«ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ»"

Transcript

1 «ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» Αναστασία Πανταζοπούλου - Φωτεινέα Ιατρός Υγειονολόγος - Επιδηµιολόγος Ιατρός Εργασίας ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών ΑΘΗΝΑ 2003

2

3 ISBN Α Έκδοση: Mάιος 2003 Copyright Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Λιοσίων 143 και Θειρσίου 6, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: Fax: Internet: ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ ΑΠΟ ΤΡΙΤΟΥΣ

4

5 ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόεδρος: Βασίλειος Μακρόπουλος Αντιπρόεδροι: Γεώργιος Κοντάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Βασίλειος Κορκίδης (Σ.Ε.Β., Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε., Ε.Σ.Ε.Ε.) Μέλη: Ιωάννης Αδαµάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Θεόδωρος έδες (Σ.Ε.Β.) Νικόλαος Θωµόπουλος (Γ.Σ.Ε.Ε.) Γεράσιµος Παπαδόπουλος (Γ.Σ.Ε.Ε.) ηµήτριος Τζαβάρας (Σ.Ε.Β.) Γεώργιος Χαµπηλοµάτης (Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε.)

6 Την επιµέλεια της έκδοσης και του κειµένου έκανε η Εβίτα Καταγή από το Τµήµα Εκδόσεων του Κέντρου Τεκµηρίωσης και Πληροφόρησης του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.

7 ΠΕΡΙΕXΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΕΛΙΝΥΑΕ...11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Iστορική αναδροµή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Tο ψυχοκοινωνικό περιβάλλον στο χώρο της εργασίας...25 Θεωρητικά µοντέλα µελέτης...26 Εµπειρικές µελέτες / µετρήσεις...28 Προτυπωµένα ερωτηµατολόγια...34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ Η συµπεριφορά στο χώρο της εργασίας...39 ιαταραχές προσωπικότητας...43 Θεωρίες περί κινήτρων...46 Ψυχολογία κινδύνου στην εργασία...55 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV Επαγγελµατικό άγχος...65 Αίτια Επιπτώσεις...68 Πρόληψη Αντιµετώπιση...73 Επαγγελµατική εξουθένωση...77 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ...80

8

9 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΕΛΙΝΥΑΕ Στο εργασιακό περιβάλλον πολλοί είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία. Τα τελευταία χρόνια, ο ρόλος του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος εργασίας και ο βαθµός συµµετοχής του στην εµφάνιση τυχόν παθολογίας απασχολεί όλο και περισσότερο την επιστηµονική κοινότητα. Ειδικότερα το στρες/άγχος από τη εργασία διαπιστώθηκε ότι επηρεάζει την κατάσταση της υγείας των εργαζοµένων, τον απουσιασµό τους από την εργασία αλλά και τον πρόωρο θάνατο. Οι συνθήκες στο χώρο εργασίας, το είδος της επιτελούµενης εργασίας, η διοικητική οργάνωση ακόµη και το είδος των σχέσεων µε τους συναδέλφους και την προϊσταµένη αρχή, η ελευθερία στην επιτέλεση του έργου, προσωπική ικανοποίηση από τη συγκεκριµένη εργασία, τυχόν αισθήµατα ανασφάλειας, αλλά και το είδος της προσωπικότητας του εργαζό- µενου αποτελούν µερικούς από τους παράγοντες που ενοχοποιούνται για τα παραπάνω. Η παρούσα συγγραφή, αξιοποιώντας κατά τον καλύτερο τρόπο σχετικές µε το θέµα έρευνες σε παγκόσµια κλίµακα, αποτελεί µια τεκµηριωµένη επιστηµονικά, ολοκληρωµένη, αλλά ταυτόχρονα εύληπτη παρουσίαση του θέµατος. Πιστεύουµε ότι θα αποτελέσει ένα σηµαντικό βοήθηµα εργαλείο στα χέρια των ιατρών εργασίας, αλλά και όλων αυτών που δραστηριοποιούνται σε θέµατα υγείας και ασφάλειας στην εργασία, στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν το θέµα. Η εξαιρετική αυτή ανασκόπηση συνεισφέρει στην αναγνώριση συγκεκριµένων προβληµάτων στο χώρο εργασίας, που αφορούν, προσωπικότητες, συµπεριφορές, εργασιακές σχέσεις, οργάνωση της εργασίας κλπ. Επίσης ένας οδηγός για την ενεργό συµ- µετοχή κυρίως των ιατρών εργασίας στην πρόληψη, αλλά και την καλύτερη, κατά το δυνατό, αντιµετώπιση «ψυχοφυσιολογικών διαταραχών» στο χώρο εργασίας. Βασίλειος Μακρόπουλος Πρόεδρος ΕΛ.ΙΝ.ΥΑ.Ε. Καθηγ. Επαγγελµατικής και Βιοµηχανικής Υγιεινής της ΕΣ Υ 11

10

11 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο τρόπος ζωής και οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες ζουν και εργάζονται οι άνθρωποι, επηρεάζουν σηµαντικά την υγεία και τη µακροβιότητά τους. Μπορεί η ιατρική φροντίδα να παρατείνει την επιβίωση µετά από σοβαρές ασθένειες, αλλά οι κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες είναι εκείνες που παίζουν ρόλο στη διατήρηση της υγείας στον πληθυσµό ως σύνολο. Ένα «άρρωστο περιβάλλον»,ένας«µη υγιεινός τρόπος ζωής» έχουν άµεσα βλαπτικά αποτελέσµατα. Όµως «οι στεναχώριες» και «οι ανασφάλειες» της καθηµερινής µας ζωής όπως και «η απουσία υποστηρικτικού οικογενειακού, εργασιακού ή κοινωνικού περιβάλλοντος» επηρεάζουν αρνητικά την υγεία µας. Στο εργασιακό περιβάλλον ειδικότερα, πολλοί είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία. Για παράδειγµα, συγκεκριµένες βλάβες έχουν αποδοθεί στην τοξική δράση χηµικών παραγόντων. Επίσης έχουν µετρηθεί επιπτώσεις µετά από έκθεση σε ορισµένες στάθµες θορύβου. Τέλος βρέθηκε ότι αυξάνει η επικινδυνότητα µιας εργασίας όταν δεν τηρούνται οι εργονοµικοί κανόνες και οι συνθήκες ασφάλειας. Όµως υπάρχουν και κάποια «σύνδροµα» που ενώ ταλαιπωρούν τους εργαζόµενους, τους οικείους τους, επιβαρύνουν οικονοµικά την επιχείρηση κλπ., δεν κατέστη δυνατό - παρόλες τις προσπάθειες- να εντοπισθεί κάποιος φυσικός παράγων ως γενεσιουργό αίτιό τους ή να βρεθεί κάποιο οργανικό υπόστρωµα. Τα σύνδροµα αυτά χαρακτηρίζονται κυρίως από σωµατοποιηµένα ενοχλήµατα που δεν έχουν οργανικό υπόβαθρο, συνοδεύονται από καταθλιπτικό συναίσθηµα, άγχος, υπερβολική ανησυχία, τα άτοµα µπορεί να υποφέρουν από ταχυπαλµίες, κοιλιακά άλγη, µυαλγίες, δύσπνοιες, πονοκέφαλο και άλλα ενοχλήµατα. Οι συνθήκες στο χώρο εργασίας, το είδος της, η διοικητική οργάνωση, ακόµη και οι σχέσεις µε τους συναδέλφους και την προϊσταµένη αρχή, η ελευθερία στην επιτέλεση του έργου, η προσωπική ικανοποίηση από τη συγκεκριµένη εργασία, τυχόν αισθήµατα ανασφάλειας και το είδος της προσωπικότητας του εργαζόµενου αποτελούν µερικούς από τους παράγοντες που ενοχοποιούνται για την εµφάνιση αυτών των συνδρόµων. Κάποιοι τα ονόµασαν «υπερευαισθησίες σε πολλές χηµικές ουσίες» (Multiple Chemical Sensitivities, MCS- Mark Cullen, 1987) και απέδωσαν τη συγκεκριµένη συµπτωµατολογία στην έκθεση σε χαµηλές συγκεντρώσεις τοξικών χηµικών παραγόντων. Την ίδια συµπτωµατολογία όµως παρουσίαζαν και άτοµα µη εκτεθειµένα σε χηµικούς παράγοντες. Έτσι, οι Gothe et al (1995) µίλησαν για «το σύνδροµο περιβαλλοντικής σωµατοποίησης» (Environmental Somatization Syndrome, ESS). Στη συνέχεια µίλησαν για «ιδιοπαθείς περιβαλλοντικές ευαισθησίες» (Idiopathic Environmental Intolerances, IEI, International Program on Chemical Safety Workshop, 1996). Μερικά ακόµα συνώνυµα από τη διεθνή βιβλιογραφία : Ecological Illness, Environmental Illness, 20th Century Disease και άλλα. Η πλέον πρόσφατη ορολογία σε µια προσπάθεια ακριβέστερης απόδοσης της συµπτωµατολογίας που συνοδεύει αυτά τα σύνδροµα είναι αυτή του Gots (1997), «ατοµικά προσδιορισµένη αντίδραση» (Individually Determined Response, IDR) 72. Με βάση τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό ότι το περιβάλλον εργασίας δεν επηρεάζει την υγεία των εργαζοµένων µόνο όταν επικρατούν δυσµενείς συνθήκες π.χ. κακές εγκαταστάσεις, βλαπτικοί / τοξικοί παράγοντες κλπ, αλλά στην εµφάνιση σωµατικών ενοχληµάτων συντελεί η ίδια η οργάνωση της εργασίας καθώς και οι κοινωνικές σχέσεις στον εργασιακό χώρο. Έτσι, ένας ειδικευµένος ιατρός εργασίας κατά την επιτέλεση του έργου του, θα κλη- 13

12 EΛ.IN.Y.A.E. θεί να αντιµετωπίσει τέτοιου είδους προβλήµατα. Επίσης στα πλαίσια του κράτους-πρόνοιας, προβλέπεται απασχόληση µικρού αριθµού ατόµων µε «ειδικές ανάγκες», τα οποία θα πρέπει να αντιµετωπίζονται µε ιδιαίτερη φροντίδα. Τέλος και η βασική νοµοθεσία που αναφέρεται στην ειδικότητα της ιατρικής της εργασίας Ν. 1568/85 «Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζοµένων», Π 294/88, Ν.1224/94 και Π 17/96 εναρµόνισης µε την οδηγία 89/391/ΕΟΚ προβλέπει µεταξύ των άλλων αρµοδιοτήτων ενός ιατρού εργασίας και τα ακόλουθα: Ο ιατρός εργασίας συµβουλεύει σε θέµατα: φυσιολογίας και ψυχολογίας της εργασίας, εργονοµίας κλπ ένταξης και επανένταξης µειονεκτούντων ατόµων στην παραγωγική διαδικασία και εκτιµά την καταλληλότητα των εργαζοµένων για τη συγκεκριµένη εργασία. Όλα αυτά προϋποθέτουν σχετική εκπαίδευση. Κατά τη διάρκεια της εξειδίκευσής του ο ιατρός εργασίας, µαθαίνει να αντιµετωπίζει παθολογικές καταστάσεις που έχουν οργανικό υπόστρωµα. Όµως σπάνια έρχεται σε επαφή µε ψυχικές ασθένειες γιατί αυτές παραπέµπονται αρµοδίως και έτσι δεν έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγισή τους. Βέβαια οι ψυχικές διαταραχές ανήκουν στους καθ ύλην αρµοδίους ψυχιάτρους ή και ψυχολόγους, όµως η αναγνώριση προς παραποµπή, από τη µια µεριά και η επανένταξη στο εργασιακό περιβάλλον µετά ή και κατά τη θεραπεία, αποτελούν, κατά την άποψή µας, πολύ σηµαντικό πεδίο γνώσης και δεξιότητας που πρέπει µεταξύ των άλλων ένας ιατρός εργασίας να κατέχει. εν είναι όµως µόνον οι τυχόν ψυχικές διαταραχές που θα πρέπει να αναγνωρίζονται/αντιµετωπίζονται στους χώρους εργασίας, αλλά και οι ψυχοπιεστικές καταστάσεις που δηµιουργούνται σ αυτούς και που µπορεί να δηµιουργήσουν ψυχικές διαταραχές, ιδία στις ευάλωτες προσωπικότητες. Αυτοί κυρίως ήταν οι λόγοι/πρόκληση για τη συγγραφή της παρούσας ανασκοπήσεως η οποία αποτελεί προσπάθεια αναγνώρισης συγκεκριµένων προβληµάτων που αφορούν άτοµα, προσωπικότητες, συµπεριφορές, εργασιακές σχέσεις, οργάνωση της εργασίας κλπ, µε στόχο την ενεργό συµµετοχή του ιατρού εργασίας στην πρόληψη αλλά και την καλύτερη, κατά το δυνατό, αντιµετώπιση και επίλυσή τους. Η παρούσα έκδοση αποτελεί προϊόν διπλωµατικής εργασίας, η οποία κατετέθη στην Εθνική Σχολή ηµόσιας Υγείας, κατά την εξειδίκευσή µου στην ειδικότητα της Ιατρικής της Εργασίας. Ευχαριστώ τον κ. Βασίλειο Αλεξανδρή, ψυχίατρο-ψυχαναλυτή, του οποίου η εµπνευσµένη, επιστηµονικώς άρτια και πλήρως τεκµηριωµένη διδασκαλία απετέλεσε το έναυσµα για την ενασχόλησή µου µε το θέµα. Τον ευχαριστώ θερµά και για τις υποδείξεις του, πολύτιµο οδηγό στη συγγραφή του παρόντος. Επίσης ευχαριστώ τον κ. Αριστοτέλη Κάντα, ψυχολόγο, επικ. καθηγητή Παν. Πατρών, γιατί η πολυετής εµπειρία του και το συγγραφικό του έργο απετέλεσαν θεµέλιο και οδηγό του παρόντος πονήµατος. Ξεχωριστές ευχαριστίες οφείλω και στον κ. Βασίλειο Μακρόπουλο, ιατρό εργασίας και πρόεδρο του ΕΛΙΝΥΑΕ, για την προσφερόµενη αµέριστη συµπαράσταση, την παροχή υλικού για την άντληση πληροφοριών και την κριτική καθοδήγηση µέχρι την ολοκλήρωση του παρόντος. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Νικόλαο Κατσίρη, Υγειονολόγο Μηχανικό και καθηγητή της ΕΣ Υ, για τη δική του συµβολή στην παρούσα συγγραφή. 14 Αναστασία Πανταζοπούλου-Φωτεινέα Αθήνα, Οκτώβριος 2002

13 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το εργασιακό περιβάλλον µπορεί να αποτελεί ένα µέρος µόνο του συνολικού περιβάλλοντος των ανθρώπων, παίζει όµως πολύ σηµαντικό ρόλο στη διατήρηση τόσο της σωµατικής όσο και της ψυχικής υγείας του ανθρώπου, αφού η κοινωνική δοµή που τον περιβάλλει, κυρίως στις δυτικές χώρες, έχει κτιστεί γύρω από την αµειβόµενη εργασία. Βέβαια ο άνθρωπος βρίσκεται στο χώρο εργασίας του συνήθως 8 ώρες την ηµέρα, 5 ηµέρες την εβδοµάδα ενώ υπάρχουν τα Σαββατοκύριακα, οι αργίες, κάποιες διακοπές και χρόνος ξεκούρασης, τα οποία θα έπρεπε να είναι πιο σηµαντικά από την αµειβόµενη εργασία. Η τελευταία όµως είναι κεφαλαιώδους σηµασίας για την αυτοεκτίµηση και τον καθορισµό του κοινωνικού ρόλου του ατόµου και η σηµασία της ξεπερνά την αναλογία σε σχέση µε τις άλλες δραστηριότητες, στο συνολικό χρόνο της ζωής του. Επιπλέον, µελέτες έδειξαν αρνητικές επιπτώσεις ακόµα και στην υγεία παιδιών που οι γονείς τους δεν είχαν καλή δουλειά 10. Ποιος είναι ο ρόλος του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος σ έναν εργασιακό χώρο και ο βαθµός της συµµετοχής του στην εµφάνιση τυχόν παθολογίας; Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών έχουν γίνει προσπάθειες περιγραφής της έκτασης αλλά και του τρόπου µε τον οποίο ψυχοκοινωνικοί παράγοντες δρουν και επηρεάζουν την υγεία των εργαζοµένων σ ένα συγκεκριµένο εργασιακό χώρο. Οι ψυχοκoινωνικοί παράγοντες έχουν αρχίσει να αποτελούν µέρος του αντικειµένου ενασχόλησης των ιατρών εργασίας σε πολλές χώρες σε θέµατα πρόληψης, αντιµετώπισης, γνωµατεύσεων κλπ. Παρακάτω παρατίθενται µερικοί διαφορετικοί, αλληλοεπιδρώντες τοµείς της κοινωνικής ζωής που επηρεάζουν την υγεία και εξηγούν την ανάγκη για λήψη µέτρων προς την κατεύθυνση 17 των ψυχοκοινωνικών παραγόντων. Ενδεικτικά αναφερόµαστε στα εξής: Πως το κοινωνικό και ψυχολογικό περιβάλλον επηρεάζει την υγεία. Οι φτωχές κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες επηρεάζουν την υγεία κατά τη διάρκεια της ζωής. Οι άνθρωποι χαµηλής κοινωνικής τάξης, συνήθως διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και προώρου θανάτου από αυτούς που ανήκουν στην ανώτερη κοινωνική τάξη. Οι δυσκολίες που αντιµετωπίζουν οι χαµηλότερες κοινωνικά τάξεις δρουν σωρευτικά µε αποτέλεσµα να είναι λιγότερο πιθανό να απολαύσουν µακροβιότητα. Η ανασφάλεια, χαµηλή αυτοεκτίµηση, κοινωνική αποµόνωση, απουσία ελέγχου στην εργασία ή την προσωπική ζωή αποτελούν αγχογόνους παράγοντες οι οποίοι µε τη σειρά τους, έχουν ως αποτέλεσµα τον επηρεασµό τόσο της σωµατικής υγείας, όσο και της ψυχικής. Η αντίδραση στο άγχος ενεργοποιεί συγκεκριµένες ορµόνες που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή λειτουργία και το ανοσοποιητικό σύστηµα. Ενώ οι ορµόνες και το νευρικό σύστη- µα µας προετοιµάζουν ώστε να ανταποκριθούµε άµεσα σε µια εξωτερική απειλή αυξάνοντας την ετοιµότητά µας, όταν αυτό γίνεται πολύ συχνά ή διαρκεί µεγάλο χρονικό διάστηµα έχει πολλαπλές επιπτώσεις στην υγεία µας. Μερικές από αυτές είναι: κατάθλιψη, αυξηµένη δεκτικότητα σε λοιµώξεις, σακχαρώδης διαβήτης, αύξηση χοληστερόλης και λιπιδίων στο αίµα, υψηλή αρτηριακή πίεση και αυξηµένος κίνδυνος για εµφράγµατα. Πόσο σηµαντικός είναι ο ρόλος που παίζει ένα καλό περιβάλλον ανάπτυξης κατά την παιδική ηλικία. 15

14 EΛ.IN.Y.A.E. Οι βάσεις για την υγεία ενός ενήλικα τίθενται στην εµβρυϊκή και νηπιακή ηλικία. Κακή διατροφή, κάπνισµα και φτώχεια των γονιών, απουσία συναισθηµατικής υποστήριξης κατά την παιδική ηλικία σχετίζονται στην ενήλικη ζωή µε µειωµένη λειτουργία του καρδιαγγειακού, του αναπνευστικού συστήµατος, των νεφρών και του παγκρέατος. Ποια είναι η επίδραση της εργασίας στην υγεία. Υπάρχει µαρτυρία ότι το άγχος στην εργασία παίζει σηµαντικό ρόλο στη διαµόρφωση της κατάστασης της υγείας, στην απουσία από την εργασία αλλά και στον πρόωρο θάνατο. Αρκετές µελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν προβλήµατα υγείας όταν τα άτοµα έχουν λίγες ευκαιρίες να χρησιµοποιήσουν τις ικανότητές τους, δε συµµετέχουν στη λήψη αποφάσεων και η εργασία τους έχει υψηλές απαιτήσεις ενώ δεν είναι κατάλληλα αµειβόµενη. Το να µην έχεις τον έλεγχο της δουλειάς σου φαίνεται ότι σχετίζεται µε αυξηµένο κίνδυνο για οσφυαλγίες, απουσία από την εργασία και εµφάνιση καρδιαγγειακού νοσήµατος. Φαίνεται επίσης, ότι οι συγκεκριµένοι αυτοί κίνδυνοι δεν σχετίζονται µε τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά του ατό- µου, αλλά µε το εργασιακό περιβάλλον. Προβλήµατα που δηµιουργούν η ανεργία και η επαγγελµατική ανασφάλεια. Τα τελευταία 10 χρόνια η ανεργία έχει αυξηθεί σηµαντικά στις περισσότερες χώρες και δεν υπάρχει καµιά αµφιβολία ότι αυτή έχει επιπτώσεις στην υγεία γενικά και στην ψυχική υγεία ειδικότερα. Μελέτες όπως αυτή των Fagin & Little (1984) επιβεβαιώνουν ότι η ανεργία προκαλεί ψυχολογικά φαινόµενα παρόµοια µε αυτά της απώλειας, όπως πχ. θάνατος στην οικογένεια, διαζύγιο, τερµατισµός σχέσης κλπ 15.Η επίπτωση στην υγεία των ανθρώπων ξεκινά από τη στιγµή που θα νοιώσουν ότι απειλείται η εργασία τους, πριν ακόµα γίνουν άνεργοι. Το άγχος και η ανασφάλεια επιδρούν αρνητικά στην υγεία. Έτσι δεν αρκεί να έχεις µια δουλειά, αλλά πρέπει να εξασφαλίζεται και η ποιότητα αυτής της δουλειάς. Οι κίνδυνοι για την υγεία από την ανεργία σχετίζονται τόσο µε τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της όσο και µε τις οικονοµικές. Μια σειρά από µελέτες (Colledge & Bartholomew 1980, Finlay-Jones et al. 1981, Jackson & Warr 1984) έδειξαν ότι 25-50% των ανέργων αναφέρουν συµπτώµατα ψυχικής διαταραχής. Επίσης, όσο µεγαλύτερη είναι η διάρκεια της ανεργίας τόσο περισσότερες είναι και οι πιθανότητες εµφάνισης ψυχολογικών προβληµάτων. Ο ερευνητής Warr (1985) έκανε σύγκριση µεταξύ εργαζοµένων και ανέργων. Τα ευρήµατα της µελέτης του έδειξαν ότι οι άνεργοι παρουσιάζουν περισσότερο άγχος, κατάθλιψη, νευρωτική συµπεριφορά, λιγότερη διάρκεια και χαµηλή ποιότητα ύπνου. Επίσης ήταν περισσότερο θλιµ- µένοι, δεν είχαν αυτοπεποίθηση και εµπιστοσύνη στους άλλους. Ο Άγγλος κοινωνιολόγος M. Plant (1984) κάνοντας ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας αναφέρει 156 µ ελέτες οι οποίες δείχνουν συστηµατικά ότι οι αυτοκτονίες και οι απόπειρες αυτοκτονίας είναι πολύ πιο συχνές στους ανέργους παρά στους εργαζόµενους 15.Τέλος τόσο ο Falret (1822), όσο και ο Durkheim (1897) επισήµαναν ότι οι οικονοµικές κρίσεις συµβάλλουν στις απόπειρες, αλλά και στις «επιτυχείς» αυτοκτονίες. Ο ρόλος της φιλίας και της κοινωνικής συµπαράστασης. Η κοινωνική υποστήριξη και οι καλές κοινωνικές σχέσεις συµβάλλουν στη διατήρηση της καλής κατάστασης της ανθρώπινης υγείας. Η κοινωνική υποστήριξη προσφέρει συναισθηµατικό και πρακτικό στήριγµα στους ανθρώπους. Ανήκοντας σ ένα κοινωνικό δίκτυο επικοινω- 16

15 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ νίας και αµοιβαίων υποχρεώσεων το άτοµο αισθάνεται ότι είναι αγαπητό, αισθάνεται να το φροντίζουν, να το εκτιµούν και να το σέβονται. Όλα αυτά έχουν µια ισχυρή προστατευτική δράση στην υγεία του. Τα άτοµα που δεν έχουν συναισθηµατική κοινωνική υποστήριξη είναι πιο ασθενικά, υποφέρουν περισσότερο από κατάθλιψη και έχει παρατηρηθεί ότι έχουν υψηλότερο δείκτη πρόωρων θανάτων 17. Οι κίνδυνοι του κοινωνικού αποκλεισµού. Η φτώχεια, η ανεργία και οι άστεγοι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, έχουν αυξηθεί σε αρκετές χώρες. Μετανάστες από άλλες χώρες, εθνικές µειονότητες, πρόσφυγες µε τα παιδιά τους, ζουν σε συνθήκες οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους. Η κοινωνία έχει την τάση να αποµονώσει και να αποβάλλει αυτά τα άτοµα 17,τα οποία αναγκάζονται να αντιµετωπίσουν τον αποκλεισµό από την εργασία, την εκπαίδευση, την περίθαλψη. Ο ρατσισµός, η διάκριση και η εχθρότητα που συναντούν σε συνδυασµό µε τα παραπάνω επιδρούν βλαπτικά στην υγεία τους. Η επίπτωση του αλκοόλ και της χρήσης ουσιών. Τα άτοµα στρέφονται στο αλκοόλ, το κάπνισµα, τις ουσίες. Ενώ υποφέρουν, ωθούνται σ αυτήν την επιλογή από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον και χρησιµοποιούν τα παραπάνω επιθυµώντας να απαλύνουν τον πόνο από οικονοµικές και κοινωνικές δυσκολίες. Αυτό όµως τους οδηγεί σε χειρότερες καταστάσεις, επιτείνοντας τα προβλήµατά τους. Ειδικότερα στον εργασιακό χώρο υπάρχει αποδεδειγµένη σχέση ανάµεσα στον αριθµό των δισκίων που καταναλώνονται ηµερησίως, το κάπνισµα, τη χρήση αλκοόλ και στο πεδίο αρµοδιοτήτων που έχει ο εργαζόµενος 17,18. Στη συγκεκριµένη ανασκόπηση εξετάζεται ο ρόλος των ψυχοκοινωνικών παραγόντων στο περιβάλλον εργασίας, η προσωπικότητα του ατόµου και οι διαταραχές της, πως όλα αυτά επηρεάζουν την υγεία του εργαζόµενου, µε πιο τρόπο και σε πιο βαθµό, πως µπορούν αυτές οι παράµετροι να µελετηθούν στον εργασιακό χώρο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο επαγγελ- µατικό άγχος και την επαγγελµατική εξουθένωση, δεδοµένου ότι παρουσιάζουν ανησυχητικά αύξουσα συχνότητα στον εργασιακό χώρο, επιβαρύνοντας τον εργαζόµενο, το περιβάλλον του, αλλά και την επιχείρηση

16

17 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ º π π ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟMH Τα πρώτα βήµατα της βιοµηχανικής ψυχολογίας αρχίζουν την ίδια εποχή που ο Τaylor παρουσίαζε τις απόψεις του για τη βελτίωση της οργάνωσης και του σχεδιασµού της εργασίας. Για πολλά χρόνια αυτή παρέµεινε συνδεδεµένη µε τις µεθόδους επιλογής του προσωπικού. Αργότερα διερευνήθηκε ο ρόλος των κοινωνικών σχέσεων, η επίδραση των ειδικών κοινωνικών συνθηκών που είχαν διαµορφωθεί στο χώρο εργασίας (µελέτη Hawthorn όπως ερµήνευσε τα αποτελέσµατά της ο Elton Mayo της Σχολής διοίκησης Επιχειρήσεων του Χάρβαρντ το ). Περί τα τέλη της δεκαετίας του 1950 άρχισε να εµφανίζεται η «θεωρία της οργάνωσης»: πέρα από τους εργαζόµενους µε συγκεκριµένα αισθήµατα και συγκεκριµένα ατοµικά χαρακτηριστικά, πέρα από τις κοινωνικές σχέσεις που επικρατούν στο χώρο εργασίας ή έξω από αυτόν και που όµως µεταφέρονται σ αυτόν, υπάρχει και η όλη δοµή της επιχείρησης, η εργασιακή οργάνωση, που έχει τα δικά της χαρακτηριστικά ή δέχεται εξωτερικές επιδράσεις που καθορίζουν τη λειτουργία της. Η οργανωτική / βιοµηχανική ψυχολογία αποτελεί κλάδο της εφαρµοσµένης ψυχολογίας µε αντικείµενο µελέτης την εργασιακή συµπεριφορά και τους παράγοντες που τη διαµορφώνουν 1. Πριν τη δεκαετία του 50 ήταν γνωστή ως «βιοµηχανική ψυχολογία». Στις ευρωπαϊκές χώρες ο όρος αποφεύγονταν γιατί είτε δηµιουργούσε άσχηµους συνειρµούς (η ψυχολογία στην υπηρεσία της βιοµηχανικής εργοδοσίας) είτε γιατί επιθυµία ήταν να χρησιµοποιηθεί ένας ευρύτερος όρος που να καλύπτει και άλλα είδη εργασίας τα οποία δεν είχαν άµεση σχέση µε το χώρο της βιοµηχανίας. Έτσι χρησιµοποιήθηκε ο όρος «Ψυχολογία της Εργασίας» (occupational psychology). Τελευταία στον όρο βιοµηχανική ψυχολογία έχει προστεθεί και ο όρος «οργανωτική» (organizational) που δείχνει ότι αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η σηµασία του παράγοντα «οργάνωση» στη µελέτη της εργασιακής συµπεριφοράς. εν υπάρχει πλήρης οµοφωνία για το ποια ακριβώς είναι η θεµατολογία της οργανωτικής / βιοµηχανικής ψυχολογίας (Κάντας, 1998) 1.Η Βρετανική Ψυχολογική Εταιρεία δέχεται ότι τα µέλη, που ανήκουν στον τοµέα της για την Ψυχολογία της Εργασίας (occupational psychology section) και έχουν άδεια άσκησης επαγγέλµατος εργασιακού ψυχολόγου, µπορούν να προ- 19

18 EΛ.IN.Y.A.E. σφέρουν υπηρεσίες στους εξής τοµείς (όπως παραθέτονται στο εγχειρίδιο των Arnold, Robertson & Cooper, 1991): Επιλογή και αξιολόγηση: για όλα τα είδη εργασιών, µε διάφορες µεθόδους στις οποίες περιλαµβάνονται τεστ και συνεντεύξεις. Εκπαίδευση προσωπικού: διαπίστωση εκπαιδευτικών αναγκών, παροχή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Αξιολόγηση Οργάνωσης - Οργανωτικές αλλαγές: ανάλυση συστηµάτων και σχέσεων µε στόχο την πιθανή αλλαγή τους, π.χ. εφαρµογή νέας τεχνολογίας. Εργονοµία, ανάλυση επαγγελµατικών επιλογών, συµβουλευτική: ανάλυση ικανοτήτων, ενδιαφερόντων και αξιών του ατόµου. ιαπροσωπικές σχέσεις: διαπίστωση και ανάπτυξη ηγετικών, διαπραγµατευτικών ικανοτήτων, ικανοτήτων συνεργασίας. Ισότητα ευκαιριών: διαπίστωση και, αν κριθεί απαραίτητο, αύξηση των ευκαιριών για τις µειονοτικές οµάδες στο χώρο εργασίας. Εργασιακή υγεία και ασφάλεια: εξέταση των αιτιών ατυχηµάτων και εισαγωγή µεθόδων για τη µείωση της συχνότητάς τους. Σχεδιασµός εργασίας: κατανοµή καθηκόντων ώστε η εργασία να δηµιουργεί, κατά το δυνατόν, κίνητρα και να επιφέρει ικανοποίηση. Έρευνα στάσεων: σχεδιασµός, διεξαγωγή και ανάλυση ερευνών (π.χ. µε ερωτηµατολόγια και συνεντεύξεις) που αναφέρονται στις γνώµες και τις εµπειρίες των εργαζοµένων. Ευηµερία και εργασία: διερεύνηση παραγόντων που δηµιουργούν στρες σε εργαζόµενους και ανέργους και διερεύνηση µέτρων πρόληψης και αντιµετώπισής του. Στην Ιταλία οι εργασιακοί και οργανωτικοί ψυχολόγοι ασχολούνται κυρίως µε την εκπαίδευση του προσωπικού. Στη Γαλλία έχει δοθεί περισσότερη έµφαση στην επιλογή του προσωπικού και την εργονοµία, στην Πολωνία στην εργονοµία, τα κίνητρα και τις κοινωνικέςψυχολογικές όψεις της εργασίας, στη Γερµανία στην επιλογή και τοποθέτηση προσωπικού, ενώ στη Σουηδία στην ποιότητα της εργασιακής ζωής. Ιδιαίτερη ανάπτυξη παρουσιάζει ο κλάδος στην Ολλανδία, ενώ στην Ελλάδα έχει αρχίσει να εµφανίζεται τα τελευταία χρόνια και είναι ένας επιστηµονικός τοµέας που δεν έχει ακόµη αναπτυχθεί. Στη συνέχεια γίνεται συνοπτική αναφορά (Στεφανής και συν., 1973) 8 στη συµπτωµατολογία που χαρακτηρίζεται ως «ψυχοφυσιολογική διαταραχή». Έχει διαπιστωθεί αντικειµενικά,ότι για την εµφάνισή της σηµαντικό αλλά όχι αιτιολογικό ρόλο, κατέχουν συγκεκριµένες συναισθηµατικές καταστάσεις. Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζεται η αλληλεπίδραση της φυσιολογίας του νευροενδοκρινικού συστήµατος και των οργάνων και συναισθηµατικών παραγόντων.η αµερικανική ψυχιατρική ένωση ορίζει ότι η οµάδα αυτή των διαταραχών χαρακτηρίζεται από σωµατικά συµπτώµατα, τα οποία οφείλονται σε συγκινησιακούς παράγοντες και αφορούν κάποιο από τα συστήµατα οργάνων που δέχονται νεύρωση από το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα. Συγγραφείς και ποιητές από αρχαιοτάτων χρόνων έχουν αναφερθεί στη σχέση των «συγκινήσεων» µε προκύπτουσες µεταβολές στη λειτουργία οργάνων του σώµατος ( Όµηρος, Πλάτων, Πλούταρχος κ.ά.). Εκφράσεις όπως «κιτρίνισε ή κοκκίνισε από το θυµό του», «άσπρισε από το φόβο του», «βράζει το αίµα του», «του κάθισε στο στοµάχι» και άλλες χρη- 20

19 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σιµοποιούνται καθηµερινά. Όλοι γνωρίζουµε την επίδραση των συγκινήσεων στα συστήµατα του σώµατός µας π.χ. έχουµε αισθανθεί την επιτάχυνση του ρυθµού της καρδιάς ή της αναπνοής µας εξαιτίας κάποιου φόβου που αισθανθήκαµε. Πειραµατικές έρευνες έχουν επιβεβαιώσει ότι οι συγκινήσεις συνοδεύονται από µεταβολές της λειτουργίας των οργάνων του σώµατος. Κλασσική είναι η εργασία των Wolf και Wolf σε ένα άτοµο 50 ετών που ονόµασαν Τοµ ο οποίος µετά από εγχείρηση παρουσίασε γαστροκοιλιακό συρίγγιο. Αυτό επέτρεψε την παρατήρηση των µεταβολών της λειτουργίας του στο- µάχου του Τοµ κάτω από την επίδραση συγκινήσεων. Όταν ο Τοµ ήταν θυµωµένος ο βλεννογόνος του στοµάχου του ήταν υπεραιµικός, οιδηµατώδης και παρουσίαζε µικρά έλκη, ενώ η έκκριση του γαστρικού υγρού και η περισταλτικότητα του στοµάχου αυξάνονταν. Όταν ο Τοµ ήταν µελαγχολικός ο βλεννογόνος ήταν έξαιµος, η κινητικότητα του στοµάχου και η έκκριση του γαστρικού υγρού µειώνονταν. Ο Hikam και συν. κατά τη µελέτη της καρδιαγγειακής λειτουργίας 23 φοιτητών της ιατρικής βρήκαν ότι πριν από τις εξετάσεις ο όγκος του αίµατός τους ήταν κατά 2 λίτρα µεγαλύτερος και ο µεταβολισµός τους διπλάσιος από ότι µετά τις εξετάσεις. Οι Shotstead, Grace και Wolf βρήκαν µεταβολές της νεφρικής λειτουργίας και µάλιστα της απέκκρισης νερού, κρεατινίνης, ιόντων καλίου και νατρίου σε συναισθηµατικές φορτίσεις όπως φόβος, θυµός, λύπη και καταστάσεις έντασης ή χαλάρωσης. Ο Schneider διαπίστωσε µεταβολές στο χρόνο πήξης του αίµατος, στο ιξώδες του αίµατος και στο χρόνο προθροµβίνης σε καταστάσεις φόβου, θυµού και κατάθλιψης. Ο Cannon κατέγραψε τη συµβολή του ΑΝΣ σε σωµατικές µεταβολές, όπως συχνοουρία σε καταστάσεις άγχους και φόβου. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι οι συγκινήσεις κινητοποιούν φυσιολογικούς προσαρµοστικούς µηχανισµούς στον άνθρωπο. Εάν οι συγκινήσεις διατηρηθούν για µεγάλο χρονικό διάστηµα τότε οι φυσιολογικοί µηχανισµοί που τις συνοδεύουν παρατείνονται και επεκτεινόµενοι γίνονται παθολογικοί και µπορούν να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες βλάβες σε όργανα του σώµατος. Έτσι ο Alexander παραδεχόταν ότι µία συγκίνηση όπως ο θυµός µπορεί να προκαλέσει αγγειόσπασµο. Στη συνέχεια όταν περάσει ο θυµός επέρχεται χάλαση του αγγειοσπάσµου. Εάν όµως ο θυµός δεν εκφρασθεί µε λόγια ή πράξεις και το άτοµο συγκρατηθεί τότε µπορεί να προκληθεί παρατεταµένη αγγειοσύσπαση και αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Ο παρατεινόµενος αγγειόσπασµος συµβάλλει στη σκλήρυνση και στένωση των αγγείων πράγµα που αποτελεί το υπόστρωµα της αρτηριακής υπέρτασης. Η αµερικανική ταξινόµηση περιλαµβάνει τις ψυχοσωµατικές παθήσεις µε την ονοµασία «ψυχοφυσιολογικές διαταραχές» κατά την ακόλουθη σειρά εκδηλώσεων: Από το δέρµα: Νευροδερµατίτις, κνίδωση, ατοπική δερµατίτις, υπεριδρωσία, ιδοπαθές έκζεµα, αλωπεκία. Συνήθως συνοδεύουν καταστάσεις θυµού, υπερβολικού άγχους, ανικανοποίητων αναγκών και γενικά ψυχοπιεστικών καταστάσεων. 21

20 EΛ.IN.Y.A.E. Από το µυοσκελετικό σύστηµα: Οσφυαλγία, µυϊκές κράµπες, µυαλγίες, κεφαλαλγίες τάσεως. Αυτοί που πάσχουν από ρευµατοειδή αρθρίτιδα κατέχονται από ασυνείδητη επιθετικότητα. Κατά τον Alexander, η επιθετικότητα συνεπάγεται µυϊκή συµµετοχή. Αποτέλεσµα, παρατεταµένη σύσπαση ανταγωνιστικών µυϊκών οµάδων, µικροτραυµατισµοί και φθορά των αρθρώσεων. Από το αναπνευστικό σύστηµα: Βρογχικό άσθµα και σύνδροµα υπέρπνοιας, αναστεναγµών ή λόξυγκα. Καταστάσεις άγχους και θυµού συνοδεύονται από υπέρπνοια. Αυτή µε τη σειρά της, προκαλεί διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας, οι οποίες µπορεί να οδηγήσουν σε παροδικές διαταραχές του επιπέδου συνειδήσεως και µυϊκούς σπασµούς. Σε µερικές περιπτώσεις δύσπνοιας το άτοµο παραπονείται ότι «κόβεται η αναπνοή του» ή σε ταχύπνοια ότι «δεν του φτάνει ο αέρας». Οι περιπτώσεις αυτές συνδέονται µε µελαγχολικά συναισθήµατα. Πολλές περιπτώσεις άσθµατος συνδέονται µε φόβους εγκατάλειψης. Από το καρδιαγγειακό σύστηµα: Παροξυντική ταχυκαρδία, ιδιοπαθής υπέρταση, ηµικρανία. Σε παθήσεις των στεφανιαίων συχνά αποκαλύπτονται απωθηµένα ή καταπιεσµένα συναισθήµατα τάσεως. Συνήθως πρόκειται για φιλόδοξα και ανταγωνιστικά άτοµα, ανυπόµονα, τα οποία υπερφορτωµένα από υποχρεώσεις, διακατέχονται από µια χρόνια αίσθηση ότι δεν προλαβαίνουν και από συναισθήµατα µαταίωσης, αποτυχίας ή επικείµενης αποτυχίας στην εργασία τους ή στον κοινωνικό τους ρόλο. Αυτοί που υποφέρουν από ηµικρανίες, συχνά είναι φιλόδοξα άτοµα που δίδουν υπερβολική σηµασία στην επαγγελµατική τους επιτυχία. Η κεφαλαλγία εκφράζει την πίεση που υφίστανται στην προσπάθειά τους για επιτυχία. Η καρδιακή αρρυθµία αποδίδεται σε διαπροσωπικές συγκρούσεις που κινητοποιούν ενδοψυχικές επιθετικές συγκρούσεις. Από το αιµοποιητικό σύστηµα: ιαταραχές στην πηκτικότητα του αίµατος. Από το γαστρεντερικό σύστηµα: Πεπτικό έλκος, χρόνια γαστρίτιδα, ελκώδης κολίτιδα, δυσκοιλιότητα, υπερχλωρυδρία, πυλωρόσπασµος. Συνήθως πεπτικό έλκος παρουσιάζουν άτοµα αγχώδη. Κατά τον Alexander αυτός που πάσχει από πεπτικό έλκος παρουσιάζει µία τυπική σύγκρουση µεταξύ επίµονων επιθυµιών στοµατικής εξαρτήσεως και υπερεγωτικών απαιτήσεων ανεξαρτησίας. Πρόκειται για φιλόδοξα άτοµα που αγωνίζονται να γίνουν αυτάρκη, να καταλάβουν υψηλές θέσεις και να αναλάβουν ευθύνες. Μερικοί επιδεικνύουν παθητική συµπεριφορά και απαράδεκτη εξάρτηση από το περιβάλλον τους. Το κρίσιµο σηµείο της ψυχογενέσεως του πεπτικού έλκους κατά τον Alexander είναι η συνεχής µαταίωση των αναγκών εξαρτήσεως, µητρικής αγάπης και µητρικής φροντίδας. Από το ουρογεννητικό σύστηµα: ιαταραχές εµµήνου ρύσεως όπως δυσµηνόρροια, 22

21 ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΨΥΧΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ (ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ) ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ διαταραχές ούρησης, δυσπαρευνία, ψυχρότητα και για τους άνδρες ανικανότητα, πρόωρη εκσπερµάτωση. Αποδίδονται σε επαναλαµβανόµενες ψυχικές πιέσεις, οι οποίες καταλήγουν σε συσσώρευση επιθετικών διαθέσεων και εχθρικών συναισθηµάτων που εκδηλώνονται µε τη µορφή κάποιας από τις παραπάνω διαταραχές. Από το ενδοκρινικό σύστηµα: Πολλοί συγγραφείς παραδέχονται ότι ο υπερθυρεοειδισµός συνοδεύεται από αισθήµατα τάσεως, ενοχής ή ντροπής και συνδέεται µε εκλυτικούς παράγοντες ψυχικής πίεσης (π.χ. απώλεια). Πρόκειται για άτοµα τα οποία αναπτύσσουν υπερβολικές δραστηριότητες σε έναν αγώνα χωρίς τέλος για την απόκτηση ασφάλειας και αυτοπεποίθησης. Από αισθητήρια όργανa άλλου τύπου 23

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ερµηνεία του «καψίµατος» Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών. καταπόνησης. Μάριος Γούδας ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108)

Ερµηνεία του «καψίµατος» Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών. καταπόνησης. Μάριος Γούδας ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ Ορισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων

Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων To Εργασιακό Άγχος Κοστίζει Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων Η υγεία και η ευεξία μπορούν να επηρεαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΡΑΒΙΔΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Τ.Ε ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Γ.Ν.ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΧΑΝΔΟΛΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Τ.Ε ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Γ.Ν.ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΧΝΟΥΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (Υποχρεωτικό κατ επιλογήν μάθημα) Διδάσκων: ΜΠΟΝΩΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Διάρκεια : Ε εξάμηνο Διδασκαλία: Παραδόσεις Εξετάσεις: Σκοπός: Προφορικές Μελέτη των σχέσεων των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Τσορµπατζούδης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού

Χαράλαµπος Τσορµπατζούδης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Χαράλαµπος Τσορµπατζούδης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Σέρρες 14/12/10 lambo@phed.auth.gr Φοβάµαι πως κύριο ζητούµενο της εκπαίδευσής µας είναι να

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Βασικά συμπτώματα καρδιαγγειακού Προκάρδιο άλγος Δύσπνοια Αίσθημα παλμών Συγκοπή Οίδημα Καταβολή,

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Γενική περιγραφή του Προγράµµατος

Γενική περιγραφή του Προγράµµατος Γενική περιγραφή του Προγράµµατος Γενικός Σκοπός Προγράµµατος Μέρος 1 ο (ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ) Προβλεπόµενα στοιχεία µάθησης ILO 1. Ενότητα του προγράµµατος ραστηριότητες Μάθησης Εξετάσεις Ενότητα 1 «Ο γενικός σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) Μιλτιάδης Δεληχάς μέλος Ομάδας Εργασίας της SLIC Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Ακτινοφυσικός MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος;

Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος; Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος; Η Ellie δεν είχε καλή επίδοση στο µάθηµα Φυσιολογίας παρά τις προσπάθειές της: µελέτησε πριν και µετά τις παραδόσεις, διάβασε και καθαρόγραψε τις σηµειώσεις της, Μελέτησε µε την

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω:

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω: Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής Διάλεξη 1 Θετική Ανάπτυξη μέσω της Φυσικής Αγωγής και του Παιδικού Αθλητισμού Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης Τι εννοούμε με τον όρο Θετική Ανάπτυξη Φυσική Αγωγή, Παιδικός Αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Διδάσκων: Πατίκας Δημήτρης Λέκτορας Τμήματος Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου 2016 Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Τζάνος Ιωάννης Αλέξανδρος Φυσίατρος, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Διατήρηση του πόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση 1. 2. 3. 4. 5. Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση του καθενός μειώνει την ένταση του άγχους

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση παρεμβάσεων διαχείρισης μυοσκελετικών παθήσεων στο χώρο εργασίας

Ανασκόπηση παρεμβάσεων διαχείρισης μυοσκελετικών παθήσεων στο χώρο εργασίας Ανασκόπηση παρεμβάσεων διαχείρισης μυοσκελετικών παθήσεων στο χώρο εργασίας Γρανά Ελίνα Νοσηλεύτρια ΠΕ ΜΔΕ Κοινοτική Νοσηλευτική, Υπ. Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Μυοσκελετικές Παθήσεις Οι ΜΣΠ καλύπτουν ευρύ φάσμα προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα