KΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ...

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "KΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ..."

Transcript

1 1

2 KΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ. ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΟΥΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΤΥΠΟΥ ΤΑΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Η ΦΛΕΓΜΟΝH... ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΠΟΝΟΣ ΣΤΙΣ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ?... ΔΙΑΓΝΩΣΗ... ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ-ΠΙΘΑΝΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ.... ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ... ΟΞΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ.... ΑΣΗΠΤΗ (ΙΪΚΗ) ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ.... ΜΥΚΗΤΙΑΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ.... ΥΠΟΞΕΙΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ.. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ.... ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ... ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ-ΚΙΡΡΩΣΗ... ΙΟΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ... Ο ΙΟΣ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Α (HAV)..... Ο ΙΟΣ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β (HΒV).... Ο ΙΟΣ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ D (HDV). O ΙΟΣ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ C (HCV)... Ο ΙΟΣ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Ε (HΕV)... O ΙΟΣ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ G (HGV).. 2

3 ΑΥΤΟΑΝΟΣΟΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ... ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ... ΦΑΡΜΑΚΟΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΠΡΟΚΑΛΟΥΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟΞΙΝΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..... ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ.... ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Τ3 ΚΑΙ Τ4... ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ -ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ... ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ Τ3 ΚΑΙ Τ4.. ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ... ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ TESTS ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ... ΙΩΔΙΟ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ... ΥΠΟΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ... ΥΠΕΡΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ..... ΆΞΟΝΑΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ-ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΝΟΣΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ... EΞΟΦΘΑΛΜΟΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ (GRAVES' DISEASE) ΑΥΤΟΑΝΟΣΟΣ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ.... ΕΞΟΦΘΑΛΜΟΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ... ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΥ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΥ.. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. 3

4 ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ Ι (IDDM:)... ΔΙΑΒΗΤΗΣΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΝIDDM)... ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ.. ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗ... ΔΡΑΣΕΙΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ... ΈΛΛΕΙΨΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ..... MΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ.. ΈΚΚΡΙΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ.. ΠΗΓΕΣ - ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ... ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ... ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ... ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ... ΝΕΩΤΕΡΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ.. ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ... ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ... ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗ:ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ-ΑΙΜΟΦΙΛIA Α) ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ. Β) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ - ΕΝΔΟΘΗΛΙΑΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Γ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΗΞΗΣ... ΙΝΩΔΟΓΟΝΟΛΥΣΗ.... ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ... ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΩΝ... ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ 4

5 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΟΡΦΥΡΕΣ... ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΗΞΗΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ... ΑΙΜΟΦΙΛΙΑ Α -ΑΙΜΟΦΙΛΙΑ Β..... ΑΣΘΕΝΕΙΑ VON WILLEBRAND... ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ... ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ... ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 5

6 KΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ Η κεφαλαλγία αποτελεί το πιό συνηθισμένο σύμπτωμα που παρατηρείται στο 70-75% των γυναικών και 55-60% των ανδρών. Ο γιατρός, στον οποίον θα απευθυνθούν τα άτομα με πονοκεφάλους, θα πρέπει να είναι ενημερωμένος για τις διαφορετικές αιτίες του προβλήματος και να αντιμετωπίσει με ετοιμότητα τους ασθενείς που μόλις πρόσφατα εμφάνισαν κεφαλαλγίες, σε μια προσπάθεια να αποκλείσει σοβαρή οργανική αιτία. Για την επιλογή της καταλληλότερης θεραπευτικής αγωγής απαιτείται ακριβής διάγνωση. Πίνακας 1 Κεφαλαλγίες Αγγειογενούς Αιτιολογίας Κατάταξη Κεφαλαλγιών (IΗS, 1988) Ημικρανία Με αύρα Χωρίς αύρα Επιπεπλεγμένη (οικογενής, με ημιπληγία ) Οφθαλμοπληγική Βασικής αρτηρίας Αθροιστική Κεφαλαλγία, λόγω αρτηριακής υπέρτασης Κεφαλαλγίες Τύπου Τάσεως Κεφαλαλγία, λόγω κατάθλιψης Κεφαλαλγία, λόγω χρόνιου άγχους Κεφαλαλγία, λόγω οστεοαρθρίτιδας αυχένα Κεφαλαλγία, λόγω χρόνιας μυοσίτιδας (φλεγμονής των γραμμωτών μυών) Κεφαλαλγίες λόγω οργανικής βλάβης (ιστική βλάβη-φλεγμονή) Ιστικές βλάβες (όγκοι, οιδήματα, αιματώματα, αιμορραγίες) Ασθένειες ματιών, αυτιών, μύτης, λαιμού και οδόντων Αρτηρίτιδα, φλεβίτιδα, κρανιακή νευραλγία Αποφρακτική ασθένεια αγγειογενούς αιτιολογίας Άτυπος πόνος προσώπου Ασθένεια της κάτω-κροταφογναθικής άρθρωσης (TMJ) 6

7 Σαφή κριτήρια διάγνωσης-κατάταξης των κεφαλαλγιών τέθηκαν το 1988 από τη Διεθνή Εταιρία Κεφαλαλγίας (International Headache Society, IHS). Σε μια πρώτη ταξινόμηση, οι κεφαλαλγίες διακρίνονται σε τρείς μεγάλες κατηγορίες, αγγειογενούς αιτιολογίας (vascular), τύπου τάσεως (tension-type; μυικής σύσπασης και υπερέντασης) και οργανικής βλάβης (traction and inflammatory) (Πίνακας 1) ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΟΥΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ Κοινό χαρακτηριστικό είναι η τάση για διάταση των αγγείων και μπορεί να ενεργοποιηθεί από την εμηνόρροια, τον πυρετό, το άγχος, τον καιρό, το υψόμετρο, τροφές με αγγεοδιασταλτικές ουσίες (π.χ. νιτρικά) Περιλαμβάνει 1) ημικρανία κοινή (δεν προηγείται το φαινόμενο της αύρας), 2) ημικρανία κλασική (με αύρα), 3) αθροιστική κεφαλαλγία (Cluster headaches) ή ημικρανιακή νευραλγία, 4) ημικρανία συνδεδεμένη με ημιπληγία, 5) ημικρανία οφθαλμοπληγική, 6) ημικρανία αμφιβληστροειδική, 7) ημικρανία βασικής αρτηρίας, 8) καλοήθη ημικρανία σχετιζόμενη με κάποια έντονη δραστηριότητα όπως τρέξιμο, κάμψεις, βήχα, φτάρνισμα, 9) ημικρανία παιδική και 10) περιλαμβάνει οποιαδήποτε κατάσταση θα μπορούσε να οδηγήσει σε εγκεφαλικά επεισόδια (υπέρταση, αρτηριοσκλήρυνση, καρδιακό πρόβλημα). Η αθροιστική κεφαλαλγία είναι μια από τις πιο σοβαρές μορφές πόνου, γνωστές στον άνθρωπο, γι αυτό και είναι γνωστή ως «κεφαλαλγία αυτοκτονίας». Εμφανίζεται ως επεισοδιακή σε κύκλους με ελεύθερα πόνου διαστήματα και ως χρόνια, ηοποία αντιμετωπίζεται με τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, ανθρακικό λίθιο ή τριπτάνες δεύτερης γενιάς (Frovatriptan). Αναφορικά με 7

8 την παιδική ημικρανία, ο Seshia το 1995 πρότεινε μια αναθεώρηση των IΗS κριτηρίων, ώστε να βρίσκουν πιο εύκολα εφαρμογή στα παιδιά. Ανάμεσα στους παράγοντες που μπορεί να ενεργοποιήσουν την παιδική ημικρανία είναι η έκθεση του παιδιού στην τηλεόραση ή/και τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, ανωμαλίες στον ύπνο και συναισθηματικές διαταραχές. Συμπτώματα από το γαστρενετρικό σύστημα (ναυτία, έμετος και έντονος κοιλιακός πόνος) εμφανίζονται συχνά στα παιδιά (κάτω των 15 ετών). ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΤΥΠΟΥ ΤΑΣΕΩΣ Χαρακτηρίζεται από μυική σύσπαση, λόγω τοπικής ισχαιμίας (έλλειψη οξυγόνου) και άλγους. Αποτελεί την πιο συχνή μορφή κεφαλαλγίας που παρατηρείται. Περιγράφεται ως να υπάρχει μια σφικτή κορδέλα γύρω από το κεφάλι με διάχυση του πόνου στην κορυφή του κεφαλιού ή εντόπιση και στις δύο πλευρές. Οι κύριες μυικές ομάδες που μετέχουν στην εμφάνιση αυτού του τύπου κεφαλαλγίας είναι οι μετωπιαίοι μυς, οι ινιακοί και οι κροταφικοί. Οι κεφαλαλγίες τύπου τάσεως διακρίνονται σε δύο κατηγορίες, τις επεισοδιακές (κατά περιόδους) και χρόνιες. Η πρώτη κατηγορία ανταποκρίνεται καλά σε ήπια αναλγητικά. Συνήθως, υποκρύπτονται έντονες συναισθηματικές καταστάσεις (υπερένταση, άγχος, κούραση, υποχονδρίαση). Η δεύτερη κατηγορία συνδέεται με κατάθλιψη και χρόνιες καταστάσεις άγχους. Στην περίπτωση αυτή τα ήπια αναλγητικά δεν προσφέρουν αξιόλογη ανακούφιση. Συστήνεται μασάζ, χαλάρωση, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και ψυχοθεραπεία για απομάκρυνση του άγχους. Στα παιδιά είναι δύσκολο να διακρίνεις την κεφαλαλγία τύπου τάσεως από τις ημικρανίες, μια και συχνά συνυπάρχει επιμένων "πιεστικός" πόνος με ναυτία, έμετο ή/και νευρολογικά συμπτώματα. 8

9 ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ή ΦΛΕΓΜΟΝΗ Αναφέρεται σε μια σειρά ασθενειών (από εγκεφαλικά τραύματα μέχρι φλεγμονή των ιγμορίων): 1) Κρανιακά τραύματα (σχηματισμό ουλής); 2) Αιματώματα, όπου η δημιουργούμενη μάζα αίματος εκτοπίζει εγκεφαλικό ιστό και μπορεί να οδηγήσει σε κεφαλαλγία, αδυναμία, σύγχυση, απώλεια μνήμης και σπασμούς. Χαρακτηριστική είναι η υποαραχνοειδής αιμορραγία (λόγω απότομης ρήξης του αγγείου που βρίσκεται κάτω από την αραχνοειδή μεμβράνη που περιβάλλει τον εγκέφαλο), η κεφαλαλγία εμφανίζεται ξαφνικά, είναι πολύ έντονη, συνδυάζεται και με ακαμψία λαιμού και μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια αισθήσεων; 3) Kροταφική αρτηρίτιδα (φλεγμονή της κροταφικής αρτηρίας) εμφανίζεται συνήθως σε άτομα άνω των 50 ετών, σε συνδυασμό με κεφαλαλγία, πυρετό και απώλεια όρεξης και μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση; 4) Mηνιγγίτιδα (φλεγμονή των λεπτομηνίγγων) εμφανίζεται σε συνδυασμό με υψηλό πυρετό, ακαμψία λαιμού και εμφάνιση νευρολογικών συμπτωμάτων; 5) Εγκεφαλικοί όγκοι - αποστήματα - κύστεις. Καθώς μεγαλώνουν, μετατοπίζουν το φυσιολογικό εγκεφαλικό ιστό προς το κρανίο και πιέζουν τις νευρικές απολήξεις και τα ευαίσθητα στον πόνο αγγειακά τοιχώματα. Αρχικά εμφανίζεται κεφαλαλγία περιοδικά, αλλά επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου και συνοδεύεται από διαταραχές του ΚΝΣ ανάλογα με την επηρεαζόμενη περιοχή του εγκεφάλου; 6) Τριδυμική νευραλγία, συνήθως λόγω ενεργοποίησης σε καταστάσεις stress του ιού έρπητα ζωστήρα. Συνήθως η εντόπιση του πόνου βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του προσώπου, πυροδοτείται με άγγιγμα της ευαίσθητης περιοχής και επιμένει για εβδομάδες. O ασθενής αποφεύγει να αγγίξει την περιοχή (avoidance mechanism), γεγονός που έχει διαγνωστική σημασία. Θεραπεία εκλογής με αντιεπιληπτικά φάρμακα, αφού θεωρείται ότι 9

10 διαταράσσεται η ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου (καρβαμαζεπίνηφαινυτοϊνη); 7) Ιγμορίτιδα, βακτηριακή ή ιϊκή λοίμωξη μερικών ή και των τεσσάρων κοιλοτήτων - ιγμορίων; 8) Σπονδυλική παρακέντηση (spinal tap) για ιατρικούς - διαγνωστικούς σκοπούς, λόγω διαρροής εγκεφαλονωτιαίου υγρού (?). ΆΛΛΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑΣ Στερητικό σύνδρομο φαρμακογενούς ή άλλης αιτιολογίας, οξεία αναιμία, ορμονικές μεταβολές. ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΠΟΝΟΣ ΣΤΙΣ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ? Οι απολήξεις των ευαίσθητων στον πόνο νεύρων (στα διάφορα σημεία πέραν του κρανίου, στο λαιμό, στο στόμα καθώς και εκείνων που νευρώνουν τους μυς και τα αγγεία στη βάση και την επιφάνεια του εγκεφάλου), καλούμενες αισθητικοί υποδοχείς (nociceptors), μπορούν να διεγερθούν από το stress, από μυϊκή τάση, διεσταλμένα αγγεία και άλλους διεγέρτες (triggers). Οι διεγερμένοι αισθητικοί υποδοχείς, ανάλογα με τη θέση τους, στέλνουν μήνυμα στα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου για την περιοχή που πονάει. ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η λήψη ενός πλήρους ιστορικού κεφαλαλγιών παίζει σημαντικότατο ρόλο στη διάγνωση και μετέπειτα θεραπευτική αντιμετώπιση του ασθενούς. Το ιστορικό θα πρέπει να περιλαμβάνει στοιχεία για τον τύπο της 10

11 κεφαλαλγίας, την έναρξη (πότε πρωτοεμφανίστηκε), τη συχνότητα, τη θέση, τη διάρκεια, τη σοβαρότητα της κατάστασης, την ύπαρξη πρόδρομων συμπτωμάτων, παραγόντων που διεγείρουν την πρόκληση εμφάνισης της κεφαλαλγίας, την ποιότητα του ύπνου, το οικογενειακό ιστορικό, το ιατρικόχειρουργικό ιστορικό, αλλεργίες, λήψη φαρμάκων (π.χ. αντισυλληπτικά, ορμόνες), το συναισθηματικό υπόβαθρο του ασθενούς. Δεν αποκλείεται κάποιος ασθενής να βιώνει δύο διαφορετικούς τύπους κεφαλαλγίας. Αλλαγή του τύπου κεφαλαλγίας ξαφνικά μπορεί να υποδηλώνει κάποια οργανική αιτία. Έναρξη: Οι ημικρανίες συνήθως εμφανίζονται στην εφηβεία ή στην αρχή της τρίτης δεκαετίας. Ασθενείς που εμφανίζουν κεφαλαλγίες μετά τα πενήντα, μπορεί να παρουσιάζουν οργανική βλάβη, τραύμα ή φλεγμονή. Οι ημικρανίες στις γυναίκες σχετίζονται με την έναρξη ή το τέλος της εμμηνόρροιας, ενώ συνήθως απουσιάζουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (ειδικά στο 2 ο και 3 ο τρίμηνο) και μετά την εμμηνόπαυση. Συχνότητα: Η ημικρανία συνήθως εμφανίζεται 2-8 φορές το μήνα. Η χρόνια κεφαλαλγία τύπου τάσεως χαρακτηρίζεται από την εμφάνισή της σε καθημερινή βάση. Η αθροιστική κεφαλαλγία εμφανίζεται σε καθημερινή βάση για εβδομάδες και μετά εξαφανίζεται για μήνες ή χρόνια. Κεφαλαλγία συνδεόμενη με ιστική βλάβη δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, παρουσιάζει όμως μια προοδευτική αύξηση στη συχνότητα και την ένταση. Ποιότητα ύπνου: Στους ημικρανιακούς ασθενείς, οι κεφαλαλγίες είναι παρούσες κατά το πρωϊνό ξύπνημα. Στην περίπτωση της αθροιστικής ημικρανίας, η κεφαλαλγία συνήθως ξυπνά τον ασθενή την ίδια ώρα κάθε βράδυ. Στη χρόνια κεφαλαλγία τύπου τάσεως, παρατηρούνται ανωμαλίες 11

12 στον ύπνο που σχετίζονται πιθανά με τη συνυπάρχουσα κατάθλιψη. Στις κεφαλαλγίες λόγω άγχους, οι ασθενείς παραπονούνται συνήθως ότι δυσκολεύονται να κοιμηθούν. Στη κεφαλαλγία λόγω ιγμορίτιδας παρατηρείται αύξηση της έντασης του πόνου, όσο προχωράει η μέρα. Στις κεφαλαλγίες λόγω εγκεφαλικού όγκου, η ένταση του πόνου μπορεί να διακόψει τον ύπνο, εμφανίζεται πιό ισχυρή το πρωϊ, ενώ επιδεινώνεται όταν αυξάνεται η ενδοκρανιακή πίεση. ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Οι ημικρανίες επηρεάζουν περίπου το 12% του ανδρικού και το 24% του γυναικείου πληθυσμού, για ένα μεγάλο διάστημα της ζωής τους (μεταξύ 25 και 55 χρόνων) και με σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Υπάρχει παντελής έλλειψη βιοχημικών μαρτύρων για τη διάγνωση της ημικρανίας, με συνέπεια η διάγνωση να στηρίζεται στο ιστορικό και τη φυσική εξέταση του ασθενούς από εξειδικευμένους ιατρούς. Στον πίνακα 2 διακρίνονται μερικά από τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν την ημικρανία από την αθροιστική ημικρανία και την κεφαλαλγία τύπου τάσεως, τις δύο άλλες πιό κοινές μορφές κεφαλαλγίας. ΤΥΠΟΙ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι ημικρανίας, η κοινή (χωρίς αύρα) και η κλασική ημικρανία (με αύρα). Η κοινή ημικρανία είναι μια σοβαρή μορφή κεφαλαλγίας, με μονόπλευρη εντόπιση, σφυγμικού χαρακτήρα, μέσης ή σοβαρής έντασης, η οποία επιδεινώνεται με τη φυσική δραστηριότητα (ανέβασμα σκαλοπατιών, τρέξιμο, sports) και συνοδεύεται από ναυτία, έμετο, φωτοφοβία και φωνοφοβία. Ο ασθενής πρέπει να έχει παρουσιάσει 12

13 τουλάχιστον πέντε κρίσεις κεφαλαλγίας 4-72 ωρών. Περίπου το 85% των ασθενών με ημικρανία δεν εμφανίζουν αύρα. Στο υπόλοιπο 15% των ασθενών, της κεφαλαλγίας προηγείται η αύρα, ένα σύνολο νευρολογικών συμπτωμάτων, όπως οπτικές και αισθητικές παραισθήσεις, περιορισμός οπτικού πεδίου, φωτεινά "λαμπιρίσματα" που μετακινούνται στο οπτικό πεδίο, "μουδιάσματα", κνησμός, μυρμηκιάσεις, αφασία, διαταραχές του λόγου ή/και κινητικές διαταραχές. Η μέση διάρκεια της αύρας δεν ξεπερνά την μία ώρα, ενώ μετά ακολουθεί κεφαλαλγία του τύπου της κοινής ημικρανίας. H επιθυμία για ανάπαυση και ύπνο σε σκοτεινό δωμάτιο εμφανίζεται σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό σε ασθενείς με ημικρανία από ότι σε ασθενείς με κεφαλαλγία τύπου τάσεως και αποτελεί ένα από τα διαγνωστικά κριτήρια για ημικρανία χωρίς αύρα στα παιδιά κατά Seshia. Άλλοι τύποι ημικρανίας είναι η επιπεπλεγμένη (complicated), η σχετιζόμενη με την εμμηνορρυσία (menstrual) για το 70% των γυναικών που εμφανίζουν ημικρανία, η αποκαλούμενη migraine equivalents (ημικρανία με αύρα χωρίς κεφαλαλγία, χαρακτηρίζεται μόνο από την πρόδρομη φάση) και η κοιλιακή (abdominal) ημικρανία που χαρακτηρίζεται από περιοδική εμφάνιση εμέτου ή ιλίγγου σε φυσιολογικά - υγιή- παιδιά. Η επιπεπλεγμένη ημικρανία χαρακτηρίζεται από οξείες κρίσεις που συνοδεύονται από παρατεταμένα νευρολογικά συμπτώματα και περιλαμβάνει την οικογενή ημικρανία με ημιπληγία (familial hemiplegic migraine, FHM), την οφθαλμοπληγική (με πόνο στην περιοχή του οφθαλμού, ναυτία, έμετο και διπλωπία, ενώ επιβάλλεται έλεγχος για αποκλεισμό ανευρύσματος της καρωτίδας) και την ημικρανία της βασικής αρτηρίας (με οπτικές διαταραχές που συνοδεύονται από ακουστικές παραισθήσεις και διανοητική σύγχυση). 13

14 Πίνακας 2 Χαρακτηριστικά κεφαλαλγιών Οικογενειακό ιστορικό Φύλο Έναρξη Θέση Χαρακτηριστικά πόνου-ένταση Διάρκεια ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ Ναι Γυναίκες:Άνδρες 2-3 :1 Ποικίλλει Συνήθως, μονόπλευρη Παλλόμενος, σφυγμικός πόνος 4-72 ώρες ανά επεισόδιο ( 2-48 ώρες σε παιδιά ) ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΗ Όχι Άνδρες:Γυναίκες 10:1 Κατά τη διάρκεια του ύπνου Γύρω και πίσω από το ένα μάτι, τον κρόταφο και το μάγουλο Οξύς, σταθερός Αφόρητος πόνος min ανά επεισόδιο ΤΥΠΟΥ ΤΑΣΕΩΣ Ναι Πιο συχνά στις γυναίκες Σε καταστάσεις άγχους Συνήθως, δίπλευρη Αμβλύς, επιμένων, "πιεστικός" πόνος 30 min - 7 μέρες ανά επεισόδιο Συνοδεύοντα συμπτώματα ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ Τάση για ναυτία και έμετο, ωχρότητα προσώπου, φωτοφοβία, φωνοφοβία, με ή χωρίς τα πρόδρομα συμπτώματα της αύρας ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΗ Ιδρώτας, ερυθρότητα προσώπου, πτώση βλεφάρων, δακρύρροια, συμφόρηση μύτης, αλλαγές στην κόρη του οφθαλμού ΤΥΠΟΥ ΤΑΣΕΩΣ Ανορεξία, ήπια φωνοφοβία και φωτοφοβία 14

15 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ - ΠΙΘΑΝΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ Σύμφωνα με μια θεωρία που αφορά αλλαγές στην αιματική ροή του εγκεφάλου, το νευρικό σύστημα αποκρίνεται σε έναν διεγέρτη, όπως το stress, δημιουργώντας έναν σπασμό στις πλούσιες σε νεύρα αρτηρίες στη βάση του εγκεφάλου. Ο σπασμός αυτός οδηγεί σε σύσπαση αρκετές αρτηρίες που τροφοδοτούν με αίμα τον εγκέφαλο, με συνέπεια μειωμένη παροχή αίματος στον εγκέφαλο. Παράλληλα, έχουμε συσσώρευση αιμοπεταλίων μεταξύ τους και απελευθέρωση σεροτονίνης (5-διϋδροξυτρυπταμίνης, 5-HT), η οποία οδηγεί σε περαιτέρω σύσπαση των αρτηριών και επιτείνει τη μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο. Η μειωμένη αιματική ροή οδηγεί σε μειωμένη παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο, γεγονός που πιθανολογείται ότι πυροδοτεί τα νευρολογικά συμπτώματα της αύρας (π.χ. αλλοιωμένη όραση ή ομιλία). Η μειωμένη αυτή αιμάτωση δεν είναι στάσιμη, αλλά μετακινείται προοδευτικά προς το εμπρόσθιο τμήμα του ημισφαιρίου, καταλαμβάνοντας το 1/4, 1/2 ή και όλο το ημισφαίριο. Πιστεύεται ότι οι αλλαγές της αιματικής ροής είναι το αποτέλεσμα μιας παροδικής μείωσης της ηλεκτρικής δραστηριότητας στη φαιά ουσία του εγκεφάλου, η οποία προοδευτικά εξαπλώνεται προς την επιφάνεια του φλοιού. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «παροδική καταστολή της νευρικής δραστηριότητας; cortical spreading depression» και οδηγεί σε αποπόλωση των νευρώνων και κυττάρων της γλοίας, δηλαδή αλλαγή διαπερατότητας μεμβράνης, αύξηση ενδοκυτταρικής συγκέντρωσης ιόντων Να +, Cl -, Ca ++ και αύξηση εξόδου ιόντων Κ + /H +. Για να υπάρξει ανταπόκριση του οργανισμού στη μειωμένη παροχή οξυγόνου, βασικές αρτηρίες του εγκεφάλου διαπλατύνονται-διαστέλλονται. Η διαστολή αυτή πυροδοτεί την απελευθέρωση ουσιών από ιστούς και κύτταρα του αίματος, όπως οι προσταγλανδίνες που παίζουν ρόλο στην παραγωγή του πόνου και την 15

16 εμφάνιση της κεφαλαλγίας. Πιό συγκεκριμένα, κατά την αύρα απελευθερώνονται δύο ουσίες, το γλουταμινικό οξύ (νευροδιαβιβαστής) και το αραχιδονικό οξύ (πρόδρομος ένωση των προσταγλανδινών που παίζει ρόλο και στην απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών) και οι οποίες διεγείρουν τις απολήξεις των νεύρων του τριδύμου. Οι απολήξεις των νεύρων του τριδύμου στη συνέχεια απελευθερώνουν στο τοίχωμα των μεγάλων αγγείων του εγκεφάλου και των μηνίγγων νευροδιαβιβαστές πεπτίδια, όπως α) το CGRP (calcitonin gene-related peptide) που μεσολαβεί στην απελευθέρωση ισταμίνης, σεροτονίνης, προσταγλανδινών, β) την νευροκινίνη Α και γ) το πεπτίδιο P, το οποίο συμβάλλει στη μεταφορά της αίσθησης του πόνου από την περιφέρεια στο κέντρο του πόνου. H απελευθέρωση αυτών πεπτιδίων οδηγεί σε διάταση του τοιχώματος των αγγείων της σκληράς μήνιγγας. Οι νευρικές απολήξεις φλεγμαίνουν, γι αυτό και η φάση αυτή χαρακτηρίζεται ως νευρογενής φλεγμονή (neurogenic inflammation). Η φλεγμονή επιτείνεται μέσα στα διεσταλμένα αγγεία και έτσι το "μήνυμα του πόνου" μεταφέρεται τελικά (μέσω των νεύρων του τριδύμου και τη διέγερση των ευαίσθητων στον πόνο αισθητικών υποδοχέων) στα εγκεφαλικά κέντρα του πόνου. Στην ημικρανία χωρίς αύρα, δεν προηγείται το στάδιο της μειωμένης παροχής αίματος. Επιβλαβείς εκλυτικοί παράγοντες (φώς, οιστρογόνα, stress, τροφές) οδηγούν στην απελευθέρωση νευροπεπτιδίων από τις απολήξεις των νεύρων του τριδύμου στο τοίχωμα των μεγάλων αγγείων του εγκεφάλου και των μηνίγγων και οδηγούν σε διάταση των αρτηριών και εμφάνιση κεφαλαλγίας με σφυγμικό χαρακτήρα. 16

17 Cortical sreading depression Αποπόλωση Γλουταμινικό Αραχιδονικό οξύ αύρα φως, τροφές, oιστρογόνα, stress χωρίς αύρα CGRP νευροκινίνη πεπτίδιο P Νευρογενής φλεγμονή μεταφορά μηνύματος του πόνου Γαλανοπούλου-Κούβαρη Π. και Λιάπη Χ. Ημικρανία: Επιδημιολογία, Παθογενετικοί Μηχανισμοί, Θεραπευτική Αντιμετώπιση και Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας Νέων Φαρμάκων. ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗΣ 19: ,2001 Το πώς και το γιατί μια κρίση ημικρανίας αρχίζει δεν είναι μέχρι στιγμής γνωστό. Πιστεύεται ότι υπάρχει ένα "ατομικό όριο" (individual threshold): αν το όριο αυτό για κάποιο άτομο είναι υψηλό, τότε το άτομο αυτό θα εμφανίζει σπάνια κρίσεις ημικρανίας, ενώ αν το όριο είναι χαμηλό, η πιθανότητα εμφάνισης ημικρανίας θα είναι πολύ συχνή. Γενετικοί παράγοντες φαίνεται ότι καθορίζουν τό ατομικό όριο, ενώ περιβαλλοντικοί παράγοντες (ορμονικές διαταραχές, κούραση, stress και χαλάρωση, αλλαγές καιρού, κακή χρήση ουσιών) μπορούν να τροποποιούν αυτό το όριο. Σήμερα γίνεται αποδεκτό ότι η ημικρανία είναι μια γενετική ασθένεια με ποικίλλα κλινικά συμπτώματα, πολύπλοκο κληρονομικό χαρακτήρα και η οποία επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η 17

18 ταυτοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος επιτρέπει στους επιστήμονες να αναζητήσουν γονίδια υπεύθυνα για την παθογένεση της ημικρανίας, ανοίγοντας νέους ορίζοντες στην αναζήτηση εν δυνάμει νέων στόχων για την πιό αποτελεσματική φαρμακευτική αντιμετώπισή της. Η οικογενής ημικρανία με ημιπληγία (FHM) που κληρονομείται ως αυτοσωμική νόσος με επικρατή χαρακτήρα (autosomal dominant inheritance pattern) αποτέλεσε ένα πρώτο μοντέλο για την αναζήτηση ενός τέτοιου παθογόνου γονιδίου. Τουλάχιστον τρία γονίδια έχουν ταυτοποιηθεί σε τρία διαφορετικά χρωμοσώματα. Στο 50% των ασθενών με FHM ταυτοποιήθηκαν μεταλλάξεις στο γονίδιο CACNA1A στο χρωμόσωμα 19, το οποίο κωδικοποιεί την υπομονάδα α1α ενός καναλιού ιόντων ασβεστίου στον εγκέφαλο (brain specific voltage-gated Ca ++ channel). Το γεγονός ότι ο κύριος λειτουργικός ρόλος των καναλιών ασβεστίου τύπου P/Q είναι η μεσολάβηση για την απελευθέρωση των νευροδιαβιβαστών, η άποψη ότι το γονίδιο CACNA1A παίζει ρόλο στην παθογένεση της ημικρανίας είναι πολύ ελκυστική. Διαφορετικές μεταλλάξεις του γονιδίου αυτού αυξάνουν ή μειώνουν την είσοδο των ιόντων ασβεστίου, ερμηνεύοντας ίσως έτσι την πολυπλοκότητα της FHM. Αν και το γονίδιο αυτό είναι πολύ μεγάλο (~350kb of genomic sequence, with almost 50 exons), μη επιτρέποντας την εύκολη και γρήγορη αλληλούχισή του σε διάφορους ημικρανιακούς ασθενείς, νεώτερες μελέτες έδειξαν συσχέτιση της ευρύτερης περιοχής του χρωμοσώματος 19, που περιέχει και αυτό το γονίδιο, με την εμφάνιση της ημικρανίας με αύρα. 18

19 The impact of pharmacogenetics for migraine Schematic representation of FHM in the CACNA1A protein European Journal of Pharmacology.Volume 413, Issue 1, 9 February 2001, Pages 1-10 Παράλληλες μελέτες υποστηρίζουν ότι η υπερευαισθησία του ντοπαμινεργικού συστήματος θα μπορούσε να συμμετέχει στην παθογένεση της ημικρανίας (με αύρα?). Οι αντίστοιχοι ασθενείς χαρακτηρίζονται από χασμουρητό, ναυτία, με ή χωρίς έμετο αμέσως πριν ή κατά τη διάρκεια της φάσης της κεφαλαλγίας. Οι ασθενείς αυτοί εμφανίζουν μεγάλη ευαισθησία στους ντοπαμινεργικούς αγωνιστές. Πιθανολογείται συμμετοχή του γονιδίου που κωδικοποιεί τον υποδοχέα D2 της ντοπαμίνης. Μια πρόσφατη μελέτη ενοχοποιεί μια μετάλλαξη στο μιτοχονδριακό DNA [A4336G στο trna (Gln)] για εμφάνιση υπερευαισθησίας στην ημικρανία. Οι ασθενείς που εμφάνιζαν αυτή την μετάλλαξη εμφάνιζαν 19

20 κλασική ημικρανία με πολύ παρατεταμένη διάρκεια αύρας (πάνω από μία ώρα μέχρι 5 ημέρες). ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ Σε ασθενείς με πάνω από 2-3 κρίσεις ημικρανίας το μήνα, που πιθανά συνοδεύονται από σοβαρές νευρολογικές διαταραχές και με μη αποτελεσματική απόκριση στην αντιμετώπιση των κρίσεων αυτών, προτείνεται προφυλακτική θεραπεία. Φάρμακο εκλογής θεωρούνται οι β- αποκλειστές, με κύριο εκπρόσωπο την προπανολόλη. Χρησιμοποιείται επίσης η μεθυσεργίδη, ένα εργοτοαλκαλοειδές- ανταγωνιστής των 5ΗΤ2 υποδοχέων, αλλά με σοβαρές παρενέργειες που περιορίζουν τη χρήση του. Άλλες κατηγορίες φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη προφυλακτική αγωγή είναι: α) ΝSAIDS, β) αντικαταθλιπτικά (αμιτριπτυλίνη); γ) αντιεπιληπτικά (βαλπροϊκό νάτριο, καρβαμαζεπίνη); δ) αναστολείς διαύλων ιόντων ασβεστίου (νιφεδιπίνη); ε) ανταγωνιστές ντοπαμίνης (μετοκλοπραμίδη, δονπεριδόνη). Η προφυλακτική αγωγή δεν πρέπει να κρατεί περισσότερο από ένα έτος. Οι κρίσεις ημικρανίας μπορεί να αναφέρονται σε τέσσερεις φάσεις: (1) πρόδρομη φάση με πρειδοποιητικά συμπτώματα, (2) αύρα με νευρολογικά συμπτώματα, (3) φάση κεφαλαλγίας και (4) φάση ανάληψης, που συνήθως συνοδεύεται από ξεκούραση και ύπνο. Μόνο η φάση της κεφαλαλγίας μπορεί να αντιμετωπισθεί θεραπευτικά. 20

21 Κρίσεις ημικρανίας, ήπιου ή μέτριου πόνου, αντιμετωπίζονται με απλά αναλγητικά, όπως παρακεταμόλη και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDS). H ασπιρίνη και η παρακεταμόλη, σε συνδυασμό και με καφεϊνη, έχουν αποδειχτεί πολύ αποτελεσματικά φάρμακα. Πολυ αποτελεσματικός αποδείχτηκε και ο συνδυασμός ασπιρίνης με μετοκλοπραμίδη (ανταγωνιστής ντοπαμίνης), αντιεμετικό που βοηθά στην απορρόφηση του φαρμάκου. Κρίσεις ημικρανίας έντονου πόνου αντιμετωπίζονται με πιο εξειδικευμένα φάρμακα. Για δεκαετίες, "πρώτης γραμμής" φάρμακα εθεωρούντο τα εργοτοαλκαλοειδή, (εργοταμίνη και διυδροεργοταμίνη), λόγω δράσης στους υποδοχείς της σεροτονίνης. Ήδη από το 1961 προτάθηκε ότι οι αλλαγές στα επίπεδα σεροτονίνης μέσα στα αγγεία παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της ημικρανίας. Τα επίπεδα της σεροτονίνης μειώνονται και αυξάνονται κατά τη διάρκεια των κρίσεων ημικρανίας. Το γεγονός όμως ότι τα εργοτοαλκαλοειδή μπορούν να δράσουν και σε άλλους υποδοχείς (α-αδρενεργικούς, ντοπαμινεργικούς) οδηγεί στην εμφάνιση και σοβαρών παρενεργειών (ναυτία, έμετο, ίλιγγο, γαστρεντερικές διαταραχές, διάρροια, ξηροστομία) και σε χρόνια χορήγηση μπορεί να προκαλέσουν εργοτισμό (κυάνωση, νέκρωση, έμφραγμα). Τα εργοτοαλκαλοειδή έχουν χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα από το στόμα, η απορρόφηση τους όμως αυξάνει όταν συνδυάζονται με την καφεϊνη (ειδικά, υπό μορφή υποθέτων). Το γεγονός ότι η σεροτονίνη (5-HT) συμμετέχει στην παθοφυσιολογία της ημικρανίας, ώθησε τους ερευνητές στην ανακαλύψη της σουματριπτάνης (SUMATRIPTAN; IMIGRAN R ). Η ουσία αυτή σχεδιάστηκε για να δρά εκλεκτικά στους 5-HT 1(Β,D,F) υποδοχείς. Η πιο επικρατούσα άποψη είναι ότι η ουσία αυτή δρα μέσω του μηχανισμού της 21

22 νευρογενούς φλεγμονής. Είναι αγωνιστής των 5-ΗΤ 1D υποδοχέων στα αγγεία του εγκεφάλου. Αναστέλλει την απελευθέρωση των δύο πεπτιδίων CGRP και P από τις διεγερμένες απολήξεις των νεύρων του τριδύμου, δεν επέρχεται αγγειοδιαστολή και αναστέλλεται η μεταφορά του "μηνύματος του πόνου". Είναι υδατοδιαλυτή ένωση, μπορεί όμως να περάσει πολύ-πολύ αργά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Χορηγείται: α) υπό μορφή δισκίων με αναμενομένη κλινική ανταπόκριση σε ~1-2 ώρες, β) ως ενέσιμο για υποδόρια χρήση (sc) με αναμενόμενη κλινική ανταπόκριση σε min και γ) σε ενδορινικούς ψεκασμούς. Παρατηρήθηκε επανεμφάνιση συμπτωμάτων στο 1/4 των περιπτώσεων, μετά από 6-7 ώρες (σε ενδορινική χρήση), 17 ώρες (χρήση δισκίων) και 10 ώρες (σε υποδόρια χρήση). Ως παρενέργειες έχουν αναφερθεί δυσκολία κατά την αναπνοή, αλλά και παραισθησίες και αίσθηση θερμότητας στο κεφάλι, λαιμό, στήθος και άκρα. Σε πολύ λίγες περιπτώσεις παρατηρήθηκε έμφραγμα του μυοκαρδίου. Έχουν ήδη αναπτυχθεί τριπτάνες δεύτερης γενιάς (Frovatriptan), με παρόμοια φαρμακοδυναμικά χαρακτηριστικά, αλλά με διαφορές στη φαρμακοκινητική τους συμπεριφορά (αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα από το στόμα, αυξημένη λιποφιλικότητα, αύξηση ικανότητας διαπέρασης του αιματοεγκεφαλικού φραγμού). Η διαρκώς αυξανόμενη γνώση μας γύρω από την ετερογένεια και λειτουργία της υπερ-οικογένειας των υποδοχέων της σεροτονίνης (5-HT receptor superfamily) σύντομα θα οδηγήσει στην ανάπτυξη και νέας γενιάς τριπτανών με βελτιωμένα χαρακτηριστικά και μεγαλύτερη εξειδίκευση, για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των κρίσεων ημικρανίας. Η συμμετοχή διαφορετικών μηχανισμών παθογένεσης της ημικρανίας (επίπεδα σεροτονίνης, νευρογενής φλεγμονή, υπερευαισθησία 22

23 του ντοπαμινεργικού συστήματος) προφανώς εξηγεί γιατί η χρήση μιας κατηγορίας μόνο φαρμάκων δεν είναι αποτελεσματική σε αρκετές περιπτώσεις ημικρανίας. Ο συνδιασμός ενός απλού αναλγητικού, μιας τριπτάνης και ενός ντοπαμινεργικού ανταγωνιστή ίσως αποτελεί την καλύτερη δυνατή φαρμακευτική αντιμετώπιση. Όμως, δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση φαρμάκων (όχι πάνω από δύο φορές την εβδομάδα), γιατί μπορεί να οδηγήσει κι αυτή στην εμφάνιση κεφαλαλγίας. Για κάποιους ερευνητές, η χρόνια ημερήσια κεφαλαλγία (CDH) είναι πιθανόν μια μορφή ημικρανίας, στην οποία σημαντικό ρόλο παίζουν οι τάσεις των μυών. Το γεγονός ότι η αλλαντική τοξίνη (Botulinum toxin, BOTOX) δρά στους νευρώνες, αναστέλλοντας την απελευθέρωση της ακετυλοχολίνης και προκαλώντας χάλαση στους αντίστοιχους μυς, οδήγησε στη χρήση της στην προφυλακτική θεραπεία της CDH ή/και των ημικρανιών. Ένα πλεονέκτημα για αυτούς τους ασθενείς που αντιδρούν θετικά είναι η χορήγηση-έγχυση μιας δόσης κάθε τρεις μήνες (http://www.medscape.com/viewarticle/503537_print). 23

24 ΦΑΡΜΑΚΑ ΧΡΗΣΙΜΑ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΗΜΙΚΡΑΝΙΩΝ Τριπτάνες 2ης γενιάς Migraine drugs. Αγωνιστής 5ΗΤ1 Ανταγωνιστής 5ΗΤ2 Ergotamine was isolated from ergot. Next came structurally similar methysergide. Ανταγωνιστής 5ΗΤ2 5ΗΤ1Β/1D (1988) 5HT1B/1D Sumatriptan was first in the triptan class of antimigraine compounds. 2005, Ελλάδα Modern Drug Discovery, 1999, 2 (2), 20-21, 23-24, 28, 31. Ορμονικοί παράγοντες Αντικαταθλιπτικά Αντιεπιληπτικά Αναστολείς διαύλων ιόντων ασβεστίου Imigran mg Ανταγωνιστές ντοπαμίνης (μετοκλοπραμίδη) Aspirin Migraine (1000 mg) Panadol extra 24

25 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Βιβλία Σημειώσεις 1. Mycek MJ, Harvey RA, Champe PC. Pharmacology (2 nd edition, 1997) 2. Τσιφτσόγλου Α.Σ., Νιώπας Ι. Σημειώσεις Εφαρμοσμένης Φαρμακολογίας (1992) 3. Seymour Diamond. Diagnosis and Managing Headaches (1 st edition, 1994) Άρθρα σε διεθνή περιοδικά 1. Ophoff RA et al. The impact of pharmacogenomics for migraine (Review). Eur. J. Pharmacol. 413:1-10, Olesen Jes. Understanding the biologic basis of migraine. N Eng J Med, 331(25): , Woods RP et al. Bilateral spreading cerebral hypoperfusion during spontaneous migraine headache. N Eng J Med, 331(25): , Rossi LN et al. Classification criteria and distinction between migraine and tension-type headache in children. Develop Med Child Neurol, 43: 45-51, Γαλανοπούλου-Κούβαρη Π και Λιάπη Χ. Ημικρανία: Επιδημιολογία, Παθογενετικοί Μηχανισμοί, Θεραπευτική Αντιμετώπιση και Αξιολόγηση της Αποτελεσματικότητας των Νέων Φαρμάκων. 6. Krymchantowski AV Acute treatment of migraine. Breaking the paradigm of monotherapy. BMC Neurology, 4:4,

26 7. Rozen TD et al Study of Mitochondrial DNA mutations in patients with migraine with prolonged aura. Headache, 44: , Siow HC et al Frovatriptan for the treatment of cluster headaches. Cephalalgia, 24(12), 1045,

27 ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ H μηνιγγίτιδα αναφέρεται σε φλεγμονή του εγκεφαλονωτιαίου υγρού και του υγρού που περιβάλλει τις λεπτομήνιγγες του εγκεφάλου. Διακρίνεται σε : 1) ΜΗ μολυσματική μηνιγγίτιδα, λόγω προϋπάρχουσας υπαραχνοϊδούς αιμορραγίας, καρκίνου ή σαρκοείδωσης και 2) ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΗ μηνιγγίτιδα, η οποία διακρίνεται περαιτέρω σε: α) οξεία βακτηριακή μηνιγγίτιδα που μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη του εγκεφάλου, απώλεια ακοής, μαθησιακή δυσλειτουργία ή και σε θάνατο, β) άσηπτη (ιϊκή) μηνιγγίτιδα, πιο ήπιας μορφής, που συνήθως δεν χρειάζεται ιδιαίτερης θεραπευτικής αγωγής, γ) μυκητιακή (fungal) μηνιγγίτιδα και δ) υποξεία και χρόνια μηνιγγίτιδα. Α) ΟΞΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ-ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Υψηλός πυρετός (>38.4 o C), πονοκέφαλος και ακαμψία λαιμούπλάτης είναι τα συνήθη συμπτώματα που εμφανίζονται από την ηλικία των 2 ετών και άνω. Μπορεί να συνυπάρχουν ναυτία, έμετος, ανησυχία (ειδικά σε έντονο φως), σύγχυση και υπνηλία. Σε ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών (~50-75%) εμφανίζεται εξάνθημα, μικρές κοκκινωπές κηλίδες που δεν ασπρίζουν όταν ασκηθεί πίεση επ αυτών. Στα νεογέννητα, τα κλασσικά συμπτώματα είτε απουσιάζουν είτε είναι δύσκολο να ανιχνευθούν, εμφανίζονται όμως αδράνεια, ευερεθιστότητα, πυρετός και απροθυμία για φαγητό. Με την εξέλιξη της νόσου μπορεί να εμφανιστούν σπασμοί (~20%). 27

στον ανθρώπινο πληθυσμό παρατηρείται στο 75% των γυναικών και των ανδρών

στον ανθρώπινο πληθυσμό παρατηρείται στο 75% των γυναικών και των ανδρών ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ Από τις πιο συχνά εμφανιζόμενες αδιαθεσίες στον ανθρώπινο πληθυσμό παρατηρείται στο 70-75% 75% των γυναικών και 55-60% των ανδρών Η αιτιολογία της κεφαλαλγίας ποικίλλει Μπορεί να σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια κατανομή οροομάδων

Παγκόσμια κατανομή οροομάδων Η βακτηριακή μηνιγγίτιδα προκαλείται στις περισσότερες περιπτώσεις από τα βακτήρια Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, group B Streptococcus, Listeria monocytogenes, και Neisseria meningitidis.

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ 1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α Τι είναι η µηνιγγίτιδα; Η µηνιγγίτιδα είναι µία σοβαρή λοίµωξη των µηνίγγων

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ. Υπάρχουν 2 τύποι μηνιγγίτιδας. Υπάρχει η ιογενής μηνιγγίτιδα, καθώς επίσης και η βακτηριακή μηνιγγίτιδα.

ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ. Υπάρχουν 2 τύποι μηνιγγίτιδας. Υπάρχει η ιογενής μηνιγγίτιδα, καθώς επίσης και η βακτηριακή μηνιγγίτιδα. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ Η Μηνιγγίτιδα είναι μία σφοδρή μεταδοτική ασθένεια, προκαλούμενη από βακτήρια, ιούς και μύκητες, η οποία επιδρά στους ιστούς, που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Η ασθένεια μεταδίδεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 1 Ο πρώτος χρόνος μετά τη γέννηση έχει τις μεγαλύτερες και ταχύτερες φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

15 συχνότερες ερωτήσεις για την γρίπη

15 συχνότερες ερωτήσεις για την γρίπη 15 συχνότερες ερωτήσεις για την γρίπη Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα κρυολόγημα και τη γρίπη; Η γρίπη και το κοινό κρυολόγημα και οι δύο ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος, αλλά προκαλούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πονοκέφαλος Ημικρανία

Πονοκέφαλος Ημικρανία Πονοκέφαλος Ημικρανία Ο πονοκέφαλος ως σύμπτωμα είναι τόσο συνηθισμένο, ώστε αρκετοί άνθρωποι να τον θεωρούν φυσιολογικό επισκέπτη στη ζωή τους, ή, αφού έχουν εξαντλήσει αρκετές θεραπευτικές προσπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR)

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ MMR

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17 Απαντά ο κ. Θεμιστοκλής Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Ίσως λίγοι από εμάς να είμαστε ενημερωμένοι για τη σπουδαία εργασία που εκτελεί στο σώμα μας, ένα από τα όργανα του, η χοληδόχος κύστη. Εκεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών Δυστονία Δυστονία Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών προκαλώντας ανεξέλεγκτες επαναλαμβανόμενες ή στροφικές κινήσεις του προσβεβλημένου τμήματος του σώματος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA)

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PFAPA 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Δρακόπουλος 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ)

Γιάννης Δρακόπουλος 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ) Γιάννης Δρακόπουλος 1 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ) 2. Το διάγραµµα α δείχνει ότι τα αντιγόνα είναι αρχικά πολλά και εν συνεχεία ελαττώνονται διαρκώς. Δεν µεσολαβεί στάδιο αύξησης τους, επομένως δεν παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

συζευγμένο πολυσακχαριδικό πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (13-δύναμο, προσροφημένο)

συζευγμένο πολυσακχαριδικό πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (13-δύναμο, προσροφημένο) EMA/90006/2015 EMEA/H/C/001104 Περίληψη EPAR για το κοινό συζευγμένο πολυσακχαριδικό πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (13-δύναμο, προσροφημένο) Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Ανεμευλογιάς

Εμβόλιο Ανεμευλογιάς Εμβόλιο Ανεμευλογιάς ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι έχετε πάρει τα κατάλληλα μέτρα προφύλαξης από την ανεμευλογιά; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ Ανεμευλογιάς Ανεμευλογιά

Διαβάστε περισσότερα

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί.

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί. 1 ΘΕΜΑΤΑ κεφ 1. Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 250 mg υπόθετα Παρακεταμόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 250 mg υπόθετα Παρακεταμόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ Panadol 250 mg υπόθετα Παρακεταμόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης πριν αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο, διότι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΟΛΥΝΣΗ : Η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό του ανθρώπου. ΛΟΙΜΩΞΗ : Η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός του παθογόνου μικροοργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Cordyceps Sinensis - Ιστορία

Cordyceps Sinensis - Ιστορία CORDYCEPS Cordyceps Sinensis - Ιστορία Μεγαλώνει σε υψόμετρο των 9,000 16,000 ποδιών (2,700 4,800 μέτρα) πάνω από το επίπεδο της θάλασσας Θιβέτ, Νεπάλ και Κίνα. Αξιώνεται από τους Κινέζους ως το «Χρυσό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο Τ. Σ. Ράλλης, Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Χρόνια Ηπατική Νόσος (ΧΗΝ) Ομάδα νοσημάτων του ήπατος χρόνιας διαδρομής με διακυμάνσεις στη βιοχημική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 40 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟ NLRP12 ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΩΝ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο σχετιζόμενος με

Διαβάστε περισσότερα

Ανευρύσματα Εγκεφάλου

Ανευρύσματα Εγκεφάλου Ανευρύσματα Εγκεφάλου Το εγκεφαλικό ανεύρυσμα είναι μια παθολογική διάταση σε ένα μέρος του τοιχώματος ενός αγγείου του εγκεφάλου που οφείλεται σε ένα έλλειμμα του μέσου χιτώνα του τοιχώματος του αγγείου.

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Τετάνου-Διφθερίτιδας-Κοκκύτη (Td/Tdap)

Εμβόλιο Τετάνου-Διφθερίτιδας-Κοκκύτη (Td/Tdap) Εμβόλιο Τετάνου-Διφθερίτιδας-Κοκκύτη (Td/Tdap) ΤΙ ΧΡΕΙAΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από τον τέτανο, τη διφθερίτιδα και τον κοκκύτη; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 96ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11303 Ι. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία KΕΦΑΛΑΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται από: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΗΠΑΤΙΤΙ ΕΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΕΣ: ΠΑΝΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ (Α.Μ.: 7321) ΤΟΥΜΠΟΥΛΙ ΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (Α.Μ.:7503) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΠΑΤΙΤΙ Α Ηπατίτιδα σηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.3 : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Χαρακτηρίστε τις προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες. 1. Οι βλεννογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερώσου... γιατί. η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αθήνα, Μάϊος 2008

Ενημερώσου... γιατί. η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αθήνα, Μάϊος 2008 Ενημερώσου... γιατί η ΗΠΑΤIΤΙΔΑ μπορεί να μη σου δώσει μιαbευκαιρiα Αθήνα, Μάϊος 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ Ηπατίτιδα Β & Επιδημιολογία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΔΟΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗΣ Οικογενή υπερχοληστερολαιμία Αυτοσωμική επικρατής κληρονομικότητα Σχετίζεται με αυξημένο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο.

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει ποτέ να τα αγνοούμε γιατί η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου μπορεί να σώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β 1. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν και

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα. Το κεντρικό τμήμα του νευρικού συστήματος ονομάζεται κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23-10-11 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν κυτταρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα