ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ"

Transcript

1

2 ii ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Το βιβλίο αυτό έχει γραφεί από ανθρώπους που τους αρέσει να ανεβαίνουν στα βουνά και τους ενδιαφέρει η ιατρική επιστήµη, ιδιαίτερα καθώς αυτή µπορεί να δώσει απαντήσεις σε συµβάντα που προκύπτουν σε µεγάλο υψόµετρο. Το περιεχόµενό του αποτελεί ένα σύνολο γενικών κατευθυντηρίων οδηγιών οι οποίες στηρίζονται στην τρέχουσα γνώση. Η έρευνα γύρω από τις νόσους που σχετίζονται µε το µεγάλο υψόµετρο δεν είναι εύκολη, οµοιογενής και κυρίως ολοκληρωµένη. Όποιος ταξιδεύει σε περιοχές µεγάλου υψοµέτρου είναι απαραίτητο να αναζητά εκ των προτέρων ιατρικές συµβουλές, καθώς στο βουνό η παροχή ιατρικής βοήθειας µπορεί να είναι ανέφικτη. First published: 2007 This edition: 2008 The authors and the publisher have made every effort to ensure that information is accurate and as up-to-date as possible. However, they are unable to accept responsibility for any loss, injury or inconvenience sustained by any person, caused by errors or omissions or as a result of the advice and information given in this book. All rights reserved. We encourage non-commercial use of this material as long as acknowledgement is made to the copyright holder. Medex 2007, 2008 ISBN This book may be downloaded free from the website;

3 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Πρόλογος 22 Αρθρώσεις/Μύες 2 Σχετικά µε το µεγάλο 23 Τα Άκρα υψόµετρο 24 Τα Μάτια 3 Τι είναι µεγάλο υψόµετρο; 25 Στόµα/ όντια 4 Περιοχές της γης µε µεγάλο 26 Αυτιά/ Μύτη υψόµετρο; 27 Το Γεννητικό Σύστηµα 5 Ευρώπη 28 Ύπνος 6 Βόρεια και Νότια Αµερική 29 Τα Παιδιά στο Υψόµετρο 7 Αφρική 30 Αχθοφόροι 8 Ασία 31 Τι να κάνεις σε 9 Αυστραλασία επείγουσα κατάσταση 10 Ανταρκτική 32 Κάρτα καταγραφής 11 Εγκλιµατισµός συµβάντων 12 Οι επιδράσεις του υψοµέτρου 33 ισκία και Υγρά 13 Οξεία Νόσος των Ορέων 35 Οξυγόνο 14 Άθροισµα ΟΝΟ 36 Προϋπάρχουσες καταστάσεις 15 Ο Εγκέφαλος 39 Υγιές Περιβάλλον 16 ΕΟΜΥ 40 Συνιστώµενη µελέτη 17 Οι Πνεύµονες 41 Χρήσιµες Ιστοσελίδες 18 ΠΟΜΥ 42 Πιστοποίηση 19 Καρδιά/Αίµα 43 Ηµερήσια Κάρτα αθροίσµατος 20 Στοµάχι/Έντερο ΟΝΟ 21 Νεφροί/Κύστη 44 Προσωπικές λεπτοµέρειες

4 1 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το 1991 µερικοί γιατροί που ενδιαφέρονταν για την ιατρική του βουνού είδαν έναν νέο, εκπαιδευµένο ορειβάτη να πεθαίνει στο Mera La. Ο γιατρός που βρίσκονταν µαζί του γνώριζε λίγα για τον κίνδυνο της σοβαρής νόσου των βουνών. Η τραγωδία ώθησε τους γιατρούς να µελετήσουν τη νόσο του υψοµέτρου και να µοιραστούν τις γνώσεις τους µε άλλους. Έτσι γεννήθηκε ο οργανισµός Medical Expeditions και αυτός ήταν ο σκοπός του. έκα χρόνια αργότερα, πάλι ψηλά στo Mera La µέλη του Medical Expeditions είδαν µία µεγαλύτερης ηλικίας Γιαπωνέζα να πέφτει σε κώµα και να πεθαίνει αφού την είχαν αφήσει οι φίλοι της. Μία ακόµη ζωή είχε χαθεί. Παρά την έρευνα και την εκπαίδευση υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν για να σωθούν ζωές. Από την αρχή της δεκαετίας του 1990 τα µέλη του Medical Expeditions, παράλληλα µε άλλους, ασχολούνται εντατικά µε την ιατρική του βουνού. Έχουν κάνει πολύ σηµαντική πρόοδο όσον αφορά τη βελτίωση των γνώσεων των γιατρών που συµβουλεύουν ή είναι υπεύθυνοι για ανθρώπους που ταξιδεύουν σε µεγάλο υψόµετρο. Το παρόν βιβλίο εξετάζει τις επιδράσεις του µεγάλου υψοµέτρου στο σώµα και έχει σκοπό να εξηγήσει γιατί µπορεί κάποιος που ταξιδεύει σε µεγάλο υψόµετρο να µην αισθάνεται καλά ή να νοσήσει. Προτείνει τρόπους αποφυγής της εµφάνισης νόσου και παρέχει οδηγίες για το τι πρέπει να γίνει σε περίπτωση νόσου που σχετίζεται µε το υψόµετρο. Προσωπικές µας εµπειρίες και πραγµατικά περιστατικά χρησιµοποιούνται ως παραδείγµατα. Οι θάνατοι στο Mera La οφείλονταν στην άνοδο σε µεγάλο υψόµετρο όµως και οι δύο θα µπορούσαν να είχαν αποφευχθεί αν είχαν ακολουθηθεί απλοί κανόνες. Ο οργανισµός Medical Expeditions διδάσκει γιατρούς για τις νόσους που σχετίζονται µε το µεγάλο υψόµετρο και επιθυµεί και άλλα άτοµα να ενηµερωθούν σχετικά. Το παρόν βιβλίο αντιπροσωπεύει την καλύτερή µας προσπάθεια στο να βοηθήσουµε ώστε όλοι όσοι ταξιδεύουν σε µεγάλο υψόµετρο να παραµείνουν υγιείς.

5 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 2 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Το παρόν βιβλίο δηµιουργήθηκε από δύο οργανισµούς µε κοινό ενδιαφέρον για τα ταξίδια σε µεγάλο υψόµετρο και την ιατρική του µεγάλου υψοµέτρου. Οι στόχοι του Medical Expeditions είναι: η µελέτη όλων των παραµέτρων της νόσου που σχετίζεται µε το υψόµετρο η εκπαίδευση των ορειβατών και των περιπατητών και των γιατρών τους σχετικά µε τη φύση και την αποφυγή της νόσου του µεγάλου υψοµέτρου. Ο οργανισµός Medical Expedition ιδρύθηκε το 1992 και έχει αποκτήσει παγκόσµια αναγνωρισµένη φήµη για το ερευνητικό και εκπαιδευτικό του έργο. Ο οργανισµός αυτός ειδικεύεται στη µελέτη σχετικά µεγάλων δειγµάτων πληθυσµού για µεγάλες χρονικές περιόδους. Μία τυπική αποστολή περιλαµβάνει 75 άτοµα που εκτίθενται σε µεγάλο υψόµετρο για 6 εβδοµάδες. Η οργάνωση Medex αποτελεί µία λέσχη που διοργανώνει περιπετειώδεις αποστολές παγκοσµίως και στηρίζει το έργο του Medical Expeditions. Παρέχει δε ένα σύνδεσµο σε αυτούς που αναζητούν την περιπέτεια και τη σχέση αυτής µε την ιατρική. Η οργάνωση Medex έχει πραγµατοποιήσει µε επιτυχία αποστολές στο Έβερεστ το 1994, στο Kangchenjunga το 1998 και στο Hongu το Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε το έργο µας ή τη δυνατότητα συµµετοχής σε αυτό, παρακαλείσθε να απευθυνθείτε στην ιστοσελίδα µας.

6 3 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ; Καλή ερώτηση! Στο βιβλίο αυτό γίνεται λόγος για µετακίνηση σε υψόµετρο άνω των 2000 µέτρων από το επίπεδο της θάλασσας. Ο ανθρώπινος οργανισµός είναι συνηθισµένος να δουλεύει σε ορισµένες συνθήκες. Όταν πηγαίνουµε ψηλότερα είναι απαραίτητη η προσαρµογή στις νέες συνθήκες. Το υψόµετρο αρχίζει να επιδρά στα 1500 µε 2000 µέτρα. Ο οργανισµός αρχίζει να συµπεριφέρεται λίγο διαφορετικά στην προσπάθεια να ανταποκριθεί στις µεταβολές της συγκέντρωσης του οξυγόνου. Ταχεία άνοδος στα 2500 µέτρα θα οδηγήσει στην εµφάνιση νόσων λόγω του υψοµέτρου. Αν προηγηθεί αρκετός χρόνος για προσαρµογή, οι περισσότεροι άνθρωποι µπορούν να τα καταφέρουν σε υψόµετρα ανάµεσα στα 5000 (καταυλισµός βάσης του Έβερεστ) και στα 5500 µέτρα. Πάνω από τα 5500 µέτρα λίγοι είναι εκείνοι οι οποίοι µπορούν πλέον να προσαρµοστούν. Η κατάσταση της υγείας και οι ικανότητες επιβαρύνονται. Εποµένως τι διαφέρει το ταξίδι σε µεγάλο υψόµετρο; Η κύρια διαφορά σχετίζεται µε το γεγονός ότι καθώς αυξάνεται το υψόµετρο ελαττώνεται η ατµοσφαιρική πίεση του αέρα (ο αέρας γίνεται «αραιότερος») και αυτό σηµαίνει ότι µε κάθε αναπνοή εισέρχεται λιγότερο οξυγόνο στον οργανισµό. Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την παραγωγή ενέργειας, για την κίνηση, αλλά και απλά για να κρατηθεί ο οργανισµός ζωντανός - για τον εγκέφαλο και την πέψη, για την επούλωση τραυµάτων και όλα τα φυσιολογικά πράγµατα που κάνει ο οργανισµός µας χωρίς να το αντιλαµβανόµαστε. Καθώς το σώµα λαµβάνει λιγότερο οξυγόνο, προσαρµόζεται. Η αναπνοή γίνεται γρηγορότερη και βαθύτερη. Περισσότερα ερυθρά αιµοσφαίρια µεταφέρουν µεγαλύτερη ποσότητα οξυγόνου. Οι µεταβολές χρειάζονται χρόνο. Αν όλα γίνουν µε το ρυθµό που πρέπει, διαφυλάσσεται η υγεία. Η πολύ ταχεία άνοδος οδηγεί σε κίνδυνο για την εµφάνιση νόσων που σχετίζονται µε το υψόµετρο όπως η Οξεία Νόσος των Ορέων (ΟΝΟ). 9km 8km 7km 6km 5km 4km 3km 2km 1km Death zone Πάρα πολύ µεγάλο υψόµετρο Πολύ µεγάλο υψόµετρο Μεγάλο υψόµετρο Επίπεδο Θάλασσας 0m Everest 8,850m Kilimanjaro 5,985m Inca Trail 4,198m Ben Nevis 1,344m

7 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 4 ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΜΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Υπάρχουν πολλά µέρη στον κόσµο τα οποία βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο. Μπορεί να πάει κανείς για περπάτηµα ή ορειβασία. Το σκι σε πίστες µεγάλου υψοµέτρου, η οδήγηση ή η ποδηλασία σε περάσµατα που βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο ή ακόµη και το ταξίδι σε πόλεις που βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο αποτελούν τρόπους προσέγγισης περιοχών µεγάλου υψοµέτρου. Κάθε περιοχή που βρίσκεται σε µεγάλο υψόµετρο έχει και τα προβλήµατά της. Πριν το ταξίδι σε κάποια από αυτές είναι απαραίτητο να µάθει κανείς όσο το δυνατόν περισσότερα για τις συνθήκες που επικρατούν εκεί.

8 5 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΕΥΡΩΠΗ Αν ρωτηθεί κανείς ποιες είναι οι µεγάλες οροσειρές του κόσµου η απάντηση θα είναι τα Ιµαλάϊα και οι Άνδεις. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι τα βουνά της Ευρώπης είναι αρκετά ψηλά ώστε να προκαλέσουν νόσους που σχετίζονται µε το µεγάλο υψόµετρο. Στην πραγµατικότητα πολλοί παραθεριστές ή νέοι ορειβάτες στις Άλπεις συχνά γνωρίζουν λίγα ή και τίποτα σχετικά µε τη νόσο του µεγάλου υψοµέτρου. Η κεφαλαλγία λόγω υψοµέτρου κατά τη διάρκεια τουριστικών ταξιδιών είναι πιθανή και ορισµένοι άνθρωποι θα υποφέρουν και από άλλα προβλήµατα. Στις Άλπεις είναι πραγµατικά εύκολη και γρήγορη η άνοδος σε µεγάλο υψόµετρο χάρη στα τηλεφερίκ, τον ορεινό σιδηρόδροµο και τα λιφτ για σκι. Πολλά από τα περάσµατα βρίσκονται σε σηµεία µεγάλου υψοµέτρου άνω των 2000 µέτρων. Τα ταξίδια ορειβασίας στις Άλπεις ή στην Ανατολική Ευρώπη είναι δυνατό να ενέχουν τον κίνδυνο εµφάνισης νόσων λόγω του υψοµέτρου-και ιδιαίτερα κατά τη διανυκτέρευση στα ορεινά καταφύγια. Μία τετραµελής οικογένεια πήρε το τραίνο από το Grindewald (1034 µ.) για το Jungfraujoch, περπάτησε µέχρι το καταφύγιο στα 3650 µ. όπου και σταµάτησε για πικνίκ. Περίπου µετά από τέσσερις ώρες παραµονής σε αυτό το υψόµετρο το 11χρονο παιδί παραπονέθηκε για πονοκέφαλο. Η οικογένεια κατέβηκε αρχικά περπατώντας και στη συνέχεια µε τραίνο. Το παιδί δεν αισθάνονταν καλά κατά την κάθοδο. Με την άφιξη στην κοιλάδα αµέσως ένιωσε καλά. Τα συµπτώµατά του οφείλονταν στην Οξεία Νόσο των Ορέων (ΟΝΟ) για την οποία η οικογένεια δεν είχε ποτέ ακούσει.

9 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 6 ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΤΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ Το σκι και η ορειβασία στα Βραχώδη όρη µπορεί να είναι επικίνδυνα ενώ ορισµένα άτοµα είναι πιθανό να έχουν προβλήµατα και στις πόλεις. Για παράδειγµα η πόλη Leadville στο Κολοράντο βρίσκεται σε υψόµετρο άνω των 3000 µ. Τα µεγαλύτερα βουνά της Β. Αµερικής βρίσκονται σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη όπου η ατµοσφαιρική πίεση είναι χαµηλότερη σε σχέση µε το ίδιο υψόµετρο στον ισηµερινό. Στις Άνδεις είναι δυνατό να πετάξει κανείς ή ακόµη και να οδηγήσει σε περιοχές όπως το Cusco (3326 µ.) ή η La Paz (3600µ.) χωρίς καθόλου εγκλιµατισµό καθ οδόν. Είναι απαραίτητη η ανάπαυση κατά τις πρώτες ώρες και στη συνέχεια απαιτούνται ήπιοι ρυθµοί για λίγες ηµέρες πριν επιχειρηθεί η ορειβασία σε κάποιο από τα µονοπάτια που βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο όπως αυτό των Ίνκας. Η FIFA έχει απαγορεύσει τη διεξαγωγή παγκοσµίων αγώνων ποδοσφαίρου στη La Paz της Βολιβίας καθώς η εκεί οµάδα έχει ένα µεγάλο πλεονέκτηµα λόγω του φυσικού εγκλιµατισµού στην χαµηλότερη συγκέντρωση οξυγόνου στον αέρα. Ένας επιχειρηµατίας που είχε σκοπό να κλείσει µία συµφωνία πολλών εκατοµµυρίων δολαρίων πέταξε στη La Paz (3600 µ.) της Βολιβίας την προηγούµενη µέρα της σηµαντικής συνάντησης. Η εταιρεία του είχε αποφασίσει να εξοικονοµήσει ορισµένα χρήµατα στέλνοντάς τον την προηγούµενη ηµέρα και όχι λίγες ηµέρες πριν ώστε να µπορεί να εγκλιµατιστεί. Ένιωθε τόσο άσχηµα κατά την παρουσίαση που η συµφωνία ακυρώθηκε. Την επόµενη φορά σίγουρα θα φροντίσει να εγκλιµατιστεί.

10 7 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΑΦΡΙΚΗ Τα κύρια προβλήµατα αφορούν το Κιλιµάντζαρο καθώς λόγω του κόστους ανάλογα µε τις ηµέρες που βρίσκεται κάποιος στο βουνό, πολλές οργανωµένες οµάδες ανεβαίνουν πολύ πιο γρήγορα από τα συνιστώµενα 300 µέτρα ανά ηµέρα. ίνεται η δυνατότητα παραµονής για µικρό χρονικό διάστηµα στα γύρω βουνά ώστε να εγκλιµατιστεί κανείς πριν την προσπάθεια ανόδου στην κύρια κορυφή. Ορισµένες εταιρείες έχουν ξεκινήσει την προσφορά προγραµµάτων διαδροµών τα οποία λαµβάνουν υπ όψιν τα παραπάνω. Αξίζει πραγµατικά να παραταθεί για λίγο το ταξίδι ώστε να είναι ασφαλές και να επιτευχθούν οι αρχικοί στόχοι. Ενηµερωθείτε από την εταιρεία πεζοπορίας πόσα άτοµα κατάφεραν να φτάσουν στην κορυφή (ή Gilmans Point)και πόσα δεν το κατάφεραν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων ταξιδιών. Ρωτήστε πόσες µέρες διαρκεί η πεζοπορία. Μία ασφαλής άνοδος συνήθως χρειάζεται 8 µε 10 ηµέρες. Ένας έµπειρος οδηγός της British Mountain µε εκπαίδευση στην ιατρική του βουνού οδηγούσε µία οµάδα στο Κιλιµάντζαρο (5895 µ.). Συνάντησαν µία φοβισµένη οµάδα µε έναν 17χρονο ο οποίος είχε λιποθυµήσει. Ο οδηγός χορήγησε ένεση δεξαµεθαζόνης και αµέσως ξεκίνησε µια ταχεία και σωτήρια κάθοδος. Κατά την άφιξη σε ένα βοηθητικό καταφύγιο χρησιµοποίησε το δορυφορικό του τηλέφωνο και επικοινώνησε µε έναν γιατρό ορειβασίας στο Ηνωµ. Βασίλειο ο οποίος συνέστησε τη συνέχιση της καθόδου κατά τη διάρκεια της νύχτας. ύο ηµέρες αργότερα ο νεαρός ήταν εντελώς καλά. Αν έστω και ένας στην οµάδα γνώριζε λίγα σχετικά µε τη νόσο του υψοµέτρου η παραπάνω επείγουσα κατάσταση θα µπορούσε να είχε αποφευχθεί. υστυχώς όλοι πήραν το µάθηµά τους µε το δύσκολο τρόπο.

11 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 8 ΑΣΙΑ Στην Ασία βρίσκονται οι πιο δηµοφιλείς περιοχές πεζοπορίας και ορειβασίας στον κόσµο. Από το Νεπάλ, το Πακιστάν ή την Ινδία είναι δυνατό να ανέβει κανείς σταδιακά στα βουνά-ενώ υπό ιδανικές συνθήκες θα πρέπει να αποφεύγονται οι περιοχές προσγείωσης σε πολύ µεγάλο υψόµετρο. Το 84% των ατόµων που πέταξαν κατευθείαν στο Hotel Everest View (3860 µ.) εµφάνισαν ΟΝΟ. Η σταδιακή άνοδος στο Θιβετιανό οροπέδιο είναι αδύνατη οπότε θα πρέπει να υπάρχει στενή παρακολούθηση για την εµφάνιση συµπτωµάτων ΟΝΟ ενώ η κάθε µορφή άσκησης θα πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο µέχρι να επέλθει ο εγκλιµατισµός. Κατά τη διάρκεια ποδηλασίας από τη Λάσσα στο καταφύγιο βάσης του Έβερεστ, µία οµάδα είχε περάσει από δύο περάσµατα σε υψόµετρο 5000µ. σε 8 ηµέρες. Την ένατη ηµέρα στα 4150 µέτρα, ένα µέλος της οµάδας ξύπνησε νιώθοντας ζάλη και ναυτία, έτρεµε και δεν µπορούσε να περπατήσει ευθεία. Μέχρι το µεσηµέρι δεν είχε βελτιωθεί η κατάστασή του οπότε αποφασίστηκε η κάθοδος. Αυτό θα γινόταν µέσω ενός περάσµατος στα 5150 µέτρα. Ο πάσχων έγινε κυανωτικός, µετά βίας ανέπνεε και έτρεµε το στόµα του. Αφού αποµακρύνθηκαν από το πέρασµα η κατάσταση βελτιώθηκε. Η οµάδα έµεινε στα 4100 µέτρα εκείνο το βράδυ και ο τοπικός γιατρός διέγνωσε εσφαλµένα υψηλή αρτηριακή πίεση. Ευτυχώς συνάντησαν έναν γιατρό ορειβασίας µε φάρµακα για την αντιµετώπιση της νόσου του υψοµέτρου. Κατέβηκαν στα 2400µ. µε φορτηγό την εποµένη και τελικά στην Κατµαντού για ιατρική παρακολούθηση.

12 9 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΑΥΣΤΡΑΛΑΣΙΑ Η Νέα Ζηλανδία έχει πολλές κορυφές πάνω από 3000 µέτρα, αλλά είναι λίγες οι αναφορές περιπτώσεων νόσου του υψοµέτρου που έχρηζαν µετακίνησης παρόλο που τα κρυοπαγήµατα είναι συχνά στο Βουνό Κουκ. Στο υψηλότερο σηµείο της Αυστραλίας, το βουνό Kosciuszko (2200 µ.) περπατάει κανείς εύκολα οπότε είναι απίθανο, αν και όχι αδύνατο, να εµφανιστούν προβλήµατα από το υψόµετρο. Στην Παπούα Νέα Γουινέα/ Ινδονησία υπάρχουν αρκετά βουνά µε υψόµετρο πάνω από 3000 µ. µε υψηλότερο το Puncak Jaya (Πυραµίδα Carstensz) στα 4884 µέτρα. Αρκετοί τουρίστες αναφέρουν συµπτώµατα ΟΝΟ που επηρεάζουν το ταξίδι τους ενώ έχουν πεθάνει και µερικοί πεζοπόροι. Όπως ισχύει και µε τις κορυφές της Αφρικής, αξίζει µια πιο αργή άνοδος και καλύτερος εγκλιµατισµός. Οι δύσκολες διαδροµές, η έλλειψη αξιόπιστων χαρτών, η περίοδος των βροχών µε το λασπώδες έδαφος, η περιορισµένη ιατρική φροντίδα και ο κίνδυνος τροπικών ασθενειών µπορεί να µετατρέψουν αυτό που φαίνεται ένα εύκολο σαββατοκύριακο σε εφιάλτη. Το βουνό Kinabalu, 4101µ., στο Βόρνεο έχει εύκολη άνοδο οπότε πολύ συχνά προκαλείται ΟΝΟ. Το 1982 δύο ορειβάτες εγκλωβίστηκαν λόγω χιονοθύελλας στην κορυφή του βουνού Κουκ. Όταν βελτιώθηκε ο καιρός και διασώθηκαν, και οι δυο είχαν κρυοπαγήµατα στα πόδια τους λόγω του συνδυασµού του κρύου και του υψοµέτρου. Και στους δυο έγινε ακρωτηριασµός των άκρων. Έκτοτε έχουν ανεβεί ξανά στην κορυφή του βουνού και ο ένας εξ αυτών και στο Έβερεστ.

13 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 10 ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ Η Ανταρκτική αποτελεί την ψυχρότερη, την πιο παγωµένη, µε τους ισχυρότερους ανέµους και πολύ ψηλές κορυφές ήπειρο της γης µε µέσο υψόµετρο τα 2300 µ. Το υψηλότερο σηµείο είναι το βουνό Βίνσον στα 4892 µέτρα. Ο πάγος µπορεί να φτάσει σε ορισµένα µέρη έως και τα 4700 µ. σε βάθος. Οι περισσότεροι άνθρωποι επισκέπτονται την Ανταρκτική ως µέλη οργανωµένων αποστολών ή για επιστηµονικούς λόγους και είναι εκπαιδευµένοι σε συνθήκες υψοµέτρου ενώ υπάρχουν ταυτόχρονα οδηγοί. Εντούτοις καθώς έχουν ξεκινήσει ανεξάρτητα ταξίδια, ορισµένες εταιρείες προσφέρουν πακέτα ορειβασίας. Πρέπει κανείς να θυµάται ότι η ατµοσφαιρική πίεση είναι χαµηλότερη στις περιοχές των πόλων. Επίσης χαµηλά βαροµετρικά είναι δυνατό να ελαττώσουν την ατµοσφαιρική πίεση περισσότερο. Έτσι τα επίπεδα του οξυγόνου είναι µειωµένα και ΟΝΟ µπορεί να εµφανιστεί σε µικρότερο υψόµετρο σε σχέση µε άλλες περιοχές. Το πολύ έντονο κρύο επιβαρύνει τυχόν προβλήµατα που οφείλονται στο υψόµετρο. Mία 66χρονη υγιής τουρίστρια πέταξε από το καταφύγιο Patriot Hills στα 887 µ. στον Πόλο στα 2800 µ. Έτρεξε 300 µέτρα µέχρι τις σηµαίες για να βγάλει φωτογραφίες και στη συνέχεια χρειάστηκε βοήθεια για να ανέβει τα 30 σκαλοπάτια της βάσης έρευνας NSF. Είχε δύσπνοια και πονοκέφαλο. Έλαβε οξυγόνο, υγρά και αναλγητικά. Αργότερα την ίδια µέρα ήταν σε θέση να περπατήσει µέχρι το αεροπλάνο και ήταν εντελώς καλά την εποµένη στο καταφύγιο Patriot Hills.

14 11 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΕΓΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ Όταν ο οργανισµός προσαρµόζεται σταδιακά σε χαµηλότερα επίπεδα οξυγόνου η διαδικασία ονοµάζεται εγκλιµατισµός. Κάθε άνθρωπος εγκλιµατίζεται µε διαφορετικούς ρυθµούς οπότε δεν υπάρχουν κανόνες που ισχύουν για όλους εντούτοις έχουν δηµιουργηθεί κατάλληλες κατευθυντήριες οδηγίες. Σε υψόµετρο άνω των 3000 µ. η άνοδος πρέπει να είναι αργή και ο ύπνος θα πρέπει να µη λαµβάνει χώρα µε µεγαλύτερη διαφορά ύψους από 300 µέτρα κάθε ηµέρα. Άνοδος ψηλότερα κατά τη διάρκεια της µέρας δε δηµιουργεί πρόβληµα εφόσον κατεβαίνει κανείς για ύπνο («περπάτα ψηλά-κοιµήσου χαµηλά»). Αν µετά την άνοδο δεν είναι δυνατή η κάθοδος πρέπει να ακολουθεί µία ηµέρα ανάπαυσης ώστε το σώµα να έχει τη δυνατότητα να προσαρµοστεί. Πιθανώς αυτό να ακούγεται πολύ αργό και ορισµένοι άνθρωποι θα είναι σε άνετη θέση να ανέβουν γρηγορότερα όµως σε µία οµάδα κάποιος πάντα θα εγκλιµατίζεται βραδύτερα και το πρόγραµµα θα πρέπει να οργανώνεται ώστε όλοι να παραµένουν υγιείς. Μία ηµέρα ανάπαυσης έπειτα από άνοδο 2 ή 3 ηµερών επίσης βοηθά. Η οδήγηση ή η πτήση σε περιοχές µεγάλου υψοµέτρου σηµαίνει ότι περισσότερα άτοµα θα εµφανίσουν ΟΝΟ. Είναι απολύτως απαραίτητη η γνώση του υψοµέτρου της προγραµµατισµένης διαδροµής πριν από το ταξίδι. Ακόµη καλύτερος θα ήταν ο σχεδιασµός των υψοµέτρων όπου θα κοιµάται η οµάδα κάθε νύχτα. Αν δεν είναι ήδη γνωστά αυτά, ρωτήστε. εν υπάρχει άλλος καλύτερος τρόπος για τον προσδιορισµό των ηµερών που µπορεί να εµφανιστεί η νόσος του υψοµέτρου.

15 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 12 ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΨΟΜΕΤΡΟΥ Οι περισσότεροι άνθρωποι που ανεβαίνουν σε µεγάλο υψόµετρο πρέπει να αντιµετωπίσουν τις νόσους που σχετίζονται µε αυτό. Αν γίνει σωστή προετοιµασία τότε τα νοσήµατα αυτά µάλλον δεν θα αποτελέσουν σοβαρό πρόβληµα. Αν όχι, πιθανώς να οδηγήσουν σε καταστροφή-και πραγµατικά το ταξίδι καταστρέφεται τόσο για το άτοµο που θα νοσήσει όσο και για τους υπολοίπους της οµάδας. Θα πρέπει κανείς να αναφέρει µε ειλικρίνεια το πώς νιώθει καθηµερινά γιατί αυτό έχει τεράστια σηµασία καθώς γνωρίζοντας καθένας τι συµβαίνει στο σώµα του µπορεί να διαφυλάξει την υγεία και τη ζωή του. Κατά την άνοδο σε µεγάλο υψόµετρο είναι δυνατό να συµβούν µερικά πολύ παράξενα πράγµατα στον οργανισµό! Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν βρεθεί σε µεγάλο υψόµετρο αναφέρουν κεφαλαλγία, δύσπνοια, κακό ύπνο και απώλεια της όρεξης. Αυτά αποτελούν συµπτώµατα της ΟΝΟ. Η ΟΝΟ είναι δυσάρεστη αλλά όχι απειλητική για τη ζωή. Αν τα συµπτώµατα της ΟΝΟ επιδεινωθούν και συνεχιστεί η άνοδος τότε µπορεί να αθροιστεί υγρό στον εγκέφαλο (Εγκεφαλικό Οίδηµα Μεγάλου Υψοµέτρου-ΕΟΜΥ) ή στους πνεύµονες (Πνευµονικό Οίδηµα Μεγάλου Υψοµέτρου-ΠΟΜΥ), καταστάσεις οι οποίες είναι δυνατό να αποβούν ταχέως θανατηφόρες. Αυτό που δε γνωρίζουν οι άνθρωποι είναι ότι θα χρειάζεται να ουρεί κανείς συχνότερα, η ισορροπία του σώµατος µπορεί να επιτυγχάνεται δύσκολα, να υπάρχουν διαταραχές στην όραση και τα νύχια να µεγαλώνουν διαφορετικά. Ελπίζουµε ότι στις επόµενες σελίδες θα βρει κανείς πληροφορίες σχετικά µε πράγµατα που µπορεί να του συµβούν και πώς να τα αντιµετωπίσει µε τον καλύτερο τρόπο. Ορισµένα αφορούν την άνεση κυρίως, όµως άλλα µπορεί να οδηγήσουν σε µακροχρόνια διαταραχή της υγείας ή ακόµη και το θάνατο. Το να ανακαλύπτει κανείς τις µεταβολές που υφίσταται το σώµα κατά την άνοδο σε µεγάλο υψόµετρο έχει ενδιαφέρον και µπορεί να γίνει µέρος της απόλαυσης του ταξιδιού! Στην πραγµατικότητα αν γνωρίσει κανείς πόσο έξυπνα το σώµα αντιδρά σε τόσο µεγάλες αλλαγές πιθανώς να θέλει να µάθει περισσότερα!

16 13 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΟΞΕΙΑ ΝΟΣΟΣ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ (ΟΝΟ) Τα συνήθη συµπτώµατα της ΟΝΟ είναι: πονοκέφαλος. ναυτία. έµετος. κόπωση. µειωµένη όρεξη. ζάλη. διαταραχές του ύπνου. Στην επόµενη σελίδα φαίνεται µια απλή κάρτα καταγραφής ενός αθροίσµατος και στις αποστολές της Medex όλοι το συµπληρώνουν δύο φορές ηµερησίως. Έχει σηµασία να σηµειώνει κανείς το πως νιώθει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού (φωτοτυπήστε τη σελίδα στο τέλος αυτού του βιβλίου)- και να το κάνει µε ειλικρίνεια απέναντι στους άλλους της οµάδας. Όλοι µπορούν να βοηθήσουν στη λήψη µιας απόφασηςγια την άνοδο, την ανάπαυση για µία µέρα ή την κάθοδο. Ως οµάδα, η υγεία και η απόλαυση του καθενός ξεχωριστά έχει την ίδια σηµασία. Η απόκρυψη συµπτωµάτων ή ο εξαναγκασµός κάποιου να συνεχίσει ενώ δεν είναι σε θέση µπορεί να αποβεί µοιραίο γεγονός. Ορισµένοι άνθρωποι φαίνεται πως εγκλιµατίζονται αργά και οι µεταβολές σε αυτούς θα πρέπει να γίνονται µε πιο οµαλό τρόπο. Αν δεν είναι κάποιος σωµατικά προετοιµασµένος δε σηµαίνει ότι έχει περισσότερες πιθανότητες να υποφέρει όµως η υπερπροσπάθεια µπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη. Αν δεν είναι συνηθισµένος κάποιος στην άσκηση, η κόπωση κατά τη διάρκεια της πεζοπορίας δεν είναι κάτι παράξενο. Το ίδιο ισχύει και για τον ύπνο: το να κοιµάται κανείς σε σκηνή κάθε νύχτα χωρίς να είναι συνηθισµένος σε κάτι τέτοιο, είναι λογικό να µην κοιµάται καλά. Επίσης η τροφή παίζει σηµαντικό ρόλο. Το σηµαντικότερο είναι το εξής: βελτιώνονται ή επιδεινώνονται τα συµπτώµατα; Αν νιώθει κάποιος πως η κατάστασή του επιδεινώνεται συνιστάται η κάθοδος (τουλάχιστον 500 έως 1000 µέτρα για ύπνο). ώστε στο σώµα επιπλέον χρόνο για να εγκλιµατιστεί. Μην αφήνετε τη λήψη αυτής της απόφασης µέχρι τα πράγµατα να φτάσουν στο σηµείο που δεν υπάρχει επιστροφή. Πριν το ταξίδι: Eνηµερωθείτε για τα συµπτώµατα της ΟΝΟ. Εάν σχεδιάζεται να χρησιµοποιήσετε το Diamox ενηµερωθείτε σχετικά µε όλες του τις παρενέργειες και δοκιµάστε ένα δισκίο πριν το ταξίδι για να δείτε πως νιώθετε. Επιβεβαιώστε ότι δεν είστε αλλεργικοί στο Diamox (είναι µια σουλφοναµίδη).

17 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 14 Κάρτα σκορ ΟΝΟ Πονοκέφαλος Κοιλία/στοµάχι Κόπωση/αδυναµία Ζάλη υσκολίες στον ύπνο Καθόλου Ήπιος Μέτριος Έντονος / ανυπόφορος Όρεξη Ανορεξία, ναυτία Μέτρια ναυτία ή έµετος Έντονη / ανυπόφορη Χωρίς κόπωση ή αδυναµία Ήπια κόπωση / αδυναµία Μέτρια Έντονη / πλήρης περιορισµός Καθόλου Ήπια Μέτρια Έντονη / ανυπόφορη Ως συνήθως Όχι ως συνήθως Πολλές αφυπνίσεις Καθόλου ύπνος Σύνολο Στο βουνό: Αν εµφανιστεί πονοκέφαλος και συνολικά 3 ή περισσότερα από τα υπόλοιπα δε συνιστάται η περαιτέρω άνοδος. Αν εµφανιστεί πονοκέφαλος και συνολικά 3 ή περισσότερα από τα υπόλοιπα και δεν υπάρχει βελτίωση ή Diamox: Το φάρµακο ακεταζολαµίδη (εµπορική ονοµασία Diamox) µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να µειώσει τις επιπτώσεις της ΟΝΟ, και είναι χρήσιµο όταν µεγάλη άνοδος σε υψόµετρο δε µπορεί να αποφευχθεί. Επίσης βοηθά στην περιοδική αναπνοή (δείτε σελ. 28). Η δράση του είναι να επιταχύνει τη διαδικασία του εγκλιµατισµού αλλά δεν καλύπτει τα συµπτώµατα της ΟΝΟ. Ενώ λαµβάνεται αυτή τη χηµική ουσία µπορεί να πάθετε ΟΝΟ, ΠΟΜΥ, ΕΟΜΥ. Μερικοί άνθρωποι είναι αλλεργικοί στο Diamox. Έχει κάποιες παρενέργεις όπως για παράδειγµα, αιµωδίες (µυρµήγκιασµα), ειδικά στα χέρια στα πόδια και στο πρόσωπο. Αυτό δεν είναι επικίνδυνο αλλά µερικοί άνθρωποι το θεωρούν δυσάρεστο, άλλωστε υποχωρεί µε τη διακοπή της λήψης του φαρµάκου. Επιπρόσθετα σας κάνει να ουρείτε περισσότερο.

18 15 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ Το Εγκεφαλικό Οίδηµα Μεγάλου Υψοµέτρου (ΕΟΜΥ) προκαλείται από εξοίδηση του εγκεφάλου και αν δεν αντιµετωπιστεί µπορεί να οδηγήσει γρήγορα στο θάνατο. Ορισµένοι δεν αισθάνονται τίποτα. Άλλοι είναι δυνατό να εµφανίσουν κάποιο (ή όλα) από τα παρακάτω: Πονοκέφαλο: πολύ συχνός στο µεγάλο υψόµετρο ιδιαίτερα αν υποφέρει συνήθως κάποιος από πονοκεφάλους ή ηµικρανία. Απώλεια της ισορροπίας: ο συντονισµός και η ισορροπία είναι δυνατό να επηρεαστούν. Τα µεγαλύτερης ηλικίας άτοµα και αυτοί που εγκλιµατίστηκαν δεν επηρεάζονται σηµαντικά. «Αδέξιες κινήσεις» και η µη σωστή κρίση αυξάνουν τον κίνδυνο πρόκλησης ατυχηµάτων. Αλλαγές στη διάθεση: κατά τη διάρκεια ενός «ταξιδιού µιας ολόκληρης ζωής» θα υπάρχουν τόσο καλές όσο και κακές ηµέρες. Οι δεύτερες µπορεί να προκαλέσουν απογοήτευση και κατάθλιψη. Πρέπει κανείς να είναι προετοιµασµένος για τέτοιες µεταβολές στη διάθεση. ΟΝΟ/ΕΟΜΥ: βλέπε επόµενες σελίδες Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο: η εµφάνιση διαταραχών του λόγου ή της οράσεως και/ή αδυναµίας σε ένα σκέλος ή στο πρόσωπο αποτελούν συµπτώµατα εγκεφαλικού (ορισµένα άτοµα που πάσχουν από ηµικρανία µπορεί να εµφανίσουν παρόµοια συµπτώµατα κατά τη διάρκεια µιας «αύρας»). Πριν το ταξίδι: Ενηµερωθείτε για τα συµπτώµατα του ΕΟΜΥ και του εγκεφαλικού. Προετοιµάστε ιατρικές προµήθειες. Σκεφτείτε τις προσδοκίες/φόβους και ποιος θα προσφέρει υποστήριξη στις κακές µέρες. Στο βουνό: Πονοκέφαλος (ΟΝΟ)-αποφυγή εκλυτικών παραγόντων:αφυδάτωση, εξάντληση, αλκοόλ-αντιµετώπιση µε παυσίπονα. Εγκεφαλικό-αντιµετώπιση µε ½ ασπιρίνη 300mg και κάθοδος. Αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. Αναφέρατε µε ειλικρίνεια το πώς νιώθετε. Κάθισα πίσω µε βαρύ κεφάλι, βήχοντας. Ο βήχας και ο πονοκέφαλος χειροτέρευαν. Ένα αίσθηµα «τραβήγµατος» άρχισε να γίνεται αντιληπτό στο στόµα µου. Όταν συναντήθηκα µε τους άλλους βρήκα το κουράγιο να ρωτήσω αν η οµιλία µου ήταν µπερδεµένη. Τότε αισθάνθηκα το µεγάλο σοκ. Μόλις είχα ακούσει τον εαυτό µου να ψευδίζει ασυνάρτητα. Με κοιτούσαν τροµοκρατηµένοι, οι λέξεις απλά έβγαιναν, δεν µπορούσα να κουνήσω το αριστερό άνω άκρο, καµία δύναµη, το αριστερό µου χέρι τιναζόταν, η αριστερή πλευρά του προσώπου µου είχε παραλύσει και το κεφάλι µου πονούσε. Είχα τελειώσει!!! Η κατάλληλη ιατρική βοήθεια και η ταχεία κάθοδος µου έσωσαν τη ζωή

19 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 16 ΕΟΜΥ Τα κύρια σηµεία: Έντονος πονοκέφαλος. Αδέξιες κινήσεις. Αλλαγή στη συµπεριφορά: άρνηση βοήθειας, επιθετικότητα, τεµπελιά. Πιθανώς έντονος, συνεχής έµετος. Θόλωση της όρασης. Περίεργοι ήχοι, εικόνες, οσµές. Σύγχυση. Μειωµένο επίπεδο συνείδησης. Είναι σε θέση να: Αγγίξει τη µύτη µε το δείκτη και τα µάτια κλειστά; Και να το επαναλάβει ταχέως; Περπατήσει µε τη µύτη του ενός ποδιού στην πτέρνα του άλλου σε ευθεία γραµµή; Σταθεί σε όρθια θέση µε κλειστά µάτια και τα χέρια στο πλάι του σώµατος; Κάνει απλές µαθηµατικές πράξεις; Αν δεν είναι σε θέση ή έχει δυσκολία στο να κάνει οποιοδήποτε από τα παραπάνω υπάρχει υποψία ΕΟΜΥ. Το ΕΟΜΥ είναι δυνατό να εµφανιστεί γρήγορα χωρίς άλλα συνοδά προβλήµατα ή έπειτα από ΟΝΟ και ΠΟΜΥ. Τι πρέπει να γίνει: Συνεχής παρακολούθηση του πάσχοντος ατόµου-δεν πρέπει να µείνει καθόλου µόνο. Άµεση κάθοδος-όχι αργότερα ή το πρωί. ιατήρηση σε καθιστή θέση και διατήρηση καλής θερµοκρασίας. Παροχή οξυγόνου µέσω φιάλης ή αν υπάρχει σάκου πιέσεως. Χορήγηση δεξαµεθαζόνης αν υπάρχει διαθέσιµη. Χορήγηση ακεταζολαµίδης αν υπάρχει διαθέσιµη. Αν δεν είναι δυνατή η κάθοδος είναι απαραίτητη η παρατεταµένη χορήγηση οξυγόνου µε σάκο πιέσεως Συνέπειες αν αγνοηθεί: Απώλεια της συνείδησης-σύγχυση, βυθιότητα. Μειωµένη αναπνοή. ΘΑΝΑΤΟΣ. Σε σοβαρές περιπτώσεις ο θάνατος µπορεί να συµβεί εντός µίας ώρας από τη στιγµή εµφάνισης των συµπτωµάτων. Θυµηθείτε ότι µπορεί να συνυπάρχουν ΟΝΟ, ΕΟΜΥ και ΠΟΜΥ ταυτόχρονα. ΚΑΘΟ ΟΣ ΚΑΘΟ ΟΣ ΚΑΘΟ ΟΣ ΚΑΘΟ ΟΣ

20 17 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ Επειδή σε µεγάλο υψόµετρο ο αέρας είναι αραιότερος, η περιεκτικότητα σε οξυγόνο είναι χαµηλότερη οπότε η αναπνοή γίνεται βαθύτερη και ταχύτερη ως µηχανισµός αντιρρόπησης. Αυτός ο «εγκλιµατισµός» βοηθά στην καλύτερη προσαρµογή στο µεγάλο υψόµετρο. Είναι φυσιολογικό να νιώθει κανείς µεγαλύτερη δύσπνοια για την ίδια άσκηση απ ό,τι στο επίπεδο της θάλασσας. Μεταβολές επίσης συµβαίνουν στο αίµα οι οποίες δεν γίνονται αντιληπτές και ως σκοπό έχουν τη µεταφορά περισσότερου οξυγόνου όπου αυτό χρειάζεται. Συνήθως εµφανίζεται ένας ξηρός βήχας στο µεγάλο υψόµετρο. εν είναι εντελώς ξεκάθαρο γιατί συµβαίνει αυτό αλλά παρόλο που είναι ενοχλητικό σύµπτωµα σπάνια είναι σοβαρό. Περιστασιακά είναι δυνατό να εµφανιστούν πιο σοβαρά προβλήµατα µε την αναπνοή. Συγκεκριµένα µπορεί να αθροιστεί υγρό στους πνεύµονες προκαλώντας το «Πνευµονικό Οίδηµα Μεγάλου Υψοµέτρου» (ΠΟΜΥ). Στη συµπτωµατολογία περιλαµβάνονται έντονη δύσπνοια στην ηρεµία και είναι δυνατό να αποβληθούν αιµατηρά πτύελα. Άτοµα που είχαν εµφανίσει ΠΟΜΥ µπορεί να το ξαναεµφανίσουν, συχνά στο ίδιο υψόµετρο. Αποτελεί σοβαρή (δυνητικά θανατηφόρο) κατάσταση και δε θα πρέπει να αγνοείται. Πριν το ταξίδι: Τακτική άσκηση, κατά προτίµηση της µορφής που θα γίνεται στο βουνό-καλό είναι να µη νιώθει δύσπνοια κανείς λόγω κακής φυσικής κατάστασης! Στο βουνό: Αργό περπάτηµα. Αρκετή ανάπαυση. εν πρόκειται για αγώνα. Ορισµένοι προσαρµόζονται καλύτερα σε σχέση µε άλλους. Μην αγνοείτε τα συµπτώµατα του ΠΟΜΥ. Αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν είναι δυνατό και αν υπάρχει αµφιβολία ΚΑΤΕΒΕΙΤΕ! Μία έµπειρος πεζοπόρος κατά τη διάρκεια µιας ιατρικής ερευνητικής αποστολής έφτασε στα 5200 µέτρα για να διαπιστώσει ότι το οξυγόνο στο αίµα της είχε ελαττωθεί κάτω από τα επίπεδα τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες θα την κρατούσαν στη ζωή. Οι πνεύµονές της γέµιζαν υγρό, άρχισε να ζαλίζεται και είχε δυσκολία στην αναπνοή τη νύχτα. Η κάθοδος ήταν δυνατή µόνο µέσω ενός περάσµατος σε µεγάλο υψόµετρο. Της χορηγήθηκαν 500mg ακεταζολαµίδης και στη συνέχεια 250mg τρεις φορές ηµερησίως. Έπειτα από 24 ώρες και έντονη διούρηση, τα επίπεδα του οξυγόνου στο αίµα είχαν επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα.

21 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 18 ΠΟΜΥ Τα κύρια σηµεία: υσκολία στη αναπνοή. Κόπωση και αδυναµία. Βήχας. Αφρός και στη συνέχεια αίµα στα πτύελα. Τα χείλη, η γλώσσα και τα νύχια γίνονται κυανά. Το ΠΟΜΥ είναι δυνατό να συµβεί εντός 1-2 ωρών ή κατά τη διάρκεια µερικών ηµερών ή ακόµη και κατά την κάθοδο. Τι να ελέγχεται: Έγινε πρόσφατα άνοδος; Η αποκατάσταση της αναπνοής καθυστερεί έπειτα από άσκηση; Υπάρχει δύσπνοια στην ηρεµία; Αυξάνεται ο ρυθµός της αναπνοής; Είναι ακουστοί «υγροί» ήχοι κατά την ακρόαση του θώρακα; Τοποθετήστε το αυτί σας στη ράχη κάτω από τις ωµοπλάτες. Τι πρέπει να γίνει: Συνεχής παρακολούθηση του πάσχοντος ατόµου-δεν πρέπει να µείνει καθόλου µόνο. Άµεση κάθοδος-όχι αργότερα ή το πρωί. ιατήρηση σε καθιστή θέση και διατήρηση καλής θερµοκρασίας. Παροχή οξυγόνου µέσω φιάλης ή αν υπάρχει σάκου πιέσεως. Χορήγηση νιφεδιπίνης αν υπάρχει διαθέσιµη. Χορήγηση ακεταζολαµίδης αν υπάρχει διαθέσιµη. Αν δεν είναι δυνατή η κάθοδος είναι απαραίτητη η παρατεταµένη χορήγηση οξυγόνου µε σάκο πιέσεως Συνέπειες αν αγνοηθεί: Σταµατάει η αναπνοή. ΘΑΝΑΤΟΣ Σε σοβαρές περιπτώσεις ο θάνατος µπορεί να συµβεί εντός µίας ώρας από τη στιγµή εµφάνισης των συµπτωµάτων. Θυµηθείτε ότι µπορεί να συνυπάρχουν ΟΝΟ, ΕΟΜΥ και ΠΟΜΥ ταυτόχρονα. ΚΑΘΟ ΟΣ ΚΑΘΟ ΟΣ ΚΑΘΟ ΟΣ ΚΑΘΟ ΟΣ

22 19 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΚΑΡ ΙΑ / ΑΙΜΑ Το µεγάλο υψόµετρο έχει διάφορες επιδράσεις στην καρδιά. Τα χαµηλά επίπεδα του οξυγόνου και η άσκηση κάνουν την καρδιά να χτυπά γρηγορότερα. Αυτό συνήθως δεν αποτελεί πρόβληµα αλλά αν υπάρχει καρδιακή νόσος (π.χ στεφανιαία), η καρδιά επιβαρύνεται. Είναι δυνατό να αυξηθεί η αρτηριακή πίεση, αλλά αυτό συνήθως δεν γίνεται αντιληπτό. Μία από τις επιδράσεις του υψοµέτρου είναι η παραγωγή περισσότερων ερυθρών αιµοσφαιρίων (ώστε να µεταφέρεται περισσότερο οξυγόνο). Αυτό µπορεί να προκαλέσει Πριν το ταξίδι: Αποκτήστε όσο το δυνατόν καλύτερη φυσική κατάσταση. οκιµάστε το επίπεδο της άσκησης στον τόπο σας πριν από τη δοκιµή στο υψόµετρο Βεβαιωθείτε ότι έχετε µαζί όλα τα φάρµακά/ιατρικές συνταγές σας. συµπύκνωση του αίµατος µε αποτέλεσµα να γίνεται πιο παχύρευστο. Έχοντας αυτό υπ όψιν επιβάλλεται η κατανάλωση πολλών υγρών. Αν υπάρχει γνωστό ιστορικό καρδιακού προβλήµατος (όπως ακανόνιστος καρδιακός ρυθµός {αρρυθµία}, υπέρταση, έµφραγµα ή στηθάγχη) ή έχει γίνει επέµβαση στην καρδιά θα πρέπει να προηγηθεί του ταξιδιού συνεννόηση µε το θεράποντα ιατρό ώστε να εξασφαλιστεί το γεγονός ότι οποιαδήποτε προσπάθεια δε θα υποβάλλει την καρδιά σε έντονη καταπόνηση. Αν λαµβάνονται φάρµακα καλό είναι να προµηθευτεί κανείς αρκετά από αυτά. Αν είστε υγιείς το ταξίδι σε µεγάλο υψόµετρο δεν θα ταλαιπωρήσει την καρδιά περισσότερο απ ό,τι η έντονη άσκηση στο επίπεδο της θάλασσας. Στο βουνό: Περπατήστε αργά, µην συναγωνίζεστε. Να ξεκουράζεστε αρκετά. Καταναλώνετε πολλά υγρά. Αν εµφανιστούν προβλήµατα, παραµείνετε στο ίδιο υψόµετρο, µην επιχειρείτε περαιτέρω άνοδο. Αν επιµένουν τα προβλήµατα, κατεβείτε. Σε ένα ταξίδι της Medex η αρτηριακή µου πίεση µία µέρα ήταν 168/118. Ο γιατρός της οµάδας είπε ότι αυτό ήταν συνηθισµένο κατά την άνοδο και υποχωρεί µε τον εγκλιµατισµό. Συνέστησε να µην κουραστώ κατά τη διάρκεια της ηµέρας ανάπαυσης παρόλο που ένιωθα πολύ καλά.

23 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 20 ΣΤΟΜΑΧΙ / ΕΝΤΕΡΟ Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού σε µεγάλο υψόµετρο είναι δυνατό να µειωθεί η όρεξη και η ΟΝΟ να προκαλεί αίσθηµα ναυτίας. Η αλλαγή στη διατροφή µπορεί να επηρεάσει την όρεξη ή να προκαλέσει διάρροια. Σε πολλές περιοχές που βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο η παροχή νερού και οι συνθήκες υγιεινής δεν είναι οι καλύτερες οπότε ο κίνδυνος εµφάνισης διάρροιας είναι µεγαλύτερος. Η πρόληψη είναι καλύτερη της θεραπείας. Το εµφιαλωµένο νερό και τα φίλτρα νερού µπορεί να µην είναι αξιόπιστα. Το ιώδιο είναι το καλύτερο µέσο αποστείρωσης εκτός και αν υπάρχει νόσος του θυρεοειδούς ή κύηση. Αν εµφανιστεί διάρροια πρέπει να γίνεται λήψη µεγάλης ποσότητας αποστειρωµένου νερού ή διαλύµατος Πριν το ταξίδι: Προγραµµατίστε πως θα βρείτε καθαρό νερό οπότε και δεν θα υπάρχει κίνδυνος από την κατανάλωσή του. Προµηθευτείτε φακελάκια ενυδάτωσης και/ή µάθετε πώς να φτιάξετε µόνοι σας διάλυµα ενυδάτωσης. Ενηµερωθείτε για τη διάρροια των ταξιδιωτών και πως αντιµετωπίζεται. Καταστρώστε σχέδιο αποµάκρυνσης του χαρτιού τουαλέτας «στην ύπαιθρο». ενυδάτωσης. Η διάρροια των ταξιδιωτών είναι πιθανό να προκαλείται από βακτήρια οπότε είναι απαραίτητη η λήψη αντιβιοτικών. Αν υπάρχει δυσπεψία ή αιµορροΐδες συµβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν από το ταξίδι. Οι αιµορροΐδες µπορεί να δυσκολέψουν το ταξίδι στο µεγάλο υψόµετρο. Σχετικά µε τη δυσπεψία, καλό είναι να αποφεύγονται τα παυσίπονα που την επιδεινώνουν. Τα γαλακτοκοµικά προϊόντα µπορεί να λύσουν το πρόβληµα. Το χαρτί τουαλέτας και τα κόπρανα καταστρέφουν τη φύση. Μην τα αφήνετε έκθετα! Στο βουνό: Καταναλώνετε αρκετά υγρά. Προµηθευτείτε τα αγαπηµένα σας σνακ για τις στιγµές που δεν υπάρχει τροφή. Πάντα πλένετε τα χέρια σας. Ενώ βρισκόταν ψηλά σε έναν παγετώνα της Παταγονίας, ένας αναρριχητής, ενώ ήταν δεµένος, ζήτησε άµεση διακοπή της προσπάθειας για να κατεβάσει τη στολή του, είχε διάρροια των ταξιδιωτών. Το βράδυ σε ένα µπιβουάκ έλαβε κάποια αντιβιοτικά και ήταν σε θέση να συνεχίσει την εποµένη.

24 21 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΝΕΦΡΟΙ / ΚΥΣΤΗ Καθώς το σώµα εγκλιµατίζεται, παράγει περισσότερα ούρα. Αυτό αποτελεί καλό σηµάδι όµως σηµαίνει ότι θα πρέπει να ουρεί κανείς περισσότερες φορές κατά τη διάρκεια της ηµέρας και της νύχτας. Η άσκηση στον ξηρό αέρα και τη ζέστη του υψοµέτρου µπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση που είναι δυνατό να επιδεινωθεί από τυχόν διάρροια. Η δίψα, ο πονοκέφαλος και η κόπωση αποτελούν σηµάδια αφυδάτωσης. Όλα αυτά µπορούν να αποφευχθούν µέσω της κατανάλωσης αρκετών λίτρων κατάλληλων υγρών ηµερησίως. Η αποβολή τουλάχιστον τέσσερις φορές τη µέρα αρκετής ποσότητας διαυγών ούρων δείχνει ότι προσλαµβάνεται η απαραίτητη ποσότητα υγρών. Η συχνή επώδυνη ούρηση µικρής ποσότητας ούρων (κυστίτιδα) µπορεί να αποτελεί σηµάδι αφυδάτωσης. Αν δεν υποχωρήσει έπειτα από τη λήψη δύο λίτρων υγρών πιθανώς να υπάρχει λοίµωξη η οποία χρήζει αντιµικροβιακής αγωγής. Στους άνδρες µεγαλύτερης ηλικίας ο προστάτης υπερτρέφεται, κατάσταση που οδηγεί σε αυξηµένη συχνότητα και ανάγκη για ούρηση στο επίπεδο της θάλασσας. Αυτό µπορεί να προκαλέσει επώδυνη κατακράτηση ούρων. Αν υπάρχει αµφιβολία θα πρέπει να συµβουλευτεί κανείς το γιατρό του πριν από το ταξίδι. Πριν το ταξίδι: Αγοράστε ένα καλό ουροδοχείο για νυχτερινή χρήση. Οι γυναίκες καλό θα είναι να έχουν ειδικά µαντηλάκια και µία φούστα που βοηθά στη διακριτική ούρηση Στο βουνό: Ενυδάτωση! Ενυδάτωση! Ενυδάτωση! Μία υγιής ορειβάτης ένιωσε εξάντληση και πονοκέφαλο στο τέλος µιας εύκολης ηµέρας σε αυξηµένο υψόµετρο Ανησύχησε µήπως εµφάνισε ΟΝΟ, αλλά βελτιώθηκε σύντοµα έπειτα από την λήψη δύο λίτρων καθαρού νερού µε χυµό λεµονιού.

25 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 22 ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ / ΜΥΕΣ Οι περισσότεροι άνθρωποι που βρίσκονται σε διακοπές οι οποίες περιλαµβάνουν δραστηριότητες µε περιπέτεια, νιώθουν πόνους έπειτα από λίγη επιπλέον άσκηση. Η επίτευξη κατάλληλης φυσικής κατάστασης πριν το ταξίδι έχει σηµασία είτε θα κάνει κανείς σκι, περπάτηµα, ιππασία ή ποδηλασία ώστε να απολαύσει το ταξίδι του. εν έχει γίνει κάποια έρευνα που να έδειξε ότι υπάρχει µεγαλύτερος κίνδυνος εµφάνισης πόνου στις αρθρώσεις επειδή το άτοµο βρίσκεται σε µεγάλο υψόµετρο. Τα γόνατα και οι µύες των ποδιών εµφανίζουν συνήθως προβλήµατα! Επίδεσµοι ή εξαρτήµατα υποστήριξης µπορεί να είναι χρήσιµα. Εντούτοις το καλύτερο είναι η βελτίωση της µυϊκής ισχύος των ποδιών ώστε να µην είναι απαραίτητα τα µέτρα υποστήριξης. Η χρήση µπαστουνιών πεζοπορίας κατά το περπάτηµα µπορεί να ελαττώσει το φορτίο στα γόνατα ιδιαίτερα αν υπάρχουν διαδροµές καθόδου όπου η επιβάρυνση των αρθρώσεων των γονάτων είναι η µεγαλύτερη. Αυτό θα ήταν χρήσιµο αν ήδη υπάρχει γνωστό πρόβληµα µε τις αρθρώσεις. Επίσης βοηθά η ελάττωση του σωµατικού βάρους (αν είναι κάποιος υπέρβαρος) ή του βάρους του σακιδίου πλάτης. Πριν το ταξίδι: Αποκτήστε φυσική κατάσταση µε οποιαδήποτε µορφή άσκησης που είναι πρακτική και αυξάνει την καρδιακή συχνότητα. Προσπαθήστε και περιλάβετε τουλάχιστον µίας ηµέρας κατάλληλη άσκηση κάθε εβδοµάδα το µήνα πριν την αναχώρηση. Αν θα χρησιµοποιείστε µπαστούνια πεζοπορίας βαδίσµατος, συνηθίστε τα Στο βουνό: Αν αρχίζουν να πονούν οι αρθρώσεις ή οι µύες επιβραδύνετε, µειώστε το φορτίο και/ή σκεφτείτε µία µέρα ανάπαυσης. Αν έχετε συνήθως πόνους στις αρθρώσεις βεβαιωθείτε ότι πήρατε µαζί σας τα σωστά παυσίπονα. Αν η θερµοκρασία είναι χαµηλήβεβαιωθείτε ότι έχετε τα κατάλληλα ρούχα ώστε να παραµένετε ζεστοί. Έπειτα από 6 ώρες περπατήµατος την πρώτη µέρα, τα γόνατά µου πονούσαν πολύ. Ήξερα ότι έπρεπε να είχα ασκηθεί περισσότερες από 3 φορές πριν την αναχώρηση. Τις επόµενες ηµέρες υπέφερα!

26 23 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΤΑ ΑΚΡΑ Στο µεγάλο υψόµετρο υπάρχει µεγαλύτερος κίνδυνος για εγκαύµατα και βλάβες από τη χαµηλή θερµοκρασία. Τα υψηλά επίπεδα UV ακτινοβολίας στο µεγάλο υψόµετρο µπορούν να προκαλέσουν εύκολα εγκαύµατα. Οι χαµηλές θερµοκρασίες και η µειωµένη συγκέντρωση οξυγόνου στην ατµόσφαιρα είναι δυνατό να οδηγήσουν σε κρυοπαγήµατα, ιδιαίτερα σε άτοµα µε προβλήµατα του κυκλοφορικού (όπως η νόσος Raynaud). Κρυοπαγήµατα µπορεί να εµφανιστούν σε οποιοδήποτε µέρος του σώµατος σε χαµηλές θερµοκρασίες και / ή ισχυρούς ανέµους. Τα πρώιµα σηµεία κρυοπαγήµατος είναι το λευκό, τραχύ δέρµα µε αιµωδία. Η αναθέρµανση είναι πολύ επώδυνη και το δέρµα µπορεί να γίνει ερυθρό, Πριν το ταξίδι: Προµηθευτείτε αντιηλιακό (SPF 15-30). Φροντίστε για πλήρη αντιηλιακή προστασία. Εφοδιαστείτε µε ζεστά γάντια, κάλτσες, καπέλο, µπότες και βεβαιωθείτε ότι εφαρµόζουν κατάλληλα. εξοιδηµένο και κνησµώδες. Αν συνεχιστεί η έκθεση σε χαµηλή θερµοκρασία, αναπτύσσονται φυσαλίδες και τελικά το δέρµα γίνεται µαύρο και νεκρώνεται. Αυτό είναι πολύ σοβαρό και µπορεί να οδηγήσει σε ακρωτηριασµό των δακτύλων των χεριών και των ποδιών. Οι περιοχές του σώµατος που διατρέχουν το µεγαλύτερο κίνδυνο για έγκαυµα και βλάβες από το κρύο είναι αυτές που βρίσκονται έκθετες: χείλη, µύτη, πηγούνι, δάχτυλα χεριών και ποδιών, αυτιά-η επιπλέον προστασία αυτών είναι απαραίτητη. Το πρήξιµο γύρω από τα χέρια, στο πρόσωπο και στους αστραγάλους είναι σύνηθες στο µεγάλο υψόµετρο. εν πρόκειται για κάτι σοβαρό, όµως καλό είναι να ελέγχεται η συνύπαρξη τυχόν άλλων προβληµάτων. Στο βουνό: ιατηρείστε τα χέρια και τα πόδια στεγνά, αλλάζετε τα υγρά γάντια / κάλτσες γρήγορα. Φοράτε εξοπλισµό που εφαρµόζει κατάλληλα. Ανανεώνετε την αντιηλιακή προστασία συχνά. Καλυφθείτε από τον ήλιο, το κρύο και τον αέρα. Κατά τη διάρκεια µιας χιονοστιβάδας στα Ιµαλάϊα, εννέα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και αρκετοί άλλοι τραυµατίστηκαν. Οι τραυµατίες µεταφέρθηκαν µε ελικόπτερο σε νοσοκοµείο. Οι αχθοφόροι αφέθηκαν να γυρίσουν µόνοι τους µεταφέροντας τον εξοπλισµό των πελατών τους. Μερικοί από αυτούς δεν έφτασαν ποτέ, πέθαναν από το κρύο. Τα ενδύµατα που φορούσαν δεν ήταν αρκετά για τις συνθήκες και δε τόλµησαν να ανοίξουν τα σακίδια που µετέφεραν. Πέθαναν παρόλο που µέσα στα σακίδια υπήρχαν ζεστά ρούχα.

27 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 24 ΤΑ ΜΑΤΙΑ Τα υψηλά επίπεδα UV ακτινοβολίας µπορεί να προκαλέσουν εγκαύµατα στα µάτια (τύφλωση από το χιόνι) όπως και το arc eye που παθαίνουν οι ηλεκτροκολλητές- εµφανίζεται µε αίσθηµα άµµου στα µάτια. Η ανάπαυση, ενυδατικές σταγόνες, παυσίπονα και το κάλυµµα των µατιών βοηθούν. Καλής ποιότητας γυαλιά ηλίου ή µάσκα θυέλλης είναι απαραίτητα στους παγετώνες ακόµη και όταν υπάρχει συννεφιά- η UV ακτινοβολία περνά µέσα από τα σύννεφα. ιαλέξτε γυαλιά ειδικά για το βουνό και όχι µε βάση τη µόδα. Επίσης είναι δυνατό να φτιαχτούν γυαλιά και µάσκα θυέλλης έπειτα από ιατρική οδηγία. Η χρήση φακών επαφής είναι δυνατή όµως απαιτείται αυστηρή τήρηση των κανόνων υγιεινής, γεγονός που είναι Πριν το ταξίδι: Εφοδιαστείτε µε γυαλιά βουνού/ µάσκα θυέλλης. Τακτοποιείστε τους φακούς επαφής και τα υγρά καθαρισµού. Αν φοράτε γυαλιά, πάρτε µαζί σας ένα έξτρα ζευγάρι δύσκολο στο µεγάλο υψόµετρο. Οι φακοί επαφής µιας χρήσεως µπορούν να χρησιµοποιηθούν όµως θα πρέπει να αφαιρούνται τη νύχτα. Επεµβάσεις που έχουν γίνει µε λέϊζερ µπορεί να προκαλέσουν θόλωση της όρασης σε µεγάλο υψόµετρο όµως αυτό υποχωρεί µε την κάθοδο. Μην κάνετε τέτοιες επεµβάσεις λίγο πριν την αναχώρηση. Επίσης είναι πιθανό να συµβούν µικροσκοπικές αιµορραγίες στο πίσω µέρος του µατιού (αιµορραγίες του αµφιβληστροειδούς) οι οποίες µπορεί να επηρεάσουν περιοχές της όρασης. Συνήθως δεν είναι επικίνδυνες και υποχωρούν έπειτα από µερικές εβδοµάδες. Αν συµβεί απώλεια της όρασης σε ένα µάτι θα πρέπει κανείς να κατέβει από Στο βουνό: Φοράτε µάσκα θυέλλης στο έντονο φως. Αν χάσετε τη µάσκα θυέλλης αυτοσχεδιάστε φορώντας χαρτόνια µε λεπτές σχισµές για να βλέπετε. Βεβαιωθείτε ότι όλοι έχουν µάσκες θυέλλης και τις φορούν. Τηρήστε τους κανόνες υγιεινής αν φοράτε φακούς επαφής. Ένας 29χρονος χρησιµοποιούσε µαλακούς φακούς επαφής µιας χρήσης στο όρος Έβερεστ. εν άλλαξε τους φακούς του για τέσσερις ηµέρες και την ηµέρα ανόδου στην κορυφή φόρεσε γυαλιά ηλίου και όχι µάσκα θυέλλης. Στα 8600 µέτρα εµφάνισε θόλωση της όρασης. Στην κορυφή δεν ήταν σε θέση να δει τη θέα ή να προσανατολιστεί. Στην κάθοδο τον βοήθησαν δύο αχθοφόροι. Είχε πάθει τύφλωση από το χιόνι και βακτηριακή λοίµωξη. Ένας γιατρός αφαίρεσε τους φακούς επαφής από τα µάτια του όµως δηµιουργήθηκε ουλή που οδήγησε σε µόνιµη ελάττωση της όρασης. Αυτό θα µπορούσε να του είχε στοιχίσει τη ζωή.

28 25 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΣΤΟΜΑ / ΟΝΤΙΑ Η αναπνοή από το στόµα προκαλεί ξηρότητα αυτού και του λαιµού. Συνιστάται η κατανάλωση υγρών και η λήψη αντιβηχικών σκευασµάτων. Ο ήλιος µπορεί να κάψει το κάτω χείλος σοβαρά. Η χρήση αντιηλιακού µε ψευδάργυρο το προστατεύει. Επισκεφθείτε τον οδοντίατρό σας πριν το ταξίδι. Πόνος στα δόντια που διαρκεί µπορεί να καταστρέψει το ταξίδι σας. Όλα τα οδοντικά προβλήµατα µπορούν να προληφθούν. Η µη καλή υγιεινή µπορεί να προκαλέσει προβλήµατα µε του φρονιµήτες που συχνά εµφανίζονται σε νεαρά άτοµα. Ο κρύος αέρας στο υψόµετρο επηρεάζει µισοφτιαγµένα, σπασµένα σφραγίσµατα και κοιλότητες. Η µεγάλη κατανάλωση ζάχαρης µπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο σε τερηδονισµένο δόντι που πιθανώς να χρειαστεί θεραπεία ή εξαγωγή, κάτι που τις περισσότερες φορές είναι αδύνατο κατά τη διάρκεια µιας αποστολής. Οι περισσότερες λοιµώξεις των δοντιών και των ούλων µπορούν να βοηθηθούν για λίγο µε αµοξυκιλλίνη και µετρονιδαζόλη. Επίσης η ιβουπροφαίνη περιορίζει το πρήξιµο. Πριν το ταξίδι: Έλεγχος των δοντιών µε ακτινογραφία τουλάχιστον 6 εβδοµάδες πριν την αναχώρηση. Αγοράστε κρέµα µε ψευδάργυρο για τα χείλη. Αγοράστε στικ για το σκάσιµο των χειλιών. Στο βουνό: Καταναλώστε αρκετά υγρά για να ενυδατώνονται το στόµα, τα χείλη και ο λαιµός. Προστατέψτε τα χείλη µε κρέµα ψευδαργύρου. Εφοδιαστείτε µε αντιβιοτικά και ιβουπροφαίνη για το πρήξιµο και τον πόνο των δοντιών. Κατά τη διάρκεια ενός µήνα στην οδοντιατρική κλινική Namche Bazaar ο συντάκτης αυτής της σελίδας αντιµετώπισε ορειβάτες από επτά αποστολές που είχαν στόχο κορυφές όπως Everest, Lhotse, Nuptse, Ama Dablam και Pumori και οι ελπίδες τους χάθηκαν εξαιτίας σοβαρών οδοντιατρικών προβληµάτων. Κανείς δεν είχε υποβληθεί στον κατάλληλο έλεγχο πριν από το ταξίδι.

29 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 26 ΑΥΤΙΑ / ΜΥΤΗ Καθώς συνεχίζεται η αύξηση του υψοµέτρου, αυξάνονται τα προβλήµατα µε τα αυτιά και τη µύτη. Ένα επώδυνο πρόβληµα είναι τα ηλιακά εγκαύµατα σε αυτά. Μεταβολές στο έσω αυτί ευθύνονται για το αίσθηµα ζάλης και αδιαθεσίας που εµφανίζονται συνήθως στην ΟΝΟ. Ένα από τα συχνότερα προβλήµατα σε µεγάλο υψόµετρο είναι η απόφραξη της µύτης. Παρόλο που αυτό ακούγεται ασήµαντο όταν επικίνδυνα για τη ζωή ζητήµατα υπάρχουν όλη την ώρα, µία αποφραγµένη µύτη επηρεάζει τη φυσιολογική θέρµανση και εφύγρανση που είναι απαραίτητες για την οµαλή λειτουργία των πνευµόνων. Αδυναµία θέρµανσης και εφύγρανσης του αέρα κατά την αναπνοή προκαλεί πονόλαιµο, βήχα Πριν το ταξίδι: Βεβαιωθείτε ότι τα γάντια έχουν ένα µαλακό, απορροφητικό σηµείο στον αντίχειρα-κατάλληλο για το σκούπισµα της µύτης! Εφοδιαστείτε µε µαντήλια, αντιηλιακό µε υψηλό δείκτη προστασίας και ειδική κρέµα ψευδαργύρου. που επιµένει ή στη χειρότερη περίπτωση, βλάβη στις περιοχές του αναπνευστικού που βοηθούν στη φυσιολογική δίοδο του αέρα. Στο βουνό: Το αίσθηµα ζάλης µπορεί να είναι σύµπτωµα ΟΝΟ. Φοράτε καπέλο που προστατεύει τα αυτιά και βάλτε αντιηλιακό σε αυτά όπως και στη µύτη και στο εσωτερικό των ρουθουνιών. Χρησιµοποιείστε ή αυτοσχεδιάστε ένα κάλυµµα για τη µύτη στα γυαλιά ηλίου. Καθαρίζετε τη µύτη σας συχνά. Χρησιµοποιείστε κρέµα (π.χ. βαζελίνη) για την προστασία του ξηρού, σκασµένου δέρµατος. Ένας ορειβάτης µε κρυολόγηµα και ρινόρροια πέρασε 2 µέρες ανεβαίνοντας στο Ramtang, σε παγετώνες και παγωµένα οροπέδια. Το ανακλώµενο φως έκαψε το κάτω µέρος της µύτης του καθώς το αντιηλιακό έφευγε µε τη ρινόρροια. Χρειάστηκε περίπου µία εβδοµάδα για να αποκατασταθεί η βλάβη.

30 27 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΤΟ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ο εγκλιµατισµός αυξάνει τα ερυθρά αιµοσφαίρια του αίµατος τα οποία είναι πλούσια σε σίδηρο. Αυτό αφορά κυρίως τις γυναίκες καθώς αν υπάρχει ιστορικό µεγάλης απώλειας αίµατος µε την περίοδο (εµµ. ρύση) θα πρέπει πριν από το ταξίδι να υπάρξει συνεννόηση µε το γιατρό για τυχόν χορήγηση συµπληρώµατος σιδήρου. Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, η περίοδος µπορεί να αποτελέσει πρόβληµα όπως και η αποµάκρυνση των χρησιµοποιηµένων µέσων υγιεινής. Η περίοδος είναι δυνατό να ελεγχθεί µέσω αλλαγής στην αντισύλληψη και αυτό χρειάζεται προγραµµατισµό. Υπάρχει η πιθανότητα αυξηµένου κινδύνου για θροµβώσεις στα πόδια κατά τη λήψη του συνδυασµένου αντισυλληπτικού σε µεγάλο υψόµετρο. Στην πραγµατικότητα ο κίνδυνος είναι µικρός σε µία υγιή, δραστήρια και µη καπνίστρια γυναίκα εκτός και αν παραταθεί η παραµονή σε υψόµετρο άνω των 4500 µέτρων για περισσότερο από µία εβδοµάδα. Πολλές γυναίκες χρησιµοποιούν το χάπι για τον έλεγχο της περιόδου. Η προγεστερόνη είναι ασφαλής σε οποιοδήποτε υψόµετρο και είναι διαθέσιµη ως το «µίνι χάπι». Σε ενέσιµη µορφή, σαν εµφυτεύσυµη αντισύλληψη ή σαν το Intra Uterine System (Mirena) µπορεί επίσης να ελέγξει την περίοδο (σηµ. µετ.: Αγγλικές µορφές φαρµακευτικών σκευασµάτωνεπικοινωνήστε µε το γυναικολόγο σας για τα Ελληνικά σκευάσµατα). Τα προφυλακτικά δεν προσφέρουν πλήρη προστασία από σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα-αυτό αφορά τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες. Η αποχή βοηθά πραγµατικά. Επίσης τα προφυλακτικά θα πρέπει να αποµακρύνονται κατάλληλα γιατί χρειάζονται χρόνια για να αποσυντεθούν. Κατά το πρώτο τρίµηνο της κύησης σχηµατίζονται τα όργανα του εµβρύου οπότε είναι καλό να αποφεύγεται το µεγάλο υψόµετρο. Πριν το ταξίδι: Προγραµµατίστε την αντισύλληψη και τον έλεγχο της περιόδου τουλάχιστον έξι µήνες νωρίτερα. Έπειτα από επιτυχή άνοδο στην κορυφή του Κιλιµάντζαρο (5895 µ.) ένας ταξιδιώτης το γιόρτασε µε µία περιοδεία στην ανατολική ακτή της Αφρικής και σε πάρκα. Απέφυγε την ελονοσία όµως επέστρεψε στην πατρίδα του θετικός για τον HIV.

31 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 28 ΥΠΝΟΣ Οι διαταραχές του ύπνου κατά τις πρώτες νύχτες σε µεγάλο υψόµετρο είναι συχνές και φυσιολογικές. Μπορεί ο ύπνος να έρχεται αργά, να υπάρχουν πολλές αφυπνίσεις και να υπάρχει η αίσθηση ότι ο ύπνος δεν ήταν καλός ή ξεκούραστος. Ο κακός ύπνος µπορεί να σχετίζεται µε το πόσο καλά προσαρµόζεται το σώµα. Καθώς επέρχεται ο εγκλιµατισµός, συνήθως ο ύπνος βελτιώνεται. Τα άτοµα µε ΟΝΟ µπορεί επίσης να µην κοιµούνται καλά γεγονός που φανερώνει ανεπαρκή εγκλιµατισµό. Προβλήµατα µπορούν να αποτελέσουν το κρύο, κάποιο άτοµο που ροχαλίζει, η άβολη σκηνή ή το κρεβάτι. Το υψόµετρο µπορεί επίσης να αυξήσει τη συχνότητα της ούρησης Πριν το ταξίδι: Φροντίστε για έναν άνετο ύπνο-καλής ποιότητας υπνόσακος και στρώµα. Να έχετε ωτοασπίδες για τον ύπνο. Αν βρίσκεστε υπό αγωγή για αποφρακτική άπνοια του ύπνου συµβουλευτείτε ειδικό γιατρό. οπότε χάνεται περισσότερος ύπνος. Πολλές µεταβολές οφείλονται στο ότι αναπνέει κανείς περισσότερο. Σε ορισµένα άτοµα αυτό µπορεί να προκαλέσει «περιοδική αναπνοή» τη νύχτα, όπου ταχεία αναπνοή ακολουθείται από περιόδους που η αναπνοή σταµατά για λίγο και αυτό µερικές φορές οδηγεί σε αφύπνιση. Είναι συχνό σε υψόµετρο άνω των 2800 µέτρων και συµβαίνει σχεδόν σε όλους πάνω από τα 5000 µ. Εκτός από την ανησυχία που προκαλεί για αυτόν που βρίσκεται στη σκηνή, δε φαίνεται να είναι σοβαρό και βελτιώνεται µε τον εγκλιµατισµό. Το ροχαλητό είναι δυνατό να χειροτερέψει από τον ξηρό αέρα και τον αέρα µε σκόνη, όµως η απόφραξη των αεραγωγών στο επίπεδο της θάλασσας (σύνδροµο αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου) δε φαίνεται να επιδεινώνεται µε το υψόµετρο. Στο βουνό: Είναι φυσικό να χρειάζεστε περισσότερο ύπνο. Καλό να αποφεύγεται η κατανάλωση καφεΐνης και αλκοόλ αργά τη µέρα. Αν ο ύπνος δε βελτιώνεται µετά από µερικές µέρες µην επιχειρείτε περαιτέρω άνοδο-µάλλον η κάθοδος θα βοηθήσει στο εγκλιµατισµό. Κοιµήθηκα τόσο άσχηµα! Ο σύντροφος στη σκηνή θα πρέπει να ξυπνούσε κάθε ώρα για να ουρήσει!

32 29 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Τα παιδιά, σε µεγάλο υψόµετρο, εµφανίζουν τα ίδια προβλήµατα µε τους ενήλικες όµως είναι δυσκολότερη η διαπίστωσή τους. Είναι απαραίτητη η σταδιακή άνοδος ώστε να δοθεί χρόνος για να εγκλιµατιστούν. Τα µικρά παιδιά δεν είναι σε θέση να εκφράσουν το πώς ακριβώς αισθάνονται. Αυτός που τα προσέχει θα πρέπει να παρακολουθεί τη διάθεσή τους για φασαρία, φαγητό, ύπνο και παιχνίδι. Αν αυτά δεν είναι όπως συνήθως τότε θα πρέπει να υποψιαστεί κανείς τη νόσο των ορέων και να παραµείνει στο ίδιο υψόµετρο µέχρι η κατάστασή τους να βελτιωθεί. Πριν το ταξίδι: Συζητείστε τα σχέδιά σας µε το γιατρό σας τουλάχιστον 3 µήνες πριν την αναχώρηση. Σκεφτείτε: ρουχισµός, καθαρό νερό, περίεργη διατροφή, αντιηλιακό, γυαλιά ηλίου, πρόληψη της αδράνειας και ρεαλιστικοί στόχοι. Αναλογιστείτε πως θα βρείτε βοήθεια αν το παιδί αρρωστήσει βαριά και ποιος θα το προσέχει αν αρρωστήσετε εσείς. Βεβαιωθείτε ότι πρόκειται για κατάλληλες για παιδιά διακοπές. Τα παιδιά µεγαλύτερης ηλικίας είναι σε θέση να περιγράψουν τα συµπτώµατα της ΟΝΟ τα οποία είναι ίδια µε αυτά των ενηλίκων. Τα συµπτώµατα θα πρέπει να αποδοθούν στο υψόµετρο και η παραµονή στο ίδιο σηµείο ή ακόµη και κάθοδος µέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση, είναι απαραίτητα. Στο βουνό: Η αντιµετώπιση της νόσου των ορέων στα παιδιά είναι ίδια όπως και στους ενήλικες όµως τα παιδιά κάτω των 40 κιλών χρειάζονται µικρότερες δόσεις φαρµάκων και προτιµούν τα σιρόπια. Έχετε µαζί σας µία κάρτα µε το βάρος του παιδιού, τα φάρµακά του και τις δόσεις αυτών. Θυµηθείτε ότι η κάθοδος αποτελεί την καλύτερη αντιµετώπιση. Ο 4χρονος Τόµυ πήγε στο θέρετρο σκι Arapahoe Basin του Κολοράντο στα 3290 µέτρα. Είχε περάσει ωραία µε του φίλους του όταν βρίσκονταν χαµηλότερα στην κοιλάδα όµως κατά τη διάρκεια της πρώτης νύχτας στο θέρετρο ήταν πολύ ανήσυχος. Την επόµενη ηµέρα δεν είχε όρεξη για τίποτα και επίσης δεν έφαγε. Η διάγνωση του γιατρού του θερέτρου ήταν ΟΝΟ και συνέστησε κάθοδο σε µικρότερο υψόµετρο. Έξι ώρες µετά στην κοιλάδα το παιδί δεν είχε κανένα πρόβληµα.

33 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 30 ΑΧΘΟΦΟΡΟΙ Αν εσείς (ή η εταιρεία ταξιδίων) έχετε προσλάβει αχθοφόρους για να σας βοηθήσουν στις διακοπές σας είστε υπεύθυνοι για αυτούς. Θα πρέπει να σκέφτεστε την υγεία τους και την ασφάλειά τους είναι το ίδιο σηµαντικές µε τη δική σας ασφάλεια και υγεία. Οι αχθοφόροι που βοηθούν στην πεζοπορία δε ζουν πάντα, συνεχόµενα σε περιοχές µε µεγάλο υψόµετρο. Είναι δυνατό να εµφανίσουν νόσο λόγω του υψοµέτρου όπως και οι επισκέπτες. Στο παρελθόν οι «ασθενείς» αχθοφόροι θεωρούνταν µη χρήσιµοι και «ξεχρεώνονταν» για να γυρίσουν σπίτι τους. Πολλοί πέθαναν µόνοι στο δρόµο του γυρισµού. Η ιεθνής Οµάδα Προστασίας Αχθοφόρων (ΙΡΡG) έχει ορίσει σαφείς κανόνες τους οποίους όλοι θα πρέπει να ακολουθούν. Σε αυτούς περιλαµβάνεται η παροχή: Κατάλληλου ρουχισµού και υπόδησης. Κατάλληλου καταλύµατος, τροφής και νερού. Ιατρική περίθαλψη και ασφάλεια ζωής. Κατάλληλου µεγέθους φορτίο προς µεταφορά. Ερωτήσεις προς τις εταιρείες (ή τον εαυτό σας): 1. Η εταιρεία µε την οποία σκέφτεστε να ταξιδέψετε ακολουθεί τους πέντε κανόνες ασφαλείας της ΙΡΡG; 2. Ποια είναι η πολιτική τους σχετικά µε τον εξοπλισµό και την ιατρική φροντίδα των αχθοφόρων; 3. Ποια µέτρα έχουν λάβει ώστε να εξασφαλίσουν το ότι το προσωπικό της πεζοπορίας έχει την κατάλληλη εκπαίδευση για τη φροντίδα των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των αχθοφόρων; 4. Ποια είναι η πολιτική τους σχετικά µε την εκπαίδευση και τον έλεγχο της προστασίας των αχθοφόρων από τον τοπικό αντιπρόσωπο ; 5. Υπάρχουν ερωτήσεις στο ερωτηµατολόγιο προς τους πελάτες µετά την πεζοπορία, που να αφορούν το πώς πέρασαν οι αχθοφόροι κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ; Ένας 33χρονος αχθοφόρος, ο Kulbahadur, αφέθηκε από την υπόλοιπη οµάδα όταν ήταν πλέον πολύ άρρωστος για να µεταφέρει το φορτίο του στο Εθνικό Πάρκο του Έβερεστ. Αργότερα βρέθηκε αναίσθητος από µία άλλη οµάδα και τελικά ακρωτηριάστηκε λόγω κρυοπαγηµάτων. Ποτέ δεν έµαθε το όνοµα της εταιρείας ή την εθνικότητα των ορειβατών για τους οποίους µετέφερε το φορτίο.

34 31 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΣΕ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Το γεγονός ότι διαβάζετε αυτό το κεφάλαιο σηµαίνει ότι είστε προνοητικοί ή ότι κάτι πήγε πολύ στραβά. Οτιδήποτε και αν συµβαίνει αυτό που έχει τη µεγαλύτερη σηµασία είναι η αποφυγή του πανικού. Τα ακόλουθα σηµεία έχουν σκοπό να βοηθήσουν στην αντιµετώπιση µιας επείγουσας κατάστασης. Βεβαιωθείτε ότι όλοι είναι ασφαλείςεσείς, η υπόλοιπη οµάδα, τυχόν τραυµατίες. Αν κάποιο άτοµο εµφανίσει υποθερµία υπάρχουν πιθανότητες να εµφανίσουν και άλλα. Μετακινηθείτε προς κάποιο ασφαλές σηµείο εφόσον αυτό είναι απαραίτητο. Μην δηµιουργείτε νέους τραυµατίες. Ακριβής τοποθεσία. Τύπος συµβάντος. Κίνδυνοι για τους διασώστες. Πρόσβαση στην περιοχή του συµβάντος. Αριθµός τραυµατιών/ασθενών. Εξοπλισµός που απαιτείται. Ένα άτοµο πρέπει να τεθεί επικεφαλής. Συγκεντρώστε τις απαραίτητες πληροφορίες. Χρησιµοποιείστε το ΑΤΚΠΑΕ ως οδηγό. Επικοινωνήστε. Όσο πιο γρήγορα ειδοποιήσετε για βοήθεια τόσο το καλύτερο. Ασύρµατοι και τηλέφωνα µπορεί να µη δουλεύουν στο βουνό. ώστε πρώτα την τοποθεσία (ώστε να γνωρίζουν τον τόπο του συµβάντος). Να είστε ακριβείς. Αντιµετωπίστε τους τραυµατίες όσο το δυνατόν καλύτερα. Αξιολογήστε τη βαρύτητα κάθε τραυµατισµού και δράστε ανάλογα. Οι βασικές πρώτες βοήθειες είναι απαραίτητες. Ένας απλός νάρθηκας και µερικές κουβέντες βοηθούν σηµαντικά. Καταστρώστε σχέδιο διαφυγήςτοπικά µέσα, ελικόπτερο. Φροντίστε για την ασφάλεια και τη ζεστασιά όλων µέχρι να φτάσει βοήθεια-αυτό µπορεί να πάρει λεπτά, ώρες, ηµέρες. Ζώνη προσγείωσης ελικοπτέρου Εντοπίστε στέρεο, επίπεδο έδαφος (ή µε κλίση κάτω των 10 ο ) µε διάµετρο περίπου 100 βηµάτων. Αποµακρύνετε αντικείµενα και ανθρώπους από την περιοχή. Σχηµατίστε ένα Η µε τη βοήθεια πετρών ή χρησιµοποιείστε φακό που αναβοσβήνει ή ρούχα µε έντονα χρώµατα για την προσέλκυση της προσοχής. Ένα άτοµο στέκεται εκτός της ζώνης, σχηµατίζοντας Υ µε τα χέρια και µε την πλάτη προς τον αέρα. Μην πλησιάζετε το ελικόπτερο µέχρι να το επιτρέψει το πλήρωµα του.

35 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 32 ΚΑΡΤΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΣΥΜΒΑΝΤΩΝ Συµπληρώστε όσο το δυνατό περισσότερα στην κάρτα καταγραφής συµβαµάτων πριν την αποµάκρυνση από την τοποθεσία. Περιλαµβάνει πολύτιµες πληροφορίες για το προσωπικό των επειγόντων περιστατικών και µπορεί να βοηθήσει µελλοντικά στην καλύτερη αντιµετώπιση των τραυµατισµών. Για την οµάδα σας: Ακριβής τοποθεσία: Τύπος συµβάντος (τι συνέβη): Κίνδυνοι στην περιοχή: Πρόσβαση στην περιοχή (πώς να σας βρουν): Αριθµός τραυµατιών: Για κάθε τραυµατισµένο: Όνοµα: Ηµεροµηνία γεννήσεως: Αλλεργίες: Φάρµακα: Ιστορικό ιατρικών προβληµάτων: Ώρα τελευταίου γεύµατος/λήψης υγρών: Τι συνέβη: Τραυµατισµοί: Απαραίτητος εξοπλισµός: Αντιµετώπιση: Ώρα: Ηµεροµηνία: Όνοµα αυτού που συµπληρώνει την κάρτα: Υπογραφή:

36 33 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΧΑΠΙΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑ Κανένα ταξίδι σε µεγάλο υψόµετρο δε θα πρέπει να ξεκινά πριν τον εφοδιασµό µε µερικά φάρµακα. Ορισµένα χορηγούνται µόνο µε ιατρική συνταγή και θα πρέπει να λαµβάνονται έπειτα από τη συµβουλή του γιατρού. Ορισµένα µπορεί να είναι σωτήρια για τη ζωή ενώ άλλα είναι δυνατό να ανακουφίσουν συµπτώµατα και να σας επιτρέψουν να απολαύσετε το ταξίδι. Στην απέναντι σελίδα υπάρχει µία βραχεία λίστα από φάρµακα που είναι χρήσιµα στο βουνό. Χρησιµοποιείστε την για να αποφασίσετε τι να πάρετε µαζί σας όµως θυµηθείτε ότι οι ιατρικές συµβουλές µπορεί να αλλάξουν, οπότε κάντε µια επανεξετάση πριν την αναχώρησή σας. Να έχετε πάντα µαζί σας ένα γράµµα του γιατρού σας σχετικά µε τα φάρµακά σας για να αποφεύγετε τυχόν νοµικά προβλήµατα. Πριν το ταξίδι: είξτε αυτή τη λίστα στο γιατρό σας και συζητείστε τι να πάρετε µαζί και πώς να το χρησιµοποιήσετε. Αγοράστε τα φάρµακα στην πατρίδα σας. Ο φαρµακοποιός πρέπει να τα έχει όλα εκτός από οξυγόνο. Τα φάρµακα µπορεί να είναι φθηνότερα στο εξωτερικό όµως µπορεί να µην είναι γνήσια. Στο βουνό: Βεβαιωθείτε ότι εσείς έχετε τα φάρµακά σας και το γράµµα του γιατρού σας. Μεταφέρετε τα φάρµακα µε τις δόσεις στις ετικέτες σε τσάντες που ανοίγουν εύκολα µε φερµουάρ. Να τα φυλάτε σε δύο ή περισσότερα µέρη σε περίπτωση που χαθούν κάποια από αυτά. Πάντα λαµβάνετε τα δισκία µε νερό. Ένιωσα ένα έντονο πόνο στον ώµο σα να µε διαπερνά βελόνη. Τρία λεπτά µετά άρχισα να νιώθω φαγούρα. Ένα λεπτό αργότερα λιποθύµησα στα χέρια κάποιου. Η οµάδα φώναξε βοήθεια. Εντός λίγων λεπτών µου χορηγήθηκαν οξυγόνο, αδρεναλίνη, αντιιϊσταµινικά. Μία ώρα µετά άρχισα να νιώθω καλύτερα. Την εποµένη, ήµουν σε θέση να συνεχίσω το ταξίδι. Χρωστάω τη ζωή µου στην άµεση δράση του γιατρού της οµάδας µας. Έχω πλέον πάντα µαζί µου µία ένεση αδρεναλίνης σε περίπτωση που µε τσιµπήσει κάτι ξανά.

37 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 34 Πρόβληµα Φάρµακο όση ΟΝΟ Παρακεταµόλη δισκία 500 mg, 2 δισκία 4 φορές ηµερησίως Κεφαλαλγία και/ή ιβουπροφαίνη δισκία 400 mg, 1 δισκίο 3 φορές ηµερησίως ΟΝΟ Μετοκλοπραµίδη δισκία 10 mg έως 3 φορές ηµερησίως Ναυτία ή προχλωρπεραζίνη 1-2 δισκία των 5 mg έως 3 φορές ηµερησίως ΟΝΟ Πρόληψη Ακεταζολαµίδη ½ δισκίο 250mg δύο φορές την ηµέρα, 24 ώρες πριν την άνοδο ΕΟΜΥ Oξυγόνο συνεχής εισπνοή φιάλη ή σάκος πίεσης εξαµεθαζόνη- Κορτικοστερειδή 8-16 mg ηµερησίως σε δόσεις µέχρι 5 ηµέρες Ακεταζολαµίδη ισκία 250mg, 1 δισκίο 3 φορές ηµερησίως ΠΟΜΥ Oξυγόνο συνεχής εισπνοή φιάλη ή σάκος πίεσης Νιφεδιπίνη δισκίο 20 mg ΜR, δις ηµερησίως Ακεταζολαµίδη δισκίο 250 mg, 1 δισκίο 3 φορές την ηµέρα ιάρροια Σιπροφλοξασίνη 750 mg, δύο φορές την ηµέρα ή αζιθροµυκίνη κάψουλες καθηµερινά για 3 ηµέρες Λοπεραµίδη κάψουλες των 2 mg έως 8 φορές ηµερησίως Αφυδάτωση ιάλυµα ηλεκτρολυτών σε 200 ml βρασµένου και δροσερού νερού Λοιµώξεις Αµοξυκιλλίνη 250 mg 3 φορές/ηµ. για τουλάχιστον 5 ηµέρες και/ή µετρονιδαζόλη 200 mg 4 φορές την ηµέρα ή σύµφωνα µε ιατρική οδηγία Βήχας Φολκοδίνη 10 ml έως 4 φορές την ηµέρα Πονόλαιµος ισκία µε αναισθητικό π.χ. Βενζοκαΐνη Ξηρά και σκασµένα χείλη και δέρµα Κρέµα για τα χείλη και αντιηλιακό, ενυδατική µε δείκτη προστασίας τουλάχιστον 15 Απόφραξη Ψευδοεφεδρίνη 60 mg, 3 φορές ηµερησίως µύτης ή ξυλοµεταζολίνη Ρινικό σπρέϊ Έρπης Ακυκλοβίρη Κρέµα 5%-5 φορές τη µέρα για 5 µέρες (σηµ. µετ.: Αγγλικές µορφές φαρµακευτικών σκευασµάτων-επικοινωνήστε µε το γιατρό σας για τα Ελληνικά σκευάσµατα)

38 35 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΟΞΥΓΟΝΟ Η έλλειψη οξυγόνου προκαλεί πολλές από τις νόσους που οφείλονται στο υψόµετρο και ο µόνος τρόπος αντιµετώπισης του προβλήµατος είναι η λήψη περισσότερου οξυγόνου. Αυτό µπορεί να γίνει απλά και λογικά ΚΑΤΕΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ή αν αυτό δεν είναι δυνατό υπάρχουν δύο τρόποι για να «πάρει» κανείς περισσότερο οξυγόνο σε µεγάλο υψόµετρο. (1) Από φιάλη οξυγόνου. Στη φιάλη οξυγόνου είναι δυνατό να προσαρµοστεί µία µάσκα προσώπου. Το άτοµο που έχει ανάγκη το οξυγόνο απλά τη φοράει και αναπνέει το οξυγόνο αναµεµιγµένο µε τον περιβάλλοντα αέρα. Αν χρησιµοποιείται ένα σύστηµα σταθερής ροής (συνεχόµενη ροή οξυγόνου) στα δύο λίτρα ανά λεπτό, µία φιάλη 300 λίτρων αρκεί για 2 µε 3 ώρες. Αν χρησιµοποιείται σύστηµα «ροή κατ επίκληση» (το οξυγόνο ρέει µόνο κατά την εισπνοή), η ίδια φιάλη είναι δυνατό να είναι αρκετή για 6 µε 9 ώρες. (2) Μέσα από σάκο πιέσεως. Τα άτοµα που πάσχουν από ΟΝΟ, ΕΟΜΥ ή ΠΟΜΥ είναι δυνατό να τοποθετηθούν µέσα σε ένα «σάκο» που είναι γνωστός ως Φορητός Θάλαµος Υψοµέτρου, Certec ή Gamow Bag. Ο σάκος «φουσκώνει» ώστε να αυξηθεί η πίεση στο εσωτερικό του, οπότε το οξυγόνο σε αυτόν θα έχει τη συγκέντρωση που αντιστοιχεί σε 2000 µέτρα χαµηλότερα. Το άτοµο που πάσχει θα πρέπει να µείνει στο θάλαµο µία ώρα ή ακόµη και περισσότερο. Η ανύψωση του άκρου του σάκου που βρίσκεται το κεφάλι µπορεί να βοηθήσει στην αναπνοή. Παρόλο που αυτοί οι σάκοι µπορεί να είναι σωτήριοι, υπάρχουν ορισµένα προβλήµατα: Είναι δυνατό να προκληθεί βλάβη στο τύµπανο του αυτιού. ύσκολο να µιλάς σε κάποιον που είναι µέσα. Ο αναίσθητος ασθενής χρειάζεται παρακολούθηση από κάποιον µέσα. Ο αέρας στο εσωτερικό πρέπει να αλλάζει.. Η βελτίωση είναι συνήθως βραχεία. Ένα ζευγάρι αποφάσισε να ανέβει στο Κιλιµάντζαρο (5895 µ.) µέσω της διαδροµής Marangu. Έπειτα από δύο ηµέρες πεζοπορίας έφτασαν στο καταφύγιο Horombo (3760 µ.). Εντός δύο ωρών ο σύζυγος άρχισε να έχει δύσπνοια. Τη νύχτα άρχισε να βγάζει ροζ πτύελα και στη συνέχεια λιποθύµησε. Είχε ΠΟΜΥ και τοποθετήθηκε στο εσωτερικό ενός Gamow Bag για 4 ώρες. Συνήλθε και κατάφερε να κατέβει µε τη βοήθεια των αχθοφόρων. Στο νοσοκοµείο η κατάστασή του βελτιώθηκε πλήρως.

39 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 36 ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΝΟΣΗΜΑΤΑ Άτοµα που ήδη πάσχουν από διάφορες παθήσεις ταξιδεύουν σε µέρη µε µεγάλο υψόµετρο. Αν όντως πάσχετε από κάποια νόσο θα πρέπει να συµβουλευτείτε τον γιατρό σας για το αν επιτρέπεται να πάτε σε περιοχή µεγάλου υψοµέτρου και αν ναι, τι θα πρέπει να κάνετε για να φροντίσετε τον εαυτό σας. Υπό οποιεσδήποτε συνθήκες ο κίνδυνος για την υγεία είναι µεγαλύτερος όταν το ταξίδι γίνεται σε απόµακρα µέρη. Το σηµαντικότερο είναι ο κίνδυνος αυτός να γίνει ο µικρότερος δυνατός. Πρέπει να είστε έτοιµοι να εγκαταλείψετε µέρος ή ολόκληρο το ταξίδι για λόγους ασφαλείας. Πριν το ταξίδι: Επισκεφτείτε τον γιατρό/ειδικό τουλάχιστον 6 µήνες πριν την αναχώρηση. Ενηµερωθείτε για τους κινδύνους που διατρέχετε λόγω της πάθησής σας κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού σε µεγάλο υψόµετρο. Οργανώστε ένα ιατρικό πλάνο και τι υποστήριξη πιθανώς να χρειαστείτε. Ενηµερωθείτε για την ιατρική βοήθεια που θα είναι διαθέσιµη. Σκεφτείτε τι θα κάνετε σε περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά. Κάνετε µία λίστα επαφών επικοινωνίας που σχετίζονται µε την κατάστασή σας στο µέρος που ζείτε/ στο µέρος που πηγαίνετε. Ενηµερώστε όλους σχετικά µε την κατάστασή σας, τα συµπτώµατα, τα σηµεία, την αντιµετώπιση. Η πάθησή σας είναι δυνατό να επηρεάσει όλους όσους συµµετέχουν στο ταξίδι. Εκπαιδευτείτε στις πρώτες βοήθειες για τον εαυτό σας και τους άλλους. Οργανώστε ένα φαρµακείο για τον εαυτό σας. Φτιάξτε ευανάγνωστες ετικέτες και οδηγίες. Εφοδιαστείτε µε έξτρα φάρµακα και δώστε να τα κρατούν άλλα άτοµα ώστε να µην ξεµείνετε σε περίπτωση απώλειας των δικών σας. Ζητείστε από τον γιατρό σας να γράψει µία επίσηµη επιστολή στην οποία θα εξηγείται η κατάστασή σας, η θεραπεία και λεπτοµέρειες για επικοινωνία (µεταφράστε την αν είναι απαραίτητο). Ενηµερώστε την ταξιδιωτική νοσηλεύτρια σχετικά µε την κατάστασή σας πριν τους εµβολιασµούς, κλπ. Ασφαλιστείτε ώστε να καλύπτεται η πάθησή σας και οι κίνδυνοι από το ταξίδι. Μπορεί να είναι δύσκολο, εξαιρετικά ακριβό ή αδύνατο να καλυφθούν οι απαιτήσεις ορισµένων ανθρώπων. Στο βουνό: Έχετε πάντα µαζί σας την ενηµερωτική ιατρική επιστολή/το βραχιόλι MedicAlert. Κάθε µέρα, σηµειώνετε τα φάρµακα που πήρατε και τυχόν µεταβολές στην κατάστασή σας. Αν τα συµπτώµατα χειροτερεύουν µην ανεβαίνετε περισσότερο, σκεφτείτε ότι πάσχετε από κάποια νόσο που σχετίζεται µε το υψόµετρο και κατεβείτε όπως επιβάλλεται. Να αναφέρετε µε ειλικρίνεια τυχόν αλλαγές στο πως νιώθετε. Να φροντίζετε την οικογένειά σας, τους φίλους και τους λοιπούς συνταξιδιώτες.

40 37 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΑΒΗΤΗΣ Πριν το ταξίδι: Πριν το ταξίδι επισκεφθείτε οφθαλµίατρο. Αν έχετε πρόβληµα στους οφθαλµούς αποφύγετε τη µεγάλη άνοδο. Πριν το ταξίδι επισκεφθείτε έναν ειδικό ιατρό, ειδικά αν έχετε προβλήµατα µε τα αγγεία ή τα νεύρα. Φροντίστε για την επίτευξη καλού γλυκαιµικού ελέγχου τους προηγούµενους µήνες. Εφοδιαστείτε µε ένα µετρητή σακχάρου που θα αντέχει στο υψόµετρο / σε ακραίες θερµοκρασίες. Οργανώστε µία ειδική δίαιτα διαβητικού για το ταξίδι. Εφοδιαστείτε µε επιπλέον ινσουλίνη για να καλύψετε τυχόν αλλαγές στη δοσολογία. Εκπαιδευτείτε στο χειρισµό του διαβήτη, όταν αθλείστε εντατικά και υπό αντίξοες συνθήκες. Επικοινωνήστε µε την οργάνωση Mountains for Active Diabetics (MAD). Στο βουνό: ιατηρείτε την ινσουλίνη σε ζεστό µέρος και σε υγρή µορφή ώστε να µην πήξει (π.χ. σε µια τσέπη κοντά στο δέρµα). ιατηρείτε εφεδρική γλυκόζη, µετρητή σακχάρου και τα λοιπά φάρµακα. Προσπαθήστε να αποφύγετε να νοσήσετε και κυρίως από λοίµωξη και αναζητείστε άµεσα βοήθεια αν κάτι τέτοιο συµβεί. Ποτέ µη σταµατήσετε την ινσουλίνη. Να θυµάστε ότι η άσκηση αυξάνει τις ανάγκες σε ινσουλίνη ενώ η ηρεµία τις µειώνει. ΚΑΡ ΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΨΗΛΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ Πριν το ταξίδι: Κάνετε πλήρη καρδιολογικό έλεγχο και ενηµερωθείτε για τα φάρµακα σχετικά µε εµφάνιση θωρακικού άλγους (προκάρδιου άλγους). Επιτύχετε σταθερά και αποδεκτά επίπεδα αρτηριακής πίεσης πριν την αναχώρηση. Ενηµερωθείτε για το πώς ορισµένα αντιυπερτασικά φάρµακα επηρεάζονται από την άσκηση / το υψόµετρο. Στο βουνό: Αν διαπιστώσετε κάποια µεταβολή, µην ανεβαίνετε άλλο / σκεφτείτε την κάθοδο. Ενηµερώστε τους λοιπούς συνταξιδιώτες. ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ / ΑΝΑΦΥΛΑΞΙΑ Αφού µία αντίδραση αντιµετωπιστεί είναι δυνατό να ξαναεµφανιστεί χωρίς προειδοποίηση, εντός των πρώτων 24 ωρών. Αναζητήστε ιατρική βοήθεια όσο το δυνατό πιο γρήγορα. Πριν το ταξίδι: Προµηθευτείτε αδρεναλίνη, αντιισταµινικά και κορτικοστεροειδή. Στο βουνό: Φοράτε βραχιόλι ή στο λαιµό MedicAlert µε τις αλλεργίες γραµµένες σε αυτό. Έχετε έτοιµες σύριγγες αδρεναλίνης (EpiPen) συνέχεια µαζί σας και να είστε προετοιµασµένοι να τις χρησιµοποιείστε.

41 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 38 Πριν το ταξίδι: Να γνωρίζετε ότι ακόµη και ήπια δύσπνοια στο µέρος που ζείτε µπορεί να γίνει πολύ έντονη σε µεγάλο υψόµετρο. Βεβαιωθείτε ότι έχετε ενηµερωθεί µε τα νεότερα σχετικά µε τους εµβολιασµούς και εµβολιαστείτε για τη γρίππη. Ξεκινήστε την άσκηση σε χαµηλότερο επίπεδο και µε µικρότερη προσπάθεια. Στο βουνό: Ανεβείτε σταδιακά χωρίς βιασύνη. Περιορίστε τα προβλήµατα µέσω ελάττωσης της δραστηριότητας, λήψης των φαρµάκων και καθόδου αν αυτό είναι απαραίτητο. ΑΣΘΜΑ Ορισµένοι άνθρωποι χειροτερεύουν και εµφανίζουν κρίσεις µε την άσκηση και το κρύο. Άλλοι βελτιώνονται λόγω λιγότερων αλλεργιογόνων. Πριν το ταξίδι: Μην ταξιδέψετε εκτός και αν η κατάστασή σας είναι σταθεροποιηµένη. Βεβαιωθείτε ότι έχετε ενηµερωθεί σχετικά µε τους εµβολιασµούς και εµβολιαστείτε για τη γρίππη. Έχετε µαζί σας κατάλληλο ιατρικό εξοπλισµό µε κορτικοστεροειδή και εισπνεόµενα φάρµακα. Γνωρίζετε τους παράγοντες που ξεκινούν µία κρίση άσθµατος και αποφύγετέ τους. Ενηµερώστε την οµάδα για τα συµπτώµατα, τα σηµεία και τη θεραπεία. Ξεκινήστε την άσκηση σε χαµηλότερο επίπεδο και µε µικρότερη προσπάθεια. Στο βουνό: Μεταφέρετε τα εισπνεόµενα φάρµακά σας συνέχεια µαζί σας. Περιορίστε τα προβλήµατα µέσω ελάττωσης της δραστηριότητας, λήψης των φαρµάκων και καθόδου αν αυτό είναι απαραίτητο. Αποφύγετε αντιφλεγµονώδη φάµακα (όπως η ασπιρίνη και η ιβουπροφαίνη). ΕΠΙΛΗΨΙΑ Πριν το ταξίδι: Βεβαιωθείτε ότι βρίσκεστε σε κατάσταση σταθερότητας. Θα πρέπει να µην έχει εµφανιστεί κρίση για τουλάχιστον 6 µήνες. Ενηµερωθείτε για τα νοµικά ζητήµατα που αφορούν την οδήγηση κ.ά. και βεβαιωθείτε ότι τα γνωρίζουν και οι υπόλοιποι. Εκπαιδεύστε τους άλλους στο πώς να αντιµετωπίσουν µία κρίση και πώς να χορηγήσουν φάρµακα. Εξασφαλίστε τη µη ανάµειξη των φαρµάκων σας µε ανθελονοσιακά φάρµακα. Στο βουνό: Προσπαθήστε να µη νοσήσετε καθώς αυτό µπορεί να επηρεάσει τη φαρµακευτική σας αγωγή. Γνωρίζετε τους παράγοντες που ξεκινούν µία κρίση (π.χ. αλκοόλ, κούραση) και αποφύγετέ τους. Τα αντιεπιληπτικά φάρµακα µπορεί να επηρεάσουν τον ύπνο και το συντονισµό των κινήσεων. Τα ίδια συµπτώµατα µπορεί να οφείλονται σε νόσους λόγω του υψοµέτρου-αν υπάρχει αµφιβολία κατεβείτε. Θυµηθείτε ότι µετά από µία κρίση θα νιώθετε αδυναµία και θα χρειάζεστε ανάπαυση.

42 39 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΥΓΙΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το περιβάλλον σε µεγάλο υψόµετρο είναι πιο ευαίσθητο σε σχέση µε τα χαµηλότερα υψόµετρα. Έτσι όλες οι φυσικές διαδικασίες είναι εξαιρετικά αργές και οποιαδήποτε ζηµιά µπορεί να έχει µακροχρόνιες συνέπειες. Στο µέρος όπου ζούµε το νερό, τα καύσιµα, η τροφή και τα απορρίµµατα σπάνια µας απασχολούν. Στο µεγάλο υψόµετρο θα πρέπει να είµαστε υπεύθυνοι. Ό,τι κάνουµε θα επηρεάσει τους ανθρώπους που ζουν εκεί καθώς και αυτούς που θα έρθουν µετά από εµάς. Να γνωρίζετε ότι ορισµένοι δεν χρησιµοποιούν στο έπακρο τις πηγές τους για να είναι ευχαριστηµένοι οι φιλοξενούµενοι. Το νερό είναι πολύτιµο: µην κάνετε κάτι που θα µολύνει τα ποτάµια. αποφύγετε τα ζεστά/κρύα µπάνια-µία κανάτα νερό είναι αρκετή. χρησιµοποιείστε τουαλέτα στη γηαποφύγετε τις χηµικές. Η τροφή είναι επίσης πολύτιµη: αγοράστε τροφή όπου υπάρχει σε αφθονία. προσέξτε όταν αγοράζετε τροφή σε αποµακρυσµένες περιοχές-ορισµένοι πουλούν µε τιµές χειµώνα. Το ξύλο είναι πολύτιµο: βεβαιωθείτε ότι έχετε προµηθευτεί τα απαραίτητα καύσιµα για εσάς-για όλους. αποθαρρύνετε ενεργά όλους από το να συλλέγουν και να καίνε ξύλα. υποστηρίξτε τα σχέδια δενδροφύτευσης. Τα απορρίµατα αποτελούν τεράστιο πρόβληµα: µην αγοράζετε εµφιαλωµένο νερό-θα µείνουν τα άδεια µπουκάλια. επιστρέψτε µε ό,τι φύγατε. Πάρτε τις συσκευασίες µαζί σας. πεταχτέ τις µπαταρίες όταν φτάσετε σπίτι σας. παρακολουθείτε τι συµβαίνει µε τα απορρίµµατα όλων στην οµάδα και εµποδίστε κακές πρακτικές. χρησιµοποιείστε βαθιές λακκούβες και θάψτε τα κόπρανα (ή µεταφέρετέ τα) καθώς µπορεί να χρειαστούν χρόνια για να αποσυντεθούν. προγραµµατίστε την αποµάκρυνση των σερβιετών. Τα φυτά και τα ζώα έχουν προσαρµοστεί σε ένα ευαίσθητο περιβάλλον στο µεγάλο υψόµετρο: µην ξεριζώνετε φυτά. µην καταστρέφετε τα λεπτά εδάφη. προστατέψτε όλη την άγρια φύση.

43 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 40 ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ The High Altitude Medicine Handbook, by Drs Pollard & Murdoch Bugs, Bites, and Bowels, by Dr Wilson-Howarth Altitude Illness: Prevention & Treatment, by Dr Stephen Bezruchka Pocket First Aid and Wilderness Medicine, by Drs Jim Duff and Peter Gormley

44 41 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΕΣ British Mountaineering Council (BMC) Certec Epilepsy action website Foreign & Commonwealth Office travel advice Frostbite Gamow Bag General travel information International Porter Protection Group (IPPG) International Society for Mountain Medicine (ISMM) Kathmandu Environmental Education Project (KEEP) MEDEX - has a full list of UK doctors holding the UIAA Diploma of Mountain Medicine Mountains for Active Diabetics (MAD) Oxygen (constant flow system) and Oxygen (demand flow system) Portable Altitude Chamber (PAC) Union Internationale des Associations d Alpinisme (UIAA)

45 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 42 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Medex would like to thank the following for their written contributions: Damien Bailey Denzil Broadhurst Mike Brookes Keith Burgess Simon Currin Gerald Dubowitz David Geddes Sandra Green David Hillebrandt The Joints / Muscles Finding out about High Altitude, What is High Altitude, Where in the World is High?, Europe, North & South America, Africa, Asia, Acclimatisation, The Effects of Altitude, Acute Mountain Sickness What to do in an Emergency Sleep Preface The Heart / Blood, Sleep The Mouth / Teeth The Joints / Muscles HAPE, HACE, The Stomach / Bowels, The Kidney / Bladder, The Reproductive Bits Mark Howarth Olly Kemp Juliette Levement Mandy Jones Ian Manovel Alex Martin-Bates Dan Morris Stephan Sanders Eli Silber Chris Smith Jill Sutclife Henriette Van Ruiten Catharine Wilson Jeremy Windsor Medex would like to thank the following for their case studies: Jim Duff, Gill Macquarie, Martin Rhodes, Ronnie Robb, Jacky Smith The Eyes, Healthy Environment The Lungs The Lungs, Sleep Sleep Pills & Potions Pre-Existing Conditions The Eyes Children at High Altitude The Brain Europe, HAPE, HACE, Porters, Healthy Environment Healthy Environment The Extremities Africa, Australasia, Antarctica, Acute Mountain Sickness, The Lungs The Ears / Nose, Oxygen Medex would like to thank the following for their photographs: Bruce Bricknell Denzil Broadhurst Simon Currin Diana Depla Gerald Dubowitz Rachel Hamilton David Hillebrandt Annabel Nickol Gill Macquarie Nick Mason Ronnie Robb Stephan Sanders Dorje Sherpa Page 33 Page 17, 23 Page III, 9, 10, Back cover Page 24 Page 12, 14, 20, 26, 41 Page 6 Page 25, 27 Page 7 Page 4, 40 Page 2 Page 13 Page 1, 3, Page 8 Chris Smith Jacky Smith Catharine Wilson Jim Duff Medex would also like to thank: All those who commented on the booklet drafts The UIAA for their supporting grant Editors: General: Denzil Broadhurst, Chris Smith Medical: Simon Currin, David Hillebrandt, Jim Milledge, Paul Richards Front cover, Page II, 5, 11, 15, 19, 21, 22, 28, 30, 31, 39 Page 29 Page 42 Page 35 Greek translation by: Theoharis Sinifakoulis - Antonis Zilidis

46 43 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΟΝΟ Hµέρα Υψός 1 Π Ηµερήσιο άθροισµα ΟΝΟ Πρωί βράδυ Κ/Σ Κ/Α Ζ Υ Σ Π Κ/Σ Κ/Α Ζ Υ Σ Σηµειώσεις Πονοκέφαλος, Κοιλιά/Στοµάχι (Κ/Σ), Κόπωση/Αδυναµία (Κ/Α), Ζάλη, Ύπνος, ΣΥΝΟΛΟ Άθροισµα 0=καθόλου µέχρι 3=ανυπόφορο

47 ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ 44 ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοµατεπώνυµο: Ηµεροµηνία γεννήσεως: Στοιχεία πλησιέστερου ατόµου για επικοινωνία: (σε περίπτωση ανάγκης) Mπορείτε να προσθέσετε µια φωτογραφία σας εδώ αν το θέλετε. Φάρµακα: Αλλεργίες: Σηµαντικά ιατρικά προβλήµατα: π.χ. ιαβήτης, υπέρταση Πληροφορίες σχετικές µε θεραπευτικά/ φαρµακευτικά σχήµατα: Ταξιδιωτική ασφάλεια:

48 TRAVEL AT HIGH ALTITUDE Planning the trip of a lifetime, a holiday with a difference, skiing in the high mountains or a mountaineering expedition? This booklet is written to help you understand some of the ways your body may change as it has to cope with high altitude and the thin air. It is full of information, tips and stories to help you enjoy your trip and stay healthy. Most importantly, it also covers the serious altitude illnesses which still kill those unaware of the risks. This booklet is recommended by: Association of British Mountain Guides (BMG) British Mountaineering Council (BMC) International Mountaineering and Climbing Federation (UIAA)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ. This book may be downloaded free from the website; www.medex.org.uk. ii ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ. This book may be downloaded free from the website; www.medex.org.uk. ii ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Blank Page ii ΤΑΞΙ ΕΥΟΝΤΑΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Το βιβλίο αυτό έχει γραφεί από ανθρώπους που τους αρέσει να ανεβαίνουν στα βουνά και τους ενδιαφέρει η ιατρική επιστήµη, ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η γρίπη; οξεία αναπνευστική νόσος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης (κυρίωςαήβ)

Τι είναι η γρίπη; οξεία αναπνευστική νόσος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης (κυρίωςαήβ) Τι είναι η γρίπη; οξεία αναπνευστική νόσος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης (κυρίωςαήβ) εµφανίζεται υπό µορφή εποχιακών εξάρσεων και επιδηµιών σε παγκόσµια κλίµακα Συµπτώµατα γρίπης Τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Εποχική γρίπη: Οδηγίες κατά το ταξίδι με πλοίο/κρουαζιερόπλοιο για τα μέλη του πληρώματος και τους ταξιδιώτες Δεκέμβριος 2010

Εποχική γρίπη: Οδηγίες κατά το ταξίδι με πλοίο/κρουαζιερόπλοιο για τα μέλη του πληρώματος και τους ταξιδιώτες Δεκέμβριος 2010 ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εποχική γρίπη: Οδηγίες κατά το ταξίδι με πλοίο/κρουαζιερόπλοιο για τα μέλη του πληρώματος και τους ταξιδιώτες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Το σώμα και η υγεία μου

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Το σώμα και η υγεία μου Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Το σώμα και η υγεία μου Ενότητα: Υγεία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οικοδόµοι σχετικά µε τη µολυβδίαση

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οικοδόµοι σχετικά µε τη µολυβδίαση Προσέχετε όταν εργάζεστε! Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οικοδόµοι σχετικά µε τη µολυβδίαση Προστατεύστε την οικογένειά σας από τη µολυβδίαση. Ο µόλυβδος που µεταφέρετε στο σπίτι σας µε τα ρούχα εργασίας και

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εποχική γρίπη: Οδηγίες για τα μέλη πληρώματος των αεροσκαφών Δεκέμβριος 2010 Στην Ελλάδα η περίοδος της εποχικής

Διαβάστε περισσότερα

Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου

Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου Προετοιμασία του Σπιτιού Διάφορες τροποποιήσεις θα πρέπει να γίνουν στο σπίτι προκειμένου να διευκολυνθεί η ζωή του ασθενή μετά την επέμβαση. Είναι αναγκαία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενότητα 4. Θεραπεία των Λοιμώξεων. Aφορά στη χρήση αντιβιοτικών και φαρμάκων για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών.

Η Ενότητα 4. Θεραπεία των Λοιμώξεων. Aφορά στη χρήση αντιβιοτικών και φαρμάκων για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών. Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Φυσικές Επιστήμες και Αγωγή Υγείας (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Η Ενότητα 4. Θεραπεία των Λοιμώξεων. Aφορά στη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ β Γυµνασίου

ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ β Γυµνασίου ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ β Γυµνασίου Οι µαθητές: Γεωργακοπούλου Ελευθερία Κατσαρός Νίκος Νάκου Τζωρτζίνα Πατρίκη Μαίρη Φωνιαδάκη Μαρία Οι Καθηγητές: ηµακοπούλου Ελένη Λιάπη Βασιλική Η ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

επιδερμίδα & ήλιος ΌΛΑ ΌΣΑ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΊΖΕΤΕ ΠΡΙΝ «ΕΚΤΕΘΕΊΤΕ» ΣΤΟΝ ΉΛΙΟ

επιδερμίδα & ήλιος ΌΛΑ ΌΣΑ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΊΖΕΤΕ ΠΡΙΝ «ΕΚΤΕΘΕΊΤΕ» ΣΤΟΝ ΉΛΙΟ επιδερμίδα & ήλιος ΌΛΑ ΌΣΑ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΊΖΕΤΕ ΠΡΙΝ «ΕΚΤΕΘΕΊΤΕ» ΣΤΟΝ ΉΛΙΟ Το Καλοκαίρι έφτασε και όλοι ανυπομονούμε να πάμε στην παραλία. Καλοκαίρι + Παραλία σημαίνει Ήλιος και ο Ήλιος χρειάζεται προσοχή.

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες Βοήθειες και Επείγουσα Φροντίδα

Πρώτες Βοήθειες και Επείγουσα Φροντίδα Πρώτες Βοήθειες και Επείγουσα Φροντίδα Η πρόληψη επειγουσών καταστάσεων είναι θεµελιώδους σηµασίας. Γι αυτό το λόγο πρέπει να είµαστε προετοιµασµένοι και εξοπλισµένοι µε τις κατάλληλες γνώσεις, προκειµένου

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙ Ι ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ. Οδηγίες που αφορούν επιβάτες και προσωπικό του τραίνου 22/07/2009

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙ Ι ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ. Οδηγίες που αφορούν επιβάτες και προσωπικό του τραίνου 22/07/2009 (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙ Ι ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ Οδηγίες που αφορούν επιβάτες και προσωπικό του τραίνου 22/07/2009 Τι

Διαβάστε περισσότερα

KOYTIA ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ

KOYTIA ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ KOYTIA ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ Σε περίπτωση που έχετε αμφιβολίες σχετικά με την κατάσταση του θύματος ή αν δεν είστε βέβαιοι πώς να χειριστείτε την κατάσταση, καλέστε 166 ή αναζητήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2015

Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2015 Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2015 Σκοπός της σχολής είναι η τεχνική κατάρτιση και απόκτηση εμπειριών ώστε μετά τη σχολή να μπορούν οι συμμετέχοντες ορειβάτες να πραγματοποιούν με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ

ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΕΦΤΑΣΕ Έφτασε η ώρα του αγώνα. Κάθε προετοιμασία για τον αγώνα είναι σαν ένα μεγάλο ταξίδι, ώσπου κάποια στιγμή έρχεται η ώρα που φθάνουμε στον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ Ασκήσεις για εύρος κινήσεων Κάμψη ισχίου και γόνατος: Ξαπλωμένος με τη πλάτη και τα πόδια τεντωμένα, τα δάκτυλα των ποδιών να βλέπουν κατά το ταβάνι και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι συσχετίζουν τους θανάτους από το κάπνισμα με καρκίνο και παθήσεις των πνευμόνων, στην πράξη, περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός;

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός; Τι είναι ο πυρετός; Η θερμοκρασία του σώματος του παιδιού σας ποικίλει μεταξύ 36,5 και 37,5 o Κ. Πυρετός υπάρχει όταν η θερμοκρασία του σώματος είναι σημαντικά υψηλότερη από το κανονικό όταν η θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος

Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος Κοινωνική Βοήθεια Αν και μετά την επέμβαση ο ασθενής μπορεί να βαδίζει με βακτηρίες ή Πι έχει ανάγκη βοήθειας στην καθημερινότητα με το μαγείρεμα, τα ψώνια,

Διαβάστε περισσότερα

Πιθανές παρενέργειες ορισµένων φαρµάκων χηµειοθεραπείας

Πιθανές παρενέργειες ορισµένων φαρµάκων χηµειοθεραπείας Πιθανές παρενέργειες ορισµένων φαρµάκων χηµειοθεραπείας Το πεπτικό σας σύστηµα Το αίσθηµα αδιαθεσίας, που πολλές φορές συνοδεύεται από ναυτία και εµετό, είναι ένα σύµπτωµα συνδεδεµένο µε τη δράση ορισµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Ασθενείς που Φέρουν Νάρθηκες

Οδηγίες για Ασθενείς που Φέρουν Νάρθηκες Οδηγίες για Ασθενείς που Φέρουν Νάρθηκες Ποιος είναι ο σκοπός της χρήσης ναρθήκων; Οι νάρθηκες που τοποθετούνται στα άνω και στα κάτω άκρα έχουν ως σκοπό την ακινητοποίηση ενός μέρους του σώματος προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε να λαµβάνετε αυτό το φάρµακo. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 14 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ OMNIC TOCAS 0,4 mg δισκία παρατεταμένηςαποδέσμευσης Υδροχλωρική Ταμσουλοζίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! www.bridgestone.gr

ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! www.bridgestone.gr Πριν Οδηγήσεις, Θυµήσου! είναι µία παγκόσµια πρωτοβουλία οδικής ασφάλειας της FIA Foundation και της Bridgestone Corporation που στην Ελλάδα αντιπροσωπεύεται από την ΕΛΑΣΤΡΑΚ. www.bridgestone.gr Περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ για την πλατυποδία, τη στροφή των ποδιών προς τα "μέσα", τα"στραβά γόνατα" και τα παιδικά παπούτσια Lynn T. Staheli, MD ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ Οι γονείς ανησυχούν για την πλατυποδία,

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά θέματα για την ασφάλεια κατά τη θεραπεία με GILENYA

Σημαντικά θέματα για την ασφάλεια κατά τη θεραπεία με GILENYA Σημαντικά θέματα για την ασφάλεια κατά τη θεραπεία με GILENYA Ο γιατρός σας θα σας ζητήσει να παραμείνετε σε κατάλληλα εξοπλισμένη κλινική για 6 ή περισσότερες ώρες μετά από τη λήψη της πρώτης δόσης ώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Για το νέο ιό της γρίπης

Για το νέο ιό της γρίπης Για το νέο ιό της γρίπης Μετά την ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι ανεβάζει τοσυναγερμό στο 6, για τον κίνδυνο πανδημίας από τη γρίπη των χοίρων (H1N1), η ανησυχία μας κορυφώνεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜ/ΜΟ: ΔΙΕΘΥΝΣΗ:... ΤΗΛ.ΟΙΚΙΑΣ:... ΚΙΝΗΤΟ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΣΑΣ ΣΥΣΤΗΣΕ: Ομάδα Αίματος: Rhesus:.. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

ΑΤΟΜΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜ/ΜΟ: ΔΙΕΘΥΝΣΗ:... ΤΗΛ.ΟΙΚΙΑΣ:... ΚΙΝΗΤΟ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΣΑΣ ΣΥΣΤΗΣΕ: Ομάδα Αίματος: Rhesus:.. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Maria Mitka Ernährungsberaterin Nutritionist- Dietician Tel: 0049 (0) 7031 6136 156 Fax: 0049 (0) 7031 6136 155 Mob: 0049 (0) 1767 6960 664 Email: mariamitka@essenweiss.com Website: www.essenweiss.com

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Ασφάλειας Ομίλου Ορειβασίας

Κώδικας Ασφάλειας Ομίλου Ορειβασίας Κώδικας Ασφάλειας Ομίλου Ορειβασίας Α. Εισαγωγή Τα βουνά προσφέρονται για δραστηριότητες όπως πεζοπορία, ορεινή πεζοπορία, ορειβασία, αναρρίχηση κλπ, κρύβουν όμως κινδύνους. Για την αποφυγή δυσάρεστων

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ Kidney Health Australia σελίδα 1/5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η νεφροπάθεια χαρακτηρίζεται και ως "σιωπηρή ασθένεια" γιατί συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα