ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ"

Transcript

1 ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 76 ο = ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 ΑΡΙΘ. 740 Θεωρίες τοῦ Παντός Τί εἶναι οἱ Βλάχοι Οἱ Βαλκανικοὶ Πόλεμοι ( ) Ἡ πρόκληση τῆς μελέτης τῆς Πατερικῆς Γραμματείας

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜεταξY οὐρανοῦ και γῆς ΓΒΜ Θεωρίες τοῦ Παντός Γ. Κοντόπουλος Τί ειναι οι Βλάχοι Αχ. Λαζάρου ΟΙ ΒαλκανικοΙ Πόλεμοι Η στρατιωτικh πλευρά (Β Μέρος) Δημήτριος Σκαρβέλης H πρόκληση τῆς μελέτης τῆς Πατερικῆς Γραμματείας Γιάννης Κ. Τσέντος ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ κυριαρχία τῶν κινητῶν τηλεφώνων Μάκης Παπαγεωργίου Ενημερώσεις συνεργατῶν μας τοῦ Εξωτερικοῦ Ηλίας Κατσούφης Εκδηλώσεις ΧΕΕ ΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ» ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗ ΚΩΔΙΚΟΣ Διμηνιαῖο περιοδικό Τιμή τεύχους 2 Ἐτήσια συνδρομή Ἐσωτερικοῦ 10 Ἐξωτερικοῦ 20 Ἰδιοκτήτης «Χριστιανική Ἕνωσις Ἀκτῖνες» Καρύτση 14, Ἀθῆναι, Τηλ Ἐκδότης Γεώργιος Δ. Ἰατρίδης Παρθενῶνος 26, Ἀθήνα Διευθυντής Σύνταξης Γιάννης Κ. Τσέντος Θελξινόης 1, Γλυφάδα Ἡ Ἐπιτροπή ἐπιφυλάσσει σέ αὐτή τό δικαίωμα νά μήν δημοσιεύει ἤ νά συντέμνει κατά τήν κρίση της ὁποιοδήποτε χειρόγραφο. Χειρόγραφα, δημοσιευόμενα ἤ μή, δέν ἐπιστρέφονται. Δημιουργικό - Ἐκτύπωση «Λυχνία Α.Ε.» Ὁλοκληρωμένες λύσεις ἔντυπης ἐπικοινωνίας Ἀνδραβίδας 7, Χαμόμυλο Ἀχαρνῶν, Τ , F Τόπος ἔκδοσης: Ἀθήνα, Μάϊος 2013

3 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 ΜΕΤΑΞΥ ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΓΗΣ Πῶς τὰ καταφέρνουν μερικοὶ καὶ συγχέουν τὶς πιὸ καθαρὲς ἀλήθειες τῆς χριστιανικῆς πίστεως; Καὶ ὄχι μόνο αὐτοὶ ποὺ δὲν γνώρισαν καὶ δὲν γεύτηκαν τὴν ὀμορφιὰ τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ Χριστιανοί. Ποιὰ δικαιολογία εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλλουν, ὅταν περιφρονοῦν ἢ ἀδιαφοροῦν γιὰ τὴν παροῦσα ζωὴ καὶ τὰ προβλήματά της καὶ ἰσχυρίζονται ὅτι ἐνδιαφέρονται μονάχα γιὰ τὴν ἄλλη; Ὡσὰν ἡ μία νὰ μὴν εἶναι συνέχεια τῆς ἄλλης. Λάθος, λοιπόν, ὅτι ὁ Χριστιανισμὸς δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν παροῦσα ζωή. Ὁ Χριστιανισμὸς πάντοτε ἐνδιαφερόταν καὶ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὰ προβλήματά της. Ὁ ἀληθινὸς Χριστιανὸς δὲν ἀποκόπτεται ἀπὸ τὴ ζωή. Δὲν ζεῖ στὰ σύννεφα. Οὔτε ζεῖ μεταξὺ οὐρανοῦ καὶ γῆς. Δὲν εἶναι αἰθεροβάμων οὔτε παράδοξος ἀκροβάτης ποὺ πασχίζει νὰ ἰσορροπήσει σὲ τεντωμένο σχοινί. Πατάει γερὰ στὴ γῆ, χωρὶς ποτὲ νὰ χάνει τὴ θέα τοῦ οὐρανοῦ. Ὁ οὐρανὸς δὲν εἶναι γιὰ νὰ τὸν ἀποκόπτει ἀπὸ τὴ γῆ. Εἶναι γιὰ νὰ τὸν ἐμπνέει καὶ νὰ καθοδηγεῖ τὴν πορεία του πάνω στὴ γῆ. Ὁπωσδήποτε γνωρίζει πὼς τὸ εἰσιτήριο γιὰ τὸν οὐρανὸ βγαίνει στὴ γῆ. Τὸ οὐράνιο ὄχημα δὲν ἀπογειώνεται, παρὰ μονάχα ἀπὸ γήινο διάδρομο. Ἂν ἀτενίζεις τὸν οὐρανό, χωρὶς νὰ κοιτάζεις καὶ τὴ γῆ, ἀστοχεῖς. Ἀσφαλῶς ὁ Χριστιανὸς κοιτάζει ψηλά. Ἐπαναλαμβάνει μαζὶ μὲ τὸν ἱερὸ Ψαλμῳδό: «Ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἥξει ἡ βοήθειά μου. Ἡ βοήθειά μου παρὰ Κυρίου, τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν» (Ψαλμ 120, 1-2). Ὁ οὐρανὸς εἶναι ἡ πηγὴ τῆς δυνάμεώς του. Εἶναι ἡ ἀκαταμάχητη ἐνίσχυση, γιὰ νὰ μὴ λυγίζει, γιὰ νὰ ἀντιμετωπίζει νικηφόρα ὅλες τὶς δυσκολίες, τὶς ἀντιξοότητες καὶ 113

4 τοὺς πειρασμοὺς τῆς ζωῆς. Ὁ οὐρανὸς ἑπομένως δὲν τὸν κάνει φυγάδα ἀπὸ τὸ καθῆκον τῆς κάθε ἡμέρας, ρίψασπη ἀπὸ τὸν πνευματικὸ ἀγῶνα καὶ προπάντων ἀπὸ τὸ χρέος τῆς ἀγάπης. Τὸν κάνει μαχητή, ἀκατάβλητο ἀγωνιστή, γιὰ τήν «καθαίρεση τῶν ὀχυρωμάτων» τοῦ κακοῦ, γιὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς εἰρήνης, τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἀγάπης πάνω στὴ γῆ. Ἔτσι ἄστρο, ποὺ δὲν ἄναψε, παρὰ μονάχα γιὰ νὰ σὲ ὁδηγήσει; Τίποτε ἄλλο δὲν ἔχεις νὰ κάνεις, παρὰ νὰ τὸ ἀκολουθήσεις πιστά. Καὶ τότε θὰ βρεῖς τὸ ἰδανικό σου ἐνσαρκωμένο στὴν πραγματικότητα. Τὸ ἄστρο τοῦ οὐρανοῦ θὰ σὲ διδάξει τὴν ἀληθινὴ ἔννοια τῆς γῆς. Τὰ πιὸ σπουδαῖα πράγματα δὲν ἀναπτύσσονται παρὰ μονάχα πέραν τοῦ τάφου. Καὶ τὸ μικρὸ σπέρμα «Τίποτε δὲν ἀνθίζει στὸν οὐρανὸ ποὺ δὲν ἔχει σπαρεῖ ἐδῶ στὴ γῆ». Ἂν λησμονήσουμε ὅτι εἴμαστε ἐδῶ στὴ γῆ, γιὰ νὰ ἀσκοῦμε τὴν ἀρετή, καὶ προπάντων τὴν ἀγάπη, γιὰ νὰ εἴμαστε «φῶς τοῦ κόσμου», ἂν λησμονήσουμε ὅτι ἔχουμε χρέος νὰ ὁδηγήσουμε καὶ ἄλλους στὴ χαρὰ τοῦ οὐρανοῦ, τότε ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μᾶς λησμονήσει καὶ ὁ οὐρανός. ἔχουμε τὸ θαῦμα τοῦ οὐράνιου ἀνθρώπου ποὺ δημιουργεῖ ὁ Χριστός, καὶ ὄχι τοῦ ὑπανθρώπου ποὺ παράγει ἡ ἄρνηση τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν. Τὸν ἀδιάσπαστο αὐτὸ σύνδεσμο οὐρανοῦ καὶ γῆς, ποὺ ἀποτελεῖ βασικὴ ἀλήθεια τῆς πίστεώς μας, ἀλλὰ καὶ τὸ μυστικὸ τῆς πνευματικῆς ζωῆς, μᾶς παρουσιάζει ἡ φιλοσοφημένη χριστιανικὴ σκέψη: «Δὲν θὰ κατακτήσεις ποτὲ τὸν οὐρανὸ ἐδῶ κάτω. Μὰ ἀλλοίμονο ἂν πάψεις νὰ ὑψώνεις τὰ μάτια σου στὸν οὐρανό. Ἀκόμα καὶ σ ἐκεῖνον ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ πετάξει δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ βυθίζεται στὴν ἄμμο. Οἱ Μάγοι δὲν ἔπιασαν ποτὲ μὲ τὰ χέρια τους τὸ ἄστρο ποὺ ὁδηγοῦσε τὰ βήματά τους. Τὸ ἀκολούθησαν ὅμως πιστὰ ἀνάμεσα σὲ παγίδες καὶ ἐρημιὲς καὶ εἰρωνεῖες. Καὶ τὸ ἄπιαστο ἄστρο τοῦ οὐρανοῦ τοὺς ὁδήγησε ὣς τὸν Θεὸ τοῦ οὐρανοῦ, ποὺ ἦταν κρυμμένος κάτω ἐδῶ, στὴ γῆ. Διότι ἡ γῆ δὲν παραδίδει τὰ μυστικά της παρὰ σ ἐκεῖνον ποὺ ἔχει τὸ βλέμμα στραμμένο στὸν οὐρανό. Γιατί θέλεις νὰ πιάσεις μὲ τὰ χέρια σου τὸ τους φυτρώνει μέσα στὴν καρδιά μας. Τίποτε ὅμως δὲν ἀνθίζει στὸν οὐρανὸ ποὺ δὲν ἔχει σπαρεῖ ἐδῶ στὴ γῆ». Θαυμαστή, ἀλήθεια, ἡ σύζευξη οὐρανοῦ καὶ γῆς. Καμμία ἀντίθεση. Δὲν διαγράφεις τὸν οὐρανό, γιατὶ ὑπάρχει ἡ γῆ. Οὔτε πάλι διαγράφεις τὴ γῆ, ἐπειδὴ καλεῖσαι στὸν οὐρανό. Εἴμαστε πολῖτες τῆς γῆς καὶ πολῖτες τοῦ οὐρανοῦ. Ἀγωνιζόμαστε στὴ γῆ καὶ χαιρόμαστε, γιατί «τὰ ὀνόματά μας ἔχουν γραφεῖ στὸν οὐρανό». Ἂν ὅμως δὲν ἀγωνιζόμαστε «τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς πίστεως» στὴ γῆ, κινδυνεύουμε νὰ διαγραφοῦμε ἀπὸ τὸν οὐρανό. Συγκλονιστικὴ εἶναι ἡ διατύπωση: «Τίποτε δὲν ἀνθίζει στὸν οὐρανὸ ποὺ δὲν ἔχει σπαρεῖ ἐδῶ στὴ γῆ». Ἂν λησμονήσουμε ὅτι εἴμαστε ἐδῶ στὴ γῆ, γιὰ νὰ ἀσκοῦμε τὴν ἀρετή, καὶ προπάντων τὴν ἀγάπη, γιὰ νὰ εἴμαστε «φῶς τοῦ κόσμου», ἂν λησμονήσουμε ὅτι ἔχουμε χρέος νὰ ὁδηγήσουμε καὶ ἄλλους στὴ χαρὰ τοῦ οὐρανοῦ, τότε ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μᾶς λησμονήσει καὶ ὁ οὐρανός. Γ.Β.Μ. 114

5 ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ Εἰσαγωγή Οἱ θεωρίες τοῦ παντὸς ἄρχισαν μὲ τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες, ποὺ διατύπωσαν διάφορες ἀπόψεις περὶ τῆς φύσεως, π.χ. ὅτι ἡ βάση ὅλων τῶν πραγμάτων εἶναι τὸ νερό (Θαλῆς) ἢ ἡ φωτιά (Ἡράκλειτος) ἢ ὁ ἀέρας (Ἀναξιμένης) ἢ τὰ ἄτομα (Δημόκριτος). Ὅλοι αὐτοὶ θεωροῦσαν βασικὸ στοιχεῖο τοῦ κόσμου τὴν ὕλη, ποὺ εἶναι αἰώνια. Οἱ θεοὶ ἐκπροσωποῦν τὶς δυνάμεις τῆς φύσεως, ἀλλὰ θεοὶ καὶ ἄνθρωποι ὑπόκεινται στὴν Εἱμαρμένη, στὴ νομοτέλεια τῆς φύσεως. Ἔρχονται, ὅμως, μετὰ ὁ Σωκράτης καὶ ὁ Πλάτων, ποὺ δίνουν κεντρικὴ ἔμφαση στὸν ἄνθρωπο, στὰ ἀνθρώπινα χαρακτηριστικά, ὅπως τὸ δίκαιο, ἡ λογικὴ καὶ ἡ ἠθική. Π.χ. ἡ λογικὴ καὶ οἱ ἐκδηλώσεις της, ὅπως τὰ μαθηματικά, ὑπάρχουν σ ἕνα κόσμο ἰδεῶν πέραν ἀπὸ τοὺς περιορισμοὺς τῆς ὑλικῆς φύσεως. Ἡ ὑλικὴ φύση ὑπάρχει, βεβαίως, καὶ ἔχει τοὺς νόμους της, ἀλλὰ εἶναι δευτερεύουσα στὸν κόσμο, ποὺ διέπεται πρῶτα-πρῶτα ἀπὸ τὶς ἀξίες. Ὁ Σωκράτης στὴ φυλακὴ λέει: «Προσπαθώντας νὰ ἐξηγήσουν τὶς αἰτίες τῶν πράξεών μου, λένε πρῶτον ὅτι κάθομαι ἐδῶ, γιατὶ τὸ σῶμα μου ἀποτελεῖται ἀπὸ ὀστᾶ καὶ νεῦρα, τὰ ὁποῖα, καθὼς ἐκτείνονται καὶ συστέλλονται, κάνουν τὰ μέλη μου νὰ κάμπτονται στὶς θέσεις ποὺ ἔχουν πάρει αὐτὴ τὴ στιγμή, ἐνῷ ἀγνοοῦν τὴν ἀληθινὴ αἰτία. Γιατὶ αὐτὰ τὰ ὀστᾶ καὶ τὰ νεῦρα θὰ ἦταν ἀπὸ πολλὴ ὥρα ἤδη στὴ Βοιωτία [σημ. δηλαδὴ ἂν εἶχε δεχθεῖ νὰ δωροδοκήσει τοὺς φύλακές του καὶ νὰ διαφύγει, ὅπως τὸν παρότρυναν νὰ κάνει], ἐὰν δὲν πίστευα ὅτι εἶναι ἀνώτερο καὶ εὐγενικώτερο τὸ νὰ δεχθῶ τὴν ἀπόφαση τῆς πατρίδος μου, ἀντὶ νὰ διαφύγω». Ὁ Σωκράτης δὲν ἀρνεῖται τὶς φυσικὲς αἰτίες, τοὺς φυσικοὺς νόμους ποὺ διέπουν τὴν φύση. Ἀλλὰ δίνει πολὺ μεγαλύτερη σημασία στοὺς πνευματικοὺς νόμους ποὺ διέπουν τὶς ἀξίες τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Ἀριστοτέλης βέβαια τονίζει τὴ σημασία τῆς γνώσεως τοῦ φυσικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ δίνει ἐπίσης ἰδιαίτερη σημασία στὴ λογική, ποὺ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ περιγράψουμε τὸν κόσμο. Παράλληλα μὲ τὴν ἐπιστήμη καὶ τὴ φιλοσοφία ἀναπτύσσεται καὶ ἡ θρησκεία. Ἡ θρησκεία καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσει τὸ βασικὸ ἐρώτημα τοῦ ἀνθρώπου: Τὸ νόημα τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου. Ἀκόμη καὶ πρωτόγονες θρησκεῖες ἀντιμετωπίζουν τὸ πρόβλημα τοῦ θανάτου. Φαντάζονται ἕναν κόσμο μετὰ θάνατον, ὅπου ἀνταμείβεται καὶ κυβερνάει τὸ ἀγαθό. Ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν δέχονται μετὰ θάνατον ζωή (ὅπως οἱ Σαδδουκαῖοι τῆς ἐποχῆς τοῦ Χριστοῦ), πιστεύουν σὲ μιὰ αἰώνια ἠθικὴ τάξη, ποὺ διέπεται ἀπὸ ἕναν αἰώνιο θεό. Μετὰ τὴν ἐπικράτηση τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἐπὶ αἰῶνες ἡ χριστιανικὴ θρησκεία ταλανίσθηκε ἀπὸ τὶς αἱρέσεις, καὶ τελικὰ ἔγινε τὸ μεγάλο σχίσμα τῆς Ἀνατολικῆς καὶ Δυτικῆς Χριστιανοσύνης. Ἡ φιλοσοφία ἔμεινε προσκολλημένη στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες, καὶ κυρίως στὸν Ἀριστοτέλη. Μετὰ ὅμως τὴν Ἀναγέννηση, οἱ ἐπιστῆμες καὶ ἡ φιλοσοφία ἄρχισαν νὰ ἀναπτύσσονται ραγδαῖα. 115

6 Ἡ πρόοδος στὴν ἐπιστήμη καὶ στὴν τεχνολογία, ποὺ ἄλλαξε τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου, δημιούργησε τὴν εὐφορία ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι οὐσιαστικὰ παντοδύναμος. Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ διατύπωση τοῦ Laplace γιὰ τὸν ἀπόλυτο ντετερμινισμό: «Μιὰ διάνοια, ἡ ὁποία, σὲ μιὰ δεδομένη στιγμή, θὰ γνώριζε ὅλες τὶς δυνάμεις οἱ ὁποῖες δροῦν στὴ φύση καὶ τὶς ἀμοιβαῖες θέσεις τῶν ὄντων οἱ ὁποῖες τὴν ἀποτελοῦν, ἐὰν δὲ ἐξ ἄλλου ἡ διάνοια αὐτὴ ἦταν μεγάλη, ὥστε νὰ ὑποβάλει αὐτὰ τὰ δεδομένα στὴ μαθηματικὴ ἀνάλυση, θὰ περιελάμβανε, στὸν ἴδιο τύπο, τὶς κινήσεις τῶν πλέον μεγάλων σωμάτων τοῦ Σύμπαντος καὶ τὶς κινήσεις τοῦ πλέον ἐλαφροῦ ἀτόμου. Τίποτε δὲν θὰ ἦταν ἀβέβαιο σ αὐτή, τὸ μέλλον ὅπως καὶ τὸ παρελθὸν θὰ ἦταν παρόντα στοὺς ὀφθαλμούς της. Τὸ ἀνθρώπινο πνεῦμα, μὲ τὴν τελειότητα τὴν ὁποία κατόρθωσε νὰ δώσει στὴν Ἀστρονομία, παρέχει μιὰ ἀσθενῆ εἰκόνα τῆς διάνοιας αὐτῆς». Οἱ ἀπόψεις αὐτὲς ἐπικράτησαν στὴν ἐπιστήμη κατὰ τοὺς τελευταίους αἰῶνες. 2. Θεωρίες τοῦ 20 ου αἰῶνος 2.1 Θεωρία τῶν quanta Στὶς ἀρχὲς τοῦ 20 ου αἰῶνα ὑποτίθεται ὅτι ἡ φυσικὴ εἶχε ἐξηγήσει τὰ πάντα, ἢ σχεδὸν τὰ πάντα. Ἔμεναν μόνον δύο προβλήματα: ἡ φύση τοῦ φωτός (ἂν εἶναι σωμάτια ἢ κύματα) καὶ ἡ ταχύτητα τοῦ φωτός (πειράματα Millikan). Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ προβλήματα ὁδήγησαν στὶς μεγαλύτερες ἐπαναστάσεις στὴ φυσική: στὴ θεωρία τῶν quanta καὶ στὴ θεωρία τῆς σχετικότητος. Τὸ φῶς εἶναι καὶ σωμάτια καὶ κύματα. Καὶ ἡ ταχύτης τοῦ φωτὸς εἶναι ἀπόλυτη, ἴση μὲ Km/sec σὲ ἀδρανειακὰ συστήματα, ἔστω καὶ ἂν κινοῦνται τὸ ἕνα σὲ σχέση μὲ τὸ ἄλλο (σχετικότητα). Στὶς ἀρχὲς τοῦ 20ου αἰῶνα ὑποτίθεται ὅτι ἡ φυσικὴ εἶχε ἐξηγήσει τὰ πάντα, ἢ σχεδὸν τὰ πάντα. Ἔμεναν μόνον δύο προβλήματα: ἡ φύση τοῦ φωτός (ἂν εἶναι σωμάτια ἢ κύματα) καὶ ἡ ταχύτητα τοῦ φωτός (πειράματα Millikan). Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ προβλήματα ὁδήγησαν στὶς μεγαλύτερες ἐπαναστάσεις στὴ φυσική: στὴ θεωρία τῶν quanta καὶ στὴ θεωρία τῆς σχετικότητος. Οἱ συνέπειες τῶν δύο αὐτῶν θεωριῶν ἦσαν καταπληκτικές. Ἰδιαίτερα τῆς κβαντικῆς θεωρίας. Γιατὶ ἡ θεωρία τῆς σχετικότητος, ἂν καὶ εἶχε καταπληκτικὲς ἐφαρμογές, ποὺ ὁδήγησαν μέχρι τὴν ἀτομικὴ βόμβα, περιλαμβάνεται μέσα στὴν κλασικὴ φυσική. Ἀκόμη καὶ ἡ γενίκευση τῆς σχετικότητος σὲ μὴ ἀδρανειακὰ συστήματα (γενικὴ σχετικότης) μπορεῖ νὰ περιγραφεῖ μὲ κλασικὲς ἐξισώσεις (συνήθεις διαφορικὲς ἐξισώσεις καὶ διαφορικὲς ἐξισώσεις μὲ μερικὲς παραγώγους) ὅπως τὰ ἄλλα κλασικὰ προβλήματα. Ἡ θεωρία τῶν quanta ὅμως δημιουργεῖ φιλοσοφικὰ ἐρωτήματα ποὺ δὲν ἔχουν ἀκόμη ἀπαντηθεῖ. Δύο ἀπὸ τά «παράδοξα» ποὺ χαρακτηρίζουν τὰ προβλήματα ποὺ δημιουργεῖ ἡ κβαντικὴ θεωρία εἶναι (1) τὸ παράδοξο τῆς γάτας τοῦ Schrödinger καί (2) τὸ παράδοξο EPR (Einstein, Podolsky, Rosen) τῆς μὴ τοπικότητος. Ἡ ἐξέλιξη ἑνὸς κβαντικοῦ συστήματος περιγράφεται ἐν γένει ἀπὸ μιὰ διαφορικὴ ἐξίσωση μὲ μερικὲς παραγώ- 116

7 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 γους, ἡ ὁποία ὀνομάζεται ἐξίσωση τοῦ Schrödinger. Ὡς μιὰ ἐφαρμογὴ ὁ Schrödinger φαντάστηκε μιὰ γάτα κλεισμένη σ ἕνα κουτί, ποὺ περιέχει ἐπίσης ἕνα περίστροφο. Τὸ περίστροφο μπορεῖ νὰ ἐνεργοποιηθεῖ ἀπὸ μιὰ ἀσήμαντη αἰτία, π.χ. μιὰ κοσμικὴ ἀκτῖνα. Ἂν τὸ περίστροφο ἐνεργοποιηθεῖ, ἡ γάτα πεθαίνει, ἄλλως παραμένει ζωντανή. Τὸ παράδοξο τῆς γάτας τοῦ Schrödinger ὀφείλεται στὴ γραμμικότητα τῆς κβαντικῆς θεωρίας. Ἡ ἐξίσωση τοῦ Schrödinger εἶναι γραμμικὴ ὡς πρὸς τὴν κυματοσυνάρτηση ψ, καὶ οἱ λύσεις της εἶναι ὑπέρθεση διαφορετικῶν βασικῶν λύσεων (στὴν περίπτωση τῆς γάτας τοῦ Schrödinger, ὑπέρθεση ζωντανῆς καὶ νεκρῆς γάτας). Ὅταν ἀνοίξουμε τὸ κουτὶ ποὺ περιέχει τὴ γάτα, βλέπουμε τὴ γάτα νεκρὴ ἢ ζωντανή, ἀλλά, πρὶν ἀνοίξουμε τὸ κουτί, δὲν μποροῦμε νὰ ποῦμε μὲ κανένα τρόπο ἂν εἶναι νεκρὴ ἢ ζωντανή. Στὸ σημεῖο αὐτὸ διατυπώνονται διάφορες ἐξηγήσεις γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τοῦ παραδόξου: (1) Ἡ πιὸ γνωστὴ ἀπάντηση εἶναι ὅτι ἡ ὑπέρθεση αὐτὴ τῶν λύσεων τῆς ἐξισώσεως τοῦ Schrödinger καταρρέει κατὰ τὴν παρατήρηση σὲ μιὰ λύση (νεκρὴ ἢ ζωντανὴ γάτα) (Bohr, Heisenberg κ.ἄ.). Μερικοὶ μάλιστα ὑποθέτουν ὅτι ὁ παρατηρητής, κατὰ κάποιον, ἀνεξήγητο, τρόπο, ἐπιδρᾷ στὴν κυματοσυνάρτηση καὶ προκαλεῖ τὴν κατάρρευση. (2) Ἡ θεωρία τῶν δύο παράλληλων κόσμων. Στὸν πρῶτο κόσμο ἡ γάτα εἶναι νεκρή, στὸν δεύτερο εἶναι ζωντανή (Everett). Σὲ κάθε παρατήρηση δημιουργοῦνται πάντοτε νέοι κόσμοι. (3) Ἡ θεωρία τῶν «συνεπῶν ἱστοριῶν» (consistent histories, R. Feynman), ποὺ θεωρεῖ ἄπειρες χωροχρονικὲς διαδρομές (paths) ποὺ συμβάλλουν, γιὰ νὰ δώσουν ἕνα ὁρισμένο μετρήσιμο ἀποτέλεσμα. (4) Ἡ θεωρία τῶν κρυμμένων μεταβλητῶν (de Broglie, Bohm), γιὰ τὴν ὁποία θὰ γίνει λόγος κατωτέρω. (5) Ἡ θεωρία τῆς μὴ γραμμικῆς κβαντικῆς θεωρίας (Penrose), ποὺ δέχεται ὅτι ὑπάρχουν μὴ γραμμικὰ φαινόμενα ποὺ καθορίζουν ἀκριβῶς τὴν τύχη τῆς γάτας (ἂν εἶναι νεκρὴ ἢ ζωντανή). Ἐξ ἄλλου, τὸ παράδοξο EPR, ποὺ εἰσήγαγε ὁ Einstein, ἀναφέρεται σὲ συσχετίσεις μακρινῶν ἀντικειμένων. Ἂν δημιουργηθοῦν σὲ ἕνα σημεῖο 2 σωμάτια Α καὶ Β μὲ ἀντίθετα spin ±1/2, δὲν εἶναι βέβαιο ἂν τὸ Α ἔχει spin 1/2 ἢ -1/2, εἶναι ὅμως βέβαιο ὅτι τὸ Β ἔχει spin ἀντίθετο πρὸς τὸ Α. Ἂν τὰ Α καὶ Β κινηθοῦν σὲ μεγάλες ἀποστάσεις καὶ μετρηθεῖ τὸ spin τοῦ Α (ἔστω ὅτι εἶναι +1/2), τότε τὸ spin τοῦ Β παύει νὰ εἶναι ἀπροσδιόριστο καὶ βρίσκεται μὲ βεβαιότητα ὅτι ἔχει τιμὴ -1/2. Αὐτὸ τὸ φαινόμενο γίνεται ἀπότομα καὶ ὀνομάζεται τηλεμεταφορά (ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ χρησιμεύσει γιὰ μεταφορὰ πληροφορίας ἀπὸ τὸ Α στὸ Β μὲ ταχύτητα μεγαλύτερη ἀπὸ τὴν ταχύτητα τοῦ φωτός). Τὸ παράδοξο εἶναι ὅτι οἱ καταστάσεις τοῦ Β, ποὺ βρίσκεται ἐνδεχομένως στὴν ἄλλη ἄκρη τοῦ Σύμπαντος, ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὶς καταστάσεις τοῦ Α, δηλαδὴ ὄχι ἀπὸ γειτονικά (τοπικά) φαινόμενα. Ἡ μὴ τοπικότητα χαρακτηρίζει καὶ τὴ θεωρία τῶν de Broglie καὶ Bohm, ποὺ ἀναφέρεται σὲ κρυμμένες, ἀλλὰ ὄχι τοπικὲς μεταβλητές. Συγκεκριμένα, ἡ θεωρία αὐτὴ δέχεται ὅτι τὰ σωμάτια ἀκολουθοῦν ὁρισμένες τροχιές, ποὺ προκύπτουν ἀπὸ ντετερμινιστικοὺς νόμους ποὺ συνδέονται μὲ τὴν ἐξίσωση τοῦ Schrödinger. Ἀκριβέστερα, ἡ κυματοσυνάρτηση ψ, ποὺ εἶναι λύση τῆς ἐξισώσεως τοῦ Schrödinger, προκαλεῖ μιὰ δύναμη ποὺ καθορίζει τὴν κίνηση κάθε σωματίου, καὶ ἡ κίνηση αὐτὴ διαφέρει σημαντικὰ ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχη κλασικὴ κίνηση. Ἡ συνάρτηση ψ ποὺ διαφοροποιεῖ τὴν κίνηση τοῦ σωματίου ὀνομάζεται «ὁδηγὸ κῦμα» (pilot wave) ἀπὸ τὸν de Broglie. 117

8 Σύμφωνα μὲ τὴ συνήθη ἑρμηνεία τῆς κβαντομηχανικῆς (ἑρμηνεία Κοπεγχάγης), ἡ θέση καὶ ἡ ταχύτητα ἑνὸς σωματίου δὲν μπορεῖ νὰ προσδιοριστεῖ ταὐτόχρονα μὲ ἀκρίβεια (ἀρχὴ τῆς ἀπροσδιοριστίας τοῦ Heisenberg), ἄρα ἡ ἔννοια τῆς τροχιᾶς εἶναι ἀπροσδιόριστη. Σύμφωνα ὅμως μὲ τὴ θεωρία τῶν de Broglie-Bohm, ἡ τροχιὰ ὑπάρχει, ἔστω καὶ ἂν δὲν παρατηρεῖται. Ἡ θέση τοῦ σημείου στὴν τροχιὰ ἀποτελεῖ τὴν κρυμμένη μεταβλητή. Ἂν τώρα ἀλλάξει ἀπότομα ἡ κυματοσυνάρτηση (π.χ. σὲ μιὰ κατάρρευση), τότε ἀλλάζει ἀπότομα καὶ ἡ τροχιά. Τὸ φαινόμενο αὐτὸ εἶναι μὴ τοπικό, δὲν ὀφείλεται σὲ ἐπίδραση ἐπάνω στὸ σωμάτιο μιᾶς γειτονικῆς (τοπικῆς) ἐπιδράσεως. δὲν ἰσχύει πάντα. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ὅπου οἱ προβλέψεις τῆς θεωρίας de Broglie-Bohm εἶναι διαφορετικὲς ἀπὸ τὶς προβλέψεις τῆς ἑρμηνείας τῆς Κοπεγχάγης, καὶ πρέπει νὰ γίνουν ἀκριβῆ πειράματα, γιὰ νὰ διαπιστωθεῖ ποιὰ θεωρία ἰσχύει στὴν πραγματικότητα. 2.2 Θεωρία σχετικότητος Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, ἡ θεωρία τῆς Σχετικότητος ἔχει πολὺ σημαντικὲς ἐφαρμογὲς στὴ μελέτη τοῦ ὅλου Σύμπαντος. Ἡ σημαντικώτερη ἐφαρμογὴ τῆς θεωρίας ἦταν ἡ πρόβλεψη τῆς διαστολῆς τοῦ Σύμπαντος, ἡ ὁποία ἐπιβεβαιώθηκε πλήρως μὲ τὶς παρατηρήσεις τῶν τελευταίων δεκαετιῶν. Οἱ γαλαξίες ἀπομακρύνονται ὁ Οἱ θεωρίες ποὺ προσπαθοῦν νὰ ἑνοποιήσουν ὅλες τὶς δυνάμεις τῆς φύσεως εἶναι οἱ σύγχρονες «Θεωρίες τοῦ Παντός» (Theories of Everything). Στὸν χῶρο αὐτὸ ἀνήκουν οἱ θεωρίες τῆς κβαντικῆς βαρύτητος καὶ οἱ θεωρίες τῶν ὑπερχορδῶν. Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὁ Bell ἀπέδειξε ὅτι κάθε τοπικὴ θεωρία κρυμμένων μεταβλητῶν ἱκανοποιεῖ μιὰ ἀνισότητα (τὴν ἀνισότητα Bell), ἡ ὁποία παραβιάζεται ἀπὸ τὴν κβαντικὴ θεωρία. Τὰ τελευταῖα χρόνια ἔχουν γίνει πολλὰ πειράματα ποὺ ἐπαληθεύουν ὅτι ἡ ἀνισότητα Bell παραβιάζεται. Ἄρα οἱ θεωρίες τῶν τοπικῶν κρυμμένων μεταβλητῶν ἀπορρίπτονται. Δὲν ἀπορρίπτονται ὅμως οἱ μὴ τοπικὲς θεωρίες. Καὶ γι αὐτὸ ὁ Bell ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς κύριους ὑποστηρικτὲς τῆς θεωρίας τῶν de Broglie-Bohm. Σήμερα πολλοὶ ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ θεωρία de Broglie-Bohm δίδει ἀκριβῶς τὰ ἴδια ἀποτελέσματα μὲ τὴ συνήθη ἑρμηνεία τῆς κβαντικῆς μηχανικῆς (τὴν ἑρμηνεία τῆς Κοπεγχάγης). Ἄρα δὲν χρειάζεται νὰ ὑπολογίσουμε τροχιές, ἀφοῦ οἱ μετρήσεις δίδουν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα. Ὅμως αὐτὸ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλο μὲ ταχύτητα περίπου ἀνάλογη τῆς ἀποστάσεως. Ἄρα ἡ ταχύτης διαστολῆς αὐξάνει μὲ τὴν ἀπόσταση. Ἐπὶ πλέον, τὰ τελευταῖα ἔτη διαπιστώθηκε ὅτι ἡ διαστολὴ εἶναι ἐπιταχυνόμενη, δηλαδὴ ἡ ταχύτης τῆς διαστολῆς αὐξάνει ὄχι μόνο μὲ τὴν ἀπόσταση, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν χρόνο. Τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Σύμπαν ὡς σύνολο διαστέλλεται μᾶς ὁδηγεῖ σὲ μιὰ ἀρχὴ τῆς διαστολῆς, τὴν ἀρχικὴ μεγάλη ἔκρηξη τοῦ Big Bang. Σήμερα γίνονται μεγάλες προσπάθειες, γιὰ νὰ κατανοηθοῦν τὰ πρῶτα στάδια τῆς διαστολῆς τοῦ Σύμπαντος, ὅταν ἡ ἡλικία του ἦταν ἕνα ἀπειροελάχιστον κλάσμα τοῦ πρώτου δευτερολέπτου. Ὅταν ἡ ἡλικία τοῦ Σύμπαντος ἦταν μικρότερη ἀπὸ τὸν χρόνο Planck (10-43 sec), ἡ θεωρία τῆς Σχετικότητος δὲν εἶναι ἐπαρκής, γιὰ νὰ ἐξηγήσουμε τὴ συ- 118

9 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 μπεριφορά του. Ἔτσι ἔχουν διατυπωθεῖ διάφορες θεωρίες ποὺ προπαθοῦν νὰ γενικεύσουν τὴ θεωρία τῆς Σχετικότητος, γιὰ νὰ ἑρμηνεύσουν τὰ πρῶτα στάδια τῆς διαστολῆς. Καμμία ὅμως θεωρία δὲν εἶναι ἀκόμη ἀπολύτως ἱκανοποιητική. Γι αὐτὸ γίνονται σήμερα πολλὲς ἔρευνες στὸ πεδίο αὐτό. 3. Ἑνοποίηση τῶν φυσικῶν δυνάμεων Παράλληλα, ἡ ἔρευνά μας ἀσχολήθηκε μὲ τὴ δομὴ τῆς ὕλης στὶς πιὸ μικρές της διαστάσεις. Τὰ ἄτομα ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἕναν πυρῆνα καὶ περιφερειακὰ ἠλεκτρόνια. Ὁ πυρήνας ἀποτελεῖται βασικὰ ἀπὸ πρωτόνια καὶ νετρόνια, κι αὐτὰ πάλι ἀποτελοῦνται ἀπὸ κουάρκς. Συγχρόνως ὅμως ἐμφανίζονται καὶ ἄλλα στοιχειώδη σωμάτια, ποὺ μεταφέρουν τὶς πυρηνικὲς δυνάμεις, ἰσχυρὲς καὶ ἀσθενεῖς, ὅπως τὰ γκλουόνια καὶ τὰ σωμάτια W + W - καὶ Z ἀντίστοιχα. Πολλὰ σωμάτια ζοῦν μόνο ἕναν ἀπειροελάχιστο χρόνο καὶ ἀνιχνεύονται μὲ δυσκολία, ἀκόμη καὶ μὲ μεγάλους ἐπιταχυντὲς καὶ πολυσύνθετους ἀνιχνευτὲς ὅπως στὸ CERN. Τελευταῖα (2012) ἀνακαλύφθηκε ἕνα ἀκόμη σωμάτιο, τὸ σωμάτιο Higgs, ποὺ παίζει ἰδιαίτερο ρόλο μεταξὺ τῶν στοιχειωδῶν σωματίων, γιατὶ δίνει μᾶζα (μᾶζα ἠρεμίας) σὲ διάφορα θεμελιώδη σωμάτια, ὅπως τὰ ἠλεκτρόνια. Πολλοὶ φυσικοὶ θεωροῦν ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη ἕνα πλῆθος «ὑπερσυμμετρικῶν» στοιχειωδῶν σωματίων, ποὺ ἀντιστοιχοῦν στὰ γνωστά μας σωμάτια τῆς ὕλης καὶ τῆς ἀντιύλης, ἀλλὰ δὲν ἔχουν ἀκόμη παρατηρηθεῖ. Οἱ βασικὲς δυνάμεις ποὺ διέπουν τὰ στοιχειώδη σωμάτια, καὶ κάθε μορφὴ ὕλης, εἶναι τέσσερις: Ἡ ἰσχυρὴ πυρηνικὴ δύναμη (ποὺ διέπει τὶς ἀντιδράσεις τῶν κουάρκς), ἡ ἀσθενὴς πυρηνικὴ δύναμη (ποὺ διέπει τὶς διασπάσεις τῶν ἀσταθῶν σωματίων), ἡ ἠλεκτρομαγνητικὴ δύναμη (ποὺ διέπει τὴν ἠλεκτρομαγνητικὴ ἀκτινοβολία, τὰ ἀτομικὰ φαινόμενα καὶ τὰ χημικὰ μόρια) καὶ ἡ βαρύτης (ποὺ διέπει τὰ μεγάλα σώματα στὸ Σύμπαν). Αὐτὲς οἱ δυνάμεις φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἀνεξάρτητες μεταξύ τους. Ἡ ἠλεκτρομαγνητικὴ δύναμη ἦταν ἑνωμένη μὲ τὴν ἀσθενῆ πυρηνικὴ δύναμη, ὅταν ἡ ἡλικία τοῦ Σύμπαντος ἦταν μικρότερη ἀπὸ sec. Τότε ἡ θερμοκρασία τοῦ Σύμπαντος ἦταν μεγαλύτερη ἀπὸ βαθμούς, καὶ τὰ σωμάτια Higgs δὲν εἶχαν μᾶζα, οὔτε ἔδιναν μᾶζα στὰ ἄλλα σωμάτια. Τὸ Σύμπαν ἀποτελεῖτο ἀπὸ σωμάτια μηδενικῆς μάζας ἠρεμίας, δηλαδὴ κἄτι σὰν φῶς. Ὅταν ὅμως ἡ θερμοκρασία ἐλαττώθηκε λόγῳ τῆς διαστολῆς τοῦ Σύμπαντος, τὰ σωμάτια Higgs ἔδωσαν μᾶζα στὰ ἄλλα σωμάτια, καὶ ἡ ἠλεκτρομαγνητικὴ δύναμη διαχωρίστηκε ἀπὸ τὴν ἀσθενῆ πυρηνικὴ δύναμη. Ὁ χρόνος ποὺ ἔγινε αὐτὸς ὁ διαχωρισμός (10-12 sec) ὀνομάζεται ἠλεκτροασθενὴς χρόνος. Ἡ ἑνοποίηση τῆς ἠλεκτρομαγνητικῆς δύναμης μὲ τὴν ἀσθενῆ πυρηνικὴ δύναμη ἔχει ὁρισμένες συνέπειες ποὺ ἐπιβεβαιώθηκαν πειραματικά. Πολὺ πρὶν ἀπὸ τὸν χρόνο αὐτό, ὅταν ἡ ἡλικία τοῦ Σύμπαντος ἦταν sec, ὑποθέτουν ὅτι καὶ ἡ ἰσχυρὴ πυρηνικὴ δύναμη ἦταν ἑνοποιημένη μὲ τὴν ἠλεκτροασθενῆ δύναμη. Τότε ὑπῆρχε ἡ λεγόμενη «μεγάλη ἑνοποίηση» (grand unification). Ἡ μεγάλη ἑνοποίηση ἔχει ἀπασχολήσει πολὺ τοὺς φυσικοὺς τὰ τελευταῖα ἔτη. Ὅμως ἀκόμη δὲν ἔχει διατυπωθεῖ μία γενικὰ παραδεκτὴ θεωρία ἀνάλογη μὲ τὴ θεωρία τῆς ἠλεκτροασθενοῦς ἑνοποιήσεως, καὶ δὲν ἔχουμε ἀκόμη πειραματικὴ ἐπιβεβαίωση. Τέλος, ὑποθέτουν ὅτι, ὅταν ἡ ἡλικία τοῦ σύμπαντος ἦταν sec, ἦταν 119

10 ἑνοποιημένη μὲ τὶς ἄλλες δυνάμεις καὶ ἡ βαρύτης. Πράγματι, κατὰ τὸν χρόνο Planck ὑπολογίζεται ὅτι ἡ δύναμη τῆς βαρύτητος μεταξὺ δύο πολὺ γειτονικῶν σωματίων ἦταν ἴση μὲ τὴν ἠλεκτρομαγνητικὴ δύναμη. Γι αὐτὸν τὸν λόγο ἄλλωστε δὲν μπορεῖ νὰ ἐφαρμοστεῖ πρὶν ἀπὸ τὸν χρόνο Planck ἡ Γενικὴ Θεωρία τῆς Σχετικότητος, ἡ ὁποία ἀσχολεῖται μόνο μὲ τὴ βαρύτητα. Οἱ θεωρίες ποὺ προσπαθοῦν νὰ ἑνοποιήσουν ὅλες τὶς δυνάμεις τῆς φύσεως εἶναι οἱ σύγχρονες «Θεωρίες τοῦ Παντός» (Theories of Everything). Στὸν χῶρο αὐτὸ ἀνήκουν οἱ θεωρίες τῆς κβαντικῆς βαρύτητος καὶ οἱ θεωρίες τῶν ὑπερχορδῶν. Πάνω στὰ θέματα αὐτὰ γίνονται πολλὲς ἔρευνες τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀλλὰ ἀκόμη δὲν ὑπάρχει μία ἱκανοποιητικὴ θεωρία ποὺ νὰ περιγράφει ὅλες αὐτὲς τὶς δυνάμεις. Π.χ., ἡ θεωρία τῶν ὑπερχορδῶν, ποὺ δέχεται ὅτι τὰ στοιχειώδη σωμάτια προκύπτουν ἀπὸ τὶς ταλαντώσεις ὑπερχορδῶν διαστάσεων cm, ὄχι μόνον δὲν ἔχει ἐπαληθευτεῖ ἀπὸ παρατηρήσεις, ἀλλὰ οὔτε κἂν μπορεῖ νὰ ὑποδείξει παρατηρήσεις ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπαληθεύσουν τὴ θεωρία αὐτὴ στὸ ἀπώτερο μέλλον. Ἔτσι, πολλοὶ κάνουν μόνον μαθηματικὰ μοντέλα, ποὺ προσπαθοῦν νὰ περιγράψουν τὴ συμπεριφορὰ τῶν ὑπερχορδῶν ἢ γενικεύσεων τῶν ὑπερχορδῶν ποὺ ὀνομάζονται «μεμβράνες» καὶ δὲν ἔχουν μία διάσταση ὅπως οἱ χορδές, ἀλλὰ περισσότερες διαστάσεις. 4. Σύγχρονες Θεωρίες τοῦ Παντός Πολλοὶ μεγάλοι ἐπιστήμονες προσπάθησαν στὴν ὥριμη ἡλικία τους, καὶ κυρίως πρὸς τὰ τέλη τῆς ζωῆς τους, νὰ διατυπώσουν μιὰ Θεωρία τοῦ Παντός. Ὁ Einstein ἀσχολήθηκε τὰ τελευταῖα 20 χρόνια τῆς ζωῆς του μὲ τὴν ἑνοποίηση τοῦ ἠλεκτρομαγνητισμοῦ μὲ τὴ βαρύτητα. Στὸ τέλος διατύπωσε μιὰ σχετικὴ θεωρία, 1 ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἔγινε δεκτὴ ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴ κοινότητα. Ἐλάχιστοι ἐπιστήμονες ἀσχολήθηκαν μὲ τὴ θεωρία αὐτή, χωρὶς ἀποτέλεσμα. Σήμερα ἡ θεωρία αὐτὴ ἔχει ἐντελῶς ἐγκαταλειφθεῖ. Πράγματι, ἡ πρώτη σημαντικὴ ἑνοποίηση ἦταν ἡ σύνδεση τοῦ ἠλεκτρομαγνητισμοῦ ὄχι μὲ τὴ βαρύτητα, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀσθενῆ πυρηνικὴ δύναμη. Ἕνας ἄλλος μεγάλος ἀστροφυσικός, ὁ Eddington, δημοσίευσε στὰ τέλη τῆς ζωῆς του τὴ Θεμελιώδη Θεωρία του (Fundamental Theory), 2 μιὰ θεωρία ποὺ προσπαθοῦσε νὰ ἑνοποιήσει τὴ μικροφυσικὴ μὲ τὴν κοσμολογία. Ὁ Eddington θεωροῦσε ὅτι ἡ θεωρία του αὐτὴ θὰ ἀποτελοῦσε τὴ βάση τῆς φυσικῆς τὰ ἑπόμενα ἔτη. Ὅμως ἡ προσδοκία του δὲν ἐπαληθεύθηκε. Ἡ ἐπιστημονικὴ ἔρευνα (θεωρητικὴ καὶ πειραματική) ἀκολούθησε ἄλλες κατευθύνσεις, καὶ σπανίως σήμερα γίνεται ἀναφορὰ στὴ Θεμελιώδη Θεωρία τοῦ Eddington. Ἕνας σύγχρονος θεωρητικὸς φυσικὸς ποὺ προσπάθησε νὰ διατυπώσει μιὰ Θεωρία τοῦ Παντὸς εἶναι ὁ Stephen Hawking. Ὁ Hawking διατύπωσε τὸ 1979 μιὰ θεωρία, ποὺ τὴν ὀνόμασε «Ν=8 ὑπερβαρύτητα», 3 ἡ ὁποία ὑπέθετε ὅτι θὰ ἐξηγοῦσε τὰ φαινόμενα τῆς φυσικῆς τῶν ὑψηλῶν ἐνεργειῶν. Θεωροῦσε ὅτι ἡ θεωρία αὐτὴ θὰ ἔφερνε οὐσιαστικὰ τό «τέλος τῆς φυσικῆς», δηλαδὴ κατόπιν αὐτῆς οἱ φυσικοὶ δὲν θὰ εἶχαν ν ἀσχο- 1 A. Einstein, Οn the Generalized Theory of Gravitation, Scientific American CLXXXII (4), 13, Fundamental Theory, A.S. Eddington, Cambridge Univ. Press, London S. Hawking, Is the End in Sight for Theoretical Physics? An Inaugural Lecture, Cambridge Univ. Press, London

11 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 ληθοῦν παρὰ μὲ λεπτομέρειες. Ἐν τούτοις, ἡ θεωρία αὐτὴ ἀπορρίφθηκε πολὺ σύντομα μετὰ τὴ γένεσή της. Ἄλλες θεωρίες, ὅπως ἡ θεωρία τῶν ὑπερχορδῶν, εἶχαν πολὺ μεγαλύτερη ἀπήχηση στὴν ἐπιστημονικὴ κοινότητα. Ὁ Hawking, πάντως, ἀρχικὰ δὲν εἶχε συμπάθειες γιὰ τὴ θεωρία τῶν ὑπερχορδῶν. Ἀμφέβαλλε ἀκόμη ἂν ἡ θεωρία αὐτὴ εἶναι μιὰ γνήσια ἐπιστημονικὴ θεωρία. 4 Τελευταῖα ὅμως ὁ Hawking ἄλλαξε πορεία καὶ ἔγινε ἕνας θερμὸς ὀπαδὸς τῆς θεωρίας τῶν ὑπερχορδῶν. Στὸ τελευταῖο βιβλίο του, The Grand Design, 5 ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ θεωρία αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ποὺ μπορεῖ νὰ ἐξηγήσει ὅλα τὰ φαινόμενα τοῦ Σύμπαντος. Ἀκριβέστερα, ἡ θεωρία τῶν ὑπερχορδῶν ἐκφράζεται μὲ 5 διαφορετικὲς μορφές, οἱ ὁποῖες ἔχουν κάποιες σχέσεις μεταξύ τους. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον γνωστοὺς φυσικοὺς τῆς θεωρίας τῶν ὑπερχορδῶν, ὁ E. Witten, διατύπωσε τὴν ἄποψη ὅτι οἱ 5 αὐτὲς μορφὲς εἶναι ἐκδηλώσεις μιᾶς μυστηριώδους «Θεωρίας Μ», ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀκόμη ἀνακαλυφθεῖ. Ὁ Hawking ὅμως λέει ὅτι ἡ Θεωρία Μ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ σύνολο τῶν 5 μορφῶν τῆς θεωρίας τῶν ὑπερχορδῶν. Καὶ προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερο, λέγοντας ὅτι ὑπάρχουν τοὐλάχιστον διαφορετικὲς θεωρίες, ποὺ ἀντιστοιχοῦν σὲ ὅλα τὰ δυνατὰ Σύμπαντα. (Σήμερα ὁμιλοῦν γιὰ τοὐλάχιστον δυνατὰ Σύμπαντα). Σύμφωνα μὲ τὸν S. Hawking, δὲν ὑπάρχει μία μόνον πραγματικότης στὸ Σύμπαν, ἀλλὰ κάθε ἄνθρωπος ἔχει τὴ δική του πραγματικότητα. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἄποψη εἶναι ἡ πλέον ἀκραία μορφὴ τοῦ φιλοσοφικοῦ σολιψισμοῦ. Ἔτσι, ἐνῷ ὁ S. 4 The Nature of Space and Time, Cambridge Univ. Press 1995, σ S. Hawking and L. Mlodinow, Τhe Grand Design, Bantam Press, London Hawking διακηρύσσει ὅτι «ἡ φιλοσοφία εἶναι πλέον νεκρή», ἐν τούτοις ἀκολουθεῖ μία ἀπὸ τὶς πλέον πρωτόγονες μορφὲς φιλοσοφίας, τὸν σολιψισμό, ποὺ δέχεται ὅτι ἡ πραγματικότητα εἶναι μόνο αὐτὸ ποὺ ἔχει ὁ κάθε ἄνθρωπος στὸ μυαλό του. Πολλοὶ μεγάλοι ἐπιστήμονες προσπάθησαν στὴν ὥριμη ἡλικία τους, καὶ κυρίως πρὸς τὰ τέλη τῆς ζωῆς τους, νὰ διατυπώσουν μιὰ Θεωρία τοῦ Παντός. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ S. Hawking ποὺ προσπάθησε ἀγωνιωδῶς νὰ διατυπώσει μιὰ τελειωτικὴ θεωρία γιὰ τὴ Φύση καὶ τὸ Σύμπαν. Πολλοὶ ἄλλοι ἐπιστήμονες στὸ τέλος τῆς ἐπιστημονικῆς τους σταδιοδρομίας ἐκδίδουν βιβλία ποὺ στοχεύουν σὲ μιὰ τελειωτικὴ Θεωρία τοῦ Παντός. Ἀλλὰ τὶς περισσότερες φορὲς ἡ ἐπιστημονικὴ ἔρευνα διαψεύδει τὶς προβλέψεις τους. Ἀκόμη καὶ μεγαλοφυΐες σὰν τὸν Einstein ὁδηγοῦνται σὲ προβλέψεις ποὺ δὲν ἐπαληθεύονται στὴ συνέχεια ἀπὸ τὴν ἐπιστήμη. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, ὑπάρχουν ἐξ ἴσου μεγάλοι ἐπιστήμονες, ὅπως ὁ Νεύτων, ποὺ εἶναι περισσότερο ταπεινόφρονες καὶ διαπιστώνουν ὅτι ἡ Ἀλήθεια ὑπερβαίνει τὸν ἄνθρωπο, τὸν κάθε ἄνθρωπο. Ὁ Νεύτων, π.χ., ἔλεγε ὅτι αἰσθάνεται σὰν ἕνα παιδάκι ποὺ παίζει στὴν παραλία καὶ βρίσκει μερικὰ ὄμορφα κοχύλια, ἐνῷ μπροστά του ἐκτείνεται ὁ τεράστιος ὠκεανὸς τῆς Ἀλήθειας, ποὺ εἶναι ἀνεξερεύνητος. Ἡ στάση αὐτὴ δὲν εἶναι εὔκολη. Δύσκολα παραδέχεται κανείς, ἰδίως ὅταν ἔχει ἐξαιρετικὰ προσόντα, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς 121

12 τὸ κέντρο τοῦ Σύμπαντος. Ἀλλὰ ἂν κατορθώσει νὰ τοποθετήσει τὸν ἑαυτό του στὸ ἐπίπεδο τοῦ πεπερασμένου ἀνθρώπου μπροστὰ στὸ ἄπειρο ποὺ τὸν περιβάλλει, μπορεῖ νὰ βρεῖ γαλήνη, χωρὶς ν ἀπαιτεῖται νὰ ἀποδείξει τὴν πανσοφία του. 5. Τὰ ὅρια τῆς γνώσεως Τὸ ἐρώτημα πάντως παραμένει ἄν, ἔστω θεωρητικά, μπορεῖ νὰ ἐλπίζει κανεὶς ὅτι θὰ κατορθώσει νὰ ἀναπτύξει μιὰ Θεωρία τοῦ Παντός, ἡ ὁποία θὰ ἐξηγεῖ ὅλα τὰ φαινόμενα τοῦ Σύμπαντος. Στὸ θέμα αὐτὸ βασικὴ θέση ἔχει τὸ περίφημο θεώρημα Ὑπάρχουν μόνο ἐλπίδες ὅτι οἱ μελλοντικὲς παρατηρήσεις στὸν μικρόκοσμο καὶ στοὺς μακρινοὺς γαλαξίες θὰ μᾶς δώσουν στοιχεῖα γιὰ μιὰ καλύτερη κατανόηση τῆς Φύσεως. Ἀλλὰ συγχρόνως κατανοοῦμε τὰ ὅρια τῶν δυνατοτήτων τοῦ ἀνθρώπου. Τὰ ὅρια αὐτὰ ὀφείλονται στὴ φύση τῆς Φύσεως (π.χ. στὴν ἀρχὴ ἀβεβαιότητας ἢ ἀπροσδιοριστίας τοῦ Heisenberg), ἀλλὰ καὶ στὴν ἴδια τὴ δομὴ τῆς λογικῆς τοῦ ἀνθρώπου (θεωρήματα Gödel καὶ Turing). τοῦ Gödel. Τὸ θεώρημα τοῦ Gödel ἀποδεικνύει ὅτι κανένα σύστημα ἀξιωμάτων, καὶ κατ ἐπέκταση κανένα σύστημα ποὺ περιέχει γνώσεις καὶ ὑποθέσεις στὰ μαθηματικὰ ἢ στὴ φυσική, δὲν εἶναι πλῆρες. Ὑπάρχουν ἀλήθειες ποὺ δὲν ἀνήκουν στὶς προτάσεις ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὰ μαθηματικὰ ἀξιώματα ἢ τοὺς φυσικοὺς νόμους. Καὶ τὸ πιὸ καταπληκτικὸ συμπέρασμα τοῦ Gödel εἶναι ὅτι, ὁσονδήποτε βέβαιοι καὶ ἂν εἴμαστε γιὰ τὰ ἀποτελέσματά μας, δὲν ὑπάρχει ἀπόδειξη ὅτι δὲν θὰ συναντήσουμε ποτὲ ἀντιφάσεις μεταξὺ τῶν ἀποτελεσμάτων μας. Ἐπὶ χιλιάδες χρόνια τώρα τὰ μαθηματικά (τὰ σωστὰ μαθηματικά, διορθωμένα ἀπὸ οἱαδήποτε λάθη) δὲν συνάντησαν ἀντιφάσεις. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ποτὲ δὲν θὰ παρουσιαστοῦν ἀντιφάσεις στὸ μέλλον. Ὅλα ὅσα γνωρίζουμε καὶ θὰ γνωρίζουμε εἶναι προσεγγίσεις. Προσεγγίσεις στὰ μαθηματικά μας θεωρήματα, προσεγγίσεις στὴ φυσικὴ πραγματικότητα, προσεγγίσεις σὲ ὅλα τὰ συμπεράσματά μας, ποὺ θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχουν, καὶ ὅταν ἡ γνώση μας ἐπεκταθεῖ ἀπεριόριστα. Τὸ θεώρημα τοῦ Gödel θεωρεῖται ἡ μεγαλύτερη ἀνακάλυψη στὸν χῶρο τῆς λογικῆς (συμπεριλαμβανομένων τῶν μαθηματικῶν) ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀριστοτέλη. Ὁ Ἀριστοτέλης βεβαίως ἔθεσε τὶς βάσεις τῆς λογικῆς καὶ τῆς ὅλης ἐπιστήμης. Ἀλλὰ ὁ Gödel ὑπέδειξε ὅτι ὑπάρχουν ὅρια στὴ λογική, στὰ μαθηματικὰ καὶ σ ὅλη τὴν ἐπιστήμη. Ἕνα ἀνάλογο θεώρημα διατύπωσε ὁ Turing σχετικὰ μὲ τοὺς ἠλεκτρονικοὺς ὑπολογιστές. Ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἕνας ἀλγόριθμος ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς λέει ἐκ τῶν προτέρων ἂν κάθε δοθὲν πρόγραμμα τοῦ ὑπολογιστῆ θὰ ἔχει λύση ἢ ὄχι. Ἄρα οἱ δυνατότητες τῶν ὑπολογιστῶν εἶναι ἐκ τῶν προτέρων περιορισμένες. Ἕνας ἐπὶ πλέον βασικὸς περιορισμὸς ποὺ δὲν ἐπιτρέπει τὴ διατύπωση μιᾶς ἀπόλυτης Θεωρίας τοῦ Παντὸς εἶναι ἡ ἀνθρώπινη συνείδηση. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει τὴ δυνατότητα ὄχι μόνο νὰ ἀντιληφθεῖ τὸν 122

13 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 κόσμο μὲ τὶς αἰσθήσεις του, ἀλλὰ καὶ νὰ συλλογισθεῖ καὶ νὰ βγάλει τὶς συνέπειες τῶν συλλογισμῶν του. Οἱ δράσεις του δὲν εἶναι μόνον ἐνστικτώδεις, ἀλλὰ διέπονται καὶ ἀπὸ τὴ λογικὴ καὶ τὶς ἠθικές του ἀξίες. Ἂν ὑπῆρχε ἀπόλυτος ντετερμινισμός, ὅπως δεχόταν ὁ Laplace, τότε κάθε σκέψη τοῦ ἀνθρώπου καὶ κάθε πράξη του θὰ ἦταν προκαθορισμένες. Δὲν θὰ μποροῦσε νὰ κάνει κἄτι διαφορετικὸ ἀπ αὐτὸ ποὺ ἔκανε, οὔτε κἂν νὰ σκεφθεῖ διαφορετικά. Ἕνα παράδειγμα χαρακτηριστικὸ ἔχει δώσει ὁ Eddington. Ἂν ἕνας μαθητὴς πεῖ, 7 φορὲς 8 ἴσον 56, ἡ λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου του παράγει κἄτι, ἔστω ἕνα σάκχαρο, καὶ ἂν πεῖ, 7 φορὲς 8 ἴσον 65, παράγει ἁλάτι. Ἀλλὰ ἂν ἡ λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου εἶναι ἀπολύτως καθορισμένη, τότε καὶ τὸ ἂν θὰ παραχθεῖ σάκχαρο ἢ ἁλάτι ἐξαρτᾶται ἀπὸ διάφορους φυσικοὺς παράγοντες. Ἑπομένως, ἡ ἀλήθεια (7 Χ 8 = 56) καὶ τὸ ψέμα (7 Χ 8 = 65 ἢ ὁτιδήποτε ἄλλο) εἶναι ἐξ ἴσου φυσικὰ φαινόμενα. Ἂν ὅλα εἶναι καθορισμένα, τότε καὶ αὐτὰ ποὺ γράφω αὐτὴ τὴ στιγμὴ δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ εἶναι διαφορετικά. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ ποὺ λέει ἕνας ὑποστηρικτὴς τοῦ ἀπόλυτου ντετερμινισμοῦ δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ εἶναι διαφορετικά, καὶ τὸ ἂν θὰ πιστέψει κάποιος τὴν α καὶ τὴ β ἐκδοχὴ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι διαφορετικό. Ἔτσι ὅμως ἡ ὅλη ἀναζήτηση τῆς ἐπιστήμης δὲν ἔχει νόημα, ἀφοῦ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ κάνουμε καὶ θὰ ποῦμε αὐτὸ ποὺ εἶναι καθορισμένο ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τοῦ Σύμπαντος. Κατὰ συνέπεια, ὁ ἀπόλυτος ντετερμινισμὸς τοῦ Laplace ἀναιρεῖ τὸν ἴδιο του τὸν συλλογισμό, δεδομένου ὅτι ἡ ἀνθρώπινη διάνοια δὲν δρᾷ σὰν παρατηρητὴς ἔξω ἀπὸ τὸ Σύμπαν, ἀλλὰ ὑπόκειται καὶ αὐτὴ στοὺς νόμους τοῦ Σύμπαντος. Στὴν πραγματικότητα ὅμως ὅλοι παραδέχονται, ὑποδυνείδητα ἴσως, ὅτι ὑπάρχει δυνατότης νὰ διακρίνουμε τὴν ἀλήθεια ἀπὸ τὸ ψέμα, ἄρα ὁ ἄνθρωπος εἶναι κἄτι περισσότερο ἀπὸ μιὰ μηχανὴ ποὺ ἁπλῶς ἐκτελεῖ τὶς ἐντολὲς ποὺ τῆς ἔχουν δώσει διάφοροι παράγοντες ἔξω ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο. 6. Συμπέρασμα Ὁ ἄνθρωπος ἀνέκαθεν προσπάθησε νὰ κατανοήσει τὸ Σύμπαν γύρω του, διατυπώνοντας ὅλο καὶ γενικώτερες θεωρίες. Ὅμως τὰ τελευταῖα ἔτη ἔγιναν πολλὲς συνειδητὲς προσπάθειες ἀπὸ ἐξέχοντες ἐπιστήμονες νὰ διατυπωθεῖ μιά «Θεωρία τοῦ Παντός». Οἱ προσπάθειες αὐτὲς συνεχίζονται καὶ σήμερα, ἀλλὰ ὅλες οἱ μέχρι σήμερα ἀπόπειρες νὰ βρεθεῖ μιὰ τελειωτικὴ Θεωρία τοῦ Παντὸς δὲν ἐπέτυχαν τὸν σκοπό τους. Ὑπάρχουν μόνο ἐλπίδες ὅτι οἱ μελλοντικὲς παρατηρήσεις στὸν μικρόκοσμο καὶ στοὺς μακρινοὺς γαλαξίες θὰ μᾶς δώσουν στοιχεῖα γιὰ μιὰ καλύτερη κατανόηση τῆς Φύσεως. Ἀλλὰ συγχρόνως κατανοοῦμε τὰ ὅρια τῶν δυνατοτήτων τοῦ ἀνθρώπου. Τὰ ὅρια αὐτὰ ὀφείλονται στὴ φύση τῆς Φύσεως (π.χ. στὴν ἀρχὴ ἀβεβαιότητας ἢ ἀπροσδιοριστίας τοῦ Heisenberg), ἀλλὰ καὶ στὴν ἴδια τὴ δομὴ τῆς λογικῆς τοῦ ἀνθρώπου (θεωρήματα Gödel καὶ Turing). Εἶναι ἐνδεχόμενο ἐπίσης ὅτι ἡ ἔρευνά μας σὲ ὅλο καὶ μικρότερες κλίμακες ἀφ ἑνὸς καὶ στὶς ἐσχατιὲς τοῦ Σύμπαντος ἀφ ἑτέρου μπορεῖ νὰ μᾶς παρουσιάσει ἀπροσδόκητες ἐκπλήξεις. Πάντως ἡ προσπάθειά μας νὰ προσεγγίσουμε τὴν κατανόηση τῆς Φύσεως συνεχίζεται καὶ θὰ συνεχίζεται, ἔστω καὶ ἂν διαπιστώνουμε ὅτι ἕνας ὠκεανὸς Ἀλήθειας (σύμφωνα μὲ τὴν παρατήρηση τοῦ Νεύτωνος) παραμένει πάντα πέρα ἀπὸ τὰ ὅριά μας. Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Ἀκαδημαϊκός 123

14 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΒΛΑΧΟΙ Μὲ τὴ σημασία καὶ ἐτυμολογία τῆς λέξεως Βλάχος ἀσχολήθηκαν πάμπολλοι. Συνήθως μνημονεύονται μόνον τρεῖς: α) Ὁ Ἑλβετὸς Walther von Wartburg, τὸν ὁποῖο ἐπικαλεῖται καὶ ὁ Ἰταλὸς Giulano Bonfante, 1 β) ὁ ἀκαδημαϊκὸς Ἀντώνιος Δ. Κεραμόπουλος 2 καὶ γ) ὁ ἐτυμολόγος καθηγητὴς Μ.Ε. Ἰωάννης Μωραλίδης. 3 Οἱ δύο πρῶτοι ἀνάγουν τὴ λέξη Βλάχος στὸ ἐθνώνυμο μιᾶς γαλατικῆς φυλῆς, γνωστῆς ἀπὸ τὸν Καίσαρα 4 μὲ τὸ ὄνομα Volcae καὶ ἀπὸ τὸν Στράβωνα 5 μὲ τὴ μορφὴ Οὐόλκαι. Ὁ Κεραμόπουλος ἔχει προβάλει προγενέστερη ἐτυμολογία τοῦ Σπ. Παπαγεωργίου, 6 ὁ ὁποῖος τὴν ἀπαρχὴ ὁρίζει στὴν αἰγυπτιακὴ λέξη fellah-φελλάχος, ὁ δὲ Μωραλίδης στὴν ἀμάρτυρη ἑλληνικὴ λέξη Φύλαγος. Ὡστόσο, ἡ πατρότητα τῆς πρώτης ἐτυμολογίας, παραδεκτῆς ἀπὸ τὴν πλειονότητα τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων, τῶν ρωμανιστῶν, ἀνήκει στὸν Γερμανὸ Hans Löwenklau I. Leunclavius, 7 γνωστὴ καὶ ἀπὸ τὸν σύγχρονό του βαλκανολόγο Jernej Kopitar, 8 φίλο τοῦ Ἀδαμάντιου Κοραῆ. 1 Revue des Etudes Roumaines, 7-8 (1961), Ἀντ. Δ. Κεραμόπουλος, Τί εἶναι οἱ Κουτσόβλαχοι, ἐν Ἀθήναις 1939, Ἰ. Γ. Μωραλίδης, «Βλάχος (Τὸ ἔτυμο καὶ ἡ σημασία τοῦ ὀνόματος)», Οἱ Καιροί (Βεροίας), Caes., B.G. 6, 24, 1-3, 7, 64, 7, 4. 5 Strabonis Geographica, tom. II, Roma 1970, Δ1, 12, Sp. Papageorges, Les Koutzovalaques, Athènes 1908, 9. 7 Ioannes Leunclavius Nobilis, Annales Sultanorum Othomanidarum, Francofurdi MDXCVI, editio altera, Antonia Bernard, Jernej Kopitar et les langues balkaniques, Bulletin de liaison No. 12, Centre Κατὰ τὸν Κωνσταντῖνο Μ. Κούμα ( ), φίλο τοῦ Κοραῆ, μέγα διδάσκαλο τοῦ Γένους, πρῶτο Νεοέλληνα ἱστορικό, συνάγεται τόσο ὁ ἐκρωμαϊσμὸς στὸ σύνολο τῶν χωρῶν τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ὅσο καὶ ὁ ἐκλατινισμὸς Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους ἀποκαλεῖ Βλάχους, Ἕλληνες τὸ γένος. Κατὰ τὸν Κωνσταντῖνο Μ. Κούμα ( ), φίλο ἐπίσης τοῦ Κοραῆ, μέγα διδάσκαλο τοῦ Γένους, πρῶτο Νεοέλληνα ἱστορικό, διδάκτορα τοῦ Πανεπιστημίου Βιέννης καὶ ἀντεπιστέλλον μέλος τῶν Ἀκαδημιῶν Βερολίνου καὶ Μονάχου, συνάγεται τόσο ὁ ἐκρωμαϊσμὸς στὸ σύνολο τῶν χωρῶν τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ὅσο καὶ ὁ ἐκλατινισμὸς Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους ἀποκαλεῖ Βλάχους, Ἕλληνες τὸ γένος. Προσθέτει δὲ καὶ τὰ ἑξῆς: «Συμπεριφέρονται ἀδελφικῶς μὲ τοὺς Γραικοὺς ὡς Γραικοὶ καὶ δὲν δείχνουν οὔτ ἐκεῖνοι οὔτε οὗτοι καμμίαν ἐθνικὴν διαφορὰν πρὸς ἀλλήλους, καθὼς τῷ ὄντι εἶναι ἀμφότεροι οἱ λαοὶ μιᾶς πατρίδος τέκνα, καὶ τῶν αὐτῶν προγόνων ἀπόγονοι». 9 Μαρτυρία d Etudes Balkaniques, INALCO, Paris 1994, 28. Βλ. καὶ M.D. Peyfuss, Aromunen um Kopitar, Österreichische Osthefte 36 (1994), Κ. Μ. Κούμας, Ἱστορίαι τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων, 12 (Βιέννη 1932), Αἰῶνες ἄλλως τε ἐνωρίτερα τοῦ Κούμα, Ἕλληνες εἶναι οἱ Βλάχοι καὶ κατὰ τὸν Μαρτίνο Κρούσιο, Τουρκογραικία,

15 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 ἑλληνικότητας χρηστῶν λατινικῆς γλώσσας προηγεῖται αἰῶνες πολλούς. Φιλοτεχνώντας δημογραφικὴ καὶ γλωσσικὴ ἀπεικόνιση τῆς σύνολης χερσονήσου τοῦ Αἴμου, τῶν Βαλκανίων, ποὺ ἦταν ἰδιαίτερη διοικητικὴ περιφέρεια τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ, μὲ τὸ ὄνομα Εὐρώπη, ὁ διοικητής τε καὶ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Κωνσταντινουπόλεως 10 Ἰωάννης Λυδός, σὲ σύγγραμμά του ἐπιγραφόμενο Περὶ τῶν ἀρχῶν τῆς Ρωμαίων πολιτείας (261, 68), δίνει πληροφορία κατὰ τὴν ὁποία τότε, 6 ο αἰ. μ.χ., οἱ Ἕλληνες ὑπερεῖχαν δημογραφικὰ τῶν ἄλλων λαῶν, ἀλλὰ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ρωμαιοκρατίας γιὰ πρακτικοὺς λόγους εἶχαν γίνει χρῆστες τῆς λατινικῆς γλώσσας, δηλαδὴ λατινόφωνοι Βλάχοι! Ἰδοὺ καὶ τὸ πρωτότυπο: «Νόμος ἀρχαῖος ἦν πάντα μὲν τὰ ὁπωσοῦν πραττόμενα παρὰ τοῖς ἐπάρχοις, τάχα δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις τῶν ἀρχῶν, τοῖς Ἰταλῶν ἐπιφωνεῖσθαι ῥήμασιν... τὰ δὲ περὶ τὴν Εὐρώπην πραττόμενα πάντα τὴν ἀρχαιότητα διεφύλαξεν ἐξ ἀνάγκης, διὰ τὸ τοὺς αὐτῆς οἰκήτορας, καίπερ Ἕλληνας ἐκ τοῦ πλείονος ὄντας, τῇ τῶν Ἰταλῶν φθέγγεσθαι φωνῇ καὶ μάλιστα τοὺς δημοσιεύοντας». Ἐν τούτοις, χρήση τῆς πολύτιμης αὐτῆς πηγῆς δὲν γίνεται ἀπὸ ὅσους ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ἔρευνα τῆς λατινοφωνίας Ἑλλήνων, ἀκόμη καὶ τοῦ στενοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου τῶν χρόνων μας. Ἤδη τὸ 1892 ὁ Γάλλος Léon Lafoscade δημοσιεύει ἐνδιαφέρουσες διαπιστώσεις. Ἀνεπιφύλακτα ἀναφέρει ὅτι στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὸν 2 ο αἰῶνα π.χ. ἕως τὸν 4 ο μ.χ., πέρα γενικῶν ἐπιδράσεων, βρίσκει κανεὶς καὶ πραγματικὲς προόδους τῆς λατινικῆς γλώσσας, γεγονότα μερικὰ καὶ τοπικά, 10 M. Dubuisson, Ya-t-il une politique linquistique romaine?, Ktema 7 (1982), 195 σημ. 41. Βλ. καὶ E. Flintoff, Varroin in the Works of John of Lydia, Atti Congresso Internazionale Studi Varroniani, Rieti 1976, ἀλλὰ ἁπτὰ καὶ ἀποδεδειγμένα. 11 Μετέπειτα, μὲ σειρὰ δημοσιευμάτων ἐγκρίτων ἐπιστημόνων, ἀκαδημαϊκῶν καὶ καθηγητῶν πανεπιστημίων, π.χ. Philippide, 12 Skok, 13 Densusianu, 14 Brătianu, 15 Lozovan, 16 Marrou 17 κ.ἄ., προτείνονται διευρύνσεις τῆς λατινικῆς ζώνης βορειότερα σ ὅλο τὸ μῆκος τῆς ἑλληνικῆς χερσονήσου, χωρὶς νὰ ἐξαιρεῖται καὶ ἡ Πελοπόννησος, ὅπου βέβαια ἡ ἐπείσακτη γλῶσσα δὲν ἀντέχει. 18 Ἀκριβέστερα, γένεση Βλάχων στὴν Πίνδο καὶ στὶς λοιπὲς ἑστίες τους τῆς χερσονήσου ἀπὸ τοὺς χρόνους τῆς ρωμαϊκῆς κατακτήσεως, δηλαδὴ ἐντοπιότητα, δέχθηκαν καὶ οἱ διασημότεροι Ρουμάνοι ἐπιστήμονες Xenopol, 19 Pârvan, 20 Vulpe, 21 Puscariu, L. Lafoscade, «Influence du latin sur le grec, ἐν J. Psichari, Etudes de Philologie néo-grecque, Paris 1892, Al. Philippide, Originea románilor, I. Iasi 1925, P. Skok, Byzance comme centre d irradiation pour les mots latins des langues balkaniques, Byzantion, 6 (1931), O. Densusianu, Histoire de la langue roumaine. I. Les origines, Paris 1901, G. I. Brătianu, Une énigme et un miracle historique: Le peuple roumain, Bucarest 1942, E. Lozovan, Romains et barbares sur le Moyen Danube, ἐν F. Altheim, Geschichte der Hunnen, II, Berlin 1960, H. I. Marrou, Histoire de l éducation dans l antiquité, Paris 1965, 347, καὶ ἑλλ. μτφρ. 358, ὅπου καὶ χάρτης. 18 A. Lazarou, Peut-on parler d une survivance romaine en Péloponnèse?, Ἀνάτυπο ἀπὸ τὰ Πρακτικὰ τοῦ Α Διεθνοῦς Συνεδρίου Πελοποννησιακῶν Σπουδῶν, 3, 1976, A.D. Xenopol, Istoria Românilor din Dacia Traină, II, Bucuresti 1914, V. Pârvan, Sulle origini della civiltà romena, Roma 1922, R. Vulpe, Gli Illiri dell Italia imperiale romana, Ephemeris Dacoromana, 3 (1925), S. Puscariu, Ancienneté des établissement macédo-roumains, Balcania, 1 (1938), 22-24, καὶ Limba română, I, Bucuresti 1940,

16 Procopovici, 23 Maniu, 24 μάλιστα καὶ ὁ θεωρητικὸς τῆς διεκδικήσεως τῶν βαλκανίων Βλάχων ἀπὸ τὴ Ρουμανία καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου καὶ τακτικὸ μέλος τῆς Ρουμανικῆς Ἀκαδημίας Th. Capidan στὸ κύκνειο ἆσμα του, σύγγραμμα τοῦ ὁποίου μόνον ὁ τίτλος θυμίζει τὴν ἐπὶ μισὸ αἰῶνα ἐπιστημονικοφανῆ προπαγάνδα του, Οἱ Μακεδορουμάνοι. 25 Ἐφεξῆς ἐπισημαίνει στὸ ἰδίωμα, 26 ὅπως ὁ ἴδιος τὸ χαρακτηρίζει, τῶν Βλάχων τὴν ὕπαρξη ἀρχαίων ἑλληνικῶν δομικῶν στοιχείων, π.χ. τοῦ ἁπλοῦ καὶ τετελεσμένου μέλλοντος καὶ τῶν δυνητικῶν ἐγκλίσεων τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσας, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὸν καθηγητὴ τοῦ Πανεπιστημίου Σόφιας καὶ ἀκαδημαϊκὸ Vl. Georgiev, 27 δὲν δανείζονται, ὁπότε οἱ χρῆστες εἶναι ἑλληνικῆς καταγωγῆς. Ἐξ ἄλλου, τὴν αὐτοχθονία τῶν Βλάχων τῆς Ἑλλάδος εἶχε καταστήσει γνωστὴ ὁ Ἀρμένιος διοικητὴς τοῦ Θέματος Ἑλλάδος (Θεσσαλίας) Κεκαυμένος, τοῦ ὁποίου τὸ Χρονικὸ πολλοὶ ἐπικαλέσθηκαν, γιὰ νὰ ὑποστηρίξουν δῆθεν κάθοδο τῶν Βλάχων ἀπὸ Δακία. Ἀλλά, χάρη στὸν καθηγητὴ τοῦ Πανεπιστημίου Σορβόννης Paul Lemerle, 28 ἀποδείχθηκε ὅτι ὁ Κεκαυμένος βεβαιώνει τὴν αὐτοχθονία τῶν Βλάχων, τοὺς ὁποίους διακρίνει σὲ ἀστούς, γαιοκτήμονες, κτηνοτρόφους. Μετέπειτα Βυζαντινοὶ χρονογράφοι, οἱ Ἰωάννης Σκυλίτσης Γεώργιος Κεδρηνὸς A. Procopovici, La romanité balkanique, Balcania, 1 (1938), Cahiers Sextil Puscariu, 1 (1952), Th. Capidan, Les Macédoroumains, Bucarest 1943, 159. Βλ. ἐπίσης Langue et Littérature, 2 (1943), 243 κ.ἑ., αὐτόθι, 3 (1946), 5 κ.ἑ. καὶ Limba si Cultura, Bucuresti 1944, Balcania 1 (1938), Studia Albanica, 1 (1969), P. Lemerle, Prolégomènes à une édition critique et commentée des Conceils et Récits de Kékauménos, Bruxelles 1960, Πβ. Κεδρ. 2, 435. Βλ. καὶ M. Gyóni, Skylitzès τὸ 976 μνημονεύουν τοὺς Βλάχους ἐπὶ τῆς Ἐγνατίας ὁδοῦ, στὴν ὁποία ὁ καθηγητὴς τοῦ Πενπιστημίου Nancy Fréderic Traillez 30 ὁρίζει τὴν παρουσία τους ἀπὸ τὰ χρόνια τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Ἀποστόλου Παύλου στὴ Μακεδονία! Ὁ Γεώργιος Παχυμέρης ( ) δέχεται τὴν ἑλληνικότητα καὶ τὴν ἐντοπιότητα τῶν Βλάχων Θεσσαλίας, γράφοντας: «... τοὺς γὰρ τὸ παλαιὸν Ἕλληνας, οὓς Ἀχιλλεὺς ἦγε, Μεγαλοβλαχίτας καλῶν ἐπεφέρετο». 31 Εἰδικὰ ὁ Νικήτας Χωνιάτης στὰ Περὶ Ἰσαακίου Ἀγγέλου ἱστορούμενα (Ι, 237) ἀποσαφηνίζει τὸν ὅρο Βλάχοι ὡς δηλωτικὸ τῆς γλωσσικῆς ἰδιαιτερότητας, ἐξηγώντας «πάντας τοὺς ὁπωσδήποτε... λαλοῦντας μίαν τῶν Ρωμανικῶν διαλέκτων καλοῦσι Βλάχους». Ἡ δὲ Ἄννα Κομνηνὴ 32 μᾶς πληροφορεῖ γιὰ πρόσθετη σημασία τοῦ ὅρου Βλάχος, ἤτοι βοσκός. Κατὰ τὸν καθηγητὴ τοῦ Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου καὶ Bochum Γερμανίας, γενικὸ γραμματέα τοῦ Ἰνστιτούτου Ρουμανικῶν Σπουδῶν στὸ Παρίσι «Κάρολος ὁ Α» Cicerone Poghirc, ἀρκοῦν τὰ λατινογενῆ et les Valaques, Revue d Histoire Comparée, 25 (1947), Fr. Taillez, Rusaliile, les Rosalies et la rose, Cahiers Sextil Puscariu, 1 (1952), Ι, 30, 2. Βλ. Σπ. Λάμπρος, «Ἡ ὑπὸ τῶν Φράγκων κατάκτησις τῆς Ἑλλάδος», Νέος Ἑλληνομνήμων, 20 (1925), Leib. III, 135 καὶ II, Βλ. καὶ M. Gyòni Le nom de Βλάχοι dans l Alexiade d Anne Comnène, Byzantinische Zeitschrift, 44 (1951), Γιὰ τὸν χρόνο προσκτήσεως τῆς νέας σημασίας βλ. Revue Roumaine d Histoire, 4 (1965), 996, ὅπου ὁ V. Bulgaru ὁρίζει μὲ πιθανότητα τοὺς 7 ο -9 ο αἰῶνες, καὶ C. Poghirc, Romanisation linguistique et culturelle dans les Balkans, Les Aroumains, INALCO 1989, 21, 35, ὅπου ὑποστηρίζει ὅτι εἶναι ταὐτόχρονη μὲ τὴ γένεση Βλάχων, φρουρῶν συνόρων ἢ ὁδικῶν διαβάσεων, στοὺς ὁποίους παραχωρεῖται καὶ ἐδαφικὴ ἔκταση γιὰ γεωργικοκτηνοτροφικὴ ἐκμετάλλευση. Παρόμοια ἄποψη εἶχε διατυπώσει καὶ ὁ Κεραμόπουλος, ἔ.ἀ.,

17 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 Ἡ μὴ ἑλληνικότητα τῶν Βλάχων ἐπινοήθηκε ἀπὸ τὴν ἁψβουργικὴ αὐτοκρατορία τῆς Βιέννης τὸ 1848 μὲ δεδομένη χρονικὴ διάρκεια, «ἐπὶ τοῦ παρόντος», ὅπως ἔχει βεβαιώσει ὁ M. Kogălniceanu. Ὅμως διαιωνίζεται. Διότι κατὰ τὴ Συνδιάσκεψη τοῦ Βουκουρεστίου ἡ Ἑλλάδα παρουσιάσθηκε ἀπροετοίμαστη ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀνυποψίαστη. τοπωνύμια τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου ὡς ἀπόδειξη ὅτι οἱ Βλάχοι εἶναι παρόντες στὴ σημερινὴ περιοχή τους κατὰ τρόπο μόνιμο καὶ ἀδιάκοπο ἀπὸ τὴν Ἀρχαιότητα ἕως τὶς ἡμέρες μας. 33 Προγενέστερα ὁ Poghirc εἶχε ἐκπονήσει διδακτορικὴ διατριβὴ στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Λένινγκραντ καὶ ἐπαλήθευσε τὴν ἑλληνικότητα τῆς ἀρχαίας μακεδονικῆς διαλέκτου, 34 πείθοντας καὶ τὸν Georgiev, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε συσχέτιζε τὴ γλῶσσα τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων μὲ τὴν ἰλλυρική, 35 ἐνῷ ἔχει διακηρύξει ὅτι «στὴν Ἤπειρο τὰ τοπωνύμια εἶναι ἀρχαιότατα καὶ μόνον ἑλληνικά». 36 Μία ἄλλως τε δεκαετία ἐνωρίτερα, ὁ P. Cabanes θεωρεῖ τὴν ἀνθρωπωνυμία τῶν Ἠπειρωτῶν ἀναμφισβήτητα ἑλληνική, ὅπως καὶ τὴν 33 Πβ. C. Poghirc, Romanisation linguistique..., 36: Les faits cités plus haut suffisent à notre avis à démontrer la présence d Aroumains (Βλάχων Ἑλλάδος) dans leur région actuelle de manière constante et ininterrompue depuis l Antiquité jusqu à nos jours. 34 Βλ. Μακεδονικὴ Ζωή, 45 (1970), 15, μὲ τίτλο: «Ἡ ἑλληνικότης τῆς γλώσσας τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων. Ἐπιστημονικὴ μαρτυρία διαπρεποῦς Ρουμάνου καθηγητοῦ». Επίσης βλ. ἐφημ. Ἀθηνῶν Ἑστία, , μὲ τίτλο: «Ἑλληνικὴ διάλεκτος ἡ ἀρχαία μακεδονική. Ἀδιάσειστοι ἀποδείξεις». 35 Βλ. Ν.Π. Ἀνδριώτη, Οἱ Προέλληνες, Θεσσαλονίκη 1957, 17 κ.ἑ. 36 Πβ. Actes du premier Symposium International de Thracologie (Rome novembre 1977), Milano 1978, 157: dans l Epire les toponymes sont très anciens et uniquement d origine gecque. ἠπειρωτικὴ διάλεκτό τους. 37 Πάντως, ἁπλούστερα καὶ ἀσφαλέστερα ἡ ἑλληνικὴ καταγωγὴ τῶν Βλάχων τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου καὶ τῆς ἀποδημίας τους συνάγεται πρωτίστως μὲ βάση τὰ ρωμαϊκὰ θέσμια, τὰ ὁποῖα ἀπαρέγκλιτα ἐφαρμόσθηκαν μετὰ τὴν ἧττα τοῦ βασιλιᾶ τῶν Μακεδόνων Περσέα στὸ συνέδριο τῆς Ἀμφιπόλεως. 38 Ἐκεῖ πρῶτος ἔχει ὁμιλήσει ὁ νικητής, ὁ Λεύκιος Αἰμίλιος Παῦλος, ὁ ὁποῖος, μολονότι ἦταν ἑλληνομαθής, φέρεται δὲ καὶ καταγωγῆς ἑλληνικῆς, 39 χρησιμοποιεῖ τὴ λατινικὴ γλῶσσα, πράξη δηλωτικὴ τῆς ἐπιβολῆς τῆς ρωμαϊκῆς κυριαρχίας. Δεύτερος ὁμιλητὴς ἦταν ὁ ὑπαρχηγὸς τοῦ ρωμαϊκοῦ ἐκστρατευτικοῦ σώματος, ὁ ὕπατος Ὀκτάβιος, ὁ ὁποῖος, μεταφράζοντας στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα τὴν ὁμιλία τοῦ ἀρχηγοῦ, καθιστᾷ φανερὴ τὴν ἑλληνικότητα τῶν ἀκροατῶν, νέων ὑπηκόων τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας. 40 Ἂν 37 P. Cabanes, L Epire et la mort de Pyrrhos à la conquête romaine ( av. J.C.), Paris 1976, Ἀχ. Γ. Λαζάρου, «Τὸ Συνέδριο τῆς Ἀμφιπόλεως (ἄνοιξη τοῦ 167 π.χ.)», Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, Ἐκδοτικὴ Ἀθηνῶν, Ἀθήνα 1974, Πβ. Π. Γκιόκα, «Αἱ δύο ἐπιστολαὶ πρὸς Θεσσαλονικεῖς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου», Χρονικά (Μακεδονικῆς Ἀδελφότητος) 2 (1980), 66: «... ὁ Ρωμαῖος νικητὴς τοῦ Περσέως εἰς τὴν Πύδναν Αἰμίλιος Παῦλος, Ἕλλην τὴν καταγωγήν». 40 Ἀγόρω-Ἐλισάβετ Λαζάρου, Ἡ ἀπονομὴ Ρωμαϊκῆς Πολιτείας στοὺς Ἕλληνες Μακεδονίας-Ἠπείρου κατὰ τὴν προχριστιανικὴ περίοδο, Διδακτορικὴ 127

18 τὸ ἀκροατήριο ἦταν ἄλλης ἐθνικότητας, ὁ ὕπατος θὰ μετέφραζε στὴν ἀντίστοιχη γλῶσσα, π.χ. ἰλλυρική, δαρδανική, δακική... Ἡ μὴ ἑλληνικότητα τῶν Βλάχων ἐπινοήθηκε ἀπὸ τὴν ἁψβουργικὴ αὐτοκρατορία τῆς Βιέννης τὸ 1848 μὲ δεδομένη χρονικὴ διάρκεια, «ἐπὶ τοῦ παρόντος», ὅπως ἔχει βεβαιώσει ὁ M. Kogălniceanu. 41 Ὅμως διαιωνίζεται. Διότι κατὰ τὴ Συνδιάσκεψη τοῦ Βουκουρεστίου ἡ Ἑλλάδα παρουσιάσθηκε ἀπροετοίμαστη ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀνυποψίαστη. Δὲν ἔθεσε τὸ θέμα καὶ πρὸ πάντων ἄφησε ἀναξιοποίητη καὶ τὴν ἄσβηστη φιλοπατρία τοῦ πλέον ἁρμοδίου προσώπου τῶν κρισίμων στιγμῶν Ν. Μισσίου, 42 μὲ βαρύτατες ἐθνικὰ συνέπειες, τὶς ὁποῖες ἔχουν καταγγείλει οἱ τότε πανεπιστημιακοὶ καθηγητὲς Ν. Σαρίπολος, 43 Παῦλος Καρολίδης, 44 πρὸ πάντων δὲ ὁ Διατριβή, Ἀθήνα 2000, καί «Νομικὴ θεώρηση ἀπαρχῶν τοῦ ἀρμανικοῦ ζητήματος ἢ τῆς λατινοφωνίας στὴν Ἤπειρο-Μακεδονία», Ἀνακοίνωση στὸ Διεθνὲς Ἐπιστημονικὸ Συμπόσιο «Οἱ Βλάχοι στὴν Ἱστορία τοῦ Ἑλληνισμοῦ: παρελθόν-προοπτικές», Βέροια, Ἰουνίου Ἀνάτυπο ἀπὸ τὴ συλλογικὴ ἔκδοση τῆς Ἑνώσεως Βλάχων Ἐπιστημόνων καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐνημερώσεως ἐπὶ τῶν Ἐθνικῶν Θεμάτων Οἱ Ἑλληνογενεῖς Βλάχοι, Ἀθήνα 2005, Βλ. Enciclopedia istoriografiei românesti, Bucuresti 1978, Ἀχ. Γ. Λαζάρου, Συμβολὴ τῆς ρουμανικῆς ἐπιστήμης στὴν ὀρθὴ λύση τοῦ ζητήματος τῶν Βλάχων Ἑλλάδος, Ἐκδόσεις Ἐπιτροπῆς Ἐθνικῆς Ἐνημερώσεως, Ἀθήνα 2007, 23-24, καὶ Ἑλληνισμὸς καὶ λαοὶ νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης, Ἀθήνα 2009, τ. Α, 47-48, Βλ. Γ. Ροῦσσος, «Ὁ Βενιζέλος καὶ ἡ ἐποχή του», Τὸ Βῆμα, Τηλ. Μ. Κουτσογιάννης, Περὶ τῶν Βλάχων τῶν ἑλληνικῶν χωρῶν (Δημοσιεύματα τῆς Ἑταιρείας Μακεδονικῶν Σπουδῶν, 22), Θεσσαλονίκη, Β, 1966, 49, Συνταγματικὸ Δίκαιον, Β, 276 σημ. Βλ. καὶ Ἠλ. Γ. Κυριακόπουλου, «Βουκουρεστίου Συνθῆκαι», Μεγάλη Ἑλληνικὴ Ἐγκυκλοπαίδεια «Πυρσός», 7, Πβ. Κ. Παπαρρηγοπούλου, Ἱστορία τοῦ τέλειος γνώστης τοῦ ζητήματος Ἀντ. Θ. Σπηλιωτόπουλος. 45 Τὰ μετέπειτα ἱστορεῖ ὁ Εὐάγγελος Ἀβέρωφ στὸ πρῶτο βιβλίο του, ἐπιγραφόμενο Ἡ πολιτικὴ πλευρὰ τοῦ Κουτσοβλαχικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖο προλογίζει ὁ Σοφοκλῆς Ἐλ. Βενιζέλος, ἀναγνωρίζοντας ὅτι οἱ Βλάχοι «ἀπεδύθησαν μόνοι, ἀκαθοδήγητοι καὶ παλαίοντες συχνὰ ἐναντίον πανισχύρου ξένου δυνάστου». Ἡ Βλαχολογικὴ συγγραφὴ προφανέστατα ἐπηρέασε καὶ τὸ ἁρμόδιο ὑπουργεῖο, τῶν Ἐξωτερικῶν, ποὺ ἀναζητοῦσε ἐπιστημονικὴ μελέτη ἐπὶ τοῦ θέματος πρὸς ἀντίκρουση ἀποστομωτικὴ τῆς ἑλληνικοῦ ἔθνους (συμπλήρωμα Καρολίδου), ΣΤ, β, καὶ σημ. 153: «Ὁ Ἕλλην πρωθυπουργὸς οὐδεμίαν εἶχεν ἐξουσίαν τοῦ λῦσαι τοιοῦτον ζήτημα, ἀλλ εὑρεθεὶς πρὸ ἀπροόπτου ἠναγκάσθη νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ρουμανίαν τὴν εὐθηνὴν ταύτην νίκην, βασισμένην ἐπὶ ἀορίστων καὶ ἐφημέρων προνομίων, ὅπως ἐπιτύχῃ, εἰ δυνατόν, περισσοτέρας ὠφελείας ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ Βουκουρεστίου». Προσθέτει δὲ καὶ τὰ ἑξῆς: «Τὸ Κουτσοβλαχικὸν ζήτημα, τὸν ὁποῖον ἐπὶ ἥμισυ αἰῶνα ἀπησχόλησε τὴν ὅλην Ἐκκλησίαν καὶ προεκάλεσε συνόδους καὶ ὅρους συνόδων, ἐλύετο δι ἀνταλλαγῆς ἐπιστολῶν μεταξὺ δύο πρωθυπουργῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πρὸς τοῦτο καὶ ἄδεια ἐκκλησιαστική, οὐδὲ γνῶσις τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας... Οὕτω ἐλύθη ὁριστικῶς τὸ ἐπὶ μακροῦ χρόνου ὀχληρὸν κουτσοβλαχικὸν ἐκκλησιαστικὸν ζήτημα, ὅλως τεχνητῶς δημιουργηθὲν καὶ τοσαύτας προκαλέσαν ἑκατέρωθεν (μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρουμανίας) προστριβάς». 45 Ἀντ. Θ. Σπηλιωτόπουλος, Τὰ κακοποιὰ πνεύματα τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας ἀπὸ τῶν ἀρχαίων χρόνων μέχρι τῆς σήμερον, Ἐν Ἀθήναις 1925, 185, μὲ σκληρὴ γλῶσσα. Βλ. Λαζάρου, Ἑλληνισμὸς καὶ λαοὶ νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης, Β, 321, σημ Κατὰ δὲ τὸν Almaz (Μαζαράκη-Αἰνιάνα), Αἱ ἱστορικαὶ περιπέτειαι τῆς Μακεδονίας, Ἀθήνησι 1912, : «Δυστυχῶς... δὲν ὑπῆρξε καὶ ἀπέναντι τοῦ νέου τούτου ἐχθροῦ (τῆς ρουμανικῆς προπαγάνδας) προσήκουσα πάντοτε ἡ πολιτεία τῶν ἰθυνόντων τὸ ἔθνος καὶ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τῶν ἐν Μακεδονίᾳ ἀντιπροσώπων αὐτῶν...». 128

19 ΕΤΟΣ 76ο IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013 ἀναζωπυρωμένης προπαγάνδας ἀφελληνισμοῦ τῶν Βλάχων. Ἔσπευδε δὲ στὴν κάλυψη τῆς δαπάνης γιὰ μετάφραση σὲ ξένη γλῶσσα καὶ ἔκδοσή της ἀπὸ τὸ Ἵδρυμα Μελετῶν Χερσονήσου τοῦ Αἵμου (ΙΜΧΑ), τοῦ ὁποίου οἱ ἐπιστημονικοὶ συνεργάτες εἶχαν γνωρίσει καὶ ἐπιδοκιμάσει τὸ ἑλληνικὸ πρωτότυπο (Ἀχ. Γ. Λαζάρου, Ἡ Ἀρωμουνικὴ καὶ οἱ μετὰ τῆς ἑλληνικῆς σχέσεις αὐτῆς) 46 συνιστώντας ἔντονα τὴν ἐπανέκδοση σὲ ξένη γλῶσσα, ὅπως ἀπὸ τοὺς πρώτους ἔγραψε ὁ Ἀθανάσιος Καραθανάσης: «Σᾶς εὐχαριστῶ θερμὰ γιὰ τὴν ἀποστολὴ τοῦ βιβλίου σας Ἡ Ἀρωμουνική. Τὸ διάβασα μὲ πολὺ ἐνδιαφέρον (κυρίως τὸ ἱστορικὸ μέρος) καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι μας ὅσοι ἀσχολούμαστε μὲ τὴν ἐποχὴ καὶ τὰ θέματα αὐτά, καὶ ἰδιαίτερα μὲ τοὺς Βλάχους μας, πρέπει νὰ σᾶς εὐχαριστήσουμε ἀπὸ καρδιᾶς γιὰ τὸν μόχθο σας, ποὺ ὁπωσδήποτε εἶχε τόσο λαμπρὰ ἀποτελέσματα. Μὲ τὸν ἴδιο ἐνθουσιασμὸ εἶδαν τὴν Ἀρωμουνικὴ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ποὺ τοὺς τὸ παρουσίασα. Δὲν ξέρω ἂν συμφωνεῖτε γιὰ μιὰ μετάφρασή του (στὰ ἀγγλικὰ ἂς ποῦμε), ποὺ θὰ τὴν ἀνελάμβανε ἕνα ἐπιστημονικὸ ἵδρυμα τῆς χώρας μας». 47 Ὁ Διευθυντὴς τοῦ ΙΜΧΑ καὶ καθηγητὴς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κάρολος Μητσάκης γράφει: «Ὅσο πιὸ πολὺ διαβάζω τὴν Ἀρωμουνική σας, τόσο πιὸ πολὺ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκη νὰ σᾶς σφίξω θερμὰ τὸ χέρι καὶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἔχετε προσφέρει μὲ τὴ διατριβή σας αὐτὴ σπουδαία ὑπηρεσία στὴν ἐπιστήμη καὶ στὸ ἔθνος». 48 Ὁ καθηγητὴς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανε- 46 Ἀχ. Γ. Λαζάρου, Ἡ Ἀρωμουνικὴ καὶ οἱ μετὰ τῆς ἑλληνικῆς σχέσεις αὐτῆς, Διατριβὴ ἐπὶ διδακτορίᾳ, Ἐν Ἀθήναις Ἱστορικὴ καὶ Λαογραφικὴ Ἑταιρεία τῶν Θεσσαλῶν, Θεσσαλικὴ Βιβλιοθήκη Σειρὰ Διατριβῶν καὶ Μελετημάτων Βλ. Ἐπιτροπὴ Ἐθνικῆς Ἐνημερώσεως (ΕΕΕ), Ἀθήνα 2004, ΕΕΕ, 34. πιστημίου Θεσσαλονίκης Χαράλαμπος Παπαστάθης συγχαίρει γιὰ τὸ λαμπρὸ βιβλίο ὁμολογώντας: «Βέβαια, τὸ γλωσσολογικό του τμῆμα δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ κρίνω. Ἀλλὰ τὸ ἱστορικό του μέρος μὲ ἐνθουσίασε. Ἐπὶ τέλους, ἔχουμε ἕνα ὑπεύθυνο ἐπιστημονικὸ βιβλίο γιὰ τὸ θέμα αὐτό». 49 Κατὰ τὸν Μιχ. Πολέμη, «... εἶναι ἡ πιὸ ὁλοκληρωμένη δουλειὰ ποὺ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω διαβάσει γι αὐτὸ τὸ θέμα, τόσο ἀπὸ πλευρᾶς βιβλιογραφίας, ὅσο καὶ ὡς τεκμηριωμένη ἀνάπτυξη θεωρίας, καὶ πιστεύω ὅτι τὰ δεδομένα σας καὶ ὁ τρόπος ποὺ τὰ ἀναπτύσσετε θὰ πρέπει πραγματικὰ νὰ ἀποτελέσουν τὴν ὁριστικὴ ἀπάντηση τῆς ἑλληνικῆς ἐπιστήμης στὸ πρόβλημα τῶν Ἀρωμούνων», τῶν Βλάχων Ἑλλάδος. 50 Ὁ ἐπιστημονικὸς συνεργάτης τοῦ Κέντρου Ἱστορικοῦ Λεξικοῦ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν Σταῦρος Μάνεσης συγχαίρει καὶ ἐπισημαίνει: «Τὰ ἐγκάρδια συγχαρητήριά μου γιὰ τὴν πληρότητά της (τῆς Διατριβῆς) στὴν ἐξονυχιστικὴ ἔρευνα, στὴν τέλεια γνώση τοῦ θέματος καὶ στὴν κριτικὴ ἐξέταση κάθε σχετικῆς πληροφορίας καὶ ἑρμηνείας ποὺ δίνετε. Ἀκόμα γιὰ τὴ γεωμετρικὴ ἀρτιότητα τῆς γραφῆς, τὴ σαφήνεια καὶ τὴ γάργαρη ροὴ τῆς γλωσσικῆς ἔκφρασης. Ὕστερα ἀπὸ σᾶς πιστεύω πὼς κάθε ἀντίθετη γνώμη πρέπει νὰ βουβαθῇ!». 51 Ἐξ ἴσου ἐπιδοκιμάζουν τὴ μεταφρασμένη στὴ γαλλικὴ γλῶσσα διατριβὴ καὶ ξένοι εἰδικοὶ ἐπιστήμονες: Ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Βιέννης Max Demeter Peyfuss γράφει: «Ἀπὸ τὴν πρώτην αἴσθησιν μοῦ φαίνεται ὅτι ἔχετε γράψει τὸ πρῶτο ἐπιστημονικὸ ἔργο γιὰ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν στὴν Ἑλλάδα. Ἡ βιβλιογραφία εἶναι ἀληθῶς διεθνὴς καὶ ἡ μέθοδος καίριη» 52 (τὰ ἑλληνικὰ δικά του). Ἡ ἀκαδη- 49 ΕΕΕ, ΕΕΕ, ΕΕΕ, ΕΕΕ,

20 Ἐξ ἴσου πειστικὰ διαπιστώθηκε ἡ ἑλληνικότητα τῶν Βλάχων Θεσσαλίας-Μακεδονίας-Ἠπείρου καὶ ἐν λίθοις φθεγγομένοις! Μετὰ μακρόχρονη καὶ ἐπισταμένη συλλογικὴ ἔρευνα καὶ μελέτη τοῦ ἐπιγραμματικοῦ ὑλικοῦ Θεσσαλίας, ὁ καθηγητὴς τοῦ 2ου Πανεπιστημίου Λυὼν Bruno Helly ἔχει τεκμηριώσει λατινομάθεια Θεσσαλῶν. μαϊκὸς καὶ καθηγήτρια τοῦ Πανεπιστημίου Βελιγραδίου F. Papazoglou-Ostrogorsky προβαίνει στὶς ἑπόμενες ἐκτιμήσεις: «Ἡ διατριβή σας μοῦ ἔκανε τὴν ἐντύπωση ἐξαιρετικὰ σοβαρῆς, θεμελιώδους καὶ ἀληθινὰ ἐπιστημονικῆς μελέτης... Τὰ γλωσσολογικὰ ἐπιχειρήματα μὲ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε τὴν γνώμην σας γιὰ τὴν ἑλληνικὴ καταγωγὴ τῶν Βλάχων μοῦ φαίνονται πειστικά». 53 Ὅταν δὲ διάβασε καὶ τὴν ἔκδοση τοῦ ΙΜΧΑ στὴ γαλλικὴ γλῶσσα, ἔδωσε καὶ τὴν πληροφορία ὅτι μόλις εἶχε τελειώσει συγγραφή της γιὰ τοὺς Βλάχους, ὑποστηρίζοντας τὴν ἑλληνικότητά τους. Ὁ πρόεδρος τοῦ 4 ου Πανεπιστημίου Σορβόννης Cl. Margueron κρίνει ὡς ἑξῆς: «Μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν ἀφήσατε τίποτα ἀναποκάλυπτο, στὴ σκιὰ τῶν προβλημάτων ποὺ θέτει ἡ ἀρωμουνική, καθὼς καὶ ὅτι ἡ συγγραφή σας, συνδυάζοντας τὴν ἀνάλυση καὶ τὴ σύνθεση, συνιστᾷ ἕνα σύνολο ἐξαντλητικό». 54 Ὁ δὲ πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου Λωζάννης François Lassere ἀξιολογεῖ ὡς ἑξῆς: «Ἡ διατριβή σας τῆς αὐτοχθονίας καὶ τῆς διγλωσσίας μοῦ προξένησε τεράστιο ἐνδιαφέρον καὶ ἐξ ἴσου μὲ ἔπεισε, πρὸ πάντων ἐπειδὴ ἡ αὐστηρότητα τῆς μεθόδου τῆς δίνει πολλὴ δύναμη, τόσο κατὰ τὴν ἐξέταση τῶν ἱστορικῶν δεδομένων ὅσο καὶ κατὰ τὴν ἀνάλυση τῶν στοιχείων τῆς γλώσσας... Γι αὐτό, τὸ σύγγραμμά σας θὰ εἶναι ἀπαραίτητο 53 ΕΕΕ, Λαζάρου, Ἑλληνισμὸς καὶ λαοὶ νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης, Α, σ ἕνα εὐρὺ κοινό...». 55 Στὴν τελευταία συγγραφή της ἡ καθηγήτρια τοῦ Πανεπιστημίου Ἰωαννίνων Ἐλευθερία Ἰ. Νικολαΐδου, Ἡ ρουμανικὴ προπαγάνδα στὸ βιλαέτι τῶν Ἰωαννίνων καὶ στὰ βλαχόφωνα χωριὰ τῆς Πίνδου (μέσα 19 ου αἰῶνα ), τ. Α, ἔκδ. Ἑταιρείας Ἠπειρωτικῶν Μελετῶν, Ἰωάννινα 1995, σ. 22, σημειώνει γιὰ τὴν ἑλληνικότητα τῶν Βλάχων: «Τὴ θέση αὐτή, ποὺ διατύπωσε πρῶτος ὁ Κων. Κούμας, Ἱστορίαι τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων, τ. 12, Βιέννη 1832, σσ , ὑποστηρίζει σθεναρὰ καὶ ὁ Ἀπ. Ἐ. Βακαλόπουλος, Ἱστορία τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ, τ. 1, Θεσσαλονίκη 1974, β ἔκδ., σ. 35 κ.ἑ. καὶ ἐπαναβεβαιώνει μὲ σοβαρὰ ἐπιχειρήματα ὁ Λαζάρου, Ἡ Ἀρωμουνική, ὅ.π., σσ καὶ ἡ Μαρία Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου, Συμβολὴ στὴν ἔρευνα γιὰ τὴν ἐθνολογικὴ κατάσταση τῆς Μακεδονίας πρὶν ἀπὸ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους, Δωδώνη, τεῦχ. Α τ. 20 (1991), σ. 351» Λαζάρου, ἔ.ἀ., Ἡ Νικολαΐδου στὴ σελίδα 21 σημειώνει: «Στὶς ἐργασίες τοῦ Λαζάρου δημοσιεύεται πλήρης ἑλληνικὴ καὶ ξένη βιβλιογραφία γύρω ἀπὸ κάθε πτυχὴ τοῦ Κουτσοβλαχικοῦ ζητήματος. Συντριπτικὰ ἐπιχειρήματα γιά «ἀντίπαλες» θέσεις περιέχει ἡ πρόσφατη μελέτη του Καταγωγὴ καὶ ἐπίτομη ἱστορία τῶν Βλάχων τῆς Ἀλβανίας, Ἠπειρωτικὸ Ἡμερολόγιο, 15, , 427 κ.ἑ. Τὰ ἐπιχειρήματά του ἀναφέρονται τόσο στὴν καταγωγὴ τῶν Κουτσοβλάχων ὅσο καὶ στὴν πληθυσμιακὴ κατανομή τους, ἰδιαίτερα στὸν χῶρο τῆς Ἀλβανίας». Ὅμως τὸ ΕΛΙΑΜΕΠ 130

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 76 ο = NOEMBΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΑΡΙΘ. 742 Οἱ σκοποὶ τῆς Ἐπιστήμης Μεταξὺ φθορᾶς καὶ ἀφθαρσίας Ἀρχαῖοι Ἕλληνες ρήτορες στὸ Βυζάντιo ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα 63 Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα νικολαοσ κονομησ στὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς τὸ ἀνήμπορο ἑλληνικὸ κράτος δὲν κατόρθωσε νὰ διαχειρισθεῖ μὲ τὴ δέουσα σοβαρότητα τὴν τεράστια κληρονομιὰ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 78 ο = ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΑΡΙΘ. 752 Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ. ΑΥΡΙΟ; Σύγχρονες μορφὲς οἰκογενειακῶν συμβιώσεων Χριστιανικὴ οἰκογένεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 77 ο = NOEMBΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΑΡΙΘ. 748 Σύγχρονες ἑρμηνεῖες τῆς κβαντομηχανικῆς «Νενικήμεθα». Ἡ ὁμολογία ἤττας τῶν τελευταίων ἐθνικῶν Τὸ νέο

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ὀκτώβριος 2011 14 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 14 - Ὀκτώβριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 63 #67

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 63 #67 eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 63 #67 63 5;68 1 7 226: Κάτω Γατζέα 38500Βόλος! "#$ "%&' ( )%+ "(,-./ 5;81?9;23; 5@ A: 0 1 234 B94?C ;9 NTEX93 ;N @TEX93 D 156 E 789 G 1 G9 5;813;1H

Διαβάστε περισσότερα

The copyright and the Intellectual Property of the Edition of the Codex Vindobonensis phil. Gr. 65 (ff. 11r-126r)

The copyright and the Intellectual Property of the Edition of the Codex Vindobonensis phil. Gr. 65 (ff. 11r-126r) The copyright and the Intellectual Property of the Edition of the Codex Vindobonensis phil. Gr. 65 (ff. 11r-126r) The Byzantine Mathematics, 3 rd edition Volume Ι Arithmetic, Αlgebra Volume ΙΙ Geometry

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Tι είναι η κβαντική Φυσική

Tι είναι η κβαντική Φυσική Tι είναι η κβαντική Φυσική Η κβαντική Θεωρία είναι η μεγαλύτερη πνευματική δημιουργία του ανθρώπου αλλά συγχρόνως και η πιο παράξενη θεωρία η οποία αντιβαίνει σε πολλά από τη καθημερινή μας εμπειρία. Στη

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966)

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) Ἕνα σύγχρονο ἀλλὰ ἄγνωστο Ρῶσο ἅγιο θὰ παρουσιάσουμε σήμερα. Ἕνα ἅγιο, ποὺ τὰ ἱστορικὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀλλὰ καὶ ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ, τὸν ἀνάγκασαν νὰ ζήσει καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Πολίτης: «Γιὰ τὰ 14 χωριὰ δὲν ἀξίζει νὰ γίνη πόλεμος»!...

Πολίτης: «Γιὰ τὰ 14 χωριὰ δὲν ἀξίζει νὰ γίνη πόλεμος»!... Ἡ ἐγκληματικὴ παράδοση 14 χωριῶν τῆς Ἠπείρου Γράφει ὁ συγγραφέας - λαογράφος Γιῶργος Λεκάκης. Πολίτης: «Γιὰ τὰ 14 χωριὰ δὲν ἀξίζει νὰ γίνη πόλεμος»!... Ροῦσσος: «Τὰ 14 χωριὰ δὲν ἦταν ἑλληνικὸ ἔδαφος»!..

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ Ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία 27-30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Καλαμιώτισσας (Μονὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς), Ἀνάφη 2 Τρίτη 25 Αὐγούστου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ 109 Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΑΝΤΩΝΙΟΣ-ΑΙΜΙΛΙΟΣ Ν. ΤΑχΙΑΟΣ Ἡ ἀκτινοβολία τὴν ὁποία εἶχαν κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ βυζαντινοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Α. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Τὸ Ὂν καὶ ἡ Οὐσία τοῦ Ἐτιὲν Ζιλσὸν πρωτοδημοσιεύτηκε στὰ γαλλικὰ τὸ 1948. 1 Τὴν ἑπόμενη χρονιὰ κυκλοφόρησε στὸν Καναδὰ ἡ συντομευμένη καὶ τροποποιημένη ἔκδοσή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 Συγγραφέας: dimdom 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΦΑΚΟΙ Τό φῶς ἀπό τά κοντινά ἀντικείμενα συγκλίνει πίσω ἀπό τό φακό, στό ἐπίπεδό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ κ. Σ. Ἀνδρεᾶ, καθηγήτρια Νοσηλευτικῆς Τ.Ε.Ι. Ἀθηνῶν Τὸ θέμα μας εἶναι ἡ συμβολὴ τοῦ ἐθελοντῆ στὴν παροχὴ ἄνεσης καὶ σίτισης τοῦ ἀσθενοῦς.

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες...

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Οι μεγάλες εξισώσεις. {...όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Ερευνητική εργασία μαθητών της Β λυκείου. E = mc 2 Στοιχεία ταυτότητας: Ε: ενέργεια (joule) m: μάζα (kg) c: ταχύτητα του φωτός στο κενό (m/s)

Διαβάστε περισσότερα

Ἔχουμε κρίση θεσμῶν γιατί ἔχουμε κρίση προσώπων καὶ ἔχουμε κρίση προσώπων γιατί ἀγαπήσαμε τὴν ἀπατηλὴ ζωὴ τοῦ κόσμου τούτου, μὲ τὶς πολλὲς

Ἔχουμε κρίση θεσμῶν γιατί ἔχουμε κρίση προσώπων καὶ ἔχουμε κρίση προσώπων γιατί ἀγαπήσαμε τὴν ἀπατηλὴ ζωὴ τοῦ κόσμου τούτου, μὲ τὶς πολλὲς Ὁμιλία Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πέτρας & Χερρονήσου κ. Νεκταρίου στὴν εἰς Πρεσβύτερον χειροτονία τοῦ ιακόνου Νεκταρίου Κιοστεράκη Χερσόνησος, 30 εκεμβρίου 2010 Χειροτονεῖσαι σήμερα ἱερεὺς καὶ συνάπτεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

T ÓÈÎfi ŒÓÙ Ô HÏÂÎÙÚÔÎÈÓËÙ ÚˆÓ

T ÓÈÎfi ŒÓÙ Ô HÏÂÎÙÚÔÎÈÓËÙ ÚˆÓ T ÓÈÎfi ŒÓÙ Ô HÏÂÎÙÚÔÎÈÓËÙ ÚˆÓ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στὸν Τεχνικὸ αὐτὸν Ὁδηγὸ τοῦ Ἐργοστασίου Ἠλεκτροκινητήρων «Βαλιάδης Α.Ε.»: Παρουσιάζουμε τὶς προδιαγραφὲς κατασκευῆς τῶν κινητήρων μας καὶ κυρίως ἀναφερόμαστε στοὺς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα του Αιδεσιμολογιώτατου Πρωτοπρεσβύτερου κ. Θεοδώρου Ι. Κουμαριανού, Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ Ἡ συνεισφορὰ τῆς νήσου Κρήτης στὴ συγκρότηση τοῦ «ἔσω ἀνθρώπου», καθὼς καὶ στὴν πνευματικὴ προαγωγή, δὲν συνίσταται μονάχα στὴν καλλιέργεια τῶν Γραμμάτων καὶ τῶν Τεχνῶν, ἀλλὰ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΗΦΙΣΙΑΣ, ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΩΠΟΥ ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ μεταμορφωσεωσ του σωτηροσ δημου μεταμορφωσεωσ Χλόης & Λεβαδείας Τ.Κ. 144 52 τηλ.: 210-2850060 & φάξ: 210-2816706 site: www.inmm.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 78 ο = ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2015 ΑΡΙΘ. 749 Ἡ Θεία Πρόνοια Διαχρονικὲς ἑλληνορουμανικὲς σχέσεις Παράγοντες κλίματος καὶ εὐτυχεῖς συμπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

2009: 22892841 ή 22892832, Εmail: stavrost@ucy.ac.cy ή haris@ucy.ac.cy. www.ucy.ac.cy/fmweb/metaptihiaka.htm

2009: 22892841 ή 22892832, Εmail: stavrost@ucy.ac.cy ή haris@ucy.ac.cy. www.ucy.ac.cy/fmweb/metaptihiaka.htm ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Το Πανεπιστήµιο Κύπρου ανακοινώνει ότι δέχεται αιτήσεις για περιορισµένο αριθµό θέσεων στο

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν προμετωπίδα ἀναπαράγεται ἡ σελίδα τίτλου τῆς πολύγλωσσης ἔκδοσης τοῦ 1825.

Στὴν προμετωπίδα ἀναπαράγεται ἡ σελίδα τίτλου τῆς πολύγλωσσης ἔκδοσης τοῦ 1825. Στὴν προμετωπίδα ἀναπαράγεται ἡ σελίδα τίτλου τῆς πολύγλωσσης ἔκδοσης τοῦ 1825. Γιάννης Δάλλας καὶ Ἐκδόσεις Ἴκαρος, 2011 ISBN 978-960-9527-09-5 ΤΟ ΨΑΛΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΔΑΥΙΔ ΤΟ ΨΑΛΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΔΑΥΙΔ ΜΕΤΑΦΡΑΣΘΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη Θαῦμα τῆς Ἁγίας Γεροντίσσης Μυρτιδιωτίσσης τῆς Ἀσκητρίας τῆς Κλεισούρας ( 1974) Ἀποδεικτικὸ καὶ Βεβαιωτικὸ τῆς Μοναχικῆς Ἱδιότητος καὶ Ὀνομασίας Αὐτῆς ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗN ΣΥΛΛΗΨΗ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗN ΣΥΛΛΗΨΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗN ΣΥΛΛΗΨΗ Αὐτὸ δέχεται ἡ ἐπιστήμη, τὸ ἴδιο πίστευαν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες καὶ αὐτὸ πιστεύουν οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας Προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Οἱ ἑλληνικοὶ σύλλογοι στὴ Ρουμανία κατὰ τὸν 19 ο αἰώνα. Συμβολὴ στὴ μελέτη τῆς ἀνάπτυξης τοῦ συλλογικοῦ φαινομένου στὸν παροικιακὸ ἑλληνισμό.

Οἱ ἑλληνικοὶ σύλλογοι στὴ Ρουμανία κατὰ τὸν 19 ο αἰώνα. Συμβολὴ στὴ μελέτη τῆς ἀνάπτυξης τοῦ συλλογικοῦ φαινομένου στὸν παροικιακὸ ἑλληνισμό. Δημήτριος Μ. Κοντογεώργης Οἱ ἑλληνικοὶ σύλλογοι στὴ Ρουμανία κατὰ τὸν 19 ο αἰώνα. Συμβολὴ στὴ μελέτη τῆς ἀνάπτυξης τοῦ συλλογικοῦ φαινομένου στὸν παροικιακὸ ἑλληνισμό. Κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια ἡ ἔρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ τῆς ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΔΡΕ ΛΑΙΖΗΝΟΥ, Θεολόγου

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ τῆς ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΔΡΕ ΛΑΙΖΗΝΟΥ, Θεολόγου ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ τῆς ΜΑΡΙΑΝΝΑΣ ΔΡΕ ΛΑΙΖΗΝΟΥ, Θεολόγου ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΗ ΠΟΡΕΙΑ ΖΩΗΣ Ἡ ζωὴ κάθε ἀνθρώπου ξεκινᾶ καὶ προχωρά, ὀδεύοντας πρὸς τὸ τέλος της. Όλοι ἐρχόμαστε πρόσωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Ἐξήλθαμε λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἄνεση, τὴν τάξη καὶ τὴν ἀσφάλεια σὲ μιὰ φοβερὴ τρικυμία, ποὺ κλυδωνίζει τὰ πάντα γύρω μας καὶ μέσα μας.

Ἐξήλθαμε λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἄνεση, τὴν τάξη καὶ τὴν ἀσφάλεια σὲ μιὰ φοβερὴ τρικυμία, ποὺ κλυδωνίζει τὰ πάντα γύρω μας καὶ μέσα μας. ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΑΣ Χρυσοστόμου Κουτλουμουσιανοῦ ἱερομονάχου Σεβασμιώτατε, Σεβαστὴ Γερόντισσα, Ἀγαπητοὶ φίλοι. Εὐχαριστῶ γιὰ τὴν εὐκαιρία ποὺ μοῦ δώσατε να ἐπισκεφθῶ

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ. ΟΜΙΛΙΑ Dr SAM CHEKWAS ΑΡΟΑΝΙΑ ΚΑΛΑΒΡΤΣΩΝ, 10.5.2014

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ. ΟΜΙΛΙΑ Dr SAM CHEKWAS ΑΡΟΑΝΙΑ ΚΑΛΑΒΡΤΣΩΝ, 10.5.2014 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑ Dr SAM CHEKWAS ΑΡΟΑΝΙΑ ΚΑΛΑΒΡΤΣΩΝ, 10.5.2014 Πρὶν σᾶς διαβάσω τὴν ὁμιλία μου γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ τὶς καταβολές της, θέλω νὰ σᾶς πῶ ὅτι δὲν εἶμαι ἐπαγγελματίας

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές:

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Η Γένεσή τους και η Ανίχνευση Βαρυτικών Κυμάτων Βίκυ Καλογερά Τμημα Φυσικής & Αστρονομίας Γενικό Σεµινάριο Τµήµατος Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 5

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 - Ἕνας Ποιητής - Τὰ νησιά, αὐτοὶ οἱ ἐφιάλτες - Ἑρμηνεία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐν Χριστῷ καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν -Norman Russell Χρῆστος Γιανναρᾶς: Ἐρωταποκρίσεις 119 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Ἡ ποιητικὴ συλλογὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΚΛΗΣΙΑ, νέες ἀντιλήψεις καὶ νέες τεχνολογίες 1

ΕΚΚΛΗΣΙΑ, νέες ἀντιλήψεις καὶ νέες τεχνολογίες 1 ΕΚΚΛΗΣΙΑ, νέες ἀντιλήψεις καὶ νέες τεχνολογίες 1 Μητροπολίτου Μεσογαίας & Λαυρεωτικῆς Νικολάου Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί, Δὲν μπορῶ νὰ μὴν ἀρχίσω μὲ τὴν ἔκφραση τῶν εἰλικρινῶν μου εὐχαριστιῶν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ) ΚΕΙΜΕΝΟ: Α) Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός)

Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός) Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός) Υπήρξε εφευρέτης του πρώτου σήματος ασυρμάτου τηλεφώνου και εκμεταλλεύτηκε εμπορικά την εφεύρεση. Ίδρυσε το 1897 την Ανώνυμη Εταιρεία Ασυρμάτου Τηλεγράφου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ. ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ κ. ΛΟΥΚΑ Γ. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 2014

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ. ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ κ. ΛΟΥΚΑ Γ. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 2014 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΗΣ 2ΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ κ. ΛΟΥΚΑ Γ. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 2014 ΑΝΑΤΥΠΟΝ ΕΚΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ἀνδρἐας Ἀπ. Σόλιας Κοινωνικός Λειτουργός

Ἀνδρἐας Ἀπ. Σόλιας Κοινωνικός Λειτουργός Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ἀνδρἐας Ἀπ. Σόλιας Κοινωνικός Λειτουργός Γιὰ τὴν Παγκόσμια Ὀργάνωση Ὑγείας ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεῖ ΒΙΟ ΨΥΧΟ - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ. Κατὰ συνέπεια

Διαβάστε περισσότερα

Τί διδάσκετε τὸ παιδί μου; Ἡ ἀλήθεια σχετικὰ μὲ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ

Τί διδάσκετε τὸ παιδί μου; Ἡ ἀλήθεια σχετικὰ μὲ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ Τί διδάσκετε τὸ παιδί μου; Ἡ ἀλήθεια σχετικὰ μὲ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ Διάλεξη ποὺ δόθηκε ἀπὸ τὴ Δρ. Miriam Grossman στὶς 15 Ὀκτωβρίου 2009 στὸ ἀμερικανικὸ ἵδρυμα Τhe Heritage Foundation, στὴν Οὐάσινγκτον,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Β Λ Ι Ο Κ Ρ Ι Σ Ι Ε Σ

Β Ι Β Λ Ι Ο Κ Ρ Ι Σ Ι Ε Σ Β Ι Β Λ Ι Ο Κ Ρ Ι Σ Ι Ε Σ 267 268 Βιβλιοκρισίες Γεώργιος Κ. Παπάζογλου, Παράλληλοι δρόμοι 269 Γεώργιος Κ. Παπάζογλου, Παράλληλοι Δρόμοι, Δεμιρδέσι Προσοτσάνη Ἡ παιδεία σὲ δύο ἑλληνικὲς κοινότητες στὰ ὕστερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 97 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ VINCENZO ROTOLO Τὸ πρόβλημα τῶν ἀρχῶν τῆς νεοελληνικῆς λογοτεχνίας, ποὺ ἔχει ἀπασχολήσει ἀνέκαθεν τοὺς εἰδικούς, εἶναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 1

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 1 ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 1 Μητροπολίτου Μεσογαίας & Λαυρεωτικῆς Νικολάου Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι ἅγιοι ἀρχιερεῖς, Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκη νὰ ξεκινήσω τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία της νηστείας. «Τό στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται! Οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι προθύμως εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς νηστείας ἀγῶνα...

Η αξία της νηστείας. «Τό στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται! Οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι προθύμως εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς νηστείας ἀγῶνα... Άσκηση μηνιαίας επικοινωνίας με τους νέους της Λευκάδας και της Ιθάκης * 1-29 Φεβρουαρίου 2012 * τ. 6 ο Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου Η αξία της νηστείας «Τό στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται! Οἱ βουλόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μερικ ε σαγωγικ ε Συχνά στή «Διδαχή», στά πνευματικά μας ἀναγνώσματα, συναντᾶμε τήν ἔννοια τῆς ἄσκησης, εἴτε ὡς προτροπή, εἴτε ὡς μέθοδο πνευματικῆς προκοπῆς.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΗΚΑ στὴν τιμητικὴ γιὰ μένα πρόσκληση τοῦ

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΗΚΑ στὴν τιμητικὴ γιὰ μένα πρόσκληση τοῦ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΘΕΟΧΑΡΗ ΔΕΤΟΡΑΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΗΚΑ στὴν τιμητικὴ γιὰ μένα πρόσκληση τοῦ καθηγητῆ Στέφανου Κακλαμάνη, νὰ μιλήσω γιὰ τὸ μεγάλο ἔργο τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου Θεοχάρη

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Ν. Λυγερός Παρουσίαση εργασίας φοιτητή Θα µιλήσουµε για το θεώρηµα του Lagrange. Αλλά προτού φτάσουµε εκεί, θα ήθελα να εισάγω ορισµένες έννοιες που θα µας

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική των (Υπερ)Χορδών. Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης

Η μουσική των (Υπερ)Χορδών. Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης Η μουσική των (Υπερ)Χορδών Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης H σύγχρονη (αγοραία) αντίληψη για την δηµιουργία του Σύµπαντος (πιθανά εσφαλµένη..) E t Ενέργεια Χρόνος String Theory/M-Theory H Ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ, ΤΕΥΧΟΣ 33 ΡΕΘΥΜΝΟ 2014 Ἱερά Μητρόπολις Ρεθύμνης καί Αὐλοποτάμου Περιοδική ἔκδοση Νέα Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλία φτιαγμένα μὲ μεράκι καὶ φιλότιμο

Βιβλία φτιαγμένα μὲ μεράκι καὶ φιλότιμο eutypon30-31 2013/11/30 9:08 page 1 #5 Εὔτυπον, τεῦχος 30-31 Ὀκτώβριος/October 2013 1 Βιβλία φτιαγμένα μὲ μεράκι καὶ φιλότιμο Γιάννης Μαμάης Ἐκδόσεις Gutenberg Διδότου 37 106 80 Αθήνα Η/Τ: gannsm at dardanosnet

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ. Ποιήματα

Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ. Ποιήματα Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μάρτιος 2011 7 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ἀνδρεαδέλλη ΣΗΜΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ Ποιήματα Τεῦχος 7 - Μάρτιος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδοξο του Albert Eistein

Το παράδοξο του Albert Eistein Το παράδοξο του Albert Eistein O Einstein Σαν παιδί ήταν αρκετά ήσυχο και μοναχικό. Σαν μαθητής ήταν καλός, ειδικά στα μαθηματικά, χωρίς όμως να ξεχωρίζει ιδιαίτερα. Η κακή του μνήμη και ο αργός τρόπος

Διαβάστε περισσότερα