ΕΠΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ"

Transcript

1 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΠΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008 ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

2

3 ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΕΝ. ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΔΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΜ. ΕΘΝ. ΥΓΕΙΟΝ. ΥΠΟΔ. & ΕΚΠ. Τηλέφ Φ. 700/62/ Σ.352 Αθήνα, 2 Οκτ «Έγκριση Εγχειριδίου Επί Θεμάτων Ψυχοκοινωνικής Μέριμνας Προσωπικού» Έχοντας υπόψη: α. Το άρθρο 12 παρ. 5 του Ν. 2292/95 «Οργάνωση και Λειτουργία Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, διοίκηση και έλεγχος των Ένόπλων Δυνάμεων και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 35/ , τ.α ). β. Την υπ αριθμ. Φ. 071/3/157649/Σ.4003/27 Ιουν. 2003, Απόφαση Α/ΓΕΕΘΑ, «Κύρωση Κανονισμού Οργάνωσης και Λειτουργίας ΓΕΕΘΑ». γ. Την υπ αριθμ. Φ.010/9/163897/Σ.1258/12 Μαρ. 2002, Απόφαση ΥΕΘΑ «Μεταβίβαση Αρμοδιοτήτων Υπουργού Εθνικής Άμυνας στους Αρχηγούς ΓΕΕΘΑ, ΓΕΣ, ΓΕΝ, ΓΕΑ». ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ 1. Κυρώνουμε το εγχειρίδιο «Επί Θεμάτων Ψυχοκοινωνικής Μέριμνας Προσωπικού» του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) και θέτουμε αυτό σε εφαρμογή από της υπογραφής του. 2. Η δαπάνη εκτύπωσης και βιβλιοδέτησης θα βαρύνει το ΓΕΕΘΑ. 3. Η ΔΥΥ/ΓΕΕΘΑ να μεριμνήσει για την ορθή εκτύπωση. 4. Προτεραιότητα εκτύπωσης Επείγον. 5. Η Κεντρική Γραμματεία ΓΕΕΘΑ να προβεί στη διανομή του σύμφωνα με τον πίνακα αποδεκτών 6. Το Τυπογραφείο Ελληνικού Στρατού να προβεί στην εκτύπωση 2500 αντιτύπων διαστάσεων 21x28 εκ. με ερυθρό μπριστόλ χαρτί. Ακριβές Αντίγραφο Στρατηγός Δημήτριος Γράψας Αρχηγός/ ΓΕΕΘΑ Πλοίαρχος (ΥΙ) Β. Μενούτης ΠΝ Τμηματάρχης/ ΔΥΥ/ ΙΙΙ

4 ΚΕΦΑΛΑΙΑ Α Στρες Επιχειρησιακό Στρες Στρες Μάχης Β Βία Γ Αυτοκτονία Δ Ουσιοεξάρτηση Ε 24ωρη Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης Ενόπλων Δυνάμεων ΣΤ Βιβλιογραφία

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Α/Α ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1 2 ΓΕΕΘΑ ΓΕΣ Εσωτερική διανομή σε Μονάδες του ΓΕΕΘΑ με μέριμνα της Κεντρικής Γραμματείας 3 4 ΓΕΝ ΓΕΑ Για Διοικητές και Ιατρούς Μονάδων με μέριμνα Γενικών Γραμματειών. ΣΥΝΟΛΟ 2500

6

7 ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΕΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΓΩΝ A/A Tροποποίησης Αριθμός και Ημερ/νια Δγης Τροποποίησης Ημερομηνία Καταχώρησης Τροποποίησης Καταχώρησε την τροποποίηση Βαθμός Ονοματεπώνυμο Μονογραφή Οδηγίες: 1. Οι μεταβολές στο παρόν εγχειρίδιο επιιφέρονται μόνο κατόπιν διαταγής του ΓΕΕΘΑ/ΔΥΥ. 2. Δίπλα στη θέση κάθε μεταβολής και στο περιθώριο της σελίδας του κειμένου, αναγράφεται το κεφάλαιο Τ και ο α/α της τροποποίησης (π.χ. Τ1, Τ2, Τ3 κοκ). 3. Στον παραπάνω πίνακα καταχωρείται κάθε σχετική διαταγή για να επιβεβαιωθεί η εγγραφή της τροποποίησης

8

9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΣΤΡΕΣ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΤΡΕΣ- ΣΤΡΕΣ ΜΑΧΗΣ 1. Γενικά Σελίδα 1 2. Σωματικοί και ψυχικοί παράγοντες στρες 3 3. Συμπεριφορά στρες μάχης 5 4. Συμπτώματα 7 5. Απόδοση επιπτώσεις 9 6. Μέτρηση του στρες Πρόληψη και κύριες αρχές της Ψυχιατρικής του Μετώπου Αντιμετώπιση του καθημερινού στρες Διαχείριση εργασιακού στρες Αντιμετώπιση επιχειρησιακού στρες Αντιμετώπιση του στρες μάχης Έκχυση εκτόνωση (Defusing) Ανασκόπηση (Debriefing) Ασκήσεις χαλάρωσης αυτογενής εκπαίδευση 28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΒΙΑ 1. Γενικά Σελίδα Θυμός Επιθετικότητα Συνιστώσες βίας Βία και ψυχικές διαταραχές Βία και στρατιωτικό περιβάλλον Συνήθη προβλήματα σχέσεων και συμπεριφοράς εγκλείστων Οδηγίες για την πρόληψη πιθανών βιαιοτήτων Πρόληψη αντιμετώπιση επερχομένων βιαιοτήτων 42 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ 1. Γενικά Σελίδα Η κατάσταση στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις Θεωρητικές προσεγγίσεις αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς Ροπές και στόχοι αποπειρών αυτοκτονίας Παράγοντες κινδύνου 49

10 6. Συνοπτική αναφορά στοιχείων αυτοκτονικού Τα δέκα μηνύματα μεγάλου κινδύνου Εντοπισμός αυτοκτονικού Παράγοντες αύξησης κινδύνου στο στρατιωτικό περιβάλλον Παράγοντες μείωσης κινδύνου στο στρατιωτικό περιβάλλον Η Διοίκηση στην πρόληψη Οι συνάδελφοι στην πρόληψη Μύθοι Προσέγγιση αυτοκτονικού Τα δέκα συνηθέστερα λάθη παρέμβασης θεραπευτών Έννοιες, στάσεις και βιώματα προς αποφυγή Παραπομπή αυτοκτονικού Ενέργειες επί αρνητισμού Ενέργειες μετά την αυτοκτονία στη Μονάδα 66 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΗ 1. Γενικά Σελίδα Αιτιολογία Κατηγορίες παρανόμων εθιστικών ουσιών Συμπτώματα και σημεία από κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών Επικίνδυνες συνέπειες Πρόληψη Εντοπισμός Προσέγγιση υπόπτων ή πιθανών χρηστών Αντιμετώπιση χρηστών εξαρτησιογόνων ουσιών 80 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε 24ΩΡΗ ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ 1. Γενικά Σελίδα Τηλεφωνική Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης Πολιτική διαχείρισης και προβολή της Γραμμής Ψυχολογική Κρίση Χαρακτηριστικά Κρίσης Παρέμβαση στην Κρίση Στάδια τηλεφωνικών κλήσεων Κλήσεις από «δύσκολα περιστατικά» Καθήκοντα του προσωπικού της Τηλεφωνικής Γραμμής 92

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Στρατιωτικές Διαταγές Αναφορές Σελίδα Ιστοσελίδες 99

12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΣΤΡΕΣ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΤΡΕΣ- ΣΤΡΕΣ ΜΑΧΗΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ α. Στρες: Ονομάζεται το σύνολο των συναισθημάτων και η εσωτερική διαδικασία προετοιμασίας για την αντιμετώπιση ενός ή περισσοτέρων παραγόντων στρες, οι οποίοι απειλούν την ομοιοστασία του οργανισμού. Κατ αυτήν ενεργοποιούνται τα φυσιολογικά ανακλαστικά ετοιμότητας του οργανισμού για την αντιμετώπιση της κατάστασης, είτε με την εμπλοκή του οργανισμού, είτε με την φυγή (fight or flight situation). Μολονότι το στρες περιλαμβάνει την διέγερση του νευρικού συστήματος και κάποτε προκαλεί καταστάσεις άγχους δεν είναι συνώνυμο με τις προαναφερθείσες ψυχοφυσιολογικές αντιδράσεις. Ευοδώνει μάλιστα σωματικές και ψυχικές διαδικασίες, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις καταστέλλουν φαινόμενα, όπως η υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος και το άγχος. Το στρες συνεπάγεται ανάλογες συναισθηματικές επενδύσεις καθώς και αντιληπτικές - γνωστικές διαδικασίες, που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση μιας κατάστασης ως ασταθούς και απειλητικής ή όχι. β. Θετικό Στρες Eustress: Ονομάζεται το στρες που είναι απαραίτητο για την υγεία και ισορροπία του καθενός απέναντι στους παράγοντες στρες και προϋποτίθεται για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του ατόμου, που επιτυγχάνεται με τη βαθμιαία μεγαλύτερη έκθεση στους παράγοντες αυτούς. Αυτή η έκθεση σε σωματικούς παράγοντες οφείλει να είναι επαρκής για την βελτίωση ανακλαστικών του στρες. Παραδείγματα αποτελούν ο εγκλιματισμός στη ζέστη, η αύξηση της μυϊκής ισχύος και ιδιαίτερα η περίοδος προπαίδευσης των στρατιωτικών. Το θετικό στρες αναφέρεται πέραν των σωματικών και σε ψυχικούς παράγοντες στρες, γνωστικούς και συναισθηματικούς. Η κατάλληλη έκθεση σ αυτούς θεωρείται, επίσης, αναγκαία για την αύξηση ανθεκτικότητας απέναντί τους. Όπως και στους σωματικούς έτσι και στους ψυχικούς ισχύει κατά βάση η διάζευξη «ή το χρησιμοποιείς το θετικό στρες ή το χάνεις» (use it or lose it). Στην τελευταία περίπτωση, ωστόσο, δεν χάνεται και η μνήμη της επιτυχούς προσαρμογής στο παρελθόν. Το θετικό στρες έρχεται σε αντίθεση με το άγχος που προϋποθέτει την ασυνείδητη ύπαρξη συγκρούσεων μεταξύ διαφόρων θετικών ψυχικών συνιστωσών ενός ατόμου, όπως η γνώση (ξέρει), η επιθυμία (θέλει), η δεοντολογία (πρέπει), η δυνατότητα (μπορεί) και η επιτελεστική ικανότητα (επιτυγχάνει). Το θετικό στρες χαρακτηρίζεται από την έλλειψη τέτοιων εσωτερικών συγκρούσεων, ενώ το αρνητικό στρες από την παρουσία τους. γ. Αρνητικό Στρες Negative Stress: Ονομάζεται το αποτέλεσμα ψυχικών εσωτερικών συγκρούσεων, όπως ήδη έχει αναφερθεί. Εμφανίζεται σε περιπτώσεις υπερβολικής έκθεσης σε παράγοντες στρες, ως αρνητική, δυσλειτουργική κατάσταση που οδηγεί σε δυσπροσαρμογή αντί να διευκολύνει και να αυξήσει την ανθεκτικότητα σ αυτούς. Είναι δυνατόν να προκαλέσει ασθένειες και να φθάσει, με διάφορους τρόπους, ακόμα και στο θάνατο. Για τους λόγους αυτούς οι ανεκπαίδευτοι, που δεν έχουν εγκλιματισθεί στο νέο περιβάλλον, δεν υφίστανται υπερβολική εκπαίδευση αλλά ακολουθούν ειδικό πρόγραμμα γι αυτήν.

14 - 2 - Οι πιθανές βλάβες κατά το αρνητικό στρες είναι πιθανόν να μην εμφανισθούν τη δεδομένη στιγμή αλλά αργότερα. Γι αυτό προτείνονται άμεσα προληπτικά μέτρα και εφόσον χρειασθεί και θεραπεία, για τη συγκράτηση ή ακόμα και μείωση της χρόνιας ανικανότητας, που είναι σε εξέλιξη. δ. Καταπόνηση Distress: Ονομάζεται κατάσταση πέραν του αρνητικού στρες - άγχους, η οποία εμφανίζει και καταθλιπτικά ισοδύναμα, π.χ. ενοχές, θλίψη, αδυναμία, απελπισία. Πέραν των συναισθημάτων η καταπόνηση σχετίζεται με σκέψεις, αλληλεπιδράσεις, διάφορους τύπους συμπεριφοράς καθώς και το σωματικό ευ ζήν. Συνηθίζεται, συνεπώς, να συσχετίζεται και με σωματικές ασθένειες. Θεωρείται αναμενόμενη και σ ένα βαθμό φυσιολογική, όπως, π.χ. συμβαίνει κατά την ανακοίνωση της διάγνωσης μιας σοβαρής νόσου και του προσδόκιμου επιβίωσης. ε. Αθροιστικό: Ονομάζεται κατάσταση του οργανισμού που δημιουργείται σταδιακά εξ αιτίας του στρες μια παρατεταμένης χρονικής περιόδου και είναι πιθανόν να προκαλέσει σωματόμορφες παθήσεις και καταστάσεις επαγγελματικής εξουθένωσης ή σύνδρομο Burn out, με αντίστοιχο στο στρατιωτικό περιβάλλον το επιχειρησιακό στρες. στ. Εργασιακό Στρες: Το στρες αυτό στο στρατιωτικό περιβάλλον είναι αυξημένο. Για τα μόνιμα στελέχη περίοδοι αυξημένου στρες θεωρούνται η κατάταξη στη Σχολή, η αποφοίτηση και τοποθέτηση σε Μονάδα, οι μεταθέσεις, οι προαγωγές, τα νέα καθήκοντα, η αλλαγή διοικητή, οι επιθεωρήσεις και η αποστρατεία. Οι περισσότερες αυτοκτονίες μονίμων στελεχών σημειώνονται περί το 20ο έτος υπηρεσίας. Αυξημένο στρες για το προσωπικό στρατευμένης θητείας παρατηρείται στα ακόλουθα: (1) κατάταξη - προπαίδευση (2) μεταθέσεις (3) έλευση στην μονάδα προσωπικού επόμενης κλάσης (4) μέσο της θητείας (5) τελευταία περίοδο πριν την απόλυση (6) επετείους σημαντικών απωλειών. ζ. Επιχειρησιακό Στρες: Ονομάζεται μορφή αθροιστικού στρες, που εμφανίζεται σε επιχειρήσεις που δεν έχουν σχέση με μάχη και είναι διαφορετικές σε σχέση με τις συνηθισμένες για τις οποίες προετοιμάζονται οι στρατιωτικοί π.χ. σύνδρομα του Κόλπου και των Βαλκανίων. Για το λόγο αυτό πολλοί υποστηρίζουν την άποψη ότι μια στρατιωτική μονάδα δεν είναι εξίσου κατάλληλη για πολεμικές και ειρηνευτικές αποστολές και σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να ξεπερνιέται το ένα εξάμηνο σε αποστολές. η. Στρες Μάχης: Ονομάζεται το πολύπλοκο και διαρκώς μεταβαλλόμενο αποτέλεσμα όλων των σωματικών και ψυχικών παραγόντων και των διαδικασιών στρες που υφίσταται και βιώνει ως φυσιολογική αντίδραση ο στρατιωτικός κατά την εκτέλεση αποστολών στο ακραία επικίνδυνο για τη ζωή του περιβάλλον της μάχης, σε ξηρά, θάλασσα ή αέρα. Είναι γνωστό από το παρελθόν με τις διαγνώσεις Νεύρωση Πολέμου, Νοσταλγία, Καρδιά του Στρατιώτη, Σύνδρομο Έκρηξης Οβίδας Shell Shock, Θεωρείται συνέπεια των συγκρούσεων που ζει ο στρατιωτικός ανάμεσα στην ενστικτώδη επιθυμία του να επιζήσει και στη διάθεσή του να μην εγκαταλείψει τους συναδέλφους του και να φανεί κατώτερός τους.

15 - 3 - Αντίδραση στο Στρες Μάχης ονομάζεται η κάθε πιθανή αντίδραση κατά τη μάχη, η οποία είναι πιθανόν να επηρεάσει το μαχητή θετικά οδηγώντας τον σε πράξεις ηρωισμού ή αρνητικά οδηγώντας τον σε ανικανότητα. Ειδική περίπτωση είναι η Κόπωση Μάχης, που αναλύεται στο 5ο υποκεφάλαιο των Επιπτώσεων. 2. ΣΩΜΑΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΡΕΣ α. Παράγοντες Στρες: Ονομάζονται τα οποιαδήποτε γεγονότα και καταστάσεις που προϋποθέτουν μη προκαθορισμένες αλλαγές της συμπεριφοράς κατά την προσαρμογή. Μια τέτοια κατάσταση χαρακτηρίζεται συχνά ως ασυνήθιστη και είναι δυνατόν να εμπεριέχει συγκρούσεις μεταξύ των εσωτερικών κινήτρων ενός ατόμου. Προβάλλει δε ως μια πρόκληση καθώς και απειλή για την ευεξία και την αυτοεκτίμησή του. Οι παράγοντες στρες είναι θετικοί ή αρνητικοί. β. Παράγοντες Στρες Μάχης: Ονομάζονται εκείνοι οι παράγοντες στρες που δραστηριοποιούνται κατά την πορεία των στρατιωτικών καθηκόντων. Άλλοτε συσχετίζονται με στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του εχθρού και άλλοτε όχι. Στην τελευταία περίπτωση προέρχονται από ανώτερα στελέχη της μονάδας καθώς και από τις απαιτήσεις των αποστολών της συγκεκριμένης μονάδας. γ. Σωματικοί και Ψυχικοί Παράγοντες Στρες: Είναι συνήθης πρακτική να διαχωρίζονται οι παράγοντες στρες σε σωματικούς και ψυχικούς, που αλληλεπιδρούν ή δρουν μεμονωμένα. Οι αντιδράσεις συνήθως προέρχονται και από τα δύο αυτά συστήματα παραγόντων. Οι σωματικοί έχουν άμεσο αποτέλεσμα στο σώμα και αντιστοιχούν σε εξωτερικές περιβαλλοντικές καταστάσεις ή εσωτερικές σωματικές απαιτήσεις του ίδιου του οργανισμού. Οι ψυχικοί, αντίθετα, χαρακτηρίζονται από τη μετάδοση της πληροφορίας στον εγκέφαλο χωρίς άμεση επίδραση στο σώμα. Η πληροφορία αυτή συσχετίζεται τόσο με γνωστικές, όσο και συναισθηματικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Ακολουθεί πίνακας των κυριοτέρων παραγόντων στρες. Πίνακας Παραγόντων Στρες ΣΩΜΑΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ Ζέστη, κρύο, υγρασία Δονήσεις, θόρυβοι, εκρήξεις Υποξία, δηλητήρια, χημικά Διοξείδιο άνθρακος, αιθάλη Ιονίζουσα ραδιενέργεια Μεταδιδόμενες νόσοι και παράγοντες Μικρόβια, έντομα, ερπετά Δερματικοί ερεθισμοί και διαβρώσεις Σωματική εργασία Έντονος φωτισμός, σκοτάδι, ομίχλη Εδαφικές δυσχέρειες ΨΥΧΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ Υπερβολική ή ανεπαρκής πληροφόρηση Πρωτόγνωρη κατάσταση Αισθητηριακή υπερφόρτωση ή στέρηση Αμφιθυμία, αβεβαιότητα Απομόνωση Πίεση χρόνου ή παρατεταμένη αναμονή Έλλειψη ικανότητας πρόβλεψης Κανόνες εμπλοκής, δύσκολη κρίση Ομαδικά, οργανωτικά δυναμικά Δύσκολες επιλογές ή έλλειψη επιλογών Αναγνώριση της δυσλειτουργικότητας

16 - 4 - ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΙ Στέρηση ύπνου Αφυδάτωση Υποσιτισμός Κακή υγιεινή Μυϊκή και αεροβική κόπωση Ελλειμματικό ανοσοποιητικό σύστημα Εξαντλητική ή μηδαμινή χρήση των μυών και άλλων συστημάτων Ασθένειες Τραυματισμοί ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΙ Απειλές που προκαλούν φόβο και άγχος (ασθένειας, πόνου, απωλειών, αποτυχίας προσωπικής ή της αποστολής) Απώλειες που προκαλούν θλίψη και στέρηση Προσβολή, απογοήτευση, απειλή, απώλεια, ενοχή που προκαλούν άγχος και οργή Ανία, αδράνεια Αντιτιθέμενα κίνητρα και βιώματα Απώλεια θρησκευτικής πίστης για χάρη θελγήτρων Διαπροσωπικά συναισθήματα ε. Ορμονικοί παράγοντες: Στο πρώτο στάδιο του στρες τα επινεφρίδια εκκρίνουν αδρεναλίνη αρκετή μόνο για την προσέλκυση της προσοχής. Εφόσον ο στρεσογόνος παράγων επιμένει για δύο λεπτά, ο υποθάλαμος εκκρίνει την CRF και μέσω αυτής η υπόφυση την κορτικοτροπίνη, που επιδρά στα επινεφρίδια για την έκκριση γλυκοκορτικοειδών και κυρίως της κορτιζόλης. Επί περαιτέρω παρατάσεως, η κορτιζόλη μειώνει, τόσο τα επίπεδα ιντερλευκίνης με αποτέλεσμα την αύξηση των πιθανοτήτων για λοιμώξεις και διάφορες άλλες ασθένειες, όσο και τη δραστικότητα του αιματεγκεφαλικού φραγμού με συνέπεια την είσοδο τοξινών στον εγκέφαλο. Η ενέργεια, αίμα και γλυκόζη, εκτρέπεται από τον εγκέφαλο και ιδιαίτερα από τον ιππόκαμπο, εξ ου και οι δυσχέρειες ανάμνησης τραυματικών γεγονότων, προς χάριν εφοδιασμού των μεγάλων μυϊκών μαζών. Ο ιππόκαμπος ως πρωτεύων παράγων διέγερσης του Παρασυμπαθητικού δυσχεραίνεται στην αντιμετώπιση της υπερδιέγερσης του Συμπαθητικού. Ανάλογη αρνητική επίδραση υφίσταται και το πεπτικό σύστημα. Η κορτιζόλη επιφέρει υπερβολική αύξηση του ασβεστίου, που οδηγεί στην παραγωγή ελευθέρων ριζών καταστρεπτικών για τους νευρώνες. Ο ιππόκαμπος, ως ιδιαίτερα ευαίσθητος, είναι δυνατόν να σμικρυνθεί κατά τη μάζα του επί υπερβολικού και παρατεταμένου στρες σε ποσοστό 25%. στ. Προστατευτικοί Παράγοντες: (1) Υψηλού βαθμού συνοχή μονάδας (2) Ιστορικό σκληρής αλλά εντός των ορίων εκπαίδευσης (3) Εκπαίδευση των διοικητών και του ιατρικού προσωπικού για αναγνώριση περιστατικών κόπωσης μάχης (4) Επίδειξη θάρρους, αυτοπεποίθησης, αφοσίωσης, φροντίδας από διοικητές (5) Ενημέρωση της μονάδας από τους διοικητές ως προς τις προθέσεις τους και το αντικείμενο των επιχειρήσεων (6) Περιπτώσεις καταδίωξης του εχθρού από τη μονάδα

17 - 5 - (7) Περιοδική απομάκρυνση της μονάδας από το πεδίο των επιχειρήσεων (8) Έγκαιρη, ταχεία υποχώρηση στ. Παράγοντες Κινδύνου: (1) Ένταξη νέου προσωπικού έλλειψη ενημέρωσης (2) Οικιακές ανησυχίες (3) Έλλειψη νερού (4) Ιδιαίτερα αντίξοες καιρικές συνθήκες (5) Μεγάλη συχνότητα αρρώστων (6) Ισχυρή αντίθεση στις επιχειρήσεις στο εσωτερικό της χώρας (7) Μικρή συνοχή και ελλιπής εκπαίδευση μονάδας (8) Έλλειψη εμπιστοσύνης στους διοικητές (9) Έλλειψη κινητικότητας επιχειρήσεων για μεγάλο χρονικό διάστημα (10) Συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις για πρώτη φορά (11) Ξαφνική προετοιμασία για επιχειρήσεις χωρίς επάρκεια χρόνου (12) Ξαφνική είσοδος σε μάχη ιδιαίτερης έντασης (13) Διαρκής κλιμάκωση μάχης με αυξανόμενους ρυθμούς απωλειών (14) Αυξανόμενη διάρκεια συνεχιζόμενων επιχειρήσεων (15) Παρατεταμένη συνολική διάρκεια επιχειρήσεων (16) Συνεχείς, ανεπιτυχείς επιθέσεις έναντι αμυνομένων σθεναρά (17) Έλλειψη δυνατότητας αντίκρουσης κτυπημάτων (18) Μεγάλες απώλειες από νάρκες και πυραύλους (19) Ευπάθεια πολεμικών μονάδων σε αεροπορικές επιδρομές (20) Βαριές απώλειες από πυρά φιλίων δυνάμεων (21) Υψηλός κίνδυνος πυρηνικής-βιοχημικής προσβολής (22) Επιχειρήσεις κατά το χρόνο διαπραγματεύσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, πριν την ολοκλήρωση των επιχειρήσεών τους. 3. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΡΕΣ ΜΑΧΗΣ α. Τύποι Συμπεριφοράς: Η συμπεριφορά στρες συνίσταται σε ενέργειες που σχετίζονται με το στρες και οι οποίες είναι δυνατόν να γίνουν αντιληπτές από τους άλλους. Αποσκοπούν στην εξουδετέρωση ενός παράγοντα στρες, την φυγή απ αυτόν ή την προσαρμογή με αυτόν. Είναι, επίσης, πιθανόν να ανακλούν ή να ανακουφίζουν μια ένταση που προήλθε από εσωτερική διαδικασία στρες. Ανάλογα με το αποτέλεσμα χαρακτηρίζονται ως ανεπιτυχείς, επιτυχείς ή χωρίς καμιά επίδραση στη γεμάτη στρες αυτή κατάσταση. Υπάρχει μάλιστα η πιθανότητα να επιδεινώσουν τον παράγοντα στρες ή να τον εξουδετερώσουν καθώς και να εμφανίσουν κάποιους άλλους νέους παράγοντες στρες.

18 - 6 - β. Αλληλοεπικάλυψη Εκδηλώσεων Συμπεριφοράς κατά το Στρες Μάχης: Το στρες μάχης χαρακτηρίζεται από ένα ευρύ φάσμα θετικών ή πρασαρμοσμένων και αρνητικών ή δυσλειτουργικών καταστάσεων και εκδηλώσεων συμπεριφοράς. Υφίσταται, επίσης, διαχωρισμός, μη ευδιάκριτος, των εκδηλώσεων συμπεριφοράς που προέρχονται από το στρες μάχης, σε θετικές, παραπτωματικές και οφειλόμενες σε κόπωση μάχης. Οι τρεις αυτές κατηγορίες είναι πιθανό να αλληλοεπικαλύπτονται. Στρατιώτες που παρουσιάζουν κόπωση μάχης μπορεί να εμφανίσουν παραπτωματικές αντιδράσεις και το αντίστροφο. Ήρωες, που παραδειγματίζουν με τα κατορθώματά τους, μπορεί να υποφέρουν από συμπτώματα κόπωσης μάχης ή να χρεωθούν ως απώλειές της πριν ή μετά τις ηρωικές τους πράξεις. Έξοχοι στρατιώτες μάχης είναι πιθανό να εκδηλώσουν παραπτωματική συμπεριφορά, σχετική με τους παράγοντες του στρες μάχης, πριν, κατά ή μετά την κατά τα άλλα υποδειγματική επιτέλεση του καθήκοντός τους. Πίνακας Καταστάσεων και Τύπων Συμπεριφοράς Στρες Μάχης- Επιχειρησιακού ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΘΕΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΑΡΑΠΤΩΜΑΤΑ ΠΟΙΝΕΣ ΚΟΠΩΣΗ ΜΑΧΗΣ Συνοχή μονάδας Αίσθημα υπερηφάνειας Πίστη στους συναδέλφους Πίστη στους ηγέτες Ταύτιση με τις παραδόσεις της μονάδας Συναίσθηση ιδιαιτερότητας Συναίσθηση αποστολής Συναίσθηση σκοπού Επίγνωση επιπτώσεων Μεγάλη πίστη Ετοιμότητα, εγρήγορση Μεγάλη δύναμη, αντοχή σε θλίψη,κακουχία,τραύμα Διενέργεια Έκχυσης-Εκτόνωσης και Ανασκόπησης Ηρωικές πράξεις θάρρος, αυτοθυσία Σκύλευση νεκρών εχθρού Μη σύλληψη εχθρών Φόνος αιχμαλώτων Φόνος αμάχων, ζώων Βασανισμοί, ωμότητες Λαφυραγωγία, λεηλασία, Βιασμοί, μοιχείες Αδιαφορία για νόσους, ασθένειες εξ αμελείας & τραυματισμούς Φόνος ή απειλή εναντίον αρχηγών Επιθέσεις κατά φιλίων Φυγοπονία συνεχής Προσποίηση πάσχοντος Άρνηση για μάχη Φυγή χωρίς άδεια, λιποταξία Αυτοτραυματισμός Κατάχρηση αλκοόλ & ναρκωτικών Αδελφοποίηση με εχθρό Παράπονα σωματ. Στρες Ατελής εκτέλεση έργου Υπερεγρήγορση Ευερεθιστότητα, φόβος, θυμός, άγχος, οργή, εκκεντρικές πράξεις Τρόμος, φυγή πανικού Απώλεια εμπιστοσύνης παράλληλα με τα καθήκοντά τους στη τηλεφωνική γραμμή και στα πλαίσια αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων κρίσης (πχ ομαδικές απώλειες, στρατιωτικά ατυχήματα) Πάγωμα, ακινησία σε μάχη Αυταπάτες, παραισθήσεις Απροσεξία, αμέλεια Αυτοϋποτίμηση, ενοχές Απώλεια ελπίδας, πίστης Κατάθλιψη, αϋπνία Απώλεια δεξιοτήτων Γενικευμένη εξάντληση, απάθεια, παράλυση Προβλήματα ομιλίας,ακοής Προβλήματα όρασης, αφής ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΡΕΣ Παρεισφρητικές οδυνηρές αναμνήσεις, αναδρομές Προβλήματα ύπνου, εφιάλτες Ενοχές για πράγματα που έγιναν ή δεν έγιναν Κοινωνική απομόνωση, απόσυρση, αποξένωση Νευρασθενική συμπεριφορά, ξαφνικές αντιδράσεις, άγχος Κατάχρηση αλκοόλ ή και ναρκωτικών, παραπτωματική συμπεριφορά

19 - 7 - δ. Στάδια Προσαρμογής: Η προσαρμογή σε μια απειλητική κατάσταση συνίσταται σε τρία στάδια, τα ακόλουθα: (1) το στάδιο του συναγερμού, που είναι συνήθως σύντομο, με ενεργοποιημένη την αντίδραση «μάχης ή φυγής». Η απόδοση είναι πιθανό να επιδεινωθεί, εκτός εάν οι αντιδράσεις των στρατιωτών είναι απλές και ενστικτώδεις ή εξαιρετικά εκπαιδευμένες. (2) το στάδιο της αντίστασης, που επιτυγχάνεται όταν ο στρατιωτικός αντιμετωπίσει την απειλή αποτελεσματικά. Η υπερδιέγερση βρίσκεται σε λογικά επίπεδα και ο μαχητής αρχίζει να προσπαθεί δραστικά ή να ξεπεράσει την κατάσταση ή να διαφύγει από τον στρεσογόνο παράγοντα ή να προσαρμοστεί με αυτόν. Στο στάδιο αυτό η απόδοση συνήθως αυξάνεται. (3) το στάδιο της εξάντλησης, που εμφανίζεται όταν το θύμα του στρες είναι αδύναμο να υπερβεί, να αποφύγει ή να ανεχθεί ένα σοβαρό παράγοντα στρες. Η απόδοση εκφυλίζεται, χειροτερεύει ή και εκλείπει. Ο μαχητής ενδέχεται να εμφανίσει ασθένεια που σχετίζεται με το στρες ή να φτάσει ακόμα και στον θάνατο. 4. ΣYMΠΤΩΜΑΤΑ Τα στρατιωτικά στελέχη ενδέχεται να βιώσουν στρες επιχειρήσεων ή μάχης σε καθαρά στρατιωτικές επιχειρήσεις καθώς και σε άλλες επικίνδυνες στρεσογόνες καταστάσεις. Κρίνεται απαραίτητο να γνωρίζουν όλοι, όπως και η Διοίκηση, τα σωματικά, ψυχικά και συμπεριφορικά σημεία και συμπτώματα καθώς και τις προειδοποιητικές ενδείξεις που απαιτούν ταχεία παρέμβαση και είναι οι ακόλουθες: α. Σωματικά (1) Γενικά: Άλγη συχνά απροσδιόριστα, τρόμος, κόπωση, ατονία, λιποθυμία, αϋπνία, απότομη αύξηση ή μείωση βάρους, κρυολογήματα, υποτροπή ασθενειών, προδιάθεση για αλλεργίες (2) Αναπνοή: δύσπνοια, ταχύπνοια (3) Δέρμα: ωχρό, ερεθισμοί, υπερβολικός κρύος ιδρώτας, αιμωδίες (4) Έντερα: διάρροια ή δυσκοιλιότητα (5) Καρδιά: ταχυπαλμία, αίσθημα έντονων ή άτονων παλμών (6) Μύες: σπασμοί, φτερουγίσματα στο στήθος (7) Ουροδόχος Κύστη: συχνουρία (8) Οφθαλμοί: απόμακρη ματιά (9) Στοματική κοιλότητα: ξηροστομία, τριγμός οδόντων (10) Στομάχι: δυσπεψία, ναυτία, έμετος β. Ψυχικά (1) Εμπιστοσύνη: μικρή προς εαυτό και μονάδα (2) Εγρήγορση: εύκολο ξάφνιασμα, υπερδραστηριότητα (3) Άγχος: φόβος, θυμός, διέγερση, έξαψη, ανησυχία (4) Σκέψη: ασάφειες, αίσθημα απειλής, καχυποψία, αναμονή κακών (5) Χιούμορ: κυνικό, απρόσφορο

20 - 8 - (6) Εργασία: αίσθημα δυσαρέσκειας (7) Ικανοποίηση ζωής: έλλειψη ενθουσιασμού, αίσθηση εξάντλησης (4) Παθητικότητα: παράπονα, βαρεμάρα, απώλεια κινήτρων (5) Ενοχή: αυτομομφή για λάθη ή συμβάντα (10) Θλίψη: δάκρυα για τραυματισμένους και θρήνος για νεκρούς (11) Αποξένωση: αίσθηση έλλειψης νοήματος σχέσεων (12) Κατάθλιψη (α) (β) (γ) (δ) γ. Συμπεριφορικά (1) Νευρικότητα αίσθηση εγκατάλειψης από όλους ελλιπής προσοχή, μειωμένη συγκέντρωση μειωμένη μνήμη προβληματικός ύπνος, εφιαλτικές αφυπνίσεις (2) Δυσχέρεια στην ομιλία με τρόμο στην φωνή (3) Αδυναμία χαλάρωσης (5) Αύξηση ωρών εργασίας στο σπίτι, έλλειψη χρόνου ανάπαυσης (6) Τάση για ατυχήματα, κακή οδήγηση (7) Τάση για ψέματα, αντικοινωνική συμπεριφορά (8) Κακή διαχείριση χρόνου (9) Αυξημένα ενδοοικογενειακά προβλήματα (10) Χαμηλή παραγωγικότητα (11) Απόσυρση από υποστηρικτικές σχέσεις (12) Μεγάλη μείωση ή αύξηση πρόσληψης τροφής (13) Μεγάλη μείωση ή αύξηση σεξουαλικής δραστηριότητας (14) Κατάχρηση αλκοόλ, υπερβολικό κάπνισμα (15) Ατημελησία δ. Προειδοποιητικές ενδείξεις που απαιτούν ταχεία παρέμβαση Πολλά στελέχη, μολονότι εμφανίζουν τις ενδείξεις αυτές, συνεχίζουν τις στρατιωτικές τους δραστηριότητες και επιτελούν όλα τα απαραίτητα καθήκοντά τους. Οι ενδείξεις παριστούν αρχικά φυσιολογικές αντιδράσεις ως προς τον κίνδυνο της μάχης, την αβεβαιότητα και το περιβάλλον και μεταβάλλονται σε προειδοποιητικές, όταν συνεχίζουν για μεγάλο χρονικό διάστημα ή και σε μεγάλο βαθμό, ή υπάρξει κάποια σημαντική αλλαγή στο τρόπο αντίδρασης του μαχητή. (1) Έντονος αιφνιδιασμός σε κάθε ήχο και κίνηση (2) Υπερβολική νευρικότητα (3) Τρόμος ή συρρίκνωση (4) Απώλεια αίσθησης των άκρων του σώματος

21 - 9 - (5) Μερική ή ολική απώλεια μυϊκής κίνησης (6) Εμφάνιση ή συμπεριφορά αποπροσανατολισμένου (7) Έλλειψη υγιεινής (8) Έκπτωση, απουσία ομιλίας ή λογόρροια (9) Μη ελεγχόμενες εκρήξεις θυμού (10) Απερίσκεπτες ενέργειες (11) Έντονες αλλαγές συναισθηματικής διάθεσης (12) Απόσυρση (13) Κατάθλιψη, απώλεια μνήμης, αϋπνία ή φόβος επελεύσεως ύπνου (14) Απάθεια (15) Μετατρεπτικές εκδηλώσεις (16) Κρίσεις πανικού (17) Μανιακές εκδηλώσεις 5. ΑΠΟΔΟΣΗ - ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ α. Απόδοση: Το στρες είναι εσωτερική διαδικασία, που υποβοηθεί τον μαχητή να λειτουργήσει καλύτερα, να παραμείνει ζωντανός και να αντιμετωπίσει επιτυχώς τους παράγοντες στρες. Παρόλα αυτά υπάρχει πάντα ένα δεδομένο εύρος της κινητοποίησης και του στρες για τον εκάστοτε στόχο και ποικίλει από αποστολή σε αποστολή. Αποστολές, οι οποίες απαιτούν έντονη και μεγάλη μυϊκή δραστηριότητα, επιτυγχάνονται ευκολότερα με υψηλά επίπεδα διέγερσης του στρες, ενώ αποστολές, που απαιτούν υψηλή μυϊκή συνεργασία και καθαρό νου καθώς και ανασταλτικές ή σε υψηλής ετοιμότητας δράσεις, επιτυγχάνονται μόνο όταν το επίπεδο διέγερσης του στρες σταθεροποιείται σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο. β. Κόπωση Μάχης: παριστά αντίδραση στο στρες μάχης, κατά την οποία οι παράγοντες στρες κατακλύζουν τις ψυχικές άμυνες του μαχητή και τον καθιστούν προσωρινά ανίκανο να εκτελέσει τα καθήκοντά του. Είναι φυσιολογική αντίδραση κάτω από ασυνήθιστες καταστάσεις και δεν αποτελεί ψυχιατρική διάγνωση. Όταν, ωστόσο, ο μαχητής δεν έχει εξοικειωθεί με τα δικά του ανακλαστικά του στρες και τα θεωρεί ως επικίνδυνα η μη αποτελεσματικά, τότε το ίδιο το στρες μεταβάλλεται σε παράγοντα στρες. (1) Σε περίπτωση υπερβολικά μικρής διέγερσης ο σκοπός επιτυγχάνεται δύσκολα, αν όχι καθόλου, επειδή εύκολα αποσπάται η προσοχή του μαχητή και προβαίνει σε λάθη και παραλήψεις. (2) Αντιθέτως, όταν η διέγερση είναι υπερβολική ενδέχεται να επέλθει σύγχυση, επικέντρωση σε ένα μόνο μέρος της αποστολής, δυσκολίες οπτικοκινητικού συντονισμού και καθορισμού του κατάλληλου χρόνου ενέργειας καθώς και ακινητοποίηση ή κρίση πανικού λόγω αποπροσανατολισμού. (3) Η έλλειψη ύπνου προκαλεί διαφορετικού τύπου κόπωση, ή οποία είναι κυρίως διανοητική. Ο αποστερημένος ύπνου έχει δυσκολία να επικεντρωθεί στις διανοητικές λειτουργίες, αν και ενδέχεται να μην έχει υποστεί μείωση η μυϊκή ή η αεροβική

22 ικανότητά του για εκτέλεση κάποιου έργου. Εμφανίζεται συνήθως υποτονικός ή υπερκινητικός και ευερέθιστος. Από την άλλη πλευρά είναι ιδιαίτερα σημαντική η πληροφορία ότι διάρκεια ύπνου μεγαλύτερη των δέκα (10) ωρών επιφέρει κατάσταση που ονομάζεται Μέθη Ύπνου και η οποία συνιστά αξιοσημείωτη δυσλειτουργία κάθε ανθρώπου. Έστω και αν ο μαχητής είναι πολύ άυπνος, ο ύπνος του οφείλει να είναι στα πλαίσια του δεκάωρου. (4) Το επίπεδο της κόπωσης εξαρτάται από τα ακόλουθα: (α) Ένταση στόχου (β) Δυσκολία επίτευξης στόχου (γ) Διάρκεια επίμονης προσπάθειας (δ) Ευεξία μαχητή (ε) Επίπεδο προετοιμασίας γ. Διαταραχή Μετά (Ψυχο)Τραυματικό Στρες (ΜΤΔΣ): Τα μετατραυματικά συμπτώματα και σημεία του στρες αποτελούν φυσιολογικές αντιδράσεις, που δεν χαρακτηρίζουν τον μαχητή ως απώλεια, ούτε ως ασθενή. Θεωρείται, δηλαδή, φυσιολογικό για τον επιζήσαντα από κάποια τρομακτική εμπειρία, να έχει επώδυνες αναμνήσεις, άγχος, ενοχές και εφιάλτες. Όταν, ωστόσο, η οδύνη από τις αναμνήσεις ακραίων παθολογικών και επώδυνων γεγονότων ή οι ενέργειες για την αποφυγή τους προκαλούν δυσλειτουργία, δηλαδή εμποδίζουν την επίτευξη των υπηρεσιακών ή προσωπικών στόχων, τότε γίνεται λόγος για ΜΤΔΣ. (1) Η Κόπωση Μάχης εμφανίζει κοινά σημεία με την ΜΤΔΣ, στην οποία μεταπίπτει μόνο μετά την ολοκλήρωση του τραυματικού γεγονότος ή εφόσον αντιμετωπίσθηκε με λανθασμένο τρόπο, π.χ. πρώιμη εκκένωση των απωλειών από κόπωση μάχης. Γι αυτό η διάγνωση αποφεύγεται, όταν ο στρατιώτης βρίσκεται, ή πρόκειται σύντομα να επιστρέψει, στην μάχη. (2) Οι παραπτωματικοί τύποι συμπεριφοράς, που συχνά ακολουθούνται από ΜΤΔΣ, εμφανίζονται συνήθως σε στρατιώτες που έχουν: (α) πέσει θύματα παραπτωματικής συμπεριφοράς άλλων συναδέλφων τους, (β) προβεί σε παραπτωματική συμπεριφορά υπό την επήρεια στρες και βασανίζονται από τύψεις αργότερα, (γ) εμφανίσει παθητικότητα ή απροθυμία για μάχη, (δ) υπάρξει μάρτυρες σοβαρής παραπτωματικής συμπεριφοράς άλλων συναδέλφων τους και των συνεπειών της, (ε) συμμετάσχει σε ομάδες διάσωσης ή παροχής ιατρικής βοήθειας. (3) Η ΜΤΔΣ εμφανίζεται σε στρατιώτες που δεν παρουσιάζουν δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά κατά την στιγμή που τραυματίζονται, ενώ αντιθέτως εμφανίζουν θετική, ακόμα και ηρωική, συμπεριφορά εξαιτίας του στρες μάχης. Και οι πλέον ηρωικοί στρατιώτες ενδέχεται να νιώσουν καθυστερημένα θλίψη και ενοχές για το χαμό των συντρόφων τους και το θάνατο που προκάλεσαν στους εχθρούς.

23 (4) Γενικά, οι οδυνηρές στρατιωτικές εμπειρίες δεν οδηγούν πάντοτε σε ΜΤΔΣ ή παραπτωματική συμπεριφορά, αλλά αντίθετα όταν γίνονται αποδεκτές αποβαίνουν ωφέλιμες. δ. Ψυχοσωματικές επιπτώσεις: Το στρες, που διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενδέχεται να προκαλέσει οργανικές παθήσεις και ψυχικές διαταραχές. Ακραία εκδήλωση στρες συνοδευόμενη με απελπισία μπορεί να επιφέρει αστραπιαίο θάνατο, εξαιτίας της υπερδιέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, π.χ. καρδιακή προσβολή, έμφραγμα. (1) Ψυχιατρικές επιπλοκές: άγχος, δυσθυμία, κατάθλιψη, βραχείας διάρκειας ψυχωτικά επεισόδια, σωματόμορφες διαταραχές (σωματοποίηση, υποχονδρίαση, Σύνδρομο Κόλπου, Σύνδρομο Βαλκανίων), ΜΤΔΣ, κατάχρηση αλκοόλ ή και τοξικών ουσιών (2) Δυσλειτουργική συμπεριφορά: διάλυση σχέσεων, κάπνισμα, κακή διατροφή, παχυσαρκία, κατάχρηση αλκοόλ, αγχολυτικών, τοξικών ουσιών, παραβατική συμπεριφορά, συγκρούσεις με συναδέλφους και τον τοπικό πληθυσμό (3) Σωματικά νοσήματα: πεπτικό έλκος, ημικρανία, καρκίνος, νοσήματα θυρεοειδούς, δερματοπάθειες, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, έμφραγμα μυοκαρδίου, εξασθένηση ανοσοποιητικού συστήματος, υποτροπή νόσων (4) Εργασιακό Στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης (5) Κακή ποιότητα ζωής (6) Κοινωνικά προβλήματα 6. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΕΣ α. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά το στρες το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα κυριαρχεί επί του Παρασυμπαθητικού και δεν υποχωρεί ως προς αυτό, έως ότου υπάρξει κάποια λύση, π.χ. μάχη. Έτσι, παρότι οι αθλητές είναι ήδη γυμνασμένοι, υφίσταται πενταπλάσια πιθανότητα τραυματισμού όσων είναι σε έντονο στρες σε σχέση με εκείνους που δεν είναι. β. Είναι επί πολύ χρόνο γνωστή και αποδεκτή στον επιστημονικό χώρο η Κλίμακα Κοινωνικής Επαναπροσαρμογής (Social Readjustment Scale) Holmes Rahe ή Πίνακας Προσφάτων Εμπειριών (Schedule of Recent Experience), ως κατωτέρω. Με την κλίμακα αυτή βαθμολογείται το στρες, το οποίο έπεται διαφόρων γεγονότων ζωής (social events) κατά τη διάρκεια ενός έτους και αξιολογείται προληπτικά η επικινδυνότητά του. Πίνακας Μέτρησης του Στρες α/α ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΖΩΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΟΣ ΕΤΟΥΣ 1 Θάνατος συζύγου Διαζύγιο 73 3 Συζυγικός χωρισμός 65 4 Κράτηση σε φυλακή ή άλλο ίδρυμα 63 5 Θάνατος στενού οικογενειακού μέλους 63 6 Μεγάλο προσωπικό τραύμα ή ασθένεια 53

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) Μιλτιάδης Δεληχάς μέλος Ομάδας Εργασίας της SLIC Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Ακτινοφυσικός MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων

Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων To Εργασιακό Άγχος Κοστίζει Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων Η υγεία και η ευεξία μπορούν να επηρεαστούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης Αθήνα, 6 Ιουνίου 2012 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ Σοφία Βαρδάκη, Δρ. Συγκοινωνιολόγος ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Κοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν στη χρήση αλκοόλ τους νέους Ο πιο συχνός λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκθεση του Π.Ο.Υ για την πρόληψη των αυτοκτονιών με στοιχεία και για την Ελλάδα.

Η Έκθεση του Π.Ο.Υ για την πρόληψη των αυτοκτονιών με στοιχεία και για την Ελλάδα. Η Έκθεση του Π.Ο.Υ για την πρόληψη των αυτοκτονιών με στοιχεία και για την Ελλάδα. Στόχος του Σχεδίου Δράσης για την Ψυχική Υγεία 2013-2020 του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας(Π.Ο.Υ) ήταν η μείωση του ποσοστού

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση 1. 2. 3. 4. 5. Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση του καθενός μειώνει την ένταση του άγχους

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων Σκοποί του προγράμματος 1. Γνωριμία με τα 5 έγγραφα του Europass Βιογραφικό Σημείωμα Europass Γλωσσικό Διαβατήριο Europass Κινητικότητα Europass Συμπλήρωμα Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΡΑΒΙΔΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Τ.Ε ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Γ.Ν.ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΧΑΝΔΟΛΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Τ.Ε ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Γ.Ν.ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΧΝΟΥΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού (ΔΠ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που εκδηλώνεται με ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Είναι μια από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ Ενότητα: Ηγεσία, Επικοινωνία, Διαχείριση Κρίσεων ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Ο Νοσηλευτής πρόσωπο κλειδί στη σωστή ενηµέρωση και ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς κατά την είσοδο στο αιµοδυναµικό εργαστήριο

Ο Νοσηλευτής πρόσωπο κλειδί στη σωστή ενηµέρωση και ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς κατά την είσοδο στο αιµοδυναµικό εργαστήριο Ο Νοσηλευτής πρόσωπο κλειδί στη σωστή ενηµέρωση και ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς κατά την είσοδο στο αιµοδυναµικό εργαστήριο Πλακούτση Σοφία Νοσηλεύτρια Αιµοδυναµικού Εργαστηρίου Π.Γ.Ν.Ι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ερµηνεία του «καψίµατος» Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών. καταπόνησης. Μάριος Γούδας ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108)

Ερµηνεία του «καψίµατος» Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών. καταπόνησης. Μάριος Γούδας ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ Ορισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο Η αξιοθαύμαστη πολυπλοκότητα του ανθρώπινου μυαλού και το «προϊόν» του, η φαινομενικά απλή, καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά, εκλαμβάνονται από τους ανθρώπους ως δεδομένα Πρόκειται για κάτι λογικό να συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου 2016 Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Τζάνος Ιωάννης Αλέξανδρος Φυσίατρος, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Διατήρηση του πόνου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή παρεμβατικών ενεργειών για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους στο τομέα αποκομιδής απορριμμάτων του Δήμου Χαλκιδέων

Περιγραφή παρεμβατικών ενεργειών για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους στο τομέα αποκομιδής απορριμμάτων του Δήμου Χαλκιδέων Περιγραφή παρεμβατικών ενεργειών για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους στο τομέα αποκομιδής απορριμμάτων του Δήμου Χαλκιδέων Αθανάσιος Σιμιτζής Ειδικός Γιατρός Εργασίας, MSc Ορισμοί: Εργασιακό περιβάλλον:

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ.

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Προσοχή - Συγκέντρωση Η συγκέντρωση αναφέρεται στην ικανότητα συνειδητής κατεύθυνσης της προσοχής σε ένα συγκεκριμένο μέρος του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΓΙΑ ΔΙΑΤΑΓΗ 0-25/2007 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΔΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΓΙΑ ΔΙΑΤΑΓΗ 0-25/2007 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΔΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΓΙΑ ΔΙΑΤΑΓΗ 0-25/2007 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΔΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2007 ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΓΩΝ α/α Τροπο ποιήσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Τομέας Κοινωνιολογίας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 17/10/2009 Π.Μ.Σ. Δ.Υ. & Δ.Υ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ ΟΡΙΣΜΟΣ «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται κατ επανάληψη και κατ εξακολούθηση σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΠΡΩΊΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ,MSc ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑΣ Επιδημιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συναισθήματα Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

34 ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΞΕΤΕ ΤΕΝΙΣ. Υγεία, fitness, διασκέδαση κάνουν τον αθλητισμό άριστη επιλογή.

34 ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΞΕΤΕ ΤΕΝΙΣ. Υγεία, fitness, διασκέδαση κάνουν τον αθλητισμό άριστη επιλογή. 34 ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΞΕΤΕ ΤΕΝΙΣ Υγεία, fitness, διασκέδαση κάνουν τον αθλητισμό άριστη επιλογή. Όλοι έχουμε ακούσει ότι το τένις αναφέρεται ως "άθλημα για μια ζωή". Αλλά, είναι αυτή η πραγματικότητα; Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΣΜΟΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΘΑΜΦΕΤΑΜΙΝΗ ( CRYSTAL ICE) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΘΙΣΜΟΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΘΑΜΦΕΤΑΜΙΝΗ ( CRYSTAL ICE) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΘΙΣΜΟΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΘΑΜΦΕΤΑΜΙΝΗ ( CRYSTAL ICE) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η μεθαμφεταμίνη είναι συνθετική ουσία και αποτελεί εξέλιξη μιας προγενέστερης ουσίας, της αμφεταμίνης. Για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ Μια µατιά στην διαχείριση µ η χ ρ η του χρόνου η ημέρα είναι ατελείωτη, για εκείνον που γνωρίζει πώς να την εκτιμά και να την εκμεταλλεύεται GOETHE H επιτυχία είναι μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα