A ΦIEPΩMA 2-31 AΦIEPΩMA. H ένατη τέχνη Kόμικς: H γοητευτική σχέση λόγου και εικόνας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA 2-31 AΦIEPΩMA. H ένατη τέχνη Kόμικς: H γοητευτική σχέση λόγου και εικόνας"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY AΦIEPΩMA H ένατη τέχνη. Kόμικς: H γοητευτική σχέση λόγου και εικόνας. Tης Πέγκυ Kουνενάκη H αρχαιότητα στα κόμικς. H μυθολογία, η ιστορία, το αρχαίο δράμα, ενέπνευσαν σειρά από κόμικς. Tου Xρήστου Mπουλώτη Kλασσικά εικονογραφημένα. Eξασφάλιζαν μία θέση στην παιδική βιβλιοθήκη. Tου Aρη Mαραγκόπουλου O Aριστοφάνης στα «συννεφάκια». Tο έργο του σατιρικού ποιητή σε κόμικς. Tου Tάσου Aποστολίδη Iδεολογικές περιπέτειες. Iδεολογικές τάσεις στα κόμικς των τελευταίων τριάντα ετών. Tου Γιώργου Σιούνα Eικόνα και σενάριο. Δημιουργοί που δουλεύουν αποκλειστικά στο χώρο του σεναρίου. Tου Δημήτρη Bανέλλη Kόμικς και εκπαίδευση. Σειρές που μετατρέπουν μια ανιαρή διαδικασία σε γλωσσική και αισθητική αγωγή. Tης Xρύσας Kακατσάκη «Kομοπόλεις». Kόμικς και σύγχρονες μητροπόλεις. Tου Πέτρου Mαρτινίδη Σύγχρονη σκέψη σε καρέ. Θεωρίες γνωστών διανοητών μέσα από κόμικς. Tου Nότη Kατσέλη Eλληνική πραγματικότητα. Oι σύγχρονοι δημιουργοί κόμικς στη χώρα μας. Tου Nίκου Bατόπουλου Mηχανισμοί πειθαναγκασμού. Tα κόμικς αντανακλούν την άδηλη παιδαγωγική ενός συστήματος και ενισχύουν τους μύθους. Tου Oυμπέρτο Eκο Eξώφυλλο: O Mίκυ από τον Aντι Γουόρχολ. Σειρά «Mύθοι», 1981 (φωτ.: Δημήτρης Aντωνίτσης). Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών» EΛEYΘEPIA TPAΪOY ΣNIΦ ΣNIΦ, σπλατς, φλοπ, γκουπ, κρατς, γκλαπ, σκασπ, ντοκ, είναι μερικοί μόνο ήχοι-επιφωνήματα που οι περισσότεροι υιοθετήσαμε κατά καιρούς στην καθημερινότητά μας, επηρεασμένοι από τα κόμικς. Hχοι επιφωνήματα που συχνά έκαναν παιδαγωγούς, κοινωνιολόγους, γονείς, ακόμη και ψυχίατρους να ανατριχιάζουν και να αναφωνούν ότι κινδυνεύει όχι μόνο η γλώσσα αλλά και τα ήθη των παιδιών από την ανάγνωση κόμικς. Oμως, όλα τούτα με τα χρόνια ξεπεράστηκαν. Oι εικόνες του Λίχτενσταϊν αλλά και του Eπιμέλεια αφιερώματος: ΠEΓKY KOYNENAKH Γουόρχολ, ακόμη των Mπιλάλ, Mοέμπιους, Oύγκο Πρατ, Aλτάν, αλλά και πολλών άλλων αντιμετωπίστηκαν σαν έργα τέχνης, μπήκαν σε μουσεία, ενώ τα τελευταία χρόνια τα κόμικς επιστρατεύτηκαν ακόμη και στην εκπαίδευση επιδιώκοντας να συνδυάσουν την ψυχαγωγία με τη γνώση. Tέχνη ανήσυχη, τα κόμικς θεωρούνται ως η ένατη των καλών τεχνών, η πιο πρόσφατη και εντυπωσιακή, γέννημα θρέμμα του 20ού αιώνα. Tα κόμικς, που εντάσσονται κυρίως στο χώρο της μαζικής κουλτούρας, ήρθαν να ανατρέψουν το κλασικό παραμύθι (αν και βασίστηκαν στο κλασικό σχήμα καλού κακού), μέσα από τα πολύμορφα καρέ αλλά και τα ευφάνταστα «συννεφάκια» τους, την ίντριγκα ανάμεσα στο λόγο και την εικόνα, να εισαγάγουν τα παιδιά στο πνεύμα της νέας εποχής. Δεν περιορίστηκαν ό- μως στα παιδιά. Mε τα χρόνια απέκτησαν φανατικούς ενήλικες αναγνώστες, που στις τάξεις τους δεν συγκαταλέγονται μόνο τα παιδιά που μεγάλωσαν... Aν και στην αρχή η τέχνη αυτή προκάλεσε αντιδράσεις, κατηγορήθηκε και αρκετές φορές διώχθηκε χρησιμοποιήθηκε συχνά ως μέσο κοινωνικής και πολιτικής προπαγάνδας σιγά σιγά αποκαταστάθηκε, απέκτησε θεωρητική υποστήριξη και έ- δρα στη Σορβόννη. Tα κόμικς πρωτοεμφανίστηκαν στην Aμερική και ήκμασαν κυρίως στη δεκαπενταετία Στην αρχή είχαν περιορισμένη θεματολογία, σατίριζαν κυρίως την καθημερινότητα. Πολύ γρήγορα απέκτησαν ποικιλία, καταπιάστηκαν με θέματα μεγάλης γκάμας (περιθωριακές κοινωνικές ομάδες, σεξουαλικότητα, κοινωνικές διαφορές, βία, ναρκωτικά, οικολογία, μελλοντικές κοινωνίες), έφτασαν μέχρι και την H ένατη τέχνη Kόμικς: H γοητευτική σχέση λόγου και εικόνας Σκηνές από το παραμύθι της «Kοκκινοσκουφίτσας» σε κόμικ από τον Πικάσο. επιστημονική φαντασία. Στη δεκαετία του 40 ( η ακμή) τη σκυτάλη παίρνει η Eυρώπη: οι δημιουργοί κόμικς της Γηραιάς Hπείρου, περισσότερο πολιτικοποιημένοι, δημιουργούν πραγματικά έργα κοινωνικού στοχασμού, στα οποία η πολιτική υπάρχει για να αποκαλύψει την αδυναμία της να απαντήσει στα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα. Kαι βέβαια απεικονίζουν τη βία, αυτή που υπάρχει και αναπτύσσεται στη σύγχρονη κοινωνία. Oλα αυτά προϋποθέτουν την εξοικείωση του αναγνώστη με μια διαφορετική αισθητική ανάγνωσης, τόσο του κειμένου ό- σο και της εικόνας, αλλά και ανάπτυξης της μεταξύ τους σχέσης. Oμως τα κόμικς δεν είναι απλώς οι εικόνες που βλέπουμε στα περιοδικά. Πίσω απ αυτές υπάρχουν οι άνθρωποι, σκιτσογράφοι και σεναριογράφοι, ιδιότητες που συχνά ταυτίζονται στο ί- διο πρόσωπο, που μέσα από τον αφαιρετικό λόγο και τις ελλειπτικές εικόνες προσπαθούν να εξωτερικεύσουν τα αισθήματά τους, να μετατρέψουν τις άμορφες ιδέες σε μηνύματα, να α- σκήσουν την κριτική τους μέσα από ευρηματικές κωδικοποιήσεις, να επικοινωνήσουν με το κοινό τους. Eτσι, στα κόμικς το στοιχείο της δημιουργίας αλλά και της επικοινωνίας είναι συχνά εντονότερο απ ό,τι στις άλλες τέχνες, όπως στη ζωγραφική και τη λογοτεχνία, αφού συνδυάζει την εικόνα με το λόγο σε ταυτόχρονη πορεία. Στην τέχνη των κόμικς είναι αφιερωμένες οι «Eπτά Hμέρες». Mέσα από διαφορετικά κείμενα και συγγραφείς γίνεται προσπάθεια να φωτιστεί ο χωρο χρόνος στον οποίο κινούνται, ενώ ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην Eλλάδα που δεν υστερεί σ αυτή τη νεανική και ζωντανή τέχνη. Δεν είναι μόνο τα περιοδικά που μακροημέρευσαν, αλλά και αρκετοί μεμονωμένοι δημιουργοί που ξεχώρισαν με τη γραμμή και το λόγο τους. 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY 1998

2 Tρία εξώφυλλα κόμικς, χαρακτηριστικά δείγματα της αρχαιοελληνικής θεματικής των «Kλασσικών Eικονογραφημένων». (Eκδόσεις «Aτλαντίς» M. Πεχλιβανίδης και Σία). H αρχαιότητα στα κόμικς H μυθολογία, η ιστορία, το αρχαίο δράμα ενέπνευσαν σειρά από κόμικς που προκάλεσαν τη φαντασία των παιδιών Tου Xρήστου Mπουλώτη Aρχαιολόγου στο Kέντρον Eρεύνης της Aρχαιότητος της Aκαδημίας Aθηνών TO ΠAPEΛΘON έχει μέλλον. Γιατί το μέλλον δεν είναι παρά η αθροιστική κατάληξη του παρελθόντος ή, όπως το εξέφρασε ποιητικά ο Eλιοτ, «Time present and time past/ are both perhaps present in time future/ and time future contained in time past». Σύμφωνα με την αρχή αυτή απλή ό- σο και αυταπόδεικτη, η αρχαιότητα, και δη η ελληνική για να στραφούμε περισσότερο στα καθ ημάς είναι πανταχού παρούσα με χίλιους δυο τρόπους. Kαι μας γνέφει, είτε αυτούσια είτε αφομοιωμένη και μεταλλαγμένη. Aυτονόητη για μας όσο και η πολυχιλιετής ιστορία της γλώσσας μας, μορφώνει και εμπνέει, δίνει πρότυπα και αξίες, άλλοθι και προσχήματα, γίνεται όπλο και εργαλείο, ανάλογα με την περίσταση. Kαι βέβαια η αρχαιότητα ψυχαγωγεί και μοσχοπουλιέται, όταν, ανάμεσα σε άλλα, γίνεται έντυπος λόγος και εικόνα αφηγηματική, αρθρωμένη σε ζωνάρια, καρέ καρέ, πολύχρωμα και μη. Για τα κόμικς θα μιλήσω εδώ, τα γοητευτικά αυτά αποπαίδια της λογοτεχνίας και της τέχνης, τα άτακτα, συχνά προκλητικά, που επί έναν περίπου αιώνα, σαν ξαδέλφια του σινεμά που είναι κι ομογάλακτα των κινουμένων σχεδίων, αλώνουν ανά την υφήλιο τα παιδικά μυαλά και ό- χι μόνο. Που πορεύονται θριαμβικά παρά τις όποιες επικρίσεις, για να α- ξιωθούν ακόμη και πανεπιστημιακή έδρα στη Σορβόνη και ειδικό μουσείο στις Bρυξέλλες, διεκδικώντας τώρα πια επίζηλα τη θέση τους στο χώρο της εικαστικής δημιουργίας. Στις ασίγαστες θεματικές αναζητήσεις των κόμικς πρόσφερε πλουσιοπάροχα η αρχαιότητα ένα δοκιμασμένης εμπορευματικής εμβέλειας υλικό. Mόλο που οι ανθρωπιστικές σπουδές τα τελευταία χρόνια πήραν δυσοίωνα την κατιούσα για τους λόγους που όλοι γνωρίζουμε καλά, η ελληνική αρχαιότητα και, κατά δεύτερο λόγο, η ρωμαϊκή συνεχίζουν να στέκονται στη βάση της παιδείας του δυτικού ανθρώπου, ταλαντευόμενες έστω εφενός ποδός, και έτσι ακροβατούσες να αντιστέκονται. Στη συνείδηση, πάντως, της μεγαλύτερης μερίδας του κόσμου παραμένουν παραδοσιακά συνώνυμες με το ιδεώδες της ολοκληρωμένης καλλιέργειας, της κλασικής, αψευδής γνώμονας πνευματικής θωράκισης και υπεροχής, εφόδιο ζωής. Eίναι ενδεικτική η πλημμυρίδα εξωσχολικών βιβλίων σχετικά με τον αρχαίο κόσμο τα οποία, σε πείσμα, λες, της μειοδοτικής εκπαιδευτικής πολιτικής και για αντιστάθμισμά της, κατακλύζουν την ελεύθερη αγορά. Aγκαλιάζοντας θεματικά και ποιοτικά ένα ευρύ φάσμα, όλα τα γούστα και τις ηλικίες από την προσχολική κιόλας έως την ώριμη εφηβική προσεγγίζουν, επεκτείνουν, συμπληρώνουν το επίμαχο γνωστικό πεδίο με τρόπους γραφής και εικονογράφησης απείρως πιο ελκυστικούς από ό,τι μας συνήθισαν έ- Συνέχεια στην 4η σελίδα Tυπικά δείγματα ελληνικής εικονογράφησης θεμάτων εμπνευσμένων από την αρχαιότητα στη σειρά «Kλασσικά Eικονογραφημένα». Aριστερά από τον «Φιλοκτήτη» του Σοφοκλή και δεξιά από τον «Περικλή τον Aθηναίο». KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY H KAΘHMEPINH 3

3 Συνέχεια από την 3η σελίδα ως τώρα τα σχολικά εγχειρίδια. Aγοραστές των εξωσχολικών αναγνωσμάτων συνήθως οι γονείς και οι ε- νήλικες οικείοι συχνά καθ υπόδειξη του δασκάλου, στη μέριμνά τους να παρακινήσουν τα παιδιά σε γόνιμες αναδρομές και μυητικές περιπλανήσεις στους καιρούς των «αναλλοίωτων αξιών», των «υψηλών έργων πνεύματος και τέχνης». Eνας κόσμος αποσπασματικός Ωστόσο, για τους ένθερμους θιασώτες των κόμικς που είναι τα παιδιά και τα νεαρά κατά κανόνα άτομα, ο αρχαίος κόσμος υπάρχει και λειτουργεί τις πιο πολλές φορές σαν νεφέλωμα, σχήμα ασύνδετο, με σκόρπια εδώ κι εκεί βαρύγδουπα ο- νόματα και ημερομηνίες, ατάκτως ερριμμένα γεγονότα, επιφανή μνημεία σε επίπεδο καρτ ποστάλ μα, πάνω απ όλα, τα υφάδια κάποιων μύθων πασίγνωστων. Kι αν κάτι από ό- λα τούτα μπορεί κυριολεκτικά να τα συνεπάρει, αυτό είναι η αρχαιολογική περιπέτεια, το μυστήριο και η δράση αλά Iντιάνα Tζόουνς. Στο σύθαμπο ενός τέτοιου γνωστικού τοπίου ξεφορτώνουν τα κόμικς λίγα ή πολλά, ανάλογα με την περίσταση, λουστράρουν όπως όπως τα κεκτημένα και ενίοτε χτίζουν νέα, με την εύπεπτη συνταγή της ταχύρρυθμης εικόνας και του κατ οικονομίαν, υποταγμένου σε αυτήν λόγου με υλικά δηλαδή συμβατά με τους α- νυπόμονους ρυθμούς της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας. Kαθώς εξ ορισμού δεν είναι φυλλάδες γνώσης κι ούτε προϋποθέτουν βαθιά ή δομημένη γνώση, ενδημούν τα κόμικς στον αντίποδα του επιβεβλημένου από την πολιτεία σχολικού εγχειριδίου, και είναι «εξ αποστάσεως» όμορα με το εικονογραφημένο εξωσχολικό. Aδέσμευτα από μαθησιακούς πειθαναγκασμούς, κανόνες και κλισέ, ευέλικτα στο συνδυασμό λόγου και εικόνας, στοχεύουν πρώτιστα στην τέρψη των παιδιών που είναι εν προκειμένω τα ίδια κι οι αγοραστές τους, συχνά επιπληττόμενα για παρόμοιες ευτελείς επιλογές. Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο ότι από όλα τα αρχαιόσιτα κόμικς, το είδος που δικαιολογημένα γνώρισε τη μεγαλύτερη α- πήχηση είναι προπάντων τα ευθυμογραφήματα, ιδίως μάλιστα όταν στην ίδια ζέουσα χύτρα προστίθεται τεχνηέντως και μπόλικη η περιπέτεια. Yποδειγματική η περίπτωση της γαλλικής σειράς Oι περιπέτειες του Γαλάτη Aστερίξ, που χάρη στο ευτυχές πάντρεμα του αστείρευτου χιούμορ του Cosciny και των ευρηματικών σχεδίων του Uderzo μαέστρων και των δυο στο γερό στήσιμο ανεπανάληπτων, χαρακτηριστικών τύπων έ- σπασε ήδη από τη δεκαετία του 60 τα σύνορα της Γαλλίας με πρωτόγνωρη για το είδος διεθνή καριέρα και μακροβιότητα, κυριολεκτικά ο- ρόσημο. H κατακόρυφη επιτυχία του μικρόσωμου Aστερίξ, πυροδότησε, όπως ήταν αναμενόμενο, το σχεδιασμό παρόμοιων κωμικογραφημάτων Xαρακτηριστικά καρέ από τον «Πλούτο» του Aριστοφάνη (αριστερά) και την «Aντιγόνη» του Σοφοκλή (δεξιά) στη σειρά «Kλασσικά Eικονογραφημένα». Προφανής είναι η επίδραση της εικονογράφησης από τις θεατρικές παραστάσεις του αρχαίου ελληνικού δράματος. που άνθησαν από τη δεκαετία του 80 και στον τόπο μας, αποκορύφωμα οι αριστοφανικές κωμωδίες των T. Aποστολίδη και Γ. Aκοκαλίδη ό- που μέχρι τότε η κομικο ποίηση της αρχαιότητας κρατιόταν σταθερά στην ορθόδοξη, καθαρμένη πρόταση των Kλασσικών Eικονογραφημένων. Λιγότερο καυτερή, και μόνον αρχαιολογίζουσα, η συνταγή είχε δοκιμαστεί ευκαιριακά ήδη από παλιότερα σε δύο άλλες περιώνυμες ευθυμογραφικές σειρές κόμικς, στις περιπέτειες του Tεν Tεν του Bέλγου Hergé και βέβαια στα Mίκυ Mάους του Nτίσνεϊ που ταξίδεψαν τον θείο Σκρούτζ μέχρι τη Mινωική Kρήτη. Mια τρίτη δημοφιλής γαλλόφωνη σειρά, με ήρωα τον νεαρό Aλίξ δημιούργημα του J. Martin πόνταρε με παραδοσιακό τρόπο περισσότερο στη σοβαρή δράση, στην ανεκδοτολογική τεκμηρίωση και την ιστορικο αρχαιολογική αληθοφάνεια του κάθε επεισοδίου. «Φορητός κινηματογράφος» Στα καθ ημάς, η ντόπια ιστορία των αρχαιόσιτων κόμικς είναι τόσο ι- διάζουσα και πληθωρική όσο και η σχέση μας με την αρχαία κληρονομιά που ως φυσικούς διαχειριστές της άλλοτε μας φτερώνει κι άλλοτε πάλι προκαλεί αμηχανία, ενώ εξωθεί κάποια ιδεολογικώς αγκυλωμένα μυαλά σε κακόηχες εθνικιστικές κορόνες και παροξυσμούς ή, απ την άλλη, σε σκεπτικισμούς και απορρίψεις. Προϊόν ξενόφερτο, που διοχέτευε πάντα ετεροχρονισμένα τις ό- ποιες καινοτομίες του είδους, γνώρισαν τα κόμικς από τη μεταπολεμική δεκαετία του 50 και εξής, πλάι στις μεταφρασμένες σειρές, μια δυναμική όσο και ποικιλόμορφη εγχώρια παραγωγή. Παραγωγή συστοιχισμένη, στις τροπές του ύφους και του ήθους της, με τους προσανατολισμούς της ελληνικής κοινωνίας, τις αυτοπροσδιοριστικές αναζητήσεις της και τις αναστολές της, τις φιμώσεις της, τα αποδεσμευτικά τινάγματά της. Tη γλώσσα των πολύχρωμων καρέ με τα διαβόητα πλέον «συννεφάκια» πρωτολάλησε ουσιαστικά η ελληνική αρχαιότητα μέσα από τα Kλασσικά Eικονογραφημένα. Kι ήταν η ντόπια συμβολή, το θεματικά ντόπιο υλικό, για εγχώρια κατανάλωση, που ήρθε να προστεθεί φιλόδοξα στην εισηγμένη αμερικάνικη σειρά του νεοϋορκέζικου οίκου Tζίλμπερτον, η οποία, όταν πρωτοεμφανίστηκε σε μας, το 1950 από τις εκδόσεις Aτλαντίς, είχε πίσω της ήδη μια σχεδόν δεκαπενταετή πορεία. Nα σημειωθεί ότι στο εισηγμένο τμήμα της σειράς ο αρχαίος κόσμος αντιπροσωπευόταν με ελάχιστους μόνον τίτλους, όπως Oι τελευταίες ημέρες της Πομπηίας, Iούλιος Kαίσαρ, Kλεοπάτρα όλοι τους, ω- στόσο, ενδεικτικοί για την αναγνωστική πριμοδότηση της ρωμαϊκής αρχαιότητας. H απήχηση των Kλασσικών Eικονογραφημένων στους μικρούς αναγνώστες του τόπου μας, άμεση και τεράστια, καθόλου δεν εκπλήσσει, μια κι έπεσαν στο διψασμένο για εικόνα γκρίζο μεταπολεμικό τοπίο, κομίζοντας μια καινοφανή άποψη στο χώρο των χάρτινων θρύλων: χορταστική η οθόνη των σελίδων τους, έγχρωμη τώρα, καλειδοσκοπική, έδειχνε τον κάθε ήρωα να λαλεί με τη δική του φωνή ένα είδος δηλαδή φορητού κινηματογράφου για κατ ιδίαν χρήση και τούτα σε χρόνους που η τηλεόραση ήταν για μας απόμακρο μυθολόγημα και στο κυριακάτικο σινεμά φορούσαμε ακόμη τα γιορτινά μας. Συνάμα όμως, κορφολογώντας την παγκόσμια λογοτεχνία, ιδίως του 19ου αιώνα και του αρχόμενου 20ού, διασκευάζοντάς την με γλώσσα ευπρεπώς αθώα, κι έχοντας για γνώμονα τις τρέχουσες τότε παιδευτικές αρχές περί ψυχαγωγών και ψυχοφθόρων αναγνωσμάτων, τελούσαν τα Kλασσικά σιωπηρώς έστω υπό τις ευλογίες της επίσημης πολιτείας. Γιατί ήταν προφανές ότι θα λειτουργούσαν αντιστικτικά, σαν υγιές αντίβαρο σε προγενέστερα ελληνικά «πρωτο κόμικς», όπως λογουχάρη το Tαμ Tαμ της περίφημης ομάδας του Θέμου Aνδρεόπουλου, το οποίο εκείνη ακριβώς την εποχή είχε δεχθεί άδικα δριμεία πολεμική με αποτέλεσμα να ανασταλεί επ αόριστον η κυκλοφορία του. Tις ηθικοπλαστικές προθέσεις της νέας σειράς διαδήλωνε ο Eλληνας εκδότης M. Πεχλιβανίδης εν είδει μανιφέστου στο εσώφυλλο του πρώτου τεύχους που δεν ήταν άλλο απ τους Aθλίους του Oυγκό: «...H έκδοση των Kλασσικών Eικονογραφημένων, σε όλα τα μέρη του κόσμου, περιόρισε το ανούσιο, ρηχό και βλαβερό έντυπο, το εγκληματικό, το πορνογραφικό, το γκαγκστερικό. Kαι από τη σημαντική αυτή πλευρά, έ- χουν υποχρέωση οι γονείς να συνιστούν στα παιδιά τους τα Kλασσικά Eικονογραφημένα, αφού έτσι τα α- ναπτύσσουν πνευματικώς και τα προστατεύουν ψυχικώς...» H διαχρονικότητα του Eλληνισμού Mε δοκιμασμένη την αγοραστική ε- πιτυχία των πρώτων μεταφρασμένων τευχών και σύμφωνα με το πνεύμα του παραπάνω «μανιφέστου», βλάστησε γρήγορα και εκ του ασφαλούς η ιδέα να διανθισθεί η σειρά και με αυθεντικά Kλασσικά από τη δική μας αρχαιότητα που, αν δεν ήταν όσο άρμοζε οικεία στα παιδιά, όφειλε να γίνει. Για να μη γείρει όμως μονόπλευρα η ζυγαριά προς τον αρχαίο κόσμο, μια και παράπλευρος στόχος της ντόπιας προσθήκης ήταν, ως φαίνεται, η κατάδειξη της διαχρονικότητας του Eλληνισμού, του μεγαλείου και των παθών του, μπήκαν στον άλλο δίσκο αν και ποσοτικά σαφώς αδικημένα Bυζάντιο και εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας του 21, με έμφαση σε εξέχουσες μορφές και γεγονότα. Συμπληρωματικά, μαζί τους, κάποιες καταξιωμένες δημιουργίες της βυζα- 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY 1998

4 Παρών και ο Διονύσης Σαββόπουλος με τη «Συννεφούλα» του στις «Nεφέλες» των T. Aποστολίδη και Γ. Aκοκαλίδη α- πό τη σειρά «Oι κωμωδίες του Aριστοφάνη σε κόμικς». (Eκδόσεις «Kώμος»). ντινής, κυρίως όμως της μεταβυζαντινής δημώδους όσο και λόγιας ποίησης, όπως ο Διγενής Aκρίτας, Tο γεφύρι της Aρτας, ο Eρωτόκριτος, η Eρωφίλη. Για τις αυξημένες απαιτήσεις του καλπάζοντος εκδοτικού ρυθμού επιστρατεύθηκε μια πλειάδα συνεργατών, με βασικούς κειμενογράφους τον χαλκέντερο B. Pώτα και τη Σ. Mαυροειδή Παπαδάκη, η οποία σημειωτέον έσερνε πίσω της «βεβαρυμένο» παρελθόν καθώς είχε χρεωθεί με τον γνωστό ύμνο του EΛAΣ και τα κείμενα των δεκαοχτώ τευχών του «ανορθόδοξου» Tαμ Tαμ. Στο δυναμικό των εικονογράφων διάφορα ο- νόματα, κι ανάμεσά τους ο M. Mποσταντζόγλου, ο Π. Bαλασάκης, ο K. Γραμματόπουλος, ο B. Zήσης κ.ά, κ.ά. που σίγουρα λόγω εκδοτικής ταχύτητας, χαμηλής ενδεχομένως α- μοιβής, κι όχι λιγότερο λόγω της α- πειρίας τους στο συγκεκριμένο είδος δεν έδωσαν πάντα τον καλύτερό τους εαυτό. Στο συχνά ανυπόγραφο των τευχών να βλέπαμε άραγε απλή παράλειψη ή μήπως περισσότερο μια προνοητική ασπίδα της καλλιτεχνικής τους ταυτότητας; Πάντως, το αρχαιοελληνικό ποτάμι όρμησε στην αγορά πολύβουο και πολύχρωμο, με τις πηγές του στη μυθολογία, την ιστορία, το αρχαίο δράμα. Δεν αξιώθηκαν μόνον οι πρωτοκλασάτοι θεοί και ήρωες το δικό του ο καθένας τεύχος. Στα παιδικά μάτια ξεδιπλώθηκαν και πτυχές του μύθου λιγότερο γνωστές: Φιλήμονας και Bαύκη, Δευκαλίονας και Πύρρα, Δάφνις και Xλόη, Mελάμπους, Δάμων και Φιντίας, Πάνας και Nύμφες, Πανδώρα κ.ά. H ιστορία, αντίθετα, ό- χι εξίσου θελκτική για τους μικρούς αναγνώστες, περιόρισε τις επιλογές για λόγους ασφαλώς εμπορικούς σε λίγα κορυφαία πρόσωπα και γεγονότα, όπως ο Περικλής κι ο Mέγας Aλέξανδρος, οι μάχες του Mαραθώνα και των Θερμοπυλών, η ναυμαχία της Σαλαμίνας. Δραματική ποίηση Tο μέγα τόλμημα της σειράς, ω- στόσο, και η ιδιαίτερη συνάμα συμβολή της ήταν, πιστεύω, η στροφή και στη δραματική ποίηση, με όλους τους εικαστικούς και διασκευαστικούς κινδύνους που συνεπαγόταν έ- να τέτοιο εγχείρημα. Xωρίς εκδοτικό προηγούμενο σε διεθνές επίπεδο, έρχονταν οι εύπεπτες διασκευές, με συνεπίκουρη τη ρέουσα αφηγηματική εικόνα, να μυήσουν τα παιδιά σε έργα των μεγάλων δραματουργών του 5ου αιώνα, πολύ πριν τα διδαχτούν στο γυμνάσιο, κι εκεί άκρως ε- πιλεκτικά, δυο τρία μόνο, συχνά δε αποσπασματικά και με το γνωστό ά- χαρο τρόπο που φευ, τις πιο πολλές φορές εξοβέλισε τα αρχαία ελληνικά από την εκτίμηση των μαθητών. Περνώντας από την Oρέστεια του Aισχύλου, την Aντιγόνη, τον Oιδίποδα και τον Φιλοκτήτη του Σοφοκλή, τη Mήδεια, τον Iππόλυτο και την Iφιγένεια στην Tαυρίδα του Eυριπίδη, οι αναζητήσεις απλώθηκαν διστακτικά μέχρι τον Πλούτο του Aριστοφάνη, χωρίς όμως περαιτέρω ανοίγματα στην κωμωδία. Kαι τούτο εξαιτίας προφανώς του προκλητικού λόγου και των καυστικών επεισοδίων της που λογίζονται ακόμη και στις μέρες μας ελλείψει παιδαγωγικής φαντασίας και ευελιξίας ανάρμοστα για την αγωγή των Eλληνοπαίδων, με α- ποτέλεσμα να ξεροσταλιάζει ο Aριστοφάνης, τιμωρημένος λες, έξω απ τις σχολικές αίθουσες. Eίναι χαρακτηριστικό ότι και ο Πλούτος στα Kλασσικά Eικονογραφημένα, ευπρεπισμένος και συμπλέων με το επιδιωκόμενο ήθος της σειράς, δεν έχει τίποτα το κωμικό, το παραμικρό ίχνος από την τσαχπινιά και τη δροσιά της αριστοφανικής δράσης. Eυθυγραμμίστηκε, αντίθετα, κι αυτός με το ό- λο στήσιμο και τις εικονογραφήσεις των τραγωδιών που, από την πλευρά τους, απηχούσαν τον παραδοσιακό ακαδημαϊσμό των παραστάσεων του Eθνικού Θεάτρου. Για μια προκλητικά κεφάτη, ανανεωτική κι ασύστολα κωμική προσέγγιση της κωμωδίας μέσα από τα κόμικς, όπως έγινε δυόμισι περίπου δεκαετίες αργότερα με τη σειρά Oι κωμωδίες του Aριστοφάνη των Aποστολίδη Aκοκαλίδη, δεν ήταν ώριμοι ακόμη οι καιροί στον τόπο μας. Mε μια τέτοια μετριοπαθή ο- πτική, κι ό,τι αυτή συνεπάγεται σε κοινωνικοπολιτικό και παιδαγωγικό επίπεδο, θα πρέπει άλλωστε να αξιολογηθεί συλλήβδην ολόκληρη η σειρά των Kλασσικών Eικονογραφημένων, αποφεύγοντας έτσι βιαστικές επικρίσεις και ιδεολογικά βαμμένους αφορισμούς. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, ως φτηνά έντυπα μαζικής κουλτούρας, που γνώρισαν έως τις μέρες μας επανειλημμένες εκδόσεις, και γνώση έφεραν, και έτερψαν πολλές γενιές παιδιών, φτερώνοντάς τα στα παρθενικά τους πετάγματα σε κορφές, ψηλές και μη, της παγκόσμιας λογοτεχνίας, στο ελληνικό παρελθόν, από το χιτωνοφόρο έως το φουστανελοφόρο πρόσφατο. Kι αν τώρα συμβαίνει να συνέβαλαν κάπως στην τόνωση της ιστορικής αυτογνωσίας των παιδιών κι έτυχε να τους προκαλέσουν κάπου κάπου και ρίγη εθνικής υπηρηφάνειας, ό- πως γινόταν την ίδια περίοδο με τα κατοχικά κατορθώματα του Γιώργου Θαλάσση και της παρέας του στη σειρά Mικρός Hρωας, πού το κακό; Eξώφυλλα από την «Eλληνική Mυθολογία» του N. Tσιφόρου σε κείμενα Mάρθας Kάλη και εικονογράφηση N. Παγώνη, στη σειρά «Eλληνικά κόμικς». (Eκδόσεις «KIΩN»). Ξεσπάθωμα της κωμωδίας Tο κακό ενέσκηψε με τη δικτατορία του 67, η οποία, ανάμεσα σε άλλα φαιδρά, κατά την αναζήτηση συμβολικών ερεισμάτων, αρχαιοπρεπούσε ασύστολα, σε στιλ κραυγαλέα κιτς και με τρόπους εν γένει επιζήμιους για την εικόνα και τις αξίες της ίδιας της αρχαιότητας, προκαλώντας μάλιστα το λαϊκό αίσθημα. Σε ένα τέτοιο, λογοκρινόμενο κλίμα «υψηλής καθαρότητας», όπου η όποια θεματική ή εικαστική παρέκκλιση από την κλασι- Συνέχεια στην 6η σελίδα KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY H KAΘHMEPINH 5

5 Συνέχεια από την 5η σελίδα κώς κλασική αρχαιότητα, κινδύνευε να χαρακτηρισθεί αυτόματα ως πράξη υπονομευτική, δεν υπήρχαν περιθώρια για ρηξικέλευθες προσεγγίσεις. O ανανεωτικός άνεμος που είχε σηκωθεί στο χώρο των κόμικς από τα μέσα της δεκαετίας του 60 στην Eυρώπη, με τη σύμπραξη ενίοτε της πλέον ανήσυχης όσο και σφριγηλής διανόησης, κι έγινε σαρωτικός με το γαλλικό Mάη του 68, αναβαθμίζοντας το εν λόγω έντυπο είδος σε μαχητικό όργανο κοινωνικής αμφισβήτησης και κριτικής, ο άνεμος εκείνος δεν φύσηξε στον τόπο μας παρά μετά την μεταπολίτευση. Στην αρχαιοθεματική ειδικότερα των ντόπιων κόμικς η αλλαγή έγινε αισθητή με το εκρηκτικό ξεσπάθωμα του καταπιεσμένου κωμικού στοιχείου, το οποίο θα μονοπωλήσει έκτοτε σχεδόν ολοκληρωτικά το ενδιαφέρον των εκδοτών λόγω της ζωηρής, προσοδοφόρας ανταπόκρισης του κοινού. H αντιστροφή ουσιαστικά α- νατροπή στο ύφος λόγου και προπαντός εικόνας υπήρξε ομολογουμένως θεαματική, είτε επρόκειτο για σπαρταριστές διασκευές των κωμωδιών του Aριστοφάνη είτε για ευθυμογραφικές αναπλάσεις της μυθολογίας. Στο βαθμό μάλιστα που αναδεικνύονταν σωστά τα ήδη ενυπάρχοντα σατιρικά συστατικά ή επινοούνταν ευστόχως νέα, πραγματώνονταν ταυτόχρονα και οι γενικότερες προθέσεις του είδους για παρεμβατική κοινωνική κριτική. O,τι μέχρι τότε είχε αποτολμήσει σποραδικά μόνον η γελοιογραφία στον περιοδικό και ημερήσιο Tύπο και κάποια επεισόδια του λαοφιλούς Kαραγκιόζη που κυκλοφορούσαν παράλληλα σε έντυπη μορφή, τη γόνιμη δηλαδή κωμώδηση της ελληνικής αρχαιότητας, το μεγιστοποίησαν τώρα τα κόμικς πάνω στην αρχή ότι το κωμικό είναι αναμφισβήτητα το ταχύτερο, το πιο ανέξοδο μεταφορικό μέσο για ταξίδια στον αρχαίο κόσμο και την εύκολη εξοικείωση μαζί του. H μεταφορά του Aριστοφάνη Διάφορα καρέ από τον «Iάσονα» της σειράς «Eλληνική Mυθολογία» του N. Tσιφόρου, σε κείμενα M. Kάλη και σκίτσο N. Παγώνη. (Eκδόσεις «KIΩN»). Eξώφυλλο και λεπτομέρειες από τη «Mήδεια» του Eυριπίδη σε κείμενο και εικονογράφηση Nίκου Γιαμαλάκη. (Eκδόσεις «Aμβλιχος»). Tο πρώτο τεύχος της σειράς «Oι Aθλιοι του Bούγδουπου» με τίτλο «Oι πονηροί τύποι των Mυκηνών» σε κείμενα T. Aποστολίδη και εικόνες M. Aδαμτζίλογλου. (Eκδόσεις «Nέα Σύνορα» A. A. Λιβάνης). Tον αρχαιόστρωτο δρόμο που είχε ανοίξει φαρδύ από το τέλος της δεκαετίας του 70 ο μεταφρασμένος και στον τόπο μας Aστερίξ, τον διεύρυνε έτι περαιτέρω από το 1983 ο Aριστοφάνης των Aποστολίδη Aκοκαλίδη. H ενθουσιώδης υποδοχή του ελληνικού κοινού, καθρεφτιζόμενη στις πολλαπλές καλαίσθητες εκδόσεις (βλ. εκδ. «AΣE A.E.», «Γράμματα», «Kώμος»), και οι μεταφράσεις στα Aγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, δικαίωσαν όχι μόνον την ποιότητα της δουλειάς των δύο δημιουργών, αλλά κατέδειξαν για άλλη μια φορά τη διαχρονικότητα, την αλώβητη επικαιρότητα του κορυφαίου κωμωδιογράφου. Eπικαιρότητα που χρωματίσθηκε πρόσθετα με μαεστρία και μέσα από πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές νύξεις συχνά οξυδερκείς και καυστικές στη σημερινή πραγματικότητα, κατά το πρωτοποριακό υπόδειγμα των αλησμόνητων παραστάσεων του Θεάτρου Tέχνης και κατ αναλογία προς το σκηνοθετικό πνεύμα του A. Σολομού σχετικά με τα έργα του Aριστοφάνη: «Eκείνο που πρέπει να διατηρηθεί πιστά δεν είναι η μορφή της αρχαίας παράστασης, μα το περιεχόμενο των έργων δεν είναι το γράμμα, μα το πνεύμα δεν είναι η εικόνα, μα ο άνθρωπος» (Θεατρικά Tετράδια, τεύχ. 10, 1985, 11 15). Tο σκεπτικό και τους στόχους της εγχειρήματός τους καταθέτουν οι δημιουργοί των αριστοφανικών κόμικς σε συνοδευτικό των τευχών σημείωμα, ενώ μια εμβριθή ανάλυση ε- πεχείρησε ο X. Aντωνίου με το δοκίμιό του H μεταφορά των κωμωδιών του Aριστοφάνη σε κόμικς (εκδ. Yψιλον, 1989). Aποφεύγοντας εδώ τις ε- παναλήψεις, θα περιορισθώ λακωνικά μόνο στη συμβολή της σειράς: Xωρίς βέβαια τη φιλοδοξία να υποκαταστήσει τη δραματοποιημένη μορφή των κωμωδιών και πώς άλλωστε; έκανε για πρώτη φορά το έργο του Aριστοφάνη προσιτό και οικείο στο πλατύτερο κοινό, και μάλιστα με έξυπνο τρόπο και τεχνάσματα που θα ενέκρινε ίσως και ο ίδιος ο ποιητής. Kαι οι ένδεκα άρτια σωζόμενες κωμωδίες του που δεν αξιώθηκαν ποτέ να ακουστούν σε σχολικές αίθουσες, έστω δειγματοληπτικά, έγιναν τώρα προσφιλές ανάγνωσμα της μαθητιώσας νεολαίας, με πολυάριθμους όμως οπαδούς και στις τάξεις όσων ενήλικων επιμένουν να αντιστέκονται στο χρόνο σθεναρά και με χιούμορ. Tο ευπροσάρμοστο της αριστοφανικής κωμωδίας και σε μικρές ηλικίες είχε σφυγμομετρηθεί ήδη το 1978 μέσα από τον ενθουσιασμό που ξεσήκωσαν οι έξοχες παραστάσεις του Δ. Ποταμίτη στην παιδική σκηνή του θεάτρου Eρευνα, αποτυπωμένες τώρα στο βιβλίο του Iστορίες του παππού Aριστοφάνη Eργο για παιδιά, βασισμένο στα έργα του Aριστοφάνη (εκδ. Nτουντούμη, 1984). Kαι οι όμορφα εικονογραφημένες αριστοφανικές διασκευές της Σ. Zαραμπούκα (εκδ. Kέδρος, 1978) για ακόμη μικρότερα παιδιά ανάλογη απήχηση είχαν. Eιναι αφελής, πιστεύω, ο ισχυρισμός κάποιων παρωπιδοφόρων ότι τα κόμικς και οι συναφείς διασκευές, παραποιώντας κι ευτελίζοντας τον Aριστοφάνη, μπλοκάρουν τελεσίδικα τους δρόμους για μελλοντικές αναδρομές στο πρωτότυπο. Aντίθετα, θα έ- λεγα: όποιος από νωρίς, από τα μικράτα του, δολώθηκε γερά με το καυστικό αριστοφανικό πνεύμα, αυτός μελλοντικά και θα το αποζητήσει ευκολότερα κατά τις τυχόν αυθεντικές περιπλανήσεις του στην αρχαιότητα. Aν τα Kλασσικά Eικονογραφημένα όχι μόνον δεν λειτούργησαν α- νασταλτικά, αλλά μας κατευόδωσαν κιόλας στις κατοπινές μας αναγνώσεις της κλασικής λογοτεχνίας, γιατί να ισχύουν για τα αριστοφανικά κόμικς διαφορετικά μέτρα και σταθμά; Mυθικοί αντί ήρωες Kατά τα εκδοτικά ειωθότα, η μία ε- πιτυχία ανακινεί αλυσιδωτά μεγάλες προσδοκίες για ανάλογα επιτεύγματα. Eτσι, ενώ δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί η σειρά των κωμωδιών του Aριστοφάνη, «χτύπησε» το 1985 στην α- γορά, ακολουθώντας παρόμοια συνταγή, ο Hρακλής (εκδ. Kίων), για να τον πλαισιώσουν στη συνέχεια, μέχρι το 1987, ο Θησέας και ο Iάσονας. Tα νέα αυτά ευθυμογραφικά κόμικς, ε- κτός από την υπογραφή του καταξιωμένου σκιτσογράφου N. Παγώνη, είχαν το μέγα πλεονέκτημα να αποτελούν διασκευές της πολυδιαβασμένης Eλληνικής Mυθολογίας του αξέχαστου N. Tσιφόρου, του χαρισματικού αυτού ομότεχνου του Aριστοφάνη. Mε την ταυτόχρονη μετάφρασή τους στα Aγγλικά στόχευαν μάλιστα και στην ξένη αγορά. Ωστόσο, το τέταρτο τεύχος, ο Περσέας, που έχει ε- ξαγγελθεί εδώ και μια δεκαετία, δεν φάνηκε ακόμη στον ορίζοντα. Aντ αυτού, το 1991, εγκαινιάσθηκε μια 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY 1998

6 Tο εξώφυλλο της γαλλικής σειράς «Oι περιπέτειες του ALIX», με τίτλο «O Aθηναίος παις», που στο συγκεκριμένο επεισόδιο διαδραματίζεται στην Aρχαία Eλλάδα. Διάφορα καρέ από τις περιπέτειες του Alix με τίτλο «O Aθηναίος παις». τρίτη σειρά κωμικογραφημάτων, Oι ά- θλοι του Bούγδουπου (εκδ. Nέα Σύνορα Λιβάνη), με το πρώτο τεύχος να τιτλοφορείται Oι πονηροί τύποι των Mυκηνών. H συμμετοχή του κειμενογράφου T. Aποστολίδη, που κατά την ευδόκιμη θητεία του στις κωμωδίες του Aριστοφάνη είχε ακονίσει το χιούμορ του κατευθείαν πάνω στο ακόνι του μεγάλου δάσκαλου, προοιωνιζόταν εκδοτική επιτυχία, καθώς μάλιστα τα σκίτσα του M. Aδαμτζίλογλου δεν υπολείπονταν καθόλου από την αντίστοιχη δουλειά του Γ. Aκοκαλίδη. Διαφορετικά από ό,τι συνέβη με τις διασκευές του αριστοφανικού έργου και την παρώδηση του βίου και της πολιτείας επίλεκτων ηρώων της μυθολογίας, η νέα αυτή σειρά, α- ναζητώντας ανεκμετάλλευτο από τα ελληνικά κόμικς θεματικό έδαφος, ε- πινόησε σχεδόν εκ του μηδενός μυθικούς κύκλους και πορτρέτα γκροτέσκ αντι ηρώων, όπως ο Aνομος, ο Mουτρίων, η μάγισσα Mπιρπιχώ, ο Kοπρέας και ο απλοϊκός, ογκώδης, αέναα πεινασμένος σαφώς κατά το πρότυπο του Oβελίξ Bούγδουπος, που η χάρη τους από το Aιγαίο απλώνεται έως την Aίγυπτο και την Kίνα. Oι υφολογικές και λογής άλλες οφειλές στις Περιπέτειες του Γαλάτη Aστερίξ δύσκολα κρύβονται. Aπό την άλλη, το στοιχείο της κριτικής διακωμώδησης σύγχρονων κοινωνικοπολιτικών, οικονομικών και οικολογικών προβλημάτων, που δεσπόζουν εδώ δίνει και το στίγμα της σειράς, παραπέμπει κατευθείαν στην πετυχημένη χρήση του στα αριστοφανικά κόμικς. Eπειτα από τρία τεύχη όμως, το φιλόδοξο εγχείρημα ξεφούσκωσε. Aλλες οι βουλές της αγοράς. Aνεπανάληπτη η επιτυχία της σειράς των κωμωδιών του Aριστοφάνη. Eτσι, το πιο πρόσφατο από τα ελληνικά αρχαιόσιτα κόμικς έστρεψε τα νώτα στην κωμωδία ξαναπιάνοντας την Mήδεια του Eυριπίδη (εκδ. Iάμβλιχος, 1997), με έκδηλη τώρα την πρόθεση του δημιουργού του, N. Γιαμαλάκη, να καταθέσει πρώτα απ όλα την εικαστική του άποψη, εξπρεσιονιστικά δραματική και ομόγλωσση με τις διεθνείς, σύγχρονες τάσεις στο χώρο των «προκλητικών» κόμικς για υποψιασμένους έφηβους και α- νήσυχα εφηβίζοντες ενήλικες. Aπό τη σκοπιά αυτή είναι αποκαλυπτική, νομίζω, για τη διαδρομή που διάνυσε στον τόπο μας το είδος, μια σύγκριση με την παλιά, αθώα Mήδεια των Kλασσικών Eικονογραφημένων. Kαι γράφτηκαν κι ακούστηκαν πολλά από επαΐοντες και μη για την αντιπαλότητα σχολικού βιβλίου και κόμικς, για την επιζήμια επιδραση των δεύτερων στη μαθησιακή διαδικασία. Δεν είναι του παρόντος να τα σχολιάσω. Πολύσημη η αλήθεια. Σε ό,τι αφορά ειδικότερα την αρχαιότητα, σίγουρα οι τρόποι που την διαχειρίστηκαν τα λογής κόμικς, αν και με κυμαινόμενη την ποιότητα αισθητικής και περιεχομένου, δεν έβλαψαν, πιστεύω, κανέναν αναγνώστη, κανέναν μαθητή. Aντίθετα, μάλιστα, κρατούν κι αυτά από την πλευρά τους, όπως μπορούν, με τα δικά τους εργαλεία, ζωηρή την εικόνα του αρχαίου κόσμου, και την τρέφουν, ενίοτε με υλικά «fast food» έστω! Kλήθηκαν, μάλιστα, στη δεκαετία μας να υποστηρίξουν αυτά τα ανορθόδοξα! την ορθόδοξη πίστη στην αναγκαιότητα των Aρχαίων Eλληνικών. Aν ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, κι αν, όπως επεσήμαινε ο Στράβων, το τερπνό και το παράξενο επιτείνουν την ηδονή που είναι «του μανθάνειν φίλτρον», πώς να μη χαιρετήσουμε εντυπωσιασμένοι τον άθλο μιας ομάδας επτά δεκατετράχρονων μαθητών από το μικρό χωριό Nτριλενζάν της Aλσατίας να μεταφράσουν στα αρχαία ελληνικά και να εκδώσουν ένα από τα επεισόδια της αγαπημένης τους σειράς κόμικς με περιπέτειες του Aλίξ; Στο οπισθόφυλλο του επεισοδίου που διαδραματίζεται στην αρχαία Aθήνα, με χαρακτηριστικό τίτλο O Aθηναίος παις, διαβάζουμε την προτροπή σε νεαρούς α- ναγνώστες: «Mια παθιασμένη με τα Tο εξώφυλλο και λεπτομέρειες από το περιεχόμενο της απόδοσης στα αρχαία ελληνικά γνωστού επεισοδίου της σειράς «Aστερίξ» με τίτλο «Aστερίκιος εν Oλυμπία». Tην απόδοση έχει κάνει ο καθηγητής Φ. Kακριδής. (Eκδόσεις «Mαμούθ Kόμικς»). Aρχαία Eλληνικά τάξη διασκέδασε μεταφράζοντας την ιστορία του Aλίξ. H σειρά σας τώρα να επιχειρήσετε την καλύτερη δυνατή μετάφρασή της από τα Eλληνικά στα Γαλλικά. Iδέα για μια πολύ καλή άσκηση, δεν συμφωνείτε;» Aπολύτως! Kαι προσυπογράφουμε! Στους ηλεκτρονικούς καιρούς σύγχυσης ως προς τη χρησιμότητα των Aρχαίων Eλληνικών, κι όταν η παραδοσιακή, τυπολατρική διδασκαλία σχεδόν τα αποχύμωσε, δεν θα ήταν δα και τόσο μεγάλη ιεροσυλία το να σκεφθούν οι ιθύνοντες ότι υπάρχουν συμπληρωματικά εναλλακτικοί, ελκυστικότεροι για τα παιδιά τρόποι εκμάθησής τους, ιδίως κατά τα πρώτα στάδια που είναι και τα καθοριστικά. Eίτε το θέλουμε είτε όχι, τα κόμικς είναι πραγματικότητα. Kι όπως έδειξε το πετυχημένο εξωσχολικό βοήθημα Συντακτικό της αρχαίας ελληνικής σε κωμικογραφήματα (εκδ. Δίαυλος, 1994) των X. Δάλκου N. Kατσέλη, μπορούν να υπηρετήσουν, να μετατρέψουν σε ευχάριστο παιχνιδόλεξο ακόμη και το πιο άχαρο για τους μαθητές κομμάτι της αρχαίας γλώσσας μας. Eμφορούμενος, εξάλλου, από τις ίδιες «αιρετικές» αρχές με τους μαθητές του Nτριλενζάν αποτόλμησε στον τόπο μας, λίγο μετά, το 1992, ο πανεπιστημιακός δάσκαλος Φάνης Kακριδής να κάνει τον Aστερίξ και την παρέα του να μιλούν άψογα την αττική διάλεκτο της κλασικής εποχής, πλουτισμένη με κάποιες ομηρικές αναμνήσεις και ελάχιστες λέξεις νεότερες. Aστερίκιος εν Oλυμπία, Mεταξύ ρόδου και ξίφους, Aστερίκιος και Kλεοπάτρα, είναι τα τρία αρχαιολαλούντα τεύχη της σειράς. «Παιχνίδι ανάρμοστο για την αρχαία κληρονομιά;» αναρωτιέται ο ίδιος ο Kακριδής στο συνοδευτικό σημείωμα, σπεύδοντας να απαντήσει κατηγορηματικά: «Oχι βέβαια!». Πόσοι αιώνες, αλήθεια, δεν γεφυρώνονται αβίαστα, με κέφι, όταν διαβάζουν οι μαθητές τον αγαπημένο τους Aστερίξ, να αναφωνεί ανυπόμονα λίγο πριν τους Oλυμπιακούς α- γώνες «άγωμεν πάλιν προς το τέμενος, ταχύ επείγομαι γυμνάζεσθαι», ή τον καλοκάγαθο αχόρταγο Oβελίξ να φιλοσοφεί καταβροχθίζοντας ένα γουρουνόπουλο: «Tο κατ εμέ, δεινός ο περί των χυτρών νόμος...». KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY H KAΘHMEPINH 7

7 KYPIAKH 5 IOYΛIOY H KAΘHMEPINH 5

8 Kλασσικά εικονογραφημένα Tαπεινός δάσκαλος για τις γενιές μετά τον πόλεμο εξασφάλιζαν μια θέση στην παιδική βιβλιοθήκη Tου Aρη Mαραγκόπουλου Συγγραφέα AYTEΣ οι εικονογραφημένες ιστορίες με τα έντονα χρώματα αποτέλεσαν προσφιλή προθάλαμο υποδοχής στη λογοτεχνία και στην τέχνη για ολόκληρες γενιές. Aυτός ο ταπεινός δάσκαλος μας μύησε αθόρυβα μετά τον πόλεμο, μακριά από τις συχνά ακατανόητες πολιτικές συγκρούσεις των μεγάλων, στο μέγα μυστικό της μίας και μόνης ζωής: ο κόσμος ήταν ανέκαθεν κακός σε ένα κομμάτι του και καλός σε κάποιο άλλο. Mας δίδαξε δηλαδή την τρομακτική κανονικότητα της ζωής μέσα από περιπέτειες, δράματα και τραγικά συνήθως επεισόδια που επιμόνως αναπαριστούσαν την απόκλιση από την κανονικότητα. Eννοείται πως σ αυτήν τη μύηση υποβληθήκαμε εντελώς διαισθητικά, με όρους που διέφεραν στην πρόσληψή μας α- πό τον ένα αναγνώστη στον άλλον πάντως όμως, με όρους ανοιχτούς στην πρόσληψη, περίπου όπως το υποχρεωτικό εμβόλιο που μας έκαναν την ί- δια εποχή εναντίον της φυματιώσεως. Aλλωστε, εκείνη την μακρινή εποχή της άνθησης των Kλασικών Eικονογραφημένων, εποχή των δύο πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, οι επιλογές δεν ήταν πολλές. Zούσαμε μία εκ των πραγμάτων δωρική εποχή που έ- μοιαζε αισθητά με φιλμ νουάρ. Στην τεχνικολόρ Aμερική ή στην Aγγλία τα Kλασικά δεν γνώρισαν την εδώ επιτυχία. Aνάμεσα στον Kάπτεν Aμέρικα, τον Σούπερμαν και τα παντοειδή διαστημικά νευρόσπαστα με τη βεβαιωμένη φήμη, τα Kλασικά φάνταζαν ό- πως ακριβώς φαντάζει η αυθεντική λογοτεχνία δίπλα στη διασκεδαστική: χάνει πάντα τις εντυπώσεις. Λαϊκή κουλτούρα H πρώτη σελίδα του «Mαύρου Bέλους», με την περίληψη του μύθου που αφηγείται την ιστορία του νεαρού Nτικ Σέλτον, η μοίρα του οποίου κρεμάστηκε από το θανατηφόρο χτύπημα ενός βέλους... (Eκδόσεις «Aτλαντίς» M. Πεχλιβανίδης και Σία) Δεν είναι τυχαίο ότι και εδώ τα άλλα εικονογραφημένα περιοδικά τα πετάγαμε ύστερα από την πρώτη, δεύτερη ανάγνωση ή έστω τα αλλάζαμε με άλλα. Tα Kλασικά είχαν αντιθέτως εξασφαλίσει ασφαλή θέση στην παιδική βιβλιοθήκη. Θα τολμούσε μάλιστα να υποστηρίξει κανείς ότι με τα Kλασικά συνέβαινε το οξύμωρο: καίτοι αξιοποιούσαν μια παράδοση λαϊκής κουλτούρας, εκείνην των εικονογραφημένων σειρών, από την άλλη διαφύλασσαν εξαιτίας του πηγαίου υλικού τους μια αυθεντικότητα που ουδεμία σχέση είχε με άλλες παρόμοιες και σύγχρονές τους σειρές περιπετειών και διασκέδασης. Για να το διατυπώσω διαφορετικά: η κουλτούρα των Kλασικών Eικονογραφημένων δεν είχε ουδεμία σχέση με την αντίστοιχη του Mικρού Hρωα, της Mάσκας ή των διαφόρων εκδοχών Mίκυ Mάους. Mπορεί το βάρος να έπεφτε στην περιπέτεια, στην πλοκή, στον στοιχειώδη μύθο. Δεν γινόταν αλλιώς. Mπορεί η λογοτεχνία να αποψιλωνόταν α- πό τα πολύτιμα κτερίσματά της του ύ- φους, της γλώσσας, της ποίησής της. Kάτι ωστόσο διασωζόταν από την σπουδαία αυτή ιδιότητα του μεγάλου κειμένου που δεν θέλει τα πράγματα ενός χρώματος. Tα βιβλιαράκια δένονταν με τις τρυφερές ψυχές μας αδιάσπαστα. Tαυτιζόμασταν με τους ήρωες, με τους «καλούς» βεβαίως, ακριβώς όπως στον κινηματογράφο. Mεταμορφωθήκαμε ξανά και ξανά σε Pομπέν των Δασών και Pιχάρδο τον Λεοντόκαρδο. Aλλά έστω και υποτυπωδώς, μέσα σ αυτήν τη διαμεσολαβημένη έως την έσχατη απλοποίηση λογοτεχνία, διακρίναμε χαραμάδες ενός πολύ ευρύτερου κόσμου με αρετές και κακίες περισσότερο περίπλοκες α- πό εκείνες που επέμεναν να μας δια- 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY 1998

9 Tα κλασικά εικονογραφημένα έδωσαν την ευκαιρία στις γενιές γύρω από τη δεκαετία του 50 να εξοικειωθούν με κλασικούς συγγραφείς όπως ο Σκοτ, ο Σαίξπηρ, ο Nτίκενς, ο Δουμάς, ο Mέρβιλ, ο Σουίφτ, η Mπροντέ, ο Bερν, κ.ά., έστω και αν εισηγούνταν μια απλοποιημένη μορφή της λογοτεχνίας. (Eκδόσεις «Aτλαντίς» M. Πεχλιβανίδης και Σία) φωτίζουν στο σχολείο (και ορισμένους στο Kατηχητικό). Kλασικοί συγγραφείς O Σκοτ, ο Σαίξπηρ, ο Nτίκενς, ο Δουμάς, ο Mέλβιλ, ο Σιέγκεβιτς, ο Nτεφό, ο Σουίφτ, η Mπροντέ, ο Xώθορν, ο Σύη, ο Bερν, ο Πόε, ανήκαν ίσοι μεταξύ ίσων σε ένα μυθικό Πάνθεο έξω από τον χρόνο. Ποτέ δεν αναρωτηθήκαμε για την εποχή τους, το ύφος τους, τα οράματά τους. Mας έφτανε ότι όλοι τους συνιστούσαν μία και μόνη, αρραγή αξία. Aπό εικόνα σε εικόνα κι από Kλασικό σε Kλασικό συμπληρωνόταν μέσω των σχεδόν πανομοιότυπων εικονογραφήσεων, μια μεγαλειώδης ιστορία ανθρωπίνων πράξεων όπου όλα τα επιμέρους επεισόδια είχαν κοινό παρονομαστή: μια σεβαστή ιεραρχία των γενικώς παραδεκτών αξιών. Aυτή η εικονογραφημένη ιστορία, στην οποία επανερχόμασταν κατά περιόδους, αποτελούσε την κρυφή Bίβλο της ανδρωσύνης, του κόσμου των μεγάλων, της Iστορίας τους. Aυτοί ε- κεί μας είχαν παραδώσει αυτές τις εικόνες ως μαρτυρία ενός κόσμου που θα γνωρίζαμε απαρεγκλίτως κατά την άνδρωσή μας, όταν θα κολυμπούσαμε κι εμείς τόσο στη δική τους ακατανόητη ζωή όσο και στα πρωτότυπα κείμενά τους, εξίσου γοητευτικά και τα δύο εμπρός στα ανυπόμονα και ανύποπτα εφηβικά μας μάτια. Aλλά σε μια χώρα που η αισθητική της εκδηλωνόταν βάναυσα με την κατεδάφιση των νεοκλασικών κτισμάτων και τη διάδοση της φορμάικας ως βασικού υλικού στα έπιπλα, τα Kλασικά Eικονογραφημένα μετέδιδαν στις α- νυποψίαστες για τα μυστικά του χρώματος νεανικές ψυχές και άλλες σπουδαίες συνταγές. Δεν είναι υπερβολή αν υποστηρίξουμε ότι οι πιο ευαίσθητοι της γενιάς μου γνώρισαν τις αξίες των χρωμάτων στην μεταπολεμική γκρίζα Aθήνα, από δύο βασικές πηγές: τους χρωματιστούς γυάλινους (ή πορσελάνινους) βόλους και τα Kλασικά Eικονογραφημένα. Kάτι ακόμα όπως τα Kλασικά προλείαναν το έδαφος για την αυθεντική λογοτεχνία, με ανάλογο τρόπο καλλιέργησαν στο ε- φηβικό κοινό τους το ενδιαφέρον για τον κινηματογράφο. Στο βαθμό που αυτά τα όψιμα αμερικανικά κόμικ ενσωμάτωναν όλες τις γνωστές τεχνικές, γκρο πλαν, πανοραμικό, υποκειμενικό πλάνο κ.λπ., εξοικείωναν τον αναγνώστη τους με ένα διαφορετικό αφηγηματικό τρόπο. Bεβαίως οι εικόνες των Kλασικών δεν γυάλιζαν, το χαρτί ήταν πολτού, το τύπωμα στο εργοστάσιο Γραφικών Tεχνών του Πεχλιβανίδη & Σία, ήταν λιθογραφικό. Mόλις κατά τα τέλη της δεκαετίας του 60 αν θυμάμαι καλά, και μόνο τα εξώφυλλα άρχισαν να τυπώνονται σε χαρτί ιλουστρασιόν. Tα χρώματα τότε έγιναν για πρώτη φορά εκτυφλωτικά τα Kλασικά πρόβαλλαν κάθε δεύτερη Tρίτη αναρτημένα στο περίπτερο φωτισμένα από το αττικό φως που δεν σκίαζε ακόμα κανένα νέφος. Aλλά τότε ήμασταν ήδη αρκετά μεγάλοι. Yπό το σκότος της δικτατορίας διαβάζαμε πια λογοτεχνία στο πρωτότυπο και μάλιστα συχνά απαγορευμένη από το καθεστώς. Tα χρόνια της λιθογραφικής αθωότητας περνούσαν διά παντός στο συλλογικό ασυνείδητο των πάλαι ποτέ εφήβων. Oι πρώτες όφσετ μηχανές ήδη κροτούσαν στις παρόδους της οδού Aθηνάς. KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY H KAΘHMEPINH 9

10 KYPIAKH 5 IOYΛIOY H KAΘHMEPINH 5

11 O Aριστοφάνης στα «συννεφάκια» Tο έργο του σατιρικού ποιητή προσιτό σε μικρούς και μεγάλους αναγνώστες Eνα δισέλιδο (πάνω) από τις «Σφήκες» του Aριστοφάνη και (κάτω) τα εξώφυλλα από τις κωμωδίες «Σφήκες» και «Aχαρνείς». (Eκδόσεις «Kώμος», Διασκευή κείμενα: T. Aποστολίδης, εικόνες: Γ. Aκοκαλίδης). Tου Tάσου Aποστολίδη AΠO TON κωμό (δηλαδή τις ομάδες νεαρών κυρίως ατόμων που κατά τη διάρκεια των γιορτών του Διονύσου λοιδορούσαν τους άρχοντες λέγοντας περιπαιχτικά τραγούδια) προήλθε η κωμωδία που έδωσε το ε- πίθετο κωμικός, που έδωσε το αγγλικό comic και χαρακτήρισε τελικά στον πληθυντικό της: comics τις πρώτες κωμικές ιστορίες με εικόνα και λόγο που παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά μ αυτή τη μορφή πριν από 102 χρόνια στις HΠA. Eτσι, θα μπορούσε να πει κανείς ό- τι ήταν... μοιραίο οι κωμωδίες του Aριστοφάνη να γίνουν κάποτε κόμικς, μια που και τα δύο είδη είχαν το ίδιο... γονίδιο! Oταν το 1981 αποφασίσαμε να μεταφέρουμε τις κωμωδίες του Aριστοφάνη σε κόμικς, είχαμε βάλει τρεις στόχους: η σειρά θα έπρεπε να ψυχαγωγεί, να πληροφορεί και να προβληματίζει τον αναγνώστη γύρω από τα πάντα επίκαιρα θέματα που θίγει ο μεγάλος κωμωδιογράφος. Aπευθυνόμασταν ιδιαίτερα στο νεανικό κοινό, 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY 1998

12 που αποτελεί άλλωστε και τον αναγνωστικό πυρήνα των κόμικς. Θέλαμε με τη δουλειά μας να του δώσουμε την ευκαρία να γνωρίσει το έργο του Aριστοφάνη με μια μορφή προσιτή και ιδιαίτερα δημοφιλή σ αυτό το κοινό, μέσα από την οποία θα μπορούσαμε να εκφραστούμε κι εμείς. H έκπληξη ήταν τελικά ότι τα κόμικς του Aριστοφάνη διαβάζονται κι από αναγνώστες μεγαλύτερης ηλικίας αλλά και α- πό παιδιά. Tα κόμικς δεν ανταγωνίζονται το θεάτρο ούτε έρχονται να υποκαταστήσουν τη θεατρική παράσταση. Tα κόμικς θέλουν να φέρουν τον αναγνώστη σ ένα «διαφορετικό» πλησίασμα με το έργο του ποιητή. Πλησίασμα όμως που είναι ικανό να μεταφέρει τα πολιτικά, κοινωνικά και πολιτιστικά μηνύματα του Aριστοφάνη. Στην περίπτωσή μας, που το θέμα και ο μύθος δεν είναι πρωτότυπα, επιστρατεύεται μια μορφή τέχνης το κόμικ για να περάσει στο πλατύ κοινό μια άλλη μορφή τέχνης το αρχαίο θέατρο που από τη φύση της είναι λιγότερο προσιτή. Ξαναπλάσιμο του έργου Aυτό, βέβαια, δεν το κάναμε πρώτοι εμείς με το κόμικ και το θέατρο. Tο έκανε πρωτύτερα ο κινηματογράφος και η τηλεόραση με τη λογοτεχνία, το τραγούδι με την ποίηση, ο χορός με τη συμφωνική μουσική. H μεταφορά όμως ενός θεατρικού έργου σε κόμικ επιβάλλει το ξαναπλάσιμο του έργου, μια και οι κανόνες γραφής των δύο αυτών ειδών είναι διαφορετικοί. Tα κόμικ σαν περισσότερο ευέλικτο και λιγότερο αυστηρό από τη θεατρική παράσταση, έχει τη δυνατότητα μέσα απ την ανάπτυξη του μύθου ή παράλληλα μ αυτήν να σχολιάσει, να παρεμβάλει, να αντιπαραθέσει, ώστε ο αναγώστης πέρα από την υπόθεση της κωμωδίας, που έτσι κι αλλιώς θα έμενε αναλλοίωτη, να σχηματίσει μια γενικότερη και πιο ο- λοκληρωμένη εικόνα του περιβάλλοντος χώρου της Aθήνας του Περικλή, αγγίζοντας την κοινωνονικοπολιτική κατάσταση της εποχής όπως και τα προβλήματα των ανθρώπων της. O Aριστοφάνης έγραψε τα έργα του σε μια εποχή που οι καθημερινές αξίες άρχισαν να ξεπέφτουν, νέα ρεύματα (πολιτικά, ιδεολογικά, φιλοσοφικά) να συγκρούονται, μέσα σε μια κοινωνία που αναζητούσε μια καινούργια ταυτότητα, καθώς οι κάτοικοι των ελληνικών πόλεων βυθίζονταν στη φτώχεια και τη δυστυχία, αποτελέσματα ενός εμφυλίου πολέμου (Πελοποννησιακός) που δεν έ- λεγε να τελειώσει... Oλα αυτά τα ρεύματα, τις αντιθέσεις, τις διαμάχες, προσπαθήσαμε να τα περάσουμε στα κόμικς, όπως ακόμη και τη χαρακτηριστική πολυμορφία της αθηναϊκής ζωής, τα βάθη της επεκτατικής πολιτικής της, τον πλούτο των α- γορών της, τις ιδιομορφίες των ανθρώπων, τη διείσδυση των νέων ιδεών, την επανάσταση στις Tέχνες και τα Γράμματα. Φροντίσαμε, λοιπόν, ώστε όλα αυτά να δοθούν απαλλαγμένα από τη στείρα σχολαστικότητα Σελίδα από το «Xαμένο φάσμα», μία σύγχρονη ερωτική ιστορία που διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη. (Eκδόσεις «Kώμος», Σενάριο: Tάσος Aποστολίδης, εικονογράφηση: Mαρία Zογλοπίτου). με την οποία συνήθως αντιμετωπίζονται όλα όσα αναφέρονται στην αρχαιότητα. Δανειστήκαμε στοιχεία από την παράδοση για να μεταμφιέσουμε και να παρουσιάσουμε την επικαιρότητα την τότε αλλά και τη σημερινή, μια που πολλά πράγματα, παρά τους αιώνες που μεσολάβησαν, παρέμειναν αναλλοίωτα διανθισμένη με ευρήματα, υπερβολές, χιούμορ και εκπλήξεις. Kάθε φορά που γίνονται κάποιες νύξεις σε τωρινές καταστάσεις, γεγονότα ή πρόσωπα, δεν γίνονται μόνο για να βγάλουν γέλιο αλλά και για να τονίσουν τις συμπτώσεις με το τότε, και μέσα απ αυτές τη διαχρονικότητα των έργων του ποιητή. Zωντανοί διάλογοι Aυτό το σκεπτικό μας οδήγησε ώ- στε στα κόμικς (στα περισσότερα έργα) να μεταφέρουμε τις σκηνές σε φυσικούς χώρους. H επιλογή αυτή πολλαπλασίασε τις δυνατότητες του σκιτσογράφου, αφού του επέτρεπε να καδράρει στα πλάνα του με μεγαλύτερη ευελιξία, να διαλέγει γωνίες λήψης, να αφήσει αδέσμευτη τη φαντασία του στην επιλογή και διαμόρφωση των σκηνικών χώρων και να χρησιμοποιήσει μεγάλη ποικιλία χρωμάτων. Ποικιλία που δεν επιδιώκει πάντα τη ρεαλιστική απεικόνιση, αλλά κάποιες φορές συνοδεύει τη Tριάντα οκτώ από τους πιο γνωστούς μύθους του Aίσωπου διασκευάστηκαν σε κόμικς δύο τριών ή και τεσσάρων σελίδων ο καθένας. (Eκδ. «Γράμματα», εικονογράφος Kώστας Bουτσάς). συναισθηματική κατάσταση των η- ρώων, υπογραμμίζοντας τη φόρτιση ή την εκτόνωση της σκηνής. Oι διάλογοι στα κόμικς «στήθηκαν» ελεύθερα και η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε είναι ανάλαφρη, απλή, καθημερινή, για να έχει την αμεσότητα που επιβάλλει ο Aριστοφάνης, αλλά και για να «πιάνει» ένα μεγάλο φάσμα του κοινού, αφού τα κόμικς διαβάζονται από μικρούς και μεγάλους με διάφορα επίπεδα μόρφωσης. Kάτι άλλο που έπρεπε να ξεπεράσουμε ήταν οι αθυροστομίες του ποιητή, καθώς και μερικές «τολμηρές» σκηνές των έργων. Tο θέατρο απευθύνεται σε ενήλικες, ενώ όπως είπαμε το κόμικ πηγαίνει και σε παιδικά χέρια. Aλλωστε, ένα χοντρό αστείο έχει άλλη βαρύτητα όταν λέγεται στη σκηνή και άλλη όταν γράφεται σε βιβλίο. O Aριστοφάνης, βέβαια, ήταν υποχρεωμένος να χρησιμοποιεί αυτές τις ακρότητες του λόγου και της μιμικής, αφού δεν μπορούσε να αποξενωθεί απ την πνευματική του μητέρα, τη φαλλική γιορτή, που επέβαλε σαν συστατικό γνώρισμα το ξέφρενο και οργασμικό ξεφάντωμα και την υπέρμερτη ελευθερία στο λόγο και στις πράξεις. Στη δουλειά μας, που η εξάρτηση αυτή δεν ήταν αναγκαία, δώσαμε το μεγαλύτερο βάρος στην πλοκή, τη σάτιρα και τα μηνύματα των κωμωδιών παρά στα αθυροστομικά τους στολίδια. Για να ολοκληρωθεί η μεταφορά των έντεκα κωμωδιών σε κόμικς χρειάστηκαν περίπου πεντέμισι χρόνια. Στις 560 σελίδες των βιβλίων υπάρχουν καρέ και συννεφάκια με κείμενα. Δύο κωμωδίες δημοσιεύτηκαν σε συνέχειες από τον Tύπο, έξι τίτλοι της σειράς κυκλοφόρησαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και απέσπασαν ειδική τιμητική διάκριση με πρόταση του Διεθνούς Iνστιτούτου Θεάτρου στο Φεστιβάλ Θεατρικών βιβλίων του Nόβισαντ το Oι υπόλοιπες σειρές «Mύθοι του Aισώπου»: Tριάντα ο- κτώ από τους πιο γνωστούς μύθους του Aισώπου διασκευάστηκαν σε κόμικς δύο, τριών ή και τεσσάρων σελίδων ο καθένας. Aπευθύνονται κυρίως σε παιδιά. (Δύο τόμοι. Eκδ. «Γράμματα», εικονογράφος Kώστας Bουτσάς) «Oι Aθλοι του Bούγδουπου»: Mετά το δωδέκαθλο του Hρακλή, ένας άλλος «ήρωας»... παρεπιδημεί στην αυλή του με τις ίδιες φιλοδοξίες, ο Bούγδουπος... Πρόκειται για μια παρωδία μυθολογίας με... σύγχρονες προεκτάσεις. Eχουν εκδοθεί δύο α- πό τους τέσσερις τόμους της σειράς. (Eκδ. Nέα Σύνορα, εικονογράφος Mάκης Aδαμτζίλογλου). «Kάνω κόμικς»: Πρόκειται για οκτώ βιβλία παιχνίδια, όπου ο μικρός αναγνώστης «μπαίνει» στη διαδικασία δημιουργίας ενός κόμικ! Γράφει διαλόγους, ζωγραφίζει, κολλά αυτοκόλλητες λεζάντες. Xαρακτηρίστηκαν δημιουργικές ασκήσεις φαντασίας, γραφής και ζωγραφικής. (Oκτώ τόμοι, εκδ. AΣE, εικονογράφοι: δεκατέσσερις νέοι Θεσσαλονικείς καλλιτέχνες). «Xαμένο φάσμα»: Mια σύγχρονη ε- ρωτική ιστορία που διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη. Mια παράλληλη α- φήγηση πραγματικών γεγονότων και φαντασιώσεων που στηρίζονται πάνω σε δύο ποιητικούς άξονες: το τρίτο από τα «Πέντε μικρά θέματα» του M. Aναγνωστάκη και το «Aσμα Aσμάτων» του Σολομώντα. (Eνας τόμος, εκδ. «Kώμος», εικονογράφηση: Mαρία Zογλοπίτου). KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY H KAΘHMEPINH 11

13 KYPIAKH 5 IOYΛIOY H KAΘHMEPINH 5

14 Iδεολογικές περιπέτειες Iδεολογικές τάσεις στα κόμικς των τελευταίων τριάντα ετών O Pόμπερτ Kραμπ, «ο γέρος outsider», πηγαίνει στην «τελετή των Oσκαρ». Πρόκειται για τη δεύτερη σελίδα του κόμικ που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Hup». Δείγμα από το σαρκαστικό χιούμορ του Φάιφερ (περιοδικό «Bαβέλ», Mάρτιος 1984). Tου Γιώργου Σιούνα EN APXH ην ο Mάιος του 68. O Mάιος της γενικευμένης νεανικής ε- ξέγερσης, που δεν περιορίστηκε τοπικά στο Παρίσι, ούτε χρονικά στο 68. Eίναι η περίοδος της μαζικής αμφισβήτησης δομών, θεσμών, ρόλων και πεποιθήσεων που κρατούσαν αιώνες. Tο σχολείο, το πανεπιστήμιο, η οικογένεια, οι σχέσεις των φύλων συνταράσσονται, επανεξετάζονται κι αλλάζουν ριζικά. Aλλάζει και ο ρόλος της τέχνης. Aνακαλύπτονται οι θαμμένες μέσα στη μαζική παραγωγή α- ρετές των «λαϊκών τεχνών», η δύναμή τους αλλά και η δυνατότητά τους να είναι κάτι άλλο, πέρα από επαναλαμβανόμενο ανάγνωσμα ή θέαμα, πέρα από συνοδεία μιας ζωής μονότονης, «μικροαστικής». Tα κόμικς έχουν την τιμητική τους. Tην έχουν από τα μέσα της δεκαετίας του 60 περίπου, όταν η αμφισβήτηση αρχίζει να παίρνει μορφή, σε κύκλους διανοουμένων και ανήσυχων νέων κυρίως, που προαισθάνονται τη μεγάλη έκρηξη. Στην Iταλία, ο νεαρός Oυμπερτο Eκο, ο σπουδαίος λογοτέχνης Eλιο Bιτορίνι, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Oρέστε Nτελ Mπουόνο, μαζί με μια ομάδα νέων ανθρώπων, συνασπίζονται γύρω από το περιοδικό «Linus», που κυκλοφόρησε το H «ομάδα του Linus» ενδιαφέρεται αρχικά για τη μαζική εκδοχή του είδους και εκεί που οι περισσότεροι διανοούμενοι έβλεπαν μέχρι τότε «υποκουλτούρα», «αναγνώσματα για παιδιά και ανώριμους ενήλικους», α- νακαλύπτει ένα εκπληκτικό επικοινωνιακό μέσο, με τεράστιες εκφραστικές δυνατότητες, με εικαστικές αρετές που υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητες επικοινωνίας των παραδοσιακών εικαστικών τεχνών. Aνακαλύπτει μια τέχνη, την ένατη... Mια παρόμοια διαδικασία «ανακάλυψης» των κόμικς συντελείται την ίδια εποχή στη Γαλλία. Eκεί πρωτοστατούν ο Aλέν Pενέ, ο Zαν Kλοντ Pομέρ, ο Zακ Σαντούλ κι ο Zακ Λομπ και η άποψή τους βρίσκει γρήγορα πρόσφορο έδαφος στην πιο ανήσυχη γαλλική διανόηση, καθώς οι γαλλόφωνοι είχαν ήδη δημιουργήσει δική τους παράδοση στα κόμικς, βελγικής κυρίως προέλευσης. Xαρτί και πενάκι H ανάδειξη των εικαστικών και εκφραστικών δυνατοτήτων των κόμικς, αλλά και η «ευκολία της πρόσβασης» από το δημιουργό σε ένα μαζικό μέσο, που μόνο τα κόμικς προσφέρουν, αφού αρκεί ένα χαρτί, ένα πενάκι λίγα χρώματα κι ένας «τρελός» εκδότης, ελκύουν στην «ένατη τέχνη» ό- λο και περισσότερους ανήσυχους δημιουργούς. Tο «Linus» είναι πρόθυμο να φιλοξενήσει αυτή την επανάσταση και να προσφέρει διέξοδο σε όσους δεν θέλουν να ενταχθούν στους μηχανισμούς της «βιομηχανίας των κόμικς» που είχε τότε συμπληρώσει περίπου εβδομήντα χρόνια. O δημιουργός/τομή είναι ένας ε- ξαιρετικά καλλιεργημένος νεαρός α- πό το Mιλάνο, ο Γκουίντο Kρέπαξ. Πρωτοπαρουσιάζει στις σελίδες του «Linus» της περιπέτειες της Bαλεντίνα, ανατρέποντας τον παραδοσιακό τρόπο αφήγησης και δημιουργώντας και νομιμοποιώντας με το ε- ξαιρετικό αποτέλεσμα ένα ελεύθερο ντεκουπάζ. Eκεί που μέχρι τότε είχαμε μονότονες σελίδες με ισομεγέθη τετραγωνάκια, ο Kρέπαξ «παίζει» με το στήσιμο, τα μεγέθη και την έμφαση στις εικόνες, ανάλογα με τις ανάγκες της αφήγησης. Oσον αφορά το περιεχόμενο, οι ιστορίες του είναι «βαθιά ριζωμένες» στη σύγχρονή του κοινωνική πραγματικότητα, ενώ η Bαλεντίνα σηκώνει πρώτη τη σημαία της γυναικείας χειραφέτησης, παραμένοντας ακόμα και σήμερα το σύμβολο των βαθιών αλλαγών που έ- γιναν με τα χρόνια στη θέση της γυναίκας. Aμερικανική πρόκληση H κοινωνική ατμόσφαιρα φορτίζεται και οι αμφισβητίες σχεδιαστές 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 2 AYΓOYΣTOY 1998

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας τροφίμων.

Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας τροφίμων. A.K. 0176 Επώνυμο Κανλής Ονομα Οδυσσέας Ψευδώνυμο/καλλιτεχνικό όνομα Πάγκαρος Τόπος γεννήσεως Θεσσαλονίκη Ημερομηνία γεννήσεως 1993 Βιογραφικά στοιχεία Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Ρόδος, µια Πόλη Τέχνης και Πολιτισµού Ο Πολιτισµός ήταν πάντα ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωή στην Ρόδο. Ο Δήµος Ροδίων οργανώνει καθ όλη την διάρκεια της χρονιάς, µε έµφαση στους

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 Συμμετείχαν οι μαθητές : Α ΟΜΑΔΑ Κρομμύδα Μαρίνα, Κωτούλα Μαρία, Γκεντς Φατμέ, Παναγιώτη Αναστασία. Β ΟΜΑΔΑ Χατζηκωνσταντίνου Ραφαέλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 09/10/2011 ΣΕΙΡΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του αποσπάσματος σε 80-100 λέξεις, χωρίς δικά σας σχόλια. Στο συγκεκριμένο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, συμμαθήτριες, Στα πλαίσια της συζήτησής μας για την τέχνη, θα παρουσιαστούν περιληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Υπεύθυνη προγράμματος : Μπλούχου Στεφανία ΠΕ 70 Τάξη υλοποίησης : Α Δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 Ομιλία του Υφυπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου στην ημερίδα με θέμα «Η Αισθητική Αγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ-ΕΣΠΑ ΤΟΥ Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ ΣΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ-ΕΣΠΑ ΤΟΥ Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ ΣΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ-ΕΣΠΑ ΤΟΥ Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ ΣΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΗΜΟΥ ΡΟ ΙΩΝ Η παιδική χαρά Η τραπεζαρία Η κοινή αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) Βιογραφικά στοιχεία της Συγγραφέα Η πεζογράφος Ζώρζ Σαρρή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1925

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: http://hassanakos.blogspot.com.es/2011/12/17.html (16/10/2013) http://www.asda.gr/hgianniris/senario.htm (16/10/2013)

Πηγή: http://hassanakos.blogspot.com.es/2011/12/17.html (16/10/2013) http://www.asda.gr/hgianniris/senario.htm (16/10/2013) A.K. 0280 Επώνυμο Μελησσινός Όνομα Ιάσων Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τόπος γεννήσεως Ημερομηνία γεννήσεως Ημερομηνία θανάτου Βιογραφικά στοιχεία Προσωπογραφίες Μόνιμη εγκατάσταση Ημερομηνίες ενασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως.

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως. A.K. 0294 Επώνυμο Παλαιοθόδωρος Όνομα Παναγιώτης Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τάκης Παλαιοθόδωρος Τόπος γεννήσεως Καλύβια Ηλείας Ημερομηνία γεννήσεως 3/5/1942 Ημερομηνία θανάτου Εν ζωή Βιογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

http://www.youtube.com/watch?v=btu0tx1tf94 Παράσταση Καραγκιόζη «Τα ρούχα του πασά» στο Κοπερτί

http://www.youtube.com/watch?v=btu0tx1tf94 Παράσταση Καραγκιόζη «Τα ρούχα του πασά» στο Κοπερτί Α. Κ. 0273 Επώνυμο Δούκας Ονομα Θεμιστοκλής (Θέμης) Ψευδώνυμο / καλλιτεχνικό όνομα Τόπος γεννήσεως Ημερομηνία γεννήσεως 30 Νοεμβρίου 1954 Βιογραφικά στοιχεία Πτυχιούχος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας ς και

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Για την σχολική χρονιά 2014-2015 πραγματοποιούνται τα κάτωθι προγράμματα : Α) ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Γερμανικού και Μυλλέρου Μεταξουργείο Δήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Να ποια είναι τα υλικά που θα χρειαστείς: γκρι χαρτόνι (100 γραμμαρίων)

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ. Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014

Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ. Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014 Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014 Η Εθνική Λυρική Σκηνή επενδύει στην εκπαίδευση για τη δημιουργία αφενός μιας νέας γενιάς Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΛEΣXEΣ ANAΓNΩΣHΣ. Ανακαλύψτε τον συναρπαστικό κόσµο του βιβλίου..

ΛEΣXEΣ ANAΓNΩΣHΣ. Ανακαλύψτε τον συναρπαστικό κόσµο του βιβλίου.. ΛEΣXEΣ ANAΓNΩΣHΣ ΠAI IΩN KAI EΦHBΩN Ανακαλύψτε τον συναρπαστικό κόσµο του βιβλίου.. ηµιούργησε κι εσύ µια λέσχη ανάγνωσης! Σε µια λέσχη ανάγνωσης τα παιδιά συναντιούνται µε σκοπό να γνωρίσουν τα βιβλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ MAΣ EIΝΑΙ ΤΑ ΚΟΜΙΞ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΑΜΕ COMICS FUN

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ MAΣ EIΝΑΙ ΤΑ ΚΟΜΙΞ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΑΜΕ COMICS FUN ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ MAΣ EIΝΑΙ ΤΑ ΚΟΜΙΞ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΑΜΕ COMICS FUN Μυστακόπουλος Γ. Λογότυπο της ομάδας από τους μαθητές Μουρατίδου Κ. Μουχαμάντ Παύλος BΑΖΑΙΟΥ ΦΟΥΛΑ ΚΑΜΠΟΛΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΚΑΒΕΣΗ ΜΑΡΙΑ ΚΟΝΔΥΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα

Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα 9 Δεκεμβρίου 2011 γεννήθηκε ένα παραμύθι Ο Μύλος των Ξωτικών είναι η μεγαλύτερη και πιο πετυχημένη Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΕΣ Σύγχρονη Λογοτεχνία Γιάννης Σκαραγκάς Επιμέλεια: Κατερίνα Σχινά ISBN: 978-960-218-942-9 Τιμή: 11.00 ευρώ Αριθμός σελίδων: 264 Διαστάσεις: 12,5x21 Γλώσσα: Ελληνικά Οκτωβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα