της (φ. 22 ν - 24 Γ, 28) με τίτλο «Η πολιτεία της διαφθοράς» και τοποχρονολογία Βαυκερή 1914 εξετάζει τα αίτια των φόνων γενικά και τις ευθύνες της πολιτείας που αφήνει τις αγροτικές κοινωνίες αβοήθητες στην κυριαρχία των ενστίκτων,χωρίς δασκάλους, με μόνο αγράμματους παπάδες (με παράδειγμα αυτοσχέδιου κηρύγματος για την τήρηση της νηστείας την Τετάρτη και την Παρασκευή από τους υποσιτιζόμενους χωρικούς) και παραδίδει τους καταδικασμένους εγκληματίες σε ένα σωφρονιστικό σύστημα, που τους κάνει χειρότερους και όταν αποφυλακιστούν επανέρχονται στην κοινωνία χωρίς καμία ηθική βελτίωση. (Για την εγκληματικότητα στη Λευκάδα βλ. τη μελέτη με το πλούσιο τεκμηριωτικό υλικό της Παρασκευής Κοψιδά-Βρεττού, Το έγκλημα και οι κοινωνικοί του προσδιορισμοί. Λευκάδα , Αθήνα-Κομοτηνή, Αντ. Ν.Σάκκουλας,1998). 23. Η ΑΦ-Χ από τον Ιούλιο του 1913, που βρέθηκε στον Δρυμώνα, αντιδρούσε για την κατάσταση της παιδείας και των ηθών της αγροτικής κοινωνίας, που γνώριζε ίσως για πρώτη φορά. Οι νοοτροπίες και οι συμπεριφορές μπαίνουν αμέσως στο φακό της έρευνας και της κριτικής της και τις απόψεις της εμπιστεύεται σε γράμμα της στον Χ. Χαριτωνίδη και εκείνος γράφει στην επιστολή του στην ΑΦ-Χ, σαν να του έγραφε διαμαρτυρόμενο το χωριό Δρυμώνας: «- Ξένε μου, αυτό θα γίνη, μα έχω και ένα παράπονο. Γιατί κοροϊδεύει τους παππάδες μου, τ' αντρόγυνα μου και τόσα άλλα; -Αι, Δρυμώνι, μη τη συνορίζεσαι, αφ' ότου γεννήθηκε έτσι είναι χαζή και τρελλή. Έπειτα, δεν της λες* ωρή, οι παππάδες στα Πετράλωνα είναι καλύτεροι; Κακό είναι πώς ο γαμβρός είναι 16 χρόνων και η νύφη 28; Καλύτερα, θάναι και τα δυο και νύφη και μάννα, θα τον έχει και άντρα της και παιδί της, δεν θα τον δα-

10 132 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης νουβέλα της «Η Μαννούλα», που δημοσιεύτηκε το 1929, γραμμένη σε διαφορετικό πλαίσιο και σκεπτικό, όπου η αγάπη για τα παιδιά και η δημιουργική φιλανθρωπία απαντούν στην α ναλγησία του κόσμου που είναι σχεδόν διχοτομημένος σε καλούς και κακούς 24. Από τις αρχές του 1920 τουλάχιστον βρίσκεται στην Αθήνα και από τον Απρίλιο θα εργάζεται ως δαχτυλογράφος στην Εθνική Τράπεζα. Η σχέση με τον Χαριτωνίδη, που φαίνεται ότι ποτέ δεν διακόπηκε 25, γίνεται τώρα θερμή. Το δείχνουν τρία γράμματα του Χαριτωνίδη από τους Πεταλιούς (10 και 15 Αυγούστου και 1 Σεπτεμβρίου 1920), όπου εργάζεται ως οικοδιδάσκαλος των παιδιών του Λεωνίδα Εμπειρίκου, και η ΑΦ-Χ ετοιμάζει στην Αθήνα το σπίτι και φροντίζει για την άδεια του γάμου, που θα τελεσθεί στο Ναό της Μεταμορφώσεως (Άγια Σωτήρα) στην Πλάκα,στις 12 Σεπτεμβρίου Η ζωή τους δεν φαίνεται να ήταν εύκολη. Ο Χαριτωνίδης συνέχιζε να είναι καθηγητής στο Αρσάκειο και πάντα αφοσιωμένος στο επιστημονικό του έργο, δημοσιεύοντας πρωτότυπες μελέτες. Η ΑΦ-Χ εργαζόταν στην Εθνική Τράπεζα, αλλά όταν απόκτησαν τα παιδιά τους, τον Χαράλαμπο στις και γκώνη όπως γίνεται κάπου και έχει ύστερα ο γαμβρός έχει δεμένο το χέρι του ένα μήνα και κάτι». Καθαρογράφοντας αργότερα την παράφραση: «Αισώπειος μύθος η Αλεπού και τα σταφύλια. Μια αλεπού στο δρόμο της,/ ωραία είδε σταφύλια / ανάμεσα στα φύλλα, / κληματαριάς ψηλής. // Ιδόντας τα βουρλίσθηκε / και θέλει να τα φθάση / η δόλια να χόρταση μια πείνα περισσή. // Του κάκου όμως δεν βρέθηκε / κανένα σκαλοπάτι / και μ' ένα μεγάλο άχτι / φεύγει και μουρμουρεί // «Δεν στα 'δωσα στομάχι μου, είναι ξυνά κομμάτι / περίμενε και θα 'ρθη / καλύτερη εποχή», υποσημείωσε: «έμπνευσις εκ των συμβάντων οικογ. Π. Φ. «δεν του τη δίνομε και ας μας τη γύρεψε, είναι μεγάλος» 22/4/15 (Σημειωματάριο φ. 21 Γ ). Η οικογένεια Π. Φ.(ίλιππα) ήταν α πό τον Δρυμώνα. 24. Βλ. όσα σημειώνονται στις σελίδες για τη Μαννούλα και στην Αναγραφή των δημοσιευμάτων τον αρ. 12, σ Υπάρχουν στο αρχείο της ΑΦ-Χ επιστολή από Βαυκερή 29/8/14, επιστολή Χαριτωνίδη από 9/8/15 και απάντηση της από 14/8/ Μαθηματικός. Εντάχθηκε στο αριστερό κίνημα και γνώρισε διώξεις και εξορίες. Καθηγητής σε ιδιωτικά σχολεία, βοηθός του καθηγητή Σπύρου Ζερβού στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Διευθυντής της Ιταλικής Σχολής, καθηγη-

11 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 133 την Λορελάη το , τα πράγματα δυσκόλεψαν κυρίως για την ΑΦ-Χ, που έπρεπε να συνδυάζει την πολύωρη εργασία και την ανατροφή των παιδιών, με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνεται πλήρως στα εργασιακά της καθήκοντα και να αντιμετωπίσει προβλήματα υγείας. Όλα αυτά την οδήγησαν να παραιτηθεί α πό την Εθνική Τράπεζα στις για λόγους υγείας 28. Το 1926 εκλέγεται και διορίζεται καθηγητής της κλασικής φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του νεοϊδρυμένου Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ο Χ. Χ. Χαριτωνίδης και θα διδάξει εκεί ως τη συνταξιοδότηση του το Το 1927 η οικογένεια, χωρίς να διαλύσει το σπίτι της στην οδό Ιπποκράτους 145 στην Αθήνα, εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη. Μαζί τους μένει και η αδελφή της ΑΦ-Χ, η Λούκια. Τα καλά χρόνια φαίνεται ότι ήλθαν για την οικογένεια. Το μαρτυρούν οι φωτογραφίες που υπάρχουν στο αρχείο της και οι δραστηριότητες της ΑΦ-Χ: Μέλος του Συλλόγου Γονέων η «Πρόνοια» 29, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και Αντιπρόεδρος του Βρεφοκομείου Θεσσαλονίκης «Άγιος Στυλιανός» ( ) 30 με συμμετοχή στην κοινωνική ζωή της Θεσσαλονίκης. Το 1927 αρχίζει και το συγγραφικό της έργο. Δεν γνωρίζουμε αν και τι είχε ετοιμάσει, σε πρώτες γραφές, στη Λευκάδα ( ) 31 και στην Αθήνα ( ). Όλο της το δημοσιευμένο έργο, οι 11 αστικές ηθογραφίες λευκαδίτικες, που ανατυπώνονται σε αυτό το βιβλίο, οι δύο νουβέλες, στη γραμμή της αγάπης για τα παιδιά και της δημιουργικής φιλανθρωπίας, καθώς και η μελέτη για την πενία του Αδαμαντίου Κοραή γράτής στα ΚΑΤΕΕ. Πέθανε το Σύζυγος του από το 1955 η Έλλη Χαράλαμπου Μαλισιάνου από το Αργοστόλι. Γιος τους ο Χαρίτων (1960). 27. Πέθανε από φυματίωση τον Φεβρουάριο του Βλ. την υποσημείωση Εφ-ημ. Μακεδονία Εφημ. Μακεδόνα , και Το Σημειωματάριο της, όπως σημείωσα, δείχνει τον αυτοδιδακτισμό στην προσπάθεια της κατάρτισης της και τις ευαισθησίες της, ανθρώπινες, κοινωνικές, λογοτεχνικές αλλά τα παραδείγματα των δοκιμών της είναι κυρίως από τον αγροτικό κόσμο της Αευκάδας, από την εμπειρία της στα χωριά Δρυμώνας και Βαυκερή.

12 134 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης φονται στην τελική τους μορφή από το 1927 ώς το 1935 και δημοσιεύονται από το 1928 ώς το 1936 σε δυο ημερολόγια της Θεσσαλονίκης και ένα περιοδικό της Αθήνας και σε ένα βιβλίο. Τα σημειώματα των εκδοτών και οι δημοσιευμένες πληροφορίες από την αλληλογραφία της με τους εκδότες odrpfoov στο συμπέρασμα ότι τα κείμενα γράφονται και αμέσως δημοσιεύονται, με αποτέλεσμα να υπάρχουν κενά στη ροή των κειμένων προς τα ημερολόγια της Θεσσαλονίκης ( ) και τα τεύχη του περιοδικού της Αθήνας (1929), παρόλο που η βούληση της ήταν να παρουσιαστεί στο κοινό με ολόκληρο τόμο διηγημάτων 32. Η πολιτική των δημοσιεύσεων της έχει αφετηρία, κέντρο και τέρμα τη Θεσσαλονίκη. Συνεργάζεται ( ) με το Μακεδόνικου Ημερολόγιον (ΜΗ) του Νίκου Α. Σφενδόνη, που είχε αρχίσει τη δεύτερη περίοδο της κυκλοφορίας του το 1925 και το Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης (ΗΘ) της Μερόπης Π. Τσιώμου (Κας Β. Βασιλικού) που είχε αρχίσει τη δεύτερη περίοδο του το Όπως είναι γνωστό τα ημερολόγια κυκλοφορούσαν και κυκλοφορούν, το αργότερο, ως τις παραμονές των Χριστουγέννων και αναγράφουν στον τίτλο τους, ως χρονολογία, το επόμενο έτος,του οποίου δημοσιεύουν και αναλυτικό ημερολόγιο, επομένως τα κείμενα έπρεπε να παραδίδονται από 32. «Αν μας τον είχετε στείλει ενωρίτερα [τον "Γιέπ"] δεν θα διεκόπτετο η σειρά της δημοσιεύσεως των έργων σας* τώρα και ο "Γιέπ" θα δημοσιευθή και αναμένομεν και άλλα» έγραφε ο Ν. Λιβαδάς στην ΑΦ-Χ στη στήλη της αλληλογραφίας, Ελληνικά Μυθιστορήματα και Διηγήματα Α', τχ. 14, , σ. 3 εξώφυλλου. 0 Ν. Σφενδόνης προλογίζοντας τη δημοσίευση της πρώτης ηθογραφίας έγραφε: «Η γράφουσα επιφυλασσομένη να εμφανισθή με ολόκληρον τόμον διηγημάτων κρατεί ακόμη ινκόγνιτο [...]»,Μακεδονικόν Ημερολόγιον 4 (1928)124. Παρόλο που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ο τόμος διηγημάτων ήταν η Μαννούλα του 1929 νομίζω ότι αναφέρεται σε σχεδιαζόμενη συναγωγή των ηθογραφιών. Η ΑΦ-Χ ζήτησε από το περιοδικό Ελληνικά Γράμματα τους όρους του διαγωνισμού διηγήματος και ο Κ. Μπαστιάς της απάντησε: «Ανδρομάχην Χαριτωνίδου. Οι όροι του διαγωνισμού για το διήγημα περιέχονται εις το τεύχος της 15 Δεκεμβρίου [1928]. Τα αποστελλόμενα διηγήματα πρέπει κατ' αρχάς να μην έχουν δημοσιευθεί αλλού», έτος Γ', τ. Δ',τχ. 42, ,σ (Υπόδειξη του κ. Γιώργου Ζεβελάκη).

13 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 135 τους συνεργάτες ως τον Αύγουστο του προηγούμενου έτους 33. Η ΑΦ-Χ ετοιμάζει την πρώτη ηθογραφία λευκαδίτικη το καλοκαίρι του 1927 και την παραδίδει για το Mii του Τη δημοσίευση αποφάσισε φαίνεται με πολλούς δισταγμούς και ε πέβαλε στον εκδότη να αθετήσει την αρχή του Mii να μη δημοσιεύει ανώνυμα έργα και να δημοσιεύσει το ψευδώνυμο Ήριννα, χρησιμοποιώντας το όνομα της ποιήτριας της Ηλακάτης α πό την Τήλο, του 4ου π.χ. αιώνα, με «την καθαρή φωνή ενός νέου ανθρώπου, μιαν φωνή θλιμμένης γλύκας, που ξέρει να εκφράζει τον πόνο με μιαν αμεσότητα που θυμίζει την Σαπφώ» 35. Τον επόμενο χρόνο 1928 θα γράψει τη δεύτερη και τρίτη η θογραφία και θα τις παραδώσει με το όνομα της στο ΗΘ και το Mii του Το 1929 είναι συγγραφικά και εκδοτικά το πιο παραγωγικό έτος για την ΑΦ-Χ καθώς θα ετοιμάσει την τέταρτη, πέμπτη, έκτη και έβδομη ηθογραφία, παρακινημένη ίσως α πό τον νέο της εκδότη, λογοτέχνη και κλασικό φιλόλογο (λατινιστή) Νικόλαο Σπ. Λιβαδά ( ) που εξέδωσε στην Αθήνα το εβδομαδιαίο και από το τεύχος 12 δεκαπενθήμερο περιοδικό Ελληνικά Μυθιστορήματα και Διηγήματα (ΕΜΔ) σε 16 τεύχη, από 31 Ιουλίου ώς 16 Δεκεμβρίου 1929 και αναζητούσε για δημοσίευση κείμενα νέων λογοτεχνών καθώς «μετά πά- 33. «Επειδή όμως παρετηρήθη ότι πολλοί συνεργάται του Μ. Ημερολογίου έστειλαν και εφέτος αργά τα έργα των, πράγμα το οποίον μας εμπόδισεν να τα περιλάβωμεν εις τον παρόντα τόμον,δηλούμεν ότι την ύλην πρέπει να την έχομεν το πολύ μέχρις τέλους Ιουνίου. Ας μη νομίζουν οι συνεργάται μας ότι επειδή το βιβλίον κυκλοφορεί τα Χριστούγεννα έχουν πάντοτε καιρόν διά την αποστολήν της ύλης των. Διά να γίνη το βιβλίον χρειάζεται ανάγνωσις και μελέτη των έργων, έγκρισις,ψυχολογημένη κατάταξις της όλης ύ λης, εκτέλεσις σκίτσων επί των θεμάτων,τσιγκογράφησις εικόνων κτλ. από δε της 1 Αυγούστου εκάστου έτους αρχίζει η εκτύπωσις». (Μακεδονικόν Ημερολόγιον 3 (1927) 349). 34. Η σειρά των ηθογραφιών είναι εκείνη που ακολουθήσαμε στη δημοσίευση τους σ' αυτό το βιβλίο και αποτυπώνεται στα περιεχόμενα του (σ. 7) και στην αναγραφή δημοσιευμάτων της ΑΦ-Χ, που δημοσιεύεται στο τέλος αυτής της μελέτης (σ ). 35. Albin Lesky, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Αογοτεχνίας, μετάφραση Αγαπητού Γ. Τσοπανάκη, Θεσσαλονίκη , σ. 879.

14 136 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης σης δυνατής ευμενείας προσβλέπομεν προς τους κεκρυμμένους θησαυρούς της λογοτεχνίας μας». Η ΑΦ-Χ θα του στείλει κατά σειρά τις ηθογραφίες: δεύτερη (αναδημοσίευση),τέταρτη (πρώτη δημοσίευση), τρίτη και πρώτη (αναδημοσιεύσεις) με νέους τίτλους, και πέμπτη (πρώτη δημοσίευση), που θα δημοσιευτούν στα τεύχη 8,9,10,12,14, από 18 Σεπτεμβρίου ώς 16 Νοεμβρίου Την έκτη ηθογραφία θα δημοσιεύσει στο ΗΘ 1930 και 36. Για το περιοδικό βλ. Ερευνητική Ομάδα, Εποπτεία: Χ. Λ. Καράογλου, Περιοδικά λόγου και τέχνης ( ). Αναλυτική βιβλιογραφία και παρουσίαση, τ. Β', Αθηναϊκά περιοδικά , Θεσσαλονίκη 2002, αρ , σ Οδηγήθηκα στο περιοδικό από την αποδελτίωση του στο διαδίκτυο, που ανέβασε η Ευώνυμος Οικολογική Βιβλιοθήκη -Φύση και νεοελληνικός πολιτισμός. Είδα το λειψό αντίτυπο του ΕΛΙΑ (λείπουν τα τεύχη 2, 8,13 ) και το πλήρες της Ευώνυμος,χάρη στη βοήθεια του φίλου κ. Γιώργου Ζεβελάκη και του κ. Σάββα Κουρουζίδη. Τον Δεκέμβριο του 2009 αγόρασα αντίτυπο, που του λείπει το 16ο τεύχος, αλλά έχει όλα τα εξώφυλλα των 15 τευχών με τη στήλη της αλληλογραφίας, με τους συγγραφείς και τους αναγνώστες στη σ. 3. Δεν γνωρίζω αν η γνωριμία του εκδότη Ν. Λιβαδά με την ΑΦ-Χ έγινε μέσω του ομοτέχνου συζύγου της Χ. Χ. Χαριτωνίδη, καθώς ο Λιβαδάς ήταν υποψήφιος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1918, 1929), και εργάστηκε ως καθηγητής της λατινικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Όπως έγραφε και στο προγραμματικό σημείωμα, στο Ιο τεύχος, ο Λιβαδάς προσφερόταν να βοηθήσει τους συγγραφείς στον ακριβή προσδιορισμό της νεοελληνικής ορθογραφίας «και αμέσως θα λύη πάσαν προβαλλομένην αυτω απορίαν γραφής νεοελληνικής λέξεως». Η ΑΦ-Χ του έστειλε και τη νουβέλα της «Μαννούλα» και της απάντησε με πολυσέλιδη φιλική επιστολή. Για τον Λιβαδά βλ. Ηλίας Α. Τσιτσέλης, ΚεφαλληνιακάΣύμμικτα,τ. Β', Αθήνα 1960, σ Βαρβάρα Γεωργοπούλου, «Σκιαγραφώντας το θεατρικό τοπίο στο μεσοπολεμικό Αργοστόλι», Πορφύρας, τ. 25, φυλλάδιο 114, Κέρκυρα, Μάρτιος 2005, σ , κυρίως Η ίδια, «Νικ. Λιβαδάς: Ένας Κεφαλονίτης θεατρικός συγγραφέας», Πρακτικά Η' Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, Κύθηρα Μαΐου 2006, Εταιρεία Κυθηραϊκών Μελετών, τ. IV Α', Αθήνα 2009, σ Η ίδια, «Η Τρίαινα ή όλα μοιραία: Ένα επιστημονικό δράμα του Ν. Λιβαδά», Παράβασις 8 (2008) Στο περιοδικό του Ελληνικά Μυθιστορήματα και Διηγήματα δημοσίευσε αυτοβιογραφικό πεζό «Ένα γράμμα», Α', αρ. 6,4 Σεπτεμβρίου 1929, σ με το ψευδώνυμο Νίκος Θηνιάτης, συμπληρώνοντας τα ονόματα της πατρίδας του Αγκών Θηναίας στα ψευδώνυμα του (είχε χρησιμοποιήσει και το Νίκος Αγκωνίτης) και για να γίνει πιστευτός ότι δεν κρύπτεται ο ίδιος κάτω από το ψευδώνυμο σημείωσε στη σ. 3 του εξώφυλλου, στη στήλη της αλληλογραφίας: «Κον Ν. Θηνιάτην

15 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 137 την έβδομη στο ΜΗ Το 1930 ετοιμάζει την όγδοη ηθογραφία για το ΜΗ του 1931, ενώ στο #Θ 1931 θα αναδημοσιεύσει την πέμπτη ηθογραφία. Το 1932 ετοίμασε την έννατη ηθογραφία για το ΜΗ του Το 1933 έγραψε τη δέκατη ηθογραφία για το ΜΗ του 1934 και το 1935 την ενδέκατη για το ΜΗ του Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι 11 ηθογραφίες λευκαδίτικες, γράφονται μια κάθε χρόνο στη Θεσσαλονίκη (μόνο το 1934 τη γράφει στην Αθήνα, όπου ήλθε με τα παιδιά της, εξαιτίας της υγείας της) από το 1927 ώς το 1935, με εξαίρεση το 1932 και με την επισήμανση ότι το 1929 έγραψε 4 ηθογραφίες. Οι 11 ηθογραφίες δημοσιεύονται κάθε χρόνο από το 1928 ώς το 1936 με εξαίρεση το 1932 και το 1935, που δεν δημοσιεύονται η θογραφίες και το 1929 που δημοσιεύονται 4 ηθογραφίες. Παράλληλα αναδημοσιεύονται 4 ηθογραφίες: 3 το 1929 και 1 το Από τα τρία έντυπα το ΜΗ δημοσίευσε 7 ηθογραφίες ( ), το ΗΘ δημοσίευσε 2 ηθογραφίες (1929, 1930) και αναδημοσίευσε 1 ηθογραφία (1931) και τα ΕΜΔ δημοσίευσαν 2 και αναδημοσίευσαν 3 ηθογραφίες ( ). Η αποδοχή των κειμένων της ΑΦ-Χ από τους εκδότες των ε ντύπων που δημοσιεύτηκαν ήταν πλήρης, όπως φαίνεται από τα επαινετικά σημειώματα και σχόλια με τα οποία τα συνόδευσαν. Οι ηθογραφίες έβδομη, όγδοη, έννατη, δέκατη και ενδέκατη που δημοσιεύτηκαν στο ΜΗ ( ) συνοδεύτηκαν με α ξιόλογη εικονογράφηση δυο μετέπειτα σημαντικών ζωγράφων, Αργοστόλιον -Το θαυμάσιον «Ένα γράμμα» σας δημοσιεύομεν σήμερον λίαν ευχαρίστως. Στείλατε μας και άλλα πεζογραφήματα σας». Στην αντίστοιχη στήλη της αλληλογραφίας του αρ. 15, , αποκαλύπτει ακόμη ένα ψευδώνυμο του και φαίνεται να ξεχνά ότι στο περιοδικό δημοσίευσε με ψευδώνυμα αρκετά πεζά και ποιήματα του: «ο διευθυντής του περιοδικού, έχων δημοσιεύσει από του 1902 περί τα εξήκοντα διηγήματα και ιδιαίτερον τόμον (τον υ πό το γνωστόν ψευδώνυμον L. von Armbugmann "Ιστορίες για λίγους σήμερα και είθε για όλους αύριον"), δεν κατεχώρισεν ιδικά του έργα, αλλ' ήνοιξε τας σελίδας του περιοδικού εις τους νέους». Ο τίτλος ας συμπληρωθεί: Ελληνική έκφρασις Βίκτωρος Πρατάνου, Εν Θεσσαλονίκη, Καστρινάκης και Γεωργαντής, 1920 <Λογοτεχνική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης Α. Καστρινάκη και Δ. Γεωργαντή>. Επιμέλεια Βίκτωρος Πρατάνου,τ. Α',8ο,63 σ.

16 138 Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης του Χρήστου Π. Λεφάκη ( ) 37 και του Φώτη Μαστιχιάδη ( ) 38. Η εικονογράφηση αναδημοσιεύεται, σε σμίκρυνση, στην αναγραφή των δημοσιευμάτων της ΑΦ-Χ στο τέλος αυτής της μελέτης μαζί με όλα τα σημειώματα και τα σχόλια των εκδοτών. Στις 2 από τις 5 ανατυπώσεις ηθογραφιών η ΑΦ-Χ άλλαξε τους τίτλους τους. Κριτήριο της νέας επιλογής ήταν να τονιστεί το απρόσωπο και υπαινικτικό («Γύρω στο φέρετρο της μάνας» έγινε «Μοιρολόγι με ακομπανιαμέντο») ή να αναδειχθεί, αντί του συγκεκριμένου και του περιπτωσιακού, ο ανθρώπινος τύπος, ο ανθρώπινος χαρακτήρας («Η γυναίκα του καλλιτέχνη» έγινε «Η βαρδαλώνα»). Αποτιμώντας τις Ηθογραφίες λευκαδίτικες σημειώνω ότι η ΑΦ-Χ, στα καλά χρόνια της, που ζούσε όταν έγραφε στη Θεσσαλονίκη, βέβαιη για τον εαυτό της και την πορεία της, αναπαριστά σε μια δεύτερη ζωή, λογοτεχνική αυτή τη φορά,τις εμπειρίες και τη γνώση του κόσμου των χρόνων της παιδικής και νεανικής της ελευθερίας στην πόλη της Λευκάδας του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, με τις φιγούρες των παρακμιακών στοιχείων της αρχοντικής τάξης, τις παρεκτροπές στη συμπεριφορά των λαϊκών στρωμάτων και τους ανθρώπους του ενεργητικού και του παθητικού κοινωνικού περιθωρίου της επαρχιακής αστικής καθημερινότητας. Ψυχογραφεί ανθρώπους και ομάδες,κρίνει,ειρωνεύεται κάποτε, υμνεί σπάνια, ελέγχοντας τη νοσταλγία της δεν ωραιοποιεί, αλλά προκειμένου να παρουσιάσει νατουραλιστικά την κοινωνία, τους ανθρώπους και τις συμπεριφορές τους σε μια εποχή κοινωνικών ανακατατάξεων, αναδεικνύει ιδιαιτε- 37. Νίκος Σφενδόνης, «Ένα ταλέντο. 0 σκιτσογράφος του "Μ. Ημερολογίου "»,Μακεδονικόν Ημερολόγιον 1 (1925) (με φωτογραφία του Χ. Π. Λεφάκη). 0 ίδιος, «0 καλλιτέχνης μας Χρήστος Π. Λεφάκης», στο ίδιο, 8 (1932) (με αυτοπροσωπογραφία σε σκίτσο). Χρύσανθος Χρήστου, «Λεφάκης Χρήστος, Ζωγράφος, Σουφλί Θράκης Θεσσαλονίκη 1968», Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών,τ. Β', Αθήνα, Μέλισσα, 1998, σ Ελένη Γκόνου, «Μαστιχιάδης Φώτης, χαράκτης, ζωγράφος, Αϊβαλί Μικράς Ασίας Αθήνα 1991», Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών, ό..π.,τ. Γ' σ

17 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 139 ρότητες του γενέθλιου τόπου,χρησιμοποιώντας στα κείμενα της ιδιωματικές λέξεις και φράσεις της ντοπιολαλιάς, υποτιμώντας ίσως το πρόβλημα κατανόησης τους από τους Θεσσαλονικείς ή τους Αθηναίους και όλους τους μη Λευκαδίτες αναγνώστες της, καθώς οι υποσελίδιες εξηγήσεις λέξεων είναι ανεπαρκείς 39. Δεν έγραψε τις ηθογραφίες προσβλέποντας στο να είναι οι Λευκαδίτες προνομιακοί αναγνώστες αλλά και δεν τους στέρησε τη δυνατότητα να αποκωδικοποιούν αυτοί ευκολότερα τα κείμενα της, αναγνωρίζοντας στοιχεία του γενέθλιου τόπου,της ιστορίας, της γλώσσας και των ανθρώπων του. Παράλληλα ενέταξε και η θογραφίες που δεν έχουν σαφείς αναφορές στη Λευκάδα, όπως «Το παράπονο της Ζεμπετούλας» ή «Η ευγένεια της Μπιρμπίλαινας», με την πίστη ότι αυτά που αναπαριστούσαν ήταν κομμάτι της κοινωνικής πραγματικότητας, ανεξάρτητα από τον τόπο της δράσης, που μπορούσε να μείνει και απροσδιόριστος σε ένα λογοτεχνικό δημιούργημα. Το 1933, επέτειο των εκατό χρόνων από τον θάνατο του Αδαμαντίου Κοραή, το ζεύγος Χαριτωνίδου τιμά τον μεγάλο φιλόλογο και διανοητή: Η μελέτη του Χ.Χ. Χαριτωνίδου για τον Κοραή θα εκδοθεί από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το , η μελέτη της ΑΦ-Χ, με τίτλο «Η πενία του Κοραή», γραμμένη ώς τις 15 Αυγούστου 1933, θα δημοσιευτεί στο ΜΗ του Είναι μια μελέτη στηριγμένη στη βιογραφία του Κοραή από τον Διονύσιο Θερειανό 41 και στο σώμα των επιστολών του Κοραή, που είχε εκδόσει ο Ν. Δαμαλάς 42, με ευρύτατη χρή- 39. Οι υποσημειωμένες σε κάποιες σελίδες ερμηνείες λέξεων της ντοπιολαλιάς είναι λιγότερες από το ένα τρίτο των ιδιωματικών λέξεων που χρησιμοποιούνται: Ανατυπώνονται στο τέλος αυτής της μελέτης (σ ) ως τεκμήριο μόνον. Ο σημερινός αναγνώστης θα βρει στο τέλος του βιβλίου πλήρες χρηστικό Λεξιλόγιο συνταγμένο από τον Βασίλη Φίλιππα (σ ). 40. Λόγος εις Αδαμάντιον Κοραήν, Θεσσαλονίκη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 1933, 8ο, σ. χ.α. [Ανάτυπο από Εκατονταετή ρ (ς Αδαμαντίου Κοραή, Αθήνα 1935, σ ]. 41. Διονύσιος Θερειανός, Αδαμάντιος Κοραής, τ. Α'-Γ', Τεργέστη Επιστολαί Αδαμαντίου Κοραή, Επιμέλεια Νικολάου Δαμαλά, τ. Α'- Γ, Αθήνα 1885.

18 140 Τρι,αντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης ση εκτενών αποσπασμάτων και κεντρική ιδέα την ανάδειξη της προσπάθειας του πενόμενου Κοραή, ως ηθικού προτύπου και κανόνα, που δεν αναστέλει το πνευματικό του έργο εξ αιτίας της φτώχειας του, η οποία «δεν εγεννήθη ούτ' απ' αργίαν, ούτ' απ' ασωτίαν», αλλά την αντιμετώπιζε με φόβο «μήπως αρπάση την ανεξαρτησίαν μου», επιτρέποντας στον εαυτό του να δέχεται ευεργεσίες και να ευχαριστεί γι' αυτές, αλλά όχι ελεημοσύνες, στις οποίες απαντούσε είτε αρνούμενος να τις δεχθεί, είτε στέλνοντας, ως αντάλλαγμα, ανάλογους τόμους βιβλίων του. Ο αναγνώστης παρακολουθεί μέσα από τη μελέτη πόσο «δύσβατος και ακανθώδης υπήρξε η οδός ην διήνυσεν ο Κοραής, πλήρης αλγεινών οικονομικών περιπετειών και υπεράνθρωπων φροντίδων [...] μηδέποτε αποκαμών, ειργάζετο αόκνως [...] γράφων και συγγραφών, επαίνων και ευεργετών, διδάσκων και ενθουσιάζων και προετοιμάζων, διά της παιδείας, τον ιερόν υπέρ της ελευθερίας ημών αγώνα» 43. Η ΑΦ-Χ ήταν δασκάλα. Οι σπουδές της, οι αναγνώσεις και ο αυτοδιδακτισμός της την οδήγησαν σε καλό επίπεδο κατάρτισης και πίστης σε ένα λειτούργημα παρεμβατικό στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Το λειτούργημα αυτό δεν της δόθηκε η ευκαιρία να ασκήσει στο σχολείο, αφού για λόγους που δεν γνωρίζουμε δεν αξιώθηκε να διοριστεί σε τακτική θέση. Ένα οριακό, σχεδόν α ποκρουστικό παράδειγμα αποτυχημένης δασκάλας μας έδωσε στην ηθογραφία «Το παράπονο της Ζεμπετούλας». Οι μεγάλες αντιθέσεις, διαφορές και αδικίες, που παρατηρούσε στην αστική κοινωνία της γενέθλιας πόλης, αλλά και οι εμπειρίες από την αγροτική Λευκάδα, με τη φτώχεια, τη δεισιδαιμονία και την α- γραμματοσύνη να κυριαρχούν και να συμπληρώνονται από την αδυναμία της Πολιτείας να παρέμβει,της δημιούργησαν την πίστη για την ευεργετική παρουσία των δασκάλων στην κοινωνία, πέραν των διδακτικών τους καθηκόντων, στη διαφώτιση και στον συνετισμό των ανθρώπων, αλλά και την ενθάρρυνση των δυνατότερων ηθικά και οικονομικά να ^or\doov τα παιδιά πρώ- 43. Ανδρομάχη Χ. Χαριτωνίδου, «Η πενία του Κοραή», Μακεδονικόν Ημερολόγιον 10 (1934) 110.

19 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 141 τα και τους φτωχούς και τους αδύναμους, όχι με την ελεημοσύνη, αλλά με τη στήριξη για να εκπαιδευτούν, να καταρτιστούν και να αποκτήσουν τεχνογνωσία και δεξιότητες καθώς και τα πρώτα εφόδια για να συνεχίσουν με καλύτερους όρους τον α γώνα της ζωής. Η δασκάλα, η γυναίκα και η μητέρα, ιδιότητες συνειδητοποιημένες, την οδήγησαν στη στράτευση της στον ε θελοντισμό και στα σωματεία της Θεσσαλονίκης, που έγιναν και όχημα για την ένταξη της στην κοινωνία της πόλης 44. Αυτή την πιο ανθρώπινη και λειτουργική φιλανθρωπία θέλησε η ΑΦ-Χ να προβάλει στη νουβέλα της «Η Μαννούλα», που έγραψε το 1928 και το 1929 και την τύπωσε σε ένα βιβλίο στη Θεσσαλονίκη το 1929 με τον ίδιο τίτλο Η Μαννούλα. Γράμματα για τα παιδιά, μαζί με μια δεύτερη νουβέλα με τίτλο «Ανδρέας Χρύσης». Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στην αγαπημένη της καθηγήτρια στο Αρσάκειο Αικατερίνη Βαρουξάκη. Με την αφιέρωση εκφράζει τις οφειλές της στον παιδαγωγικό κόσμο του Αρσάκειου που τη σφράγισε. «Η Μαννούλα», αρθρωμένη σε 24 επεισόδια, παρουσιάζει την ιστορία δυο ορφανών μικρών κοριτσιών του αγροτικού χώρου, του οποίου λίγα σημεία τον παρουσιάζουν ως λευκαδίτικο 45, χωρίς να είναι κυριαρχική η προσπάθεια της ΑΦ-Χ να σκιαγραφήσει το ανάγλυφο του λευκαδίτικου τοπίου. Η Χρύσω, κοριτσάκι 13 ετών, προστατεύει και την τετράχρονη αδελφή της τη Γιούλα, που τη φωνάζει «Μανούλα», και δουλεύει στον Κώστα Αγκλέουρα και τη μάνα του, κτηματία και καφεπαντοπώλη του χωριού, που την εκμεταλ- 44. Χαρακτηριστικό για τον ευεργετισμό και τη σύγχρονη φιλανθρωπική δράση των γυναικείων σωματείων στη Θεσσαλονίκη είναι το άρθρο της Δ. Δημητριάδου, «Η γυναικεία δράσις», Μακεδονικόν Ημερολόγιον 1 (1925) Βλ. τον αρ. 12 της Αναγραφής δημοσιευμάτων της ΑΦ-Χ στο τέλος αυτής της μελέτης (σ ). Οι λευκαδίτικες αναφορές: «Δύο αδέλφια ξενοχωρίτες, η όμορφη Καρσάνα [= από το χωριό Καρυά>Καρσάνα]» (σ. 41). «Είμαι από το πιο όμορφο νησί της Ελλάδος, που ανθίζει η ποίηση, τα λουλούδια και η καλή ανατροφή» (σ. 102). Είναι περίεργη η μη αναφορά στον Αγγελο και την Εύα Σικελιανού και στις Δελφικές γιορτές του 1927: «Εκεί στον ιερό χώρο του Μαντείου θα εδίδετο κάποια γιορτή,που διοργάνωσε μια πλουσία Αμερικανίς» (σ. 129).

20 142 Τρι,αντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης λεύεται και τη βασανίζει, πουλάει το χρεωμένο από τους γονείς τους σπίτι τους και αναγκάζει τα ορφανά να ζήσουν στην κουφάλα ενός δένδρου. Γι' αυτή την ανάλγητη στάση η κοινωνία του χωριού αδιαφορεί, αλλά η γειτόνισσα Λάμπρω, νέα γυναίκα, ως την αναχώρηση της για την Αμερική, τα στηρίζει και τους μαθαίνει τις δουλειές του σπιτιού και ακόμη μαθαίνει στη Χρύσω να υφαίνει και να κεντάει. Τα P>or\doov επίσης ο γιατρός της περιοχής και ο παπάς με την παπαδιά, που παίρνουν τα ορφανά στο σπίτι τους. Μια πυρκαγιά κατακαίει το μαγαζί και το σπίτι του Αγκλέουρα κι εκείνος και η μάνα του πεθαίνουν κακήν κακώς. 0 γιος του παπά ανοίγει ένα σύγχρονο καφεπαντοπωλείο σε νέα πλατεία του χωριού και στεφανώνεται τη Γιούλα και αποκτούν παιδιά. Η Χρύσω, με την αρχική στήριξη του γιατρού, περιμαζεύει πέντε ορφανά της περιοχής και τα προστατεύει ώς να τελειώσουν το σχολείο και να μάθουν να εργάζονται στις αγροτικές και οικοτεχνικές εργασίες. Το ευτυχισμένο τέλος έρχεται με τον γάμο της Χρύσως με τον Λάμπη, πλούσιο ανεψιό του γιατρού, που ήλθε από την Αμερική, πρόθυμο να στηρίξει το φιλανθρωπικό έργο της Χρύσως, ιδρύοντας και σχολείο για τα ορφανά. 0 «Ανδρέας Χρύσης» είναι η δεύτερη νουβέλα του βιβλίου, αθρωμένη σε 18 αριθμημένα αλλά χωρίς τίτλους επεισόδια και επίλογο, στα οποία παρακολουθούνται οι περιπέτειες ενός κακομαθημένου 15χρονου γιου πλούσιας οικογένειας, που ζει σε παραθαλάσσια πόλη, της οποίας δίνονται λίγα στοιχεία για να ταυτίζεται με τη Λευκάδα. 0 νέος αποφασίζει να εγκαταλείψει το Γυμνάσιο και να ταξιδέψει για να γνωρίσει τις ελληνικές μεγαλουπόλεις με πρώτη τη Θεσσαλονίκη, την ανέμελη και «μεγάλη» ζωή, παρά τις αρνήσεις των γονέων του να του το επιτρέψουν. Από περιπέτεια σε περιπέτεια ο Ανδρέας χάνει τα χρήματα του,συλλαμβάνεται ως λωποδύτης και ξενυχτά στο κρατητήριο. Ζητά τη βοήθεια των γονέων και εκείνοι του στέλνουν χρήματα και ξεχρεώνεται. Φεύγει για την Αθήνα, όπου ξιπασμένες δεσποινίδες της αριστοκρατίας του προτείνουν πρωτάκουστες γι' αυτόν διασκεδάσεις, ενώ ένας νέος τον «ψαρεύει» και τον ο δηγεί σε γιάφκα ανατρεπτικής οργάνωσης, η οποία μπροστά

21 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 143 στα μάτια του διασπάται, αλλά ο Ανδρέας δεν βρίσκει το κουράγιο να ακολουθήσει αυτούς που ζήτησαν τη διαγραφή τους και αποχώρησαν. Οι σκληροί της οργάνωσης του παίρνουν τα χρήματα του και του ζητούν να τηλεγραφήσει στον πατέρα του για να του στείλει και άλλα. Ύστερα τον αφήνουν κλεισμένο στα γραφεία τους, όπου αποκοιμιέται και μια γοργόνα, που ήταν ζωγραφισμένη στον τοίχο, σε ονειροφαντασία τον οδηγεί στο χώρο του Άγνωστου Στρατιώτη και του θυμίζει τις θυσίες των Ελλήνων για την πατρίδα. Απένταρος και νηστικός αναζητά εργασία αλλά τον διώχνουν ως ακατάλληλο. Συλλαμβάνεται για κλοπή, που δεν έ κανε και προφυλακίζεται, αλλά ο πατέρας τοο,ποο ειδοποιείται, αρνείται να τον αναγνωρίσει. 0 Ανδρέας μετανιωμένος ζητά από τον διευθυντή των φυλακών να του φέρουν τους γονείς του, που έρχονται και τον βρίσκουν ημιθανή. Γυρίζουν ακτοπλοϊκώς στην πατρίδα (με ενδιάμεση στάση στην Ιτέα και από εκεί στους Δελφούς για να συναντήσουν τον αδελφό του πατέρα, που ήλθε από την πατρίδα, για να παρακολουθήσει την παράσταση του Προμηθέα Δεσμώτη των Δελφικών Γιορτών της Εύας Πάλμερ και του Αγγέλου Σικελιανού) και ο Ανδρέας ξαναγυρνά στο σχολείο του και αργότερα ιδρύει λαμπρό υφαντουργείο και οι εργαζόμενοι τον λατρεύουν. Η οικονομική του προκοπή του επιτρέπει να ι δρύσει στο νησί του πρότυπες φυλακές, στις οποίες οι φυλακισμένοι μορφώνονται και μαθαίνουν τέχνες. Οι δυο «στρατευμένες» νουβέλες της ΑΦ-Χ έδιναν από μακριά απάντηση στους δοκιμιακούς προβληματισμούς και τα σκίτσα διηγημάτων, που πριν από 15 χρόνια είχε καταγράψει στο Σημειωματάριο της στη Βαυκερή Λευκάδας: η απροστάτευτη ορφανή Μαρία θα έβρισκε τώρα καταφύγιο και σχολείο στο ιδιότυπο άσυλο της Χρύσως και οι φυλακισμένοι των συχνών εγκλημάτων του αγροτικού βίου θα μπορούσαν να αλλάξουν και να εκπαιδευτούν στην πρότυπη φυλακή του Ανδρέα Χρύση. Δεν γνωρίζουμε πότε άρχισε να γράφει το ανέκδοτο μυθιστόρημα της Κοντά στο τέλμα. Μυθιστόρημα για παιδιά^6, που 46. Βλ. τον αρ. 14 της Αναγραφής δημοσιευμάτων της ΑΦ-Χ στο τέλος αυτής της μελέτης (σ ).

22 144 Τρι,αντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης καθαρόγραψε το 1957 στην Αθήνα και ως το θάνατο της, στις 18 Δεκεμβρίου 1969, ήταν πρόχειρο στα πράγματα της. Τα τρία ποιήματα,που είναι αντιγραμμένα, με διορθώσεις,στην αρχή του χειρογράφου, γραμμένα, στην πρώτη τους μορφή, στο Δρόμοκάίτειο το 1937 (όπου νοσηλεύτηκε από το 1936 ώς το 1940),τα οποία θρηνούν τον θάνατο της κόρης της που φαντάζεται, καθώς εκείνη πέθανε το 1941, με odr\yoov να υποθέσω ότι αντιγράφει α πό παλιά της χειρόγραφα. Το μυθιστόρημα δεν είναι μακριά από το κλίμα της Μαννούλας, αλλά είναι στατικό, άνευρο και κυρίως διδακτικό,αρθρωμένο σε δύο μέρη και 45 επεισόδια. Μυθιστόρημα διδασκαλίας γνώσεων, συμπόνιας και φιλανθρωπίας μπροστά στο σκληρό δίπολο της κακίας και της καλοσύνης, με έντονο διδακτισμό, συμβουλές διαπαιδαγώγησης, καλλιέργειας, κοινωνικότητας και χριστιανικής αγάπης, χωρίς ιδιαίτερες λογοτεχνικές χάρες και χαλαρή πλοκή, με συνεχείς διάλογους. Η δράση εκτυλίσσεται κοντά στο τέλμα μιας λίμνης, που ο Λευκαδίτης ίσως την ταυτίσει με τη λιμνοθάλασσα της πόλης του, καθώς και η πρωτεύουσα του τόπου ονομάζεται από τους ντόπιους Χώρα. Πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι ένα παιδί ξενιτεμένου και άφαντου πατέρα, ο Πέτρος, που βοηθάει τη μητέρα του μαζεύοντας βούρλα από τον βάλτο για να πλέκει τις ψάθες που χρησιμοποιούν στα ελαιοτριβεία, και οι φίλοι του, που δραστηριοποιούνται και γίνονται μέλη της Χριστιανικής Αδελφότητας Νέων. Ο Πέτρος αργότερα εγκαθίσταται στην Αθήνα και διαπρέπει ως δημοσιογράφος χριστιανικού εντύπου. Κύριο πρόσωπο του μυθιστορήματος είναι ο σοφός βυρσοδέψης Μπάρμπα Μα(τ)θιός, φύλακας άγγελος των παιδιών, που συνταίριαζε τη σοφία της γνώσης της φύσης και της ζωής με τις γνώσεις μιας μεγάλης εγκυκλοπαίδειας και ενός λαϊκού ελληνικού λεξικού και θυμίζει από μακριά τον Γεροστάθη (1858) του Αέοντος Μελά. Ο Μπάρμπα Μαθιός έχει το ίδιο όνομα με τον υπηρέτη του πατέρα του Ανδρέα Χρύση, που μέχρι το πλοίο προσπαθούσε να πείσει τον Ανδρέα να μη φύγει α πό το σπίτι του και όταν απελπίστηκε τον αποχαιρέτησε, δίνοντας του χρήματα από το μικρό του κομπόδεμα αλλά και τον υ-

23 Ανδρομάχη Φίλιππα-Χαρίτων (δον ( ) 145 ποδέχτηκε στο γυρισμό του: «Γιατί παιδί μου δε μ' άκουσες ;» 47. Από το σύνολο του έργου της επιλέξαμε να αναδημοσιεύσουμε συγκεντρωμένες τις 11 ηθογραφίες λευκαδίτικες. Η λευκαδικότητα που αποπνέουν είναι ανάγλυφη στην ουσιαστική αναπαράσταση του γενέθλιου τόπου και είναι σημαντική σύσταση για τον αναγνώστη, που θα χαρεί τη γνησιότητα της γραφής, από μια συγγραφέα που η ανθρώπινη μοίρα της έκοψε το δρόμο προς τη λογοτεχνική ωρίμανση, στέλνοντας της την ψυχική αρρώστια στα 45 της χρόνια. Η προσπάθεια για μια επιμελημένη και υπομνηματισμένη έκδοση ξεκίνησε για μένα από την πρώτη ανάγνωση, πριν από 15 περίπου χρόνια στη Χαραμόγλειο Βιβλιοθήκη, των φωτοτυπημένων ηθογραφιών 2,3,4, 7-11, που συγκέντρωσε ο αδευτέρωτος Αριστοτέλης Α. Χαραμόγλης ( ) ο οποίος σημείωσε στις φωτοτυπίες μόνο το πατρικό επώνυμο Φίλιππα, το οποίο δεν χρησιμοποίησε ποτέ η ΑΦ-Χ 48. Η συγκίνηση, που μου προκάλεσε η ανάγνωση, μεγεθύνθηκε ίσως γιατί γι' αυτή τη γυναίκα δεν είχε γραφεί ούτε μια λέξη. Όταν συγκέντρωσα το σύνολο, ελπίζω, του εκδομένου της έργου, συναντώντας τις γνωστές «ελληνικές» δυσκολίες, αφού σε καμία ελληνική βιβλιοθήκη δεν υπάρχουν σειρές των ημερολογίων της Θεσσαλονίκης και σε καμία δημόσια βιβλιοθήκη δεν υπάρχει το περιοδικό της Αθήνας, στα οποία δημοσίευε 49, απευθύνθηκα στην οικογένεια 47. Ανδρομάχη Χ. Χαριτωνίδου, «Ανδρέας Χρυσής»,Η Μαννούλα, Θεσσαλονίκη 1929, σ Ο Χαραμόγλης είχε φωτοτυπήσει ακόμη και το βιβλίο Η Μ aw ούλα από την Εθνική Βιβλιοθήκη,είχε αποκτήσει ένα αταύτιστο σπάραγμα από το Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης με την ηθογραφία 2, είχε φωτοτυπήσει από άγνωστο α ντίτυπο τεύχους του περιοδικού Ελληνικά Μυθιστορήματα και Διηγήματα την ηθογραφία 4 και από τη Βιβλιοθήκη της Βουλής και το αντίτυπο του Μακεδόνικου Ημερολογίου τις ηθογραφίες 7-11 και τη μελέτη «Η πενία του Κοραή». 49. Στο ΕΑΙΑ και στο Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και του Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών βρήκα τους τόμους του Ημερολογίου Θεσσαλονίκης και του Μακεδόνικου Ημερολογίου, που περιέχουν τις ηθο-

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης 28 ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΕΣ ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης μας Γιαννούλας, σφραγίζει μέ διακριτικότητα το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Χωρίς ποτέ να διεκδικήσει ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα 5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα Γλώσσα Β Γυμνασίου Απαντήσεις στις ερωτήσεις του Τετραδίου Εργασιών σχ. βιβλίο (σ.σ. 40-47) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 ΜAΘΗΣΙΚΟ ΠΛΗΘΤΜΟ Κατά τη φετινή χρονιά στο σχολείο φοιτούν 62 παιδιά, 29 αγόρια και 33 κορίτσια. 35 30 25 20 15 10 5 0 ΠΛΗΘΤΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αριθμός Επίθετο Όνομα Όνομα πατέρα THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ (Αυτό το γραπτό αποτελείται από 21 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης της σελίδας αυτής).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη 16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015 Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Συγγρού Ι07 sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Όχι αθώος πια 16 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους

Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους ΤΟ ΒΗΜΑ: 24/08/2014 «Στη ζωή μου δεν είχα πάθη πολλά, μόνο δύο: για τη γλώσσα και για τη σύζυγό μου» είχε εκμυστηρευθεί πριν από λίγα χρόνια στο

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Προς Τους αγαπητούς Ηπειρώτες που ζουν εκτός Ελλάδος.

Προς Τους αγαπητούς Ηπειρώτες που ζουν εκτός Ελλάδος. ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΑΡΤΙΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Μακρυγιάννη 1, Άρτα Τ.Κ. 47100 Πλ. Μονοπωλείου. Τηλ.2681077100-2681073244 Φαξ 2681021291 E-mail: ethelont.artinon.gynaikon@otenet.gr Α.Φ.Μ. 099993006 Προς Τους αγαπητούς

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

International Art Academy

International Art Academy International Art Academy 1 ος Παγκόσμιος Διαγωνισμός Ποίησης «Μανώλης Αλυγιζάκης» Η International Art Academy διοργανώνει τον 1 ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ποίησης «Μανώλης Αλυγιζάκης». ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ: 1)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή»

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα Σεμιναριακοί κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη..3 Εισαγωγή.4 Το Τμήμα Σπουδές.4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους Τμήματος Ιστορίας. 5 Καταγραφή Επαγγελματικών

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Psychico College Parents' association news - Νέα του Συλλόγου γονέων και κηδεμόνων Κολλεγίου Ψυχι... Φεβρουάριος 2000

Psychico College Parents' association news - Νέα του Συλλόγου γονέων και κηδεμόνων Κολλεγίου Ψυχι... Φεβρουάριος 2000 Page 1 of 6 Φεβρουάριος 2000 Ακόμη κόβουμε πίτες Σχολική Χρονιά 2000/2001 Κολλεγιάδα 2000 Σεμινάρια Α.Σ.Ι.Σ Δημοτικών Σχολείων Σεμινάρια δασκάλων Έκθεση των δασκάλλων Καλλιτεχνικών Χρήσιμες Ημερομηνίες

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ : * Paul, Lisa & CO 1 Kursbuch (αναγνωστικό) * Paul, Lisa & CO 1 Arbeitsbuch (βιβλίο ασκήσεων) * Paul, Lisa & CO 1 Glossar (βιβλίο λεξιλογίου + CD) * GRAMMATIKLAND 1 (Βιβλίο γραμματικής)

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass

Βιογραφικό σημείωμα Europass Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες Επώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠ. ΜΑΤΣΑΓΓΟΣ M.Sc. Μικροβιολόγος Τροφίμων Διεύθυνση (-εις) Δημοφώντος 160, Τ.Κ. 11 852, Πετράλωνα, Αθήνα Μαγνήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραµµατείας στο Γυµνάσιο. Συνεργατική Έρευνα στην Τάξη.

Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραµµατείας στο Γυµνάσιο. Συνεργατική Έρευνα στην Τάξη. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΟΣΕΓΙΑΝ ΟΝΟΜΑ: ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ. ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ : ΚΑΡΑΜΠΕΤ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΝΑΥΠΛΙΟΝ ΑΡΓΟΛΙ ΑΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ - ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΑ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ω ΕΚΑΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

δελτίο τύπου Ο λόγος στους συγγραφείς Masterclasses Λέσχη Ανάγνωσης Παρουσιάσεις βιβλίων καλλιτεχνική περίοδος 2011-2012

δελτίο τύπου Ο λόγος στους συγγραφείς Masterclasses Λέσχη Ανάγνωσης Παρουσιάσεις βιβλίων καλλιτεχνική περίοδος 2011-2012 Ο λόγος στους συγγραφείς Masterclasses Λέσχη Ανάγνωσης Παρουσιάσεις βιβλίων Το 104 Κέντρο Λόγου & Τέχνης των Εκδόσεων Καστανιώτη αφουγκράζεται την ανάγκη για επικοινωνία και δηµιουργεί έναν πυρήνα όπου

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Αριθ. Απόφασης 90-10/2015 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Σχετικά με την κατάργηση της σχολής τουριστικών επαγγελμάτων.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Αριθ. Απόφασης 90-10/2015 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Σχετικά με την κατάργηση της σχολής τουριστικών επαγγελμάτων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από τα πρακτικά της με αριθμό 10ης/7-5-2015, κατεπείγουσας συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου, λόγω των νέων δεδομένων που προκύπτουν από την

Διαβάστε περισσότερα

Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας

Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας Το πρόγραμμα του εργαστηρίου Βασίλης Βασιλειάδης: Εισαγωγή στη θεματική του εργαστηρίου Αλεξάνδρα Γερακίνη: «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει». Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων»

«Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων» Σχολείο: 52 ο ΓΕΛ Αθηνών Σχολικό έτος: 2013-2014 Τετράμηνο: Β Μάθημα: Ερευνητική Εργασία Τμήμα: Α 4 «Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων» Ομάδα Εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΜΕΛΕΤΗ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣ: Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ 58/2015

Διαβάστε περισσότερα

Εικαστικό Ημερολόγιό. μου! Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Εικαστικό Ημερολόγιό. μου! Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Το Εικαστικό Ημερολόγιό μου! Όνομα: Τάξη: Σχολείο: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Γεια σας φίλοι μου, Καλωσορίσατε στην παρέα μου, στην πολύχρωμη παρέα του Τέλη, της μασκότ της Cyta. Εύχομαι να περάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ»

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ» Σέρρες, 1 Μαρτίου 2014 «ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ» Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για το 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

περιηγήσεις στην Ελλάδα Μνημεία πόλεων στον Ελλαδικό χώρο! στην Ξάνθη! Στη σημερινή μας στήλη θα ασχοληθούμε με την Ιστορία και τα μνημεία της πόλης της Ξάνθης, η οποία σε πληθυσμό φθάνει σχεδόν τους 53.000

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία MAJA STOILKOVIC Φιλόλογος του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου ANNA RASLJIC Τελειόφοιτος της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Οι

Διαβάστε περισσότερα

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗΕΠΙΣΤΗΜΩΝΤΗΣΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΤΜΗΜΑΔΗΜΟΤΙΚΗΣΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV :. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΙΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Α.Μ.: 4918 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ: Z Μάθημα:Φυσική Τάξη:Ε'Μαθητές:19

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα