ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ"

Transcript

1 INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 4. No.1. (Spring 2013/1) ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ GASPAR BIRO (Περίληψη) Η θρησκευτική ηθική έχει αντιµετωπίσει µε τον δικό της τρόπο την πραγµατικότητα ότι οι άνθρωποι ζουν ταυτόχρονα σε διαφορετικές σφαίρες της ζωής [Lebensordnungen], εκ των οποίων η καθεµιά υπόκειται σε συγκεκριµένους νόµους, παρατήρησε ο Max Weber σε µια διάλεξή του το ηλαδή, άλλη ηθική νοείται στο κράτος ως την υψηλότερη συγκέντρωση πολιτικής και σε εκείνους που εκπροσωπούν το κράτος, και άλλοι κανόνες αφορούν στις διαπροσωπικές σχέσεις. Η βία που χρησιµοποιείται από το κράτος υπόκειται σε διαφορετικό νοµικό καθεστώς και ηθική κρίση από ότι αυτή που ασκείται από ένα άτοµο σ' ένα άλλο. Περί το τέλος του 17 ου αιώνα και το πρώτο µέρος του επόµενου, οι δύο έννοιες είχαν πολλά κοινά σηµεία, αν και ο πόλεµος συνέχισε να αποτελεί την ιδιαίτερη κατάσταση κατά την οποία ίσχυαν ειδικοί κανόνες. Στην Ευρώπη αναπτύχθηκε µια διεθνής γενική ηθική, η οποία καταστράφηκε τον 19 ο αιώνα από τον εθνικιστικό οικουµενισµό. Κάποια έθνη είχαν µια αποστολή, ενώ τα µικρότερα µπορούσαν µονάχα να αναλογιστούν τη µοίρα τους. Με τον νέο τεχνολογικό πολιτισµό του 21 ου αιώνα, βασισµένο στη γενετική, τη νανοτεχνολογία και τη ροµποτική (GNR), οι παλιοί κανόνες έχουν ολοένα και πιο περιορισµένη εφαρµογή. Σύµφωνα µε κάποιους, ο νέος κανόνας είναι ότι δεν υπάρχουν καθόλου κανόνες. Λέξεις-Κλειδιά: ηθική, κοινωνία της επιτήρησης, µηχανές πολεµιστές, ηλεκτρονικός πόλεµος, απεριόριστος πόλεµος. ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ Απεριόριστος Πόλεµος Μηχανές Πολεµιστές Κοινωνία της επιτήρησης Ο πόλεµος στον 21 ο αιώνα Τελευταίες παρατηρήσεις Από όταν οι οργανωµένες οµάδες άρχισαν να ασκούν βία µεταξύ τους για να επιλύσουν συγκρούσεις που δεν θα µπορούσαν να λυθούν µε άλλα µέσα, υπήρχαν κανόνες για τη διεξαγωγή του πολέµου και τον τρόπο µε τον οποίο χρησιµοποιείται η ένοπλη βία. Πολλοί από αυτούς εντοπίζονται στην Ιλιάδα, στο Μπαγκαβάτ Γκίτα και άλλα αρχαία κείµενα. Η πρώτη συστηµατική σύνοψη γίνεται στην Τέχνη του Πολέµου του Σουν Τζου, ένα κείµενο 2500 ετών που µελετάται παγκοσµίως µέχρι και τις µέρες µας. Η ηθική στις διεθνείς σχέσεις, δηλαδή στις σχέσεις µεταξύ κρατών, αφορούσε αρχικά κυρίως στους κανόνες πολέµου. Κυρίως, διότι ο θεσµός των αγγελιοφόρων και άλλα είδη επικοινωνίας µεταξύ των πολιτικών µονάδων είχαν επίσης δικές τους παραδόσεις, κάποιες εκ των οποίων είχαν ηθική διάσταση. «Ο πόλεµος, στην κλασική φόρµουλα του Carl von Clausewitz, είναι απλά η συνέχιση της πολιτικής µε άλλα * Συγγραφέας: Ο ρ. Gáspár Bíró είναι Καθηγητής ιεθνών Σχέσεων στο Institute of Political Sciences of the Faculty of Law, Eötvös Loránd University Budapest Ορισµένες από τις µελέτες του σ' αυτόν τον τοµέα έχουν δηµοσιευθεί,, µεταξύ άλλων, από τα Institut Universitaire de Hautes Études Internationales (Geneva, 1993), United Nations Association of the USA (New York, 1994), ICES Kandi, Sri Lanka (1997), La documentation Francaise (Paris, 1999), Central European University, Budapest (1999), Lit Verlag Münster-Hamburg-London (2000), και Brill Publishers (2013). Είναι µέλος της Συντακτικής Επιτροπής του International Journal on Minority and Group Rights (Εκδίδεται από την Kluwer Law International).

2 2 Bíró Gáspár Άνοιξη 2013 µέσα». (CLAUSEWITZ 1989, 605) Ο τρόπος σκέψης του έκανε µια σαφή διαφοροποίηση µεταξύ της κυβέρνησης, του στρατού και των πολιτών. Οι πόλεµοι της εποχής (ουσιαστικά του 18 ου αιώνα, διότι ως νοοτροπία ήταν άνθρωπος εκείνου του αιώνα), ήταν συνήθως περιορισµένοι σε έκταση και διάρκεια, οι στρατιώτες υπερβολικά δαπανηροί στην εκπαίδευση για να γίνουν απλά βορά των κανονιών, και υπήρχαν αρκετοί άλλοι παράγοντες που καθιστούσαν εύλογο τον ισχυρισµό του. Αλλά εν τέλει υπήρχε ένα διακρατικό σύστηµα, µια εµβρυακή διεθνής κοινωνία, και η συστηµατική επικοινωνία µεταξύ των µελών τους αποκαλούταν πολιτική. Υπό τέτοιες συνθήκες ο πόλεµος, σε συνδυασµό µε τη διπλωµατία, θεωρούταν ένας θεσµός σχέσεων µεταξύ των µοναρχών και των κρατών τους. (Wight 1995, 111) Ο πόλεµος ως θεσµός ξεκινά µε µια κήρυξη πολέµου, συνήθως ακολουθούµενη από σύγκρουση στο τέλος της οποίας τα µέρη αναγνωρίζουν ποιος είναι νικητής και ποιος ηττηµένος. Πρέπει να υπάρχει κοινός τόπος ως προς τι σηµαίνει η νίκη: για παράδειγµα παράδοση των όπλων, συνθηκολόγηση ή άλλους τρόπους και πράξεις που δείχνουν µια σαφή αποδοχή της ήττας. Όταν υπάρξει παράδοση, η βία πρέπει να πάψει. Οι στρατιώτες που σκότωσαν στρατιώτες δεν θα θεωρηθούν εγκληµατίες υπό το ποινικό δίκαιο, και οι θάνατοι δε θεωρούνται φόνοι. Οι πολίτες πρέπει να προστατευθούν και να αποφευχθούν αχρείαστες καταστροφές. Είναι προφανές ότι αυτοί οι κανόνες ξεπερνούν τα διδάγµατα της προσωπικής ηθικής, ιδιαίτερα την Έκτη εντολή «Ου φονεύσεις!» (Έξοδος 20:13). Το χριστιανικό δόγµα, από τον Άγιο Αυγουστίνο και µετά, είχε ενστερνιστεί κατά το τέλος του Μεσαίωνα ένα συνεκτικό corpus (κώδικα) πάνω στον πόλεµο και τη διεξαγωγή του, µε κύριο στοιχείο του τη θεωρία του δίκαιου πολέµου. Το jus in bello εξελίχθηκε στον 20 ο αιώνα σε αυτό που αποκαλούµε ανθρωπιστικό δίκαιο, ενώ από τη δεκαετία του '90 το ζήτηµα του jus ad bellum, το δικαίωµα χρήσης στρατιωτικής βίας σε άλλες συνθήκες εκτός της αυτοάµυνας είναι και πάλι στο προσκήνιο των συζητήσεων για την ηθική και τις διεθνείς σχέσεις. Σε αυτό το σύντοµο δοκίµιο προτείνω να θεωρήσουµε τον πόλεµο ως έναν θεσµό σχέσεων µεταξύ οργανωµένων πολιτικών µονάδων, το πρότυπο βάσει του οποίου θα µελετούνται όλες οι άλλες τρέχουσες ή µελλοντικές ένοπλες διαµάχες. Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι στην αµιγή του µορφή ο «θεσµός του πολέµου», µια συγκεκριµένη δραστηριότητα που κυριαρχείται από κανόνες που όντως τηρούνται, σπανίως έλαβε χώρα στην ανθρώπινη ιστορία. Όταν αναφερόµαστε σε διάφορες καταστάσεις, χωρίς προηγούµενο στη γνωστή ιστορία, που προέκυψαν την τελευταία δεκαετία από τις εξωπραγµατικές προόδους στην τεχνητή νοηµοσύνη, τη ροµποτική, τη νανοτεχνολογία και τη βιοτεχνολογία, αξίζει να φέρουµε στο µυαλό µας τις παρατηρήσεις του Max Weber στη διάλεξή του Politics as vocation. Ένας άνθρωπος µε κατάθλιψη στο χείλος του νευρικού κλονισµού, ένας πατριώτης και πολίτης µιας χώρας ηττηµένης και ταπεινωµένης, χωρίς να διαφαίνεται καµιά ελπίδα για το µέλλον, αναφώνησε το 1919: Πώς είναι δυνατόν µια δύναµη που θεωρείται ταυτοχρόνως πανίσχυρη και αγαθή να δηµιούργησε έναν τόσο παράλογο κόσµο αχρείαστων δεινών, ατιµώρητης αδικίας και αδιόρθωτης ανοησίας; Αυτή η δύναµη ή δεν είναι πανίσχυρη ή δεν είναι αγαθή, ή -µια τρίτη πιθανότητα- η ζωή κυβερνάται από τις εντελώς διαφορετικές αρχές της αποζηµίωσης και της ανταπόδοσης, αρχές που µπορούµε να ερµηνεύσουµε µεταφυσικά ή που πάντα θα διαφεύγουν των προσπαθειών µας για ερµηνεία. Αυτό το πρόβληµα, η εµπειρία του παραλογισµού του σύµπαντος, υπήρξε πάντα το εφαλτήριο σ' ολόκληρη την ιστορία της θρησκείας. Το ινδικό δόγµα του κάρµα, ο Περσικός δυαδισµός, το προπατορικό αµάρτηµα, η µοίρα και ο deus absconditus έχουν όλα προκύψει από αυτήν την εµπειρία. Οι πρώτοι Χριστιανοί καταλάβαιναν και αυτοί ότι ο κόσµος κυριαρχούταν από δαίµονες και ότι όποιος εµπλέκεται µε την πολιτική, δηλαδή µε την ισχύ και τη βία ως µέσο, έχει κάνει συµφωνία µε σατανικές δυνάµεις. Είναι λογικό πως αναφορικά µε τις πράξεις ενός ατόµου, δεν ισχύει ότι µόνο καλό βγαίνει από το καλό και µόνο κακό από το κακό, αλλά εντούτοις συµβαίνει πολύ συχνά το αντίθετο. Όποιος δεν το συνειδητοποιεί αυτό είναι στην πραγµατικότητα ακόµα παιδί ως προς τα πολιτικά ζητήµατα. (WEBER 2004, 86 - Μετάφραση από ΑΝ) Στο δεύτερο µισό του προηγούµενου αιώνα η ηθική είχε επεκταθεί πολύ µακριά από τους νόµους του πολέµου, δυσκολεύοντας καθηµερινά τους σχεδιαστές της πολιτικής σε κάθε βαθµίδα, τους δηµοσιογράφους και τους απλούς πολίτες, είτε σε επίπεδο έθνους-κράτους, είτε διεθνώς. Ας µην έχουµε αυταπάτες: η διεθνής πολιτική δεν έχει γίνει πιο ηθική από ό,τι στο παρελθόν. Είναι η αυξανόµενη ισχύς των ηθικών αποφάσεων στην πολιτική και η ελκυστικότητά τους για τους πολίτες που έχουν ολοένα και µεγαλύτερο αντίκτυπο. Ας αναφέρουµε κάποιους τοµείς: η ηθική στη διαµόρφωση της εξωτερικής πολιτικής (δηλαδή την αξίωση για δηµοσιότητα και δηµοκρατικό έλεγχο), τα ανθρώπινα

3 International Relations Quarterly 3 δικαιώµατα, η ευθύνη να προστατευθούν οι αδύναµοι µε χρήση βίας (ονοµάζεται επίσης ανθρωπιστική επέµβαση), η ηθική των διεθνών οικονοµικών κυρώσεων εναντίον κρατών (πλήττοντας τους αθώους πολίτες, αλλά όχι τους ηγέτες, των οποίων η πολιτική προκάλεσε τις κυρώσεις). Η αναζήτηση για τη δηµοκρατία και την αυτοδιάθεση στην αρχή του 21 ου αιώνα έφερε στην επιφάνεια πλήθος ερωτηµάτων και προβληµάτων, γνωστά για πολύ καιρό, αλλά προφανώς ανυπέρβλητα σ' ένα περιβάλλον όπου υπερβολικά πολλοί δρώντες έχουν συµφέρον, ή θέλουν να παρέµβουν στη διαδικασία. Παρακάτω θα αναφερθώ µόνο σε µερικά από τα πιο πρόσφατα ερωτήµατα, συζητήσεις στα ΜΜΕ και στους ακαδηµαϊκούς κύκλους, µη-κυβερνητικούς οργανισµούς και στις κυβερνήσεις, που έχουν άµεσο ενδιαφέρον για όλους µας. Απεριόριστος πόλεµος Ο πόλεµος στον 21 ο αιώνα συνεχίζει να αποτελεί ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό της ανθρωπότητας. «Η διάκριση µεταξύ πολέµου και ειρήνης είναι το θεµέλιο της πολιτισµένης ζωής», όπως το συνόψισε ο Martin Wight. (Wight 1995, 141) Αυτή η δήλωση ισχύει ακόµα; Τεχνικές και οπλισµός που ανήκουν σε πέντε γενιές πολέµου χρησιµοποιούνται και ταυτόχρονα γίνονται αντικείµενα κατάχρησης από κυβερνήσεις, µη κρατικούς δρώντες, το οργανωµένο έγκληµα, τους πολεµάρχους κάθε είδους, ή από οργισµένους πολίτες, ακτιβιστές χάκερς ή τους επαγγελµατίες επαναστάτες της εποχής. ύο Κινέζοι αξιωµατικοί δηµοσίευσαν το 1999 ένα βιβλίο µε τίτλο «Unrestricted Warfare», τονίζοντας, µεταξύ άλλων, ότι «Αν αυτός ο όρος εδραιωθεί, ο πόλεµος τέτοιου τύπου θα σηµαίνει ότι όλα τα µέσα είναι σε ετοιµότητα, οι πληροφορίες πανταχού παρούσες και το πεδίο µάχης απεριόριστο». Ο κανόνας είναι ότι δεν υπάρχουν κανόνες. Οι συγγραφείς έγραψαν ακόµα: Εφόσον αναγνωρίσουµε ότι οι νέες αρχές του πολέµου δεν είναι πλέον «να χρησιµοποιούµε ένοπλη βία για να κάνουµε τον εχθρό να υποταχθεί στη θέλησή µας», αλλά είναι «να χρησιµοποιούµε κάθε µέσο, ένοπλη και άοπλη βία, στρατιωτική ή µη και θανάσιµα και µη µέσα για να κάνουµε τον εχθρό να δεχτεί τα συµφέροντά µας». (Qiao Liang and Wang Xiangsui Μετάφραση από ΑΝ) i Με άλλα λόγια, αυτός είναι όχι µόνο απεριόριστος, αλλά επίσης ακήρυχτος και αέναος πόλεµος. Όταν αυτές οι σκέψεις εκφράστηκαν στο χαρτί, οι δυνατότητες για νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοηµοσύνη και η νανο- και βιοτεχνολογία ήταν µονάχα σκέψη, ενώ αυτό που έχουµε σήµερα στις τεχνολογίες πληροφοριών (IT) θεωρούταν ότι θα πραγµατοποιούταν σε µεταγενέστερο στάδιο. Πόλεµος πληροφοριών σήµαινε κυρίως τη συλλογή τακτικών πληροφοριών, διασφαλίζοντας την ακρίβειά τους, χειρισµό του εχθρού και των πολιτών γενικότερα µε διάφορα επικοινωνιακά µέσα, και όλες τις άλλες µορφές διαχείρισης τακτικών και στρατηγικών πληροφοριών και επικοινωνιών σε ενισχυµένο επίπεδο συγκριτικά µε τις προηγούµενες δεκαετίες. Το διαδίκτυο δεν ήταν τόσο ανεπτυγµένο όσο σήµερα. Η σχολή σκέψης που προωθούσε την ιδέα πως οι ένοπλες συγκρούσεις µικρής έντασης ή οι πλήρεις εξεγέρσεις ή ο Πόλεµος Τέταρτης Γενιάς (4GW), ή «πόλεµος δικτύων» (όρος του John Arquilla) θα κυριαρχήσουν είχε πολλούς οπαδούς. Οι Κινέζοι συγγραφείς δεν µίλησαν για κάτι ανήκουστο. Είναι γνωστό ότι ο Σουν Τζου ήταν υποχρεωτικό ανάγνωσµα όχι µόνο στον στρατό αλλά και σε πολλές οικονοµικές σχολές, βάσει της ιδέας ότι η παγκόσµια οικονοµία και το διεθνές εµπόριο, συµπεριλαµβανοµένης και της χρηµατοοικονοµίας, είναι ένα πεδίο µάχης όπου είναι ζωτικής σηµασίας η στρατηγική σκέψη, και τα µη θανάσιµα µέσα είναι εξίσου σηµαντικά µε τη βία. Η έκφραση να κάνουµε κάποιον να υποταχθεί «στα συµφέροντά µας», αντί για τη θέλησή µας, όπως λέει ο Clausewitz, έχει συγκεκριµένη σηµασία και µήνυµα. Ποια φιλόδοξη υποψήφια υπερδύναµη δεν θα ονειρευόταν το πιο σηµαντικό και πιο πολυσυζητηµένο απόφθεγµα του Sun-tzu: Γενικά στον πόλεµο η καλύτερη πολιτική είναι να καταλάβεις τη χώρα του αντιπάλου άθικτη. Το να την καταστρέψεις είναι κατώτερο. Το να αιχµαλωτίσεις τον στρατό του εχθρού είναι καλύτερο από το να τον εξοντώσεις. (...) ιότι να κερδίσεις εκατό νίκες σε εκατό µάχες δεν είναι ένδειξη κορυφαίων στρατιωτικών ικανοτήτων. Το αποκορύφωµα της στρατιωτικής δεξιοτεχνίας είναι να υποτάξεις τον εχθρό χωρίς µάχη. (Sun-Tzu 1974, 177) Για να επιτύχουµε αυτόν τον βαθµό δεξιοτεχνίας απαιτούνται µια απόλυτη στρατηγική και τα κατάλληλα εργαλεία, µέσα στο milieu όπως ορίζεται από τους Κινέζους αξιωµατούχους, τα οποία µόλις αποκαλυφθούν και εφαρµοστούν οδηγούν τους πάντες στην υποταγή µε την ύπαρξή τους και µόνο. Προς το παρόν µόνο ένα κράτος έφτασε κοντά σ' ένα τέτοιο καθεστώς σχέσεων, και αυτό δεν είναι η Κίνα.

4 4 Bíró Gáspár Άνοιξη 2013 Μηχανές Πολεµιστές Στην τεχνολογική πρόοδο κυρίως πρωτοστατούν οι στρατιωτικές τεχνολογίες. Οι πιο εντυπωσιακές εξελίξεις, που είναι πέρα από κάθε φαντασία και προκαλούν ενθουσιασµό παντού λαµβάνουν χώρα σ' αυτό το πεδίο. ιόλου παράξενη η δηµοσιότητα που έχουν τέτοιες τεχνολογίες, ενώ κάποιες φορές γίνονται τεράστιες υπερβολές. Σε άλλες περιπτώσεις κάποιες εκφάνσεις υποτιµούνται ή θεωρούνται τόσο αόριστες ώστε δεν γίνονται αποδέκτες της προσοχής που τους αξίζει. Αναµφισβήτητα, ένα από τα πιο καυτά νέα θέµατα σήµερα είναι η ηθική της χρήσης σε εχθροπραξίες ή στη διάρκεια εσωτερικής πολιτικής καταπίεσης, ή ακόµα και σε απλές εκτελέσεις, αυτόνοµων φονικών µηχανών. Αυτές οι συσκευές και άλλες παρόµοιες για κυρίως στρατιωτική χρήση γίνονται ολοένα και µικρότερες: η σµίκρυνση είναι και εδώ η κυρίαρχη τάση. ii εν υπάρχει κάποιο προηγούµενο για να αναφερθούµε. Τα Μη Επανδρωµένα Αεροσκάφη (UAV), ή τα αυτόµατα συστήµατα απόκρισης σε εισερχόµενες επιθέσεις ελέγχονται σε διαφόρους βαθµούς από ανθρώπους που αποφασίζουν τους στόχους και πώς να τους αντιµετωπίσουν: παρακολούθηση, έλεγχος ή πλήγµα και εξολόθρευση. Αλλά ακόµα και σ' αυτήν την περίπτωση δεν υπάρχουν αποδεκτοί κανόνες ή κριτήρια που καθορίζουν τη χρήση τους, ειδικά στις περιπτώσεις καταστολής του εχθρού. Προς το παρόν δεν υπάρχουν αναπτυγµένα αυτόνοµα ροµπότ µάχης, αλλά η τεχνολογία υπάρχει, έχει δοκιµαστεί µέσα σε κάποια όρια, και είµαστε σίγουροι ότι η τεχνολογική πρόοδος θα είναι ταχεία - αυτό που άνηκε στην επιστηµονική φαντασία θα γίνει πραγµατικότητα µέσα σε µια δεκαετία, σύµφωνα µε κάποιες εκτιµήσεις. Όλο και περισσότερα κράτη χρησιµοποιούν UAV και υπάρχουν σχέδια για µη στρατιωτική χρήση, 24ωρη παρακολούθηση περιοχών και κινήσεων, και ποιος ξέρει τι άλλο. Όσο πιο εκτεταµένη η ζήτηση για κάτι τέτοιο, τόσο πιο φθηνό θα είναι το υλικό. Το ίδιο ισχύει και για τις µηχανές εξόντωσης, που πιθανώς θα κυµαίνονται από µεγέθους εντόµου σε ροµπότ τύπου Εξολοθρευτή. Οι χώρες µε χαµηλό στρατιωτικό προϋπολογισµό, καθώς επίσης και οι µη κρατικοί δρώντες θα κάνουν τα πάντα για να αποκτήσουν µερικές από αυτές, τις λιγότερο εκλεπτυσµένες, αλλά όµως και τις πιο φονικές. Μια πρόσφατη έκθεση της Human Rights Watch (HRW) συνοψίζει τα κύρια επιχειρήµατα του διεθνούς δικαίου έναντι στη χρήση ροµπότ εξόντωσης. Αναφέρει ως ζήτηµα αρχής ότι: Τα ανθρώπινα ροµπότ µε απόλυτη αυτονοµία θα ήταν ανίκανα να συµµορφωθούν µε τα πρότυπα του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Οι κανόνες της διάκρισης, της αναλογικότητας και της στρατιωτικής αναγκαιότητας είναι ιδιαίτερα σηµαντικά εργαλεία για την προστασία των αµάχων από τις συνέπειες του πολέµου, και τα πλήρως αυτόνοµα όπλα δεν θα µπορούσαν να ακολουθήσουν αυτούς τους κανόνες. Αναφορικά µε την ηθική: «Τα ροµπότ δεν θα περιορίζονταν από το ανθρώπινο συναίσθηµα και τη συµπόνια, που µπορούν να αποτελέσουν σηµαντικό εργαλείο ελέγχου της εξόντωσης αµάχων». Οι συγγραφείς της έκθεσης, η Human Rights Watch και η International Human Rights Clinic (IHRC) του Harvard Law School πιστεύουν ότι: Τόσο επαναστατικά όπλα δεν θα ήταν συνεπή µε το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και θα διόγκωναν τον κίνδυνο θανάτου ή τραυµατισµού των πολιτών στη διάρκεια ένοπλης σύγκρουσης. Χρειάζεται µια προληπτική απαγόρευση στην ανάπτυξη και τη χρήση τους ώστε η τεχνολογία να συνάδει µε το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και να διατηρήσει άλλους ελέγχους ως προς την εξόντωση. Η έκθεση αναφέρει το Άρθρο 36 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου στις Συµβάσεις της Γενεύης της 12 ης Αυγούστου 1949, για την προστασία των θυµάτων διεθνών ενόπλων συγκρούσεων (Πρωτόκολλο I), 8 Ιουνίου 1977, που αναφέρει ότι στην περίπτωση: ανάπτυξης, απόκτησης ή υιοθέτησης ενός νέου όπλου, µέσου ή πολεµικής µεθόδου, ένα Υψηλό Συµβαλλόµενο Μέρος υποχρεούται να καθορίσει κατά πόσο η χρήση του θα απαγορευόταν, σε ορισµένες ή όλες τις περιστάσεις, από αυτό το Πρωτόκολλο ή από οποιονδήποτε άλλο κανόνα διεθνούς δικαίου που αφορά στο Υψηλό Συµβαλλόµενο Μέρος. iii Άλλο πράγµα είναι η αντιµετώπιση ολόκληρου του κόσµου ως πεδίο µάχης και η αξίωση ότι δεν υπάρχουν κανόνες, µεταξύ αυτών και ηθικοί, και άλλο η επιδίωξη ή η υπεράσπιση υπαρχόντων προνοµίων σ' έναν κόσµο όπου όλοι οι σηµαντικοί δρώντες διαθέτουν κάποια µέσα ανταπόκρισης σε προκλήσεις, άσχετα από τη φύση και το νοµικό καθεστώς ή την ηθική αποδοχή αυτών των µέσων. Η ασυµµετρία σε

5 International Relations Quarterly 5 αυτήν την περίπτωση σηµαίνει µόνο ότι ορισµένα πολεµικά εργαλεία είναι πιο φονικά από άλλα, αναφορικά µε τις δυνατότητες καταστροφής τους στον χώρο και στο εύρος των στόχων. Ισχύει ωστόσο ένας κανόνας ακόµα και σε τέτοιο περιβάλλον. Είναι γνωστό από τα αρχαία χρόνια και λαµβάνεται πάντοτε υπόψη από τους σχεδιαστές της στρατιωτικής στρατηγικής: ο νόµος των ακούσιων συνεπειών, ή anaya, κατά τον Kautilya, ή γιατί όχι, η πονηριά της λογικής. iv Ο Martin van Creveld στο βιβλίο του Technology and War τόνισε ότι ενώ η τεχνολογία χαρακτηρίζεται από γραµµική αιτιότητα (επαναληπτικότητα, ειδικότητα, ενσωµάτωση, βεβαιότητα και αποτελεσµατικότητα) η λογική του πολέµου είναι διαφορετική. Έκανε τις ακόλουθες παρατηρήσεις πριν τριάντα χρόνια, αλλά η ισχύς τους έχει κατά βάση διατηρηθεί: Οπότε η λογική που διέπει τον πόλεµο δεν είναι γραµµική αλλά παράδοξη. Η ίδια πράξη δεν θα οδηγήσει πάντα στο ίδιο αποτέλεσµα. Το αντίστροφο βρίσκεται, πράγµατι, πιο κοντά στην αλήθεια. εδοµένου ενός αντιπάλου που είναι ικανός να διδαχθεί, υπάρχει ο πολύ πραγµατικός κίνδυνος ότι µια πράξη δεν θα πετύχει δύο φορές επειδή πέτυχε την πρώτη φορά. (van Creveld 1989, Μετάφραση από ΑΝ) Στην περίπτωση µερικών από τις τελευταίες τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς η αιτιότητα ίσως να µην λειτουργήσει απαραίτητα όπως πρέπει. Οι ιοί, είτε βιολογικοί είτε ηλεκτρονικοί, µπορούν να µεταλλαχθούν αφού απελευθερωθούν στο περιβάλλον, ή να προκαλέσουν, παρά τις όποιες προφυλάξεις, τα λεγόµενα «φίλια πυρά». Η κατάσταση µπορεί να είναι πολύ χειρότερη στις νανοτεχνολογίες και τη γενετική. Ήταν το έτος 2000 που ο Bill Joy, τότε Επικεφαλής Επιστήµονας της Sun Microsystems, έγραψε ένα εκτεταµένο άρθρο για αυτά τα ζητήµατα. Προειδοποίησε, µεταξύ άλλων, ότι: Οι τεχνολογίες του 21 ου αιώνα - η γενετική, η νανοτεχνολογία και η ροµποτική (GNR) - είναι τόσο ισχυρές ώστε µπορούν να δηµιουργήσουν εντελώς νέες κατηγορίες ατυχηµάτων και καταχρήσεων. Για πρώτη φορά, ο µεγαλύτερος κίνδυνος είναι ότι αυτά τα ατυχήµατα και οι καταχρήσεις βρίσκονται εντός του πεδίου δράσης ατόµων ή µικρών οµάδων. εν θα χρειαστούν µεγάλες εγκαταστάσεις ή σπάνια υλικά. Η γνώση από µόνη της θα επιτρέψει τη χρήση τους. (Joy 2000, 4 - Μετάφραση από ΑΝ) Το πρόβληµα συνεπώς επιδεινώνεται από το γεγονός ότι τα έθνη-κράτη δεν έχουν τον πλήρη έλεγχο των ενεργειών και των υποκειµένων τους σε αυτόν τον τοµέα. Οι στρατιωτικές και πολιτικές εφαρµογές επίσης περιπλέκονται και γίνονται εναλλάξιµες. Η γενετική µηχανική είναι εύκολα προσιτή σε άτοµα και µικρές οµάδες: νέοι ιοί και βακτήρια, ενώ µπορούν να απελευθερωθούν ανά πάσα στιγµή νέα είδη φυτών και ζώων, και εδώ ο κίνδυνος των ανεπιθύµητων συνεπειών είναι ακόµα πιο αισθητός: δεν µπορούµε καν να φανταστούµε στις περισσότερες περιπτώσεις τι είδους αποτελέσµατα θα προκύψουν. Αναφορικά µε τη νανοτεχνολογία, γράφει ο Joy, αυτή «έχει σαφείς στρατιωτικές και τροµοκρατικές χρήσεις». Η ιδιαίτερη δύναµή της, όπως στην περίπτωση των γενετικών σχεδίων, είναι η αυτο-αντιγραφή. Τα τροµακτικά όπλα του 20 ου αιώνα σχεδιάστηκαν και αναπτύχθηκαν σε µεγάλα, δυσπρόσιτα εργαστήρια, στο πλαίσιο κάποιου λογικού ελέγχου και ηθικών περιορισµών. Αυτό δεν ισχύει και για τις νέες τεχνολογίες GNR: Στον αντίποδα, σύµφωνα µε τον Joy, οι τεχνολογίες GNR του 21 ου αιώνα έχουν σαφείς εµπορικές χρήσεις και αναπτύσσονται σχεδόν αποκλειστικά από ανώνυµες εταιρίες. Σε αυτήν την εποχή του θριάµβου της εµπορικότητας, η τεχνολογία - µε την επιστήµη στην υπηρεσία της - παραδίδει µια σειρά από σχεδόν µαγικές εφευρέσεις που είναι οι πιο απίστευτες ως σήµερα. (...) Αυτή είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του πλανήτη µας που το οποιοδήποτε είδος, µε δικές του ηθεληµένες πράξεις, έχει καταστεί κίνδυνος για τον εαυτό του - όπως επίσης και σε τεράστιο αριθµό άλλων, προειδοποιεί. (Joy 2000, 10) Η σκέψη µας γυρνάει αναπόφευκτα στους δαίµονες και τις σατανικές δυνάµεις του Max Weber. Υπάρχει ένα µοναδικό στοιχείο εδώ που ίσως αφήνει χώρο για λίγη αισιοδοξία, που κάποια στιγµή µπορεί να έχει σηµασία από ηθική άποψη: η ισότητα της απειλής. Πιο συγκεκριµένα η ίση έκθεση: κανείς δεν είναι άτρωτος, άθικτος ή σίγουρα εκτός της επικίνδυνης ζώνης. Οι τελευταίες ειδήσεις στις εξελίξεις του ηλεκτρονικού πολέµου έχουν δείξει ότι κανένας µπορεί προς το παρόν να ισχυριστεί ότι είναι πλήρως προστατευµένος από τη µη εξουσιοδοτηµένη εισβολή (κατασκοπεία), διασπαστική ή καταστροφική επίθεση. Τα θύµατα ηλεκτρονικών επιθέσεων προτιµούν τις περισσότερες φορές να σιωπούν, ενώ οι θύτες προφανώς δεν φανερώνονται. Η ίση κατανοµή απειλής δεν αναγνωρίζεται ακόµα πλήρως: πάντα υπάρχουν κάποιοι που πιστεύουν ότι µπορούν να δηµιουργήσουν την τέλεια

6 6 Bíró Gáspár Άνοιξη 2013 προστασία και να γίνουν άτρωτοι στις επιθέσεις. Όσο διατηρείται αυτή η αυταπάτη, δεν θα υπάρξει πρόοδος στη ρύθµιση αυτού του τοµέα. Επιπλέον, υπάρχουν σκέψεις πρόληψης ή ανταπόδοσης σε µια αντιληπτή ηλεκτρονική απειλή - ακόµα και χωρίς 100% στέρεες αποδείξεις για την προέλευσή της - µε ωµή στρατιωτική ισχύ. Κοινωνία της επιτήρησης Ακόµα και οι πιο αδίστακτοι αναγνωρίζουν τη γνησιότητα και σιωπηρά τον ηθικά ορθό χαρακτήρα της αυτοάµυνας. Η φιλοσοφία αυτής - εκλαϊκευµένα ισχύει και σε αµυντικές στρατιωτικές συµµαχίες - είναι ότι «είµαστε έτοιµοι να σκοτώσουµε ή να καταστρέψουµε οποιονδήποτε θα εναντιωνόταν στη ζωή µας, την ελευθερία µας και ενίοτε την ιδιοκτησία µας». Τα προβλήµατα ξεκινούν όταν πρέπει να κριθούν µεµονωµένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα οι προληπτικές κινήσεις σε περίπτωση υποτιθέµενης επικείµενης απειλής, η φύση της απάντησης, τα µέσα που θα χρησιµοποιηθούν κ.τ.λ. εδοµένου ενός µεγάλου αριθµού πολύ πραγµατικών απειλών της εποχής, σε βαθµό που ο καθένας µας µπορεί να είναι θύµα οπουδήποτε στον κόσµο, µια απάντηση µπορεί να είναι η κοινωνία της επιτήρησης, ως µέσο ατοµικής και συλλογικής αυτοάµυνας. Προς το τέλος του 20 ου αιώνα οι µέθοδοι και τα µέσα παρακολούθησης της ιδιωτικής ζωής ή συγκεκριµένων δηµοσίων δράσεων ατόµων έχουν εξελιχθεί µε τρόπο τέτοιο που οι ηγέτες ολοκληρωτικών κρατών της παλιάς σχολής θα µπορούσαν µόνο να ονειρευτούν. Επιπρόσθετα, τα τελευταία 20 χρόνια ακόµα και οι µη ειδικοί έµαθαν ότι χρησιµοποιώντας ένα τηλέφωνο, µια πιστωτική κάρτα ή ορισµένες ηλεκτρονικές συσκευές είναι εκτεθειµένοι σε παρακολούθηση µέρους της ζωής τους. Συνεπώς, λέει το επιχείρηµα, µε τίµηµα περαιτέρω θυσίες µιας όπως και να 'χει εξασθενηµένης ιδιωτικής ζωής, τουλάχιστον ο άνθρωποι απολαµβάνουν µια σχετική ασφάλεια. Φαίνεται καλή ευκαιρία, εφόσον υπάρχουν και λειτουργούν ορισµένοι ελεγκτικοί µηχανισµοί και νοµικές εγγυήσεις για το ποιος µπορεί να παρακολουθεί ποιον, πώς, και για ποιον σκοπό. Το δίληµµα ακόµη και σ' ένα πλαίσιο πολλαπλών εγγυήσεων είναι το ίδιο µε των φονικών µηχανών. Οι υπολογιστές διαχειρίζονται µε ταχύτητα, ακρίβεια και αποτελεσµατικότητα τεράστιες ποσότητες πληροφοριών, έτσι όπως δεν µπορεί κανένας άνθρωπος, ολοένα και πιο ανεξάρτητα. Αλλά δεν µπορείς να διαπληκτιστείτε µε το λογισµικό αν, για παράδειγµα, συµβεί κάπου ένα απλό τυπογραφικό λάθος, ή ακόµα χειρότερα η ταυτότητά σας κλαπεί και χρησιµοποιηθεί παράνοµα από άλλους, και όλα αυτά θα µπορούσαν να έχουν ισόβιες συνέπειες για εσάς. Τίποτα δεν µπορεί να σβηστεί οριστικά αφού εισαχθεί στο σύστηµα, εκτός και αν επέλθει κατάρρευση ολόκληρου του συστήµατος. Για αγνώστους λόγους µπορείς να µπεις στη µαύρη λίστα και να µην το ξέρεις καν, µέχρι να σου συµβεί κάτι εξευτελιστικό. Η πρόληψη είναι καταρχήν ηθικά αποδεκτή, αλλά πώς µπορεί κάποιος να θέσει το όριο πέραν του οποίου το ζήτηµα της προστασίας πέφτει θύµα του ίδιου του συστήµατος που υπάρχει για να προλαµβάνει τα πολλά απειλητικά δεινά; Η εµπειρία δείχνει ότι όσο πιο ριζική είναι η θεραπεία, τόσο πιο απρόβλεπτες είναι οι συνέπειες. Τα παραδείγµατα είναι άπειρα από την προφυλακτική χρήση αντιβιοτικών στην ένοπλη επέµβαση για να «σώσουµε κόσµο και να φέρουµε την ελευθερία». Το γενικό (ηθικό) δίληµµα της πρόληψης, όπως γίνεται αντιληπτό µετά την 11 η Σεπτεµβρίου 2001, διατυπώνεται µε τον εξής τρόπο από τον Alan M. Dershowitz, συγγραφέα ενός από τα πιο ολοκληρωµένα βιβλία επί του θέµατος: Η µεταστροφή από την απάντηση σε πεπερασµένα γεγονότα στην πρόληψη µελλοντικών δεινών συνιστά µια από τις σηµαντικότερες αλλά απαρατήρητες τάσεις στον σηµερινό κόσµο. Αµφισβητεί την παραδοσιακή µας εξάρτηση σ' ένα µοντέλο ανθρώπινης συµπεριφοράς που προϋποθέτει ένα άτοµο ορθολογικό και ικανό να αποθαρρυνθεί από µια απειλή τιµωρίας. (Dershowitz 2006, 7 - Μετάφραση από ΑΝ) Ο Πόλεµος στον 21 ο αιώνα Μπορεί ο κόσµος να φτάσει στο µέλλον σε σηµείο τέτοιο που ο πόλεµος θα ξαναγυρίσει στη λογική της µονοµαχίας του 18ου αιώνα, ενός θεσµού στον οποίο κυριαρχούν όχι µόνο κανόνες αλλά επίσης κάποιος βαθµός δικαιοσύνης; Παραφράζοντας τον Raymond Aron, αφού η ειρήνη είναι αδύνατη, και ο πόλεµος δεν είναι µόνο αναπόφευκτος, αλλά και αέναος και επίσης ενίοτε αόρατος, η αισιόδοξη απάντηση είναι: ίσως, όµως πρώτα πρέπει να συµβούν πολλά γεγονότα, πολλά εκ των οποίων οδυνηρά και επονείδιστα. Η διάδοση των όπλων µαζικής καταστροφής στον 20 ο αιώνα, ιδιαίτερα της ατοµικής βόµβας, έχει καταστήσει τον πόλεµο µεταξύ πυρηνικών δυνάµεων αδιανόητο, αλλά χρειάστηκαν σχεδόν είκοσι χρόνια

7 International Relations Quarterly 7 για να επιτευχθεί συναίνεση για το ότι τα όπλα αυτά είναι στρατηγικά (δηλ. δεν χρησιµοποιούνται στον πόλεµο), και αποτελούν την έσχατη λύση. Αρκετοί ειδικοί δεν θα απέρριπταν την πιθανότητα στον 21 ο αιώνα πολέµου µεταξύ µεγάλων δυνάµεων, µε τη θάλασσα ως κεντρικό πεδίο επιχειρήσεων. v Πέραν κάποιων περιπτώσεων, κανένας δεν τόλµησε µέχρι τώρα - για βάσιµους λόγους - να χρησιµοποιήσει σε µεγάλη κλίµακα βιολογικά ή χηµικά όπλα: εδώ ισχύει εµφανώς ο νόµος των απρόβλεπτων συνεπειών. Η εποχή της ατοµικής ενέργειας βρισκόταν υπό την αιγίδα της αµοιβαίας εξασφαλισµένης αποτροπής (MAD), µιας φόρµουλας για την ίση έκθεση στην πολύ αληθινή απειλή της ίσης εκµηδένισης. εν είναι βέβαιο ότι αυτή η κατάσταση θα συνεχιστεί για πολύ καιρό ακόµα. εδοµένου του αυξανόµενου αριθµού πυρηνικών κρατών, το ηθικό βάρος µιας τεραστίου κλίµακας καταστροφής αµβλύνεται ανησυχητικά. Κάποια µέλη του ΝΑΤΟ δεν απέρριψαν στη διάρκεια του πολέµου στο Ιράκ τη χρήση µικρότερων συσκευών µαζικής καταστροφής στο πεδίο της µάχης, αν ο εχθρός κινούταν πρώτος µε τέτοια µέσα εναντίον των στρατευµάτων. εν είναι η κατάλληλη περίσταση για να εικάσουµε πώς θα διεξάγονται οι πόλεµοι του µέλλοντος. Αυτό που προκύπτει από την κατάσταση όπως έχει σήµερα είναι ότι όλες οι γενιές πολέµου, από την «σφεντόνα και την πέτρα» vi σε διασπαστικές και/ή καταστροφικές επιχειρήσεις µέσω του ψηφιακού χώρου κινούνται παράλληλα. Η βασική διάκριση που έκανε πρωτύτερα δυνατή την οποιαδήποτε συζήτηση πάνω στους κανόνες του πολέµου και την ηθική της µάχης ήταν µεταξύ πολεµιστών και αµάχων. Παρά την ύπαρξη και ενίοτε τη χρήση όπλων µαζικής καταστροφής στον 20 ο αιώνα, η ηθική στάση ήταν σαφής και καθιστούσε δυνατή τουλάχιστον post festum την απονοµή δικαιοσύνης, µαζί µε ποινικές καταδίκες, ως προς τι είχαν κάνει οι µετέχοντες, µε την ανάλογη απονοµή συλλογικών και ατοµικών ηθικών ευθυνών. Ακόµα και οι εξεγέρσεις και οι καταστολές εξεγέρσεων έχουν τη δική τους ηθική, αφού οι στόχοι και των δύο πλευρών είναι η αµοιβαία καταστροφή της πολιτικής θέλησης να συνεχίσουν, κάτι που χρειάζεται την υποστήριξη τουλάχιστον κάποιων τµηµάτων των ενδιαφερόµενων πληθυσµών. Τα κυρίαρχα κράτη της ύσης στις νέες στρατιωτικές τεχνολογίες βρίσκονται υπό ισχυρή πίεση της κοινής γνώµης προκειµένου να περιορίσουν τον αριθµό των απωλειών της πλευράς τους και να αποφεύγουν όσο το δυνατόν τις «παράπλευρες απώλειες», δηλαδή τα αθώα θύµατα µεταξύ των αµάχων. Οι οδηγίες καταστολής εξέγερσης που δίνονται στον στρατό των ΗΠΑ φαίνεται να προτάσσουν τα µη θανάσιµα µέσα για να καταπολεµηθεί µια εξέγερση, αν και η εφαρµογή αυτής της αρχής στην πράξη απεδείχθη πολύ δυσκολότερη από όσο αναµενόταν, και έτσι είχαµε τη δραµατική αύξηση της χρήσης UAV για στοχευµένα χτυπήµατα τα τελευταία τέσσερα χρόνια. vii Είναι πολύ νωρίς για να κρίνουµε αν θα υπάρχουν κανόνες στους ηλεκτρονικούς πολέµους - είναι ευρέως αποδεκτό πλέον ότι ορισµένες επιχειρήσεις που έχουν λάβει χώρα εναντίον συγκεκριµένων στόχων στο περιβάλλον αυτό αναλογούν σε πράξεις πολέµου. Όπως είδαµε, σύµφωνα µε τους Κινέζους συγγραφείς που αναφέρθηκαν ο κανόνας είναι ότι δεν υπάρχουν κανόνες. Ωστόσο, η αλληλεπίδραση δεν µπορεί να αποκλειστεί από αυτόν τον τοµέα. Η παρατήρηση του Martin van Creveld για την αλληλεπίδραση στη στρατηγική γενικότερα συνεχίζει να είναι συναφής: Πάνω απ' όλα, έγραψε το 1991, οι νευραλγικές αρχές της στρατηγικής θα συνεχίσουν να καθορίζονται από τον αµοιβαίο, διαδραστικό χαρακτήρα της, δηλαδή το γεγονός ότι ο πόλεµος είναι ένας βίαιος αγώνας µεταξύ δυο αντιπάλων, οι οποίοι λειτουργούν ανεξάρτητα και είναι ως έναν βαθµό ελεύθεροι να δράσουν όπως νοµίζουν. (van Creveld, 1991, Μετάφραση από ΑΝ) Μια πιθανή επιλογή των εµπλεκοµένων, και τα ιστορικά παραδείγµατα είναι άφθονα, είναι να µιµηθούν τον εχθρό, ο οποίος πρώτος χρησιµοποίησε ένα συγκεκριµένο µέσο, είτε αυτό είναι όπλο είτε τακτική. Τον Μάρτιο του 2013 έλαβαν χώρα δύο µείζονες εξελίξεις στον τοµέα του ηλεκτρονικού πολέµου. Η ιοίκηση Κυβερνοχώρου των ΗΠΑ ανακοίνωσε τη 12 η Μαρτίου τη δηµιουργία επιθετικών οµάδων. Κάποιοι παρατηρητές σάστισαν από την ανακοίνωση viii, αλλά η πρόταση, σε συνδυασµό µε άλλες παλιότερες επί του θέµατος φαίνονται να είναι συµβατές µε την έννοια της Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ του 2002 ως προς τον προληπτικό πόλεµο. Η δεύτερη εξέλιξη ήταν η δηµοσίευση ενός «εγχειριδίου», ουσιαστικά µιας συλλογής υπαρχόντων κανόνων που αφορούν σε ένοπλες συγκρούσεις µε εξηγήσεις και ερµηνείες για το πώς θα εφαρµόζονταν αυτοί οι κανόνες στον ηλεκτρονικό πόλεµο. ix Ο ορισµός της ηλεκτρονικής σύγκρουσης είναι το αντικείµενο του Κανόνα 30: «Μια ηλεκτρονική επίθεση είναι µια επιχείρηση στον κυβερνοχώρο, είτε επιθετική είτε αµυντική, που λογικά αναµένεται να προκαλέσει τραυµατισµό ή θάνατο ατόµων ή ζηµιά ή καταστροφή αντικειµένων». Η όλη λογική του εγχειριδίου, και δεν µπορούσε να συµβαίνει κάτι άλλο, καθορίζεται από τη σχέση (όπως φαίνεται στην αρχή στο Τµήµα 1ο, Κεφάλαιο 1ο) «µεταξύ των κρατών, την ηλεκτρονική υποδοµή και τις επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο». Ο Κανόνας 1 αναφέρει ότι «Ένα κράτος µπορεί να ασκεί έλεγχο στην

8 8 Bíró Gáspár Άνοιξη 2013 ηλεκτρονική υποδοµή και δραστηριότητες εντός του εδάφους στο οποίο το κράτος είναι κυρίαρχο». Πιστεύω ότι η χρήση του ρήµατος «µπορεί» δεν είναι τυχαία. «Μπορεί» να αφήσει χώρο για ελιγµούς και για τα κράτη που έχουν τη θέληση, αλλά όχι την ικανότητα να ασκήσουν κυρίαρχο έλεγχο, και για εκείνα που µπορούν να ασκήσουν τέτοιο έλεγχο στην ηλεκτρονική υποδοµή και επιχειρήσεις στον χώρο τους, συµπεριλαµβανοµένης της γης, των υδάτων και του εναέριου χώρου, αλλά «µπορεί» να µην το αναγνωρίζουν δηµοσίως. Συνεπώς, εξηγούν οι ειδικοί που είναι συγγραφείς του εγχειριδίου λίγες γραµµές παρακάτω: «Σύµφωνα µε το ιεθνές ίκαιο, τα κράτη µπορεί να είναι υπεύθυνα για τις επιχειρήσεις στο κυβερνοχώρο που διενεργούν τα όργανά τους ή που διαφορετικά µπορούν να αποδοθούν σε αυτά δυνάµει του δικαίου για την ευθύνη των κρατών. Οι πράξεις µη-κρατικών δρώντων µπορεί ενίοτε να αποδοθούν επίσης σε κράτη». Είναι αξιοπρόσεκτο ότι σύµφωνα µε τον Κανόνα 30: «οι µη βίαιες επιχειρήσεις, όπως οι ψυχολογικές επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο, ή η ηλεκτρονική κατασκοπεία, δεν θεωρούνται επιθέσεις», αν και τέτοιες επιχειρήσεις συνιστούν ως τώρα τη συντριπτική πλειοψηφία της ηλεκτρονικής δραστηριότητας µε αρνητικές συνέπειες. εν χρειάζεται να ειπωθεί, συνεχίζει το κείµενο, ότι οι επιχειρήσεις που θεωρούνται επιθέσεις «δεν περιορίζονται σε πράξεις που απελευθερώνουν κινητική ενέργεια». Όπως και να 'χει, είναι η πρώτη φορά που έχουµε ένα συνεκτικό πλαίσιο µέσα στο οποίο ο ηλεκτρονικός πόλεµος, όπως υποστηρίζουν κάποιοι, όντας τµήµα ενός αναπτυσσόµενου, ενσωµατωµένου Πολέµου Πέµπτης Γενιάς, µπορεί να θεωρηθεί από την άποψη των υπαρχόντων κανόνων του jus ad bellum και του jus in bello. Τελευταίες παρατηρήσεις Αυτό που µπορεί να υποτεθεί µε σχετική ασφάλεια σε αυτό το σηµείο είναι ότι οι εξελίξεις θα ακολουθήσουν µε κάποιον τρόπο την αλληλουχία των γεγονότων µετά τον Β' Π.Π., όταν η πρακτική των ολοκληρωτικών πολέµων έφερε ολοκληρωτικές ή παγκόσµιες στρατηγικές και κατέστησε επίσης ολοκληρωτικές τη διπλωµατία και την κατασκοπεία, τόσο σε χαρακτήρα όσο και σε τεχνικές. Οι παρατηρήσεις του Hans Morgenthau για την αριστοκρατική διεθνή του 18 ου αιώνα δεν ήταν περιττές εκείνες τις εποχές, x αφού µε τη διάδοση της πρακτικής των συνόδων κορυφής για το υψηλότατο επίπεδο λήψης αποφάσεων, θεωρήθηκε ότι οι ηγέτες δεν θα εξαπατούσαν ο ένας τον άλλο, ή στη χειρότερη θα έλεγαν τουλάχιστον µέρος της αλήθειας. Στις µέρες µας, ωστόσο, το να ψεύδεσαι ασύστολα, και ενίοτε να το παραδέχεσαι ανοικτά και ρητά (γενικότερα, και χωρίς να υπολογίζουµε συγκεκριµένα ψέµατα) φαίνεται να έχει καταστεί µέσο αυτοάµυνας, συνεπώς θεµιτό. Τουλάχιστον η υποκρισία θα καταστεί µάταιη, µπορούν να παρατηρήσουν οι κυνικοί, και κάτι τέτοιο βρίσκεται πολύ κοντά στη γενική αποδοχή. Αναµφίβολα, η εµπιστοσύνη είναι ήδη περιορισµένη, και υπάρχει σηµαντική πιθανότητα να εξαφανιστεί εντελώς από τις διεθνείς σχέσεις, και στην Ευρώπη, τουλάχιστον καθ' όλη τη διάρκεια ζωής της τρέχουσας γενιάς χάραξης πολιτικής. Η αξία του να έχεις εµπιστοσύνη σε κάποιον αυξάνεται ανάλογα. Στις διεθνείς σχέσεις µπορεί να αναµένεται εύλογα µια µείζονα ανακατάταξη σε επίπεδο εµπιστοσύνης/δυσπιστίας, αξιοπιστίας/αναξιοπιστίας, αλλά για να συµβεί αυτό οι παίκτες πρέπει πρώτα να δοκιµάσουν όλα τα διαθέσιµα µέσα, και όντως χωρίς κανόνες που να καθορίζουν τις δράσεις ή τη συµπεριφορά τους. Τότε, θα µπορούµε να αναµένουµε την επιστροφή κάποιων στερεών ηθικών κανόνων και γιατί όχι, τη θεώρηση του πολέµου ως θεσµού της διεθνούς πολιτικής. Πηγές Μετέφρασε η Αγγελική Νεβσεχιρλίογλου Clausewitz, Carl von (1989): On War. Indexed Edition. Edited and Translated by Michael Howard and Peter Paret. Princeton, Princeton University Press, 1989 van Creveld, Martin (1989): Technology and War. From 2000 B.C. to the Present. Second edition, New York, The Free Press, [1991] van Creveld, Martin (1991): The Transformation of War. New York, The Free Press Dershowitz, Alan M. (2006): Preemption. A Knife that Cuts both Ways. W. W. Norton and Comp. New York Joy, Bill (2000): Why the future doesn t need us. Our most powerful 21 st -century technologies robotics, genetic engineering, and nanotech are threatening to make humans an endangered species. Wired, 8 April (http://www.wired.com/wired/archive/8.04/joy.html) Kautilya (1915): Arthashastra. Trans. R. Shamasastry. Bangalore, 1915 (http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/docs/index.cfm) See also: Kautiliya (1992): Arthshastra. London, Penguin Books, 1992.

9 International Relations Quarterly 9 Morgenthau, Hans J. (1993): Politics among Nations. The Struggle for Power and Peace. Brief Edition revised by Kenneth W. Thompson. Boston, McGraw-Hill 1993 [1948]. Qiao Liang and Wang Xiangsui (1999): Unrestricted Warfare. Beijing, PLA Literature and Arts Publishing House. Σουν Τζου (1974): Η Τέχνη του Πολέµου. Μετάφραση της Ελένης Γκαγκάτσιου Αθήνα, Εκδόσεις Παπασωτηρίου (2008) Weber, Max (2004): The Vocation Lectures, Indianapolis, Hackett Wight, Martin (1995): Power Politics. London, Leicester University Press, Royal Institute of International Affairs DKE 2013 Σηµείωση: Αξιότιµοι Ερευνητές, αν κάνετε κάποια αναφορά σε αυτό το άρθρο ή µέρους αυτού, παρακαλώ στείλτε µας στο Παρακαλώ αναφερθείτε στο άρθρο όπως παρακάτω: Gáspár Bíró: Ηθική και διεθνείς σχέσεις. (Μετέφρασε η Αγγελική Νεβσεχιρλίογλου) International Relations Quarterly, Τόµος 4. Νο.1 (Άνοιξη 2013) σελ. 10. Σας ευχαριστώ για τη συνεργασία σας. Ο Αρχισυντάκτης. i Μετάφραση από τη FBIS της CIA. Το κείµενο είναι διαθέσιµο στη διεύθυνση [Σηµείωση του εκδότη της FBIS: Τα παρακάτω αποσπάσµατα έχουν παρθεί από το έργο «Unrestricted Warfare», ένα βιβλίο που δηµοσιεύθηκε στην Κίνα τον Φεβρουάριο του 1999, το οποίο προτείνει τακτικές για αναπτυσσόµενες χώρες, ειδικά για την Κίνα, για να αντισταθµίσουν τη στρατιωτική τους κατωτερότητα ως προς τις ΗΠΑ σ' έναν πόλεµο υψηλής τεχνολογίας. Τα αποσπάσµατα περιλαµβάνουν τα περιεχόµενα, τον πρόλογο, τον επίλογο και τα βιογραφικά στοιχεία των συγγραφέων που υπάρχουν στο εξώφυλλο. Το βιβλίο γράφτηκε από δύο ανώτερους συνταγµατάρχες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΛΑΣ) από τη νεότερη γενιά των Κινέζων στρατιωτικών αξιωµατούχων και δηµοσιεύθηκε από τον Εκδοτικό Οίκο Λογοτεχνίας και Τεχνών του ΛΑΣ στο Πεκίνο, άρα υπάρχει υπόνοια ότι η έκδοσή του επιδοκιµάστηκε από τουλάχιστον κάποια στοιχεία της ηγεσίας του ΛΑΣ. Αυτή η εντύπωση ενισχύθηκε από µια συνέντευξη µε τον Qiao και µια εγκωµιαστική κριτική του βιβλίου από το επίσηµο καθηµερινό έντυπο της νεολαίας του κόµµατος Zhongguo Qingnian Bao στις 28 Ιουνίου. Έχοντας δηµοσιευθεί πριν τη βοµβιστική επίθεση στην κινεζική πρεσβεία στο Βελιγράδι, το βιβλίο είχε πρόσφατα τραβήξει την προσοχή τόσο του κινεζικού όσο και του δυτικού Τύπου για την υπεράσπισή του ενός πλήθους µέσων, τόσο στρατιωτικών όσο και ιδιαιτέρως µη-στρατιωτικών, για να προκληθεί πλήγµα στις ΗΠΑ σε καιρούς σύγκρουσης. Το χάκινγκ σε ιστοσελίδες, η στόχευση οικονοµικών ιδρυµάτων, η τροµοκρατία, η χρήση των ΜΜΕ και η διεξαγωγή αστικού πολέµου είναι µεταξύ των µεθόδων που προτείνονται. Στη συνέντευξη στο Zhongguo Qingnian Bao, ο Qiao φέρεται να δήλωσε ότι «ο πρώτος κανόνας του απεριόριστου πολέµου είναι ότι δεν υπάρχουν κανόνες, όλα επιτρέπονται». Αναπτύσσοντας την ιδέα, εκτίµησε ότι οι ισχυρές χώρες δεν θα είχαν την ίδια προσέγγιση έναντι των αδύναµων χωρών επειδή «οι ισχυρές χώρες θέτουν τους κανόνες ενώ οι αναπτυσσόµενες τους σπάνε και εκµεταλλεύονται τις τρύπες σε αυτούς...οι ΗΠΑ σπάνε [τους κανόνες του ΟΗΕ] και φτιάχνουν καινούργιους όταν αυτοί οι κανόνες δεν ταιριάζουν [στους σκοπούς τους], αλλά πρέπει να τηρούν τους δικούς τους κανόνες αλλιώς ο υπόλοιπος κόσµος δεν θα τις εµπιστεύεται». (βλ. τη µετάφραση της συνέντευξης από τη FBIS, OW )] Η µετάφραση στα Γαλλικά ολόκληρου του κειµένου δηµοσιεύθηκε πρώτα το 2003: QIAO LIANG ΚΑΙ WANG XIANGSUI (1999): La Guerre hors limites. Paris, Payot [2003, 2006] ii «Αν οι ερευνητές της Πολεµικής Αεροπορίας επιβληθούν, τα επόµενα ιπτάµενα στρατιωτικά ροµπότ καταστροφής θα είναι µικροσκοπικά και το γυµνό µάτι δεν θα µπορεί να τα διακρίνει από µικρά πουλιά, νυχτερίδες ή ακόµη και έντοµα, γράφει ο Spencer Ackerman στο περιοδικό Wired σ' ένα από τα πολλά άρθρα που έχουν τελευταία δηµοσιευθεί επί του θέµατος. Αυτά θα κάνουν την πρώτη τους πτήση σ' ένα φρικιαστικό Μικρό Πτηνοτροφείο στο Οχάιο, όπου οι µηχανικοί δηµιουργούν µίνι-µηχανές µε πρότυπο τα πλάσµατα του ουρανού». Η Πολεµική Αεροπορία διατηρεί «Μικρό Πτηνοτροφείο» µε µικροσκοπικά ροµπότ, όµοια µε πουλιά. Του Spencer Ackerman. Wired, Νοεµβρίου. iii Χάνοντας την ανθρωπότητα Τα επιχειρήµατα κατά των ροµπότ εξόντωσης. Human Rights Watch και International Human Rights Clinic Human Rights Program at Harvard Law School

10 10 Bíró Gáspár Άνοιξη 2013 iv Εκείνες οι αιτίες της ανθρώπινης κατασκευής που επηρεάζουν τη θέση είναι η σύνεση και η έλλειψη αυτής (naya και apanaya). Η τύχη και η ατυχία (aya και anaya) είναι θεόσταλτες αιτίες. Οι αίτιες, τόσο ανθρώπινες όσο και θεόσταλτες, κυριαρχούν στον κόσµο και τις υποθέσεις του. Ό,τι είναι απρόβλεπτο είναι θεόσταλτο. Εδώ, η επιτυχία του επιθυµητού σκοπού που φαινόταν σχεδόν χαµένη υπόθεση (ονοµάζεται) τύχη. (KAUTILYA 1915, BOOK VI. CHAP. II) v Ο Robert D. Kaplan σ' ένα πρόσφατο άρθρο στο Foreign Policy (Νοέµβριος 2011) ανέφερε µερικά σηµαντικά επιχειρήµατα υπέρ του θαλάσσιου πολέµου, ως χαρακτηριστικού του 21 ου αιώνα. The South China Sea Is the Future of Conflict. The 21st century's defining battleground is going to be on water. (http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/08/15/the_south_china_sea_is_the_future_of_conflict) Ένας άλλος ειδικός στην ασφάλεια που δεν αποκλείει τις µελλοντικές συγκρούσεις µεταξύ µεγάλων δυνάµεων είναι ο Colin S. Gray. είτε το βιβλίο του: Another Bloody Century. Future Warfare. London, Phoenix, 2005 vi The Sling and the Stone. Το On War in the 21st Century είναι ένα βιβλίο του Thomas S. Hammes για τον Πόλεµο Τέταρτης Γενιάς, όπου υποστηρίζεται ότι αυτό θα είναι το καθοριστικό χαρακτηριστικό του πολέµου σ' αυτόν τον αιώνα (St. Paul-USA, Zenith Press, 2006). vii Όπως και να 'χει, η θεωρία είναι ουσιαστικά η εξής: Η καταστολή εξεγέρσεων (COIN) είναι στρατιωτικές, πολιτικές, οικονοµικές, ψυχολογικές και αστικές δράσεις που γίνονται από µια κυβέρνηση για να καταπολεµήσει µια εξέγερση. (...) Η COIN συνεπώς αφορά στην εφαρµογή εθνικής ισχύος στους τοµείς και κλάδους της πολιτικής, του στρατού, της οικονοµίας, της κοινωνίας, της πληροφόρησης και της υποδοµής. Οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες και σχεδιαστές δεν πρέπει ποτέ να υποτιµούν την κλίµακα και την περιπλοκότητα της. Επιπλέον, θα πρέπει να αναγνωρίζουν ότι οι Ένοπλες υνάµεις δεν µπορούν να έχουν µόνες επιτυχία στην COIN. Counterinsurgency. Field Manual No December 2006 (Final Draft). Chapter 1 (1-2) viii «Πρώτον, η διοίκηση τοποθετεί 13 επιθετικές οµάδες κυβερνοχώρου που έχουν καθήκον να αποτρέπουν καταστροφικές ηλεκτρονικές επιθέσεις ενάντια στις ΗΠΑ, γράφει ο John Reed στο Foreign Policy. Αν και ο [Στρατηγός Keith] Alexander είπε ότι πρόκειται για επιθετικές οµάδες, επέµεινε ότι ο ρόλος τους είναι αµυντικός: "Για να είµαι σαφής, η οµάδα υπεράσπισης του έθνους δεν είναι αµυντική οµάδα, πρόκειται για επιθετική οµάδα που θα χρησιµοποιούσε το Υπουργείο Άµυνας για να υπερασπιστεί το έθνος αν αυτό δεχόταν επίθεση στο κυβερνοχώρο". Αν δυσκολεύεστε να το κατανοήσετε αυτό, δεν είστε οι µόνοι, σχολίασε ο Reed. Μετά την ακρόαση, ο Alexander συνέκρινε τις οµάδες µε πυραυλικές άµυνες». Cyber Command fielding 13 offensive cyber deterrent units. By John Reed, 12 March 2013 (http://killerapps.foreignpolicy.com/posts/2013/03/12/us_cyber_command_developing_13_offensive_cyber_deterrence_units) Μια εβδοµάδα πρωτύτερα, ο ίδιος συγγραφέας ανέφερε ότι «η νέα έκθεση του Defense Science Board για την προστασία των δικτύων υπολογιστών του Πενταγώνου καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη µιας ειδικής δύναµης µε δικά της βοµβαρδιστικά, πυραύλους cruise και ηλεκτρονικά όπλα για να απαντήσει σε µια καταστροφική ηλεκτρονική επίθεση. Σχεδόν σαν µια µικρή συµβατικά οπλισµένη Στρατηγική ιοίκηση για αποτροπή στον κυβερνοχώρο. Department of Defense (DoD) panel recommends special bomber-armed deterrent force. By John Reed, 6 march 2013) (http://killerapps.foreignpolicy.com/posts/2013/03/06/dod_panel_recommends_special_bomber_armed_cyber_deterrent_force) ix Tallin Manual on the International Law Applicable to Cyber Warfare. Cambridge, Cambridge University Press, (Ολόκληρο το άρθρο µπορεί να βρεθεί εδώ: x «Αυτή η αίσθηση µιας υψηλής προσωπικής ηθικής υποχρέωσης που πρέπει να ακολουθείται από τους υπευθύνους για την εξωτερική πολιτική ως προς τους συναδέλφους τους σε άλλες χώρες εξηγεί την έµφαση µε την οποία οι συγγραφείς του 17 ου και του 18 ου αιώνα συµβούλευαν τον µονάρχη να προστατεύει την "τιµή" και την "υπόληψή" του σαν τα πιο πολύτιµα του υπάρχοντα. (...) Μία παράβαση των ηθικών του υποχρεώσεων, όπως αυτές αναγνωρίζονταν από τους άλλους µονάρχες για τους ιδίους, θα έθεταν σε κίνηση όχι µόνο τη συνείδησή του αλλά επίσης τις αυθόρµητες αντιδράσεις της υπερεθνικής αριστοκρατικής κοινωνίας, που θα τον έκανε να πληρώσει για την παράβαση των ηθών της µε µια απώλεια κύρους, δηλαδή µια απώλεια ισχύος». (MORGENTHAU 1993, 237)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΚΕ ΟΝΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜ ΕΦΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙ ΠΙΓΝΙΩΝ Εξετάσεις 13 Φεβρουαρίου 2004 ιάρκεια εξέτασης: 2 ώρες (13:00-15:00) ΘΕΜ 1 ο (2.5) α) Για δύο στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα της CISCO για τους Εργαζόµενους από Απόσταση Αποκαλύπτει την Ανάγκη για Μεγαλύτερη Προσοχή σε θέµατα Ασφάλειας

Έρευνα της CISCO για τους Εργαζόµενους από Απόσταση Αποκαλύπτει την Ανάγκη για Μεγαλύτερη Προσοχή σε θέµατα Ασφάλειας Υπεύθυνη Τύπου Σιλβάνα Θεοδωροπούλου Τηλ: +30 210 6381457 e-mail: stheodor@cisco.com Έρευνα της CISCO για τους Εργαζόµενους από Απόσταση Αποκαλύπτει την Ανάγκη για Μεγαλύτερη Προσοχή σε θέµατα Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκδήλωση του KEBE και ΟΠΕΚ με θέμα «Η οικονομική κρίση και οι πολιτικές για την ανάπτυξη» Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Νανοτεχνολογίες: Οφέλη και Κίνδυνοι για τις Ανεπτυγµένες και Αναπτυσσόµενες Χώρες 1 1 Ο Μεγάλος ιάλογος για τη Νανοτεχνολογία: Γίνεται µεγάλη συζήτηση για το πώς η Νανοτεχνολογία διαθέτει τεράστιο τεχνολογικόκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ INTERNET Το Internet είναι ένα πλέγμα από εκατομμύρια διασυνδεδεμένους υπολογιστές που εκτείνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και παρέχει τις υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε σχέση με την ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και άνοιξε για υπογραφή, κύρωση και

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ (Κ.Μ.: 211) Ακαδημαϊκό Έτος: 2013-14 [Ε εξάμηνο - Χειμερινό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΔ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΔ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΔ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 Ένας στρατηγός είναι τόσο καλός ή τόσο κακός όσο τον κάνουν τα στρατιωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικό Προφίλ. ραστηριότητες. Στόχος. Νέες ράσεις. e-mail: info@youngsafedrivers.com web site: www.youngsafedrivers.com

Κοινωνικό Προφίλ. ραστηριότητες. Στόχος. Νέες ράσεις. e-mail: info@youngsafedrivers.com web site: www.youngsafedrivers.com Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς Αστική µη κερδοσκοπική εταιρία 2011 Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς All Rights Reserved Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τουρκικά σχέδια καταστροφής ελληνικών αεροπορικών βάσεων

Τουρκικά σχέδια καταστροφής ελληνικών αεροπορικών βάσεων 1 17 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Τουρκικά σχέδια καταστροφής ελληνικών αεροπορικών βάσεων Του Χρήστου Μηνάγια Στις 13 Απριλίου 2012, η ιοίκηση των Εικονικών Τουρκικών Αεροπορικών υνάµεων [Türk Sanal

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Πριν απο λιγα χρονια ημουνα ακριβως σαν εσενα.

Πριν απο λιγα χρονια ημουνα ακριβως σαν εσενα. Πριν απο λιγα χρονια ημουνα ακριβως σαν εσενα. Ηξερα οτι υπαρχουν επαγγελματιες παιχτες που κερδιζουν πολλα χρηματα απο το στοιχημα και εψαχνα να βρω τη "μυστικη formula" 'Ετσι κ εσυ. Πηρες μια απο τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme. ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.mobi (στο εξής «η Ιστοσελίδα») και της αντίστοιχης εφαρµογής

Διαβάστε περισσότερα

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ OPIS_EXOF_Layout 1 12/3/10 3:43 PM Page 1 w w w. a t t i c a p r e s s. g r ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 / ΤΕΥΧΟΣ 007 Μ Η Ν Ι Α Ι Ο Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Ο Π Ο Ι Κ Ι Λ Η Σ ΥΛ Η Σ Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Χαρίδημος Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης,

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων ΑΡΘΡΟ 29 - ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ 5058/00/EL/TEΛΙΚΟ WP 33 Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων Γνωµοδότηση 5/2000 σχετικά µε τη Χρήση Tηλεφωνικών Καταλόγων για

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας.

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ι. Δέσμευση της Διοίκησης. 1. Αρχές. 2. Βασικοί άξονες. ΙΙ. Αρχές επαγγελματικής συμπεριφοράς. 1. Σύγκρουση συμφερόντων. 2. Προστασία περιουσιακών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1997R2027 EL 30.05.2002 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B M1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EΚ) αριθ. 2027/97 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 9ης Οκτωβρίου 1997 για την ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003

Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003 Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΦΟΡΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ικαιώµατα και Προστασία του επιβάτη-καταναλωτή στις αεροµεταφορές ρ Εµµανουήλ Ν. Βελονάκης Πρόεδρος της ΕΝ.Ε.ΚΑ.

ικαιώµατα και Προστασία του επιβάτη-καταναλωτή στις αεροµεταφορές ρ Εµµανουήλ Ν. Βελονάκης Πρόεδρος της ΕΝ.Ε.ΚΑ. ικαιώµατα και Προστασία του επιβάτη-καταναλωτή στις αεροµεταφορές ρ Εµµανουήλ Ν. Βελονάκης Πρόεδρος της ΕΝ.Ε.ΚΑ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε δικαιώµατα για τον επιβάτη-καταναλωτή στις αεροµεταφορές και

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games)

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games) Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Gaes) Το δίληµµα των φυλακισµένων, όπως ξέρουµε έχει µια και µοναδική ισορροπία η οποία είναι σε αυστηρά κυρίαρχες στρατηγικές. C N C -8, -8 0, -10 N -10,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Του Ιωάννη Μ. Νομικού

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Του Ιωάννη Μ. Νομικού ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Του Ιωάννη Μ. Νομικού (Πρόεδρος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών Μελετών (RIEAS) Copyright: Research Institute for European

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα των Θυμάτων. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων

Δικαιώματα των Θυμάτων. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων Δικαιώματα των Θυμάτων Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων Η εμπορία ανθρώπων παραβιάζει τα δικαιώματα και επηρεάζει τις ζωές αμέτρητων ανθρώπων τόσο στην Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

CyberEdge από την AIG

CyberEdge από την AIG Προστασία από τις συνέπειες των ηλεκτρονικών και διαδικτυακών κινδύνων Business Solutions CyberEdge από την AIG ηλεκτρονικοί και Οι ηλεκτρονικοί και διαδικτυακοί κίνδυνοι αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Α21 CAMPAIGN Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ

Α21 CAMPAIGN Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ Α21 CAMPAIGN Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ ---------------Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ ---------------- Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΠΡΟΛΗΨΗ Αποτρέπουµε την εµπορία ενθρώπων µέσα από την ενηµέρωση και την εκπαίδευση. Έχουµε δηµιουργήσει παρουσιάσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Ημερίδα για την Εβδομάδα Οδικής Ασφάλειας Αθήνα, 19 Μαρτίου 2013 Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Γιώργος Γιαννής, Κώστας Αντωνίου, Ματθαίος Καρλαύτης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Medical Safety. Το προσωπικό σας σύστημα υγείας!

Medical Safety. Το προσωπικό σας σύστημα υγείας! Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Medical Safety Το προσωπικό σας σύστημα υγείας! - Έχετε φανταστεί ένα ολόκληρο μηχανισμό προηγμένων υπηρεσιών υγείας και περίθαλψης σχεδιασμένο από εσάς και προσαρμοσμένο

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 60ή ΣΥΝΟ Ο ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ

ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 60ή ΣΥΝΟ Ο ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 60ή ΣΥΝΟ Ο ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ Εισαγωγή 1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι βαθύτατα προσηλωµένη στο θεσµό των Ηνωµένων Εθνών, στην υπεράσπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών, Πρόεδρος Επιστηµονικού

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο διαχείρισης κινδύνου

Εργαλείο διαχείρισης κινδύνου Cyber Insurance: Εργαλείο διαχείρισης κινδύνου Παραβιάσεις ηλεκτρονικών συστημάτων και διαρροές εμπιστευτικών πληροφοριών συμβαίνουν καθημερινά και οι εταιρείες πρέπει να είναι προετοιμασμένες για την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Α ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Α ΦΑΣΗ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Α ΦΑΣΗ Ε_3.AΝΕλ3Γ(ε) ΤΑΞΗ: 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Α ΟΜΑ Α) ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. Άρθρο 1 : Ορισμός του Παιδιού Άρθρο 7 : Όνομα και εθνικότητα Άρθρο 8 : Κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο O homo sapiens γίνεται homo videns, ο «άνθρωπος που γνωρίζει» µετατρέπεται σε «άνθρωπο που βλέπει» και η τηλεόραση γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Το θέµα των πωλήσεων ήταν και θα παραµείνει πάντοτε πρώτο στις προτεραιότητες κάθε επιχείρησης. Μάλλον, θα έπρεπε να ήταν το πρώτο θέµα πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΆΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΡΑΕΚ Αριθμός Διαγωνισμού: 08/2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Aριθµ. Μελέτης : 2/2013 (Υπηρεσίες παροχής συµβουλών σε θέµατα υγείας και ασφάλειας ) Κ.Α.00.6117.004 Κ.Α. 00.6117.005 ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Τεχνική περιγραφή 2. Ενδεικτικός Προϋπολογισµός 3. Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης των εργαζοµένων στο Πυροσβεστικό Σώµα της FSESP

Ο Χάρτης των εργαζοµένων στο Πυροσβεστικό Σώµα της FSESP Ο Χάρτης των εργαζοµένων στο Πυροσβεστικό Σώµα της FSESP 25 Ιουνίου 2007 Εισαγωγή Ο παρών Χάρτης επεξεργάστηκε από µερικά µέλη του ικτύου των εργαζοµένων στο Πυροσβεστικό Σώµα της FSESP (βλέπε συνηµµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. Συνοδευτικό έγγραφο στην. Πρόταση

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. Συνοδευτικό έγγραφο στην. Πρόταση EL EL EL ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, xxx SEC(2010) xxx ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Συνοδευτικό έγγραφο στην Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Α.Ε. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ LEADER+ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ Γενικοί Οροι Συτµβολαίου 1/6 Ι. ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΑΣΗΣ (Γ.Ο.Σ.) ΠΡΟΣΦΕΡΩΝ - ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυβερνοπόλεµος: υπαρκτή παγκόσµια ασύµµετρη απειλή

Κυβερνοπόλεµος: υπαρκτή παγκόσµια ασύµµετρη απειλή Τετάρτη 29 εκεµβρίου 2010 www.geostrategy.gr Κυβερνοπόλεµος: υπαρκτή παγκόσµια ασύµµετρη απειλή Κοινωνία της πληροφορίας Ένα χαρακτηριστικό γνώρισµα της µεταψυχροπολεµικής εποχής είναι η διαρκής εξάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007 Ρυµούλκηση στο Αιγαίο Κανονισµός 3577/92 της ΕΕ ιαφορά σε σχέση µε το SAR Λοιπές συναφείς επισηµάνσεις * Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή, Νοµικού Συµβούλου Γ.Ε.ΕΘ.Α * Το κείµενο που ακολουθεί συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΣΥΜΒΟΛΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Τμήματα:Γ 1,2,3,5 Πεύκης Γ 1,2,5 Λυκόβρυσης ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ: ΚΕΙΜΕΝΟ: Το κύμα βίας που αναστατωμένη ζει η ανθρωπότητα τα τελευταία ετούτα χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων Ένα αθλητικό κέντρο για να λειτουργεί οµαλά και αποτελεσµατικά χρειάζεται να ληφθούν υπόψη συγκεκριµένες λειτουργικές περιοχές Ασφάλεια Αθλητικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων

Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Plus500CY Ltd. Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Περίληψη της Δήλωσης Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων 1. Εισαγωγή 1.1. Με τη συγκεκριμένη Δήλωση Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 29.6.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για την εφαρμογή της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας ΣχολικήΔιαμεσολάβηση Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο της αποστολής του ως Συνήγορος του Παιδιού, προσκάλεσε σχολεία

Διαβάστε περισσότερα