ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Στα τρόφιμα, πολύ συχνά καταλήγουν χημικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν καμία θρεπτική αξία μπορεί να είναι επικίνδυνες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Στα τρόφιμα, πολύ συχνά καταλήγουν χημικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν καμία θρεπτική αξία μπορεί να είναι επικίνδυνες"

Transcript

1 ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Στα τρόφιμα, πολύ συχνά καταλήγουν χημικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν καμία θρεπτική αξία μπορεί να είναι επικίνδυνες για την υγεία του ανθρώπου. Αυτές οι ενώσεις από χημική άποψη ανήκουν σε πολλές κατηγορίες και μπορεί να είναι από απλά ανόργανα άλατα μέχρι μακρομόρια. Τέτοιες ενώσεις προκαλούν δηλητηριάσεις σε ελάχιστο χρονικό διάστημα ή αποτελούν κίνδυνο για χρόνιες βλάβες, που μπορεί να φτάνουν μέχρι την πνευματική καθυστέρηση, στειρότητα, καρκίνο κι ακόμα μεταλλάξεις και τερατογένεση για τις γενιές του μέλλοντος. Το πρόβλημα αυτό είναι από τα οξύτερα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος, αν λάβουμε υπόψη την συνεχώς αυξανόμενη μόλυνση του περιβάλλοντος και τον μεγάλο αριθμό προσθέτων που χρησιμοποιούνται σήμερα στην παρασκευή των τροφίμων. Τα ανεπιθύμητα συστατικά των τροφίμων μπορούν να διακριθούν σε: Ενδογενή συστατικά των τροφίμων, Πρόσθετα τροφίμων, Μικροβιακές τοξίνες, Εξωγενή συστατικά τροφίμων (τοξικοί επιμολυντές και τοξικά κατάλοιπα)

2 Oι καλλιέργειες των φυτών συχνά ψεκάζονται με εντομοκτόνα ή παρασιτοκτόνα για την προστασία τους από τα έντομα, μύκητες, παράσιτα. Οι ενώσεις αυτές και είναι επικίνδυνες. Επίσης, τα ίδια τα φυτά, για να προστατευτούν από παθογόνα και παράσιτα, παράγουν φυσικές τοξικές ουσίες που έχουν δράση ανάλογη των συνθετικών εντομοκτόνων. Αυτά τα φυσικά εντομοκτόνα μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση από τα συνθετικά κατάλοιπα. Σημειώνεται ότι ένας στόχος των γενετικά τροποποιημένοι φυτών-τροφίμων, είναι η εισαγωγή γονιδίων που θα έχουν ως αποτέλεσμα τη βιοσύνθεση ενώσεων που προσδίδουν στο φυτό αντοχή στους μικροοργανισμούς. Τα φυτά και τα ζώα που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος ως τρόφιμα έχουν χημική σύσταση αρκετά διαφορετική από αυτή του ανθρώπου και περιέχουν και πάρα πολλές χημικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων και τοξικές. Είναι λογικό ότι τα τρόφιμα που προέρχονται από θηλαστικά ζώα περιέχουν λιγότερα ανεπιθύμητα συστατικά για τον άνθρωπο, τα ψάρια και τα θαλασσινά περισσότερα και τα φυτά ακόμη περισσότερα. Όπως ισχύει γενικά, έτσι και για τα τρόφιμα ισχύει ότι «Κάθε συστατικό του τροφίμου και κάθε ποτό είναι δηλητηριώδες, όταν λαμβάνεται πάνω από τη δόση του», όπως ανέφερε ο Παράκελσος.

3 ΕΝΔΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΟΞΙΝΕΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Φυτοαλεξίνες Οι φυτοαλεξίνες είναι αντιμικροβιακές ενώσεις ή εντομοκτόνα μικρού μοριακού βάρους που παράγονται και συσσωρεύονται ταχύτατα στα φυτά στις περιοχές εκείνες που έχουν μολυνθεί από παθογόνους μικροοργανισμούς. Η παραγωγή των τοξινών αυτών αποτελεί τον κυριότερο αμυντικό μηχανισμό των φυτών. Χημικά ανήκουν σε διάφορες κατηγορίες ενώσεων με ευρύ φάσμα βιολογικών δράσεων. Η βιοσύνθεση φυτοαλεξινών από διάφορα φυτά-τρόφιμα, όπως φασόλια, αρακάς, σόγια, διεγείρεται από διάφορους εξωγενείς παράγοντες. Οι φυτοαλεξίνες και τα άλλα φυσικά εντομοκτόνα που παράγονται από τα φυτά αποτελούν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος όλων των τοξινών που καταναλώνει ο άνθρωπος. Η ανάπτυξη φυτών ανθεκτικών σε ασθένειες ενδέχεται να οδηγήσει στην παραγωγή από τα φυτά ανεπιθύμητων ή και επικίνδυνων ενώσεων.

4 Στις φυτοαλεξίνες ανήκουν ισοφλαβονοειδή που βρίσκονται σε φασόλια, αρακά, φουροκουμαρίνες (ψωραλένια) σε σέλερι, μαιντανό, εσπεριδοειδή, ορυζαλεξίνες σε ρύζι, α-σολανίνη και άλλα γλυκοαλκαλοειδή σε πατάτες, φουρασεσκιτερπένια σε γλυκοπατάτες, καροτατοξίνη και χλωρογενικό οξύ σε καρότα, α-τοματίνη σε τομάτες, μυριστικίνη σε μοσχοκάρυδα, θεοβρωμίνη σε κακάο, καφείνη, θεοβρωμίνη, χλωρογενικό οξύ σε καφέ και τσάι. Αλκαλοειδή Είναι συστατικά πολλών αλκαλοειδούχων ευφραντικών όπως τσάι, καφές, κακάο. Τα δραστικά συστατικά είναι αλκαλοειδή της πουρίνης, κυρίως οι μεθυλοξαθίνες καφεΐνη και θεοβρωμίνη. Η καφεΐνη είναι ουσία με διεγερτική δράση στο ΚΝΣ. Χρησιμοποιείται ως πρόσθετο και στα αναψυκτικά τύπου κόλα. Γλυκοαλκαλοειδή Γνωστή φυτική τοξίνη είναι ο γλυκοζίτης α-σολανίνη της πατάτας, το κυριότερο από τα γλυκοαλκαλοειδή της. Επίσης, γλυκοαλακλοειδή υπάρχουν στη μελιτζάνα και σε άλλα προϊόντα. Η σολανίνη προκαλεί δηλητηρίαση.

5 α-σολανίνη

6 Μυριστικίνη Η μυριστικίνη είναι τοξίνη με ψυχοτρόπο δράση, που βρίσκεται σε σημαντική ποσότητα στο μοσχοκάρυδο και σε μικρότερα επίπεδα στο μαύρο πιπέρι, στα καρότα. και το σέλινο. Έχει δράση ανάλογη με της αιθανόλη. Πάντως, το μοσχοκάρυδο χρησιμοποιείται ως καρύκευμα σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις. Αμίνες Αρκετά τρόφιμα περιέχουν αγγειοσυσταλτικές αμίνες που σε ευαίσθητα άτομα μπορεί να προκαλέσουν ισχυρές ημικρανίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σοκολάτα η οποία περιέχει σημαντική ποσότητα φαινυλαιθυλαμίνης. Επίσης, βρίσκονται σε διάφορα φυτικά τρόφιμα όπως μπανάνες που περιέχουν νορεπινεφρίνη, σεροτονίνη, ντοπαμίνη, τυραμίνη, που αποτελούν προϊόντα του μεταβολισμού τους. Ακόμη, βρίσκονται σε προϊόντα ζύμωσης όπως κρασιά, όπου σχηματίζονται με αποκαρβοξυλίωση των αρωματικών αμινοξέων από βακτήρια ή μύκητες. Ο ανθρώπινος οργανισμός αντιμετωπίζει τις αμίνες αυτές και τις μετατρέπει στις αντίστοιχες αλδεΰδες. Όμως, υπάρχουν άτομα ευαίσθητα. Σαπωνίνες Είναι γλυκοζίτες στεροειδών ή τερπενοειδών που απαντούν σε διάφορα προιόντα όπως σόγια, σακχαρότευτλα, φυστίκια, σπανάκι. Έχουν αιμολυτική δράση.

7 Φαινυλαιθυλαμίνη Τυραμίνη

8 Φυτοοιστρογόνα Διάφορα προϊόντα μεταβολισμού των φυτών, όπως οι φλαβόνες και ισοφλαβόνες (κεράσια, δαμάσκηνα, σόγια), τα παράγωγα ισοκουμαρίνης (καρότα), τα λιγνάνια (σιτηρά, βατόμουρα, ξηροί καρποί), έχουν οιστρογόνο δράση. Τα μήλα περιέχουν οιστρόνη και ορισμένα είδη φασολιών περιέχουν οιστραδιόλη. Οι σπόροι της σόγιας και τα προϊόντα τους αποτελούν ίσως την πιο γνωστή πηγή φυτοοιστρογόνων της ανθρώπινης δίαιτας. Τα κύρια φυτοοιστρογόνα της σόγιας είναι τα ισοφλαβονοειδή γενιστεΐνη και γλυκοτεΐνη. Πειράματα in vitro αλλά και σε πειραματόζωα έδειξαν ότι η κατανάλωσή φυτοοιστρογόνων σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να έχει ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Όμως, επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν προστατευτική δράση έναντι μορφών καρκίνου. Επίσης, εκχυλίσματα φυτών χρησιμοποιούνται στην εναλλακτική ιατρική, και κυρίως σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

9 Ισοφλαβονοειδή

10 Κυανογόνα Είναι γλυκοζίτες που με υδρόλυση μπορούν να αποδώσουν υδροκυάνιο. Απαντούν σε πυρήνες φρούτων, στα όσπρια, στο λιναρόσπορο, στο σόργο. Δύο γνωστοί γλυκοζίτες αυτής της κατηγορίας είναι η αμυγδαλίνη (αμύγδαλο) και η ντουρίνη (σόργος). Αναστολείς πρωτεασών Είναι πρωτεΐνες, αναστολείς πρωτεολυτικών ενζύμων, και μειώνουν τη βιολογική αξία των τροφίμων. Επίσης, έχουν και άλλες ανεπιθύμητες επιδράσεις. Απαντούν στη σόγια, όσπρια, πατάτα, δημητριακά. Καταστρέφονται με θέρμανση, και έτσι με θέρμανση μπορεί να προκύψει αύξηση της διατροφικής αξίας των φυτικών προϊόντων. Λεκτίνες Πολλά λαχανικά, όπως φασόλια, σόγια, περιέχουν λεκτίνες. Αυτές είναι πρωτεΐνες μεγάλου μοριακού βάρους (10 5 kda) που έχουν την ικανότητα να συνδέονται στους υδατάνθρακες των γλυκοπρωτεινών ορισμένων κυττάρων των θηλαστικών. Από διατροφική άποψη σχετικό πρόβλημα για τον άνθρωπο παρουσιάζει η κατανάλωση φασολιών που περιέχουν υψηλά επίπεδα λεκτινών. Οι λεκτίνες αδρανοποιούνται με θέρμανση στους 100 C για 10 min. Σε χαμηλότερη θερμοκρασία (70-80 C) δεν αδρανοποιούνται με αποτέλεσμα να προκαλούνται εντερικές διαταραχές.

11 Θειογλυκοζίτες Η έλλειψη ιωδίου προκαλεί βρογχοκήλη. Επίσης, μπορεί να προκαλείται από ενώσεις της δίαιτας, όπως λάχανο, κουνουπίδι, κράμβη, ρεπάνι. Οι ενώσεις είναι θειογλυκοζίτες, υδρολύονται σε ισοθειοκυανικά παράγωγα, και αναστέλλουν τη βιοσύνθεση της θυροξίνης. Στους γλυκοζίτες αυτούς οφείλεται η γεύση των παραπάνω προϊόντων. Κυάμωση (φαβισμός) Η κυάμωση (φαβισμός) είναι μια οξεία αιμολυτική αναιμία (καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων) που προκαλείται από βρώση κουκιών ή ακόμη και από εισπνοή της γύρης του φυτού. Οφείλεται σε ανεπάρκεια ενζύμου και κληρονομείται. Λαθυρισμός Ο λαθ(ο)υρισμός είναι ασθένεια γνωστή από τον αρχαίο κόσμο και οφείλεται στη βρώση των σπερμάτων πολλών ειδών του φυτού λαθούρι (μπιζέλι). Συστατικό του φυτού είναι η νευροτοξίνη οξαλυλο- διαμινο-προπιονικό οξύ που όταν η δίαιτα για μια περίοδο μερικών μηνών αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από μπιζέλια, προκαλείται μυϊκή αδυναμία και ξαφνική παράλυση των κάτω άκρων.

12 ΤΟΞΙΝΕΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Τα ζωικά τρόφιμα ουσιαστικά δεν περιέχουν τοξικά συστατικά για τον άνθρωπο. Όμως, αν ένα ζωικό τρόφιμο προέρχεται από ζώο που έπασχε από κάποια ασθένεια, μπορεί να ασθενήσει και ο καταναλωτής. Παράδειγμα, οι σπογγοεγκεφαλοπάθειες (ασθένεια των τρελών αγελάδων) οφείλονται σε πρωτεϊνικά μόρια συστατικά του εγκεφάλου κυρίως των ασθενούντων ζώων, και είναι δυνατό να μεταφέρουν στον άνθρωπο την ασθένεια. Ψάρια και θαλασσινά Συστατικά από διάφορους θαλάσσιους οργανισμούς μπορούν να μπουν στην τροφική αλυσίδα. Δηλητηρίαση μπορεί να προέλθει από κατανάλωση ιχθηρών, κυρίως οστρακοειδών που στους ιστούς τους έχουν συσσωρευτεί τοξικές ουσίες, ή από την κατανάλωση ψαριών που είναι δηλητηριώδη (ιχθυοτοξισμός). Οι τοξικές ουσίες από ψάρια είναι είτε πρωτεΐνες είτε παράγωγα τεταρτοταγών αμμωνιοβάσεων. Βιογενείς αμίνες Είναι μικρού Μ.Β. αλειφατικές ή κυκλικές οργανικές βάσεις που κυρίως προκύπτουν από αποκαρβοξυλίωση των αντίστοιχων αμινοξέων. Παράδειγμα, από την ορνιθίνη προκύπτει η πουτρεσκίνη, από τη λυσίνη η καδαβερίνη, από τη φαινυλαλανίνη φαινυλαιθυλαμίνη, από τυροσίνη τυραμίνη. Οι βιογενείς αμίνες σε υψηλά επίπεδα μπορεί να προκαλέσουν τοξικά φαινόμενα που εκδηλώνονται με ναυτίες, αναπνευστικά προβλήματα, εφίδρωση, πονοκέφαλο, ανωμαλία στην πίεση. Η παρουσία βιογενών αμινών μπορεί να θεωρηθεί ως δείκτης κακής παρασκευής και συντήρησης σε ιχθηρά και προϊόντα κρέατος. Ακόμη, βρίσκονται σε προϊόντα ζύμωσης όπως τυριά, όπου σχηματίζονται με αποκαρβοξυλίωση των αρωματικών αμινοξέων από βακτήρια ή μύκητες.

13 ΤΟΞΙΝΕΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Οι τοξίνες μικροβιακής προέλευσης διακρίνονται σε μυκοτοξίνες και βακτηριακές τοξίνες. Από Μύκητες Οι αφλατοξίνες παράγονται από μύκητες, και έχουν απομονωθεί περίπου 15 αφλατοξίνες, με πιο συχνά απαντώμενη στα τρόφιμα την αφλατοξίνη B1. Από τα τρόφιμα επικίνδυνα για υψηλή περιεκτικότητα σε αφλατοξίνη είναι τα φυστίκια (αράπικα). Οι αφλατοξίνες έχουν καρκινογόνο δράση στο συκώτι, έχουν άλλες επιδράσεις, και είναι τοξικές σε χαμηλά επίπεδα (< 1ppm). Βρίσκονται σε δημητριακά, φρούτα και άλλα φυτικά προϊόντα. Τα γαλακτοπαραγωγά ζώα εκκρίνουν στο γάλα την αφλατοξίνη M1, ένα τοξικό παράγωγο. Οι ωχρατοξίνες παράγονται από μύκητες, και σχετίζονται με νεφροπάθειες, καρκινογένεση, τερατογένεση. Συνήθεις πηγές τους είναι τα σιτηρά και το χοιρινό κρέας. Η πατουλίνη παράγεται από μύκητες, και κατατάσσεται στις τοξίνες. Όμως, δεν θεωρείται επικίνδυνη και είναι αντιβιοτικό ευρέως φάσματος. Βρίσκεται σε φυτικά προϊόντα που έχουν αναπτύξει μούχλα.

14 Αφλατοξίνη Β1 Ωχρατοξίνη Α

15 Αλκαλοειδή του ευρωτομύκητα Ευρωτίαση Η ευρωτίαση είναι γνωστή ασθένεια που οφείλεται σε κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί από τοξίνες μικροοργανισμών. Προκαλείται από τα αλκαλοειδή που παράγονται από μύκητα που αναπτύσσεται στη σίκαλη και σε άλλα σιτηρά. Ο μύκητας σχηματίζει δομές, που είναι σκληρές μάζες κυττάρων (σκληρώτια) που μπορεί να συλλεγούν μαζί με τα σιτηρά. Τα σκληρώτια περιέχουν τοξικά αλκαλοειδή, όπως η εργοταμίνη. Η ασθένεια έχει διάφορες επιπτώσεις όπως διανοητική σύγχυση, και μπορεί να είναι θανατηφόρα. Πάντως, μικρές ποσότητες τα αλκαλοειδή του ευρωτομύκητα έχουν χρησιμοποιηθεί για θεραπείες όπως της ημικρανίας.

16 Από Βακτήρια Η μόλυνση των τροφίμων και του νερού με βακτήρια, σε αντίθεση με τους μύκητες, δεν είναι ορατή με γυμνό οφθαλμό. Μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες κυρίως με δύο τρόπους: α) Με μόλυνση του γαστρεντερικού σωλήνα όπου τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται και παράγουν τοξίνες. Τα συμπτώματα επιμένουν για αρκετές μέρες. Αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά. Χαρακτηριστική είναι η δηλητηρίαση που προκαλείται από Salmonella. β) Με τοξίνες που παράγονται από το βακτήριο σε τρόφιμα. Στην περίπτωση αυτή τα συμπτώματα εκδηλώνονται ταχύτερα και τα αντιβιοτικά δεν έχουν αποτέλεσμα. Τέτοια δηλητηρίαση είναι η αλλαντίαση ή βουτουλισμός που οφείλεται στο βακτήριο Clostridium botulium. Η τοξίνη σε επίπεδα 1 μg είναι θανατηφόρα. Είναι σχετικά θερμοευαίσθητη και χάνει τη δραστικότητά της στους 80 C για μισή ώρα. Άλλο παράδειγμα είναι η σταφυλοκοκκική τροφική δηλητηρίαση από το Staphylococcus aureus που παράγει εντεροτοξίνες που είναι τοξικές σε επίπεδα εκατοντάδων νανογραμμαρίων. Η λιστερίωση είναι τροφιμογενής ασθένεια που προκαλείται από το βακτήριο λιστέρια, κυρίως το Listeria monocytogenes. Ο μηχανισμός της τοξικής δράσης της Listeria δεν είναι πλήρως διευκρινισμένος.

17 ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΣΘΕΤΑ Τα τοξικολογικά προβλήματα των χημικών προσθέτων είναι ένα πολύπλοκο θέμα, και έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την άποψη της προστασίας της υγείας των καταναλωτών. Νιτρώδη Από τα νιτρώδη και διάφορες δευτεροταγείς ή τριτοταγείς αμίνες σχηματίζονται νιτροζαμίνες, R 2 N-NO, πολλές από τις οποίες είναι καρκινογόνες. Οι συνήθεις συγκεντρώσεις τους στα τρόφιμα είναι κάτω από τα επικίνδυνα επίπεδα. Πάντως, μελετούνται υποκατάστατα των νιτρωδών. Το ασκορβικό ασβέστιο αυξάνει τη δραστικότητα των νιτρωδών, και έτσι περιορίζονται τα επίπεδα χρήσης νιτρωδών. Μία άλλη πηγή νιτρωδών είναι τα νιτρικά από λαχανικά ή άλλα φυτικά, που ανάγονται στο στόμα από τη σίελο σε νιτρώδη. Έτσι, λαχανικά από εδάφη εμπλουτισμένα με αζωτούχα λιπάσματα είναι πηγές νιτρωδών.

18 Φαινολικά αντιοξειδωτικά Τα φαινολικά αντιοξειδωτικά δεν είναι τελείως αβλαβή. Για το λόγο αυτό η χρήση τους έχει απαγορευτεί στις παιδικές τροφές, και συνιστάται να αποφεύγεται η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν τα πρόσθετα αυτά από πολύ μικρά παιδιά. Οι τοξικολογικές μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα με πειραματόζωα παρέχουν σαφείς ενδείξεις ότι τα ΒΗΤ, ΒΗΑ και οι εστέρες του γαλλικού οξέος μπορεί να έχουν διάφορες αρνητικές επιπτώσεις, μέχρι μεταλλάξεις. Επίσης, ανησυχητική είναι η πιθανή συνεργιστική δράση τους. Η νομοθεσία η σχετική με τη χρήση των αντιοξειδωτικών είναι διαφορετική σε κάθε χώρα. Τα επιτρεπόμενα στην ΕΕ φαινολικά αντιοξειδωτικά είναι : Ο προπυλικός (Ε 310), οκτυλικός (Ε 311) και δωδεκυλικός (Ε 312) εστέρας του γαλλικού οξέος. Η βουτυλιωμένη υδροξυανισόλη (Ε 320). Το βουτυλιωμένο υδροξυτολουόλιο (Έ 321). Στα πρόσθετα αυτά δεν πρέπει να υπάρχουν πάνω από 3 ppm αρσενικού, 10 ppm μολύβδου, 50 ppm ψευδαργύρου και χαλκού και άλλα τοξικά μέταλλα.

19 ΕΞΩΓΕΝΗ ΤΟΞΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Ανόργανα συστατικά Η εισαγωγή στον οργανισμό μας μιας τοξικής δόσης των ενώσεων των τοξικών μετάλλων μπορεί να προκαλέσει ανωμαλίες που εκδηλώνονται με πονοκεφάλους, αδυναμία, κράμπες, δυσκοιλιότητα, σπασμούς, κώμα. ανορεξία. Ακόμα βλάβες στα νεφρά, τη γαστρεντερική οδό, το νευρικό σύστημα και άλλα πολλά. Οι σοβαρότερες περιπτώσεις μπορούν να καταλήξουν σε μόνιμες βλάβες του εγκεφάλου, σπαστικότητα, στείρωση και τελικά το θάνατο. Ο υδράργυρος Οι ατμοί και τα άλατα του μετάλλου αυτού είναι εξαιρετικά επικίνδυνα για την υγεία του ανθρώπου. Ένα πολύ γνωστό τραγικό επεισόδιο είναι εκείνο της Μιναμάτα στην Ιαπωνία, το Παρουσιάστηκαν τότε μαζικές νευρολογικές διαταραχές και θάνατοι που οφείλονταν σε ψάρια μολυσμένα από χλωριούχο υδράργυρο. Το θανατηφόρο αυτό αντιδραστήριο προερχόταν από ένα. εργοστάσιο της περιοχής που παρασκεύαζε βινυλοχλωρίδιο. Οργανικές ενώσεις του μετάλλου όπως ο μεθυλικός και αιθυλικός υδράργυρος είναι επίσης πολύ τοξικές. Στο Ιράκ πριν τριάντα περίπου χρόνια παρατηρήθηκαν μαζικές δηλητηριάσεις που οφείλονταν σε υδραργυρούχο μυκητοκτόνο.

20 Μόλυβδος Η εισαγωγή στον οργανισμό μιας δόσης όλων των αλάτων του μολύβδου (είτε σαν σκόνη και ατμός, είτε σαν διάλυμα) έχει τοξικές επιδράσεις. Ως πηγές μόλυνσης από μόλυβδο σήμερα ερευνώνται κυρίως οι κονσέρβες, τα χρώματα και τα διάφορα υλικά συσκευασίας των τροφίμων. Επίσης, αντικείμενα που έρχονται σε επαφή με τα τελευταία, όπως γυάλινα σκεύη, είδη κεραμικής, σμάλτα, επιστρώσεις. Πηγή του τετρααιθυλιούχου μολύβδου σε φυτικά προϊόντα όπως καλαμπόκι, κριθάρι, πατάτες, βρώμη είναι η βενζίνη των αυτοκινήτων που χρησιμοποιείται ως πρόσθετο. Μια άλλη πηγή μόλυνσης από μόλυβδο είναι τα υλικά συσκευασίας και τα τυπωμένα πάνω σε αυτά γράμματα ή σχέδια. Κανονικά η περιεκτικότητα των φυσικών προϊόντων σε μόλυβδο είναι κάτω από 1 ppm, με όριο 0,5-2 ppm. Το αρσενικό Πηγές αρσενικού στα τρόφιμα είναι η χρήση ενώσεων αρσενικού στη γεωργία, όπως αρσενικικός μόλυβδος, η χρήση κωκ ως καυσίμου στα εργοστάσια παραγωγής μπύρας, απόνερα εργοστασίων που μπορεί να μολύνουν ψάρια. Για την προστασία πρόσληψης αρσενικού από το νερό ο ΠΟΥ Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πρότεινε το 1993 το όριο 10 μg/ L. Το κάδμιο Έχουν αναφερθεί δηλητηριάσεις από κάδμιο που οφείλονται σε δοχεία με χυμούς φρούτων, λεμονάδες και γάλα. Τα επιτρεπτά όρια που συνιστά ο ΠΟΥ για τα τρόφιμα είναι 0,01 ppm.

21 Το βάριο Μεγάλες συγκεντρώσεις βαρίου είναι τοξικές (πάνω από 200mg). Στα πόσιμα νερά συνιστάται το όριο 1 mg/l. Το βόριο Για το βόριο υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις ως προς τη σημασία του στη διατροφή του ανθρώπου. Έχει αναφερθεί τοξική επίδραση. Συνιστάται όριο 0,3 mg/l στο πόσιμο νερό. Το φθόριο Μεγάλες δόσεις φθορίου είναι τοξικές αν και περιορισμένες δόσεις θεωρούνται ευεργετικές για την υγεία των δοντιών. Συνιστάται όριο 1,5 mg/l για το πόσιμο νερό. Το μαγγάνιο Το μαγγάνιο είναι απαραίτητο στοιχείο. Όμως, σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει διαταραχές. Στο νερό συνιστάται ένα όριο 0,05 mg/l. Το σελήνιο Το σελήνιο έχει τεράστια σημασία στη διατροφή (αντιοξειδωτικός παράγοντας) και η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι 0,9 mg/kg βάρους σώματος. Όμως, μεγάλες δόσεις σεληνίου έχουν συσχετιστεί με αρνητικές επιδράσεις στη υγεία. Στο πόσιμο νερό η συγκέντρωση του σεληνίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 μg/l. Ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, το χρώμιο, ο χαλκός, το νικέλιο, το αργίλιο, το αντιμόνιο, ο άργυρος σε υψηλές δόσεις επιφέρουν προβλήματα υγείας. Σοβαρά προβλήματα έχει δημιουργήσει η ρύπανση του νερού με εξασθενές χρώμιο, που είναι καρκινογόνο.

22 Ραδιενεργός μόλυνση Η ραδιενέργεια είναι μορφή ιονίζουσας ακτινοβολίας. Οι πηγές ραδιενέργειας για τον άνθρωπο είναι α) από φυσικές πηγές, όπως κοσμική ακτινοβολία, και β) από τεχνητές πηγές, όπως σχάση πυρήνων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, πυρηνικές δοκιμές, πολεμικούς σκοπούς. Επίσης, η ακτινοβολία χρησιμοποιείται στην ιατρική, και για αποστείρωση υλικών και τροφίμων. Με πυρηνική διάσπαση δημιουργούνται ραδιοισότοπα από πολλά διαφορετικά στοιχεία. Μερικά από τα ισότοπα είναι πολύ επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Τα πιο επικίνδυνα ραδιοισότοπα που μπορεί να προσληφθούν με την τροφική αλυσίδα είναι τα 140 Ba, 137 Cs, 131 I, 133 I, 90 Sr, 89 Sr, 14 C. To 131 I συσσωρεύεται στο θυρεοειδή αδένα. Έχει χρόνο ημιζωής 8 ημέρες και εκπέμπει β και γ ακτινοβολία. Το 137 Cs έχει χρόνο ημιζωής 29 χρόνια. Απορροφάται και μεταβολίζεται όπως το κάλιο, και δεν διατηρείται στο σώμα για πολύ καιρό. Μπορεί να προκαλέσει διάφορες βλάβες όπως γενετικές. Εκπέμπει γ ακτινοβολία. Το 90 Sr έχει χρόνο ημιζωής 29 χρόνια. Συγκεντρώνεται, όπως το ασβέστιο, στα οστά. Προκαλεί καρκίνο των οστών και λευχαιμία. Ο 14 C μπορεί να προκαλέσει γενετικές βλάβες.

23 Φυτοφάρμακα Πολλά από τα σύγχρονα χημικά μέσα που χρησιμοποιούν στη γεωργία είναι τοξικά, και η παρουσία παρασιτοκτόνων, εντομοκτόνων, μυκητοκτόνων και άλλων γεωργικών φαρμάκων στα τρόφιμα αποτελεί σήμερα ένα μεγάλο διεθνές πρόβλημα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (WHO, FAO) έχουν μια ειδική επιτροπή για τα υπολείμματα των εντομοκτόνων, που έχει καταρτίσει πίνακες με τις ανεκτές συγκεντρώσεις ενός μεγάλου αριθμού τέτοιων ενώσεων στα τρόφιμα. Ιδιαίτερα επικίνδυνοι για την υγεία του ανθρώπου είναι οι χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες μη οξυγονούχοι ή οξυγονούχοι, που είναι σταθερές ενώσεις και συγκεντρώνονται στους λιπαρούς ιστούς. DDT, διχλωροδιφαινυλοτριχλωροαιθάνιο

24 Υπολείμματα αντιβιοτικών Τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ασθενειών μικροβιακής αιτιολογίας. Η χρήση τους στην κτηνοτροφία είναι δύσκολο να ελεγχθεί. Υπολείμματα αντιβιοτικών μπορεί να βρεθούν στο γάλα των ζώων που έχουν λάβει αντιβιοτικά για θεραπευτικούς λόγους όπως πενικιλλίνη για τη θεραπεία της μαστίτιδας σε αγελάδες, και είναι πιθανό να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα σε αλλεργικά άτομα. Για το λόγο αυτό το γάλα δεν πρέπει να έρχεται στην κατανάλωση. Επίσης, το γάλα αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή προϊόντων ζύμωσης, καθόσον αναστέλλεται ο λακτοβάκιλλος. Ακόμη, συνεχής πρόσληψη αντιβιοτικών μπορεί οδηγήσει στην ανάπτυξη στον γαστρεντερικό σωλήνα ανθεκτικών στελεχών επικίνδυνων παθογόνων για τον άνθρωπο μικροοργανισμών. Στην ΕΕ επιτρέπεται μόνο η χρήση ορισμένων αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται ελάχιστα ή καθόλου για ασθένειες του ανθρώπου.

25 Ορμόνες Οι ορμόνες φύλου χρησιμοποιούνται στα ζώα για θεραπευτικούς λόγους και την ανάπτυξή τους. Τέτοιες ορμόνες είναι οι φυσικές ορμόνες τεστοστερόνη και οιστραδιόλη όπως και συνθετικές ενώσεις. Οι συνθετικές φαίνεται να έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις όπως καρκινογόνο και τερατογόνο δράση. Τα γλυκοκορτικοειδή, όπως η κορτιζόνη, χρησιμοποιούνται για αντιμετώπιση του στρες των ζώων. Οι ορμόνες αυτές έχουν ευρύ φάσμα αρνητικών δράσεων. Πολυχλωριωμένα διφαινύλια και διοξίνες Οι ενώσεις αυτές χρησιμοποιούνται ευρύτατα στη βιομηχανία και θεωρούνται μια σοβαρή πηγή μόλυνσης του περιβάλλοντος. Βρίσκονται σε ιχθηρά, πουλερικά, αυγά και πιο σπάνια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Συγκεντρώνονται στους λιπαρούς ιστούς. Οι διοξίνες είναι μια κατηγορία ανθεκτικών οργανικών ρύπων που λαμβάνει ο άνθρωπος με την τροφή. Είναι πολυχλωριωμένες (παρα-) διοξίνες PCDD s και διβενζοφουράνια, PCDF s. Σχηματίζονται πολλά ομοειδή, αρκετά με υψηλή τοξικότητα. Το επίπεδο των επί μέρους διοξινών στα τρόφιμα είναι πάρα πολύ μικρό. Τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs) είναι πολλές ομοειδείς ενώσεις, πολλές από τις οποίες έχουν τοξικότητα ανάλογη με εκείνη των διοξινών.

26 Πολυχλωριωμένα διβενζοφουράνια, PCDF s, (αριστερά) Πολυυδροξυλιωμένες (παρα-) διοξίνες,pcdd s (δεξιά) Πολυχλωριωμένα διφαινύλια, PCB s

27 Τοξικοί διαλύτες Διαλύτες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία τροφίμων μπορεί να είναι τοξικά. Παράδειγμα το τριχλωροαιθυλένιο που χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για εκχύλιση ελαιούχων σπερμάτων. Σχηματίζει τοξικό παράγωγο με την κυστείνη. Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, όπως το βενζοπυρένιο, βρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις σε τρόφιμα που συντηρούνται με κάπνισμα. Είναι καρκινογόνα. Ουσίες από τα υλικά συσκευασίας To P.V.C. είναι πολύ χρησιμοποιούμενο υλικό συσκευασίας. Το μονομερές βινυλοχλωρίδιο είναι καρκινογόνο. Η πιθανότητα μετανάστευσης του μονομερούς από το πλαστικό είναι μικρή όταν η συγκέντρωσή του είναι < 1 ppm. Προβλήματα μετανάστευσης εξετάζονται και για τους πλαστικοποιητές, συνήθως εστέρες του φθαλικού και άλλων οξέων, που χρησιμοποιούνται σε πλαστικά συσκευασίας τροφίμων. Για πολλές από τις ενώσεις αυτές έχουν προταθεί και υιοθετηθεί μόνιμες ή προσωρινές ανεκτές ημερήσιες προσλήψεις. Για τους φθαλικούς εστέρες η προσωρινή ανεκτή ημερήσια πρόσληψη είναι 0,1 mg/kg βάρους σώματος.

28 ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ Τα τρόφιμα ή ορισμένα συστατικά τους μπορεί να προκαλέσουν διάφορες δυσάρεστες αντιδράσεις σε άτομα που έχουν ευαισθησία (υπερευαισθησία ή δυσανεξία στο τρόφιμο, food intolerance). Αυτές οι αντιδράσεις στα τρόφιμα μπορεί να προκληθούν με διάφορους μηχανισμούς: α) με εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος (αληθινή αλλεργία), β) χωρίς εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά με συμπτώματα παρόμοια με αλλεργική αντίδραση που προκαλούνται από τρόφιμα που περιέχουν ισταμίνη (ψάρια, τυριά) ή προκαλούν έκκριση ισταμίνης, γ) σε εκ γενετής σφάλματα του μεταβολισμού που οφείλονται σε έλλειψη ή ανεπάρκεια κάποιου ενζύμου, όπως δυσανεξία στη λακτόζη.

29 Με εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος Τα τρόφιμα κανονικά δεν προκαλούν αντίδραση από το ανοσολογικό σύστημα του ανθρώπου. Όμως, σε ορισμένα άτομα κάποια τρόφιμα, ή πιο σωστά κάποια πρωτεϊνικής φύσης συστατικά προκαλούν συστηματική αναφυλαξία (αναφυλακτικό σοκ) ή εντοπισμένης αναφυλαξίας στο αναπνευστικό (άσθμα, ρινίτιδα) στο δέρμα (δερματίτιδες, έκζεμα), στο γαστρεντερικό (κοιλιακός πόνος, ναυτία, εμετός, διάρροια), ενώ μπορεί να εμφανιστούν και άλλα συμπτώματα, όπως υπόταση, οίδημα στη γλώσσα και το λάρυγγα. Τα πιο κοινά αλλεργιογόνα τρόφιμα στα παιδιά είναι το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα αυγά, τα σιτηρά που περιέχουν γλουτένη και τα προϊόντα τους, η σόγια, τα φιστίκια και άλλοι ξηροί καρποί και τα οστρακόδερμα. Τα παιδιά με την πάροδο του χρόνου συνήθως ξεπερνούν την αλλεργία στα περισσότερα από τα τρόφιμα αυτά. Οι ενήλικες έχουν αλλεργία συνήθως σε ξηρούς καρπούς, ψάρια, γαρίδες και άλλα οστρακόδερμα.

30 Σχεδόν όλα τα αλλεργιογόνα των τροφίμων είναι πρωτεΐνες, που αποτελούν φυσιολογικά συστατικά τους. Επίσης, ένα πρόσθετο ένζυμο, η παπαίνη, μπορεί να προκαλέσει αληθινή αλλεργία. Ακόμη, έχουν αναφερθεί αλλεργικές αντιδράσεις σε ενώσεις αρώματος, όπως η μενθόλη, που αποτελούν συστατικά τσίχλας ή καραμέλας. Γλουτένη. Μια πολύ γνωστή εντεροπάθεια οφείλεται σε μια ανώμαλη ανοσοβιολογική αντίδραση στη γλουτένη του σίτου. Η θεραπεία βασίζεται στη χρήση προϊόντων χωρίς γλουτένη. Το γάλα της αγελάδας. Παρατηρούνται περιπτώσεις σε βρέφη (εντεροπάθεια - αναφυλαξία). Το αίτιο πιθανόν είναι η αντίδραση σε διάφορα πρωτεϊνικά κλάσματα (καζεΐνη, αλβουμίνες). Θερμική επεξεργασία και μερική υδρόλυση των πρωτεϊνών μπορούν να άρουν την αλλεργία.

31 Ορισμένα πρόσθετα τροφίμων προκαλούν αλλεργίες. Ο θειώδης ανυδρίτης μπορεί να προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις. Επίσης, έχουν κατηγορηθεί τα συνθετικά αντιοξειδωτικά BHA και BHT, τα βενζοικά, το γλουταμινικό μονονάτριο. Ανεπιθύμητα φαινόμενα έχουν αποδοθεί στη χρωστική ταρτραζίνη. Πολλά έχουν γραφεί και συζητηθεί για τη δυνατότητα τροφίμων από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς να προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις. Όμως, δεν υπάρχει κατηγορηματική απόδειξη και τα ήδη εγκεκριμένα τρόφιμα θεωρούνται από τους ειδικούς ασφαλή. Όμως, αναγνωρίζεται από όλους ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και ότι είναι ανάγκη να αναπτυχθούν και βελτιωθούν οι μεθοδολογίες που θα επιτρέψουν καλύτερη αξιολόγηση των μη συμβατικών τροφίμων. Παράδειγμα χρήσιμη είναι η εξέταση των νέων (novel) πρωτεϊνών για την αλληλουχία των αμινοξέων και η σύγκριση με εκείνη ομόλογων πρωτεϊνών γνωστών αλλεργιογόνων.

32 Με έκκριση ισταμίνης Ορισμένα συστατικά των τροφίμων μπορεί να προκαλούν την έκκριση ισταμίνης και άλλων χημικών της αλλεργικής απόκρισης από κύτταρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η φράουλα που προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις (κνίδωση, φλύκταινες) σε ορισμένα άτομα. Με έλλειψη ή ανεπάρκεια ενζύμου Δυσανεξία στη λακτόζη. Υπάρχει έλλειψη του ενζύμου γαλακτοσιδάση που υδρολύει τη λακτόζη του γάλακτος. Γίνεται χρήση γάλακτος υδρολυμένης λακτόζης. Φαινυλοκετονουρία. Υπάρχει έλλειψη του ενζύμου υδρολάση της φαινυλαλανίνης. Γίνεται χρήση μιγμάτων αμινοξέων χωρίς φαινυλαλανίνη, με εμπλουτισμό σε τυροσίνη ώστε να αναπληρωθεί η έλλειψη του απαραίτητου αμινοξέος.

ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Στα τρόφιμα, πολύ συχνά καταλήγουν χημικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν καμία θρεπτική αξία μπορεί να είναι επικίνδυνες

ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Στα τρόφιμα, πολύ συχνά καταλήγουν χημικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν καμία θρεπτική αξία μπορεί να είναι επικίνδυνες ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Στα τρόφιμα, πολύ συχνά καταλήγουν χημικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν καμία θρεπτική αξία μπορεί να είναι επικίνδυνες για την υγεία του ανθρώπου. Αυτές οι ενώσεις από χημική

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΙΕΡΕΜΙΑΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή τροφίμων. Φυσικοί και Χημικοί κίνδυνοι κατά την μεταχείριση και κατανάλωση τροφίμων (συν.) Άλλες απαντώμενες χημικές ενώσεις

Υγιεινή τροφίμων. Φυσικοί και Χημικοί κίνδυνοι κατά την μεταχείριση και κατανάλωση τροφίμων (συν.) Άλλες απαντώμενες χημικές ενώσεις Υγιεινή τροφίμων Φυσικοί και Χημικοί κίνδυνοι κατά την μεταχείριση και κατανάλωση τροφίμων (συν.) Άλλες απαντώμενες χημικές ενώσεις Προερχόμενες από το χώμα και το νερό Βαρέα μέταλλα, ραδιοϊσότοπα, εντομοκτόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα για την ποιότητα και ασφάλεια τροφίμων και νομοθεσία τροφίμων, ΤΕΕ, 2009, Αθήνα 1

Πρότυπα για την ποιότητα και ασφάλεια τροφίμων και νομοθεσία τροφίμων, ΤΕΕ, 2009, Αθήνα 1 Ουσία Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Δειγματοληψία Ανάλυση Σχετιζόμενα τρόφιμα Όρια Μικροβιολογικοί μολυντές 2073/2005/EC 1141/2007/EC 2073/2005/EC 1141/2007/EC 2073/2005/EC 1141/2007/EC Listeria monocytogenes EN/ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Όλοι γνωρίζουμε ότι οι βιταμίνες και τα μεταλλικά στοιχεία είναι σημαντικά για τη διατροφή και την ευεξία μας. Πράγματι, το σώμα δεν μπορεί να λειτουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 3. ΙΩΔΙΟ, ΡΑΔΙΟ, ΕΞΑΣΘΕΝΗΜΕΝΟ ΟΥΡΑΝΙΟ, ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 3. ΙΩΔΙΟ, ΡΑΔΙΟ, ΕΞΑΣΘΕΝΗΜΕΝΟ ΟΥΡΑΝΙΟ, ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 3. ΙΩΔΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά 13 Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Τα υποδεικνυόμενα ανώτατα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ. Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ. Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD Οι τιμές του σογιαλεύρου και των κρυσταλλικών αμινοξέων παραμένουν ασταθείς. Κατά καιρούς, υπάρχει ενδιαφέρον για λιγότερο γνωστές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΥ ΤΑ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ

ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΥ ΤΑ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΥ ΤΑ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ Ασβέστιο Οι Διαιτητικές Πρόσληψεις Αναφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για άνδρες 18 ετών και πάνω είναι 700 mg (2) Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, σκούρα

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Σημειώσεις για τη σχολή προπονητών-ριών Αθήνας Γ κατηγορίας Ενόργανης, Ρυθμικής Γυμναστικής & Τραμπολίνο (2014) O πρωταρχικός ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΝΟ ΚΑΙ ΟΥΣΙΕΣ ΜΕ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ένα από τα περισσότερο αμφιλεγόμενα επιστημονικά θέματα αποτελεί η σχέση μεταξύ

ΟΥΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΝΟ ΚΑΙ ΟΥΣΙΕΣ ΜΕ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ένα από τα περισσότερο αμφιλεγόμενα επιστημονικά θέματα αποτελεί η σχέση μεταξύ ΟΥΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΝΟ ΚΑΙ ΟΥΣΙΕΣ ΜΕ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ένα από τα περισσότερο αμφιλεγόμενα επιστημονικά θέματα αποτελεί η σχέση μεταξύ καρκίνου και διατροφής. Όταν αναφέρεται ότι κάποιο τρόφιμο

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Πρωτεΐνες. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Πρωτεΐνες. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Πρωτεΐνες Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Αποτελούνται από αμινοξέα ενωμένα με πεπτιδικούς δεσμούς. Μέση σύσταση: Ν: 16 % C: 50 % H: 7 % O: 22 % S: 0,5-3%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Μαριέλλα Σαρρή Τα βιολογικά προϊόντα, είναι τρόφιµα τα οποία προέκυψαν µέσω της Βιολογικής ή Οργανικής Γεωργίας Σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων, το οποίο στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ. Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ. Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής Η επισήμανση είναι ένας ιδιαίτερος τομέας στο χώρο της συσκευασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών Ενζύμων που βρίσκονται κατά μήκος του πεπτικού τους σωλήνα. Τα ένζυμα

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Η ζωή με τις τροφικές αλλεργίες και την δυσανεξία Οι τροφικές αλλεργίες και οι τροφικές δυσανεξίες μπορούν να είναι δυσάρεστες, να περιπλέκουν τη ζωή και, στις χειρότερες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α3.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B.... 2 Β1.... 2 Β2....

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2013. Σκοπός του προγράμματος. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2013. Σκοπός του προγράμματος. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 13 α/α 1 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής παραγωγής και Καν. 178/02/ΕΚ 91 ΠΔΘ 50 `ΠΔΚΜ 50 ΠΔΔΕ 5 ΠΔΒΑ 4 ΕΦΕΤ 0 ΚΕΔΥ 0

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΟΥΝ ΤΗΝ ΑΥΠΝΙΑ

ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΟΥΝ ΤΗΝ ΑΥΠΝΙΑ ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΟΥΝ ΤΗΝ ΑΥΠΝΙΑ Πολλοί άνθρωποι, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας, παραπονούνται ότι έχουν πρόβλημα ύπνου κάποια περίοδο της ζωής τους, μικρή ή μεγάλη. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται όταν

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόζμια Γκπαίδερζη «Σοξθή για όλξρπ Σοξθή για ζκέση»

Παγκόζμια Γκπαίδερζη «Σοξθή για όλξρπ Σοξθή για ζκέση» Παγκόζμια Γκπαίδερζη «Σοξθή για όλξρπ Σοξθή για ζκέση» Πείνα /Γενετικά Σροποποιημένα Σρόφιμα ΓΓΩΡΓΙΑΝΑ ΚΟΤΡΙΔΟΤ Γ- ΛΤΚΓΙΟΤ- ΛΤΚΓΙΟ ΑΓΙΟΤ ΙΩΑΝΝΗ ΛΓΜΓΟΤ Διαηοξθή και η ζημαζία ηηπ για ηημ ργεία 1) «Άφησε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΕΙΟ Ν. Θ. ΚΟΥΡΟΥΣΙΗ ΛΤΔ ΤΗΛ:+357 24 322336 ΦΑΧ: +357 24 3227807735 ΚΟΦΙΝΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑ ΚΥΠΡΟΣ

ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΕΙΟ Ν. Θ. ΚΟΥΡΟΥΣΙΗ ΛΤΔ ΤΗΛ:+357 24 322336 ΦΑΧ: +357 24 3227807735 ΚΟΦΙΝΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑ ΚΥΠΡΟΣ Κεφίρ 28/4/10 Η προέλευση του κεφίρ επισημαίνεται στα καυκάσια βουνά, πολλούς αιώνες πριν, όπου είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο για τα οφέλη στην υγεία. Το κεφίρ έχει παραμείνει ένα αγαπημένο ποτό στον Πόντο,

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Ισότοπα: Χαρακτηρίζονται τα άτομα του ίδιου χημικού στοιχείου που έχουν διαφορετικό αριθμό νετρονίων στον πυρήνα τους. Χρόνος ημιζωής: Είναι ο χρόνος που χρειάζεται ένα ισότοπο για να αποβάλει την μισή

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας

Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Προβλήματα 1. Κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες φαινολικών ενώσεων

Ομάδες φαινολικών ενώσεων ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

premium dog Food Nutrican ΓΙΑ ΜΙΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΖΩΗ

premium dog Food Nutrican ΓΙΑ ΜΙΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΖΩΗ premium dog Food Nutrican ΓΙΑ ΜΙΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΖΩΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΖΩΗ Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΑΙΖΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ. ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΜΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΜΑΣ ΕΥΕΞΙΑ. ΜΙΑ ΠΛΗΡΗΣ ΞΗΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ Απο την ιλιαδα κλαγκου Φροντίδα επίκεφαλής Δεν ειναι λιγες οι φορες που τα μαλλια σας, ιδιωσ μετα τις καλοκαιρινες διακοπες, παρουσιαζουν προβληματα. Ρωτησαμε τους ειδικους και μαθαμε τι τα ταλαιπωρει

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

(Πίκρισμα. αγγουριού)

(Πίκρισμα. αγγουριού) (Πίκρισμα αγγουριού) 1 (Πίκρισμα αγγουριού) Χημική ουσία κουκουρμπιτασίνη 1. Ποικιλίες που παράγουν πικρά αγγούρια. 2. Έλλειψη νερού (τραυματισμός φυτού σημεία του βλαστού που δεν κυκλοφορεί το νερό) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7

29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7 29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 817/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Αυγούστου 2013 για την τροποποίηση των παραρτημάτων II και III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ραδιενέργεια περιβάλλοντος και ραδιενεργός ρύπανση. Π. Κρητίδης και Ε. Φλώρου Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤ-Α, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»

Φυσική ραδιενέργεια περιβάλλοντος και ραδιενεργός ρύπανση. Π. Κρητίδης και Ε. Φλώρου Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤ-Α, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Φυσική ραδιενέργεια περιβάλλοντος και ραδιενεργός ρύπανση Π. Κρητίδης και Ε. Φλώρου Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤ-Α, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Φυσικά ραδιενεργά στοιχεία Παράδειγμα από την οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 5 η ΜΕΡΟΣ Α ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα