γιώργος Πιντέρης, 2013 Πρώτη έκδοση: απρίλιος 2013 ΙSBN

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "γιώργος Πιντέρης, 2013 Πρώτη έκδοση: απρίλιος 2013 ΙSBN 978-618-01-0250-5"

Transcript

1

2 ΤΙΤΛΟΣ βιβλιου: Χαρά, η καλύτερη θεραπεία ΣυγγραφεαΣ: γιώργος Πιντέρης επιμελεια ΔΙΟρθωΣη κειμενου: αργυρώ μαντόγλου ΣυνθεΣη εξωφυλλου: Χρυσούλα μπουκουβάλα ηλεκτρονικη ΣεΛΙΔΟΠΟΙηΣη: ελένη Σταυροπούλου εκτυπωση: Ι. Πέππας αβεε βιβλιοδεσια: ηλιόπουλος θ. ροδόπουλος Π. Ο.ε. γιώργος Πιντέρης, 2013 εκδοσεισ ΨυΧΟγΙΟΣ α.ε., αθήνα 2013 Πρώτη έκδοση: απρίλιος 2013 ΙSBN Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χημικών ουσιών, προερχόμενο αποκλειστικά και μόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του ελληνικού νόμου (ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, διανομή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση, παρουσίαση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. εκδοσεισ ΨυΧΟγΙΟΣ α.ε. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Tατοΐου 121 Head office: 121, Tatoiou Str μεταμόρφωση Metamorfossi, Greece βιβλιοπωλείο: μαυρομιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str αθήνα αthens, Greece Τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax:

3

4 Άλλα έργα του συγγραφέα Αντιμετωπίζοντας το χωρισμό (1982) Εσύ, τα δικαιώματά σου και οι άλλοι (1983) Συντροφικότητα και αυτονομία (1983) Συντροφικότητα α λα ελληνικά (1984) Προσωπικότητα και υγεία βιβλίο 1ο (1984) Προσωπικότητα και υγεία βιβλίο 2ο (1988) Οι μανούβρες (1986) Ένας ψυχολόγος κριτικάρει την αστρολογία (1989) Μια μικρή αλλαγή φέρνει μια μεγάλη (1989) Λύσε μόνος σου τα προβλήματά σου (1991) Έρωτας, αγάπη και εξάρτηση (1993) Ανάποδα στο χρόνο (ψυχολογικά ποιήματα) (1993) Διαλέγοντας σύντροφο (1995) Όταν μια σχέση γίνεται έμμονη ιδέα (1996) Μα γιατί νιώθω έτσι; (1997) Η ψυχολογία μας με το χρήμα Το χρήμα κι εμείς (2000) Δεν ξέρω τι θέλω (2001) Όλο χωρίζω κι όλο γυρίζω (2002) Τι έμαθες; (2006) Ο εθνικός μας χαρακτήρας και η Ευρωπαϊκή Ένωση (2007) Πόσο καλά διαβάζεις τους άλλους (ψυχολογικό παιχνίδι) (2007) Άλλα θέλω κι άλλα κάνω (2008) Αντιμετωπίζοντας την ανεργία (2011)

5 Στη φίλη μου Νάνσυ Συρταδιώτου

6 Περιεχόμενα Εισαγωγή Τα ψυχοσωματικά Stressors, στρες και άγχος Μηχανισμοί αντιμετώπισης του στρες (α) υποχωρητικότητα (β) αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων (γ) Πολυφασική λειτουργία (δ) Ο χρόνος κι εμείς (ε) η σχέση μας με το χρήμα (στ) Χαλάρωση και ξεκούραση (ζ) η έλλειψη βιταμίνης Χ Προδομένες ανάγκες Τα ψυχοσωματικά στην πράξη Προσωπικότητα και συμπτώματα Οι ημικρανίες με τους πονοκεφάλους τι γίνεται; Η ιδιοπαθής υπέρταση η υπέρταση κι εσύ Δερματικές διαταραχές εσύ και το δέρμα σου... 79

7 10. Στομαχικές διαταραχές εσύ και το στομάχι σου Συμπεριφορά, συνήθειες και καρδιά Περί αξίας Πρόχειρη διαγνωστική μέθοδος για τον Τύπο α Την καρδιά την ελέγχουμε! γενικές κατευθύνσεις Ο Μπαμπούλας Ο φόβος της μετάστασης αντιπαράθεση με τον καρκίνο Άλλες ψυχοσωματικές διαταραχές εντερικές διαταραχές αρθρίτιδα Ζαλάδες Πρωτογενές και δευτερογενές πρόβλημα μία διαπίστωση Το monitor της υγείας Ο φόβος του θανάτου Πώς θέλεις να ζήσεις; Επίλογος Προσθήκη Α: Το ψυχοσωματικό λεξιλόγιο Προσθήκη Β: Η Συμπεριφορά Τύπου Α Βιβλιογραφία

8 Εισαγωγή Το χωριό ήταν ανάστατο. Ο κυρ γιάννης, 58 ετών, πέθανε ξαφνικά. Όλοι αγαπούσαν τον κυρ γιάννη. Στην κηδεία οι συγχωριανοί του έλεγαν λυπημένοι: «Τον έφαγε η στεναχώρια». Ήδη από την αρχαιότητα γνωρίζουμε ότι, οι συναισθηματικές μας καταστάσεις επηρεάζουν την υγεία μας. αυτό οι γιατροί το βιώνουν καθημερινά. επίσης, ο μέσος άνθρωπος γνωρίζει ότι οι συναισθηματικές μας διαθέσεις επηρεάζουν τη σωματική μας υγεία. Όμως, είναι άλλο να πιστεύεις σε μία θεωρία κι άλλο η θεωρία αυτή να επαληθεύεται στην πράξη. Ο γιατρός και ερευνητής του Πανεπιστημίου του Stanford, George F. Solomon, δημοσίευσε το 1972 και το 1974 δύο επιστημονικά άρθρα, το ένα με τίτλο «Συναισθήματα, Στρες και ανοσολογία» και το δεύτερο ως «ανοσολογία, Συναισθήματα και Στρες». με αυτά του τα άρθρα, ο Solomon κατάφερε να εδραιώσει τη θεωρία του και να την καταστήσει επιστημονική πραγματικότητα. Στον συναισθηματικό εγκέφαλο υπάρχει ένα όργανο που ονομάζεται υποθάλαμος. Ο Solomon και οι συνεργάτες του ανακάλυψαν ότι ο υποθάλαμος ελέγχει την υπόφυση, δηλαδή τον ενδοκρινή αδένα που ελέγχει όλους τους άλλους αδένες του ενδοκρινικού συστήματος. Ταυτόχρονα, ο υποθάλαμος ελέγχει και το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή την άμυνα του οργανισμού. εκείνο που έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον είναι ότι ο υποθάλαμος βρίσκεται στο τμήμα του εγκεφάλου που επηρεάζεται

9 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ πολύ από τα συναισθήματα. Τα βασικά συναισθήματα από τα οποία επηρεάζεται είναι: ο θυμός και ο φόβος. επιστημονικά, αυτό το ονομάζουμε «αντίδραση φυγής-επίθεσης». Πράγματι, όταν νιώθουμε ότι απειλούμαστε, ο συναισθηματικός εγκέφαλος αντιδρά είτε με φυγή είτε με επίθεση. Όμως, ποιο είναι τελικά το αξιόλογο εύρημα του Solomon; μας λέει ότι εκεί που είναι το κέντρο των συναισθημάτων συνυπάρχουν τα κέντρα της ορμονικής ισορροπίας καθώς και της άμυνας του οργανισμού μας. μάλιστα, ο Solomon και οι συνεργάτες του ανακάλυψαν το εξής: Οι τρεις αυτές λειτουργίες βρίσκονται στα ίδια ακριβώς κύτταρα του υποθαλάμου.* Δηλαδή, τα ίδια ακριβώς κύτταρα του υποθαλάμου ελέγχουν την ορμονική ισορροπία, την ανοσοποιητική δραστηριότητα του οργανισμού (άμυνα) και τα συναισθήματα. μάλιστα αυτό τον κλάδο της έρευνας ο Solomon τον ονόμασε ψυχοανοσιολογία. μέχρι το 1972 η σχέση ανάμεσα στα συναισθήματα και την υγεία ήταν μεν κάτι που το πιστεύαμε εμπειρικά και το υποθέταμε θεωρητικά, αλλά με την έρευνα του Solomon η σχέση αυτή γίνεται πλέον επιστημονική πραγματικότητα. * Τα κύτταρα αυτά είναι τα παρακοιλιακά και τα μεσοραχιαία.

10 Τα ψυχοσωματικά ίσαι 36 ετών, παντρεμένη, εργάζεσαι στην τράπεζα, έχεις ένα σύζυγο, δύο παιδιά και ζεις με τα πεθερικά σου στο ίδιο κτίριο. εσύ στον πάνω όροφο, τα πεθερικά κάτω. εδώ και τρεις εβδομάδες έχεις συχνά ημικρανίες. μερικές φορές γίνονται τόσο έντονες που αναγκάζεσαι να ξαπλώνεις. Πηγαίνεις στο γιατρό ο οποίος αν είναι υπεύθυνος σου ζητάει να κάνεις εξετάσεις. αν είναι επιπόλαιος, σου λέει ότι είναι ψυχοσωματικό και σου προτείνει ψυχοφάρμακα. Έτσι, καλείσαι να αποφασίσεις αν θα πάρεις τα χάπια ή αν θα διερευνήσεις σε ψυχολογικό επίπεδο τις ημικρανίες σου. Προσωπικά είμαι επιφυλακτικός με τη διάγνωση «ψυχοσωματικά» από ένα γιατρό ο οποίος δεν φρόντισε να αποκλείσει τις πιθανότητες το σύμπτωμα να οφείλεται σε οργανικούς παράγοντες. αυτή η τακτική κάνει τον «ασθενή» να σκεφτεί: «Ο γιατρός δε μου είπε να κάνω εξετάσεις. Άρα, οι ημικρανίες μου είναι σίγουρα ψυχολογικές». Έτσι, αποφασίζει να αναζητήσει τις αιτίες αυτού του συμπτώματος σε μη βιολογικούς παράγοντες. και ποιοι είναι αυτοί οι μη βιολογικοί παράγοντες; Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι είναι το στρες χωρίς καν να γνωρίζουμε τι σημαίνει στρες! Συνήθως χρησιμοποιούμε τις λέξεις «στρες» και «άγχος» ως συνώνυμες. Το περιβάλλον ασκεί πάνω μας πιέσεις διαφόρων ειδών που μας αναγκάζουν να προσαρμοστούμε. αυτές τις πιέσεις τις ονομάζουμε στη διεθνή γλώσσα stressors. Οι πιέσεις αυτές μπορεί να είναι βιολογικές (κρυώνω, πεινάω), ψυχολογικές (χωρίζω,

11 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ φοβάμαι) και κοινωνικές (χρωστάω, δε με πληρώνουν κ.λπ.). Το στρες είναι η αντίδραση προσαρμογής σε αυτά τα ερεθίσματα. με άλλα λόγια, το στρες είναι η ικανότητα ενός ανθρώπου να αντεπεξέρχεται στις πιέσεις που του ασκεί το περιβάλλον. Τα ψυχοσωματικά μας συμπτώματα οφείλονται στις πολλές πιέσεις που μας προκαλούν στρες. είναι, όμως, πράγματι το στρες η αιτία όλων μας των δεινών; Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε μία έρευνα που έγινε παλαιότερα από τους Holms και Rahe, οι οποίοι έφτιαξαν μία κλίμακα μέτρησης του στρες. Τι είναι η κλίμακα στρες; είναι εκείνη που μετράει πόσα stressors δέχθηκες μέσα σ ένα χρόνο. Στην κορυφή της κλίμακας είναι ο «θάνατος συζύγου» που αντιστοιχεί σε 100 μονάδες. Δεύτερο έρχεται το «Διαζύγιο» με 73 μονάδες. η κλίμακα καταλήγει με: «αλλαγές στις συνήθειες φαγητού» 15 μονάδες, «Χριστούγεννα» 12 μονάδες και «μικρή νομική παράβαση» 11 μονάδες. Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέκριναν τους βαθμούς των stressors και τη συχνότητα με την οποία ένας άνθρωπος αναφέρει ότι αρρώστησε σωματικά εκείνο το χρόνο. βρήκαν ότι: εκείνοι που δήλωσαν παραπάνω από 300 μονάδες stressors μέσα σε ένα χρόνο ανέφεραν ότι αρρώστησαν σε ποσοστό 49%. εκείνοι που δήλωσαν λιγότερες από 200 μονάδες stressors σ ένα χρόνο ανέφεραν ότι αρρώστησαν κατά 9%. Τα στοιχεία αυτά οδηγούν αρχικά στο συμπέρασμα ότι, ο βαθμός των stressors που δεχόμαστε επηρεάζει την υγεία μας.

12 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όμως, από αυτούς που δέχθηκαν περισσότερες από 300 μονάδες αρρώστησαν οι 49 στους 100. αυτό θα πει ότι οι στους 00 δεν αρρώστησαν! κατά συνέπεια, δεν μπορούν τα stressors να είναι ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει τη σωματική μας υγεία. μάλλον συνυπάρχουν και κάποιοι άλλοι παράγοντες που μας επηρεάζουν παράλληλα. Τι μας δημιουργεί, λοιπόν, ψυχοσωματικές διαταραχές, αν δεν είναι τα stressors και το στρες που παράγουν;

13 Stressors, στρες και άγχος ρισκόμαστε σε ένα ζεστό δωμάτιο και συζητάμε. κάποια στιγμή αντιλαμβανόμαστε ότι η ζέστη είναι περισσότερη απ όση μπορούμε να αντέξουμε. Άρα αισθανόμαστε ένα βιολογικό stressor. η ικανότητα που έχει ο οργανισμός του καθενός να προσαρμοστεί σε μία βιολογική πίεση καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι και η κληρονομικότητά του. από τη στιγμή που θα αισθανθούμε τη ζέστη, νιώθουμε την ανάγκη να προσαρμοστούμε. μπορεί να ανοίξουμε το παράθυρο ή ν ανοίξουμε το κλιματιστικό. Όμως, όταν πρόκειται για συναισθηματικό στρες, εκεί τα πράγματα γίνονται πιο πολύπλοκα. για παράδειγμα, σου τηλεφωνεί η πεθερά σου για να σου πει ότι δεν πλήρωσες το λογαριασμό της Δεη. αυτό είναι ένα συναισθηματικό stressor. Σε αυτή την περίπτωση, μετρούν οι μηχανισμοί που έχεις για να το αντιμετωπίσεις. κάθε φορά που δεχόμαστε ένα συναισθηματικό stressor, δοκιμάζονται οι ικανότητές μας να το αντιμετωπίσουμε. Τι μηχανισμούς διαθέτω εγώ για να αντιμετωπίσω τα stressors, και τι μηχανισμούς έχεις εσύ; αυτοί οι μηχανισμοί αν είναι αποτελεσματικοί σε διευκολύνουν να αντιμετωπίσεις τις πιέσεις, να προσαρμοστείς και να επανέλθεις στη φυσική σου κατάσταση, σ αυτό, δηλαδή, που ονομάζουμε «ομοιοστασία». μπορεί, όμως, να έχεις μηχανισμούς αντιμετώπισης των stressors που το στρες το μετατρέπουν σε άγχος. η βασική διαφορά ανάμεσα στο στρες και το άγχος: Το μεν

14 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ στρες είναι μία αντίδραση προσαρμογής του οργανισμού στις πιέσεις, το δε άγχος είναι αντίδραση της προσωπικότητας. κάθε άνθρωπος έχει διαφορετική προσωπικότητα από τον άλλο. μπορεί να δεχόμαστε το ίδιο stressor, αλλά ο ένας να διαθέτει ένα μηχανισμό που τον βοηθάει και το αντιπαρέρχεται, ενώ ο άλλος το μετατρέπει σε άγχος.

15 Μηχανισμοί αντιμετώπισης του στρες οιοι είναι οι μηχανισμοί που μετατρέπουν το στρες σε άγχος; είναι κάποιες αναποτελεσματικές συνήθειες που έχουμε. ας τις δούμε αναλυτικά: (α) υποχωρητικότητα η υποχωρητικότητα είναι μία συνήθεια που τη συναντάμε πολύ συχνά σε άτομα τα οποία πάσχουν από ψυχοσωματικές διαταραχές. Την υποχωρητικότητα υποδηλώνουν συγκεκριμένες ενέργειες: κατ αρχάς, το ότι δεν οριοθετούμαι. Δε γνωστοποιώ στους άλλους τα όριά μου. Δε λέω τι με ενοχλεί. Τα κουβαλάω όλα μέσα μου. Δεύτερον, το ότι δε ζητάω. Περιμένω να έρθει ο φίλος μου στο σπίτι, και δεν τον παίρνω τηλέφωνο να μου φέρει ένα πακέτο τσιγάρα. γιατί; για να μην τον βαρύνω Τρίτον, το ότι δε διεκδικώ. η λέξη «διεκδικώ» συμπεριλαμβάνει την έννοια του δικαίου. Δε διεκδικώ θα πει ότι δε λέω στην εργοδότριά μου «κυρία ελένη, μου έχετε βάλει τέσσερις

16 0 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ ώρες υπερωρία, ενώ εγώ τις βγάζω δεκατέσσερις». η διεκδίκηση έχει να κάνει με πράγματα που τα δικαιούσαι και δεν εξαρτάται από την καλή θέληση του άλλου, όπως στην περίπτωση με τα τσιγάρα. βέβαια, όταν διεκδικεί κανείς θα πρέπει να είναι σε θέση να ξεχωρίσει το δίκιο του από την αποτελεσματικότητα. Πολλοί άνθρωποι, στην προσπάθεια να βρουν το δίκιο τους, το χάνουν. αποτελεσματικότητα είναι να φέρνεις τα αποτελέσματα που επιθυμείς. μερικές φορές, αυτό δε συμβαδίζει με το δίκιο σου, αλλά το θέμα είναι πολύ μεγάλο για να το αναλύσουμε τώρα. Τέλος, Τέταρτη πτυχή της υποχωρητικότητας είναι η αδυναμία να αρνηθούμε. κάθε φορά που πάμε να πούμε ένα «όχι» αισθανόμαστε ένοχοι. αντιμετωπίζοντας την υποχωρητικότητα i) ε ζητώ Άλλο «ζητώ» κι άλλο «διεκδικώ». «Ζητώ» θα πει: Λέω τι θα θελα και τι θα μου άρεσε, χωρίς να πιστεύω ότι αυτό που ζητώ το δικαιούμαι κιόλας. για παράδειγμα, ζητάς από μία φίλη σου που πρόκειται να περάσει από το ταχυδρομείο για να πληρώσει ένα λογαριασμό της, να πληρώσει κι ένα δικό σου. αν αρνηθεί (διότι δεν έχει χρόνο να έρθει από το σπίτι σου να πάρει το λογαριασμό και μετά να ξανάρθει), σίγουρα δεν πρόκειται να ενθουσιαστείς, αλλά δε θα το πάρεις και κατάκαρδα. αρκεί να σ το πει με ζεστό και φιλικό τρόπο. αν είσαι κάποιος που δυσκολεύεσαι να ζητήσεις, ίσως

17 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ένας λόγος να είναι ότι δε θέλεις να γίνεσαι «βάρος» στους άλλους. ευγενικό εκ μέρους σου. Όμως έτσι, στερείς από τους ανθρώπους που σ αγαπούν τη χαρά να σου προσφέρουν κι εκείνοι! Δηλαδή, δεν ξέρεις να παίρνεις! Διαμορφώνεις σχέσεις στις οποίες το «πάρε-δώσε» δεν είναι ισορροπημένο. από την άλλη, μπορεί να μη ζητάς γιατί πιστεύεις πως έτσι «υποχρεώνεσαι». Δηλαδή, δε θέλεις να δώσεις το δικαίωμα στους άλλους να σου ζητούν κι εκείνοι. κι αν σου ζητήσει κάποιος κάτι, τι έγινε; είσαι υποχρεωμένος να το κάνεις οπωσδήποτε; εδώ, παίζει μεγάλο ρόλο αυτό που σου προσέφεραν σε σχέση με αυτό που σου ζητούν. Δεν είναι δυνατόν, επειδή ζήτησες από ένα φίλο την ώρα που έρχεται σπίτι σου να σου φέρει ένα πακέτο τσιγάρα, εκείνος όταν πηγαίνεις στο σπίτι του, να σου ζητήσει να περάσεις από το σούπερ μάρκετ και να του φέρεις μία ολόκληρη λίστα από πράγματα. Το να μη ζητάς από έναν τέτοιο άνθρωπο, δεν είναι υποχωρητικότητα, αλλά εξυπνάδα! Ένας ακόμα λόγος που μπορεί να δυσκολεύεσαι να ζητήσεις είναι μήπως σου αρνηθούν. εν ολίγοις, αν κάποιος σου αρνηθεί κάτι που του ζήτησες, το παίρνεις κατάκαρδα. Στο σημείο αυτό, είναι σημαντικό να ξεχωρίζεις το μεμονωμένο γεγονός από το σύνολο της σχέσης. Δεν είναι δίκαιο να βλέπεις κάθε μεμονωμένη συνδιαλλαγή μ έναν άνθρωπο ως δείγμα ολόκληρης της σχέσης που έχεις μαζί του. μ έναν άνθρωπο που για χρόνια σάς συνδέουν αμοιβαία θετικά συναισθήματα, αν κάποια φορά σού αρνηθεί κάτι που του ζήτησες, δεν ήρθε η «συντέλεια του κόσμου»!

18 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ ii) ε διεκδικώ Το να μη διεκδικείς είναι μία άλλη ιστορία. εδώ, διστάζεις να ζητήσεις πράγματα που δικαιούσαι. βέβαια, το τι δικαιούσαι και τι όχι δεν είναι πάντα ξεκάθαρο. για παράδειγμα, το δικαίωμα να πληρωθείς τις υπερωρίες σου είναι ξεκάθαρο (εκτός αν έχεις κάνει μία συμφωνία να μην τις πληρώνεσαι). από την άλλη, το να ελέγχεις όλες τις κινήσεις του συντρόφου σου είναι «δικαίωμα»; μερικές φορές δε διεκδικούμε γιατί δεν είμαστε σίγουροι αν πράγματι δικαιούμαστε αυτό που ζητάμε. Ένας ακόμα λόγος που μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο διστακτικό προκειμένου να διεκδικήσει είναι ο φόβος των αντιποίνων. για παράδειγμα: «αν ο προϊστάμενός μου με απολύσει ή πέσω στη δυσμένειά του;» Στο σημείο αυτό έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος με τον οποίο διεκδικείς. Άλλο «διεκδικώ», άλλο «απαιτώ». μπορεί να διεκδικήσεις κάτι που δικαιούσαι. αν όμως το απαιτήσεις, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να γίνεις επιθετικός, πράγμα που μπορεί να κάνει τον άλλο ανταγωνιστικό απέναντί σου. Παράδειγμα : Ο σύντροφός σου το έχει ρίξει υπερβολικά στη δουλειά και εδώ και καιρό δεν έχετε πάει πουθενά. Διεκδίκηση: νιώθω πολύ έντονα την ανάγκη να βγούμε ένα βράδυ έξω ή να πάμε μία εκδρομή. είμαστε συνέχεια κλεισμένοι μέσα. απαίτηση: φρόντισε τις επόμενες ημέρες να πάμε κάπου. αν δεν το κάνεις, θα το κάνω μόνη μου! Παράδειγμα : η έφηβη κόρη επιστρέφει στο σπίτι πιο αργά από τη συμφωνημένη ώρα: Διεκδίκηση: θέλω να επιστρέφεις προτού πάω για ύπνο. και δεν πηγαίνω για ύπνο τόσο νωρίς (της κλείνει το ματάκι). Τώρα η ανταγωνιστική έφηβη αντιδρά:

19 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ κι αν δεν έρθω στην ώρα μου τι θα μου κάνεις; Σαν τι να σου κάνω; Δεν υπάρχει τίποτε που μπορώ να κάνω. απλώς κοιμάμαι πιο ήσυχα όταν είσαι εδώ. απαίτηση: από εδώ και μπρος, όταν δεν έρχεσαι στην ώρα σου, η πόρτα θα κλείνει. Μόλις έμπλεξες σε ανταγωνιστικό παιχνίδι με έφηβο. Και ο έφηβος στον ανταγωνισμό είναι επαγγελματίας. iii) εν οριοθετούµαι υπάρχουν άνθρωποι που νομίζεις πως δεν υπάρχει τίποτε το οποίο να τους ενοχλεί. Συνήθως, τους χαρακτηρίζουμε «βολικούς». αν αληθινά δεν ενοχλείσαι εύκολα, με γεια σου με χαρά σου. Σε αυτή την περίπτωση δεν είσαι υποχωρητικός. αν όμως ενοχλείσαι και δεν το δείχνεις, καταδικάζεις τον εαυτό σου σε μία διαρκή εσωτερική αίσθηση υπερέντασης, η οποία σταδιακά μπορεί να σου δημιουργήσει κάποια ψυχοσωματική αντίδραση. για παράδειγμα, δίνεις ραντεβού με κάποιον σ ένα κεντρικό σημείο της πόλης κι εκείνος έρχεται είκοσι λεπτά αργότερα. και σαν να μην έφτανε αυτό, δε σου ζητάει καν συγγνώμη για την καθυστέρηση. αν έχεις ενοχληθεί αλλά δε λες κουβέντα, πράγματι έχεις πρόβλημα οριοθέτησης. iv) ε λέω «όχι» μερικοί άνθρωποι θέλουν τόσο πολύ να διατηρούν το ρόλο του «καλού παιδιού», που τους είναι δύσκολο να σου αρνηθούν κάτι το οποίο θα τους ζητήσεις, γιατί φοβούνται μη χάσουν τον τίτλο τους. Σίγουρα, οι περισσότεροι θέλουμε να έχουν οι άλλοι καλή γνώμη για μας. Όμως, αυτή την «καλή γνώμη» να την έχουν γι αυτό που είμαστε αυθεντικά. αν για να είμαι αγαπητός πρέπει να παίζω κάποιο ρόλο, να μου λείπει το βύσσινο. βέβαια,

20 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ «αυθεντικότητα» δεν είναι να ενδίδεις σε οποιαδήποτε παρόρμησή σου, χωρίς να υπολογίζεις τους άλλους. Άλλο αυτό και άλλο η γνώμη των άλλων να καθορίζει τη συμπεριφορά και τις αποφάσεις σου. κάποιοι άνθρωποι είναι καλά παιδιά απ τη φύση τους. Δεν παίζουν κανένα ρόλο. απλώς, έχουν έντονο το στοιχείο της προσφοράς προς τους συνανθρώπους τους και, μέσα από αυτή την προσφορά, αντλούν κάποια ικανοποίηση. Ένας τέτοιος άνθρωπος μπορεί σπάνια να σου αρνηθεί κάτι που του ζητάς, χωρίς απαραίτητα να πρέπει να τον χαρακτηρίσουμε ως υποχωρητικό. υπάρχουν, όμως, ανάμεσα σ αυτούς τους ανθρώπους και μερικοί που, ενώ είναι πράγματι καλά παιδιά, αυτό δεν τους αρκεί. Παίζουν και το ρόλο του καλού παιδιού! η παρακάτω ιστοριούλα θα σε βοηθήσει να καταλάβεις τι εννοώ: η ρίτα είναι μία πολύ αγαπητή κοπέλα. Την αγαπούν οι συνάδελφοί της, την αγαπούν οι φίλες της μέχρι και η πεθερά της τη λατρεύει. κι ενώ οι περισσότεροι στη θέση της θα ήμασταν ικανοποιημένοι από τον εαυτό μας, εκείνης αυτό δεν της αρκεί. Έτσι, ταλαιπωρεί τον οργανισμό της χωρίς να υπάρχει λόγος. η ρίτα τελειώνει από τη δουλειά της στις 5:30 το απόγευμα. μέχρι να φτάσει στο σπίτι πηγαίνει 6:15. επειδή δεν έχει παιδιά και ο άντρας της δε γυρίζει ποτέ πριν από τις 8:00, συνήθως ξαπλώνει μία ωρίτσα και μετά σηκώνεται, κάνει ένα ντους και μαγειρεύει. Ένα απόγευμα, μισή ώρα προτού σχολάσει, της τηλεφώνησε η πεθερά της. Της είχαν τελειώσει τα χάπια που έπαιρνε για την πίεση και ανησυχούσε μήπως πάθει εγκεφαλικό η ρίτα μόλις σχόλασε, βρήκε ένα εφημερεύον φαρμακείο και πήγε το φάρμακο στην πεθερά της, η οποία έμενε σαράντα πέντε λεπτά δρόμο προς την αντίθετη κα-

21 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ τεύθυνση. Έτσι, έφτασε στο σπίτι της κατάκοπη γύρω στις 8:30. θα μου πεις, ήταν ζήτημα υγείας. Δεν αντιλέγω. μόνο που η πεθερά έχει μία κόρη που ζει στην ίδια περιοχή! κατά τη γνώμη μου, η αδυναμία της ρίτας να πει «δεν μπορώ» στην πεθερά της, χωρίς να συντρέχει σοβαρός λόγος, δεν είναι δείγμα καλοσύνης αλλά υποχωρητικότητας! και μια προσωπική ιστορία περί του αντιθέτου: κάποτε, αγόρασα ένα ακριβό φωτιστικό το οποίο είχε το εξής χαρακτηριστικό: όταν το άγγιζες στιγμιαία, άναβε, όταν το άγγιζες σταθερά, το φως σταδιακά χαμήλωνε. Ήταν μέρα μεσημέρι και το κουβαλούσα περιχαρής στο σπίτι μου. Στην είσοδο, πέτυχα τη γειτόνισσά μου που έμενε στο διπλανό διαμέρισμα, μια κοπελιά περίπου στα 27, που δίδασκε πιάνο. Την κάλεσα στο διαμέρισμά μου να της δείξω το καινούργιο μου απόκτημα. ενθουσιάστηκε! Το ίδιο απόγευμα γύρω στις επτά μού χτύπησε το κουδούνι. Περίμενε το βράδυ τους φίλους της και με ρώτησε αν μπορούσε να δανειστεί το φωτιστικό. Την έπιασα από το μπράτσο ζεστά και της είπα: «από την ώρα που το έφερα περιμένω πώς και πώς να βραδιάσει. με φαντάζεσαι πώς θα νιώθω αν σ το δώσω; να το χορτάσω μια-δυο μέρες και μετά πάρ το. Σήμερα, όμως, αν σ το δώσω θα πάθω μελαγχολία». με κατάλαβε απόλυτα και η σχέση μας εξακολούθησε να είναι ζεστή και φιλική. (β) αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων (Μία πατάτα στην εξάτμιση) Όλα τα αυτοκίνητα έχουν στο πίσω μέρος μία εξάτμιση. Ο σκοπός της εξάτμισης είναι να εκτονώνονται τα αέρια που δημιουρ-

22 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ γούνται από την έκρηξη της βενζίνης. αλλιώς, το αυτοκίνητο θα εκραγεί. η εξάτμιση λειτουργεί όπως η βαλβίδα σε μία χύτρα ταχύτητας. υπάρχουν αυτοκίνητα που έχουν και δύο και τέσσερις και περισσότερες εξατμίσεις. αν παρομοίαζα τους ανθρώπους με αυτοκίνητα θα έλεγα ότι έχουμε έξι διαφορετικές εξατμίσεις. Τα βασικά μας συναισθήματα είναι έξι: ο θυμός, ο φόβος, η χαρά, η λύπη, η αηδία και ο σεξουαλικός οργασμός. Τα πέντε πρώτα είναι συναισθήματα. Το έκτο είναι ένας τρόπος εκτόνωσης. Οι άνθρωποι που πάσχουν από ψυχοσωματικές διαταραχές δυσκολεύονται να εκτονώσουν τα συναισθήματά τους. Στο σημείο αυτό αξίζει να κάνουμε ένα διαχωρισμό ανάμεσα στο «εκφράζω» και στο «εκτονώνω» τα συναισθήματά μου: «εκφράζω» τα συναισθήματά μου θα πει ότι αντιλαμβάνομαι πως έχω θυμώσει, έχω φοβηθεί ή κάτι άλλο, κι απλώς το περιγράφω χωρίς την ίδια στιγμή να το εκτονώνω. Το βασικό κριτήριο της εκτόνωσης είναι η ανακούφιση. «εκτονώνω» το θυμό μου θα πει βάζω τις φωνές, σπάω ένα βάζο, «κατεβάζω καντήλια» κι αφού το κάνω αυτό, μετά λέω ένα «Ουφ! γλίτωσα ένα εγκεφαλικό». Το ίδιο ισχύει, αν μου συμβεί κάτι που συναισθηματικά με πληγώνει. Πλαντάζω στο κλάμα και κάποια στιγμή λέω «Ουφ! Έφυγε από μέσα μου», γλιτώνοντας έτσι την υγεία μου. Ο άνθρωπος που μπορεί και εκτονώνει αυτά τα βασικά συναισθήματα δε φορτίζει τον εαυτό του με εσωτερική υπερένταση και πίεση. φαντάσου τι θα γινόταν, αν στην εξάτμιση ενός αυτοκινήτου βάζαμε μία πατάτα. Στην προκειμένη περίπτωση, την πατάτα τη λέμε αναστολή. υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να εκφράσουν κάποιο ή κάποια από τα συναισθήματά τους. Συνήθως είναι ο θυμός, αλλά δεν είναι το μόνο. Άλλοι, πάλι, διστάζουν να γελάσουν με την καρδιά τους διότι πιστεύουν πως αυτό τους στερεί τη σοβαρότητά τους υπάρ-

23 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ χουν, επίσης, άνθρωποι που σπάνια ζητούν βοήθεια από τους άλλους. Το θεωρούν υποτιμητικό. Πιστεύουν ότι θα «πέσουν στα μάτια» των φίλων τους και θα χάσουν την εκτίμησή τους. φαντάσου στις έξι αυτές εξατμίσεις που έχουμε οι άνθρωποι (του θυμού, του φόβου, της χαράς, της λύπης, της αηδίας και του οργασμού) να υπήρχε στην καθεμία κι από μία πατάτα. αυτοί οι άνθρωποι έχουν καθολική αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων. κάθε συναίσθημα έχει τον δικό του τρόπο εκτόνωσης. Ο θυμός έχει τη φωνή, τη θραύση αντικειμένων ή «υποκειμένων», και γενικά τη σωματική ή και τη λεκτική επιθετικότητα. Ο φόβος έχει την περίφημη «στριγκλιά», το τρεχαλητό (όταν το βάζουμε στα πόδια) και την έκκληση για βοήθεια. η χαρά εκδηλώνεται με το τρανταχτό γέλιο κι όχι μ ένα απλό χαμόγελο. η λύπη εκφράζεται με το κλάμα που συνοδεύεται από λυγμούς. Όσο και να μυξοκλαίς, αν δεν κάνεις μυϊκούς σπασμούς, τη λύπη δεν την εκτονώνεις. Στην αηδία, η εκτόνωση είναι βιολογική. αρχικά εκδηλώνεται με ναυτία και καταλήγει στον εμετό. Έως εδώ μιλήσαμε για τα πέντε βασικά συναισθήματα. Όσο για τον οργασμό υπάρχει μία μικρή διαφορά: ο οργασμός δεν είναι συναίσθημα. Είναι, όμως, βασικός μηχανισμός εκτόνωσης. αν, δηλαδή, έχεις μία πατάτα στην εξάτμιση του οργασμού, θα επηρεαστεί ολόκληρη η βιολογική σου ισορροπία. καμιά φορά, γνωρίζω στο επάγγελμά μου γυναίκες οι οποίες διατείνονται ότι δεν μπορούν να πουν με βεβαιότητα αν έχουν οργασμό ή όχι. ακολουθεί ο παρακάτω διάλογος, τον οποίο ξεκινάω εγώ. Σου έχει τύχει ποτέ να σε γυροφέρνει ένα φτέρνισμα, αλλά να μην μπορείς να φτερνιστείς; και βέβαια. κι όταν καταφέρεις να φτερνιστείς, μετά πώς νιώθεις; ανακούφιση. ωραία. να ένας τρόπος να κρίνεις αν έχεις οργασμό ή όχι

24 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ μικρή παρένθεση για τη χαρά Όταν είμαστε νεογέννητα δεν έχουμε συναισθήματα. Έχουμε σωματικές αισθήσεις. Οι αισθήσεις αυτές είναι: πόνος ή δυσφορία, από τη μια, και ανακούφιση, από την άλλη. θα έλεγα οι δύο αυτές σωματικές αισθήσεις είναι οι προπάτορες των συναισθημάτων της λύπης και της χαράς. Δηλαδή, η λύπη είναι το συναισθηματικό παράγωγο της δυσφορίας και του πόνου, ενώ η χαρά είναι το συναισθηματικό παράγωγο της ανακούφισης. Ο ενδιαφέρων κύριος Kissen Πάμε, όμως, τώρα στα άτομα που έχουν αυτή τη γενικευμένη αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρω μία έρευνα που έκανε το 1973 ένας Σκοτσέζος ερευνητής, ο Kissen. Ο Kissen μελέτησε 600 άντρες που τους είχαν διαγνώσει πρόβλημα καρκίνου στον πνεύμονα. η πρώτη του ερώτηση ήταν αν υπήρξαν καπνιστές ή όχι. Οι 450 (περίπου) ήταν καπνιστές, ενώ οι 150 (περίπου) όχι. αυτό και μόνο το εύρημα δημιουργεί ένα ερώτημα: Πώς γίνεται μη καπνιστές να έχουν καρκίνο στον πνεύμονα; θα μου πείτε ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο ζούσαν. αυτό μέλλει να ερευνηθεί. η δεύτερη ερώτηση που έκανε ο Kissen στους 450 καπνιστές ήταν αν κατέβαζαν τον καπνό. Οι περισσότεροι από τους μισούς είπαν ότι δεν κατέβαζαν τον καπνό! Έτσι, ο Kissen αποφάσισε να κάνει ένα τεστ προσωπικότητας σε αυτά τα 600 άτομα. αυτό που βρήκε είναι ότι η πλειοψηφία των ατόμων που ούτε κάπνιζαν ούτε κατέβαζαν τον καπνό είχαν μία καθολική αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων. μάλιστα, μερικοί από αυτούς δεν είχαν ούτε την ικανότητα έκφρασης συναισθημάτων. Το 1964, ο Kissen έγραψε στο British Journal of Medical Psy-

25 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ chology: «κατά κανόνα, οι άνθρωποι με καρκίνο στον πνεύμονα έχουν μικρότερη ικανότητα συναισθηματικής εκτόνωσης. αυτό το χαρακτηριστικό εντοπίζεται ανεξάρτητα από την ποσότητα καπνού που καταναλώνει το άτομο, αλλά είναι πολύ συχνότερο σ εκείνους που δεν κατεβάζουν τον καπνό. Όταν ληφθεί υπόψη αυτό το χαρακτηριστικό της προσωπικότητας σε σχέση με το βαθμό της έκθεσης των πνευμόνων στο κάπνισμα, τα ευρήματα δείχνουν ότι, όσο μικρότερη είναι η αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων, τόσο λιγότερο κάπνισμα χρειάζεται ώστε να δημιουργηθεί καρκίνος στον πνεύμονα. η θνησιμότητα από καρκίνο στον πνεύμονα των ατόμων με αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων μπορεί να είναι μέχρι και πέντε φορές μεγαλύτερη σε σύγκριση με τους καπνιστές που εκτονώνουν τα συναισθήματά τους». επειδή η αδυναμία εκτόνωσης συναισθημάτων είναι ένα από τα στοιχεία που βρίσκουμε συχνά στην προσωπικότητα των ανθρώπων που παθαίνουν καρκίνο, αξίζει να διερευνήσουμε πώς θα μπορούσε κάποιος που έχει αυτή την αδυναμία να την αντιμετωπίσει. Πώς βγαίνει η πατάτα; για να αντιμετωπίσει ένας άνθρωπος την αδυναμία να εκτονώνει τα συναισθήματά του, θα χρειαστεί να ξεκινήσει από την πιο απλή μορφή που είναι η έκφραση συναισθημάτων. αν διαπιστώνεις πως δεν μπορείς ούτε καν να παραδεχθείς ότι θυμώνεις, φοβάσαι, ανησυχείς, χαίρεσαι, τότε το πράγμα είναι πολύπλοκο: εδώ δε μιλάμε πλέον για εκτόνωση, αλλά για πλήρη αδυναμία έκφρασης. αυτό βάζει σε κίνδυνο τη σωματική υγεία οποιουδήποτε ανθρώπου. βέβαια, η εκτόνωση είναι το καλύτερο για τον οργανισμό, αλλά ακόμα και η έκφραση είναι κι αυτή μία ήπια μορφή εκτόνωσης. μας επιτρέπει να αναβάλλουμε την ανάγκη

26 0 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ να εκτονωθούμε άμεσα. αυτό μερικές φορές μάς γλιτώνει από τις δυσάρεστες συνέπειες που θα είχε μία παρορμητική αντίδραση. για να το θέσω με διαφορετικό τρόπο: αν η αδυναμία εκτόνωσης είναι μία μορφή συναισθηματικής «δυσκοιλιότητας», ο παρορμητισμός είναι συναισθηματική «διάρροια». ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα υπάρχει ο αυθορμητισμός. η βασική διαφορά ανάμεσα στον αυθορμητισμό και τον παρορμητισμό είναι η εκλογή. Στον αυθόρμητο άνθρωπο η εκτόνωση συναισθημάτων είναι αποτέλεσμα της εκλογής του. Διαλέγει ο ίδιος κάτω από ποιες συνθήκες (χρόνος, χώρος, κοινωνικό πλαίσιο κ.λπ.) θα εκφράσει ή θα εκτονώσει τα συναισθήματά του. Ο παρορμητικός δεν έχει τέτοια εκλογή. θα ξεσπάσει όπου και όποτε του ρθει. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή τη συμπεριφορά τη θεωρεί «αυθορμητισμό» ή ακόμα και «ντομπροσύνη». Όπως είπαμε πιο πριν, κάποιοι άνθρωποι αδυνατούν να εκτονώσουν ένα ή δύο συγκεκριμένα συναισθήματα. μπορεί να μην τους είναι εύκολο να εκτονώσουν το θυμό τους ή να τους είναι αδύνατο να εκτονώσουν τη λύπη τους. Οι άνθρωποι αυτοί χρειάζεται να ερευνήσουν αυτή τη δυσκολία είτε μόνοι τους είτε με κάποιον ειδικό. εκείνο που χρειάζεται να διερευνήσουν είναι το τι τους εμποδίζει να εκτονώσουν το θυμό τους, το φόβο και τα υπόλοιπα συναισθήματα. Τι θα συνέβαινε αν το έκαναν; Τις πιο πολλές φορές, οι αναστολές μας έχουν να κάνουν με τα προβλεπόμενα από εμάς αποτελέσματα. Πάμε τώρα στους ανθρώπους οι οποίοι δεν μπορούν να εκφράσουν κανένα από τα συναισθήματά τους. Έχουμε ήδη αναφέρει ότι κινδυνεύει η υγεία τους. Τι μπορούν να κάνουν αυτοί οι άνθρωποι για να εκτονώσουν τα συναισθήματα; είναι δύσκολο να αλλάξουν προσωπικότητα. Οπότε θα χρειαστεί να βρουν άλλες εναλλακτικές λύσεις. κάποιες από αυτές είναι ο χορός, το τραγούδι, η σωματική άσκηση και ό,τι άλλο βοηθάει ένα

27 ΧΑΡΑ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ άτομο να εκτονωθεί. μάλιστα, ένας ψυχολόγος της δεκαετίας του 1970 στην αμερική, ο A. Janov, μιλούσε για την πρωτογενή κραυγή. Τι είναι αυτό; αν είσαι άνθρωπος που δεν μπορείς να εκτονώσεις τα συναισθήματά σου, προκειμένου να μην πάθει τίποτε η υγεία σου, πήγαινε βρες έναν ανοιχτό χώρο που δεν υπάρχει ψυχή, πάρε μια ανάσα και άρχισε να ουρλιάζεις. κάνε το μέχρι να νιώσεις ζαλάδα. Σύμφωνα με τον Janov, αυτή είναι μία από τις καλύτερες μεθόδους να αποφορτίζουμε τον οργανισμό μας από τις πιέσεις που δέχεται. βέβαια, στη σημερινή εποχή είναι λίγο δύσκολο να βρεις ένα χώρο που να μπορείς ν αρχίσεις να ουρλιάζεις. Στον σύγχρονο «πολιτισμό» αν το κάνεις αυτό, κάπου θα σε πάνε Προσωπικά, αυτό το ευχαριστιέμαι όποτε τύχει να βρεθώ στην κορυφή του μυστρά. ειδικά αν είναι καθημερινή και δεν έχει κόσμο. βγάζω όλο μου το θυμό προς την κατεύθυνση της Σπάρτης υπάρχουν, όμως, τρόποι που μπορεί να εφαρμοστεί αυτή η κραυγή του Janov μέσα στην τωρινή πραγματικότητα. μία μέθοδος είναι να κλείνεις τα τζάμια του αυτοκινήτου, να βάζεις τη μουσική στη διαπασών και να ουρλιάζεις. Το κακό είναι ότι αν ζαλιστείς από το ουρλιαχτό μπορεί και να τρακάρεις. γι αυτό καλό θα ήταν να έχεις παρκάρει κάπου. αν έχεις και θέα, ακόμα καλύτερα! Ένας άλλος τρόπος είναι να βυθίσεις το πρόσωπό σου μέσα σε δύο-τρία μαξιλάρια και να ουρλιάζεις. Σημασία δεν έχει ποια είναι η μέθοδος, αλλά αφού το κάνεις να νιώθεις ανακούφιση. Πριν κλείσω αυτό το κεφάλαιο θέλω να αναφερθώ στα βασικά συναισθήματα και τις «εξατμίσεις» τους για άλλη μία φορά. αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν μπορείς να εκτονώσεις το θυμό σου κλαίγοντας. μπορείς να ανακουφιστείς που έκλαψες, αλλά ο θυμός σου θα παραμείνει. επίσης, δεν μπορείς να εκτονώσεις τη λύπη σου ουρλιάζοντας. μπορεί να εκτονωθείς, αλλά

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μαθαίνω µε τον Gummy Bear Το αλφάβητο ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

την κοινωνική συμπεριφορά

την κοινωνική συμπεριφορά ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ την κοινωνική συμπεριφορά ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μεγαλύτερες κουβέντες με τη μαμά ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Αθηνά Ανδρουτσοπούλου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Millénium 3 & 4 Dupuis 2014, by Man, Homs and Runberg Millenium 2014 Stieg Larsson and Moggliden AB www.dupuis.com All rights reserved. EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί;

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί; Δασκάλα: Λουίζα Σόλου Πιττάκαρα Μάιος 2008 ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο Στόχοι: Τα παιδιά: να ονομάζουν τις δυσάρεστες συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία, την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία να συμπεράνουν και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η Ντανιέλα και τα Επτά Λυκάκια ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Σπύρος Γούσης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Βάσω Βύρρα ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015 2-4 :... TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο φίλος µου ο ύπνος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ράνια Μπουµπουρή ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Χρύσα Σπυρίδωνος ΘΕΩΡΗΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Αγγελική Μόσχου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Ευγένιος Τριβιζάς Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Εικονογράφηση: Λίζα Ηλιού Eυγeνιος Tριβιζaς «MΕΤΡ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ» Σίσσυ Μόρφη Όπως ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, έτσι και ο Ευγένιος Τριβιζάς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0222-2

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0222-2 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Το λουλουδόπαιδο και άλλες ιστορίες ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Αιµιλία Κονταίου ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Θοδωρής

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Κατερίνα Χρυσοχόου ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Αθηνά Ανδρουτσοπούλου, 2011. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάιος 2011 ÉSBN 978-960-496-097-2

Εικονογράφηση: Κατερίνα Χρυσοχόου ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Αθηνά Ανδρουτσοπούλου, 2011. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάιος 2011 ÉSBN 978-960-496-097-2 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Κουβέντες µε τη µαµά ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Αθηνά Ανδρουτσοπούλου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Κατερίνα Χρυσοχόου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Ευδοξία Μπινοπούλου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου EÊÔÕÐÙÓÇ:

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Κατσέλης, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0224-6

Γιώργος Κατσέλης, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0224-6 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Οι Πειρατές της Καταστροφικής Επιχείρηση «στρογγυλή θεά» ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιώργος Κατσέλης ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Παναγιώτης Γιάκας ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Σεπτέµβριος 2013 ÉSBN 978-960-496-835-0

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Σεπτέµβριος 2013 ÉSBN 978-960-496-835-0 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο Μπουµτριαλαλί µε το κόκκινο λειρί ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ : Ναταλία Καπατσούλια ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15 Το παρακάτω ερωτηματολόγιο είναι αυθεντικό και διαμορφώθηκε στις συναντήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ 15 Views December 18, 2014 Συνέντευξη στην Ιουλία Ιωάννου «Η γνώση είναι προσωπική εμπειρία, όλα τα άλλα είναι απλώς πληροφορίες». Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα