Γνωσιακή-Συµπεριφοριστική Θεραπεία. Θωµάς Καλπάκογλου 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γνωσιακή-Συµπεριφοριστική Θεραπεία. Θωµάς Καλπάκογλου 1"

Transcript

1 Γνωσιακή-Συµπεριφοριστική Θεραπεία Θωµάς Καλπάκογλου 1 Η γνωσιακή θεραπεία 2 έχει από καιρό καταξιωθεί ως το είδος ψυχοθεραπείας µε τις ευρύτερες µορφές εφαρµογών. Τόσο σε πλαίσια ερευνών, όσο και κλινικών πειραµάτων, η γνωσιακή θεραπεία έχει αναδείξει σοβαρά πλεονεκτήµατα σε σχέση µε άλλες βραχυπρόθεσµες και µακροπρόθεσµες θεραπείες. Πρόκειται για µια καλά δοµηµένη µορφή θεραπείας που έχει τη δυνατότητα να προσφέρει στους θεραπευτές 3 ένα καλά οργανωµένο τρόπο δουλειάς, µε τον οποίο µπορούν να βοηθήσουν τους πελάτες 4 τους να αντιµετωπίσουν τα διάφορα προβλήµατα τους. Παράλληλα, αυτή της η ιδιότητα ενισχύει τη συµµετοχή του πελάτη στη θεραπεία, εφόσον αυτός καλείται να έχει ένα πιο ενεργό ρόλο κατά τη διάρκεια της. Τα τελευταία 35 περίπου χρόνια, η γνωσιακή θεραπεία έχει αναδυθεί µέσα από τις ερευνητικές και κλινικές προσπάθειες πολλών εκφραστών της και έχει πάρει πολλές µορφές ανάλογα µε τη µεθοδολογία που χρησιµοποιείται σε κάθε µια απ αυτές. Στη πορεία αυτής της εξέλιξης, τα σηµαντικότερα είδη γνωσιακής θεραπείας βασίστηκαν κυρίως σε µια από τις τρεις γενικότερες προσεγγίσεις: (1) αυτή της γνωσιακής αναδόµησης (cognitive restructuring), (2) των στρατηγικών επίλυσης προβληµάτων (problem-solving strategies), (3) της εκπαίδευσης δεξιοτήτων για την αντιµετώπιση δύσκολων καταστάσεων (coping skills training), ή (4) σε συνδυασµό κάποιων απ αυτές. Οι κύριοι εκφραστές της πρώτης προσέγγισης είναι οι Ellis (1962), Beck (1963), Meichenbaum (1977), Maultsby (1975) και Guidano & Liotti (1983), της δεύτερης οι D Zurilla & Goldfried (1971), Spivack & Shure (1974), Mahoney (1974) και Rehm (1977), και της τρίτης οι Suinn & Richardson (1971), Meichenbaum (1973) και Goldfried (1973). Ο βασικός πυρήνας όλων αυτών των µορφών γνωσιακής θεραπείας αποτελείται από τρεις βασικές αρχές (Dobson & Block, 1988): 1. Η γνωσιακή λειτουργία επηρεάζει τη συµπεριφορά. 2. Η γνωσιακή λειτουργία µπορεί να ελεγχθεί και να µεταβληθεί. 3. Οι επιθυµητές αλλαγές στη συµπεριφορά µπορούν να επηρεαστούν από τις γνωσιακές αλλαγές. Με τον όρο γνωσιακή λειτουργία αποδίδεται, σε ένα γενικότερο πλαίσιο, ο τρόπος µε τον οποίο σκέφτεται ένα άτοµο. Η γνωσιακή θεωρία υπογραµµίζει πως τα συναισθήµατα και η συµπεριφορά του ατόµου καθορίζονται από τον τρόπο µε τον οποίο το άτοµο δοµεί (σκέφτεται, πιστεύει) τον εαυτό του και τον κόσµο µέσα του. Οι σκέψεις του βασίζονται στα σχήµατα 5 ή τα συµπεράσµατα που έχουν δηµιουργηθεί από προηγούµενες εµπειρίες, καθώς και από γονεϊκές και κοινωνικές επιδράσεις (Χαρίλα, 1995). Όλες οι γνωσιακές θεραπείες βασίζονται στη εξέταση του τρόπου µε τον οποίο το άτοµο σκέφτεται και στην αναγνώριση πιθανών λαθών (διεργασιών) που κάνει σε αυτόν τον τρόπο, θεωρώντας ταυτόχρονα πως ασκείται έτσι µια πιθανή αρνητική επιρροή σε συναισθηµατικό και συµπεριφοριστικό επίπεδο. Εφόσον, βέβαια, ο τρόπος σκέψης είναι ελεγχόµενος, αυτό σηµαίνει πως µε την κατάλληλη παρέµβαση µπορεί να αλλάξει και, κατά συνέπεια, µπορεί να µεταβληθεί η αρνητική επιρροή που ασκεί. Έτσι, η γνωσιακή θεραπεία καταφέρνει να αποφέρει αλλαγές σ ένα άτοµο που αγγίζουν τον δυσλειτουργικό τρόπο σκέψης του, το συναίσθηµα, αλλά και τη συµπεριφορά του. Οι παρακάτω πέντε όροι αποτελούν τα γενικά χαρακτηριστικά της γνωσιακής θεραπείας και είναι ταυτόχρονα αποδεκτοί σ όλες τις µορφές της (Vallis, 1991). 1 ιδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας (School of Medicine, University of Manchester), Παπαδιαµαντοπούλου 11, Αθήνα. Τηλ , Με τον όρο αυτό θα αποδίδεται εφεξής ο όρος γνωσιακή-συµπεριφοριστική θεραπεία. Εντούτοις, η έµφαση σ αυτό το κεφάλαιο θα δοθεί στο γνωσιακό κοµµάτι αυτής της προσέγγισης. 3 Με τον όρο θεραπευτής θα αποδίδεται εφεξής και ο όρος θεραπεύτρια. 4 Με τον όρο πελάτης θα αποδίδεται εφεξής ο όρος ασθενής. 5 Τα γνωσιακά σχήµατα ορίζονται ως λειτουργικές κατασκευές των σχετικά µόνιµων αναπαραστάσεων προηγούµενων πληροφοριών και εµπειριών (Καλπάκογλου, 1997). Πρόκειται για τη συγκεντρωµένη γνώση που έχει κάποιος γύρω από το άτοµο του, τους άλλους και τον υπόλοιπο κόσµο γενικότερα.

2 Φαινοµενολογία Πρόκειται για την πιο ξεχωριστή διάσταση της προσέγγισης που ακολουθεί η γνωσιακή θεραπεία και αναφέρεται τόσο στη ψυχοπαθολογία, όσο και στην κλινική αλλαγή. Ανεξάρτητα από το πως αντιλαµβάνεται ο θεραπευτής το πρόβληµα του πελάτη του, τη βάση για τη θεραπευτική παρέµβαση αποτελεί η υποκειµενική και ιδιοσυγκρασιακή αντίληψη του για το πρόβληµα του. Μ άλλα λόγια, η γνωσιακή θεραπεία ενδιαφέρεται να γνωρίζει πως ο πελάτης βλέπει τον κόσµο µέσα απ τα δικά του µάτια και, για να το πετύχει αυτό, δίνει έµφαση στις αναφορές για τα βιώµατα του και στο πως σκέπτεται γι αυτά. Ο σκοπός του θεραπευτή είναι να καταλάβει µε ποιον τρόπο ο πελάτης δοµεί τον κόσµο µέσα του και πως αυτό µπορεί να τον επηρεάζει συναισθηµατικά ή στην συµπεριφορά του. Όταν αναγνωρισθούν κάποια διεργασιακά λάθη στον τρόπο σκέψης του πελάτη, τότε ο σκοπός της θεραπείας, µέσα από ένα πλήθος διαφορετικών τεχνικών 6, είναι να αλλάξει αυτή τη δοµή, έτσι ώστε να γίνει περισσότερο λειτουργική για τον ίδιο τον πελάτη (γνωσιακή αναδόµηση 7 ). Συνεργασία Ενεργός συµµετοχή Εµπειρικός χαρακτήρας Πρόκειται για τον όρο που χρησιµοποιείται στην περιγραφή της φύσης της σχέσης ανάµεσα στον θεραπευτή και τον πελάτη, ως επακόλουθο του παραπάνω ορισµού της φαινοµενολογίας. ιάφορες πηγές αναφέρονται στη σχέση αυτή µε τον όρο συνεργασιακό τόλµηµα. Κάθε βήµα της θεραπείας και κάθε καινούργιος στόχος της βασίζεται σε αυτή τη συνεργασία. Πολλές φορές, οι θεραπευτές εκφράζουν αυτή τη διάσταση της γνωσιακής προσέγγισης στον πελάτης τους µε το ακόλουθο τρόπο: «Εσύ και εγώ θα συνεργαστούµε για να αντιµετωπίσουµε το πρόβληµα σου», αντί για το συνηθισµένο «εγώ θα σε θεραπεύσω». Στη γνωσιακή θεραπεία και ο θεραπευτής αλλά και ο πελάτης έχουν έναν καθοριστικό ρόλο στο να διαλέγουν τους θεραπευτικούς στόχους, να συζητούν και να συναποφασίζουν τους τρόπους µε τους οποίους αυτοί οι στόχοι θα επιτευχθούν. Μ αυτό τον όρο περιγράφονται οι τεχνικές που χρησιµοποιούνται για την εφαρµογή της γνωσιακής θεραπείας, όπως η αναγνώριση των γνωσιακών διαδικασιών, των αυτόµατων αρνητικών σκέψεων ή των σχηµάτων µέσα από τα οποία αντιλαµβάνεται ο πελάτης τον εαυτό του και τον κόσµο γύρω του, τη συλλογή στοιχείων γι αυτές τις διαδικασίες και τα σχήµατα, καθώς και την επανεξέταση και αναδόµηση τους έτσι ώστε να καταστούν περισσότερο λειτουργικά. Γενίκευση Η γνωσιακή θεραπεία χαρακτηρίζεται από δραστηριότητες (πχ. η δουλειά για το σπίτι 8 ) που αποσκοπούν στο να διευκολύνουν την εγκαθίδρυση των αλλαγών που κάνει ο πελάτης κατά τη διάρκεια της θεραπείας του, έτσι ώστε αυτές οι αλλαγές να πάρουν ένα γενικευµένο χαρακτήρα. Αποτελώντας µέρος της γενικότερης φιλοσοφίας της, η γνωσιακή θεραπεία δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο πως σκέφτεται, συµπεριφέρεται και αισθάνεται ο πελάτης έξω από το χώρο των θεραπευτικών συνεδριών. 1. Η συµβολή του Aaron Tim Beck Σύµφωνα µε τις πιο πρόσφατες θέσεις του Beck, η σύνταξη µιας θεραπευτικής µεθόδου πρέπει να βασίζεται σε ένα καλά οργανωµένο και εµπεριστατωµένο µοντέλο. Ο ίδιος του ορίζει τη γνωσιακή θεραπεία µέσα από την ύπαρξη γνωσιακών µοντέλων και όχι γνωσιακών τεχνικών µόνο. Ο ορισµός αυτός ερµηνεύει τις ψυχολογικές διαταραχές ως αποτελέσµατα γνωσιακών δυσλειτουργιών που απορρέουν από δυσλειτουργικά γνωσιακά σχήµατα, στη µετατροπή των οποίων βασίζεται και η θεραπεία τους (Καλπάκογλου, 1997). Το µοντέλο πάνω στο οποίο στηρίζεται αυτή η άποψη είναι το µοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών (informationprocessing model). Σύµφωνα µ αυτό, «οι άνθρωποι συνεχώς συλλέγουν ερεθίσµατα από το περιβάλλον και αντιδρούν σε αυτά µε τρόπους που θα ενισχύσουν την επιβίωση τους. Έτσι, αντιλαµβάνονται, µεταφράζουν και ερµηνεύουν καταστάσεις, καθορίζοντας παράλληλα και τις στρατηγικές αντίδρασης τους απέναντι σε αυτές µε σκοπό την προσαρµογή στο περιβάλλον τους. Οι συναισθηµατικές και συµπεριφοριστικές αντιδράσεις επηρεάζονται κατά ένα 6 Οι τεχνικές διαφέρουν ανάλογα µε την γνωσιακή προσέγγιση που ακολουθεί ο θεραπευτής. Υπάρχουν σηµαντικές διαφορές, για παράδειγµα, ανάµεσα στις µεθόδους των µοντέλων του Beck, του Ellis και του Meichenbaum. 7 Η τεχνική της γνωσιακής αναδόµησης είναι ο πυρήνας της γνωσιακής θεραπείας και θα εξετασθεί µε λεπτοµέρεια παρακάτω. 8 Η δουλειά για το σπίτι παίρνει διαφορετική µορφή ανάλογα µε το στάδιο εξέλιξης της θεραπείας.

3 µεγάλο µέρος από τις γνωσιακές εκτιµήσεις που γίνονται» (Weishaar, 1993). Το µοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών περιλαµβάνει τρεις βασικές αρχές (Weishaar, 1993): Γνωσιακή οργάνωση Μοντέλο Ψυχοπαθολογίας Η υπόθεση της συνέχειας Η γνωσιακή οργάνωση περιλαµβάνει επίπεδα σκέψης και φαντασίας που διαφέρουν µεταξύ τους από την άποψη της πρόσβασης και σταθερότητας. Οι περισσότερο προσιτές γνωσίες (σκέψεις) είναι οι εκούσιες, που εµφανίζονται στο συνειδητό επίπεδο. Λιγότερο προσιτές, και ταυτόχρονα πιο σηµαντικές για τη γνωσιακή θεραπεία, είναι οι αυτόµατες σκέψεις, οι οποίες φαίνεται να προκύπτουν ασυναίσθητα και που µπορεί να είναι δύσκολο να εµποδιστούν, κυρίως σε δύσκολες για το άτοµο περιόδους. Ακόµα βαθύτερα βρίσκονται τα πιστεύω και οι αξίες του ατόµου, ενώ σ ένα τελευταίο επίπεδο βρίσκονται τα σχήµατα. Τα σχήµατα ενεργοποιούνται όταν το άτοµο έρχεται αντιµέτωπο µε κάποιες συγκεκριµένες καταστάσεις της ζωής. Όταν τα σχήµατα ενεργοποιούνται, τότε αναπτύσσονται πλήρως, συνοδευόµενα από έντονα συναισθήµατα. Οι αυτόµατες σκέψεις, οι οποίες είναι η έκφραση του περιεχοµένου του σχήµατος, πολλαπλασιάζουν τη συνείδηση του ατόµου. Οι γνωσιακές δυσλειτουργίες 9, οι οποίες προκαταλαµβάνουν τη συλλογή και τη συγκρότηση των πληροφοριών από το περιβάλλον, λειτουργούν µε σκοπό να διατηρήσουν και να ενισχύσουν το σχήµα. Έτσι, οι σκέψεις γίνονται πιο αυστηρές και οι εκτιµήσεις πιο απόλυτες. Τέλος, γνωσιακές δυσκολίες, όπως η ανάκληση απ τη µνήµη, εµποδίζουν τους λειτουργικούς συλλογισµούς. Η θεωρία του Beck προτείνει πως τα διάφορα ψυχοπαθολογικά σύνδροµα είναι διογκωµένες µορφές φυσιολογικών συναισθηµατικών αντιδράσεων. Η υπόθεση αυτή υποστηρίζει την ύπαρξη συνοχής ανάµεσα στο περιεχόµενο των φυσιολογικών αντιδράσεων και των υπερβολικών αντιδράσεων που συναντώνται στη ψυχοπαθολογία. Για παράδειγµα, στην κατάθλιψη, τα συναισθήµατα της ήττας και της στέρησης γίνονται διάχυτα, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η λύπη. Στη µανία, κυριαρχεί µια αύξηση των δραστηριοτήτων για την ολοκλήρωση του ατόµου και την επίτευξη στόχων, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η ευφορία. Στο άγχος, η αύξηση του αισθήµατος της ευπάθειας οδηγεί στην αύξηση της επιθυµίας για φυγή και άµυνας (προστασίας) του ατόµου. 2. Ο γνωσιακός θεραπευτής Ένα από τα πολλά πλεονεκτήµατα της γνωσιακής θεραπείας είναι πως οι δηµιουργοί της, καθ όλη τη πορεία της εξέλιξης της, έχουν συστηµατικά συγκροτήσει διάφορα θεραπευτικά εγχειρίδια που αναλύουν τις γνωσιακές τεχνικές και µεθόδους. Αυτό έχει βοηθήσει τόσο στην εκπαίδευση των θεραπευτών, όσο και στις κλινικές έρευνες που γίνονται για να εξετάσουν την αποτελεσµατικότητα της γνωσιακής θεραπείας (Blackburn & Davidson, 1990). Πριν ασκήσει οποιαδήποτε θεραπευτικά καθήκοντα, ο γνωσιακός θεραπευτής πρέπει να έχει µια πλήρη βασική εκπαίδευση και αντίστοιχη κλινική εκπαίδευση µεταπτυχιακού επιπέδου. Εφόσον θα ακολουθήσει τη γνωσιακή προσέγγιση, αυτό σηµαίνει πως η εκπαίδευση του πρέπει να του παρέχει µια βαθιά γνώση και κατανόηση του γνωσιακού µοντέλου, να έχει µελετήσει τα αντίστοιχα για κάθε διαταραχή θεραπευτικά εγχειρίδια, να έχει ίσως παρακολουθήσει αντίστοιχα εκπαιδευτικά videos και, τέλος, να του παρέχεται εποπτεία από έναν έµπειρο γνωσιακό θεραπευτή για τουλάχιστον 3-4 περιστατικά. Γενικές δεξιότητες του θεραπευτή 10 Γνώση του κλινικού συνδρόµου Ο θεραπευτής πρέπει να έχει µια λεπτοµερή γνώση των διαταραχών, να είναι σε θέση να κάνει σωστή διάγνωση χρησιµοποιώντας τα διαγνωστικά κριτήρια, να έχει µια 9 Με τον όρο αυτό αποδίδονται και οι ευρύτερα γνωστοί όροι γνωσιακές παραποιήσεις, γνωσιακά λάθη, τα οποία αναφέρονται σε γνωσιακές λειτουργίες όπως οι ακόλουθες (Καλπάκογλου, 1997): 1. Αυθαίρετα συµπεράσµατα: συµπεράσµατα που εξάγονται χωρίς να έχουν εξεταστεί επαρκώς όλα τα στοιχεία µιας κατάστασης και χωρίς να έχει ελεγχθεί αν τα δεδοµένα είναι πραγµατικά. 2. Επιλεκτική αφαίρεση: η αξιολόγηση µιας κατάστασης η οποία βασίζεται σε µία µόνο από τις πολλές πλευρές της και όχι στο γενικό σύνολο των στοιχείων που τη συνθέτουν. 3. Υπεργενίκευση: ένα µεµονωµένο αρνητικό συµβάν θεωρείται ως αντιπροσωπευτικό παρόµοιων καταστάσεων, συναφών ή µη. 4. Μεγέθυνση και σµίκρυνση: µια τάση µεγιστοποίησης των αρνητικών και ελαχιστοποίησης των θετικών πλευρών µιας κατάστασης. 5. Προσωποποίηση: µια τάση του ατόµου να αναλαµβάνει την ευθύνη κάποιων αρνητικών εξωτερικών γεγονότων ακόµα κι όταν δε σχετίζονται καθόλου µε το ίδιο. 6. Απόλυτος διχοτοµισµός: µια τάση του ατόµου να κωδικοποιεί τα πράγµατα και τις καταστάσεις σε κατηγορίες «άσπρου-µαύρου». 10 Προσαρµογή από το βιβλίο των Blackburn & Davidson (1990), σελ. 46.

4 γενικότερη µόρφωση για κλινικά θέµατα που αφορούν ψυχιατρικές διαταραχές, να µπορεί να αξιολογεί τη σοβαρότητα της ασθένειας και να καταγράφει το ιστορικό. εξιότητες συνέντευξης Γενικές θεραπευτικές δεξιότητες εξιότητες για τη κλινική συνέντευξη είναι απαραίτητες, έτσι ώστε να συγκροτείται µια σωστή αξιολόγηση σηµαντικών συµπτωµάτων του πελάτη. Αναφέρονται στα προσωπικά χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει ένας θεραπευτής, τα οποία συµβάλλουν σηµαντικά στην επιτυχή διεξαγωγή της θεραπείας: Ενσυναίσθηση (empathy): πρόκειται για την ικανότητα του θεραπευτή να αντιλαµβάνεται τον πελάτη σαν να ήταν στη θέση του, χωρίς όµως να χάνει την αντικειµενικότητα του. Ζεστασιά (warmth): εκφράζεται µέσα από την ενσυναίσθηση και µια θετική αντιµετώπιση του πελάτη. Γνησιότητα (genuiness): ο θεραπευτής πρέπει να είναι σε θέση να αντανακλά στον πελάτη µε ειλικρίνεια το πώς αντιλαµβάνεται το πρόβληµα του. Κατανόηση (understanding): ο θεραπευτής πρέπει να είναι σε θέση να δείχνει και να έχει κατανόηση για οποιαδήποτε εµπειρία και αν του περιγράψει ο πελάτης. Ειδικές δεξιότητες του θεραπευτή Τα θεραπευτικά χαρακτηριστικά Συνεργασία (collaboration): ο θεραπευτής αναπτύσσει µια σχέση συνεργασίας µε τον πελάτη. Αυτό επιτυγχάνεται µέσα από ειλικρίνεια για την πορεία της θεραπείας και τον κοινό προγραµµατισµό των θεραπευτικών συνεδριών. Το µοντέλο που θέλει να περάσει ο θεραπευτής στον πελάτη είναι πως δουλεύουν δύο ειδικοί για τον ορισµό του προβλήµατος, τον εντοπισµό των πιθανών λύσεων, τη δροµολόγηση και εξέταση αυτών των λύσεων. Ευγένεια (gentleness): αναφέρεται στο βαθµό προσοχής, ζεστασιάς και ενσυναίσθησης που πρέπει να δείχνει ο θεραπευτής στον τρόπο µε τον οποίο κάνει ερωτήσεις ή συνοµιλεί µε τον πελάτη, έτσι ώστε αυτός να µην αισθάνεται πως του ασκείται κριτική. Ικανότητα να ακούει (ability to listen): ο θεραπευτής ακούει προσεκτικά αυτά που λέει ο πελάτης, προσέχοντας παράλληλα τα συναισθήµατα από τα οποία διακατέχεται, τις καθυστερήσεις, τις σιωπές και τα χαρακτηριστικά της σκέψης του. Επαγγελµατική συµπεριφορά (professional manner): αναφέρεται στην ικανότητα του θεραπευτή να κρατά µια επαγγελµατική στάση, να εστιάζει στο πρόβληµα του πελάτη, να δίνει σωστή ανατροφοδότηση, να διατηρεί τη θεραπεία στη σωστή πορεία και να χρησιµοποιεί το χρόνο για τη µεγιστοποίηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας. Ευελιξία (flexibility): Ο θεραπευτής πρέπει να είναι σε θέση να κάνει καλή επιλογή και χρήση εκείνων των γνωσιακών τεχνικών που θα απαντήσουν στα ιδιαίτερα προβλήµατα του κάθε πελάτη. Χιούµορ: Η συνετή (διακριτική) χρήση του χιούµορ κρίνεται χρήσιµη και αποτελεσµατική για πολλούς λόγους. ηµιουργεί µια γέφυρα κατανόησης ανάµεσα στον πελάτη και τον θεραπευτή. 3. Τα χαρακτηριστικά της γνωσιακής θεραπείας 11 Κάθε θεραπευτική προσέγγιση ακολουθεί µια δοµή µέσα στην οποία εξελίσσεται. Τα γενικά χαρακτηριστικά της γνωσιακής προσέγγισης είναι τα ακόλουθα: Βραχυπρόθεσµη (time limited): η διάρκεια της γνωσιακής θεραπείας κυµαίνεται ανάµεσα στις συνεδρίες, προσαρµοσµένη για κάθε περίπτωση. Υπάρχουν θεραπευτικά πακέτα που έχουν συγκεκριµένη δοµή 12 (structure) µε λιγότερη ή περισσότερη διάρκεια, απαντώντας στις ανάγκες µιας ατοµικής ή οµαδικής θεραπείας, οικογενειακής θεραπείας, θεραπείας ζεύγους, κλπ. Κάθε συνεδρία διαρκεί περίπου µία ώρα. Σε οµαδικές παρεµβάσεις µπορεί να φτάσει τα 90 λεπτά. Πρόγραµµα ηµέρας (agenda): κάθε συνεδρία έχει µια δοµή 13 που εξυπηρετεί τη καλύτερη χρήση του χρόνου. 11 Προσαρµογή από το βιβλίο των Blackburn & Davidson (1990), σελ. 51. Βλέπε επίσης Καλπάκογλου (1997). 12 Η δοµή αποτελεί από µόνη της ένα χαρακτηριστικό της γνωσιακής θεραπείας. 13 Βλέπε παρακάτω.

5 Προσανατολισµένη στο πρόβληµα (problem-oriented): Ο θεραπευτής και ο θεραπευόµενος εστιάζουν στον ορισµό και τη λύση των προβληµάτων. Εστιάζεται στο παρόν (αhistorical): ενδιαφέρεται περισσότερο για το εδώ και τώρα, χωρίς να καταφεύγει στο µακρινό παρελθόν του πελάτη. Μοντέλο µάθησης (learning model): η γνωσιακή θεραπεία δεν χρησιµοποιεί ψυχοδυναµικές υποθέσεις για να ερµηνεύσει τη συµπεριφορά του πελάτη, αλλά βασίζεται στο µοντέλο της µάθησης. Η δυσλειτουργική συµπεριφορά αποδίδεται σε δυσπροσαρµοστική µάθηση. Ο στόχος είναι η εκµάθηση µιας περισσότερο λειτουργικής συµπεριφοράς. Επιστηµονική µέθοδος (scientific method): η θεραπεία περιλαµβάνει τη συλλογή πληροφοριών-στοιχείων (προβλήµατα, σκέψεις, στάσεις), διαµόρφωση υποθέσεων, επεξεργασία, πειραµατισµό και αξιολόγηση των αποτελεσµάτων. ουλειά στο σπίτι (homework): ανατίθεται στον πελάτη δουλειά για το σπίτι µε σκοπό τη συλλογή στοιχείων, την επαλήθευση των υποθέσεων και την εξάσκηση στις γνωσιακές δεξιότητες. Συνεργασία (collaboration): θεραπευτής και πελάτης δουλεύουν µαζί για τη λύση του προβλήµατος. Ενεργητική και κατευθυντική (active and directive): ο θεραπευτής υιοθετεί έναν ενεργητικό και κατευθυντικό ρόλο καθ όλη τη διάρκεια της θεραπείας. Μπορεί να είναι διδακτικός κάποιες φορές, αλλά ο κύριος ρόλος του είναι να διευκολύνει τον ορισµό και τη λύση των προβληµάτων. Σωκρατικός διάλογος (Socratic questioning): πρόκειται για την κύρια θεραπευτική µέθοδο που έχει ως στόχο να αναγνωρίσει ο πελάτης υποκείµενες σκέψεις, να διακρίνει εναλλακτικές λύσεις ή να µετατρέψει τα πιστεύω του. Ειλικρίνεια (openness): η θεραπευτική διαδικασία είναι σαφής και ανοικτή. Θεραπευτής και πελάτης κατανοούν αυτά που συµβαίνουν στην πορεία της θεραπείας. οµή της θεραπευτικής συνεδρίας 14 Επανεξέταση της κατάστασης του πελάτη (review of patient s state): µια γενική διερεύνηση µε σκοπό τον καθορισµό των στόχων της συνεδρίας. Καθορισµός προγράµµατος ηµέρας (set agenda): περιλαµβάνει σχόλια για την προηγούµενη συνεδρία, έλεγχο της δουλειάς για το σπίτι, στόχους για τη συνεδρία. Εξέταση της δουλειάς για το σπίτι (homework review): συζήτηση για το αποτέλεσµα, δυσκολίες, συµπεράσµατα και καθορισµό των επόµενων στόχων. Στόχος/οι συνεδρίας (session target(s)): περιλαµβάνει τον ορισµό του προβλήµατος, αναγνώριση των σχετικών αρνητικών σκέψεων, αναδόµηση αυτών, αξιολόγηση της επιρροής στα σχετικά πιστεύω και συναισθήµατα, τρόπους µε τους οποίους τα λόγια θα γίνουν πράξη. ουλειά για το σπίτι (homework): περιλαµβάνει ανάθεση καινούργιας δουλειά σχετική µε τους στόχους της συνεδρίας, εξήγηση της διαδικασίας, εξαγωγή αναµενόµενων δυσκολιών, επιφυλάξεων και προβλέψεων για το αποτέλεσµα, πρόβα εάν είναι απαραίτητο. Ανατροφοδότηση συνεδρίας (session feedback): έλεγχος του συναισθήµατος του πελάτη για τη συνεδρία, αν υπήρξε κάτι που τον αναστάτωσε, αν έγιναν όλα κατανοητά, αν φαίνονται χρήσιµα, αν υπάρχουν ερωτήσεις ή σχόλια. 4. Κύριες θεραπευτικές τεχνικές Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η γνωσιακή θεραπεία συνδυάζει ένα µεγάλο αριθµό θεραπευτικών τεχνικών και στρατηγικών, επικεντρώνοντας την προσοχή της στην ανακάλυψη των αυτόµατων αρνητικών σκέψεων, στην αναγνώριση των πιθανών συνεπειών και στην προσπάθεια αντικατάστασης αυτών των σκέψεων µ άλλες, περισσότερο λειτουργικές σκέψεις. Μια λεπτοµερής περιγραφή της φιλοσοφίας και των ερευνών που έχουν γίνει γι αυτές τις τεχνικές, καθώς επίσης και του τρόπου χρήσης τους στην πορεία της θεραπείας θα ξεπερνούσε τις ανάγκες αυτού του κεφαλαίου. Έτσι, τα παρακάτω αποτελούν απλούς ορισµούς ή περιγραφές των πιο σηµαντικών τεχνικών που χρησιµοποιούνται στη γνωσιακή θεραπεία. Εκµαίευση Αρνητικών Αυτόµατων Σκέψεων 15 Το σενάριο των χειρότερων συνεπειών αποτελεί µια από τις συνηθισµένες τεχνικές που επιτρέπει στον πελάτη να αναγνωρίσει τις πιο απειλητικές σκέψεις που κάνει για µια κατάσταση, ενώ παράλληλα τον οδηγεί σε κάποιους 14 Προσαρµογή από το βιβλίο των Blackburn & Davidson (1990), σελ Για την περιγραφή των τεχνικών ακολουθήθηκε η σειρά περιγραφής τους στο βιβλίο του Wells (1997).

6 βαθύτερους φόβους που τον επηρεάζουν. Η κύρια ερώτηση που χρησιµοποιείται γι αυτό το σκοπό είναι «ποιο είναι το χειρότερο πράγµα που θα µπορούσε να συµβεί αν». Μια λεπτοµερής διήγηση συγκεκριµένων επεισοδίων (πχ. άγχους) µπορεί να αναδείξει σηµαντικά στοιχεία για µια διαταραχή. Τα συναισθήµατα µπορεί να συνοδεύουν ή να συνοδεύονται από αυτόµατες αρνητικές σκέψεις και πιστεύω που είναι ενδεικτικά αυτής της διαταραχής. Όταν αυτά δεν είναι προφανή, τότε η διερεύνηση τους αρχίζει από το συναισθηµατικό επίπεδο αντιδράσεων (πχ. «όταν συνέβαιναν αυτά, πως αισθανόσουν»). Κατά τη διάρκεια µιας θεραπευτικής συνεδρίας το συναίσθηµα του πελάτη µπορεί να αλλάξει, σηµατοδοτώντας την αρχή µια σειράς από αυτόµατες αρνητικές σκέψεις. Όταν παρατηρούνται τέτοιες αλλαγές συναισθήµατος, ο θεραπευτής µπορεί να ξεκινήσει µια συζήτηση και µε τις πιο πάνω τεχνικές µπορεί να εκµαιεύσει τις σκέψεις αυτές. Γι αρκετούς πελάτες είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποσυνδέσουν το συναίσθηµα απ τη σκέψη και να περιγράψουν µόνο τις σκέψεις που κάνουν. Γι αυτό το λόγο, υπάρχει µια σειρά από ηµερολόγια (ηµερολόγια δυσλειτουργικών σκέψεων), ξεκινώντας απ τα απλά στα οποία ο πελάτης καταγράφει τα συναισθήµατα του µόνο, προχωρώντας στα πιο σύνθετα που συµπεριλαµβάνουν τα συναισθήµατα, τις σκέψεις και τη προσπάθεια της αναδόµησης που επιχειρεί ο πελάτης. Με τον όρο έκθεση περιγράφεται οποιαδήποτε δραστηριότητα, πραγµατική ή νοητή, που θα φέρει τον πελάτη κοντά στα ερεθίσµατα που του προκαλούν ανησυχία ή άλλα αρνητικά συναισθήµατα µε σκοπό την αναγνώριση των αυτόµατων αρνητικών σκέψεων που κάνει όταν βρίσκεται απέναντι σε αυτά. Τα παιχνίδια ρόλων αποτελούν µια µορφή έκθεσης και γίνονται κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ανάµεσα στον θεραπευτή και τον πελάτη ή ανάµεσα σε πελάτες όταν πρόκειται για θεραπεία οµάδας. Ο στόχος τους είναι να προκαλέσουν µια κατάσταση παρόµοια µε αυτή για την οποία ανησυχεί ο πελάτης, να εντοπίσουν δυσλειτουργικούς τρόπους αντιµετώπισης και σκέψεις γύρω απ αυτές και να δοκιµάσουν πιο λειτουργικούς τρόπους αντιµετώπισης και σκέψης. Η ανατροφοδότηση µε ηλεκτρονικά µέσα (µαγνητόφωνο, video) αποτελεί µια µέθοδο που προσφέρεται σε περιπτώσεις που ο πελάτης ανησυχεί έντονα για την παρουσία του απέναντι σε τρίτους, όπως για παράδειγµα στην περίπτωση της κοινωνικής φοβίας. Μέσα από την ανατροφοδότηση του δίδεται η ευκαιρία να εντοπίσει δικές του (ή και άλλων) συµπεριφορές, στάσεις, τρόπους οµιλίας, κλπ., που µπορεί να του δηµιουργούν άγχος. Οι πελάτες που βιώνουν έντονο άγχος, µε αποτέλεσµα να ερµηνεύουν καταστροφικά πολλά από τα σωµατικά τους συµπτώµατα ή τις ίδιες τις καταστάσεις, συνήθως καταφεύγουν σε συµπεριφορές που τους κάνουν να αισθάνονται περισσότερο ασφαλείς. Ο χειρισµός των συµπεριφορών ασφάλειας (safety behaviours) κατά τη διάρκεια της θεραπείας αποτελεί εκείνη την τεχνική που έχει ως στόχο την αναγνώριση τους και την αναδόµηση των δυσλειτουργικών σκέψεων που τις προκαλούν. Η επαγωγή (δηµιουργία) συµπτωµάτων αναφέρεται σε διάφορες µορφές έκθεσης (βλ. παραπάνω), αλλά για συγκεκριµένα σωµατικά συµπτώµατα. Πολλές φορές µπορεί να είναι δύσκολο για τον πελάτη να λεκτικοποιήσει τις αρνητικές σκέψεις που κάνει µετά από κάποια ερεθίσµατα. εν αποκλείεται όµως να έχει κάποιες εικόνες οι οποίες µπορεί να περνούν από το µυαλό του. Η περιγραφή αυτών των εικόνων µπορεί να είναι εξίσου αποτελεσµατική για τον εντοπισµό αυτών των σκέψεων. 5. Μέθοδοι Αναδόµησης (reattribution methods) Η γνωσιακή θεραπεία στοχεύει στην αναδόµηση (µετατροπή, αλλαγή) των πιστεύω σε επίπεδο αυτόµατων αρνητικών σκέψεων και σχηµάτων. Η διάρκεια αυτής της αλλαγής εξαρτάται από τον τρόπο που ορίζεται και αλλάζει το πλήθος των παραγόντων που είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση των αρνητικών σκέψεων και των σχηµάτων. Γι αυτό το σκοπό, υπάρχει ένα πλήθος από στρατηγικές που χρησιµοποιούνται ανάλογα µε τη φύση του προβλήµατος του κάθε πελάτη. Προφορική Αναδόµηση Οι τεχνικές της προφορικής (λεκτικής) αναδόµησης βασίζονται πάνω στη συζήτηση και τον σωκρατικό διάλογο. Στη βιβλιογραφία καταγράφονται δώδεκα τεχνικές προφορικής αναδόµησης, αλλά αυτό δε σηµαίνει πως οι θεραπευτές δεν µπορούν να σχηµατίσουν και κάποιες άλλες στη πορεία της θεραπείας. Άλλωστε, αυτό είναι ένα από τα σηµαντικά πλεονεκτήµατα της γνωσιακής θεραπείας, πως µπορεί να τροποποιείται ανάλογα µε τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε πελάτη.

7 Ορισµός και χρήση των όρων (defining and operationalising terms): Το πρώτο βήµα στη θεραπεία είναι να εξασφαλιστεί πως δεν υπάρχει διαφοροποίηση ανάµεσα στο πως αντιλαµβάνονται, πως ορίζουν, ή πως χρησιµοποιούν κάποιους όρους (ή εκφράσεις) ο θεραπευτής και ο πελάτης. Αυτό είναι σηµαντικό να γίνεται πριν γίνει οποιαδήποτε προσπάθεια αναδόµησης, ειδάλλως µπορεί πολλά πράγµατα να παραποιηθούν. Παραδείγµατα ερωτήσεων που εξασφαλίζουν την κοινή κατανόηση είναι «όταν λες πως (δεν µπορείς να το καταφέρεις, θα χάσεις τον έλεγχο, δεν µπορείς να το ανεχθείς), τι εννοείς;», «εάν δεν θα µπορούσες να, ποιο είναι το χειρότερο πράγµα που θα µπορούσε να συµβεί;», κ.ά. Αναζήτηση αποδείξεων: Πρόκειται για µια τεχνική που χρησιµοποιείται συχνά στη θεραπεία και προσπαθεί να εκµαιεύσει τους λόγους για τους οποίους ο πελάτης κάνει κάποιες αρνητικές σκέψεις ή υποθέσεις. Υπάρχουν και φορές που ο πελάτης δεν έχει αποδείξεις. Έτσι, µ αυτό τον τρόπο έρχεται αντιµέτωπος µε τις µη ρεαλιστικές σκέψεις που κάνει. Παραδείγµατα ερωτήσεων που βοηθούν στην αναζήτηση αποδείξεων είναι «τι αποδείξεις έχεις πως αυτό θα συµβεί;», «τι σε κάνει να το πιστεύεις;», «πως ξέρεις ότι θα συµβεί;», κ.ά. Αναζήτηση αποδείξεων για το αντίθετο: Η τεχνική αυτή στοχεύει στο να βοηθήσει τον πελάτη να σκεφτεί τρόπους ή να κάνει σκέψεις που πιθανά θα ανέτρεπαν τον αποκλειστικό, και παράλληλα αρνητικό, τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβάνεται µια κατάσταση. Παραδείγµατα τέτοιων ερωτήσεων είναι «ποιες είναι οι ενδείξεις πως αυτό µπορεί να µην είναι αλήθεια ή ότι µπορεί να µην συµβεί;», «υπάρχει κάποιος άλλος τρόπος για να βλέπεις το ίδιο πράγµα;», κ.ά. Παράλληλα, χρησιµοποιούνται ερωτήσεις που έχουν ως στόχο να εντοπίσουν βαθύτερους φόβους ή ανησυχίες του πελάτη, όπως «ποιο είναι το χειρότερο πράγµα που θα µπορούσε να σου συµβεί αν ;». Αναγνώριση γνωσιακών λαθών: Στα πρώτα στάδια της θεραπείας, η αναγνώριση των γνωσιακών λαθών γίνεται µέσα από τη συζήτηση µε τον θεραπευτή και τη χρήση των ηµερολογίων στα οποία ο πελάτης καταγράφει συναισθήµατα και σκέψεις που κάνει όταν αντιµετωπίζει ένα ερέθισµα. Κατόπιν, ο πελάτης προσπαθεί να αναγνωρίσει την κατηγορία των γνωσιακών λαθών στην οποία ανήκουν οι σκέψεις του και να τις αναδοµήσει ανάλογα. Χρήση των εναλλακτικών αντιδράσεων/σκέψεων: Ο άµεσος στόχος της γνωσιακής αναδόµησης είναι η παραγωγή εναλλακτικών, περισσότερο λειτουργικών, σκέψεων. Έµµεσα, αυτή η διαδικασία περιλαµβάνει και τη χρήση των σκέψεων αυτών, έτσι ώστε να διαπιστώσει ο πελάτης αν όντως συντελούν στην καλυτέρευση του. Σε ακραίες περιπτώσεις, οι εναλλακτικές λύσεις µπορούν να τυπωθούν σε ειδικές κάρτες (flash cards), στις οποίες ο πελάτης µπορεί να καταφεύγει όταν τα συναισθήµατα του είναι πολύ έντονα και νιώθει πως δεν µπορεί να αντεπεξέλθει από µόνος του. Αυτό που πρέπει να αποφεύγει ο πελάτης είναι να γενικεύει τη χρήση των απαντήσεων ή των συµπεριφορών αυτών, έτσι ώστε να αντιµετωπίζει όλα τα δύσκολα γι αυτόν ερεθίσµατα µε τον ίδιο τρόπο. Ανάλυση κόστους-οφέλους: Η τεχνική αυτή εξετάζει την ύπαρξη κάποιων πιστεύω µέσα από ένα διαφορετικό πλαίσιο και έχει δύο στόχους: (1) να ανεβάσει το κίνητρο του πελάτη και (β) να αντλήσει σκέψεις, υποθέσεις και πιστεύω που µπορεί να υπογραµµίζουν κάποιες συµπεριφορές ή που διατηρούν κάποια πιστεύω ή σκέψεις. Είναι επίσης γνωστή και ως ανάλυση πλεονεκτηµάτων-µειονεκτηµάτων. Pie charts: Τα pie-charts (καταµερισµός σε κοµµάτια πίττας ) διερευνούν εναλλακτικές εξηγήσεις για κάποια γεγονότα, µε σκοπό τη ρεαλιστική εκτίµηση για τη πιθανότητα της καταστροφικής έκβασης µιας κατάστασης. Η κατασκευή της πίττας γίνεται σε δύο βήµατα. Πρώτα καταγράφονται οι αρνητικές σκέψεις, εκτιµήσεις και πιστεύω για µια κατάσταση, δηµιουργώντας παράλληλα µια λίστα από πιθανές εξηγήσεις (πχ. ο πονοκέφαλος µπορεί να προέρχεται από κούραση στα µάτια, ηµικρανία, ένταση, µεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, κρύωµα, αφυδάτωση, στρες, άγχος ή και όγκο στο κεφάλι). Το δεύτερο βήµα είναι ο σχεδιασµός της πίττας δίνοντας ένα κοµµάτι (και αντίστοιχο ποσοστό) για κάθε εξήγηση. Ο θεραπευτής ξεκινά µε τις πιο ήπιες εξηγήσεις για τα συµπτώµατα, αφήνοντας τις περισσότερο καταστροφικές εξηγήσεις τελευταίες. Συνήθως, όταν συνυπολογίζονται πολλές εξηγήσεις µ αυτό το τρόπο, µειώνεται το ποσοστό για την αρχική (καταστροφική) εξήγηση. Εκπαίδευση: Πολλές έρευνες υποστηρίζουν πως όσα περισσότερα πράγµατα γνωρίζει ο πελάτης για τη φύση της ασθένειας του, την προέλευση κάποιων οργανικών συµπτωµάτων, τα λάθη που µπορεί να κάνει στη σκέψη του, τον τρόπο θεραπείας, κλπ., τόσο πιο καθησυχαστικό µπορεί να είναι γι αυτόν. Η εκπαίδευση µπορεί να γίνει µέσα από έντυπο υλικό, video, ή και από τον ίδιο τον θεραπευτή που είναι και ο ειδικός. Συνεχής παρουσίαση του µοντέλου: Αναφέρεται στις τεχνικές και τον στόχο της θεραπείας, κατά τη διάρκεια της οποίας ο πελάτης εκπαιδεύεται έτσι ώστε να µπορεί να επεξεργάζεται τις αυτόµατες σκέψεις του και να τις αλλάζει.

8 Τεχνικές απεικονιστικής (imagery techniques): Ο πελάτης µπορεί να έχει εικόνες ή flashbacks από τραυµατικές ή στρεσογόνες εµπειρίες, οι οποίες µπορεί να του δηµιουργούν µια σειρά από αρνητικές σκέψεις. Οι τεχνικές της απεικονιστικής έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τον πελάτη µέσω αυτών των εικόνων να προσδιορίσουν τις σκέψεις αυτές και να τις προκαλέσουν. Παράλληλα, κάποιες ενοχλητικές αρνητικές εικόνες είναι πιθανό να πάψουν να έχουν αυτή την επιρροή αν φθάσουν στη χειρότερη πιθανή έκβαση τους (finishing out). Αυτή η διαδικασία µειώνει το δυσάρεστο συναίσθηµα που συνοδεύει την εικόνα και βοηθά τον πελάτη να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο των εικόνων και σκέψεων. Σχέδια δράσης (action plans): Τα σχέδια δράσης αποτελούνται από στρατηγικές που προτείνονται για την αντιµετώπιση δύσκολων καταστάσεων και συνοδεύεται από τη συλλογή πληροφοριών για την κατάσταση και τη χρήση απαραίτητων δεξιοτήτων. Στον σχεδιασµό χρησιµοποιείται και η τεχνική της γνωσιακής πρόβας. Εκµαίευση υποθέσεων, αρνητικών αυτόµατων σκέψεων και πιστεύω Η πιο συνηθισµένη τεχνική για την εκµαίευση δυσλειτουργικών σκέψεων και πιστεύω είναι η τεχνική του κάθετου τόξου. Χρησιµοποιείται ο σωκρατικός διάλογος και µια σειρά από ερωτήσεις που σκοπό έχουν να προσδιορίσουν τη σηµασία των αυτόµατων αρνητικών σκέψεων για τον πελάτη. Για παράδειγµα, «εάν θα συνέβαινε, τι θα σήµαινε για σένα;» ή «εάν είναι αλήθεια, γιατί είναι τόσο κακό (ή ποιο είναι το κακό);». Ο παρακάτω πίνακας αναφέρει παραδείγµατα αρνητικών σκέψεων και πιστεύω που συναντώνται συχνά σε κάποιες διαταραχές άγχους 16. ιαταραχή Υποθέσεις Πιστεύω Κοινωνική Φοβία Αν δεν µπορέσω να σκεφτώ να πω κάτι, ο Είµαι βαρετός / ανεπαρκής κόσµος θα σκεφτεί πως είµαι βαρετός Γενικευµένη Αγχώδης ιαταραχή ιαταραχή Πανικού Αν αρχίσω να τρέµω, ο κόσµος θα το παρατηρήσει και θα σκεφτεί πως είµαι παράξενος. Αν έχω άγχος, θα µπορέσω να τα καταφέρω Πρέπει να µπορώ να ελέγχω την ανησυχία µου, ειδάλλως θα σταµατήσω να λειτουργώ Αν αγχωθώ πολύ θα σταµατήσει η αναπνοή µου Αν µε πιάσει πανικός σηµαίνει ότι είµαι πνευµατικά αδύναµος Είµαι διαφορετικός εν ταιριάζω Η ανησυχία µε βοηθά να τα καταφέρω (ή, δε µπορώ να τα καταφέρω) Η ανησυχία µου είναι εκτός ελέγχου (χάνω το µυαλό µου) Είµαι ευπαθής (το άγχος είναι επικίνδυνο) Είµαι αδύναµος (έχω καταστρέψει τον εγκέφαλο µου) Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή Αν δεν ελέγξω, δε θα ηρεµήσω Τα συναισθήµατα µου µπορούν να µε κυριέψουν Υποχονδρίαση Αν σκέφτοµαι πως έχω βλάψει κάποιον, είναι πιθανό πως τον έχω βλάψει Αν έχω απρόσµενα φυσικά συµπτώµατα, αυτό σηµατοδοτεί µια σοβαρή ασθένεια Αν αρρωστήσω θα είµαι ένα άχρηστο άτοµο Οι άσχηµες σκέψεις µου είναι αληθινές Θα τιµωρηθώ (από ασθένεια) Είµαι αυτό που κάνω Η µετα-γνωσιακή ανάλυση αποτελεί την τεχνική που εξετάζει την επιρροή που έχει ο τρόπος σκέψης του πελάτη στον ίδιο του. Σχετικά µ αυτή την ανάλυση, υπάρχει ο διαχωρισµός ανάµεσα στο είδος της ανησυχίας για εξωτερικά και σωµατικά ερεθίσµατα και στην ανησυχία για τις γνωσιακές λειτουργίες (µ άλλα λόγια εξετάζει τις σκέψεις για τις σκέψεις!). Η τεχνική του κάθετου τόξου µπορεί να εφαρµοστεί στον πρώτο τύπο για να εξακριβωθούν οι συνέπειες των αρνητικών σκέψεων, ενώ στον δεύτερο τύπο για να εξακριβωθούν οι συνέπειες του να κάνει κάποιος αυτές τις σκέψεις. 16 Προσαρµογή από το βιβλίο του Wells (1997), σελ. 86.

9 Οι τεχνικές απεικονιστικής χρησιµοποιούνται και εδώ για να εξάγουν το περιεχόµενο υποκείµενων δυσλειτουργικών σχηµάτων. Οι ερµηνείες που δίδονται σε γεγονότα (καταστάσεις) που αναπαραστώνται σε αυτόµατες εικόνες, διερευνώνται για να καθοριστούν οι υποκείµενες συνέπειες. Μετά την εφαρµογή της τεχνικής του κάθετου τόξου, φθάνοντας σε βαθύτερες σκέψεις και πιστεύω, η γνωσιακή θεραπεία συνεχίζει στην αναδόµηση τους. Έτσι, αναγνωρίζονται τα είδη των γνωσιακών λαθών που λαµβάνουν χώρα, προτείνονται εναλλακτικές, πιο ρεαλιστικές, σκέψεις και δοκιµάζονται για την αποτελεσµατικότητα τους. Τα πιστεύω σε επίπεδο σχηµάτων αναδοµούνται µε τον ίδιο τρόπο, εστιάζοντας πρώτα στην αναγνώριση του περιεχοµένου τους και στην εκπαίδευση του πελάτη για τη φύση και την αρνητική επιρροή τους. 6. Επίλογος Η γνωσιακή θεραπεία έχει επιφέρει αλλαγές στη φύση, διαδικασία και εφαρµογή της ψυχοθεραπείας µε πολλούς τρόπους και έχει ασκήσει ανάλογη επιρροή σε πολλές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες εστιάζουν ολοένα και περισσότερο στη σηµασία των γνωσιακών λειτουργιών. Όπως αναφέρεται και στη βιογραφία του Beck, ο προσανατολισµός του πέρα από την παραδοσιακή ψυχανάλυση έχει αλλάξει τον ρόλο του θεραπευτή, τη φύση της θεραπευτικής σχέσης, του τρόπου διεξαγωγής της θεραπείας και των θεραπευτικών στόχων. Ο συνεχώς αυξανόµενος όγκος βιβλιογραφίας που επισηµαίνει την αποτελεσµατικότητα της γνωσιακής θεραπείας σε παγκόσµιο επίπεδο, ασφαλώς επιβεβαιώνει τις επιλογές του. Βιβλιογραφία Beck, A.T. (1963). Thinking and depression: I. Idiosyngratic content and cognitive distortions, Archives of general psychiatry, 9, Blackburn, I.M., Davidson, K. (1990). Cognitive therapy for depression and anxiety. Blackwell Scientific Publications, Oxford. Dobson, K.S., Block, L. (1988). Historical and philosophical bases of the cognitive-behavioural therapies. In K.S. Dobson (Ed) Handbook of cognitive-behavioural therapies, pp 3-38, Hutchinson, London. D Zurilla, T.J., Goldfried, M.R. (1971). Problem solving and behaviour modification. Journal of abnormal psychology, 78, Ellis, A. (1962). Reason and emotion in psychotherapy. Stuart, New York. Goldfried, M.R. (1973). Reduction of generalized anxiety through a variant of systematic desensitization. In M.R. Goldfried & M. Merbaum (Eds.), Behavior change through self-control, Holt, Rinehart & Winston, New York. Guidano, V.F., Liotti, G. (1983). Cognitive processes and emotional disorders: a structural approach to psychotherapy. Guilford, New York. Mahoney, M.J. (1974). Cognition and behaviour modification. Ballinger, Cambridge. Maultsby, M.C. (1975). The evolution of rational behavior therapy. Paper presented at the first National Conference of Rational Emotive and Behavior therapists. Chicago. Meichenbaum, D.H. (1973). Cognitive factors in behaviour modification: modifying what clients say to themselves. In C.M. Franks & G.T. Wilson (Eds.), Annual review of behavior therapy, theory, and practice. Brunner/Mazel, New York. Meichenbaum, D.H. (1977). Cognitive behavior modification. Plenum, New York. Rehm, L. (1977). A self-control model of depression. Behaviour therapy, 8, Spivack, G., Shure, M.B. (1974). Social adjustment of young children. Jossey-Bass, San Fransisco. Suinn, R.M., Richardson, F. (1971). Anxiety management training: a nonspecific behaviour therapy program for anxiety control. Behaviour therapy, 2,

10 Vallis, T.M. (1991). Theoretical and conceptual bases of cognitive therapy. In T.M. Vallis, J.L. Howes, P.C. Miller (Eds), The challenge of cognitive therapy, pp 3-24, Plenum Press, London. Weishaar, M.E. (1993). Aaron T. Beck. Sage Publications, London. Wells, A. (1997). Cognitive therapy of anxiety disorders. A practical manual and conceptual guide. John Wiley & Sons, Chichester. Χαρίλα, Ν. (1995). Γνωσιακή θεραπεία της συµπεριφοράς. Στο βιβλίο Θέµατα γνωσιακής και συµπεριφοριστικής θεραπείας (επιµ. Γ. Μπουλουγούρης), σελ , Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα. Καλπάκογλου, Θ. (1996). Εκπαίδευση στη διεκδικητική συµπεριφορά. Στο βιβλίο Θέµατα γνωσιακής και συµπεριφοριστικής θεραπείας, Τόµος Γ, Επιµ. Γιάννης Μπουλουγούρης, σελ Ελληνικά Γράµµατα. Καλπάκογλου, Θ. (1997). Άγχος και πανικός: γνωσιακή θεωρία και θεραπεία. Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα. Καλπάκογλου, Θ. (1999). Γνωσιακή-Συµπεριφοριστική Θεραπεία. Στο βιβλίο Σύγχρονες ψυχοθεραπείες στην Ελλάδα, επιµέλεια Π. Ασηµάκης, University of Indianapolis Athens Press. (Το παρόν) Καλπάκογλου, Θ. (2000). Ξεπερνώντας τον Πανικό: ένας οδηγός αυτοβοήθειας µε γνωσιακέςσυµπεριφοριστικές τεχνικές. Επιστηµονική επιµέλεια του οµότιτλου βιβλίου των Derrick Silove & Vijaya Manicavasagar, στα πλαίσια της σειράς «Ψυχολογική βοήθεια και αυτοεκπαίδευση», Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα

Σοφία Ζυγά, Επίκουρος Καθηγήτρια Βασικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Σοφία Ζυγά, Επίκουρος Καθηγήτρια Βασικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΒΑΣΙΚΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Σοφία Ζυγά, Επίκουρος Καθηγήτρια Βασικής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ Η ελληνική έκδοση του IPT Απαρτιωτική Ψυχολογική Θεραπεία για Σχιζοφρενείς Κ. Ευθυμίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ Λογικοθυμική προσέγγιση (Rational-Emotive Therapy) Αναπτύχθηκε από τον Albert Ellis τη δεκαετία του 1950. Πεποίθηση πως οι συναισθηματικές δυσκολίες οφείλονται σε λανθασμένες

Διαβάστε περισσότερα

Is cognitive case formulation science or science fiction? Λεοντιάδου Αλεξάνδρα Επόπτης: Κώστας Ευθυµίου

Is cognitive case formulation science or science fiction? Λεοντιάδου Αλεξάνδρα Επόπτης: Κώστας Ευθυµίου Is cognitive case formulation science or science fiction? Λεοντιάδου Αλεξάνδρα Επόπτης: Κώστας Ευθυµίου Ορισµός Ένας προσωρινός χάρτης των προβληµάτων του ατόµου που περιγράφει την περιοχή των προβληµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Α έτος 2006 Η αγοραφοβία ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία Βασική γνωσιακή αρχή: «Ταράσσει τους ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα Κλινική Ψυχολόγος aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα Κλινική Ψυχολόγος aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα Κλινική Ψυχολόγος aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Β έτος 2006 1 Σύµφωνα µε τον ορισµό των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΌ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ;

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΌ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ; ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ ΚΑΙ Γ.Σ.Θ. : ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΌ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ; έσποινα Τζόβα Επόπτης: Κων/νος νος Ευθυµίου ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Να µας προβληµατίσει για την αναγκαιότητα ή µη της αυτογνωσίας και τηςαυτοδιερεύνησηςτου

Διαβάστε περισσότερα

Συγκεκριμένα, στο τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται να έχουν επιτύχει τα εξής:

Συγκεκριμένα, στο τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται να έχουν επιτύχει τα εξής: ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: ΣΧΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΟΥ» ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΡ. ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΩΤΣΙΔΗ ΑΡΧΕΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εποπτεία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 2 4 Νοεµβρίου 2007, Πάτρα Γ. Ευσταθίου

Εποπτεία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 2 4 Νοεµβρίου 2007, Πάτρα Γ. Ευσταθίου Εποπτεία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 2 4 Νοεµβρίου 2007, Πάτρα Γ. Ευσταθίου ΙΕΘΣ Αστική µη-κερδοσκοπική εταιρεία, ιδρύθηκε το 1992 από µέλη της ΕΕΕΣ ως ένα οργανωµένο πλαίσιο συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο...

1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... 1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... Οι Επιμορφωτικές Ανάγκες των Διοικητικών Υπαλλήλων των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών: Μια Εμπειρική Διερεύνηση στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία;

Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία; Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία; Η ομαδική ψυχοθεραπεία όπως και η ατομική ψυχοθεραπεία στοχεύει στη βοήθεια ατόμων τα οποία θέλουν να βελτιώσουν την ικανότητα διαχείρισης των προβλημάτων ή των δυσκολιών

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές κατευθύνσεις. Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά

Βασικές κατευθύνσεις. Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά Βασικές κατευθύνσεις Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά Επιδιώξεις στην εκπαιδευτική διαδικασία Να µεταδοθούν γνώσεις, οι οποίες θα ευαισθητοποιήσουν, θα επηρεάσουν τις στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΉ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΉ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΉ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ 1 Γνωστική Συμπεριφορική Γιατί γνωστική συμπεριφορική Το πρόβλημα : η Διάρκεια Εξετάζονται 2 παράγοντες 1. Γνωστικές διαδικασίες 2. Διάκριση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Τομέας Κοινωνιολογίας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 17/10/2009 Π.Μ.Σ. Δ.Υ. & Δ.Υ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ HELLENIC SOCIETY FOR THE ADVANCEMENT OF PSYCHIATRY AND RELATED SCIENCES ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης.

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. - 2 - Συσσωρευµένη γνώση και ικανότητες Ευαισθητοποίηση και αξιολόγηση της ατοµικής ικανότητας ανάληψης δράσης. Κοινωνική δεξιότητα Ικανότητα εκµάθησης Μεθοδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικών παρεµβάσεων. - ο ρόλος του δικτύου. ρ. Απόστολος Ντάνης

Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικών παρεµβάσεων. - ο ρόλος του δικτύου. ρ. Απόστολος Ντάνης Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικών παρεµβάσεων της φυσικής άσκησης για την υγεία - ο ρόλος του δικτύου ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής Το απλό εκπαιδευτικό σχήµα Στόχοι Εκπαιδευτική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων Σκοποί του προγράμματος 1. Γνωριμία με τα 5 έγγραφα του Europass Βιογραφικό Σημείωμα Europass Γλωσσικό Διαβατήριο Europass Κινητικότητα Europass Συμπλήρωμα Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε Μια σύντοµη παρουσίαση του προγράµµατος «Απαρτιωτικό, θεραπευτικόπρόγραµµαστη σχιζοφρένεια (ΙΡΤ)». Κ. Ευθυµίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς 1 Εισαγωγή Ι Το IPT (Intergriertes

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της Προσωποκεντρικής & Γνωσιακής Προσέγγισης

Παρουσίαση της Προσωποκεντρικής & Γνωσιακής Προσέγγισης Πέννυ Τσιριµώκου, Προσωποκεντρική Σύµβουλος Ειδική Παιδαγωγός Παρουσίαση της Προσωποκεντρικής & Γνωσιακής Προσέγγισης Εισαγωγή «Μας αρέσει πάντα να µιλάµε και να ανακαλύπτουµε χαρακτήρες, γιατί ο ανθρώπινος

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συνθετικής Ψυχοθεραπείας (ΕΑΙP) (www.eaip.eu), η συνθετική ψυχοθεραπεία εφαρμόζει, πρωταρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη. Γνωσιακή - Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Επαγγελματικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη. Γνωσιακή - Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Επαγγελματικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Γνωσιακή - Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Το διετές πρόγραμμα εκπαίδευσης στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία, παρέχει ολοκληρωμένη, εξειδικευμένη επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών

Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών Ομαδικές Παρεμβάσεις Β. Καραδήμας Δραστηριότητες Συμβουλευτικού Κέντρου Φοιτητών ΕΚΠΑ! Έρευνα! Δημοσιεύσεις! Ατομική παρέμβαση! Ομαδικές παρεμβάσεις!

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα ιάλεξης. Προφίλ εξιοτήτων. Τι είναι τι κάνει ;

Περιεχόµενα ιάλεξης. Προφίλ εξιοτήτων. Τι είναι τι κάνει ; Περιεχόµενα ιάλεξης Προφίλ εξιοτήτων Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Τι είναι τα αγωνιστικό προφίλ Παρουσίαση προφίλ δεξιοτήτων (Gould, 16; Taylor, ) Παράγοντες που εξετάζονται Άσκηση:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης Μαθησιακή υσκολία Στρατηγικές ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης να διδάξει στους µαθητές τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Συνδιαλλακτική Ανάλυση (Transactional Analysis - T.A.)

Συνδιαλλακτική Ανάλυση (Transactional Analysis - T.A.) Συνδιαλλακτική Ανάλυση (Transactional Analysis - T.A.) "Οι άνθρωποι δεν έχουν ανάγκη απ'άλλο τίποτα, παρά μόνον από άλλους ανθρώπους ικανούς να τους προσέξουν, πράγμα σπάνιο, πολύ δύσκολο, πρόκειται σχεδόν...

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου & Α. Καλαντζή -Αζίζι «ουλειά µε

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περιστατικών (case studies) στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικόµοντέλο:παρουσίαση και ανάλυση περιπτώσεων Οργανωτής: Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας τηςσυµπεριφοράς, Αθήνα Πρόεδρος: Κ. Ευθυµίου Συζητητής:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΡΗΓΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΡΗΓΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΡΗΓΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: ΟΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΧΩΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ 6 ΟΜΑΔΕΣ ΚΑΙ Η ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΗΣΕΤΕ ΤΙΣ 6 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΘΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ασβεστάς Τάσος

Δρ. Ασβεστάς Τάσος Δρ. Ασβεστάς Τάσος 13-10- 2013 Σύνοψη παρουσίασης Γιατί; Πώς; Τι; Γιατί; Προκατάληψη Στάσεις. Γενίκευση που βασίζεται σε λανθασµένα ή ανεπαρκή στοιχεία, χωρίς να δίνεται η πρέπουσα σηµασία στις ατοµικές

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 20/2/2013 1 Περιγραφή της έρευνας Ερευνητικό υπόβαθρο Επιτυχηµένη Οµάδα Τι σηµαίνει; Ερευνητική στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝ-ΒΟΥΛΕΥΟΜΑΙ=συνεξετάζω με κάποιον το πρόβλημα του και

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική Ψυχολογία στην πράξη: Παρεμβάσεις. Σχεδιασμός και αξιολόγηση προγραμμάτων

Η Κοινωνική Ψυχολογία στην πράξη: Παρεμβάσεις. Σχεδιασμός και αξιολόγηση προγραμμάτων Η Κοινωνική Ψυχολογία στην πράξη: Παρεμβάσεις Σχεδιασμός και αξιολόγηση προγραμμάτων Ορισμός και τύποι παρεμβάσεων Η παρέμβαση ορίζεται ως στρατηγική ή διαδικασία με πρόθεση να επηρεάσει τις πεποιθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα