Γ. Παπανικολάου Γ. Καλλίρης Μ. Ματσιώλα. Ηλεκτρονικά ΜΜΕ Ραδιόφωνο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γ. Παπανικολάου Γ. Καλλίρης Μ. Ματσιώλα. Ηλεκτρονικά ΜΜΕ Ραδιόφωνο"

Transcript

1 Γ. Παπανικολάου Γ. Καλλίρης Μ. Ματσιώλα Ηλεκτρονικά ΜΜΕ Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκη

2 1. ΉΧΟΣ, ΑΚΟΗ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑ...2 ΉΧΟΣ ΗΧΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ...2 Ηχητική Ενέργεια - Ισχύς, Ηχητικές Στάθµες...4 Συνολική Στάθµη Πολλών Πηγών...6 Κυµατικά Φαινόµενα...6 ιάδοση σε Ελεύθερο Ηχητικό Πεδίο...9 ΑΚΟΗ...10 Αντίληψη των ήχων...11 Ακουστότητα...12 Απόκρυψη...12 Στερεοφωνία...13 ΟΜΙΛΙΑ...14 Ανθρώπινη επικοινωνία µέσω οµιλίας ΜΙΚΡΟΦΩΝΑ -ΜΕΓΑΦΩΝΑ...16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...16 ΤΑ ΜΙΚΡΟΦΩΝΑ...16 Τύποι µικροφώνων σύµφωνα µε την αρχή λειτουργίας...16 Χαρακτηριστικά των µικροφώνων...17 ΜΕΓΑΦΩΝΑ...19 Μετατροπή του ηλεκτρισµού σε µηχανική κίνηση...19 Μετατροπή της µηχανικής κίνησης σε ήχο...20 Τα χαρακτηριστικά ενός µεγαφώνου...21 Συστήµατα χαµηλών-υψηλών συχνοτήτων (woofers-tweeters)...21 ιαχωριστές συχνότητων (crossovers)...23 Eνίσχυση του ήχου (amplifiers) ΚΟΝΣΟΛΑ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ/ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ...24 ΚΟΝΣΟΛΑ...24 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ...25 Μέσο µαγνητικής εγγραφής...25 Το µαγνητόφωνο...26 ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ...26 Equalizers - Ισοσταθµιστές ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΗΧΟΣ...28 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ...28 ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΉΧΟΥ...29 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΧΟΥ...29 DAT...29 Compact Disc...30 Mini Disk ΡΑ ΙΟΦΩΝΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ

3 1. Ήχος, Ακοή και Οµιλία Βασική προϋπόθεση για την κατανόηση της τεχνολογίας του Ραδιοφώνου αποτελεί η γνώση των αρχών παραγωγής και διάδοσης του ήχου και των λειτουργιών της ακοής. Ιδιαίτερα στην περίπτωση των δηµοσιογραφικών εφαρµογών του Ραδιοφώνου απαραίτητη είναι και η γνώση του µηχανισµού παραγωγής ανθρώπινης φωνής και κυρίως της οµιλίας. Όπως είναι γνωστό το Ραδιόφωνο είναι το ηλεκτρονικό µέσο µαζικής επικοινωνίας στο οποίο η πληροφορία µεταφέρεται αποκλειστικά µέσω του ήχου στο όργανο της ακοής του ακροατή. Ο ήχος της φωνής του οµιλητή-εκφωνητή πρέπει να µετατραπεί κατάλληλα έτσι ώστε στην πιο απλή περίπτωση να µεταδοθεί και να φτάσει και πάλι ως ήχος στα αυτιά των ακροατών. Έτσι λοιπόν παρατηρούµε ότι τόσο στο αρχικό όσο και στο τελικό στάδιο έχουµε να κάνουµε µε παραγωγή και διάδοση ήχου και αυτό που µας ενδιαφέρει σε κάθε περίπτωση είναι να ξέρουµε µε ποιο τρόπο παράγεται ο ήχος, πώς διαδίδεται, ποια φαινόµενα συµβαίνουν κατά τη διάδοσή του και επίσης ποια φυσικά µεγέθη και ποιες µονάδες µέτρησης εµπλέκονται. Αυτό που µας ενδιαφέρει κατά τη Ραδιοφωνική µετάδοση είναι η ποιότητα του αποτελέσµατος. Λέµε ότι θέλουµε να έχουµε το καλύτερο δυνατό ακουστικό αποτέλεσµα στον ακροατή, αλλά χρειαζόµαστε ποσοτικά δηλαδή µετρήσιµα κριτήρια για να εξασφαλίσουµε και να πιστοποιήσουµε αυτή την απαίτηση. Ήχος Ηχητικά Κύµατα Ο ήχος παράγεται και διαδίδεται µόνο αν υπάρχει ένα υλικό µέσο, στερεό, υγρό ή αέριο που ονοµάζεται «µέσο διάδοσης» και που συνήθως είναι ο αέρας της ατµόσφαιρας που περιβάλει τη Γη. Αν µε οποιοδήποτε τρόπο διαταράξουµε αυτό το µέσο για παράδειγµα αν µετακινήσουµε απότοµα ένα αντικείµενο ή µια επιφάνεια που περιβάλλεται από το µέσο τότε δηµιουργείται µια τοπική πύκνωση των µορίων του µέσου η οποία αρχίζει να ταξιδεύει δηλαδή να διαδίδεται µέσα σε αυτό µε µια συγκεκριµένη σταθερή ταχύτητα που χαρακτηρίζει το µέσο και συµβολίζεται µε το γράµµα c και µετριέται σε [m/s] (µέτρα ανά δευτερόλεπτο). Για τον αέρα η ταχύτητα του ήχου είναι περίπου 345 m/s (εξαρτάται από τη θερµοκρασία και παρουσιάζει µικρές µεταβολές από τις θερµοκρασιακές αλλαγές) ενώ στα υγρά είναι περίπου τριπλάσια και στα στερεά εικοσαπλάσια. ηλαδή µετά από κάποιο χρονικό διάστηµα θα παρατηρήσουµε ότι η τοπική πύκνωση θα έχει βρεθεί σε µια απόσταση από το σηµείο που δηµιουργήθηκε (σχήµα 1.1) και πολύ πιθανόν αν δεν περιορίσουµε µε κάποιο τρόπο την πορεία της θα παρατηρήσουµε διάδοση όχι προς µία µόνο κατεύθυνση αλλά προς όλες τις κατευθύνσεις. Στην περίπτωση που η απότοµη κίνηση της επιφάνειας γίνει προς την αντίθετη κατεύθυνση τότε θα έχουµε τη δηµιουργία και διάδοση µιας τοπικής αραίωσης των µορίων του µέσου και αν τοπική πύκνωση µετά από χρονικό διάστηµα τ t=τ έχουµε µια σειρά από διαδοχικές επαναλαµβανόµενες µετακινήσεις προς δύο αντίθετες κατευθύνσεις θα έχουµε συνεχή δηµιουργία και διάδοση πυκνωµάτων και αραιωµάτων µε το ρυθµό των µετακινήσεων όπως στο σχήµα 1.2. χ αρχική χρονική στιγµή t=0 ταχύτητα c=χ/τ Σχήµα 1.1. Mια τοπική διαταραχή του µέσου διάδοσης δηµιουργεί µια τοπική πύκνωση η οποία αρχίζει να ταξιδεύει µε ταχύτητα c 2

4 f λ Ο ρυθµός µετακινήσεων περιγράφεται από τη συχνότητα (f) δηλαδή τον αριθµό των κύκλων ανά δευτερόλεπτο µε µονάδα µέτρησης το Hertz [Hz] και την περίοδο (Τ) που είναι ο χρόνος που διαρκεί ένας κύκλος σε δευτερόλεπτα [s]. Η περίοδος είναι αντίστροφη της συχνότητας δηλαδή Τ=1/f. Το µήκος κύµατος (λ) είναι η απόσταση που διανύει το κύµα µε ταχύτητα (c) σε χρόνο µιας περιόδου δηλαδή c=λ/τ [m/s]. Σχήµα 1.2. Οι διαδοχικές επαναλαµβανόµενες µετακινήσεις της επιφάνειας προς τις δύο αντίθετες κατευθύνσεις µε συχνότητα f επαναλήψεις ανά δευτερόλεπτο προκαλούν συνεχή δηµιουργία και διάδοση πυκνωµάτων και αραιωµάτων Όπως είναι προφανές οι µετακινήσεις αυτές ή «δονήσεις» όπως συνήθως ονοµάζονται, καθορίζουν τη µορφή που θα έχουν οι διαδοχικές πυκνώσεις και αραιώσεις που παράγονται και διαδίδονται και που ονοµάζονται «ηχητικά κύµατα» (σχήµα 1.3). Επίσης αν έχουµε έντονες µετακινήσεις θα έχουµε πυκνότερα πυκνώµατα και αραιότερα αραιώµατα. Αν έχουµε γρήγορες µετακινήσεις θα έχουµε πυκνώµατα και αραιώµατα που απέχουν λιγότερο το ένα από το άλλο. Σχήµα 1.3. ιαφορετικές µορφές ηχητικών κυµάτων προκύπτουν ανάλογα µε τη µορφή των δονήσεων που τα προκαλούν Το πόσο πυκνά είναι τα πυκνώµατα και πόσο αραιά είναι τα αραιώµατα περιγράφεται από ένα φυσικό µέγεθος που ονοµάζεται «πίεση» και επειδή µιλάµε για πίεση ηχητικών κυµάτων την ονοµάζουµε ηχητική ή ακουστική πίεση (sound pressure). Η ηχητική πίεση είναι ένα µέγεθος που συνεχώς µεταβάλλεται µέσα στο ηχητικό κύµα αφού τα πυκνώµατα και τα αραιώµατα µεταβάλλονται συνεχώς τοπικά και χρονικά. Αυτό που µας ενδιαφέρει κατά τη διάδοση ενός ηχητικού κύµατος συνήθως είναι µια µέγιστη τιµή πίεσης πάνω από την ατµοσφαιρική πίεση που παρατηρείται κατά την µέγιστη συµπίεση και µια ελάχιστη τιµή κάτω από την ατµοσφαιρική κατά την µέγιστη αραίωση. Μια µέση τιµή πίεσης η «µέση ενεργός τιµή» χρησιµοποιείται για τον ορισµό της «στάθµης ηχητικής πίεσης» (sound pressure level) που έχει ως µονάδα µέτρησης το ντεσιµπέλ (db) και αποτελεί την πιο συνηθισµένη µονάδα µέτρησης. Αυτά τα µεγέθη είναι σηµαντικά γιατί µας δίνουν ένα µέτρο του πόσο «δυνατοί» είναι οι ήχοι και έτσι µπορούµε να τους συγκρίνουµε και να τους κατηγοριοποιούµε. Οι γρήγορες ή αργές µετακινήσεις ή δονήσεις περιγράφονται από ένα άλλο χαρακτηριστικό µέγεθος τη «συχνότητα» που συµβολίζεται µε το γράµµα (f) και µετριέται σε Hertz [Hz] δηλαδή κύκλους ή επαναλήψεις ανά δευτερόλεπτο. Αν δηλαδή έχουµε ένα µεγάλο αριθµό επαναλήψεων στη µονάδα του χρόνου θα έχουµε µια υψηλή συχνότητα ενώ αν ο αριθµός επαναλήψεων είναι µικρός θα έχουµε µια χαµηλή συχνότητα. Η συχνότητα ή οι συχνότητες που χαρακτηρίζουν ένα ηχητικό κύµα µας ενδιαφέρουν γιατί υπάρχουν όρια τόσο στην οµιλία όσο και στην ακοή πάνω και κάτω από τα οποία δεν υπάρχει χρήσιµη πληροφορία οπότε έτσι καθορίζονται και τα όρια των ραδιοφωνικών και γενικότερα των ηχητικών συστηµάτων που χρησιµοποιούµε. Η περίοδος είναι ένα µέγεθος αντίστροφο της 3

5 συχνότητας και συµβολίζεται µε το γράµµα Τ=1/f και µετριέται σε δευτερόλεπτα [s]. Η περίοδος είναι ουσιαστικά ο χρόνος που µεσολαβεί για την ολοκλήρωση ενός κύκλου δηλαδή µιας πλήρους επανάληψης της κίνησης της δονούµενης επιφάνειας. Το µέγεθος που συνδέει τη συχνότητα και την περίοδο µε τη διάδοση των ηχητικών κυµάτων ονοµάζεται «µήκος κύµατος», συµβολίζεται µε το γράµµα λ και είναι η απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών πυκνωµάτων ή δύο διαδοχικών αραιωµάτων. Είναι η απόσταση που διανύει το κύµα µέσα σε χρόνο µιας περιόδου και συνδέεται µε την ταχύτητα του ηχητικού κύµατος µε τη σχέση c=λ/τ. Μας ενδιαφέρει το µήκος κύµατος γιατί είναι άµεσα συνδεδεµένο µε τα διάφορα φαινόµενα διάδοσης όπως η ανάκλαση η διάθλαση και η περίθλαση. Σχετικά µε τον τρόπο διάδοσης των ηχητικών κυµάτων µπορούµε να θεωρήσουµε την γνωστή έννοια, από την κυµατική, του µετώπου του κύµατος και να διακρίνουµε τις ακόλουθες κατηγορίες: Σφαιρικά ηχητικά κύµατα, όπου η διαταραχή του µέσου εξαπλώνεται στο χώρο γύρω από την ηχητική πηγή όπως η επιφάνεια µιας ολοένα διογκούµενης σφαίρας. Κυλινδρικά ηχητικά κύµατα, όπου η διαταραχή του µέσου εξαπλώνεται µε την µορφή κυλινδρικής επιφάνειας, ανάλογα µε το µέγεθος και το είδος της πηγής. Επίπεδα ηχητικά κύµατα, όπου η διαταραχή του µέσου εξαπλώνεται µε την µορφή επίπεδης επιφάνειας. σηµειακή πηγή σφαιρικά κύµατα γραµµική πηγή κυλινδρικά κύµατα επιφανειακή πηγή επίπεδα κύµατα Σχήµα 1.4. ιαφορετικά µοντέλα πηγών και αντίστοιχες µορφές ηχητικών κυµάτων Η παραπάνω διάκριση των ηχητικών κυµάτων έχει ιδιαίτερη σηµασία, διότι καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την συµπεριφορά τους στο χώρο. Ηχητική Ενέργεια - Ισχύς, Ηχητικές Στάθµες Kατά τη διάδοση των ηχητικών κυµάτων σε ένα µέσο, η ενέργεια, που δαπανάται για να παραχθεί το ηχητικό κύµα, αλληλοµετατρέπεται συνεχώς στις δύο µορφές µηχανικής ενέργειας: την δυναµική και την κινητική. Η δυναµική ενέργεια µεγιστοποιείται τις χρονικές στιγµές που η πίεση είναι µέγιστη (πύκνωµα) ή ελάχιστη (αραίωµα) ενώ η κινητική ενέργεια µεγιστοποιείται όταν η ταχύτητα των µορίων είναι µέγιστη δηλαδή στα ενδιάµεσα µεταξύ πυκνωµάτων και αραιωµάτων. Ο ρυθµός µε τον οποίο µεταφέρεται µε τον παραπάνω µηχανισµό η ηχητική ενέργεια, δηλαδή η ποσότητα ενέργειας ανά µονάδα χρόνου, είναι η ηχητική ισχύς W. Η ένταση Ι του ηχητικού κύµατος ορίζεται ως η µέση ηχητική ισχύς που διέρχεται από µια µοναδιαία επιφάνεια. Στην περίπτωση που η ηχητική ισχύς έχει την ίδια τιµή σε όλη την έκταση µιας επιφάνειας, τότε η ηχητική ένταση δίνεται από τη σχέση: W I =, [ W 2 ] S m Στην περίπτωση επιπέδων και σφαιρικών ηχητικών κυµάτων αποδεικνύεται ότι: 2 p I =, [ W 2 ρ ] c m όπου p στην παραπάνω εξίσωση είναι η µέση ενεργός τιµή της ηχητικής πίεσης και όχι η στιγµιαία που στη βιβλιογραφία συµβολίζεται και µε p rms. Οι τιµές των ηχητικών εντάσεων που συναντώνται στη φύση και γίνονται αντιληπτές από τον άνθρωπο (φάσµα ακουστικών συχνοτήτων) καλύπτουν την περιοχή από έως 10 4

6 W/m 2. Για να κατανοήσουµε το εύρος αυτής της κλίµακας αρκεί να σκεφτούµε ότι η µέγιστη ένταση που µπορεί να αντιληφθεί το ανθρώπινο αυτί είναι φορές µεγαλύτερη από την ελάχιστη. Με βάση τα παραπάνω, η χρήση µιας γραµµικής κλίµακας για την περιγραφή της ηχητικής έντασης και πίεσης παρουσιάζει µεγάλες δυσκολίες στην καθηµερινή πράξη, καθώς απαιτούνται ιδιαίτερα µεγάλα εκθετικά στην απεικόνιση των τιµών των µεγεθών. Ένας άλλος λόγος για τον οποίο δεν ενδείκνυται η χρήση γραµµικής κλίµακας, προκύπτει από τις ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά της ακοής. Σύµφωνα µε την αρχή Weber-Fechner, ο τρόπος µε τον οποίο γίνονται αντιληπτές οι ακουστικές εντάσεις στην ανθρώπινη ακοή είναι λογαριθµικός και όχι γραµµικός, δηλαδή ανάλογος προς το λογάριθµο του λόγου των εντάσεων (ως προς µια ένταση αναφοράς). Αυτό σηµαίνει ότι αύξηση της έντασης από 2 µw/m 2 σε 4 µw/m 2 θα προκαλέσει το ίδιο αίσθηµα όπως στην περίπτωση αύξησης από 5 µw/m 2 σε 10 µw/m 2. Βλέπουµε, λοιπόν, ότι η διαφορά στην αίσθηση δεν εξαρτάται από τη διαφορά των δύο εντάσεων (2 µw/m 2 στην 1 η περίπτωση και 5 W/m 2 στη 2 η ), αλλά από το λόγο τους (=2 και στις δύο περιπτώσεις). Για τους λόγους που περιγράφονται πιο πάνω, οδηγηθήκαµε στη χρήση λογαριθµικής κλίµακας για την απεικόνιση των ακουστικών µεγεθών. Έτσι, για την περιγραφή της ακουστικής έντασης και πίεσης χρησιµοποιείται µια σχετική µονάδα που ονοµάζεται decibel (db), και εκφράζει, µεταξύ άλλων, τη "στάθµη έντασης" (Sound Intensity Level, SIL) και "στάθµη πίεσης" (Sound Pressure Level, SPL) του ήχου, που είναι: I SIL = 10 log10 [ db] I SPL = 20 log Από τα παραπάνω βλέπουµε ότι τόσο η στάθµη έντασης όσο και η στάθµη πίεσης προκύπτουν από το δεκαδικό λογάριθµο του αντίστοιχου µεγέθους (µέση ενεργός τιµή της έντασης και της πίεσης) προς µία τιµή αναφοράς (p 0, I 0 ). Οι τιµές αναφοράς στις παραπάνω σχέσεις, είναι: I 0 : ένταση αναφοράς (10-12 W/m 2 ), p 0 : ακουστική πίεση αναφοράς (2 x 10-5 Ν/m 2 ) Στον πίνακα 1.1 παρατηρούµε µια κλίµακα από διάφορες τιµές στάθµης ηχητικής πίεσης σε σχέση µε γνωστές πηγές που παράγουν ήχους µε κάποιες από αυτές τις στάθµες, όρια της ανθρώπινης ακοής, και επιτρεπόµενες στάθµες θορύβου σε διάφορους εργασιακούς και οικιακούς χώρους p p 0 [ db] db SPL Περιγραφή υνατό χτύπηµα σε τύµπανο snare σε πολύ κοντινή απόσταση 140 Ροκ τραγουδιστής που φωνάζει στο µικρόφωνο 130 Κατώφλι του πόνου στο όργανο της ακοής 120 Άνω όριο της ανθρώπινης ακοής 110 Στάθµη ακρόασης σε studio ηχογραφήσεων µουσικής ροκ 100 Θορυβώδης βιοµηχανική µονάδα 90 Τυπικό οικιακό ηχοσύστηµα 80 Ακουστική κιθάρα παιγµένη µε τα δάχτυλα στο µισό µέτρο 70 Επιθυµητή στάθµη οµιλίας για βέλτιστη κατανοητότητα 60 Συνοµιλία δύο ατόµων 50 Μέσος θόρυβος γραφείου 40 Μέσος οικιακός θόρυβος Μέγιστη επιτρεπόµενη στάθµη θορύβου σε στούντιο ηχογραφήσεων 10 0 Κατώφλι της ανθρώπινης ακοής σε νεαρά άτοµα Πίνακας 1.1. Χαρακτηριστικοί ήχοι και οι στάθµες ηχητικής πίεσης στις οποίες αντιστοιχούν 5

7 Συνολική Στάθµη Πολλών Πηγών Σε πολλές περιπτώσεις, τα ηχητικά κύµατα που αναπτύσσονται σε ένα χώρο προέρχονται από περισσότερες από µία πηγές. Το ερώτηµα, λοιπόν, που προκύπτει είναι "Πώς επιδρούν οι επιµέρους ηχητικές στάθµες των διαφόρων πηγών στην συνολική στάθµη που επικρατεί;". Στην περίπτωση που έχουµε n πηγές µε στάθµες έντασης L i, τότε η συνολική στάθµη έντασης δεν προκύπτει σαν άθροισµα των επιµέρους σταθµών έντασης. Η συνολική στάθµη ισούται µε το δεκαδικό λογάριθµο της έντασης όλων των πηγών, όπου η συνολική ένταση (όχι στάθµη έντασης) ισούται µε το αλγεβρικό άθροισµα των επιµέρους εντάσεων. Με βάση τα παραπάνω έχουµε: I i L = 10 log i 10 I όπου: 0 Itot Ltot = 10 log I 10 0 Itot = I + I I 1 2 n Με χρήση των παραπάνω σχέσεων έχουµε: L i : η στάθµη έντασης της καθεµιάς ηχητικής πηγής I i : η ένταση της καθεµιάς πηγής I tot : η συνολική ένταση όλων των πηγών L tot : η συνολική στάθµη έντασης όλων των πηγών. I i = I 0 10 L i 10 και τελικά: Κυµατικά Φαινόµενα L1 L2 L n Ltot = 10 log Τα συνηθέστερα φαινόµενα που παρουσιάζονται κατά την παραγωγή και διάδοση ηχητικών κυµάτων, σχετίζονται µε την ανοµοιοµορφία του µέσου διάδοσης, δηλαδή την ύπαρξη περισσοτέρου από ένα µέσο στο χώρο όπου διαδίδονται τα κύµατα. Τα σηµαντικότερα φαινόµενα είναι τα ακόλουθα: Ανάκλαση Το φαινόµενο αυτό παρατηρείται όταν το ηχητικό κύµα προσπίπτει πάνω σε εµπόδια (ικανοποιητικών διαστάσεων), και έχει ως αποτέλεσµα την ακτινοβολία της ηχητικής ενέργειας προς τα πίσω. Στην ιδανική περίπτωση του φαινοµένου (πλήρης ανάκλαση) όλη η ενέργεια του ηχητικού κύµατος ακτινοβολείται προς τα πίσω (σχήµα 1.5). Η διεύθυνση του ανακλώµενου κύµατος προκύπτει µε βάση τον κανόνα που λέει ότι η γωνία πρόσπτωσης είναι ίση µε τη γωνία ανάκλασης: θ πρόσπτωσης = θανάκλασης θ 1 = θ 2 Όπως ειπώθηκε και πιο πάνω, το φαινόµενο της ανάκλασης σχετίζεται άµεσα µε τις διαστάσεις του εµποδίου που ανακλά το ηχητικό κύµα. Συγκεκριµένα, ο "βαθµός" ανάκλασης εξαρτάται από τη σχέση των διαστάσεων του εµποδίου και του µήκους του ηχητικού κύµατος. Έτσι, αν οι δύο αυτές διαστάσεις είναι της ίδιας τάξης µεγέθους τότε υπάρχει ανάκλαση, διαφορετικά το ηχητικό κύµα περιθλάται Σχήµα1.5. Ανάκλαση ηχητικού κύµατος 6

8 (το φαινόµενο περιγράφεται στη συνέχεια). Ένας πρακτικός κανόνας λέει ότι για να έχουµε πλήρη ανάκλαση του κύµατος θα πρέπει το µήκος του να είναι δέκα φορές µικρότερο από τη µικρότερη διάσταση του εµποδίου. Στην πράξη τα ηχητικά κύµατα που συναντώνται στη φύση (ανθρώπινη φωνή, µουσική, ήχοι του περιβάλλοντος) περιέχουν περισσότερες από µία συχνότητες οι οποίες ονοµάζονται «φασµατικές συνιστώσες», µε αποτέλεσµα κάποιες από αυτές να ικανοποιούν τις συνθήκες ανάκλασης και κάποιες άλλες όχι. Για το Θ2 Θ1 Σχήµα 1.6. Οπτική απεικόνιση του φαινοµένου της ανάκλασης σφαιρικού ηχητικού κύµατος λόγο αυτό, όταν ένα ηχητικό κύµα προσπέσει πάνω σε κάποιο εµπόδιο συνήθως εµφανίζονται ταυτόχρονα και το φαινόµενο της ανάκλασης και αυτό της περίθλασης. ηλαδή ένα µέρος της ηχητικής ενέργειας παρακάµπτει το εµπόδιο και ένα άλλο ανακλάται προς τα πίσω. Στο σχήµα 1.6 απεικονίζεται οπτικά το φαινόµενο της ανάκλασης. Σχήµα 1.7. Ανάπτυξη στάσιµων κυµάτων σε ορθογώνιους παραλληλεπίπεδους χώρους Ένα άλλο φαινόµενο που σχετίζεται άµεσα µε την ανάκλαση του ήχου, είναι η δηµιουργία στάσιµων κυµάτων. Το φαινόµενο αυτό παρουσιάζεται όταν αναπτυχθεί ηχητικό κύµα µεταξύ δύο παράλληλων επιφανειών ικανοποιητικών διαστάσεων των οποίων η απόσταση είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του λ/2, όπου λ είναι το µήκος κύµατος του ήχου (σχήµα 1.7). Απορρόφηση Κατά την πρόσκρουση του ηχητικού κύµατος πάνω σε ένα εµπόδιο, εκτός από την ανάκλαση λαµβάνει χώρα και άλλο ένα φαινόµενο η απορρόφηση. Στην περίπτωση αυτή, ένα µέρος της αρχικής ηχητικής ενέργειας µετατρέπεται σε θερµότητα. Μεγάλη ικανότητα για απορρόφηση της ακουστικής ενέργειας παρουσιάζουν τα πορώδη υλικά, και ιδιαίτερα στις υψηλές συχνότητες. Αυτό συµβαίνει καθώς τα ηχητικά κύµατα διαδίδονται µέσα από τους πόρους των υλικών διανύοντας µεγάλες αποστάσεις µε αποτέλεσµα να παρατηρείται σηµαντική µείωση της αρχικής στάθµης. Στις χαµηλές συχνότητες το φαινόµενο παρουσιάζεται λιγότερο έντονο λόγω του µεγάλους µήκους κύµατος των ηχητικών κυµάτων. Η ικανότητα που έχει κάθε υλικό να απορροφά την ηχητική ενέργεια εκφράζεται µε το συντελεστή απορρόφησης του υλικού, που ισούται µε το λόγο της απορροφούµενης ενέργειας προς την προσπίπτουσα: a = Με βάση τα παραπάνω ο συντελεστής απορρόφησης α κάθε υλικού παίρνει διαφορετικές τιµές στις διάφορες περιοχές συχνοτήτων, ενώ οι τιµές του κυµαίνονται µεταξύ 0 και 1 (0 α 1). Η απορρόφηση που προκαλείται όταν ένα ηχητικό κύµα προσπίπτει πάνω σε µια επιφάνεια, εξαρτάται από το συντελεστή απορρόφησης του υλικού και το εµβαδόν της επιφάνειας που "βλέπει" το ηχητικό κύµα. Η απορρόφηση συµβολίζεται µε το γράµµα Α και δίνεται από τη σχέση: 2 A= α S [Sab(m )] όπου: Α: η απορρόφηση της επιφάνειας σε Sabine (Sab m 2 ), α: ο συντελεστής απορρόφησης του υλικού της επιφάνειας Ε Ε απ πρ 7

9 S: το εµβαδόν της επιφάνειας σε τετραγωνικά µέτρα (m 2 ). Στην περίπτωση που ένα ηχητικό κύµα συναντά πολλά εµπόδια στη διαδροµή του, η συνολική απορρόφηση ισούται µε το άθροισµα των απορροφήσεων όλων των επιφανειών - εµποδίων: A = A1 + A An = α1 S 1 + α 2 S α n S n όπου A 1, A n, α 1,...α n και S 1, S n είναι οι απορροφήσεις, οι συντελεστές απορρόφησης, και τα εµβαδά των επιφανειών των αντίστοιχων εµποδίων. ιάθλαση Το φαινόµενο αυτό παρατηρείται κατά τη διάδοση του ηχητικού κύµατος από ένα µέσο σε ένα άλλο, και έχει ως αποτέλεσµα την αλλαγή της διεύθυνσης διάδοσης του κύµατος. Στο σχήµα 1.7 για παράδειγµα ο χώρος στον οποίο διαδίδεται το ηχητικό κύµα αποτελείται από δύο διαφορετικά µέσα µε αποτέλεσµα να παρατηρείται αλλαγή της διεύθυνσης πάνω στη διαχωριστική επιφάνεια. Η µεταβολή στη διεύθυνση σχετίζεται µε τις ιδιότητες των δύο µέσων και συγκεκριµένα µε την ταχύτητα διάδοσης του ήχου σε κάθε µέσο. Η σχέση που δίνει ποσοτικά την αλλαγή στη διεύθυνση του ηχητικού κύµατος στην περίπτωση αυτή, είναι sin(θ1) c1 = sin(θ 2 ) c2 Η παραπάνω περίπτωση διάδοσης του ηχητικού κύµατος µέσα από δύο διαφορετικά µέσα δεν έχει ιδιαίτερο πρακτικό ενδιαφέρον αλλά προσφέρεται για την κατανόηση του φαινοµένου της διάθλασης. Το φαινόµενο της διάθλασης εµφανίζεται συχνά στην πράξη λόγω µεταβολών στην πυκνότητα ενός µέσου (σχήµα 1.8). Όπως ήδη έχει αναφερθεί, η πυκνότητα του µέσου σχετίζεται άµεσα µε την ταχύτητα διάδοσης του ήχου, ενώ οι µεταβολές στην πυκνότητα παρουσιάζονται συχνά και για διάφορους λόγους (π.χ. µεταβολές θερµοκρασίας). Σχήµα 1.7. ιάθλαση ηχητικού κύµατος ψυχρός αέρας χαµηλή ταχύτητα απόγευµα θερµός αέρας υψηλή ταχύτητα θερµός αέρας υψηλή ταχύτητα ψυχρός αέρας χαµηλή ταχύτητα νωρίς το πρωί Σχήµα 1.8. ιάθλαση του ηχητικού κύµατος στην ατµόσφαιρα λόγω µεταβολών της θερµοκρασίας 8

10 Περίθλαση Όπως ήδη έχει αναφερθεί, το φαινόµενο της περίθλασης συναντάται όταν το ηχητικό κύµα προσπέσει σε ένα εµπόδιο πεπερασµένων διαστάσεων (µικρές διαστάσεις σε σχέση µε το µήκος κύµατος), και έχει ως αποτέλεσµα τη διάδοση του ηχητικού κύµατος και πίσω από το εµπόδιο. Στην περίπτωση αυτή λέµε ότι το κύµα περιθλάται ή ότι το εµπόδιο παρακάµπτεται (σχήµα 1.9). ηχητικό κύµα το εµπόδιο είναι µεγάλο σε σύγκριση µε το µήκος κύµατος το εµπόδιο είναι µικρό σε σύγκριση µε το µήκος κύµατος Σχήµα1.9. Το φαινόµενο της περίθλασης ιάχυση Κατά το φαινόµενο αυτό, το ηχητικό κύµα ανακλάται προς πολλαπλές κατευθύνσεις από εµπόδιο που συναντά στο δρόµο του µε αποτέλεσµα αφενός τη δηµιουργία σκιάς πίσω από το εµπόδιο και αφετέρου τη διάχυση του κύµατος προς την πλευρά της προέλευσής του (σχήµα 1.10). Σχήµα ιάχυση και διαχυτής ιάδοση σε Ελεύθερο Ηχητικό Πεδίο Νόµος του Αντιστρόφου Τετραγώνου - Inverse Square Law Ένας χώρος, ελεύθερος από εµπόδια, στον οποίο µπορεί να διαδοθεί η ακουστική ενέργεια, ονοµάζεται ελεύθερο ηχητικό πεδίο. Ο παραπάνω ορισµός είναι ιδιαίτερα αυστηρός, µια και στη φύση, δεν είναι εύκολο να συναντήσει κανείς ένα απόλυτα ελεύθερο ηχητικό πεδίο, λόγω της ύπαρξης φυσικών εµποδίων. Έτσι, είναι δυνατό να προσεγγίσουµε το ελεύθερο ηχητικό πεδίο, µε ένα σχετικά ελεύθερο ή αλλιώς ηµι-ελεύθερο ηχητικό πεδίο, όπως αυτό που µπορεί να συναντήσει κανείς σε µια µεγάλη και επίπεδη έκταση χωρίς εµπόδια (π.χ. χωράφια). Στο ελεύθερο ηχητικό πεδίο το ηχητικό κύµα δεν εµφανίζει φαινόµενα όπως ανακλάσεις, περιθλάσεις, απορροφήσεις, κ.λ.π. Αντίθετα, σε κλειστούς χώρους δεν υφίσταται 9

11 ελεύθερο πεδίο, καθώς οι επιφάνειες και τα διάφορα άλλα εµπόδια του χώρου εµποδίζουν την ελεύθερη διάδοση της ακουστικής ενέργειας. Κατά τη διάδοση του ηχητικού κύµατος µέσα σε έναν χώρο ελεύθερο από εµπόδια, παρατηρείται σταδιακή µείωση της ηχητικής στάθµης καθώς αποµακρυνόµαστε από την ηχητική πηγή (σχήµα 1.11). Αποδεικνύεται εύκολα, ότι η ηχητική στάθµη σε απόσταση r από µια σηµειακή πηγή δίνεται από τη σχέση: 1 L( r) Lref = 10 log10 2 r όπου: L(r): η ηχητική στάθµη (έντασης ή πίεσης) σε ακτίνα Σχήµα Καθώς αποµακρυνόµαστε r από την πηγή από τη σηµειακή πηγή, η ίδια ηχητική L ref : η στάθµη αναφοράς (ηχητική στάθµη στο 1 ισχύς µοιράζεται σε όλο και µεγαλύτερη µέτρο). επιφάνεια µε αποτέλεσµα να µειώνονται οι στάθµες έντασης και πίεσης Στην περίπτωση που γνωρίζουµε την ηχητική στάθµη σε µια απόσταση r 1 και θέλουµε να βρούµε τη στάθµη σε µια απόσταση r 2 από την πηγή, τότε η προηγούµενη σχέση γίνεται: L r ( 1 r2 ) L( r1 ) = 10 log10 r2 Η παραπάνω σχέση περιγράφει ότι η µείωση της στάθµης µεταξύ δύο θέσεων είναι ανάλογο µε το λογάριθµο του αντιστρόφου τετραγώνου των αποστάσεων από την ηχητική πηγή των δύο θέσεων. Για το λόγο αυτό είναι γνωστός ως "νόµος αντιστρόφου τετραγώνου". Εάν θέσουµε στη προηγούµενη σχέση τις ακόλουθες τιµές, προκύπτει: r 1 = r } L ( 2 r ) = r2 = 2 r Σύµφωνα, λοιπόν, µε το νόµο του αντιστρόφου τετραγώνου, σε κάθε ελεύθερη από εµπόδια διάδοση του ηχητικού κύµατος θα παρατηρείται µια µείωση στη στάθµη κατά 6 db για κάθε διπλασιασµό της απόστασης. 2 L ( r ) 6 Ακοή Η λειτουργία του αυτιού διακρίνεται σε δύο υπολειτουργίες: τη συµπεριφορά της µηχανικής δοµής και τη νευρολογική επεξεργασία της πληροφορίας που έχει αποκτηθεί. Η µηχανική δοµή της ακοής είναι αρκετά ξεκάθαρη και καλά κατανοητή, σε αντίθεση µε τη λειτουργία του εγκέφαλου αναφορικά µε την ερµηνεία των ήχων που αποτελεί ένα θέµα διαφωνιών µεταξύ των ερευνητών. Το αυτί χωρίζεται σε τρία τµήµατα: το εξωτερικό, το µέσο και το εσωτερικό αυτί. Το εξωτερικό αυτί αποτελείται από το λοβό και το ακουστικό κανάλι, τµήµατα τα οποία χρησιµεύουν στην προστασία των περισσότερο ευαίσθητων εσωτερικών τµηµάτων. Το εξωτερικό όριο του µέσου αυτιού είναι το τύµπανο, µια λεπτή µεµβράνη η οποία δονείται σύµφωνα µε τους εισερχόµενους ήχους. Η κίνηση του τύµπανου µεταφέρεται κατά µήκος του εσωτερικού αυτιού µέσω τριών οσταρίων, της σφύρας, του άκµονα και του αναβολέα. Αυτά τα οστάρια υποστηρίζονται από µύες οι οποίοι φυσιολογικά επιτρέπουν την ελεύθερη κίνηση, µπορούν, όµως, να συσταλθούν απαγορεύοντας την κίνηση των οσταρίων όταν ο ήχος γίνεται πολύ δυνατός. Οι ανοχές αυτών των οσταρίων είναι τέτοιες ώστε και µικρές κινήσεις του τύµπανου να µεταφέρονται επαρκώς. Το όριο του εσωτερικού αυτιού είναι το ωοειδές παράθυρο, άλλη µια λεπτή µεµβράνη η οποία είναι σχεδόν στο σύνολό της db 10

12 καλυµµένη από το τέλος του αναβολέα. Το εσωτερικό αυτί δεν είναι ένας κλειστός χώρος όπως το µέσο, αλλά αποτελείται από αρκετούς σωλήνες που περιστρέφονται µε διάφορους τρόπους. Οι περισσότεροι από αυτούς τους σωλήνες, αυτοί που ονοµάζονται ηµικυκλικοί, είναι τµήµα του κέντρου διατήρησης ισορροπίας του σώµατος (περιέχουν λεπτά σωµατίδια σκόνης ο προσανατολισµός των οποίων µας δείχνει τη διεύθυνση προς τα επάνω). Ο σωλήνας ο οποίος εµπλέκεται στη διαδικασία της ακοής είναι σφιχτά περιστρεµµένος σα κέλυφος σαλιγκαριού και ονοµάζεται κοχλίας. Στο σχήµα 1.12 διακρίνονται τα τµήµατα που αποτελούν το αυτί. Στο σχήµα 1.13 Σχήµα Τα τµήµατα του αυτιού 1. ακουστικό κανάλι, 2. τύµπανο, 3. σφύρα, 4. άκµονας, 5. αναβολέας, 6. κυκλικό παράθυρο, 7. ωοειδές παράθυρο, 8. ηµικυκλικοί σωλήνες, 9. κοχλίας, 10. ευσταχιανή σάλπιγγα απεικονίζεται ένα διάγραµµα του εσωτερικού αυτιού. Ο κοχλίας είναι γεµάτος µε υγρό και χωρίζεται κατά µήκος από τη βασική µεµβράνη, η οποία υποστηρίζεται στις πλευρές του κοχλία αλλά δεν είναι τεντωµένη. Ο ήχος ο οποίος εισέρχεται στον κοχλία µέσω του ωοειδούς παραθύρου τεντώνει τη µεµβράνη και δηµιουργεί παλλόµενα κύµατα κατά µήκος της. Η διαβάθµιση της µεµβράνης είναι τέτοια ώστε αυτά τα παλλόµενα κύµατα να µην έχουν το ίδιο πλάτος καθ όλη την απόσταση, αλλά το πλάτος τους να µεγαλώνει µέχρι ένα σηµείο και µετά απότοµα να φθίνει. Το σηµείο του µέγιστου πλάτους εξαρτάται από τη συχνότητα του ηχητικού κύµατος. Η µεµβράνη καλύπτεται από λεπτά τριχίδια, ο αδένας καθενός από τα οποία συνδέεται µε µια δέσµη νεύρων. Κίνηση στη µεµβράνη σηµαίνει λύγισµα των τριχιδίων τα οποία στη συνέχεια διεγείρουν την αντίστοιχη νευρική ίνα. Αυτές οι ίνες µεταφέρουν την ηχητική πληροφορία στον εγκέφαλο. Το πλάτος του ήχου καθορίζει πόσα νεύρα ενεργοποιούνται. Το κύριο φαινόµενο είναι ότι ένας δυνατής έντασης ήχος διεγείρει νεύρα κατά µήκος µιας µεγάλης περιοχής της µεµβράνης ενώ ένας χαµηλής έντασης διεγείρει λίγα νεύρα σε κάθε περιοχή. Αντίληψη των ήχων σφύρα τύµπανο άκµονας αναβολέας ωοειδές παράθυρο κυκλικό παράθυρο βασική µεµβράνη Σχήµα ιάγραµµα του εσωτερικού αυτιού Η µηχανική διαδικασία που έχει περιγραφεί ως τώρα είναι µόνο η αρχή της αντίληψής µας για τους ήχους. Οι µηχανισµοί της µετάφρασης των ήχων είναι ελάχιστα κατανοητοί. Στην πραγµατικότητα δεν είναι γνωστό αν όλοι οι άνθρωποι µεταφράζουν τους ήχους µε τον ίδιο τρόπο. Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε τρόπος αντίληψης της «δικτύωσης» του εγκεφάλου, µε κανέναν τρόπο δεν µπορούσαν να διοχετευτούν ερεθίσµατα και να φανεί ποια µέρη του νευρικού συστήµατος αποκρίνονται, τουλάχιστον όχι µε κάθε λεπτοµέρεια. Η µόνη διαθέσιµη ερευνητική µέθοδος ήταν να ζητείται από διάφορους ανθρώπους να ακούσουν κάποιους ήχους που στη συνέχεια καλούνται να τους περιγράψουν. Βέβαια, κάποια από τα τελευταία ερευνητικά εργαλεία υπόσχονται τη βελτίωση της κατάστασης. υγρό 11

13 Η τρέχουσα καλύτερη ερµηνεία της νευρολογικής λειτουργίας της ακοής είναι η εξής: Ο ήχος µιας συγκεκριµένης κυµατοµορφής και συχνότητας δηµιουργεί ένα χαρακτηριστικό σχέδιο ενεργών θέσεων στη βασική µεµβράνη (µπορούµε να υποθέσουµε ότι ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτά τα σχέδια µε την ίδια λογική που επεξεργάζεται και τα οπτικά σχέδια). Αν κάποιο από αυτά επαναλαµβάνεται αρκετά συχνά ο άνθρωπος µαθαίνει να αναγνωρίζει ότι αυτό ανήκει σ ένα συγκεκριµένο ήχο, περίπου όπως µαθαίνει ότι ένα οπτικό σχήµα ανήκει σε κάποιο συγκεκριµένο πρόσωπο (η εκµάθηση επιτυγχάνεται καλύτερα τα πρώτα χρόνια της ζωής). Η απόλυτη θέση του σχεδίου είναι πολύ σηµαντική γιατί είναι το ίδιο το σχέδιο αυτό που µαθαίνεται. Ο κάθε άνθρωπος διαθέτει µια ικανότητα να µεταφράζει και τη θέση µέχρι κάποιο βαθµό. Η ικανότητα αυτή, όµως, µεταβάλλεται από άνθρωπο σε άνθρωπο (δεν είναι ξεκάθαρο αν η αντίληψη αυτή υπάρχει εκ γενετής ή είναι επίκτητη). Ακουστότητα Το αυτί µπορεί να αποκριθεί σ ένα µεγάλο εύρος πλατών ηχητικών σηµάτων. Ο λόγος ανάµεσα στο κατώφλι του πόνου και στο κατώφλι της αίσθησης είναι της τάξης των 130dB. Η αίσθηση της ακουστότητας (loudness) επηρεάζεται από τη συχνότητα του ήχου. Η µονάδα µέτρησης της ακουστότητας είναι το phon. Τα phon είναι αριθµητικά ισοδύναµα µε τα db SPL στο 1kHz, ενώ για τις υπόλοιπες συχνότητες η τιµή τους υπολογίζεται από τις καµπύλες Fletcher-Munson. στάθµη ηχητικής πίεσης SPL σε db όριο του πόνου ακουστότητα κατώφλι της ακοής ιδιοσυχνότητα 2,5-3,5kHz συχνότητα Απόκρυψη Σχήµα Ισοφωνικές Καµπύλες Fletcher- Munson Απόκρυψη (masking) καλείται το φαινόµενο κατά το οποίο δυνατά σήµατα εµποδίζουν την ακρόαση άλλων λιγότερο δυνατών σηµάτων. Το εντονότερο φαινόµενο απόκρυψης συµβαίνει όταν η συχνότητα του ήχου και η συχνότητα του θορύβου απόκρυψης είναι πολύ κοντά η µία στην άλλη. Για παράδειγµα ένας τόνος 4kHz θα αποκρύψει έναν πιο µαλακό τόνο 3,5kHz αλλά θα έχει ελάχιστη επίδραση στην ακρόαση ενός ήσυχου τόνου 1kHz. Η απόκρυψη, επίσης, µπορεί να προκληθεί από αρµονικές του τόνου απόκρυψης, έτσι, 12

14 δηλαδή, ένας τόνος 1kHz µε µια ισχυρή αρµονική στα 2kHz µπορεί να αποκρύψει έναν τόνο 1900kHz. Το φαινόµενο της απόκρυψης είναι ένας από τους κύριους λόγους που η στερεοφωνική τοποθέτηση και η ισοστάθµιση είναι τόσο σηµαντικές σε µια ηχογράφηση. Ο ήχος από ένα µουσικό όργανο που ακούγεται πολύ καλά µόνο του µπορεί να κρυφτεί ή να αλλάξει λόγω της ύπαρξης ενός άλλου δυνατότερου µουσικού οργάνου µε παρόµοια χροιά. Αυτό σηµαίνει ότι θα απαιτηθεί ισοστάθµιση ώστε να ακούγονται αρκετά διαφορετικά τα δύο όργανα για να αποφευχθεί η απόκρυψη. α β γ Σχήµα Το φαινόµενο της απόκρυψης προκαλούµενο από (α) έναν τόνο 800Hz, (β) έναν τόνο 3500Hz και (γ) επίπεδο λευκού θορύβου οµοιόµορφου φάσµατος Στερεοφωνία Στόχος της στερεοφωνικής αναπαραγωγής είναι να δηµιουργήσει µια αναπαράσταση του χώρου και αυτό απαιτεί τη µετάδοση τουλάχιστον δύο σηµάτων πληροφορίας. Κατά τη διάρκεια µιας ζωντανής ακρόασης ένας ακροατής έχει δύο αφίξεις σήµατος, µία σε κάθε αυτί (σχήµα 1.16). Η καθυστέρηση και οι φασµατικές διαφορές ανάµεσα στις δύο αυτές αφίξεις δίνουν τις απαραίτητες πληροφορίες στον εγκέφαλο µε βάση τις οποίες αντιλαµβάνεται τη θέση της ηχητικής πηγής. Αυτό που γίνεται στην προσπάθειά µας να αναπαράγουµε τη θέση µιας ηχητικής πηγής από δύο ηχεία, είναι µια αντιστάθµιση των χρονικών καθυστερήσεων µε διαφορές έντασης. Στην ουσία οδηγείται το αριστερό σήµα (L-signal) στο αριστερό ηχείο και το δεξί σήµα (R-signal) στο δεξί ηχείο. Η θέση µιας ηχητικής πηγής στη στερεοφωνική εικόνα µπορεί να αλλάξει, αλλάζοντας απλά την ισορροπία εντάσεων ανάµεσα στα δύο κανάλια (σχήµα 1.17). Για την απόκτησ η της εντύπωσης του κέντρου τα δύο σήµατα, αριστερό και δεξί, πρέπει να είναι πανοµοιότυπα. Αν µειώνεται η τάση στο αριστερό κανάλι, αυξάνεται ανάλογα η τάση στο δεξί και δίνεται η εντύπωση ότι ο ήχος κινείται προς τη δεξιά πλευρά. Κατά τη µετάδοση στερεοφωνικών παραγωγών Σχήµα Τα δύο αυτιά λαµβάνουν ένα ερέθισµα από µια πηγή µε µικρή σχετική καθυστέρηση µε αποτέλεσµα να εντοπίζουν τη θέση της Σχήµα Σχέσεις τάσεων των δύο καναλιών κατά τη στερεοφωνική αναπαραγωγή 13

15 πρέπει να εξασφαλίζεται ότι τόσο οι ακροατές που έχουν τη δυνατότητα να ακούν στερεοφωνικά όσο και αυτοί που ακούν µονοφωνικά πρέπει να λαµβάνουν ένα ικανοποιητικό σήµα. Για παράδειγµα, ένας ακροατής που λαµβάνει µονοφωνικά σήµατα στην περίπτωση που λάβει µόνο το αριστερό σήµα θα έχει έλλειψη όλων των πληροφοριών που βρίσκονται στο δεξί σήµα. Γι αυτό και σ αυτή την περίπτωση απαιτείται λήψη ενός σήµατος M=L+R, που περιέχει τις πληροφορίες και των δύο καναλιών. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη δηµιουργία στερεοφωνικής εικόνας είναι η χρησιµοποίηση στερεοφωνικών τεχνικών κατά την ηχοληψία. Επίσης σηµαντικό ρόλο κατά την αναπαραγωγή παίζει η τοποθέτηση του ακροατή στην ιδανική θέση ακρόασης, που βρίσκεται πάνω στο επίπεδο συµµετρίας των δύο ηχείων. Οµιλία Ανθρώπινη επικοινωνία µέσω οµιλίας Από την προϊστορική εποχή οι άνθρωποι είχαν την ανάγκη να ανταλλάσσουν πληροφορίες. Για να καλύψουν αυτή την ανάγκη, ήταν απαραίτητο να εξελιχθεί µια µέθοδος αποστολής σηµάτων, η οποία, όµως, να διαθέτει επαρκή ικανότητα µετάδοσης ώστε να µεταφέρει γρήγορα τις ανθρώπινες σκέψεις και αντιλήψεις. Τα ακουστικά σήµατα αποδείχθηκαν τα καλύτερα για τη µεταφορά των πληροφοριών. Οι άνθρωποι παράγουν ήχους χρησιµοποιώντας ψυχολογικές διατάξεις που έχουν σχεδιαστεί για λειτουργίες συνδεδεµένες περισσότερο µε τη διατήρηση της ζωής, όπως η λειτουργία της αναπνοής και της ανάλωσης φαγητού. Βέβαια, το αναπνευστικό σύστηµα σε συνδυασµό µε τις φωνητικές χορδές και τη ρινική οδό µπορεί να παράγει µια πλούσια ποικιλοµορφία ήχων, η οποία να διαθέτει διακριτά ενεργειακά πρότυπα στο φάσµα των ακουστών συχνοτήτων. Αυτά τα πρότυπα απαρτίζουν τα σήµατα της οµιλίας. Οι συµφωνηµένες συµβάσεις, βάσει των οποίων, αυτοί οι ήχοι θέτονται ακολουθιακά και τα νοήµατα που συνοδεύουν αυτές τις ηχητικές ακολουθίες απαρτίζουν την οµιλούµενη γλώσσα. Στο σχήµα Σχήµα Αναπαράσταση ανθρώπινου συστήµατος οµιλίας 1.18 φαίνεται µια σχηµατική αναπαράσταση του ανθρώπινου συστήµατος παραγωγής ήχων. Μπορεί να παρατηρηθεί η έκταση της ανατοµίας που εµπλέκεται στην παραγωγή του ήχου. Υπάρχει µια ποικιλία τρόπων µε τους οποίους παράγεται ο ήχος. Σύµφωνα µε µία από τις µεθόδους µε τη βοήθεια της πίεσης του αέρα που παρέχεται από τους πνεύµονες θέτονται σε κίνηση τα ελαστικά φωνητικά τµήµατα. Ο λάρυγγας µετατρέπει τη σταθερή ροή του αέρα που παράγεται από το υπογλώσσιο σύστηµα σε µια σειρά από φυσήµατα, που καταλήγουν σε ένα µερικώς περιοδικό ηχητικό κύµα. Μη περιοδικοί ήχοι παράγονται κατά την έλευση του αέρα στον άνω αεραγωγό, µέσω της ανοιχτής γλωττίδας, όπου παράγονται τοπικές αναταράξεις στις στενώσεις των διόδων. 14

16 Σχήµα Η αλυσίδα της ανθρώπινης οµιλίας 15

17 2. Μικρόφωνα -Μεγάφωνα Εισαγωγή Οι ηλεκτροακουστικές διατάξεις χρησιµοποιούνται για τη µετατροπή των ηχητικών κυµάτων σε ηλεκτρικά σήµατα αλλά και την επεξεργασία των τελευταίων πριν από την αντίστροφη διαδικασία (µετατροπή των ηλεκτρικών σηµάτων σε ακουστικά). Η µετατροπή της ηχητικής ενέργειας σε ηλεκτρική (και αντίστροφα) έγινε δυνατή µε την ανάπτυξη των ηλεκτρακουστικών µετατροπέων και συνέβαλε καθοριστικά στην εξέλιξη των συστηµάτων ήχου. Οι ηλεκτρακουστικοί µετατροπείς χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Αυτούς που µετατρέπουν τα ηχητικά κύµατα σε ηλεκτρικά σήµατα, δηλαδή τα µικρόφωνα, και Αυτούς που αντίστροφα µετατρέπουν τα ηλεκτρικά σήµατα σε ηχητικά κύµατα, δηλαδή τα µεγάφωνα. Όπως είναι προφανές οι µετατροπείς είναι η αρχή και το τέλος κάθε διαδικασίας εγγραφής, επεξεργασίας και αναπαραγωγής του ήχου είτε αυτή γίνεται αναλογικά είτε ψηφιακά και σε κάθε περίπτωση η γνώση των βασικών αρχών που διέπουν τη λειτουργία τους είναι απαραίτητη. Τα µικρόφωνα Το µικρόφωνο είναι µια συσκευή που µετατρέπει τα ηχητικά κύµατα σε ηλεκτρικά σήµατα. Στα περισσότερα µικρόφωνα τα ηχητικά κύµατα προσπίπτουν σε µια µεµβράνη που ονοµάζεται διάφραγµα και ο ήχος αρχικά µετατρέπεται σε κίνηση. Αυτή η κίνηση θα πρέπει να µεταφραστεί σε ηλεκτρισµό. Για να γίνει αυτό χρειάζεται να χρησιµοποιηθούν κάποια ηλεκτρικά ή ηλεκτροµαγνητικά φαινόµενα που καθορίζουν και την «αρχή λειτουργίας» του κάθε τύπου µικροφώνου. Τύποι µικροφώνων σύµφωνα µε την αρχή λειτουργίας υναµικά µικρόφωνα Τα δυναµικά µικρόφωνα αποτελούνται από ένα πηνίο προσαρµοσµένο στο πίσω µέρος ενός διαφράγµατος το οποίο κινείται ανάλογα µε τις µεταβολές της πίεσης του ηχητικού κύµατος που προσπίπτει στο µπροστινό µέρος του διαφράγµατος. Το πηνίο, βρίσκεται Σχήµα 2.1. υναµικό µικρόφωνο κινούµενου πηνίου και τα βασικά µέρη του Σχήµα 2.3. Μικρόφωνο ταινίας µέσα σε ένα µαγνητικό πεδίο που δηµιουργεί ένας µαγνήτης, και ακολουθεί την κίνηση το υ διαφράγµατος µε αποτέλεσµα στα άκρα του να εµφανίζεται µια ηλεκτρική τάση λόγω του φαινοµένου της ηλεκτροµαγνητικής επαγωγής. Η τάση στα άκρα του πηνίου είναι ανάλογη της πίεσης στο διάφραγµα. Υπάρχουν δύο τύποι δυναµικών µικροφώνων, τα µικρόφωνα κινουµένου πηνίου (moving-coil) και τα 16

18 µικρόφωνα ταινίας (ribbon). Το µικρόφωνο κινουµένου πηνίου (γνωστό και απλά ως δυναµικό) λειτουργεί χωρίς τροφοδοσία και παρέχει ένα αξιόπιστο σήµα σε διάφορες περιβαλλοντικές καταστάσεις. Ένα καλά σχεδιασµένο µικρόφωνο αυτού του τύπου, είναι αρκετά τραχύ και µπορεί να δέχεται πολύ δυνατούς ήχους. Αυτή η ικανότητά του το κάνει κατάλληλο για drums. Επιπλέον, έχει αργή απόκριση σε γρήγορα µεταβαλλόµενους ήχους και έτσι µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να απαλύνει τις λεπτοµέρειες. Σε ένα µικρόφωνο ταινίας, ένα λεπτό µεταλλικό έλασµα (ταινία) βρίσκεται σε ένα µαγνητικό πεδίο. Ο ήχος κάνει την ταινία να πάλλεται µέσα στο πεδίο και έτσι παράγεται ένα ηλεκτρικό σήµα. Πυκνωτικά µικρόφωνα Η αρχή λειτουργίας των πυκνωτικών µικροφώνων στηρίζεται στο ηλεκτροστατικό πεδίο. Τα πυκνωτικά µικρόφωνα έχουν ένα κινούµενο µεταλλικό διάφραγµα που δέχεται τις µεταβολές της πίεσης. Το διάφραγµα αυτό είναι ουσιαστικά ο ένας από τους δύο οπλισµούς ενός φορτισµένου πυκνωτή ενώ ο άλλος οπλισµός είναι σταθερός. Οι µετακινήσεις του ενός οπλισµού προκαλούν µεταβολές στη χωρητικότητα του πυκνωτή, και αφού το φορτίο διατηρείται σταθερό, προκαλούνται µεταβολές της τάσης στα άκρα του ανάλογες της πίεσης του ηχητικού κύµατος. Εξαιτίας της µικρής µάζας του διαφράγµατος και της υψηλής απόσβεσης του πλάτους ταλάντωσης, ένα πυκνωτικό µικρόφωνο ανταποκρίνεται ταχύτερα σε γρήγορες µεταβολές των ηχητικών κυµάτων απo ότι ένα δυναµικό µικρόφωνο. Τέτοιου είδους µικρόφωνα παρέχουν έναν απαλό ήχο µε µία πλατιά απόκριση συχνότητας. Αυτός ο καθαρός ήχος κάνει το πυκνωτικό µικρόφωνο κατάλληλο για κύµβαλα, ακουστικά όργανα και φωνητικά στούντιο. Το σταθερό φορτίο στο πυκνωτικό µικρόφωνο εξασφαλίζεται είτε µε τροφοδοσία του µικροφώνου από µια εξωτερική πηγή συνεχούς τάσης ή µπαταρία, είτε µε χρήση προφορτισµένων Σχήµα 2.3. Βασικά µέρη και µηχανισµός λειτουργίας πυκνωτικού µικροφώνου στοιχείων. Ενδεικτικά αναφέρουµε την τροφοδοσία phantom, δηλαδή µια DC τάση µε τιµή συνήθως 48 Volt. Η τάση αυτή εξυπηρετεί συνήθως δύο σκοπούς: α. πολώνει το µικρόφωνο, β. τροφοδοτεί τον προενισχυτή του µικροφώνου (τα πυκνωτικά µικρόφωνα συνήθως συνοδεύονται από ενσωµατωµένους προενισχυτές λόγω της πολύ υψηλής αντίστασης εξόδου που εµφανίζουν). Η παροχή της τάσης γίνεται από την κονσόλα µίξης (ή άλλη διάταξη) και παρέχεται στο ίδιο καλώδιο µε το οποίο διαδίδεται το σήµα του µικροφώνου. Από εδώ πήρε και την ονοµασία phantom. Χαρακτηριστικά των µικροφώνων Τα χαρακτηριστικά των µικροφώνων είναι φυσικά µεγέθη µε τον προσδιορισµό των οποίων δίνεται µια περιγραφή του τρόπου συµπεριφοράς τους. Οι µετρήσεις των µεγεθών αυτών, που συνοδεύουν κάθε συγκεκριµένο τύπο µικροφώνου, γίνονται εργαστηριακά µέσα σε ανηχοϊκούς θαλάµους. α. Ευαισθησία (sensitivity) 17

19 Η ευαισθησία είναι µία µέτρηση της αποδοτικότητας ενός µικροφώνου. Ένα πολύ ευαίσθητο µικρόφωνο παράγει υψηλή τάση εξόδου για µία πηγή ήχου συγκεκριµένης έντασης. Η ευαισθησία δεν επηρεάζει την ποιότητα του ήχου, αλλά αντίθετα επηρεάζει την ακουστότητα του θορύβου από την κονσόλα. Για να επιτευχθεί το ίδιο επίπεδο ηχογράφησης, ένα µικρόφωνο χαµηλής ευαισθησίας χρειάζεται περισσότερο κέρδος από ένα ευαίσθητο. Όµως περισσότερο κέρδος, σηµαίνει και περισσότερος θόρυβος, που προέρχεται από τις ηλεκτρονικές ενισχυτικές διατάξεις. Η ευαισθησία ενός µικροφώνου εκφράζεται µε το λόγο της τάσης εξόδου του µικροφώνου προς την ηχητική πίεση (σε συγκεκριµένη απόσταση από το διάφραγµα). Οι µονάδες της είναι mv/pa, mv/µbar (1Pa=10µbar) ή dbv (στάθµη εισόδου που αντιστοιχεί σε 1Volt) και η τιµή της δεν αναφέρεται µόνο σε κάποια συγκεκριµένη συχνότητα, αλλά σε µια µεγάλη περιοχή του ακουστικού φάσµατος. Η υπερβολικά µεγάλη ή µικρή ευαισθησία του µικροφώνου µπορεί να προκαλέσει προβλήµατα κατά τη σύνδεσή του σε επεξεργαστές σήµατος όπως µίκτες, µαγνητόφωνα, προενισχυτές κ.α Παρακάτω είναι µία λίστα από µικρόφωνα µε την ευαισθησία τους. Πυκνωτικό µικρόφωνο : -65 db (υψηλή ευαισθησία) Κινουµένου πηνίο : -75 db (µέτρια ευαισθησία) Ταινίας : -85 db (χαµηλή ευαισθησία) β. απόκριση συχνότητας (frequency response) Η απόκριση συχνότητας ενός µικροφώνου προσδιορίζεται, είτε µέσω κάποιας γραφικής παράστασης που περιγράφει τη συµπεριφορά του σε όλη την περιοχή του ακουστικού φάσµατος, είτε µε παράθεση των ορίων (σε Hz) µιας περιοχής συχνοτήτων στην οποία η συµπεριφορά του είναι οµοιόµορφη και η µεταβολή της ευαισθησίας του ελάχιστη. Για την πιστή αναπαραγωγή της µουσικής και της ανθρώπινης φωνής ιδανική προϋπόθεση αποτελεί η χρησιµοποίηση µικροφώνου µε ευθεία απόκριση συχνότητας από 20Hz µέχρι 20kHz και όχι απόκλιση µεγαλύτερη από ±1 db. Πολλές φορές, προβλήµατα που προκύπτουν από κάποιο όχι και τόσο ιδανικό περιβάλλον ηχοληψίας αντισταθµίζονται από τη µείωση ή αύξηση της ευαισθησίας του µικροφώνου σε συγκεκριµένες περιοχές του ακουστικού φάσµατος. Μερικά όργανα παράγουν ήχους µέσα σ ένα συγκεκριµένο εύρος συχνοτήτων. Για παράδειγµα ένα τροµπόνι παράγει ήχους από 80Hz έως 8kHz. Έτσι ένα µικρόφωνο µε απόκριση συχνότητας που καλύπτει αυτή την περιοχή θα συλλάβει όλους τους ήχους από το τροµπόνι. Αυτό το µικρόφωνο για τη συγκεκριµένη λειτουργία του είναι εξαίρετο. γ. Απόκριση στις απότοµες µεταβολές (transient response) Η απόκριση στις απότοµες µεταβολές χαρακτηρίζεται από την ευαισθησία του µικροφώνου στο να παρακολουθεί τις απότοµες µεταβολές της πίεσης του αέρα. Αυτή, µεταξύ άλλων, εξαρτάται από τη µάζα του διαφράγµατος και από το συντελεστή απόσβεσης του µετατροπέα. Η διαφορετική απόκριση στις απότοµες µεταβολές είναι η κύρια αιτία της διαφοράς στην ποιότητα του ήχου µεταξύ των τριών κύριων τύπων µικροφώνου (πυκνωτικών, δυναµικών και ταινίας). δ. Χαρακτηριστικές κατευθυντικότητας (directional characteristics) Οι χαρακτηριστικές κατευθυντικότητας περιγράφουν τη µεταβολή της ευαισθησίας του µικροφώνου για οποιαδήποτε γωνία πρόσπτωσης των ηχητικών κυµάτων. Αυτό ουσιαστικά είναι µια περιγραφή του τρόπου µε τον οποίο το µικρόφωνο ακούει µέσα στο χώρο. Οι πληροφορίες σχετικά µε την κατευθυντικότητα ενός µικροφώνου δίνονται µε τη µορφή πολικού διαγράµµατος. Η κάθε καµπύλη του διαγράµµατος αυτού έχει συνήθως διαφορετική µορφή από τις υπόλοιπες και αντιστοιχεί σε συγκεκριµένη συχνότητα. Ανάλογα µε τα κατευθυντικά τους χαρακτηριστικά τα µικρόφωνα διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες. Πανκατευθυντικά (omni-directional) Χαρακτηρίζονται από οµοιόµορφη ευαισθησία προς όλες τις κατευθύνσεις, χωρίς προτίµηση σε ήχους που προσπίπτουν από κάποια συγκεκριµένη διεύθυνση. Χρησιµοποιούνται κυρίως σε περιπτώσεις όπου το ηχητικό περιβάλλον αποτελεί σηµαντικό 18

20 στοιχείο της ηχογράφησης ή όταν τα προβλήµατα λόγω αντήχησης ή ακουστικής ανάδρασης είναι αµελητέα. Κατευθυντικά (uni-directional) i) Χαρακτηρίζονται από ευαισθησία σε ήχους που προέρχονται µόνο από µπροστά. Ανάλογα µε τη µορφή της καµπύλης του πολικού τους διαγράµµατος διακρίνονται σε καρδιοειδή ή υπερκαρδιοειδή. Είναι ο πιο συνηθισµένος τύπος µικροφώνων τόσο µέσα στο στούντιο ηχογραφήσεων, όσο και σε ζωντανές παραστάσεις, επειδή η πολική τους απόκριση περιορίζει το θόρυβο του περιβάλλοντος. ύο κατευθύνσεων ή σχήµατος «οκτώ» (Bi-directional ή figure of eight) Χαρακτηρίζονται από ευαισθησία προς τους ήχους που προέρχονται από εµπρός ή πίσω τους, ενώ παράλληλα έχουν µικρή ευαισθησία σ αυτούς που προέρχονται από πλαϊνές διευθύνσεις. Η ονοµασία τους «σχήµατος οκτώ» προέρχεται από το σχήµα της καµπύλης απόκρισης του πολικού τους διαγράµµατος. Χρησιµοποιούνται σε ειδικές περιπτώσεις ηχοληψίας, όπου είναι απαραίτητη η εξάλειψη ηχητικών σηµάτων που οι διευθύνσεις πρόσπτωσής τους σχηµατίζουν γωνία 90º µε τη διεύθυνση του κύριου άξονα του µικροφώνου. Σχήµα 2.4. Πολικά διαγράµµατα µικροφώνων (α) πανκατευθυντικό, (β) καρδιοειδές, (γ) supercardioid, (δ) hypercardioid, (ε) δύο κατευθύνσεων ή σχήµατος «οκτώ» Μεγάφωνα Τα µεγάφωνα είναι µετατροπείς ενέργειας και µετασχηµατίζουν ηλεκτρικά σήµατα σε µηχανικές ταλαντώσεις και στη συνέχεια σε ήχους. Αποτελούνται από 3 βασικά µέρη: Ένα όργανο που µετατρέπει τις ηλεκτρικές δονήσεις σε µηχανικές (οδηγός ή κινητήρας ) Μια µεµβράνη που πάλλεται και µεταφέρει αυτούς τους κραδασµούς στον αέρα Ηχητικές διατάξεις που συγκεντρώνουν τους κραδασµούς και τους κατευθύνουν (χοάνη ηχείο) Μετατροπή του ηλεκτρισµού σε µηχανική κίνηση Οδηγός (driver) ή Κινητήρας καλείται η διάταξη εκείνη µε την οποία τα ακουστικά σήµατα µετρέπονται σε µηχανικές κινήσεις. Οι οδηγοί αναλόγως µε τον τρόπο λειτουργίας τους διακρίνονται σε ηλεκτροµαγνητικούς, ηλεκτροδυναµικούς και ηλεκτροστατικούς. Ένας τυπικός ηλεκτροδυναµικός οδηγός φαίνεται στο σχήµα που ακολουθεί όπου φαίνονται τα µέρη από τα οποία αποτελείται και είναι τα εξής : 19

21 (1) Το διάφραγµα, θεωρητικά απείρων διαστάσεων, (2) Εύκαµπτα άκρα ανάρτησης και απόσβεσης ταλαντώσεων, (3) Εύκαµ πτο κέντρο ανάρτησης και απόσβεσης ταλαντώσεων, (4) Πηνίο φωνής, (5) Ηλεκτρικοί ακροδέκτες, (6) Οπές για τη δίοδο του αέρα, (7) ιάφραγµα (κώνος), (8) Μαγνητικό κύκλωµα, (9) Εξωτερικό σύστηµα στήριξης (µε οπές) Στους ηλεκτροστατικούς οδηγούς ένα λεπτό επιµεταλλωµένο φύλλο αναρτάται µεταξύ δύο ακουστικώς διαφανών σταθερών ηλεκτροδίων και πολώνεται µ ε υψηλή εναλλασσόµ ενη τάση. Ένας αυξητικός µετασχηµατιστής τροφοδοτεί το ακουστικό σήµα στα σταθερά ηλεκτρόδια και σε διάταξη push-pull. Έτσι η κινητή µεµβράνη (επιµ εταλλωµένο φύλλο) έλκεται και απωθείται εκ περιτροπής και ο ι κινήσει ς της µεταδίδονται στον αέρα δηµιουργώντας ηχητικά κύµατα.τα ηλεκτροστατικά Σχήµα 2.5. Ηλεκτροδυναµικός οδηγός µεγαφώνου µεγάφωνα είναι πολύ κατάλληλα για την παραγωγή υψηλών συχνοτήτων (οξείς ήχοι-πρίµα) γιατί η κινούµενη µάζα τους σε σύγκριση µε το πηνίο και τον κώνο των ηλεκτροδυναµικών µεγαφώνων,είναι πάρα πολύ µικρή. Αντίθετα έχουν γενικά λιγότερη επιτυχία στην αναπαραγωγή χαµηλών συχνοτήτων µεγάλης έντασης, καθώς το όριο διαδροµής της µεµβράνης τους είναι µικρό. Για το λόγο αυτόν κατασκευάζονται συνήθως σε µορφή πλαισίων πολύ µεγάλης επιφάνειας, που επιτρέπουν σε µεγάλες σχετικά µάζες αέρα να τίθενται σε κίνηση από µικρές κινήσεις της µεµβράνης. Λόγω των ενεργειακών τους απαιτήσεων και της χωρητικής τους φύσης,τα ηλεκτροστατικά µεγάφωνα χρειάζονται πολλές φορές ειδικά ενισχυτικά κυκλώµατα. Μετατροπή της µηχανικής κίνησης σε ήχο Το στοιχείο το οποίο µετατρέπει την ηλεκτρική ενέργεια σε µηχανική στο µηχανισµό ενός µεγαφώνου είναι µικρό στις περισσότερες περιπτώσεις και δεν µετακινεί, καθώς ταλαντώνεται, µεγάλο όγκο αέρος. Γι αυτό, δεν είναι καλά συνδεδεµένο µε τον αέρα και παράγει µικρό µόνο ποσό ήχου. Αν η ηλεκτρική ενέργεια πρόκειται να µετατραπεί αποδοτικά σε ηχητική πρέπει οπωσδήποτε ο όγκος του κινούµενου αέρα να αυξηθεί. Η αύξηση αυτή επιτυγχάνεται κατά δύο τρόπους: Μεγάφωνα άµεσου εκποµπής ή τύπου κώνου (direct radiator): Στο κινούµενο στοιχείο µιας ελαφριάς και µεγάλης επιφάνειας χαρτιού ή υφάσµατος είναι ακλόνητα προσαρτηµένος ένας κώνος. Με αυτό τον τρόπο ακόµα και η παραµικρή κίνηση του κώνου µετακινεί µεγάλο όγκο αέρα. Αυτές οι κατασκευές είναι γνωστές ως µεγάφωνα αµέσου εκποµπής και αποτελούν τον πλέον κοινό τύπο µεγαφώνου. Τα περισσότερα ραδιόφωνα µικρού µεγέθους, οικιακοί τηλεοπτικοί δέκτες, και κασσετόφωνα περιέχουν τέτοια µεγάφωνα. Κατασκευάζονται σε ποικιλία µεγεθών και σχηµάτων, είναι συνήθως αρκετά µικρά, εύκολα συσκευάζονται µε ηλεκτρονική διάταξη και βιοµηχανικά παρουσιάζουν οικονοµία κατασκευής, καθώς και ικανοποιητική απόκριση σε ευρεία περιοχή συχνοτήτων. Ως µειονεκτήµατα µπορούµε να αναφέρουµε τη µικρή τους απόδοση, ότι έχουν αρκετή κατευθυντικότητα και συγχρόνως πολλές φορές κακή ανταπόκριση στις υψηλές συχνότητες (οξείς ήχοι). Μεγάφωνα χοάνης ή κέρατος (horn loud-speakers):.μια άλλη µέθοδος εκποµπής του ήχου περιλαµβάνει την προσάρτηση µιας µικρής επιφάνειας εµβόλου στο κινούµενο στοιχείο και στη συνέχεια την σύνδεση αυτού µε µεγάλο όγκο αέρος µέσω του κέρατος µε διευρυµένα χείλη. Ο δεύτερος αυτός τύπος είναι γνωστός ως µεγάφωνο χοάνης ή κέρατος. Παρόλο που τα µεγάφωνα κέρατος είναι συνήθως µεγάλα και στενά σε σχέση µε τα µεγάφωνα αµέσου εκποµπής, χρησιµοποιούνται πιο συχνά στα συστήµατα δηµοσίων αναγγελιών και γενικότερα 20

22 η χρήση τους είναι συχνότερη εκεί που απαιτούνται µεγάλες εντάσεις ήχου και όπου ο χώρος είναι µεγάλος όπως σε αίθουσες συνδιαλέξεων, θεάτρων, συναυλιών, κινηµατογράφων ή χώρους προσγείωσης αεροπλάνων. Τα χαρακτηριστικά ενός µεγαφώνου Η ευαισθησία, δηλαδή η στάθµη ηχητική πίεσης (SPL) που ασκείται από ένα µεγάφωνο σε ένα δεδοµένο σηµείο του χώρου (συνήθως σε απόσταση ενός µέτρου,πάνω στον κύριο άξονα συµµετρίας του και µέσα σε ανηχοϊκό (πολύ απορροφητικό) θάλαµο, για δεδοµένο ακουστικό σήµα δοκιµών (test signal) και µε τροφοδοσία ηλεκτρικής ισχύος 1 watt. Αυτό το χαρακτηριστικό µας βοηθά να επιλέγουµε και να συγκρίνουµε µεγάφωνα µεταξύ τους ως προς το πόσο δυνατά µπορούν να αναπαράγουν τον ήχο καθώς και να υπολογίζουµε τι στάθµη θα µας δόσει ένα συγκεκριµένο µεγάφωνο στην απόσταση και την ηλεκτρική ισχύει που θα χρειαστεί να λειτουργήσει στην πράξη. Η καµπύλη αποκρίσεως ή απόκριση συχνότητας, που είναι το διάγραµµα αποκρίσεως στάθµης SPL σε συνάρτηση µε την συχνότητα. Το διάγραµµα κατευθυντικότητας (πολικό διάγραµµα) δίνει, για µια δεδοµένη συχνότητα, την καµπύλη αποκρίσεως σε διάφορες γωνίες, όταν µετράµε τη στάθµη SPL στην ίδια απόσταση αλλά σε διαφορετική γωνία κάθε φορά. Συστήµατα χαµηλών-υψηλών συχνοτήτων (woofers-tweeters) Ένα µεγάφωνο για να θεωρείται «καλό» πρέπει να έχει ταυτόχρονα τις εξής ιδιότητες: Να είναι ισχυρό(δηλαδή να παρέχει ήχους µεγάλης έντασης), να είναι ευαίσθητο στις µεταβολές του ύψους των ήχων και πιστό στην απόδοση των ηχητικών κυµάτων. Στην πραγµατικότητα κανένα µεγάφωνο δεν έχει ταυτόχρονα αυτές τις ιδιότητες παρά µόνο σε πολύ στενά όρια και µόνο για ένα µέρος των συχνοτήτων που αναπαράγει. Γι αυτό το λόγο, όταν θέλουµε να πετύχουµε µια καλή ηχητική απόδοση, χρησιµοποιούµε περισσότερα από ένα µεγάφωνα, διαφορετικά για την µετάδοση των ήχων υψηλής συχνότητας (tweeters,supertweeters) και διαφορετικά για την µετάδοση ήχων µέσης (midrange) και χαµηλής συχνότητας (woofers, subwoofers). Στα συστήµατα χαµηλών συχνοτήτων ανήκουν τα συστήµατα κλειστού και ανοιχτού τύπου. ٠Ένα µεγάφωνο ανοικτού τύπου φαίνεται στο σχήµα. Σχήµα 2.6. Μεγάφωνο ανοικτού τύπου 21

Ο Ήχος. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης

Ο Ήχος. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Ο Ήχος Τµήµα: β1 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Γεώργιος Ελευθεριάδης Ο Ήχος Έχει σχέση ο

Διαβάστε περισσότερα

1/3/2009. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Ευαισθησία μικροφώνων

1/3/2009. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Ευαισθησία μικροφώνων Ηλεκτροακουστικοί μετατροπείς Μάθημα: «Ηλεκτροακουστική & Ακουστική Χώρων» Μετατρέπουν ακουστική/ηλεκτρική/μηχανική ενέργεια που παράγεται σε κάποιο υποσύστημα σε κάποια άλλη μορφή Συνδιάζουν πολλαπλά

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Διάλεξη 3: DSP for Audio Δρ. Θωµμάς Ζαρούχας Επιστηµμονικός Συνεργάτης Μεταπτυχιακό Πρόγραµμµμα: Τεχνολογίες και Συστήµματα Ευρυζωνικών Εφαρµμογών και Υπηρεσιών 1 Προεπισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ο Στι ερωτήσει - 4 να γράψετε στο τετράδιό σα τον αριθµό των ερώτηση και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τροχό κυλίεται πάνω σε οριζόντιο

Διαβάστε περισσότερα

Α6 ΗΧΟΣ : ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΑΠΟ ΥΟ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΠΗΓΕΣ

Α6 ΗΧΟΣ : ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΑΠΟ ΥΟ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΠΗΓΕΣ Α6 ΗΧΟΣ : ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΑΠΟ ΥΟ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΠΗΓΕΣ Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι η µέτρηση της στάθµης έντασης του ήχου που παράγεται από την ταυτόχρονη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Το Ραδιόφωνο. Μιτακίδου Ελισάβετ. Μαθητής Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Ραδιόφωνο. Μιτακίδου Ελισάβετ. Μαθητής Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Ραδιόφωνο Μιτακίδου Ελισάβετ Μαθητής Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Το ραδιόφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΑΝΑΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΛΗΨΗΣ & ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΟΥ Ήχος Είναι το αίτιο διέγερσης του αισθητηρίου της ακοής, λόγω μεταβολή της πίεσης ή ταχύτητας των σωματιδίων ενός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά Κυµατικής Είδη κυµάτων: ιαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της ιάδοσης κυµάτων ΗΕξίσωσητουΚύµατος Κανόνας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων ΕΙΔΗ ΜΙΚΡΟΦΩΝΩΝ Επιμέλεια: Νίκος Σκιαδάς ΠΕ 17.13 Μουσικής Τεχνολογίας Το μικρόφωνο πήρε την ονομασία του από τον Ντέιβιντ Χιουζ, ο οποίος επινόησε μια διάταξη μεταφοράς ήχου που ήταν τόσο ευαίσθητη, που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο T3. Ηχητικά κύµατα

Κεφάλαιο T3. Ηχητικά κύµατα Κεφάλαιο T3 Ηχητικά κύµατα Εισαγωγή στα ηχητικά κύµατα Τα κύµατα µπορούν να διαδίδονται σε µέσα τριών διαστάσεων. Τα ηχητικά κύµατα είναι διαµήκη κύµατα. Διαδίδονται σε οποιοδήποτε υλικό. Είναι µηχανικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

1kHz=10 3 Hz, 1MHz=10 6 Hz, 1GHz=10 9 Hz, κ.ο.κ.

1kHz=10 3 Hz, 1MHz=10 6 Hz, 1GHz=10 9 Hz, κ.ο.κ. Α5 ΗΧΟΣ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΧΟΥ ΑΠΟ ΥΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ, ΓΝΩΣΤΕΣ ΠΗΓΕΣ ΣΕ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΥ ΣΤΟΥΝΤΙΟ Σκοπός Πρόκειται για άσκηση θεωρητικού χαρακτήρα στην οποία πραγµατοποιούνται υπολογισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑ 1 ο (βαθµοί 2) Σώµα µε µάζα m=5,00 kg είναι προσαρµοσµένο στο ελεύθερο άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου και ταλαντώνεται εκτελώντας πέντε (5) πλήρης ταλαντώσεις σε χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρος Ανδρέας. Επίκ. Καθηγητής

Φλώρος Ανδρέας. Επίκ. Καθηγητής Μάθημα: «Ηλεκτροακουστική & Ακουστική Χώρων» Διάλεξη 5 η : «Συστήματα μεγαφώνων» Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Από προηγούμενο μάθημα... Ηλεκτροακουστικοί μετατροπείς: Μετατρέπουν ακουστική/ηλεκτρική/μηχανική

Διαβάστε περισσότερα

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό.

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 91 9. Άσκηση 9 ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. 9.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε τα φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική χρήση των ήχων

Κλινική χρήση των ήχων Κλινική χρήση των ήχων Ήχοι και ακουστότητα Κύματα υπερήχων Ακουστικά κύματα, Ήχοι, Είδη ήχων Ήχους υπό την ευρεία έννοια καλούμε κάθε κύμα πίεσης που υπάρχει και διαδίδεται στο εσωτερικό των σωμάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ZHTHMA Στις ερωτήσεις έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ : ΠΟΛΙΚΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΓΑΦΩΝΟΥ, ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ - ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ

ΗΧΟΣ : ΠΟΛΙΚΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΓΑΦΩΝΟΥ, ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ - ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ Α4 ΗΧΟΣ : ΠΟΛΙΚΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΓΑΦΩΝΟΥ, ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ - ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ Σκοπός Στην παρούσα εργαστηριακή άσκηση σκοπός είναι η µελέτη της χωρικής κατανοµής των ηχητικών κυµάτων που παράγονται από ένα µεγάφωνο και

Διαβάστε περισσότερα

NTÙÍÉÏÓ ÃÊÏÕÔÓÉÁÓ - ÖÕÓÉÊÏÓ www.geocities.com/gutsi1 -- www.gutsias.gr

NTÙÍÉÏÓ ÃÊÏÕÔÓÉÁÓ - ÖÕÓÉÊÏÓ www.geocities.com/gutsi1 -- www.gutsias.gr Έστω µάζα m. Στη µάζα κάποια στιγµή ασκούνται δυο δυνάµεις. ( Βλ. σχήµα:) Ποιά η διεύθυνση και ποιά η φορά κίνησης της µάζας; F 1 F γ m F 2 ιατυπώστε αρχή επαλληλίας. M την της Ποιό φαινόµενο ονοµάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 0. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 0. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Επαναληπτικό διαγώνισµα Φυσικής Κατεύθυνσης Γ λυκείου 009 ΘΕΜΑ 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Σώµα

Διαβάστε περισσότερα

Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ

Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ Αφού επαναληφθεί το τυπολόγιο, να γίνει επανάληψη στα εξής: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ερωτήσεις: (Από σελ. 7 και μετά)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 03-01-11 ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ Α ΘΕΜΑ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης) Θέµα 1 ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης) 1.1 Πολλαπλής επιλογής A. Ελαστική ονοµάζεται η κρούση στην οποία: α. οι ταχύτητες των σωµάτων πριν και µετά την κρούση

Διαβάστε περισσότερα

1/3/2009. ιδάσκων. Ορολόγιο πρόγραμμα του μαθήματος. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Εκπόνηση εργασίας / εργασιών. ιαλέξεις. Εργαστηριακό / Εργαστήριο

1/3/2009. ιδάσκων. Ορολόγιο πρόγραμμα του μαθήματος. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Εκπόνηση εργασίας / εργασιών. ιαλέξεις. Εργαστηριακό / Εργαστήριο Πληροφορίες για το μάθημα ιδάσκων Μάθημα: «Ηλεκτροακουστική & Ακουστική Χώρων» Διάλεξη 1 η :«Διαδικασία μαθήματος και Εισαγωγή» Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Ανδρέας Φλώρος (floros@ionio.gr) Μιχάλης Αρβανίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ο : Μηχανικά Κύματα

Κεφάλαιο 5 ο : Μηχανικά Κύματα Κεφάλαιο 5 ο : Μηχανικά Κύματα Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan g g Εισαγωγή Η ενέργεια μεταφέρεται με μεταφορά μάζας Αν ρίξεις μια μπάλα προς ένα αμαξάκι, το αμαξάκι

Διαβάστε περισσότερα

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5)

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 011-01 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/1/11 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Προτεινόμενα Θέματα Θέμα ο Ένα σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους Α. Η φάση της ταλάντωσης μεταβάλλεται με το χρόνο όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα : φ(rad) 2π π 6

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΟΥ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΟΥ ΦΥΣΙΙΚΗ ΤΗΣ ΑΚΟΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα δύο βασικά συστήµατα παραγωγής και ανίχνευσης του ήχου στον άνθρωπο είναι αφενός ο λάρυγγας και οι στοµατικές κοιλότητες, που αποτελούν τη φυσική πηγή του ήχου, και αφετέρου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική για Μηχανικούς

Φυσική για Μηχανικούς Φυσική για Μηχανικούς Ηχητικά Κύματα Εικόνα: Τα αυτιά του ανθρώπου έχουν εξελιχθεί να ακούν και να ερμηνεύουν ηχητικά κύματα ως φωνή ή ως ήχους. Κάποια ζώα, όπως το είδος αλεπούς με τα αυτιά νυχτερίδας,

Διαβάστε περισσότερα

α. n 1 > n 2 β. n 2 > n 1. γ. n 1 = n 2 δ. n 2 = 2n 1. β. 2u cm. http://www.epil.gr

α. n 1 > n 2 β. n 2 > n 1. γ. n 1 = n 2 δ. n 2 = 2n 1. β. 2u cm. http://www.epil.gr ΘΕΜΑ 1ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ' ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 11 ΙΟΥΛΙΟΥ 2005 ΕΞΕTΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) Να γράψετε στο

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική αιθουσών. LESSON_07_2009.doc

Ακουστική αιθουσών. LESSON_07_2009.doc Ακουστική αιθουσών Ορισμός Θεωρούμε ηχητική πηγή που βρίσκεται μέσα σε μια αίθουσα. Τα ηχητικά κύματα διαδίδονται απομακρυνόμενα από την πηγή μέχρις ότου συναντήσουν τα τοιχώματα της αίθουσας, εκεί όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

λ, όπου λ το µήκος κύµατος των κυµάτων που δηµιουργούν το στάσιµο.

λ, όπου λ το µήκος κύµατος των κυµάτων που δηµιουργούν το στάσιµο. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 9/04/05 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 03-01-11 ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ Α ΘΕΜΑ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΣΕΙΣ Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανάγκη των ανθρώπων για ασύρματη επικοινωνία από απόσταση έδωσε το έναυσμα στους επιστήμονες της εποχής, πριν περίπου 116 χρόνια, να ασχοληθούν περαιτέρω με την εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ 1994-1998 Η ΑΚΟΟΜΕΤΡΙΑ. με λίγα λόγια. Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών. Αθήνα

ΣΧΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ 1994-1998 Η ΑΚΟΟΜΕΤΡΙΑ. με λίγα λόγια. Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών. Αθήνα ΣΧΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ 1994-1998 Η ΑΚΟΟΜΕΤΡΙΑ με λίγα λόγια Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών Αθήνα ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η αίσθηση της ακοής οφείλεται στ ότι έχουμε την ικανότητα ν αντιληφθούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ Σαν ήχος χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε μηχανικό ελαστικό κύμα ή γενικότερα μία μηχανική διαταραχή που διαδίδεται σε ένα υλικό μέσο και είναι δυνατό να ανιχνευθεί από τον άνθρωπο μέσω της αίσθησης της ακοής.

Διαβάστε περισσότερα

Public Address (PA) Ενίσχυση Συναυλιών. Κύκλος Διαλέξεων Ηλεκτρακουστικής 20/2/2012. Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 12

Public Address (PA) Ενίσχυση Συναυλιών. Κύκλος Διαλέξεων Ηλεκτρακουστικής 20/2/2012. Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 12 Public Address (PA) Ενίσχυση Συναυλιών Κύκλος Διαλέξεων Ηλεκτρακουστικής Ι.Ε.Μ.Α. 20/2/2012 Public Address = Απευθύνω δημόσια λόγο Εφόσον προσδιορίσουμε τους στόχους και τις ανάγκες μας......σχεδιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Α ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Α ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ηµεροµηνία: Τετάρτη 7 Ιανουαρίου 015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ A ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Σύστημα μετάδοσης με οπτικές ίνες Tο οπτικό φέρον κύμα μπορεί να διαμορφωθεί είτε από αναλογικό

Διαβάστε περισσότερα

Επαλληλία Αρµονικών Κυµάτων. Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός. http://www.perifysikhs.com

Επαλληλία Αρµονικών Κυµάτων. Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός. http://www.perifysikhs.com Επαλληλία Αρµονικών Κυµάτων - εκέµβρης 2014 Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός http://www.perifysikhs.com 1. Θέµα Α - Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1.1. ύο σύγχρονες κυµατικές πηγές Α και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 015 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β ΜΑΪΟΥ 03 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r

r r r r r r r r r r r ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Διάλεξη 3: DSP for Audio Δρ. Θωµμάς Ζαρούχας Επιστηµμονικός Συνεργάτης Μεταπτυχιακό Πρόγραµμµμα: Τεχνολογίες και Συστήµματα Ευρυζωνικών Εφαρµμογών και Υπηρεσιών 1 Προεπισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2002 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ): ΦΥΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 Στις ημιτελείς προτάσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Δύο χορδές μιας κιθάρας Χ1, Χ2

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΜΑΤΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΜΑΤΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΜΑΤΑ Θέμα1: Α. Η ταχύτητα διάδοσης ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος: α. εξαρτάται από τη συχνότητα ταλάντωσης της πηγής β. εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο T4. Υπέρθεση και στάσιµα κύµατα

Κεφάλαιο T4. Υπέρθεση και στάσιµα κύµατα Κεφάλαιο T4 Υπέρθεση και στάσιµα κύµατα Κύµατα και σωµατίδια Τα κύµατα είναι πολύ διαφορετικά από τα σωµατίδια. Τα σωµατίδια έχουν µηδενικό µέγεθος. Τα κύµατα έχουν ένα χαρακτηριστικό µέγεθος το µήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ Η αισθητοποίηση του φαινοµένου του ηχητικού συντονισµού Η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των πνευστών οργάνων ΥΛΙΚΑ-ΟΡΓΑΝΑ

ΣΚΟΠΟΙ Η αισθητοποίηση του φαινοµένου του ηχητικού συντονισµού Η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των πνευστών οργάνων ΥΛΙΚΑ-ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΙΜΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΩΛΗΝΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΣΚΟΠΟΙ Η αισθητοποίηση του φαινοµένου του ηχητικού συντονισµού Η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των πνευστών οργάνων ΥΛΙΚΑ-ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα

Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα ΦΥΣ 131 - Διαλ.38 1 Ηχητικά κύματα Διαμήκη κύματα Τα ηχητικά κύματα χρειάζονται ένα μέσο για να μεταδοθούν π.χ. αέρας Δεν υπάρχει ήχος στο κενό Ηχητικές συχνότητες 20Ηz 20ΚΗz Τα ηχητικά κύματα διαδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 4 ΘΕΜΑ ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά.

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 53 ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. 5. Άσκηση 5 5.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΗΣ ΘΕΤΙΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΗΣ ΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΕΙΟΥ Θέμα ο. ύλινδρος περιστρέφεται γύρω από άξονα που διέρχεται από το κέντρο μάζας του με γωνιακή ταχύτητα ω. Αν ο συγκεκριμένος κύλινδρος περιστρεφόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣΣΕΛΙ ΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ηχοπροστασία Ήχος Ήχος είναι καθετί που ακούμε. Ο ήχος γενικότερα υπήρξε ένα μέσο έκφρασης και πληροφόρησης του ανθρώπου με το περιβάλλον του. Ο ήχος ανήκει στο φυσικό περιβάλλον του ανθρώπου. Με την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες.

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης Θέμα ο Στα θέματα 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. ) Στο σχήμα φαίνεται το στιγμιότυπο ενός τρέχοντος αρμονικού κύματος

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2005 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 7/6/2005 ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2005 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 7/6/2005 ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2005 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 7/6/2005 ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική Κλειστών Χώρων

Ακουστική Κλειστών Χώρων Ακουστική Κλειστών Χώρων Παναγιώτης Χατζηαντωνίου Καθηγητής Δ.Ε. Πληροφορικός PhD Ψηφιακής Τεχνολογίας Ήχου Τοπικό Θεµατικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Αχαΐας «Ακουστική και Ιστορική Ξενάγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη εφαρµογής επεξεργασίας ήχου σε γραφικό περιβάλλον προγραµµατισµού

Ανάπτυξη εφαρµογής επεξεργασίας ήχου σε γραφικό περιβάλλον προγραµµατισµού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛ/ΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ & ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ιπλωµατική εργασία µε θέµα : Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.3 β. Μονάδες 5 1.4 Μονάδες 5

Μονάδες 5 1.3 β. Μονάδες 5 1.4 Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 1 ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) Για τις ημιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ZHTHMA Στις ερωτήσεις έως να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

κύματα. Σύνοψη κυμάτων και επηρεάσουν διαφορετική τα σωμάτια

κύματα. Σύνοψη κυμάτων και επηρεάσουν διαφορετική τα σωμάτια 6. Ηχητικά κύματα Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται με λεπτομέρεια τα διαμήκη μηχανικά κύματα κ που διαδίδονται στα αέρια και εισάγεται η έννοια των ηχητικών κυμάτων. Δίνεται το παράδειγμα τηςς επαλληλίαςς

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική)και)Ψυχοακουστική

Ακουστική)και)Ψυχοακουστική Τι είναι ήχος; Ορισμός ΕΛΟΤ 263.1 (1.184): Ακουστική)και)Ψυχοακουστική Διάλεξη'2:' Η'φυσική'του'ήχου ' «Ως ήχος ορίζεται η μηχανική διαταραχή που διαδίδεται με ορισμένη ταχύτητα μέσα σε ένα μέσο που μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο χρόνος που απαιτείται για να διανύσει το κύµα κάθε τµήµα της χορδής είναι

Ο χρόνος που απαιτείται για να διανύσει το κύµα κάθε τµήµα της χορδής είναι ΜΑΘΗΜΑ 213 ΟΜΑ Α Β ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:6 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ 1 2 3 4 5 6 7 8 ΒΑΘΜΟΣ ΚΥΜΑΤΙΚΗ Θέµα 1 ο. Τρία κοµµάτια χορδής, καθένα µήκους L, δένονται µεταξύ τους από άκρο σε

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1 Ήχος και φωνή Φύση του ήχου Ψηφιοποίηση µε µετασχηµατισµό Ψηφιοποίηση µε δειγµατοληψία Παλµοκωδική διαµόρφωση Αναπαράσταση µουσικής Ανάλυση και σύνθεση φωνής Μετάδοση φωνής Τεχνολογία Πολυµέσων 4-1 Φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ 2005 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 11 ΙΟΥΛΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος είναι η κίνηση του αέρα με μορφή κυμάτων πίεσης τα οποία ταξιδεύουν με ταχύτητα 344.4 μέτρα το δευτερόλεπτο.

Ήχος είναι η κίνηση του αέρα με μορφή κυμάτων πίεσης τα οποία ταξιδεύουν με ταχύτητα 344.4 μέτρα το δευτερόλεπτο. ΗΧΟΣ ΚΥΜΑΤΙΚΗ Ηχητικά Κύματα Ορισμός Ήχος είναι η κίνηση του αέρα με μορφή κυμάτων πίεσης τα οποία ταξιδεύουν με ταχύτητα 344.4 μέτρα το δευτερόλεπτο. Στερεά, υγρά και αέρια μπορούν μεταφέρουν τα ηχητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ 1 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 20 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Α) Για κάθε μία

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1 Ήχος Χαρακτηριστικά του ήχου Ψηφιοποίηση με μετασχηματισμό Ψηφιοποίηση με δειγματοληψία Κβαντοποίηση δειγμάτων Παλμοκωδική διαμόρφωση Συμβολική αναπαράσταση μουσικής Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα.

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. Α2 Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. 1 Σκοπός Στο πείραμα αυτό θα μελετηθεί η συμπεριφορά των στάσιμων ηχητικών κυμάτων σε σωλήνα με αισθητοποίηση του φαινομένου του ηχητικού συντονισμού. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων.

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 101 10. Άσκηση 10 Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. 10.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 14 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 13 Ιουνίου 14 8:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του ΑΡΧΗ ης ΣΕΛΙΔΑΣ Προτεινόμενο Τελικό Διαγώνισμα Στη Φυσική Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυσης Γ Λυκείου Διάρκεια: 3ώρες ΘΕΜΑ A Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 (ΚΥΜΑΤΑ) ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2013 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ 5

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 (ΚΥΜΑΤΑ) ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2013 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ 5 ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 (ΚΥΜΑΤΑ) ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2013 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ 5 ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ. υ=, υ=λ.f, υ= tτ

ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ. υ=, υ=λ.f, υ= tτ 1 ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΚΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ Μήκος κύματος Ταχύτητα διάδοσης Συχνότητα Εξίσωση αρμονικού κύματος Φάση αρμονικού κύματος Ταχύτητα ταλάντωσης, Επιτάχυνση Κινητική Δυναμική ενέργεια ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα