Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ανάτυπο από τον τόμο Οι χρήσεις της Αρχαιότητας από το Νέο Ελληνισμό ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΙΔΡΥΤΗΣ: ΣΧΟΛΗ ΜΩΡΑΪΤΗ ΑΘΗΝΑ 2002

2

3 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ανάτυπο από τον τόμο Οι χρήσεις της Αρχαιότητας από το Νέο Ελληνισμό ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΙΔΡΥΤΗΣ: ΣΧΟΛΗ ΜΩΡΑΪΤΗ ΑΘΗΝΑ 2002

4

5 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Τα σήματα και οι εικόνες, τα εμβλήματα δεν έχουν σημασία από μόνα τους. Αποκτούν κάποια, όπως υποστήριζε ο Καρλ Γιούνγκ, με τη γενίκευση τους ή γιατί οι άνθρωποι αποφάσισαν ελεύθερα να τα αναγνωρίσουν. Όμως, κατά τον ίδιο διανοητή, δεν αποτελούν σύμβολα. Είναι σήματα που αποδίδονται μόνο στα αντικείμενα με τα οποία συνδυάζονται. Το σύμβολο μπορεί να είναι ένας όρος, ένα όνομα ή μια εικόνα της καθημερινότητας, που αποκτούν για ποικίλους λόγους σημασίες, οι οποίες προστίθενται στο συμβατικό και φανερό νόημα τους. Κατά συνέπεια, μια λέξη ή μια εικόνα γίνονται συμβολικές όταν σηματοδοτούν κάτι περισσότερο από το άμεσο και εμφανές νόημα τους 1. Ποιο λοιπόν ήταν το νόημα ή τα νοήματα της εικόνας της θεάς Αθηνάς που εμφανίσθηκε δειλά στο νεοελληνικό περιβάλλον στα τέλη του 18ου αιώνα και στη συνέχεια δυναμικά όταν ξέσπασε ο Αγώνας; Στην ανακοίνωση αυτή θα γίνει προσπάθεια να εξεταστεί το θέμα από διάφορες πλευρές, για να δοθεί μια απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε. Για τη διερεύνηση του κρίθηκε αναγκαίο να κάνουμε μιαν αναδρομή στην αρχαιότητα, χωρίς αναγκαστικά να πιστεύουμε ότι η διασύνδεση μαζί της αποτελεί αδιάσπαστη φανερή αλυσίδα. Ίσως αυτή υπάρχει αόρατα, υπόγεια, στα έγκατα της συλλογικής μνήμης, ίσως και όχι. Το πρόβλημα της συνέχειας που 221

6 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ εμπλέκεται άλλωστε με το μύθο, με την παράδοση, απασχολεί επισταμένως στις μέρες μας την ιστοριογραφία και την ανθρωπολογία, τώρα μάλιστα που η μια επιστήμη ολοένα υπεισέρχεται στο χώρο της άλλης και την μπολιάζει με τη δική της οπτική 2. Χρειάζεται, λοιπόν, μια ενδελεχής έρευνα που θα μας έδινε τα στοιχεία ή τουλάχιστον τις ενδείξεις που είναι απαραίτητες για να στηρίξουν μια τέτοια υπόθεση εργασίας. Το βέβαιο πάντως είναι ότι η εικόνα της θεάς, η «αναβίωση» αυτή της Αθηνάς, από κάποια στιγμή και πέρα, σήμαινε πολλά για το νεότερο ελληνισμό- συγχωνεύθηκε, ωστόσο, μέσα στο όλο κλίμα της ενσυνείδητης προσπάθειας του 19ου αιώνα να διασυνδεθεί ο νεότερος ελληνισμός με τους αρχαίους προγόνους, χωρίς η επιλογή αυτή να προκαλέσει κάποιο ιδιαίτερο προβληματισμό στη νεοελληνική ιστορική έρευνα. Γιατί η Αθηνά και όχι ο Ζευς, ο πατέρας των θεών, ή ο Απόλλων, ο θεός του φωτός; Γιατί, τέλος πάντων, μια θηλυκή μορφή; Περιτρέχοντας τις εργασίες γύρω από τη θεά Αθηνά και την απεικόνιση της στην αρχαιότητα, καθώς και τα πολύστηλα λήμματα Αθηνά στις εγκυκλοπαίδειες, δημιουργείται η αίσθηση ότι η λατρεία της θεότητας αυτής είχε φτάσει κατά καιρούς σε μια μορφή μονοθεΐας. Τόσες ήταν οι λειτουργίες που της απέδιδαν, ώστε λίγο πολύ κάλυπταν όλες, ή τέλος πάντων πάρα πολλές, από τις ανάγκες για τις οποίες αναζητούσε ο άνθρωπος τη συνδρομή και την προστασία του θείου. Με λίγα λόγια η Αθηνά, που εθεωρείτο, μετά τον πατέρα της Δία, η πιο ισχυρή από τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου, συνόψιζε όχι μόνο ηθικές και πνευματικές αρετές, αλλά και πλείστες άλλες ιδιότητες. Ιδιότητες που, αφού διαφοροποιήθηκαν και προσωποποιήθηκαν, απέκτησαν με τον καιρό και σε διάφορα μέρη τη δική τους, η καθεμιά, θεότητα, με το δικό της όνομα 3. Θυμίζω απλά ότι η πολεμική θεά που ξεπήδησε πάνοπλη από την κεφαλή του πατέρα της και πρωταγωνιστούσε στη «σώφρονα ανδρεία» και στον «δίκαιο» ανταγωνισμό, τον «δίκαιο» πόλεμο, εξασφάλιζε τη νίκη και κατά συνέπεια την ειρήνη, προστάτευε την πόλη και τα ειρηνικά έργα, τα πνευματικά, τα καλλιτεχνικά, τα τεχνικά. Τα «καθήκοντα» της, λοιπόν, ήταν πολλαπλά, γι' αυτό και χαρακτηρίζεται ως «θεά πολυδύναμη» (déesse polyvalente). 222

7 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Δεν είναι της στιγμής να αναφερθώ στο πολυσύνθετο αυτό θέμα, που δεν εμπίπτει άλλωστε στην αρμοδιότητα μου - θα ήθελα, ωστόσο, να κρατήσω ορισμένα στοιχεία από εκείνα που έχουν διαπιστώσει οι ειδικοί της αρχαιογνωσίας. Τις επιβιώσεις των προελληνικών θρησκειών, της θεάς Μητέρας στο πρόσωπο της Αθηνάς, αλλά συνάμα και την παρθενική της υπόσταση που σχετίζεται με το μύθο της γέννησης της. Μύθος που σηματοδοτεί και διερμηνεύει την ηθική έννοια της Αθηνάς ως θεάς της σοφίας, ως φρόνηση του ίδιου του θεού-πατέρα. Στον περίλαμπρο ναό της παρθένου θεάς, τον Παρθενώνα, σμίγουν λοιπόν στο πέρασμα των αιώνων οι έννοιες της Μητέρας και της Παρθένου, της Άμωμης σύλληψης δηλαδή, που δεν ξενίζουν, αφού ο συνδυασμός αυτός έχει υιοθετηθεί και έχει γίνει αποδεκτός από τη νέα θρησκεία που λειτούργησε το ναό αυτό ως εκκλησία. Θα μπορούσαμε κατά συνέπεια να πούμε, με όσες επιφυλάξεις απαιτούν τέτοιου είδους διαπιστώσεις, ότι στη συνείδηση -το υποσυνείδητο, το ασυνείδητο;-του ελληνισμού τα πρόσωπα της παρθένου θεάς Αθηνάς και της Παρθένου Μαρίας συσχετίζονται, ίσως κάποτε και να ταυτίζονται. Αν φθάνω, έστω και διστακτικά, σ' αυτόν το συμπερασμό, είναι για να απαντήσω στο ερώτημα που συνεχώς έρχεται στο νου μου: πώς δηλαδή ξαναμπαίνει στη ζωή των Ελλήνων η Αθηνά, και ιδίως πόσο απρόσκοπτα, και για κάποια περίοδο ολοκληρωτικά, οι Έλληνες του '21 δέχθηκαν να αντικαταστήσουν στις σφραγίδες τους τα σύμβολα της χριστιανικής θρησκείας, την Παναγία, τους αγίους, το σταυρό, με την παράσταση της αρχαίας θεάς. Λέγω απρόσκοπτα, γιατί δεν μαρτυρούνται σχετικές διαμαρτυρίες, και ολοκληρωτικά, γιατί το όνομα και η παράσταση της Αθηνάς θα επικρατήσει στο νεοελληνικό προσκήνιο και μάλιστα θα κατακλύσει όλες τις σφραγίδες του κράτους και των κοινοτήτων, εξοβελίζοντας από τις τελευταίες τις προηγούμενες χριστιανικές παραστάσεις 4. Και τούτο, τη στιγμή που διεκδικούν την αυτονόμηση, την ανεξαρτησία τους και επιδιώκουν να αποκτήσουν την ιδιαίτερη πολιτιστική τους ταυτότητα, να σχηματίσουν έθνος, να προσδιορίσουν ποιοι νομικά θα έχουν το δικαίωμα να θεωρούνται Έλληνες, ενώ ταυτόχρονα διατρανώνουν ότι Έλληνες είναι «όσοι κάτοικοι της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν». 223

8 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Όμως, πριν προχωρήσουμε, αξίζει να σταθούμε λίγο στην ορολογία που χρησιμοποίησαν για να προσδιορίσουν τους επαναστάτες εκείνοι που πρωτοπροσπάθησαν να συντονίσουν τον κοινό αγώνα και να οργανώσουν διοικητικά τον τόπο. Ορολογία που βοηθάει να παρακολουθήσουμε τις δυσδιάκριτες ακόμα μεταλλαγές που συντελούνται στο επίπεδο της διαμόρφωσης της νέας ελληνικής συνείδησης. Στη σωζόμενη πράξη της Συνέλευσης των Καλτεζών το αντικείμενο είναι η ευταξία της «Πατρίδος μας Πελοποννήσου» και η «ελευθερία του γένους» αορίστως 5. Στον «Γενικόν Οργανισμόν της Πελοποννήσου», που πρότεινε στα Βέρβενα ο εταιριστής Δημήτριος Υψηλάντης, γίνεται συχνή χρήση του όρου «λαός» οι αγωνιζόμενοι αποκαλούνται συλλογικά «πατριώται» 6, παραπέμποντας προφανώς στον επαναστατικό αυτοπροσδιορισμό που χρησιμοποίησαν οι Γάλλοι το 1789, και στη συνέχεια ο Ρήγας 7. Η ονομασία «Έλληνες» θα παρουσιαστεί στους Οργανισμούς της Δυτικής Ελλάδος και της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος που ακολούθησαν λίγους μήνες αργότερα* στη σύνταξη τους πρωτοστάτησαν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Θεόδωρος Νέγρης. Ωστόσο, μια πληροφορία που αντλούμε από την έκδοση του όρκου με τον οποίο κλείνει η Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος -ο Μάμουκας αντλεί τα κείμενα των εγγράφων που εκδίδει από πολλαπλές πηγές και δηλώνει σε υποσημείωση τις όποιες διαφορές- δείχνει ανάγλυφα το πέρασμα από τον προσδιορισμό του χριστιανού σ' εκείνον του Έλληνα: «Ορκιζόμεθα εις τον εν Τριάδι υμνούμενον θεόν, άσπονδον μίσος εναντίον του τυράννου ευπείθειαν εις την παρούσαν ΝΟΜΙΚ.ΗΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ και συμφωνίαν μεταξύ μας, και μεταξύ όλων των αδελφών μας Ελλήνων κ.λπ. κ.λπ.». Έτσι είναι το κείμενο στην παλαιότερη εκδοχή του γραμμένο από το χέρι του Άνθιμου Γαζή σε δύο άλλα αντίγραφα όμως, του επισκόπου Αττικής Νεόφυτου Μεταξά και του Κ. Δ. Σχινά, αντί των «αδελφών μας Ελλήνων» είναι γραμμένο «των αδελφών μας Χριστιανών» 8. Είναι φανερό ότι βρισκόμαστε στο σημείο που διαμορφώνεται η νέα συνείδηση και αποτυπώνεται πλέον σε επίσημες διακηρύξεις. Τα επόμενα βήματα ολοκληρώνουν την εικόνα: η άμεση διασύνδεση με τους αρχαίους προγόνους -«ημείς οι απόγονοι του περικλεούς εκείνου Έθνους των 224

9 Η,ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ελλήνων»- και η εξομοίωση με τους λοιπούς συναδέλφους Ευρωπαίους χριστιανούς 9. Μένει, όμως, να διασαφηνισθεί πιο συγκεκριμένα ποιοι είναι οι Έλληνες για τους οποίους συντάσσεται η «Διακήρυξις των Δικαιωμάτων και χρεών του Έλληνος». Ποιος είναι ο κοινός παρονομαστής. Θα λέγαμε ότι ως συνδετικός κρίκος λειτούργησε ο τόπος: όχι πλέον «η πατρίδα μας Πελοπόννησος» (στη Συνέλευση των Καλτεζών), ούτε μόνον «οι κάτοικοι της Δυτικής Ελλάδος» ή της «Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος», αλλά όλη «η Ελλάς [που] έλαβεν εις χείρας τα όπλα» 10. Είναι, λοιπόν, όπως αναφέραμε ήδη, «Όσοι κάτοικοι της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν» κατά τη Νομική Διάταξη της 15ης Νοεμβρίου του '21 Π, είναι «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν» και «Όσοι έξωθεν ελθόντες κατοικήσωσιν ή παροικήσωσιν εις την Επικράτειαν της Ελλάδος», που είναι «όμοιοι με τους αυτόχθονας κατοίκους ενώπιον των Νόμων», σύμφωνα με το Προσωρινόν Πολίτευμα της Επιδαύρου της 9ης Ιανουαρίου του , άσχετα βέβαια αν η επικράτεια δεν είναι ακόμα προσδιορισμένη, ούτε καν προσδιορίσιμη. Είναι, λοιπόν, ο τόπος, η κλασική γη, την οποία καλείται να εκπροσωπήσει η Αθηνά στην επίσημη μεγάλη σφραγίδα της Προσωρινής Διοίκησης. Αλλά είναι μόνο η κλασική γη ή είναι και άλλα στοιχεία που συνηγορούν στην επιλογή αυτής της θεάς; Πάντως δεν μοιάζει να είναι ο άμεσα περιβάλλων χώρος, αφού οι εργασίες των πρώτων Συνελεύσεων δεν γίνονται στην Αττική γη, ώστε να ληφθεί ως «παλαιόν σημείον της περιφερείας» 13 η παράσταση της Αθηνάς. Παράσταση που είναι συνυφασμένη με την αρχαία Αθήνα, τόσο από το μύθο της διαμάχης της θεάς με τον Ποσειδώνα, όσο και από την προάσπιση της πόλης από τις περσικές επιδρομές. Γι' αυτό και την Αθηνά υιοθετεί αμέσως η κοινότητα των Αθηναίων στην τοπική της σφραγίδα, ήδη από το Μια Αθηνά πολύ διαφορετική από εκείνη των σφραγίδων που θα ισχύσει αργότερα, με το δόρυ της προτεταμμένο να κτυπά την ημισέληνο, ενώ η όλη μορφή πλαισιώνεται από κλάδους ελαίας και συνοδεύεται από τη γλαύκα 14. Αντίθετα, στις σφραγίδες που υιοθετούνται για την κεντρική και τις τοπικές διοικήσεις αντίστοιχα, παριστάνεται ο τύπος της Προμάχου σε όρθια στάση, φέρο- 225

10 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ ντας κράνος και δόρυ, με την ασπίδα ακουμπισμένη στο έδαφος, σε στάση ειρηνική. Μαζί όμως με το «χαράκτηριστικόν σημείον», την Αθηνά, το άρθρο του Προσωρινού Πολιτεύματος καθόριζε ότι η σφραγίδα της Διοικήσεως φέρει επίσης «τα σύμβολα της φρονήσεως». Εννοεί φυσικά τη γλαύκα, η οποία είχε συσχετισθεί με τη θεά από τα παλαιότατα χρόνια, και στην κλασική πια εποχή αναγνωριζόταν ως το ιδιαίτερο σύμβολο της. Τόση ήταν η ταύτιση, ώστε σε ορισμένες παραστάσεις η γλαύκα αντικαθιστούσε την ίδια τη θεά (ένοπλη γλαύκα, υφαίνουσα γλαύκα). Παρενθετικά ας σημειώσουμε εδώ ότι η ταύτιση υπήρξε αμφίδρομη, αφού η επιστημονική ονομασία της κουκουβάγιας στα εγχειρίδια της ορνιθολογίας είναι Αθηνά (Αθηνά η σκότιος -noctua, Αθηνά η γλαυξ -glaux, Αθηνά η νάνος, η βακτριανή κ.λπ.). Πώς συνδέθηκε η θεά με τη γλαύκα δεν έχει ακριβώς ερμηνευθεί, ούτε και γιατί το νυκτόβιο αρπακτικό αυτό πτηνό θεωρήθηκε το σύμβολο της θεϊκής φρόνησης. Στο ομηρικό επίθετο της Αθηνάς «γλαυκώπις» μπορεί ενδεχομένως να βρει κανείς την απάντηση- από τις πολλές ερμηνείες που δόθηκαν, ίσως η επικρατέστερη είναι εκείνη, σύμφωνα με την οποία το επίθετο αυτό παράγεται από το ρήμα γλαύσσω 15, που θα πει λάμπω και προφανώς έχει σχέση με τα λαμπερά μάτια της Αθηνάς και το διεισδυτικό βλέμμα του ιερού της πτηνού που διαπερνάει το σκοτάδι. Όπως και αν έχουν τα πράγματα η Αθηνά και η γλαύκα, μαζί ή και ξεχωριστά η καθεμιά, συμβόλισαν διεθνώς στο πέρασμα των αιώνων την αρχαιοελληνική σοφία, τη φρόνηση, την παιδεία. Ακόμα και το πνεύμα της τυπογραφίας εμφανίζεται, σε χαρακτικό του 1740, να κατεβαίνει από τους ουρανούς υπό την αιγίδα της Αθηνάς-Μινέρβας και του Ερμή 16. Για τον ελληνισμό, το λόγιο ελληνισμό, μπορούμε να πούμε ότι συμβόλισε το αίσθημα της ελληνικής πολιτισμικής ενότητας, την οποία, εν κατακλείδι, διεκδίκησαν στον ξεσηκωμό τους οι Έλληνες του '21. Αίσθημα ενότητας που δεν φαίνεται να είχε αφανιστεί τελείως μέσα στο χρόνο. Οι Έλληνες φοιτητές της Πάδοβας, λόγου χάρη, αφιερώνοντας στα 1708 στίχους «Εις την Ελλάδα», την Αθηνά οραματίζονται ότι βλέπουν μπροστά τους, γιατί «Της Ελλάδος της πριν την ευδοξίαν/ χρόνους τινάς ποτέ δεν την 226

11 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ μαραίνει, /γιατί αμάραντος είναι η σοφία» 17. Πλησιάζοντας στα τέλη του αιώνα, η Αθηνά αρχίζει να εμφανίζεται όλο και περισσότερο στο νεοελληνικό προσκήνιο. Από τη Μεγάλη Αικατερίνη ανέμεναν οι Γραικοί ότι «την Παλλάδα εις πάσαν την Ελλάδα [ήθελε] εισάξει και πάσης της βαρβαρότητος απαλλάξει» 18. Επίσης, σε λόγια ελληνικά βιβλία της εποχής, συνήθως διδακτικά {Γραμματική, Λεξικό, Παιδαγωγία) που τυπώνονται στη Βιέννη και τη Βούδα, βρίσκουμε χαρακτικές απεικονίσεις της, προφανώς εμπνευσμένες από την εκεί τοπική παραγωγή. Παράλληλα πυκνώνουν οι αναφορές στη θεά και στις πολλαπλές ιδιότητες που της είχαν αποδώσει οι αρχαίοι. Έτσι, λόγου χάρη, ο Γ. Σακελλάριος, θέλοντας να αφήσει το επάγγελμα του εμπόρου και να αφοσιωθεί στα γράμματα, σημειώνει το 1795 ότι προκρίνει να συζήσει «μ* Απόλλωνα και Αθηνάν» 19, ενώ λίγο αργότερα, στη φαναριώτικη στιχουργία η Αθηνά παρουσιάζεται να υποστηρίζει το υποδουλωμένο γένος και να μεσολαβεί στους θεούς του Ολύμπου για την τύχη του 20. Το «όρνεόν» της, η γλαύκα, θα επιλεγεί επίσης για τα δακτύλια των μελών της Εταιρείας των Φιλόμουσων που συστήθηκε στην Αθήνα το 1812, με σκοπούς φιλεκπαιδευτικούς, που απέβλεπαν στο φωτισμό του γένους 21. Στη γραμμή αυτή, την άμεσα συνδεδεμένη με τη γνώση και την παιδεία, η Αθηνά θα πρυτανεύσει και στα κατοπινά χρόνια. Το όνομα της χρησιμοποιεί, στη φιλολογική, επιστημονική, πολιτική και εμπορική εφημερίδα που εκδίδει, ομάδα Ελλήνων του Παρισιού στα 1819, επεξηγώντας γιατί το επιλέγει: γιατί η Αθηνά θα περιέρχεται «την Ελληνίδα γη, ωπλισμένη με το δόρυ και την φοβεράν αιγίδα της κατά της αμάθειας και στεφανωμένη την κεφαλήν με τρυφερόν κλάδον ελαίας». Αλλά πιο σημαντική είναι η αιτιολογία του ονόματος που περιέχεται στη δημοσιευμένη στο Λόγιο Ερμή «Αγγελία» της έκδοσης της (15 Σεπτ. 1818) : «Από ταύτας όλας [τας εφημερίδας] και από τας των άλλων Γενών θέλει κοσμείσθαι και η ιδική μας ΑΘΗΝΑ - όνομα, το οποίον έλαβον από ημάς οι Ευρωπαίοι εις την εξέχουσαν των Εφημερίδων των και το οποίον δικαιότερα εμπορούμεν να δώσωμεν ημείς εις την ιδικήν μας» 22. Υπογραμμίζω τη λέξη «δικαιότερα» που ακριβώς σηματοδοτεί τη διεκδίκηση, μέσω της 227

12 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Αθηνάς, της ελληνικής πολιτισμικής κληρονομιάς. Από την ίδρυση του νέου κράτους ως τις μέρες μας, άλλωστε, σύλλογοι, εταιρείες, εκπαιδευτικά και ανώτατα πνευματικά ιδρύματα θα τη χρησιμοποιήσουν ως σύμβολο τους. Καθώς φαίνεται, ακόμα και άτομα που επιζητούν να αποδείξουν ότι ενδιαφέρονται για τα Γράμματα και τις Τέχνες, χαράζουν στη σφραγίδα τους την Αθηνά. Έναν τέτοιο ανθρώπινο τύπο περιγράφει ο Γρηγόριος Παλαιολόγος στο μυθιστόρημα του Ο Πολύπαθης (1839) 23. Ο συγγραφέας τοποθετεί τη σκηνή στο Παρίσι, αλλ' ασφαλώς απηχεί συνήθεια που γνώρισε ο Παλαιολόγος στο περιβάλλον του. Πέρα όμως από την πολιτισμική της σηματοδότηση, η Αθηνά διατηρεί και εκείνη της προστάτιδας. Με αυτήν την έννοια ασφαλώς, ο Ευγένιος Βούλγαρης αποκαλεί την Αικατερίνη Β' της Ρωσίας, «Αθηνά της Άρκτου». Αυτό τουλάχιστον υποδηλώνει η παράσταση με την οποία κόσμησαν την α? /ίδα που έστησαν, με υπόδειξη πάντα του Βούλγαρη, οι Έλληνες της Νίζνας για να καλωσορίσουν την Αικατερίνη κατά την περιοδεία της στην Κριμαία: όρθια και ένοπλος η Παλλάδα τείνει χείρα βοηθείας σε γονυκλινή γυναίκα, την «πεπτωκυίαν τάλαινα Ελλάδα», την οποία παροτρύνει να κινηθεί* «Έγρεο Ελλάς, συν δ' αρ' Αθηνά και χέρα κίνει» 24. Αθηνά της Άρκτου θα ονοματίσει και μια φρεγάτα του ο Λάμπρος Κατσώνης 25. Αλλά ας επανέλθουμε στο αρχικό μας ερώτημα: γιατί η Αθηνά; Αντιπροσώπευε απλώς στις σφραγίδες της Διοίκησης την ελληνική πολιτισμική ενότητα, για την οποία κάναμε κιόλας λόγο, ή μήπως η αλληγορική της παράσταση ενταγμένη στη σύγχρονη πολιτική εικονιστική είχε φορτισθεί με νέες έννοιες, με νέες πολιτικές αξίες; Όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενη μελέτη μας, εισηγητής της πρότασης για την εθνική σφραγίδα μαρτυρείται ότι ήταν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος 26, ο οποίος πρωτοστάτησε στην πολιτική οργάνωση του νέου κράτους και στη σύνταξη του πρώτου ελληνικού Συντάγματος, του εμπνευσμένου σε πολλά σημεία από τα δημοκρατικά γαλλικά συντάγματα του 1793 και Εποχή κατά την οποία η επαναστατική αρχαιομανία αναδείκνυε τις έννοιες της ελευθερίας και της ισότητας, παίρνοντας από την αρχαιότητα -την Αθήνα του Σόλωνα, τη Σπάρτη του Λυκούργου, τη Ρώμη-τα πολιτει- 228

13 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ακά της μοντέλα 27 ' και την ίδια ώρα που η αρχαία Αθηνά-Μινέρβα «vierge raisonnable et guerrière à la fois» 28 είχε αποτελέσει ένα μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε πολύ σε όλη τη διάρκεια της Γαλλικής επανάστασης, όταν η εικονογράφηση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υπηρεσία της επαναστατικής προπαγάνδας. Σ' αυτό το γενικό πλαίσιο είχαμε εντάξει και την επιλογή του Μαυροκορδάτου να προτείνει την Αθηνά ως σύμβολο του νέου ελληνικού κράτους, χωρίς, ωστόσο, να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τον ειδικότερο συμβολισμό της 29. Αναζητώντας τον στη συνέχεια, μέσα από τη σχετική εικονογράφηση της εποχής, εντοπίσαμε ορισμένους πίνακες γνωστών ζωγράφων -ασφαλώς θα υπάρχουν και άλλοι- που παριστάνουν ανάγλυφα το συσχετισμό της Αθηνάς με την καθιέρωση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και εντέλει την ταύτιση της με την ίδια την έννοια της Δημοκρατίας. Με τίτλο «Η Εθνική Σύμβαση που παρουσιάστηκε στην Εθνική Συνέλευση τη Δευτέρα είκοσι έξι Σεπτεμβρίου 1791» ( Le Pacte National présenté à l'assemblée Nationale le lundi vingt six Septembre 1791) ο ζωγράφος Pierre-Thomas Leclerc χαράζει έναν αλληγορικό πίνακα όπου, όπως σημειώνεται στην επεξήγηση της εικόνας, «Το Πνεύμα του Έθνους (μια γυναικεία μορφή με εμφάνιση Αθηνάς με περικεφαλαία που φέρει κόκκορα, σανδάλια, αλλά και μπέρτα με fleursde lys και φτερά) που συνοδεύεται από τη Δικαιοσύνη (με ζυγαριά) και τη Δημόσια Δύναμη (που βαστά δέσμη) παρουσιάζουν στον Βασιλέα τη Βίβλο των Συνταγματικών Διαταγμάτων. Η Αλήθεια (γυμνή μορφή) εμφανίζεται να απαλλάσσεται από τα σύννεφα που την περιβάλλουν και η Ελευθερία (που κρατά φρυγικό σκούφο) τής αποσπά τον πέπλο με τον οποίο ήταν σκεπασμένη. Ο Βασιλιάς οδηγούμενος από τη Φρόνηση (γυναικεία μορφή ως Αθηνά με αιγίδα και γοργόνα και με περικεφαλαία στην κορυφή της οποίας στέκεται η γλαύκα. Το δόρυ και η ασπίδα της ακουμπισμένη στο πάτωμα) και το Πνεύμα της Συμβουλής ορκίζεται να τηρήσει το Σύνταγμα. Πνεύματα, υπό μορφή μικρών αγγέλων, τοποθετούν στην κεφαλή του ένα αστικό [πολιτικό] Στέμμα» 30. Η εικόνα αυτή παριστά συμβολικά την αποδοχή, από τον Βασιλέα, του συνταγματικού κει- 229

14 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ μένου που του πρότειναν και τον όρκο του στις 14 Σεπτ. 1791, όταν ξαναπήρε τη θέση του ως αρχηγός του κράτους 31. Όπως βλέπουμε, η μορφή της Αθηνάς παίζει πρωτεύοντα ρόλο και ως παράσταση του γαλλικού έθνους και ως συμβουλάτορα του Βασιλιά, παροτρύνοντας τον να δεχθεί το Σύνταγμα. Τον άμεσο συσχετισμό της αρχαίας θεάς με τη σύνταξη του Συντάγματος βρίσκουμε και σε άλλους πίνακες, όπου χρέη γραφέα έχει η Φρόνηση (Sagesse) με τη μορφή της Αθηνάς. Τούτο πιστοποιείται απόλυτα από τον υπότιτλο στον πίνακα του Jean-Baptiste Régnault, όπου σημειώνεται «Minerve écrivant les Droits de Γ Homme» 32, καθώς και σ' εκείνον του Monnet με τίτλο «Allégorie sur les droits de Γ homme». Στην εξήγηση της εικόνας αυτής περιγράφεται το περιεχόμενο της: «Η Φρόνηση με το έμβλημα της Αθηνάς κρατώντας τα σύμβολα της Δικαιοσύνης, σχεδιάζει πάνω σε μια Πυραμίδα τα δικαιώματα του ανθρώπου που ο χρόνος παγιώνει, η αλήθεια φωτίζει και ο Ορθός λόγος σπεύδει να κοινοποιήσει στους Πολίτες όλων των τάξεων απαλλαγμένους από τα δεσμά τους. Η Κενοδοξία προσπαθεί να εμποδίσει το φως να φθάσει σε όσους θα επωφελούνταν από τις καταχρήσεις» 33. Η Αθηνά παριστάνεται με την περικεφαλαία της, καθισμένη και έχοντας ακουμπήσει την ασπίδα με την παράσταση της Μέδουσας στο έδαφος, βαστώντας κονδύλια για να γράφει 34. Ένας ακόμα πίνακας μας μεταφέρει στο επόμενο στάδιο: στην ταύτιση της Αθηνάς με το δημοκρατικό πολίτευμα. Για να τιμήσει το νέο γαλλικό συνταγματικό κείμενο, ο Prudhon χαράζει μια χαλκογραφία που εξυμνεί την επιστροφή στην ειρήνη και το θρίαμβο των δημοκρατικών αρετών. Εδώ, στο κέντρο κάθεται η Αθηνά φορώντας την περικεφαλαία της, συνοδευόμενη από τη γλαύκα, καθώς και από άλλες μορφές. Στον υπότιτλο σημειώνονται τα ακόλουθα: Constitution française fondée par la Sagesse sur les bases immuables des Droits de Γ Homme et des devoirs du citoyen» 35. Τελικά, όταν θα αποφασισθεί να αντικατασταθεί η εικόνα της κρατικής εξουσίας, της Μοναρχίας, δηλαδή του βασιλιά, θα χρειαστεί να βρεθεί μια άλλη συμβολική απεικόνιση του έθνους που να προσωποποιήσει συνάμα το νέο πολίτευμα, τη νέα αξία που έχει γεννηθεί, τη Δημοκρατία (République). Χρησιμοποιείται τότε η αρ- 230

15 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ χαιόπρεπη μορφή της Ελευθερίας, που αποτελεί βέβαια την ουσία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ωστόσο, αποτελεί επίσης μέρος της τριάδας των αρετών που, μαζί με την Ισότητα και την Αδελφότητα, σχηματίζουν το δημοκρατικό έμβλημα. Η δυσκολία αυτή οδηγεί τους ζωγράφους να δημιουργούν συχνά μια τέταρτη αυτοτελή μορφή, τη Δημοκρατία που παρίσταται ως Αθηνά 16. Φυσικά, η ανάλυση της αλληγορικής επαναστατικής εικονογραφίας δεν είναι τόσο απλή και ευθύγραμμη, όπως την παρουσιάζω εδώ σχηματικά. Οι νέες πολιτικές αξίες της Γαλλικής επανάστασης και οι διαδοχικές τους μεταλλάξεις παραστάθηκαν ποικιλότροπα* θυμίζω την αρχαιόπρεπα ντυμένη Ελευθερία, το φρυγικό σκούφο, σκούφο της ελευθερίας όπως αποκλήθηκε, τη ρωμαϊκή δέσμη από βέργες δεμένες γύρω από έναν πέλεκυ, σύμβολο της εξουσίας, που όλα χαράχτηκαν στην πρώτη σφραγίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας ή ακόμα τον Ηρακλή που εκπροσώπησε μια άλλη φάση της επανάστασης, τη ριζοσπαστική. Όπως, πάντως, κι αν έχουν τα πράγματα, η Αθηνά σε διάφορες μορφές της, ταυτίστηκε στις συνειδήσεις με τη Δημοκρατία 37. Συσχέτιση που υπήρχε άλλωστε και στην αρχαιότητα: ως θεά της σοφίας και της φρόνησης είχε ακόμα και τα επίθετα Αγοραία, που ενέπνεε τους ρήτορες και συνέτιζε τους πολίτες στην Εκκλησία του Δήμου, καθώς και Βονλαία, δηλαδή προστάτιδα της αθηναϊκής Γερουσίας που μαζί με τον Βουλαίο Δία ήταν οι θεοί τους οποίους επικαλούνταν οι Βουλευτές για να συσκέπτονται -να βουλεύονται- σωστά και συνετά. Μέσα από αυτούς τους δρόμους της Δύσης και με αυτήν τη συγκεκριμένη φόρτιση, βλέπουμε λοιπόν ότι πορεύθηκε η «αναβίωση», ας την πούμε εδώ «πολιτική αναβίωση», της Αθηνάς. Για το νεοϊδρυόμενο κράτος, πέρα από την όποια πολιτισμική της διάσταση, η Αθηνά στις επίσημες σφραγίδες της Διοίκησης, συμβολίζει το ίδιο το πολίτευμα, το δημοκρατικό, που επέλεξαν οι Έλληνες. Θα περίμενε κανείς να συναντούσε κάτι ανάλογο και στην περίπτωση του Ρήγα. Όμως ο Ρήγας είχε κάνει άλλες επιλογές για σύμβολα του. Έχουμε μιλήσει άλλοτε για το ρόπαλο του Ηρακλή 38. Ως προς τη Χάρτα του, μπορεί η κύρια μορφή στον τίτλο της να είναι μια αρχαιοπρεπής θεά, η Επιστήμη, παρμένη από τη σχετική παράσταση του 231

16 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ γαλλικού προτύπου του G. Delisle, αλλά το κηρύκειο και η δάφνη που κρατά στα χέρια της δεν παραπέμπουν καθόλου στην Αθηνά. Τη μορφή της θεάς συναντάμε μεν σε 19 από τα 162 νομίσματα που κοσμούν τη Χάρτα, άλλοτε σε σχέση και άλλοτε σχεδόν άσχετα με το γεωγραφικό πλαίσιο των περιοχών όπου έχουν αποτυπωθεί, χωρίς ωστόσο να ξεχωρίζει ιδιαίτερα για κάποιο λόγο. Εντάσσονται τα νομίσματα αυτά στο σύνολο της παιδευτικής και πατριωτικής προσπάθειας του Ρήγα, μέσω της εικονογραφίας 39. Στα πρώτα χρόνια της ελληνικής επανάστασης τοποθετούν οι ειδικοί -λαογράφοι, ιστορικοί τέχνης- την εμφάνιση της Αθηνάς σε αντικείμενα της λαϊκής τέχνης, δεχόμενοι ότι σε τούτο συντέλεσε η υιοθέτηση της για τις σφραγίδες της Διοίκησης. Ακολουθεί μια τεράστια παραγωγή από τα εργαστήρια της αργυροχοΐας, όπως φαίνεται από τα σωζόμενα και σήμερα διακοσμημένα αντικείμενα: παλάσκες, ταμπακιέρες, όπλα, πόρπες, κοσμήματα, μεδουλάρια, «προμετωπίδια» ίππων, ορισμένα από τα οποία είναι γνωστό σε ποιους ανήκαν - τον Πέτρο Μαυρομιχάλη, τον Α. Βλαχόπουλο, τον Ν. Τζαβέλλα* όλα φέρουν την μορφή της Αθηνάς στον τύπο εκείνης των σφραγίδων 40. Γεγονός φυσικό, θα λέγαμε, αφού επρόκειτο για τους ίδιους τεχνίτες, που γνώρισαν τώρα ένα νέο θέμα, και το χρησιμοποιούν στα καλλιτεχνήματα τους. Ασφαλώς και τους ζητείται αυτό το σύμβολο που έχει πια γίνει εθνικό, υποδηλωτικό της ελευθερίας. Μόνο που με τον καιρό η αρχαιόπρεπη εμφάνιση της Αθηνάς μεταβάλλεται οι τεχνίτες την προσαρμόζουν σε πιο οικεία, σύγχρονα τους ενδυματολογικά πρότυπα* το φέσι έρχεται να πάρει τη θέση του αρχαίου κράνους 41. Ανάλογα παραδείγματα βρίσκονται και σε σημαίες της εποχής: η ένοπλη Αθηνά ενσαρκώνει την αγωνιζόμενη Ελλάδα 42. Δεν θα επεκταθώ περισσότερο σ' αυτό το θέμα, σχετικά με τους τεχνίτες και τα πρότυπα των σφραγίδων ή των σχετικών εικονογραφήσεων. Θα σταθώ μόνο σε δυο περιπτώσεις χαρακτηριστικές για την ιστορία των νοοτροπιών σ' αυτήν την περίοδο της διαμόρφωσης του νέου ελληνικού κράτους: στον «εκχριστιανισμό» της Αθηνάς και τον «εξαρχαϊσμό», ας τον πούμε, της Ελλάδας. Και εξηγούμαι: σε ορισμένες περιπτώσεις ο λαϊκός τεχνίτης θα προσθέσει στην παράστα- 232

17 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ EMBAUMA ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ση της Αθηνάς ένα σταυρό, θέτοντας την έτσι μέσα στο γνωστό και οικείο του θρησκευτικό περιβάλλον. Σε λίγες περιπτώσεις η συνύπαρξη αυτή παρατηρείται και σε σφραγίδες της Διοίκησης 43. Διαμορφώνεται έτσι ένας νέος συμβολισμός για αυτό που ονομάστηκε στα κατοπινά χρόνια ελληνοχριστιανικός πολιτισμός. Από την άλλη μεριά, υπάρχουν δείγματα που φανερώνουν ότι με τη μορφή της αρχαίας θεάς προσωποποιείται η Ελλάδα. Σ' ένα μικρό κουτί του Μουσείου Μπενάκη, λόγου χάρη, κοντά στην παράσταση της Αθηνάς έχει χαραχθεί η λέξη ΕΛΑΣ 44 ακόμα, σε σημαία του ίδιου μουσείου είναι ζωγραφισμένη, με αδεξιότητα, η Αθηνά που ποδοπατεί έναν Τούρκο στρατιώτη, ενώ παράλληλα ο σταυρός πατάει μια αναποδογυρισμένη ημισέληνο. Αλλού, η κρανοφόρος αυτή γυναικεία μορφή πλαισιώνεται από σημαίες και τον σταυρό 45. Βρισκόμαστε έτσι στο επόμενο στάδιο της εικονιστικής που μελετάμε. Η Αθηνά, αφού ταυτίστηκε με τη Δημοκρατία -ας μη ξεχνάμε ότι την αποβάλλουν ως σύμβολο τα διάδοχα καθεστώτα, του Καποδίστρια κατ' αρχάς και στη συνέχεια του Όθωνα - η μορφή της θα επανέλθει στα δημόσια πράγματα μόνο ως λογότυπος στην Εθνική Εφημερίδα- 46, ταυτίζεται με την ίδια την Ελλάδα και τον απελευθερωτικό της αγώνα. Έτσι, από ρακένδυτη, «πεπτωκυία τάλαινα», όπως τη βρίσκουμε σε προεπαναστατικές εικονογραφήσεις, αναβαθμίζεται στις συνειδήσεις και εντέλει φθάνει στα όρια της θεοποίησης. Σε ποιες ακριβώς συνειδήσεις γίνονται τέτοιες διεργασίες δεν είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς. Ίσως να είναι μια διαδικασία που επηρεάστηκε και από το φιλελληνικό ρεύμα της εποχής, που έχει προχωρήσει σ' αυτήν την ταύτιση, όπως φαίνεται και από τις χαλκογραφίες που κυκλοφορούν 47. Αρκετά χρόνια αργότερα ο Γάλλος πρέσβης στην Αθήνα ( ), κόμης de Gobineau θα αμφισβητήσει την ενσυνείδητη νεοελληνική «αναβίωση» της Αθηνάς, βασιζόμενος,, σύμφωνα με τα λεγόμενα του, στα λόγια ενός Έλληνα πολιτικού: «On allait prendre d'abord une assemblée nationale parce que Γ Europe aimait les assemblées nationales... On parlait de Γ horreur de Γ Europe pour un pays sans direction. On se soumettait. Je vois encore un homme d'état de ce temps qui me montrait en souriant son anneau formé par une gemme antique représentant Pallas. «Ce fut là, me dit-il, le sceau 233

18 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙA adopté par l'assemblée d'argos. Très peu de gens y savaient ce que c' était que Pallas et personne ne s' en souciait. Mais à Paris, à Londres, en Allemagne on fut transporté d' enthousiasme et on envoya d' argent» 48. Τέλος, αν δεχθούμε μαζί με τον Pierre Chaunu ότι είμαστε όλοι πολιτισμικές μεταφυτεύσεις (transplants culturels), δηλαδή «ότι οι Ευρωπαίοι, αφού αφομοίωσαν πολιτισμικά τόσα και τόσα από το 16ο ως τον 20ό αιώνα, είναι οι ίδιοι πολιτισμικές μεταφυτεύσεις, όπου η αρχαία Ελλάδα και η Παλαιστίνη βαραίνουν περισσότερο από τη Γαλατία» 49, θα πρέπει να δεχόμαστε επίσης, χωρίς τούτο να ενοχλεί, ότι και ο νέος ελληνισμός, σε μια αμφίδρομη πορεία, αποτελεί πολιτισμική μεταφύτευση στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Επίμετρο. Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται εδώ όπως ακριβώς είχε ανακοινωθεί στις 15 Απριλίου 2000, μαζί με τις υποσημειώσεις του και είχε κατατεθεί προς έκδοση. Λίγους μήνες αργότερα κυκλοφόρησε η καλαίσθητη και εξαιρετικά πλούσια σε τεκμηριωτικό υλικό για το θέμα έκδοση, με τίτλο Παλάσκες καιμεδουλάρια, από τη συλλογή του Βασίλη Κορκολόπουλου. Δημιουργήματα της ελληνικής τέχνης του 18ου και 19ου αιώνα, Έρευνα-Κείμενα Γιαννούλα Καπλάνη (Αθήνα 2000). Τα αντικείμενα της συλλογής αλλά και το κείμενο που τα συνοδεύει έρχονται να ενισχύσουν και να συμπληρώσουν, με θαυμάσια παραδείγματα και με εμπεριστατωμένη έρευνα, όσα αναπτύχθηκαν παραπάνω, καθώς και να τονίσουν ότι η παρουσία παρόμοιων συμβολικώναλληγορικών θεμάτων σε χρηστικά αντικείμενα αποτελεί την ιδεολογική έκφραση του περιεχομένου του ελληνικού Αγώνα. Ας σημειωθεί ότι η συλλογή Β. Κορκολόπουλου περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό αντικειμένων με την παράσταση της θεάς Αθηνάς. Άλλωστε αυτή η παράσταση υπήρξε το έναυσμα για τη δημιουργία της όλης συλλογής, όπως διηγείται ο συλλέκτης στο «Οδοιπορικό» της σύστασης της. Κλείνοντας το Επίμετρο θα ήταν χρήσιμο, για να συμπληρωθεί η εικόνα της συμβολικής χρήσης της Αθηνάς, να αναφερθούν δύο πολύ πρόσφατες επαναχρήσεις της: αφενός η παραλλαγή που υιοθέτησε ο 234

19 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Δήμος Αθηναίων το 1995 ενσωματώνοντας στο έμβλημα του -την κεφαλή της Αθηνάς- έναν σταυρό, προφανώς μέσα σε πνεύμα τόνωσης του συμβολισμού της ελληνοχριστιανικής παράδοσης. Αφετέρου, η επιλογή μιας πήλινης κωδωνόσχημης ελληνικής κούκλας του 7ου αι. π.χ., στην οποία δόθηκε το όνομα Αθηνά ως «θεά της Σοφίας και προστάτιδα της πόλης των Αθηνών». Μαζί με τον αδελφό της Φοίβο- Απόλλωνα, θεό της φωτός και της μουσικής, προκρίθηκαν ως μασκότφορείς καλής τύχης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, για να συμβολίσουν «τον άρρηκτο δεσμό της ελληνικής ιστορίας με τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, προβάλλοντας παράλληλα τις αξίες που αντιπροσωπεύει το Ολυμπιακό Πνεύμα».

20 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Ο άνθρωπος και τα σύμβολα του, σύλληψη και εκτέλεση Καρλ Γιουνγκ και Μ. Λ. φον Φραντς κ.ά., έλλην. μτφ. Αντιγόνη Χατζηθεοδώρου, Αρσενίδης, Αθήνα χ.χ., σ. 20. ( Man and his Symbols, Λονδίνο 1964 και Παρίσι 1964). 2. Για τα θέματα αυτά παραπέμπω εδώ στη μελέτη της Νόρας Σκουτέρη-Διδασκάλου, «Όρια και αντιστάσεις της λαϊκής μνήμης. Από τις πολιτισμικές αναβιώσεις στην πολιτισμική επιβίωση», Ο Πολίτης, τχ. 11 (29 Σεπτ. 1995), σ και τχ. 12 (13 Οκτ. 1995), σ Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC), Π/1, λήμμα «Αθηνά», σ κ.ε. απ' όπου έχω αντλήσει πολλές πληροφορίες, όπως και από το σχετικό λήμμα της ΜΕΕ, με την υπογραφή του Αδ. Αδαμαντίου. 4. Πβ. Ι. Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, Σφραγίδες Ελευθερίας, Αθήνα Αποτυπώνονται εδώ 120 διαφορετικές σφραγίδες με την παράσταση της Αθηνάς. Μόνο σε πέντε από αυτές συνυπάρχει και το σημείο του σταυρού χαραγμένο πάνω από τη μορφή της Αθηνάς. Ίσως το γεγονός αυτό να σηματοδοτεί κάποια αντίδραση στην εισαγωγή του νέου συμβόλου. 5. Α. Μάμουκας, Τα κατά την αναγέννησιν της Ελλάδος, ήτοι Συλλογή των περί την αναγεννωμένην Ελλάδα συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων και άλλων επισήμων πράξεων, από του 1821 μέχρι τέλους του 1832, τόμ. Α', Πειραιάς 1839, σ Στο ίδιο, α «Εδώ σηκώνονται οι Πατριώται ορθοί και, υψώνοντες τας χείρας προς τον Ουρανόν, κάμνουν τον Όρκον», σημειώνει ο Ρήγας στον θούριο του, βλ. Λέανδρος Βρανούσης, Ρήγας Βελεστινλής Φεραίος, («Απαντα των νεοελλήνων κλασσικών») τόμ. Β', Εταιρεία Ελληνικών Εκδόσεων, 1968, σ Ο Αδ. Κοραής θα επικρίνει το 1825 την κατάχρηση του όρου «πατριώτης» (φιλόπατρις κατά τους Γάλλους) με τον οποίο συνόδευαν τις υπογραφές τους πολλοί επιστολογράφοι, θεωρώντας το «υπερήφανον και κομπώδες», βλ. Προλεγόμενα στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, τόμ. Γ', Ξενοφώντος Απομνημονεύματα και Πλάτωνος Γοργίας, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1990, σ Μάμουκας, ό.π., σ «Διακήρυξις της Εθνικής Συνελεύσεως» Επίδαυρος, 15 Ιανουαρίου 1822, Μάμουκας, ό.π., τόμ. Β', σ Στο ίδιο, τόμ. Α', σ

21 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 11. Στο ίδιο, τόμ. Α, σ Στο ίδιο, τόμ. Β', σ. 16. Ακόμα πιο διευρυμένη, συμπεριλαμβάνοντας και το θέμα της γλώσσας, είναι η σχετική διατύπωση στη β' έκδοση του Προσωρινού Πολιτεύματος που επεξεργάστηκε η Β' Εθνική Συνέλευση του Αστρους (Απρίλιος 1823). Εδώ διευκρινίζεται ότι είναι Έλληνες και έχουν τα ίδια πολιτικά δικαιώματα «όσοι έξωθεν ελθόντες και την Ελληνικήν φωνήν πάτριον έχοντες, και εις Χριστόν πιστεύοντες [...] να εγκαταριθμηθώοτν [...] εις τους πολίτας Έλληνες», αυτ., σ Η σφραγίδα του Αρείου Πάγου οριζόταν στη Νομική Διάταξη ότι θα έφερε «παλαιά τινά σημεία των επαρχιών της περιφερείας του κατά το μέσον την Γλαύκα, και τριγύρω Α ρ ε ι ο ς Π ά γ ρ ς», (Μάμουκας, ό.π.,.τόμ. Α', σ. 53), παράσταση που δεν υπάρχει στη σωζόμενη αποτύπωση της τετραμερούς σφραγίδας του Αρείου Πάγου σε έγγραφο της 29ης Μαρτίου 1822, πβ. Μαζαράκης-Αινιάν, ό.π., αρ Εθεωρείτο άραγε η γλαύκα σημείο της περιοχής; 14. Μαζαράκης-Αινιάν, ό.π., αρ Βλ. λ. στο Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης των Η. Liddell- R. Scott. 16. Στο βιβλίο του Prosper Marchand, Histoire de l'origine et des premiers progrès de l'imprimerie, Χάγη Σε άλλο χαρακτικό του ίδιου βιβλίου εμφανίζεται η Μινέρβα να διευθύνει το χυτήριο και το τυπογραφείο, δείχνοντας έτσι, κατά την Elizabeth Eisenstein, (The Printing Revolution in Early Modern Europe, Cambridge University Press, 1998, σημείωση για τις εικόνες της προμετωπίδας και της σελίδας τίτλου) πώς αξιωνόταν η τεχνολογία της τυπογραφίας συσχετιζόμ ενη μ ε τη ν Αθηνά. 17. «Άνθη Ευλάβειας», εκχυθέντα εις την Πάνδοξον Μετάστασιν της θεομήτορος Μαρίας», επιμ. Αθ. Καραθανάση, Ερμής, Αθήνα 1978, σ. 27. Βλ. σχετικά Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα 1985, σ Αθ. Ψαλίδας, Αικατερίνα η Β', Βιέννη 1792, σ Πβ. Χαρ. Καρανάσιος, «Μαρτυρίες αναφορικά με τη χρονολόγηση γεγονότων του βίου του ιατροφιλοσόφου Γεωργίου Σακελλαρίου», Ο Ερανιστής, τόμ. 22 (1999), σ Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Γνώση, Αθήνα '2000, σ. 231, που αναφέρεται στην ποιητική συλλογή Βόσπορος εν Βορυσθένει (1810) του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου, του Φιραρή. 21. Επιστολή Καποδίστρια, (Περί συστάσεως της εν Βιέννη Εταιρείας), στο Ημερολόγιο Μαρίνου Βρετού (1869), βλ. Ελ. Κούκκου, Ο Καποδίστριας και η παιδεία, Α' Η Φιλόμουσος Εταιρεία της Βιέννης, Αθήνα 1958, σ. 163, αρθρ. ΙΔ' και σ. 164, αρθρ. Θ'. 237

22 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ 22. Ερμής ο Λόγιος, 1819, σ Η εφημερίδα Αθηνά κατηγορήθηκε toc «κλέπτρα», διότι δημοσίευε κείμενα μεταφρασμένα από τη γαλλική εφημερίδα Minerve χωρίς να το δηλώνει, βλ. σχετικά την ανατύπωση της εφημερίδας: Αθηνά, Παρίσιοι Τετράδια Α'-ΣΤ, εισαγωγικά: Αικατερίνη Κουμαριανού, Ε.Λ.Ι. Α., Αθήνα 1989, σ. η'. Ας σημειωθεί επίσης ότι το πιο σημαντικό, τεκτονικής έμπνευσης, γερμανικό περιοδικό της εποχής του Hegel ήταν η Minerva, (ein Journal historischen und politischen Inhalts) που χαρακτηριζόταν για τις αναγεννητικές του τοποθετήσεις - ο λογότυπος του, μια ασπίδα με κεφαλή Μέδουσας, έφερε την επιγραφή: «Ο παρών καιρός εγκυμονεί το μέλλον» (Die gegenwärtige Zeit ist schwanger mit der Zinkunst), βλ. Jacques Marx, «Le symbole du phénix dans ia pensée maçonnique», in Franc- Maçonnerie. Symboles, Figures, Histoire. Revue de l'université de Bruxelles 1977,3/4. Numéro composé par Charles Delvoye, 4η έκδοση, σ Γρηγόριος Παλαιολόγος, Ο Πολύπαθης, επιμ. Αλκή Αγγέλου, Ερμής, Αθήνα 1989, σ. 201: «Το περίεργον είναι οπού αυτός έχει προς τούτοις απαιτήσεις πεπαιδευμένου ανδρός, και διά ν' απόδειξη ότι είναι θιασώτης των Μουσών, εχάραξεν εις την σφραγίδα του την Αθηνάν [...]». 24. Αθ. Ψαλίδας, O.K., σ. 14. Βλ. το χωρίο στου Κ. Θ. Δημαρά, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα 1983, σ Όλγα Κατσιαρδή-Χέριγκ, «Μύθος και Ιστορία. Ο Λάμπρος Κατσώνης, οι χρηματοδότες του και η πολιτική τακτική», Ροδωνιά. Τιμή στον Μ.Ι.Μανούσακα,τόμ. Α', 1994, σ Πβ. Λούκια Δρούλια, «Τα σύμβολα του νέου ελληνικού κράτους», Τα Ιστορικά, τχ. 23 (Δεκ. 1995), σ. 344 με παραπομπή στο έργο του Σπ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμ. Β', Αθήνα 1888, σ Ας προστεθεί εδώ ότι και οι Κρητικοί, στη Γενική Συνέλευση των Αρμενων, στις 21 Μαΐου 1822, (τμήμα Ζ', άρθρο λζ') αποφάσισαν επίσης να επιλέξουν την Αθηνά για τη σφραγίδα της πολιτικής τους διακυβέρνησης: «Η σφραγίς της Γενικής Διοικήσεως της νήσου θέλει φέρει την Αθηνάν με τα αυτής παράσημα [=σήματα, σύμβολα], και επιγραφήν: Διοίκησις της νήσου Κρήτης», βλ. Θ. Δετοράκης, Σφραγίδες Κρητικής Ελευθερίας ( ), Ηράκλειο 1998, αρ. 7, με παραπομπή στο έργο Σπ. Ζαμπέλιος - Κ. Κριτοβουλίδης, Ιστορία των επαναστάσεων της Κρήτης, συμπληρωθείσα υπό Ιωάννου Δ. Κονδυλάκη, Αθήνα 1892 (φωτοαναστατική επανέκδοση 1971), σ Βλ. Claude Mosse, L'Antiquité dans la Révolution française, Παρίσι 1989 και σε ελληνική μετάφραση: Ο αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός στο Διαφωτισμό, μτφ. Νατάσα Φλώρου-Μπιργάλια, Σαβάλας, Maurice Agulhon, «Esquisse pour une archéologie de la République. L'allégorie 238

23 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ civique féminine», Annales E.S.C, (janvier-février 1973), σ Ας θυμίσουμε εδώ ότι ο Κοραής δεν φαίνεται να συμφωνούσε με αυτήν την επιλογή. Αντί της Αθηνάς, θεωρεί «πολύ διδασκαλικώτερον» να χαραχθεί στη σφραγίδα και στο εθνικό νόμισμα η εικόνα της δικαιοσύνης με τη ζυγαριά, βλ. «Περί των ελληνικών συμφερόντων διάλογος» στην έκδοση /7ΛΟΙ>τάρχου τα Πολιτικά, στον τόμο Προλεγόμενα στονς αρχαίους Έλυνες συγγραφείς, τόμ. Γ', ό.η., σ «Le Génie de la Nation qu' accompagnent la Justice et la Force Publique présente au Roi le Livre des Décrets Constitutionnels. La Vérité paroit se dégager des nuages qui Γ environnent, et la Liberté arrache le voile dont elle était couverte. Le Roi guidé par la Sagesse et Γ esprit de Conseil jure de maintenir la Constitution, des Génies suspendent sur sa tête une Couronne civique.» 31. Claudette Hould, L'Image de la Révolution Française, Musée du Québec, Les Publications de Québec, 1989, σ Ευχαριστώ θερμά τον φίλο καθηγητή Jacques Bouchard που ανταποκρίθηκε στην αναζήτηση μου για το βιβλίο αυτό και τελικά είχε την καλωσύνη να μου το προσφέρει. 32. Θα πρέπει να μιλήσουμε κάποτε και για το επαναστατικό σύνθημα «Ελευθερία ή Θάνατος» και τον πίνακα του Régnault μ' αυτόν τον τίτλο. 33. «La sagesse sous Γ emblème de Minerve tenant les attribus de la Justice, trace sur une Pyramide les drois de Γ homme que le tems affermit, la vérité Γ éclaire et la Raison s' empresse de les faire connaître aux Citoyens de tous les états dégagés de leurs fers. La Vanité cherche à empêcher la lumière de parvenir sur ceux qui profiteraient des abus.» 34. Michel Vovelle, La Révolution Française: Images et Récits, τόμ. Β', Παρίσι 1989, σ και 306 αντίστοιχα ΓΓΟ ίδιο, σ Maurice Agulhon, Marianne au combat. L' imagerie et la symbolique républicaines de 1789 à 1880, Flammarion, 1979, σ Στη σ. 31 αλληγορικός πίνακας του Prudhon που παριστά τη Δημοκρατία ως Αθηνά καθισμένη, με περικεφαλαία και αιγίδα, τριγυρισμένη από την Ελευθερία, την Ισότητα και την Αδελφότητα, καθώς και άλλα σχετικά σύμβολα. 37. Και η Βρετανία απεικονίζεται επίσης ως γυναικεία μορφή με κράνος, ασπίδα και δόρυ. Η παράσταση της αποδίδεται σε πρότυπα ρωμαϊκών νομισμάτων ή μεταγενέστερων του Που αι. κατά τη Βρετανική Εγκυκλοπαίδεια (British Encyclopaedia). Δεν έχω διερευνήσει το θέμα. 38. Λουκία Δρούλια, «Η πολυσημία των συμβόλων και το "Ρόπαλον του Ηρακλέους" του Ρήγα», στον τόμο Μνήμη Λεάνδρου Βρανούση, Πρακτικά Επιστη- 239

24 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ μονικού Συμποσίου, (Αθήνα, Μαΐου 1995), Αθήνα 1997, σ Βάσω Πέννα, Τα νομίσματα της Χάρτας του Ρήγα, Αθήνα 1998, σ , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία, στο έργο Η «Χάρτα» του Ρήγα Βελεστινλή, επιμ. Δημήτριος Καραμπερόπουλος, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα Κατερίνα Κορρέ, Η ανθρώπηη κεφαλή θέμα αποτρεπτικό στη νεοελληνική λαϊκή τέχνη, Αθήνα 1978, σ Πβ. επίσης, Νίκος Βασιλάτος, Όπλα Μ\ημεία ελληνικής ιστορίας και τέχνης, ΕΟΜΜΕΧ, Αθήνα 1989, σ Διονύσιος Μινώτος, «Όπλα του Αγώνα», Επετηρίς Ιδρύματος Νεοελληνικών Σπουδών, τόμ. 5 ( ), σ Κατερίνα Κορρέ, «Οι παλάσκες του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου», J IEEE, τόμ. 27(1984), σ Πβ. Μ. Χατζηδάκης, «Πώς εκφράσθηκε ο Αγώνας», Γνώσεις, Α', τχ. 3 (1958), σ Βλ. εδώ σημ Κατερίνα Κορρέ, Η ανθρώπινη κεφαλή...,ό.π., G Κατερίνα Γ. Κορρέ, «Μια νεοελληνική παράσταση Αθηνάς», Ζυγός, τχ. 8 (1974), σ «Αθηνά» τιτλοφορεί το 1832 την εφημερίδα του ο Εμμ. Αντωνιάδης θυμίζοντας στους αναγνώστες της ότι αυτό το σύμβολο, της φρόνησης, επέλεξαν οι πρώτες Εθνικές συνελεύσεις για την ελληνική Πολιτεία και επικαλούμενος «την Θεάν ταύτην να προστατεύη και να οδηγή τα διαβήματα μας, καθώς δεν αμφιβάλλωμεν, ότι την επεκαλέσθησαν και επικαλούνται καθεκάστην, και οι αναδεχθέντες ήδη το πηδάλιον του πλοίου της Πολιτείας μας [...]», Η Αθηνά, εφημερίς Πολιτική, Φιλολογική και Εμπορική, έτος Α', αρ. 1-2,13 Φεβρουαρίου 1832, «Ειδοποίησις». 47. Σε νέα έκδοση του λευκώματος Principali Fatti delia Storia Greca Antica, (Βενετία 1829), στο οποίο συνεργάστηκε ο Σπυρίδων Βλαντής, έχει προστεθεί, πρώτη στη σειρά, μια εικόνα με παράσταση γυναικείας μορφής με την ενδυμασία της Αθηνάς και όλα της τα σύμβολα, που τιτλοφορείται «La Grecia». Σ' ένα παρόμοιο συμβολικό πλαίσιο θα μπορούσε κανείς να συμπεριλάβει σήμερα και το πρόσφατο (2000) μυθιστόρημα στα γαλλικά του Λιβανέζου Alexandre Najjar, με τίτλο Athina (ελλην. μτφ., Αθηνά, Λιβάνης, 2001), με θέμα τη δράση και τις περιπέτειες της ομώνυμης νεαρής Ελληνίδας που παίρνει ενεργό μέρος στην Ελληνική επανάσταση. 48. Arthur, comte de Gobineau, L Royaume des Hellènes, Παρίσι , σ Pierre Chaunu, La mémoire et le sacré, Calmann-Lévy, 1978, σ

25

26

27

28

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

25η Μαρτίου 1821 Η 25η Μαρτίου αποτελεί διπλή εορτή για τους Έλληνες, μαζί με τον Ευαγγελισμός της Θεοτόκου εορτάζεται και ο ξεσηκωμός των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Στην πραγματικότητα η επανάσταση είχε

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α'

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Ενότητα 1: Τα συντάγματα της Επανάστασης Κατερίνα Γαρδίκα Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Η δημιουργία του ελληνικού κράτους και τα πρώτα συντάγματα 2 Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

«Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή»

«Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή» ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 (2015) «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή» Ο Θούριος του Ρήγα Φεραίου εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο την ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών Ενότητα: Ημερήσιος Τύπος Βασίλειος Φούκας Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρώτοι ταχυδρόμοι

Οι πρώτοι ταχυδρόμοι Το ταχυδρομείο Οι πρώτοι ταχυδρόμοι Η ιστορία του ταχυδρομείου πάει πίσω στους αιώνες, αρχικά με τους αγγελιοφόρους να μεταφέρουν προφορικά μηνύματα και στη συνέχεια να παραδίδουν και υλικά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

A Λυκείου Εξεταστέα ύλη περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2015 Θρησκευτικά Αρχαία Ελληνική Γλώσσα

A Λυκείου Εξεταστέα ύλη περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2015 Θρησκευτικά Αρχαία Ελληνική Γλώσσα A Λυκείου Εξεταστέα ύλη περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2015 Θρησκευτικά ΚΕΦ 2 Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας σελ 13 ΚΕΦ 3 Ο χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία σελ 16 ΚΕΦ 6 «Ποιήσωμεν άνθρωπον»

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Ολυμπιακοί αγώνες ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ Α2

Ολυμπιακοί αγώνες ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ Α2 Ολυμπιακοί αγώνες ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ Α2 ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ Η ΑΡΧΗ Σύμφωνα με την παράδοση, πρώτοι οι θεοί αγωνίστηκαν στην Ολυμπία! Επίσης κάποιες πηγές αναφέρουν αρκετούς ήρωες ως ιδρυτές των αγώνων. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα»

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περί Μελαγχολίας Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περιγραφή θεματικής ενότητας: Το σύστημα των τεσσάρων χυμών και η αρχή της μίμησης. Σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας, μέλος της Επιστ. Επιτρ. του ΜΜΜΛ (ΕΜΠ και ΥΠΠΟΤ), Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Το

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Αναμνηστικά κέρματα ευρώ

Αναμνηστικά κέρματα ευρώ 2010 Αναμνηστικό κέρμα 2 για τον εορτασμό της 2500 ης επετείου της Μάχης του Μαραθώνα. Αναμνηστικά κέρματα ευρώ Ονομαστική αξία: 2 2.500.000 τεμάχια Αναμνηστικό Κέρματα κυκλοφορίας τεμάχιο Τιμή Μέχρι 100

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. B Γυμνασίου. Η παράγραφος

Νεοελληνική Γλώσσα. B Γυμνασίου. Η παράγραφος Νεοελληνική Γλώσσα B Γυμνασίου Η παράγραφος Η παράγραφος σχηματίζεται από προτάσεις που συνδέονται νοηματικά. Η πρόταση είναι η μικρότερη μονάδα της παραγράφου. Κάθε πρόταση δίνει ορισμένες πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου],

ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου], ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου], Κύριοι Αρχηγοί & Εκπρόσωποι των Κομμάτων της Βουλής των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 17 - Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας ( ) Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης. Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 17 - Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας ( ) Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης. Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 17 - Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828-1831) Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης Ιστορία Γ Γυμνασίου Το Ναύπλιο την εποχή της άφιξης του Καποδίστρια (1828) Χρονολόγιο Ερειπωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Ιστορία Γενικής Παιδείας

Προτεινόμενα Θέματα Ιστορία Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ Α1 Προτεινόμενα Θέματα Ιστορία Γενικής Παιδείας 2-5-2017 Να δώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων: ΘΕΜΑ Α2 Α) «Συλλογική ασφάλεια» Β) Δίκη της Νυρεμβέργης Γ) Ψυχρός πόλεμος Να χαρακτηρίσετε τις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Α Δηλιακή συμμαχία Πηγαίνετε στη σελίδα 99 και διαβάστε την πηγή. Ποια ήταν η έδρα της συμμαχίας; Ποιοι συμμετείχαν; Ποιος ήταν ο στόχος της συμμαχίας

Α Δηλιακή συμμαχία Πηγαίνετε στη σελίδα 99 και διαβάστε την πηγή. Ποια ήταν η έδρα της συμμαχίας; Ποιοι συμμετείχαν; Ποιος ήταν ο στόχος της συμμαχίας Κλασική εποχή Κλασική εποχή ονομάζεται η περίοδος από το 480 έως το 323 π.χ. Γιατί έχουν επιλεγεί αυτά τα έτη; 480π.Χ.: τέλος των περσικών πολέμων 323π.Χ.: θάνατος Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τι ονομάζουμε σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Ημερομηνία Ανάρτησης: 03/11/1997 ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Προσφώνηση του πρ. της ΕΣΗΕΑ Α. Μανωλάκου στην τιμητική εκδήλωση της ΕΣΗΕΑ για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο Θέλουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (σελ. 98-114) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β 1. Κίμων Α. Έκλεισε ειρήνη για 30 χρόνια 2. Εφιάλτης Β. Αριστοκρατικός, υπέρμαχος της συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο «Ένα λιθαράκι για το σχολείο του μουσείου μας» Το Μουσείο Ελληνικής Παιδείας ανήκει σε όλους τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς της

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-15 ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ Φ.Ε. 1 Μετρήσεις Μήκους - Η Μέση Τιμή Φ.Ε. 2 Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια ΥΛΗ ΦΥΣΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ακρόπολη. Υπεύθυνος Καθηγητής: Κος Βογιατζής Δ. Οι Μαθητές: Τριτσαρώλης Γιώργος. Τριαντόπουλος Θέμης. Ζάχος Γιάννης. Παληάμπελος Αλέξανδρος

Ακρόπολη. Υπεύθυνος Καθηγητής: Κος Βογιατζής Δ. Οι Μαθητές: Τριτσαρώλης Γιώργος. Τριαντόπουλος Θέμης. Ζάχος Γιάννης. Παληάμπελος Αλέξανδρος Ακρόπολη Υπεύθυνος Καθηγητής: Κος Βογιατζής Δ. Οι Μαθητές: Τριτσαρώλης Γιώργος Τριαντόπουλος Θέμης Ζάχος Γιάννης Παληάμπελος Αλέξανδρος Ακρόπολη - Ιστορία Η Αθηναϊκή ακρόπολη κατοικήθηκε από τα νεολιθικά

Διαβάστε περισσότερα

με την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θα δημιουργήσουμε εκπαιδευτικά και άλλα προγράμματα. Με τον τρόπο αυτό θα συμβάλλουμε στην διάχυση

με την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θα δημιουργήσουμε εκπαιδευτικά και άλλα προγράμματα. Με τον τρόπο αυτό θα συμβάλλουμε στην διάχυση Κυρίες και κύριοι: Σε μια εποχή όπου η οικονομική κρίση διαπερνά το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και τείνει να λάβει μόνιμα χαρακτηριστικά, σε μια εποχή όπου η λέξη Ανάπτυξη ακούγεται διαρκώς, ωστόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος»

11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος» 11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος» Μετά τα μπεστ σέλερ «Η ξυπόλυτη των Αθηνών» και «Η χήρα του Πειραιά», η συγγραφέας Φιλομήλα Λαπατά επέστρεψε με το

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ Τίτλος Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη Αρχείο Επισκόπου Διονυσίου Μαραγκουδάκη Συλλογή Μονών (νομών Χανίων,

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου

Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου 2 ο Γενικό Λύκειο Αμαλιάδας Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου 2016 Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία Στην εξεταστέα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία 2014 (για το Σεμινάριο Όπερες του Μότσαρτ)

Μεθοδολογία 2014 (για το Σεμινάριο Όπερες του Μότσαρτ) Μεθοδολογία 2014 (για το Σεμινάριο Όπερες του Μότσαρτ) Όταν κάνουμε μια επιστημονική εργασία πρέπει α/ να βασιζόμαστε σε αυτά που έχουν γραφτεί από άλλους πριν από εμάς, για να αντλήσουμε πληροφορίες β/

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Γ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Γ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2016 2017 ΤΑΞΗ Γ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Ενότητες: 1 Α, Β1, Ε 2 ολόκληρη εκτός του Δ 3 ολόκληρη εκτός του Δ 4 Β1, Β2, Δ 5 ολόκληρη, 6 Β1, Β2 7 Β1, Β2 ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2015-2016 Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: ΑΓΚΑΓΗ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΘΗΝΑ ΑΦΑΛΩΝΙΑΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η τρίτη κίνηση της Γης

Η τρίτη κίνηση της Γης Η τρίτη κίνηση της Γης Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Σύνθεση συγγραφέα. Oι δύο μητέρες, Πηγή: Αρχείο του ίδιου. Photo: Jean Dieuzaide,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ)

ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ) 11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ.2014-15 Τμήμα Α1 ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ) 1.Κριτήρια επιλογής θέματος Ενδιαφέρον περιεχόμενο Μας αρέσει αυτό το θέμα Είχαμε συνεργαστεί τα προηγούμενα χρόνια γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα