Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ανάτυπο από τον τόμο Οι χρήσεις της Αρχαιότητας από το Νέο Ελληνισμό ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΙΔΡΥΤΗΣ: ΣΧΟΛΗ ΜΩΡΑΪΤΗ ΑΘΗΝΑ 2002

2

3 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ανάτυπο από τον τόμο Οι χρήσεις της Αρχαιότητας από το Νέο Ελληνισμό ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΙΔΡΥΤΗΣ: ΣΧΟΛΗ ΜΩΡΑΪΤΗ ΑΘΗΝΑ 2002

4

5 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Τα σήματα και οι εικόνες, τα εμβλήματα δεν έχουν σημασία από μόνα τους. Αποκτούν κάποια, όπως υποστήριζε ο Καρλ Γιούνγκ, με τη γενίκευση τους ή γιατί οι άνθρωποι αποφάσισαν ελεύθερα να τα αναγνωρίσουν. Όμως, κατά τον ίδιο διανοητή, δεν αποτελούν σύμβολα. Είναι σήματα που αποδίδονται μόνο στα αντικείμενα με τα οποία συνδυάζονται. Το σύμβολο μπορεί να είναι ένας όρος, ένα όνομα ή μια εικόνα της καθημερινότητας, που αποκτούν για ποικίλους λόγους σημασίες, οι οποίες προστίθενται στο συμβατικό και φανερό νόημα τους. Κατά συνέπεια, μια λέξη ή μια εικόνα γίνονται συμβολικές όταν σηματοδοτούν κάτι περισσότερο από το άμεσο και εμφανές νόημα τους 1. Ποιο λοιπόν ήταν το νόημα ή τα νοήματα της εικόνας της θεάς Αθηνάς που εμφανίσθηκε δειλά στο νεοελληνικό περιβάλλον στα τέλη του 18ου αιώνα και στη συνέχεια δυναμικά όταν ξέσπασε ο Αγώνας; Στην ανακοίνωση αυτή θα γίνει προσπάθεια να εξεταστεί το θέμα από διάφορες πλευρές, για να δοθεί μια απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε. Για τη διερεύνηση του κρίθηκε αναγκαίο να κάνουμε μιαν αναδρομή στην αρχαιότητα, χωρίς αναγκαστικά να πιστεύουμε ότι η διασύνδεση μαζί της αποτελεί αδιάσπαστη φανερή αλυσίδα. Ίσως αυτή υπάρχει αόρατα, υπόγεια, στα έγκατα της συλλογικής μνήμης, ίσως και όχι. Το πρόβλημα της συνέχειας που 221

6 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ εμπλέκεται άλλωστε με το μύθο, με την παράδοση, απασχολεί επισταμένως στις μέρες μας την ιστοριογραφία και την ανθρωπολογία, τώρα μάλιστα που η μια επιστήμη ολοένα υπεισέρχεται στο χώρο της άλλης και την μπολιάζει με τη δική της οπτική 2. Χρειάζεται, λοιπόν, μια ενδελεχής έρευνα που θα μας έδινε τα στοιχεία ή τουλάχιστον τις ενδείξεις που είναι απαραίτητες για να στηρίξουν μια τέτοια υπόθεση εργασίας. Το βέβαιο πάντως είναι ότι η εικόνα της θεάς, η «αναβίωση» αυτή της Αθηνάς, από κάποια στιγμή και πέρα, σήμαινε πολλά για το νεότερο ελληνισμό- συγχωνεύθηκε, ωστόσο, μέσα στο όλο κλίμα της ενσυνείδητης προσπάθειας του 19ου αιώνα να διασυνδεθεί ο νεότερος ελληνισμός με τους αρχαίους προγόνους, χωρίς η επιλογή αυτή να προκαλέσει κάποιο ιδιαίτερο προβληματισμό στη νεοελληνική ιστορική έρευνα. Γιατί η Αθηνά και όχι ο Ζευς, ο πατέρας των θεών, ή ο Απόλλων, ο θεός του φωτός; Γιατί, τέλος πάντων, μια θηλυκή μορφή; Περιτρέχοντας τις εργασίες γύρω από τη θεά Αθηνά και την απεικόνιση της στην αρχαιότητα, καθώς και τα πολύστηλα λήμματα Αθηνά στις εγκυκλοπαίδειες, δημιουργείται η αίσθηση ότι η λατρεία της θεότητας αυτής είχε φτάσει κατά καιρούς σε μια μορφή μονοθεΐας. Τόσες ήταν οι λειτουργίες που της απέδιδαν, ώστε λίγο πολύ κάλυπταν όλες, ή τέλος πάντων πάρα πολλές, από τις ανάγκες για τις οποίες αναζητούσε ο άνθρωπος τη συνδρομή και την προστασία του θείου. Με λίγα λόγια η Αθηνά, που εθεωρείτο, μετά τον πατέρα της Δία, η πιο ισχυρή από τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου, συνόψιζε όχι μόνο ηθικές και πνευματικές αρετές, αλλά και πλείστες άλλες ιδιότητες. Ιδιότητες που, αφού διαφοροποιήθηκαν και προσωποποιήθηκαν, απέκτησαν με τον καιρό και σε διάφορα μέρη τη δική τους, η καθεμιά, θεότητα, με το δικό της όνομα 3. Θυμίζω απλά ότι η πολεμική θεά που ξεπήδησε πάνοπλη από την κεφαλή του πατέρα της και πρωταγωνιστούσε στη «σώφρονα ανδρεία» και στον «δίκαιο» ανταγωνισμό, τον «δίκαιο» πόλεμο, εξασφάλιζε τη νίκη και κατά συνέπεια την ειρήνη, προστάτευε την πόλη και τα ειρηνικά έργα, τα πνευματικά, τα καλλιτεχνικά, τα τεχνικά. Τα «καθήκοντα» της, λοιπόν, ήταν πολλαπλά, γι' αυτό και χαρακτηρίζεται ως «θεά πολυδύναμη» (déesse polyvalente). 222

7 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Δεν είναι της στιγμής να αναφερθώ στο πολυσύνθετο αυτό θέμα, που δεν εμπίπτει άλλωστε στην αρμοδιότητα μου - θα ήθελα, ωστόσο, να κρατήσω ορισμένα στοιχεία από εκείνα που έχουν διαπιστώσει οι ειδικοί της αρχαιογνωσίας. Τις επιβιώσεις των προελληνικών θρησκειών, της θεάς Μητέρας στο πρόσωπο της Αθηνάς, αλλά συνάμα και την παρθενική της υπόσταση που σχετίζεται με το μύθο της γέννησης της. Μύθος που σηματοδοτεί και διερμηνεύει την ηθική έννοια της Αθηνάς ως θεάς της σοφίας, ως φρόνηση του ίδιου του θεού-πατέρα. Στον περίλαμπρο ναό της παρθένου θεάς, τον Παρθενώνα, σμίγουν λοιπόν στο πέρασμα των αιώνων οι έννοιες της Μητέρας και της Παρθένου, της Άμωμης σύλληψης δηλαδή, που δεν ξενίζουν, αφού ο συνδυασμός αυτός έχει υιοθετηθεί και έχει γίνει αποδεκτός από τη νέα θρησκεία που λειτούργησε το ναό αυτό ως εκκλησία. Θα μπορούσαμε κατά συνέπεια να πούμε, με όσες επιφυλάξεις απαιτούν τέτοιου είδους διαπιστώσεις, ότι στη συνείδηση -το υποσυνείδητο, το ασυνείδητο;-του ελληνισμού τα πρόσωπα της παρθένου θεάς Αθηνάς και της Παρθένου Μαρίας συσχετίζονται, ίσως κάποτε και να ταυτίζονται. Αν φθάνω, έστω και διστακτικά, σ' αυτόν το συμπερασμό, είναι για να απαντήσω στο ερώτημα που συνεχώς έρχεται στο νου μου: πώς δηλαδή ξαναμπαίνει στη ζωή των Ελλήνων η Αθηνά, και ιδίως πόσο απρόσκοπτα, και για κάποια περίοδο ολοκληρωτικά, οι Έλληνες του '21 δέχθηκαν να αντικαταστήσουν στις σφραγίδες τους τα σύμβολα της χριστιανικής θρησκείας, την Παναγία, τους αγίους, το σταυρό, με την παράσταση της αρχαίας θεάς. Λέγω απρόσκοπτα, γιατί δεν μαρτυρούνται σχετικές διαμαρτυρίες, και ολοκληρωτικά, γιατί το όνομα και η παράσταση της Αθηνάς θα επικρατήσει στο νεοελληνικό προσκήνιο και μάλιστα θα κατακλύσει όλες τις σφραγίδες του κράτους και των κοινοτήτων, εξοβελίζοντας από τις τελευταίες τις προηγούμενες χριστιανικές παραστάσεις 4. Και τούτο, τη στιγμή που διεκδικούν την αυτονόμηση, την ανεξαρτησία τους και επιδιώκουν να αποκτήσουν την ιδιαίτερη πολιτιστική τους ταυτότητα, να σχηματίσουν έθνος, να προσδιορίσουν ποιοι νομικά θα έχουν το δικαίωμα να θεωρούνται Έλληνες, ενώ ταυτόχρονα διατρανώνουν ότι Έλληνες είναι «όσοι κάτοικοι της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν». 223

8 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Όμως, πριν προχωρήσουμε, αξίζει να σταθούμε λίγο στην ορολογία που χρησιμοποίησαν για να προσδιορίσουν τους επαναστάτες εκείνοι που πρωτοπροσπάθησαν να συντονίσουν τον κοινό αγώνα και να οργανώσουν διοικητικά τον τόπο. Ορολογία που βοηθάει να παρακολουθήσουμε τις δυσδιάκριτες ακόμα μεταλλαγές που συντελούνται στο επίπεδο της διαμόρφωσης της νέας ελληνικής συνείδησης. Στη σωζόμενη πράξη της Συνέλευσης των Καλτεζών το αντικείμενο είναι η ευταξία της «Πατρίδος μας Πελοποννήσου» και η «ελευθερία του γένους» αορίστως 5. Στον «Γενικόν Οργανισμόν της Πελοποννήσου», που πρότεινε στα Βέρβενα ο εταιριστής Δημήτριος Υψηλάντης, γίνεται συχνή χρήση του όρου «λαός» οι αγωνιζόμενοι αποκαλούνται συλλογικά «πατριώται» 6, παραπέμποντας προφανώς στον επαναστατικό αυτοπροσδιορισμό που χρησιμοποίησαν οι Γάλλοι το 1789, και στη συνέχεια ο Ρήγας 7. Η ονομασία «Έλληνες» θα παρουσιαστεί στους Οργανισμούς της Δυτικής Ελλάδος και της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος που ακολούθησαν λίγους μήνες αργότερα* στη σύνταξη τους πρωτοστάτησαν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Θεόδωρος Νέγρης. Ωστόσο, μια πληροφορία που αντλούμε από την έκδοση του όρκου με τον οποίο κλείνει η Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος -ο Μάμουκας αντλεί τα κείμενα των εγγράφων που εκδίδει από πολλαπλές πηγές και δηλώνει σε υποσημείωση τις όποιες διαφορές- δείχνει ανάγλυφα το πέρασμα από τον προσδιορισμό του χριστιανού σ' εκείνον του Έλληνα: «Ορκιζόμεθα εις τον εν Τριάδι υμνούμενον θεόν, άσπονδον μίσος εναντίον του τυράννου ευπείθειαν εις την παρούσαν ΝΟΜΙΚ.ΗΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ και συμφωνίαν μεταξύ μας, και μεταξύ όλων των αδελφών μας Ελλήνων κ.λπ. κ.λπ.». Έτσι είναι το κείμενο στην παλαιότερη εκδοχή του γραμμένο από το χέρι του Άνθιμου Γαζή σε δύο άλλα αντίγραφα όμως, του επισκόπου Αττικής Νεόφυτου Μεταξά και του Κ. Δ. Σχινά, αντί των «αδελφών μας Ελλήνων» είναι γραμμένο «των αδελφών μας Χριστιανών» 8. Είναι φανερό ότι βρισκόμαστε στο σημείο που διαμορφώνεται η νέα συνείδηση και αποτυπώνεται πλέον σε επίσημες διακηρύξεις. Τα επόμενα βήματα ολοκληρώνουν την εικόνα: η άμεση διασύνδεση με τους αρχαίους προγόνους -«ημείς οι απόγονοι του περικλεούς εκείνου Έθνους των 224

9 Η,ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ελλήνων»- και η εξομοίωση με τους λοιπούς συναδέλφους Ευρωπαίους χριστιανούς 9. Μένει, όμως, να διασαφηνισθεί πιο συγκεκριμένα ποιοι είναι οι Έλληνες για τους οποίους συντάσσεται η «Διακήρυξις των Δικαιωμάτων και χρεών του Έλληνος». Ποιος είναι ο κοινός παρονομαστής. Θα λέγαμε ότι ως συνδετικός κρίκος λειτούργησε ο τόπος: όχι πλέον «η πατρίδα μας Πελοπόννησος» (στη Συνέλευση των Καλτεζών), ούτε μόνον «οι κάτοικοι της Δυτικής Ελλάδος» ή της «Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος», αλλά όλη «η Ελλάς [που] έλαβεν εις χείρας τα όπλα» 10. Είναι, λοιπόν, όπως αναφέραμε ήδη, «Όσοι κάτοικοι της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν» κατά τη Νομική Διάταξη της 15ης Νοεμβρίου του '21 Π, είναι «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν» και «Όσοι έξωθεν ελθόντες κατοικήσωσιν ή παροικήσωσιν εις την Επικράτειαν της Ελλάδος», που είναι «όμοιοι με τους αυτόχθονας κατοίκους ενώπιον των Νόμων», σύμφωνα με το Προσωρινόν Πολίτευμα της Επιδαύρου της 9ης Ιανουαρίου του , άσχετα βέβαια αν η επικράτεια δεν είναι ακόμα προσδιορισμένη, ούτε καν προσδιορίσιμη. Είναι, λοιπόν, ο τόπος, η κλασική γη, την οποία καλείται να εκπροσωπήσει η Αθηνά στην επίσημη μεγάλη σφραγίδα της Προσωρινής Διοίκησης. Αλλά είναι μόνο η κλασική γη ή είναι και άλλα στοιχεία που συνηγορούν στην επιλογή αυτής της θεάς; Πάντως δεν μοιάζει να είναι ο άμεσα περιβάλλων χώρος, αφού οι εργασίες των πρώτων Συνελεύσεων δεν γίνονται στην Αττική γη, ώστε να ληφθεί ως «παλαιόν σημείον της περιφερείας» 13 η παράσταση της Αθηνάς. Παράσταση που είναι συνυφασμένη με την αρχαία Αθήνα, τόσο από το μύθο της διαμάχης της θεάς με τον Ποσειδώνα, όσο και από την προάσπιση της πόλης από τις περσικές επιδρομές. Γι' αυτό και την Αθηνά υιοθετεί αμέσως η κοινότητα των Αθηναίων στην τοπική της σφραγίδα, ήδη από το Μια Αθηνά πολύ διαφορετική από εκείνη των σφραγίδων που θα ισχύσει αργότερα, με το δόρυ της προτεταμμένο να κτυπά την ημισέληνο, ενώ η όλη μορφή πλαισιώνεται από κλάδους ελαίας και συνοδεύεται από τη γλαύκα 14. Αντίθετα, στις σφραγίδες που υιοθετούνται για την κεντρική και τις τοπικές διοικήσεις αντίστοιχα, παριστάνεται ο τύπος της Προμάχου σε όρθια στάση, φέρο- 225

10 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ ντας κράνος και δόρυ, με την ασπίδα ακουμπισμένη στο έδαφος, σε στάση ειρηνική. Μαζί όμως με το «χαράκτηριστικόν σημείον», την Αθηνά, το άρθρο του Προσωρινού Πολιτεύματος καθόριζε ότι η σφραγίδα της Διοικήσεως φέρει επίσης «τα σύμβολα της φρονήσεως». Εννοεί φυσικά τη γλαύκα, η οποία είχε συσχετισθεί με τη θεά από τα παλαιότατα χρόνια, και στην κλασική πια εποχή αναγνωριζόταν ως το ιδιαίτερο σύμβολο της. Τόση ήταν η ταύτιση, ώστε σε ορισμένες παραστάσεις η γλαύκα αντικαθιστούσε την ίδια τη θεά (ένοπλη γλαύκα, υφαίνουσα γλαύκα). Παρενθετικά ας σημειώσουμε εδώ ότι η ταύτιση υπήρξε αμφίδρομη, αφού η επιστημονική ονομασία της κουκουβάγιας στα εγχειρίδια της ορνιθολογίας είναι Αθηνά (Αθηνά η σκότιος -noctua, Αθηνά η γλαυξ -glaux, Αθηνά η νάνος, η βακτριανή κ.λπ.). Πώς συνδέθηκε η θεά με τη γλαύκα δεν έχει ακριβώς ερμηνευθεί, ούτε και γιατί το νυκτόβιο αρπακτικό αυτό πτηνό θεωρήθηκε το σύμβολο της θεϊκής φρόνησης. Στο ομηρικό επίθετο της Αθηνάς «γλαυκώπις» μπορεί ενδεχομένως να βρει κανείς την απάντηση- από τις πολλές ερμηνείες που δόθηκαν, ίσως η επικρατέστερη είναι εκείνη, σύμφωνα με την οποία το επίθετο αυτό παράγεται από το ρήμα γλαύσσω 15, που θα πει λάμπω και προφανώς έχει σχέση με τα λαμπερά μάτια της Αθηνάς και το διεισδυτικό βλέμμα του ιερού της πτηνού που διαπερνάει το σκοτάδι. Όπως και αν έχουν τα πράγματα η Αθηνά και η γλαύκα, μαζί ή και ξεχωριστά η καθεμιά, συμβόλισαν διεθνώς στο πέρασμα των αιώνων την αρχαιοελληνική σοφία, τη φρόνηση, την παιδεία. Ακόμα και το πνεύμα της τυπογραφίας εμφανίζεται, σε χαρακτικό του 1740, να κατεβαίνει από τους ουρανούς υπό την αιγίδα της Αθηνάς-Μινέρβας και του Ερμή 16. Για τον ελληνισμό, το λόγιο ελληνισμό, μπορούμε να πούμε ότι συμβόλισε το αίσθημα της ελληνικής πολιτισμικής ενότητας, την οποία, εν κατακλείδι, διεκδίκησαν στον ξεσηκωμό τους οι Έλληνες του '21. Αίσθημα ενότητας που δεν φαίνεται να είχε αφανιστεί τελείως μέσα στο χρόνο. Οι Έλληνες φοιτητές της Πάδοβας, λόγου χάρη, αφιερώνοντας στα 1708 στίχους «Εις την Ελλάδα», την Αθηνά οραματίζονται ότι βλέπουν μπροστά τους, γιατί «Της Ελλάδος της πριν την ευδοξίαν/ χρόνους τινάς ποτέ δεν την 226

11 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ μαραίνει, /γιατί αμάραντος είναι η σοφία» 17. Πλησιάζοντας στα τέλη του αιώνα, η Αθηνά αρχίζει να εμφανίζεται όλο και περισσότερο στο νεοελληνικό προσκήνιο. Από τη Μεγάλη Αικατερίνη ανέμεναν οι Γραικοί ότι «την Παλλάδα εις πάσαν την Ελλάδα [ήθελε] εισάξει και πάσης της βαρβαρότητος απαλλάξει» 18. Επίσης, σε λόγια ελληνικά βιβλία της εποχής, συνήθως διδακτικά {Γραμματική, Λεξικό, Παιδαγωγία) που τυπώνονται στη Βιέννη και τη Βούδα, βρίσκουμε χαρακτικές απεικονίσεις της, προφανώς εμπνευσμένες από την εκεί τοπική παραγωγή. Παράλληλα πυκνώνουν οι αναφορές στη θεά και στις πολλαπλές ιδιότητες που της είχαν αποδώσει οι αρχαίοι. Έτσι, λόγου χάρη, ο Γ. Σακελλάριος, θέλοντας να αφήσει το επάγγελμα του εμπόρου και να αφοσιωθεί στα γράμματα, σημειώνει το 1795 ότι προκρίνει να συζήσει «μ* Απόλλωνα και Αθηνάν» 19, ενώ λίγο αργότερα, στη φαναριώτικη στιχουργία η Αθηνά παρουσιάζεται να υποστηρίζει το υποδουλωμένο γένος και να μεσολαβεί στους θεούς του Ολύμπου για την τύχη του 20. Το «όρνεόν» της, η γλαύκα, θα επιλεγεί επίσης για τα δακτύλια των μελών της Εταιρείας των Φιλόμουσων που συστήθηκε στην Αθήνα το 1812, με σκοπούς φιλεκπαιδευτικούς, που απέβλεπαν στο φωτισμό του γένους 21. Στη γραμμή αυτή, την άμεσα συνδεδεμένη με τη γνώση και την παιδεία, η Αθηνά θα πρυτανεύσει και στα κατοπινά χρόνια. Το όνομα της χρησιμοποιεί, στη φιλολογική, επιστημονική, πολιτική και εμπορική εφημερίδα που εκδίδει, ομάδα Ελλήνων του Παρισιού στα 1819, επεξηγώντας γιατί το επιλέγει: γιατί η Αθηνά θα περιέρχεται «την Ελληνίδα γη, ωπλισμένη με το δόρυ και την φοβεράν αιγίδα της κατά της αμάθειας και στεφανωμένη την κεφαλήν με τρυφερόν κλάδον ελαίας». Αλλά πιο σημαντική είναι η αιτιολογία του ονόματος που περιέχεται στη δημοσιευμένη στο Λόγιο Ερμή «Αγγελία» της έκδοσης της (15 Σεπτ. 1818) : «Από ταύτας όλας [τας εφημερίδας] και από τας των άλλων Γενών θέλει κοσμείσθαι και η ιδική μας ΑΘΗΝΑ - όνομα, το οποίον έλαβον από ημάς οι Ευρωπαίοι εις την εξέχουσαν των Εφημερίδων των και το οποίον δικαιότερα εμπορούμεν να δώσωμεν ημείς εις την ιδικήν μας» 22. Υπογραμμίζω τη λέξη «δικαιότερα» που ακριβώς σηματοδοτεί τη διεκδίκηση, μέσω της 227

12 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Αθηνάς, της ελληνικής πολιτισμικής κληρονομιάς. Από την ίδρυση του νέου κράτους ως τις μέρες μας, άλλωστε, σύλλογοι, εταιρείες, εκπαιδευτικά και ανώτατα πνευματικά ιδρύματα θα τη χρησιμοποιήσουν ως σύμβολο τους. Καθώς φαίνεται, ακόμα και άτομα που επιζητούν να αποδείξουν ότι ενδιαφέρονται για τα Γράμματα και τις Τέχνες, χαράζουν στη σφραγίδα τους την Αθηνά. Έναν τέτοιο ανθρώπινο τύπο περιγράφει ο Γρηγόριος Παλαιολόγος στο μυθιστόρημα του Ο Πολύπαθης (1839) 23. Ο συγγραφέας τοποθετεί τη σκηνή στο Παρίσι, αλλ' ασφαλώς απηχεί συνήθεια που γνώρισε ο Παλαιολόγος στο περιβάλλον του. Πέρα όμως από την πολιτισμική της σηματοδότηση, η Αθηνά διατηρεί και εκείνη της προστάτιδας. Με αυτήν την έννοια ασφαλώς, ο Ευγένιος Βούλγαρης αποκαλεί την Αικατερίνη Β' της Ρωσίας, «Αθηνά της Άρκτου». Αυτό τουλάχιστον υποδηλώνει η παράσταση με την οποία κόσμησαν την α? /ίδα που έστησαν, με υπόδειξη πάντα του Βούλγαρη, οι Έλληνες της Νίζνας για να καλωσορίσουν την Αικατερίνη κατά την περιοδεία της στην Κριμαία: όρθια και ένοπλος η Παλλάδα τείνει χείρα βοηθείας σε γονυκλινή γυναίκα, την «πεπτωκυίαν τάλαινα Ελλάδα», την οποία παροτρύνει να κινηθεί* «Έγρεο Ελλάς, συν δ' αρ' Αθηνά και χέρα κίνει» 24. Αθηνά της Άρκτου θα ονοματίσει και μια φρεγάτα του ο Λάμπρος Κατσώνης 25. Αλλά ας επανέλθουμε στο αρχικό μας ερώτημα: γιατί η Αθηνά; Αντιπροσώπευε απλώς στις σφραγίδες της Διοίκησης την ελληνική πολιτισμική ενότητα, για την οποία κάναμε κιόλας λόγο, ή μήπως η αλληγορική της παράσταση ενταγμένη στη σύγχρονη πολιτική εικονιστική είχε φορτισθεί με νέες έννοιες, με νέες πολιτικές αξίες; Όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενη μελέτη μας, εισηγητής της πρότασης για την εθνική σφραγίδα μαρτυρείται ότι ήταν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος 26, ο οποίος πρωτοστάτησε στην πολιτική οργάνωση του νέου κράτους και στη σύνταξη του πρώτου ελληνικού Συντάγματος, του εμπνευσμένου σε πολλά σημεία από τα δημοκρατικά γαλλικά συντάγματα του 1793 και Εποχή κατά την οποία η επαναστατική αρχαιομανία αναδείκνυε τις έννοιες της ελευθερίας και της ισότητας, παίρνοντας από την αρχαιότητα -την Αθήνα του Σόλωνα, τη Σπάρτη του Λυκούργου, τη Ρώμη-τα πολιτει- 228

13 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ακά της μοντέλα 27 ' και την ίδια ώρα που η αρχαία Αθηνά-Μινέρβα «vierge raisonnable et guerrière à la fois» 28 είχε αποτελέσει ένα μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε πολύ σε όλη τη διάρκεια της Γαλλικής επανάστασης, όταν η εικονογράφηση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υπηρεσία της επαναστατικής προπαγάνδας. Σ' αυτό το γενικό πλαίσιο είχαμε εντάξει και την επιλογή του Μαυροκορδάτου να προτείνει την Αθηνά ως σύμβολο του νέου ελληνικού κράτους, χωρίς, ωστόσο, να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τον ειδικότερο συμβολισμό της 29. Αναζητώντας τον στη συνέχεια, μέσα από τη σχετική εικονογράφηση της εποχής, εντοπίσαμε ορισμένους πίνακες γνωστών ζωγράφων -ασφαλώς θα υπάρχουν και άλλοι- που παριστάνουν ανάγλυφα το συσχετισμό της Αθηνάς με την καθιέρωση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και εντέλει την ταύτιση της με την ίδια την έννοια της Δημοκρατίας. Με τίτλο «Η Εθνική Σύμβαση που παρουσιάστηκε στην Εθνική Συνέλευση τη Δευτέρα είκοσι έξι Σεπτεμβρίου 1791» ( Le Pacte National présenté à l'assemblée Nationale le lundi vingt six Septembre 1791) ο ζωγράφος Pierre-Thomas Leclerc χαράζει έναν αλληγορικό πίνακα όπου, όπως σημειώνεται στην επεξήγηση της εικόνας, «Το Πνεύμα του Έθνους (μια γυναικεία μορφή με εμφάνιση Αθηνάς με περικεφαλαία που φέρει κόκκορα, σανδάλια, αλλά και μπέρτα με fleursde lys και φτερά) που συνοδεύεται από τη Δικαιοσύνη (με ζυγαριά) και τη Δημόσια Δύναμη (που βαστά δέσμη) παρουσιάζουν στον Βασιλέα τη Βίβλο των Συνταγματικών Διαταγμάτων. Η Αλήθεια (γυμνή μορφή) εμφανίζεται να απαλλάσσεται από τα σύννεφα που την περιβάλλουν και η Ελευθερία (που κρατά φρυγικό σκούφο) τής αποσπά τον πέπλο με τον οποίο ήταν σκεπασμένη. Ο Βασιλιάς οδηγούμενος από τη Φρόνηση (γυναικεία μορφή ως Αθηνά με αιγίδα και γοργόνα και με περικεφαλαία στην κορυφή της οποίας στέκεται η γλαύκα. Το δόρυ και η ασπίδα της ακουμπισμένη στο πάτωμα) και το Πνεύμα της Συμβουλής ορκίζεται να τηρήσει το Σύνταγμα. Πνεύματα, υπό μορφή μικρών αγγέλων, τοποθετούν στην κεφαλή του ένα αστικό [πολιτικό] Στέμμα» 30. Η εικόνα αυτή παριστά συμβολικά την αποδοχή, από τον Βασιλέα, του συνταγματικού κει- 229

14 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ μένου που του πρότειναν και τον όρκο του στις 14 Σεπτ. 1791, όταν ξαναπήρε τη θέση του ως αρχηγός του κράτους 31. Όπως βλέπουμε, η μορφή της Αθηνάς παίζει πρωτεύοντα ρόλο και ως παράσταση του γαλλικού έθνους και ως συμβουλάτορα του Βασιλιά, παροτρύνοντας τον να δεχθεί το Σύνταγμα. Τον άμεσο συσχετισμό της αρχαίας θεάς με τη σύνταξη του Συντάγματος βρίσκουμε και σε άλλους πίνακες, όπου χρέη γραφέα έχει η Φρόνηση (Sagesse) με τη μορφή της Αθηνάς. Τούτο πιστοποιείται απόλυτα από τον υπότιτλο στον πίνακα του Jean-Baptiste Régnault, όπου σημειώνεται «Minerve écrivant les Droits de Γ Homme» 32, καθώς και σ' εκείνον του Monnet με τίτλο «Allégorie sur les droits de Γ homme». Στην εξήγηση της εικόνας αυτής περιγράφεται το περιεχόμενο της: «Η Φρόνηση με το έμβλημα της Αθηνάς κρατώντας τα σύμβολα της Δικαιοσύνης, σχεδιάζει πάνω σε μια Πυραμίδα τα δικαιώματα του ανθρώπου που ο χρόνος παγιώνει, η αλήθεια φωτίζει και ο Ορθός λόγος σπεύδει να κοινοποιήσει στους Πολίτες όλων των τάξεων απαλλαγμένους από τα δεσμά τους. Η Κενοδοξία προσπαθεί να εμποδίσει το φως να φθάσει σε όσους θα επωφελούνταν από τις καταχρήσεις» 33. Η Αθηνά παριστάνεται με την περικεφαλαία της, καθισμένη και έχοντας ακουμπήσει την ασπίδα με την παράσταση της Μέδουσας στο έδαφος, βαστώντας κονδύλια για να γράφει 34. Ένας ακόμα πίνακας μας μεταφέρει στο επόμενο στάδιο: στην ταύτιση της Αθηνάς με το δημοκρατικό πολίτευμα. Για να τιμήσει το νέο γαλλικό συνταγματικό κείμενο, ο Prudhon χαράζει μια χαλκογραφία που εξυμνεί την επιστροφή στην ειρήνη και το θρίαμβο των δημοκρατικών αρετών. Εδώ, στο κέντρο κάθεται η Αθηνά φορώντας την περικεφαλαία της, συνοδευόμενη από τη γλαύκα, καθώς και από άλλες μορφές. Στον υπότιτλο σημειώνονται τα ακόλουθα: Constitution française fondée par la Sagesse sur les bases immuables des Droits de Γ Homme et des devoirs du citoyen» 35. Τελικά, όταν θα αποφασισθεί να αντικατασταθεί η εικόνα της κρατικής εξουσίας, της Μοναρχίας, δηλαδή του βασιλιά, θα χρειαστεί να βρεθεί μια άλλη συμβολική απεικόνιση του έθνους που να προσωποποιήσει συνάμα το νέο πολίτευμα, τη νέα αξία που έχει γεννηθεί, τη Δημοκρατία (République). Χρησιμοποιείται τότε η αρ- 230

15 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ χαιόπρεπη μορφή της Ελευθερίας, που αποτελεί βέβαια την ουσία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ωστόσο, αποτελεί επίσης μέρος της τριάδας των αρετών που, μαζί με την Ισότητα και την Αδελφότητα, σχηματίζουν το δημοκρατικό έμβλημα. Η δυσκολία αυτή οδηγεί τους ζωγράφους να δημιουργούν συχνά μια τέταρτη αυτοτελή μορφή, τη Δημοκρατία που παρίσταται ως Αθηνά 16. Φυσικά, η ανάλυση της αλληγορικής επαναστατικής εικονογραφίας δεν είναι τόσο απλή και ευθύγραμμη, όπως την παρουσιάζω εδώ σχηματικά. Οι νέες πολιτικές αξίες της Γαλλικής επανάστασης και οι διαδοχικές τους μεταλλάξεις παραστάθηκαν ποικιλότροπα* θυμίζω την αρχαιόπρεπα ντυμένη Ελευθερία, το φρυγικό σκούφο, σκούφο της ελευθερίας όπως αποκλήθηκε, τη ρωμαϊκή δέσμη από βέργες δεμένες γύρω από έναν πέλεκυ, σύμβολο της εξουσίας, που όλα χαράχτηκαν στην πρώτη σφραγίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας ή ακόμα τον Ηρακλή που εκπροσώπησε μια άλλη φάση της επανάστασης, τη ριζοσπαστική. Όπως, πάντως, κι αν έχουν τα πράγματα, η Αθηνά σε διάφορες μορφές της, ταυτίστηκε στις συνειδήσεις με τη Δημοκρατία 37. Συσχέτιση που υπήρχε άλλωστε και στην αρχαιότητα: ως θεά της σοφίας και της φρόνησης είχε ακόμα και τα επίθετα Αγοραία, που ενέπνεε τους ρήτορες και συνέτιζε τους πολίτες στην Εκκλησία του Δήμου, καθώς και Βονλαία, δηλαδή προστάτιδα της αθηναϊκής Γερουσίας που μαζί με τον Βουλαίο Δία ήταν οι θεοί τους οποίους επικαλούνταν οι Βουλευτές για να συσκέπτονται -να βουλεύονται- σωστά και συνετά. Μέσα από αυτούς τους δρόμους της Δύσης και με αυτήν τη συγκεκριμένη φόρτιση, βλέπουμε λοιπόν ότι πορεύθηκε η «αναβίωση», ας την πούμε εδώ «πολιτική αναβίωση», της Αθηνάς. Για το νεοϊδρυόμενο κράτος, πέρα από την όποια πολιτισμική της διάσταση, η Αθηνά στις επίσημες σφραγίδες της Διοίκησης, συμβολίζει το ίδιο το πολίτευμα, το δημοκρατικό, που επέλεξαν οι Έλληνες. Θα περίμενε κανείς να συναντούσε κάτι ανάλογο και στην περίπτωση του Ρήγα. Όμως ο Ρήγας είχε κάνει άλλες επιλογές για σύμβολα του. Έχουμε μιλήσει άλλοτε για το ρόπαλο του Ηρακλή 38. Ως προς τη Χάρτα του, μπορεί η κύρια μορφή στον τίτλο της να είναι μια αρχαιοπρεπής θεά, η Επιστήμη, παρμένη από τη σχετική παράσταση του 231

16 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ γαλλικού προτύπου του G. Delisle, αλλά το κηρύκειο και η δάφνη που κρατά στα χέρια της δεν παραπέμπουν καθόλου στην Αθηνά. Τη μορφή της θεάς συναντάμε μεν σε 19 από τα 162 νομίσματα που κοσμούν τη Χάρτα, άλλοτε σε σχέση και άλλοτε σχεδόν άσχετα με το γεωγραφικό πλαίσιο των περιοχών όπου έχουν αποτυπωθεί, χωρίς ωστόσο να ξεχωρίζει ιδιαίτερα για κάποιο λόγο. Εντάσσονται τα νομίσματα αυτά στο σύνολο της παιδευτικής και πατριωτικής προσπάθειας του Ρήγα, μέσω της εικονογραφίας 39. Στα πρώτα χρόνια της ελληνικής επανάστασης τοποθετούν οι ειδικοί -λαογράφοι, ιστορικοί τέχνης- την εμφάνιση της Αθηνάς σε αντικείμενα της λαϊκής τέχνης, δεχόμενοι ότι σε τούτο συντέλεσε η υιοθέτηση της για τις σφραγίδες της Διοίκησης. Ακολουθεί μια τεράστια παραγωγή από τα εργαστήρια της αργυροχοΐας, όπως φαίνεται από τα σωζόμενα και σήμερα διακοσμημένα αντικείμενα: παλάσκες, ταμπακιέρες, όπλα, πόρπες, κοσμήματα, μεδουλάρια, «προμετωπίδια» ίππων, ορισμένα από τα οποία είναι γνωστό σε ποιους ανήκαν - τον Πέτρο Μαυρομιχάλη, τον Α. Βλαχόπουλο, τον Ν. Τζαβέλλα* όλα φέρουν την μορφή της Αθηνάς στον τύπο εκείνης των σφραγίδων 40. Γεγονός φυσικό, θα λέγαμε, αφού επρόκειτο για τους ίδιους τεχνίτες, που γνώρισαν τώρα ένα νέο θέμα, και το χρησιμοποιούν στα καλλιτεχνήματα τους. Ασφαλώς και τους ζητείται αυτό το σύμβολο που έχει πια γίνει εθνικό, υποδηλωτικό της ελευθερίας. Μόνο που με τον καιρό η αρχαιόπρεπη εμφάνιση της Αθηνάς μεταβάλλεται οι τεχνίτες την προσαρμόζουν σε πιο οικεία, σύγχρονα τους ενδυματολογικά πρότυπα* το φέσι έρχεται να πάρει τη θέση του αρχαίου κράνους 41. Ανάλογα παραδείγματα βρίσκονται και σε σημαίες της εποχής: η ένοπλη Αθηνά ενσαρκώνει την αγωνιζόμενη Ελλάδα 42. Δεν θα επεκταθώ περισσότερο σ' αυτό το θέμα, σχετικά με τους τεχνίτες και τα πρότυπα των σφραγίδων ή των σχετικών εικονογραφήσεων. Θα σταθώ μόνο σε δυο περιπτώσεις χαρακτηριστικές για την ιστορία των νοοτροπιών σ' αυτήν την περίοδο της διαμόρφωσης του νέου ελληνικού κράτους: στον «εκχριστιανισμό» της Αθηνάς και τον «εξαρχαϊσμό», ας τον πούμε, της Ελλάδας. Και εξηγούμαι: σε ορισμένες περιπτώσεις ο λαϊκός τεχνίτης θα προσθέσει στην παράστα- 232

17 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ EMBAUMA ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ση της Αθηνάς ένα σταυρό, θέτοντας την έτσι μέσα στο γνωστό και οικείο του θρησκευτικό περιβάλλον. Σε λίγες περιπτώσεις η συνύπαρξη αυτή παρατηρείται και σε σφραγίδες της Διοίκησης 43. Διαμορφώνεται έτσι ένας νέος συμβολισμός για αυτό που ονομάστηκε στα κατοπινά χρόνια ελληνοχριστιανικός πολιτισμός. Από την άλλη μεριά, υπάρχουν δείγματα που φανερώνουν ότι με τη μορφή της αρχαίας θεάς προσωποποιείται η Ελλάδα. Σ' ένα μικρό κουτί του Μουσείου Μπενάκη, λόγου χάρη, κοντά στην παράσταση της Αθηνάς έχει χαραχθεί η λέξη ΕΛΑΣ 44 ακόμα, σε σημαία του ίδιου μουσείου είναι ζωγραφισμένη, με αδεξιότητα, η Αθηνά που ποδοπατεί έναν Τούρκο στρατιώτη, ενώ παράλληλα ο σταυρός πατάει μια αναποδογυρισμένη ημισέληνο. Αλλού, η κρανοφόρος αυτή γυναικεία μορφή πλαισιώνεται από σημαίες και τον σταυρό 45. Βρισκόμαστε έτσι στο επόμενο στάδιο της εικονιστικής που μελετάμε. Η Αθηνά, αφού ταυτίστηκε με τη Δημοκρατία -ας μη ξεχνάμε ότι την αποβάλλουν ως σύμβολο τα διάδοχα καθεστώτα, του Καποδίστρια κατ' αρχάς και στη συνέχεια του Όθωνα - η μορφή της θα επανέλθει στα δημόσια πράγματα μόνο ως λογότυπος στην Εθνική Εφημερίδα- 46, ταυτίζεται με την ίδια την Ελλάδα και τον απελευθερωτικό της αγώνα. Έτσι, από ρακένδυτη, «πεπτωκυία τάλαινα», όπως τη βρίσκουμε σε προεπαναστατικές εικονογραφήσεις, αναβαθμίζεται στις συνειδήσεις και εντέλει φθάνει στα όρια της θεοποίησης. Σε ποιες ακριβώς συνειδήσεις γίνονται τέτοιες διεργασίες δεν είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς. Ίσως να είναι μια διαδικασία που επηρεάστηκε και από το φιλελληνικό ρεύμα της εποχής, που έχει προχωρήσει σ' αυτήν την ταύτιση, όπως φαίνεται και από τις χαλκογραφίες που κυκλοφορούν 47. Αρκετά χρόνια αργότερα ο Γάλλος πρέσβης στην Αθήνα ( ), κόμης de Gobineau θα αμφισβητήσει την ενσυνείδητη νεοελληνική «αναβίωση» της Αθηνάς, βασιζόμενος,, σύμφωνα με τα λεγόμενα του, στα λόγια ενός Έλληνα πολιτικού: «On allait prendre d'abord une assemblée nationale parce que Γ Europe aimait les assemblées nationales... On parlait de Γ horreur de Γ Europe pour un pays sans direction. On se soumettait. Je vois encore un homme d'état de ce temps qui me montrait en souriant son anneau formé par une gemme antique représentant Pallas. «Ce fut là, me dit-il, le sceau 233

18 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙA adopté par l'assemblée d'argos. Très peu de gens y savaient ce que c' était que Pallas et personne ne s' en souciait. Mais à Paris, à Londres, en Allemagne on fut transporté d' enthousiasme et on envoya d' argent» 48. Τέλος, αν δεχθούμε μαζί με τον Pierre Chaunu ότι είμαστε όλοι πολιτισμικές μεταφυτεύσεις (transplants culturels), δηλαδή «ότι οι Ευρωπαίοι, αφού αφομοίωσαν πολιτισμικά τόσα και τόσα από το 16ο ως τον 20ό αιώνα, είναι οι ίδιοι πολιτισμικές μεταφυτεύσεις, όπου η αρχαία Ελλάδα και η Παλαιστίνη βαραίνουν περισσότερο από τη Γαλατία» 49, θα πρέπει να δεχόμαστε επίσης, χωρίς τούτο να ενοχλεί, ότι και ο νέος ελληνισμός, σε μια αμφίδρομη πορεία, αποτελεί πολιτισμική μεταφύτευση στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Επίμετρο. Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται εδώ όπως ακριβώς είχε ανακοινωθεί στις 15 Απριλίου 2000, μαζί με τις υποσημειώσεις του και είχε κατατεθεί προς έκδοση. Λίγους μήνες αργότερα κυκλοφόρησε η καλαίσθητη και εξαιρετικά πλούσια σε τεκμηριωτικό υλικό για το θέμα έκδοση, με τίτλο Παλάσκες καιμεδουλάρια, από τη συλλογή του Βασίλη Κορκολόπουλου. Δημιουργήματα της ελληνικής τέχνης του 18ου και 19ου αιώνα, Έρευνα-Κείμενα Γιαννούλα Καπλάνη (Αθήνα 2000). Τα αντικείμενα της συλλογής αλλά και το κείμενο που τα συνοδεύει έρχονται να ενισχύσουν και να συμπληρώσουν, με θαυμάσια παραδείγματα και με εμπεριστατωμένη έρευνα, όσα αναπτύχθηκαν παραπάνω, καθώς και να τονίσουν ότι η παρουσία παρόμοιων συμβολικώναλληγορικών θεμάτων σε χρηστικά αντικείμενα αποτελεί την ιδεολογική έκφραση του περιεχομένου του ελληνικού Αγώνα. Ας σημειωθεί ότι η συλλογή Β. Κορκολόπουλου περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό αντικειμένων με την παράσταση της θεάς Αθηνάς. Άλλωστε αυτή η παράσταση υπήρξε το έναυσμα για τη δημιουργία της όλης συλλογής, όπως διηγείται ο συλλέκτης στο «Οδοιπορικό» της σύστασης της. Κλείνοντας το Επίμετρο θα ήταν χρήσιμο, για να συμπληρωθεί η εικόνα της συμβολικής χρήσης της Αθηνάς, να αναφερθούν δύο πολύ πρόσφατες επαναχρήσεις της: αφενός η παραλλαγή που υιοθέτησε ο 234

19 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Δήμος Αθηναίων το 1995 ενσωματώνοντας στο έμβλημα του -την κεφαλή της Αθηνάς- έναν σταυρό, προφανώς μέσα σε πνεύμα τόνωσης του συμβολισμού της ελληνοχριστιανικής παράδοσης. Αφετέρου, η επιλογή μιας πήλινης κωδωνόσχημης ελληνικής κούκλας του 7ου αι. π.χ., στην οποία δόθηκε το όνομα Αθηνά ως «θεά της Σοφίας και προστάτιδα της πόλης των Αθηνών». Μαζί με τον αδελφό της Φοίβο- Απόλλωνα, θεό της φωτός και της μουσικής, προκρίθηκαν ως μασκότφορείς καλής τύχης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, για να συμβολίσουν «τον άρρηκτο δεσμό της ελληνικής ιστορίας με τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, προβάλλοντας παράλληλα τις αξίες που αντιπροσωπεύει το Ολυμπιακό Πνεύμα».

20 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Ο άνθρωπος και τα σύμβολα του, σύλληψη και εκτέλεση Καρλ Γιουνγκ και Μ. Λ. φον Φραντς κ.ά., έλλην. μτφ. Αντιγόνη Χατζηθεοδώρου, Αρσενίδης, Αθήνα χ.χ., σ. 20. ( Man and his Symbols, Λονδίνο 1964 και Παρίσι 1964). 2. Για τα θέματα αυτά παραπέμπω εδώ στη μελέτη της Νόρας Σκουτέρη-Διδασκάλου, «Όρια και αντιστάσεις της λαϊκής μνήμης. Από τις πολιτισμικές αναβιώσεις στην πολιτισμική επιβίωση», Ο Πολίτης, τχ. 11 (29 Σεπτ. 1995), σ και τχ. 12 (13 Οκτ. 1995), σ Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC), Π/1, λήμμα «Αθηνά», σ κ.ε. απ' όπου έχω αντλήσει πολλές πληροφορίες, όπως και από το σχετικό λήμμα της ΜΕΕ, με την υπογραφή του Αδ. Αδαμαντίου. 4. Πβ. Ι. Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, Σφραγίδες Ελευθερίας, Αθήνα Αποτυπώνονται εδώ 120 διαφορετικές σφραγίδες με την παράσταση της Αθηνάς. Μόνο σε πέντε από αυτές συνυπάρχει και το σημείο του σταυρού χαραγμένο πάνω από τη μορφή της Αθηνάς. Ίσως το γεγονός αυτό να σηματοδοτεί κάποια αντίδραση στην εισαγωγή του νέου συμβόλου. 5. Α. Μάμουκας, Τα κατά την αναγέννησιν της Ελλάδος, ήτοι Συλλογή των περί την αναγεννωμένην Ελλάδα συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων και άλλων επισήμων πράξεων, από του 1821 μέχρι τέλους του 1832, τόμ. Α', Πειραιάς 1839, σ Στο ίδιο, α «Εδώ σηκώνονται οι Πατριώται ορθοί και, υψώνοντες τας χείρας προς τον Ουρανόν, κάμνουν τον Όρκον», σημειώνει ο Ρήγας στον θούριο του, βλ. Λέανδρος Βρανούσης, Ρήγας Βελεστινλής Φεραίος, («Απαντα των νεοελλήνων κλασσικών») τόμ. Β', Εταιρεία Ελληνικών Εκδόσεων, 1968, σ Ο Αδ. Κοραής θα επικρίνει το 1825 την κατάχρηση του όρου «πατριώτης» (φιλόπατρις κατά τους Γάλλους) με τον οποίο συνόδευαν τις υπογραφές τους πολλοί επιστολογράφοι, θεωρώντας το «υπερήφανον και κομπώδες», βλ. Προλεγόμενα στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, τόμ. Γ', Ξενοφώντος Απομνημονεύματα και Πλάτωνος Γοργίας, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1990, σ Μάμουκας, ό.π., σ «Διακήρυξις της Εθνικής Συνελεύσεως» Επίδαυρος, 15 Ιανουαρίου 1822, Μάμουκας, ό.π., τόμ. Β', σ Στο ίδιο, τόμ. Α', σ

21 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 11. Στο ίδιο, τόμ. Α, σ Στο ίδιο, τόμ. Β', σ. 16. Ακόμα πιο διευρυμένη, συμπεριλαμβάνοντας και το θέμα της γλώσσας, είναι η σχετική διατύπωση στη β' έκδοση του Προσωρινού Πολιτεύματος που επεξεργάστηκε η Β' Εθνική Συνέλευση του Αστρους (Απρίλιος 1823). Εδώ διευκρινίζεται ότι είναι Έλληνες και έχουν τα ίδια πολιτικά δικαιώματα «όσοι έξωθεν ελθόντες και την Ελληνικήν φωνήν πάτριον έχοντες, και εις Χριστόν πιστεύοντες [...] να εγκαταριθμηθώοτν [...] εις τους πολίτας Έλληνες», αυτ., σ Η σφραγίδα του Αρείου Πάγου οριζόταν στη Νομική Διάταξη ότι θα έφερε «παλαιά τινά σημεία των επαρχιών της περιφερείας του κατά το μέσον την Γλαύκα, και τριγύρω Α ρ ε ι ο ς Π ά γ ρ ς», (Μάμουκας, ό.π.,.τόμ. Α', σ. 53), παράσταση που δεν υπάρχει στη σωζόμενη αποτύπωση της τετραμερούς σφραγίδας του Αρείου Πάγου σε έγγραφο της 29ης Μαρτίου 1822, πβ. Μαζαράκης-Αινιάν, ό.π., αρ Εθεωρείτο άραγε η γλαύκα σημείο της περιοχής; 14. Μαζαράκης-Αινιάν, ό.π., αρ Βλ. λ. στο Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης των Η. Liddell- R. Scott. 16. Στο βιβλίο του Prosper Marchand, Histoire de l'origine et des premiers progrès de l'imprimerie, Χάγη Σε άλλο χαρακτικό του ίδιου βιβλίου εμφανίζεται η Μινέρβα να διευθύνει το χυτήριο και το τυπογραφείο, δείχνοντας έτσι, κατά την Elizabeth Eisenstein, (The Printing Revolution in Early Modern Europe, Cambridge University Press, 1998, σημείωση για τις εικόνες της προμετωπίδας και της σελίδας τίτλου) πώς αξιωνόταν η τεχνολογία της τυπογραφίας συσχετιζόμ ενη μ ε τη ν Αθηνά. 17. «Άνθη Ευλάβειας», εκχυθέντα εις την Πάνδοξον Μετάστασιν της θεομήτορος Μαρίας», επιμ. Αθ. Καραθανάση, Ερμής, Αθήνα 1978, σ. 27. Βλ. σχετικά Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα 1985, σ Αθ. Ψαλίδας, Αικατερίνα η Β', Βιέννη 1792, σ Πβ. Χαρ. Καρανάσιος, «Μαρτυρίες αναφορικά με τη χρονολόγηση γεγονότων του βίου του ιατροφιλοσόφου Γεωργίου Σακελλαρίου», Ο Ερανιστής, τόμ. 22 (1999), σ Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Γνώση, Αθήνα '2000, σ. 231, που αναφέρεται στην ποιητική συλλογή Βόσπορος εν Βορυσθένει (1810) του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου, του Φιραρή. 21. Επιστολή Καποδίστρια, (Περί συστάσεως της εν Βιέννη Εταιρείας), στο Ημερολόγιο Μαρίνου Βρετού (1869), βλ. Ελ. Κούκκου, Ο Καποδίστριας και η παιδεία, Α' Η Φιλόμουσος Εταιρεία της Βιέννης, Αθήνα 1958, σ. 163, αρθρ. ΙΔ' και σ. 164, αρθρ. Θ'. 237

22 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ 22. Ερμής ο Λόγιος, 1819, σ Η εφημερίδα Αθηνά κατηγορήθηκε toc «κλέπτρα», διότι δημοσίευε κείμενα μεταφρασμένα από τη γαλλική εφημερίδα Minerve χωρίς να το δηλώνει, βλ. σχετικά την ανατύπωση της εφημερίδας: Αθηνά, Παρίσιοι Τετράδια Α'-ΣΤ, εισαγωγικά: Αικατερίνη Κουμαριανού, Ε.Λ.Ι. Α., Αθήνα 1989, σ. η'. Ας σημειωθεί επίσης ότι το πιο σημαντικό, τεκτονικής έμπνευσης, γερμανικό περιοδικό της εποχής του Hegel ήταν η Minerva, (ein Journal historischen und politischen Inhalts) που χαρακτηριζόταν για τις αναγεννητικές του τοποθετήσεις - ο λογότυπος του, μια ασπίδα με κεφαλή Μέδουσας, έφερε την επιγραφή: «Ο παρών καιρός εγκυμονεί το μέλλον» (Die gegenwärtige Zeit ist schwanger mit der Zinkunst), βλ. Jacques Marx, «Le symbole du phénix dans ia pensée maçonnique», in Franc- Maçonnerie. Symboles, Figures, Histoire. Revue de l'université de Bruxelles 1977,3/4. Numéro composé par Charles Delvoye, 4η έκδοση, σ Γρηγόριος Παλαιολόγος, Ο Πολύπαθης, επιμ. Αλκή Αγγέλου, Ερμής, Αθήνα 1989, σ. 201: «Το περίεργον είναι οπού αυτός έχει προς τούτοις απαιτήσεις πεπαιδευμένου ανδρός, και διά ν' απόδειξη ότι είναι θιασώτης των Μουσών, εχάραξεν εις την σφραγίδα του την Αθηνάν [...]». 24. Αθ. Ψαλίδας, O.K., σ. 14. Βλ. το χωρίο στου Κ. Θ. Δημαρά, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα 1983, σ Όλγα Κατσιαρδή-Χέριγκ, «Μύθος και Ιστορία. Ο Λάμπρος Κατσώνης, οι χρηματοδότες του και η πολιτική τακτική», Ροδωνιά. Τιμή στον Μ.Ι.Μανούσακα,τόμ. Α', 1994, σ Πβ. Λούκια Δρούλια, «Τα σύμβολα του νέου ελληνικού κράτους», Τα Ιστορικά, τχ. 23 (Δεκ. 1995), σ. 344 με παραπομπή στο έργο του Σπ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμ. Β', Αθήνα 1888, σ Ας προστεθεί εδώ ότι και οι Κρητικοί, στη Γενική Συνέλευση των Αρμενων, στις 21 Μαΐου 1822, (τμήμα Ζ', άρθρο λζ') αποφάσισαν επίσης να επιλέξουν την Αθηνά για τη σφραγίδα της πολιτικής τους διακυβέρνησης: «Η σφραγίς της Γενικής Διοικήσεως της νήσου θέλει φέρει την Αθηνάν με τα αυτής παράσημα [=σήματα, σύμβολα], και επιγραφήν: Διοίκησις της νήσου Κρήτης», βλ. Θ. Δετοράκης, Σφραγίδες Κρητικής Ελευθερίας ( ), Ηράκλειο 1998, αρ. 7, με παραπομπή στο έργο Σπ. Ζαμπέλιος - Κ. Κριτοβουλίδης, Ιστορία των επαναστάσεων της Κρήτης, συμπληρωθείσα υπό Ιωάννου Δ. Κονδυλάκη, Αθήνα 1892 (φωτοαναστατική επανέκδοση 1971), σ Βλ. Claude Mosse, L'Antiquité dans la Révolution française, Παρίσι 1989 και σε ελληνική μετάφραση: Ο αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός στο Διαφωτισμό, μτφ. Νατάσα Φλώρου-Μπιργάλια, Σαβάλας, Maurice Agulhon, «Esquisse pour une archéologie de la République. L'allégorie 238

23 Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ civique féminine», Annales E.S.C, (janvier-février 1973), σ Ας θυμίσουμε εδώ ότι ο Κοραής δεν φαίνεται να συμφωνούσε με αυτήν την επιλογή. Αντί της Αθηνάς, θεωρεί «πολύ διδασκαλικώτερον» να χαραχθεί στη σφραγίδα και στο εθνικό νόμισμα η εικόνα της δικαιοσύνης με τη ζυγαριά, βλ. «Περί των ελληνικών συμφερόντων διάλογος» στην έκδοση /7ΛΟΙ>τάρχου τα Πολιτικά, στον τόμο Προλεγόμενα στονς αρχαίους Έλυνες συγγραφείς, τόμ. Γ', ό.η., σ «Le Génie de la Nation qu' accompagnent la Justice et la Force Publique présente au Roi le Livre des Décrets Constitutionnels. La Vérité paroit se dégager des nuages qui Γ environnent, et la Liberté arrache le voile dont elle était couverte. Le Roi guidé par la Sagesse et Γ esprit de Conseil jure de maintenir la Constitution, des Génies suspendent sur sa tête une Couronne civique.» 31. Claudette Hould, L'Image de la Révolution Française, Musée du Québec, Les Publications de Québec, 1989, σ Ευχαριστώ θερμά τον φίλο καθηγητή Jacques Bouchard που ανταποκρίθηκε στην αναζήτηση μου για το βιβλίο αυτό και τελικά είχε την καλωσύνη να μου το προσφέρει. 32. Θα πρέπει να μιλήσουμε κάποτε και για το επαναστατικό σύνθημα «Ελευθερία ή Θάνατος» και τον πίνακα του Régnault μ' αυτόν τον τίτλο. 33. «La sagesse sous Γ emblème de Minerve tenant les attribus de la Justice, trace sur une Pyramide les drois de Γ homme que le tems affermit, la vérité Γ éclaire et la Raison s' empresse de les faire connaître aux Citoyens de tous les états dégagés de leurs fers. La Vanité cherche à empêcher la lumière de parvenir sur ceux qui profiteraient des abus.» 34. Michel Vovelle, La Révolution Française: Images et Récits, τόμ. Β', Παρίσι 1989, σ και 306 αντίστοιχα ΓΓΟ ίδιο, σ Maurice Agulhon, Marianne au combat. L' imagerie et la symbolique républicaines de 1789 à 1880, Flammarion, 1979, σ Στη σ. 31 αλληγορικός πίνακας του Prudhon που παριστά τη Δημοκρατία ως Αθηνά καθισμένη, με περικεφαλαία και αιγίδα, τριγυρισμένη από την Ελευθερία, την Ισότητα και την Αδελφότητα, καθώς και άλλα σχετικά σύμβολα. 37. Και η Βρετανία απεικονίζεται επίσης ως γυναικεία μορφή με κράνος, ασπίδα και δόρυ. Η παράσταση της αποδίδεται σε πρότυπα ρωμαϊκών νομισμάτων ή μεταγενέστερων του Που αι. κατά τη Βρετανική Εγκυκλοπαίδεια (British Encyclopaedia). Δεν έχω διερευνήσει το θέμα. 38. Λουκία Δρούλια, «Η πολυσημία των συμβόλων και το "Ρόπαλον του Ηρακλέους" του Ρήγα», στον τόμο Μνήμη Λεάνδρου Βρανούση, Πρακτικά Επιστη- 239

24 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ μονικού Συμποσίου, (Αθήνα, Μαΐου 1995), Αθήνα 1997, σ Βάσω Πέννα, Τα νομίσματα της Χάρτας του Ρήγα, Αθήνα 1998, σ , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία, στο έργο Η «Χάρτα» του Ρήγα Βελεστινλή, επιμ. Δημήτριος Καραμπερόπουλος, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα Κατερίνα Κορρέ, Η ανθρώπηη κεφαλή θέμα αποτρεπτικό στη νεοελληνική λαϊκή τέχνη, Αθήνα 1978, σ Πβ. επίσης, Νίκος Βασιλάτος, Όπλα Μ\ημεία ελληνικής ιστορίας και τέχνης, ΕΟΜΜΕΧ, Αθήνα 1989, σ Διονύσιος Μινώτος, «Όπλα του Αγώνα», Επετηρίς Ιδρύματος Νεοελληνικών Σπουδών, τόμ. 5 ( ), σ Κατερίνα Κορρέ, «Οι παλάσκες του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου», J IEEE, τόμ. 27(1984), σ Πβ. Μ. Χατζηδάκης, «Πώς εκφράσθηκε ο Αγώνας», Γνώσεις, Α', τχ. 3 (1958), σ Βλ. εδώ σημ Κατερίνα Κορρέ, Η ανθρώπινη κεφαλή...,ό.π., G Κατερίνα Γ. Κορρέ, «Μια νεοελληνική παράσταση Αθηνάς», Ζυγός, τχ. 8 (1974), σ «Αθηνά» τιτλοφορεί το 1832 την εφημερίδα του ο Εμμ. Αντωνιάδης θυμίζοντας στους αναγνώστες της ότι αυτό το σύμβολο, της φρόνησης, επέλεξαν οι πρώτες Εθνικές συνελεύσεις για την ελληνική Πολιτεία και επικαλούμενος «την Θεάν ταύτην να προστατεύη και να οδηγή τα διαβήματα μας, καθώς δεν αμφιβάλλωμεν, ότι την επεκαλέσθησαν και επικαλούνται καθεκάστην, και οι αναδεχθέντες ήδη το πηδάλιον του πλοίου της Πολιτείας μας [...]», Η Αθηνά, εφημερίς Πολιτική, Φιλολογική και Εμπορική, έτος Α', αρ. 1-2,13 Φεβρουαρίου 1832, «Ειδοποίησις». 47. Σε νέα έκδοση του λευκώματος Principali Fatti delia Storia Greca Antica, (Βενετία 1829), στο οποίο συνεργάστηκε ο Σπυρίδων Βλαντής, έχει προστεθεί, πρώτη στη σειρά, μια εικόνα με παράσταση γυναικείας μορφής με την ενδυμασία της Αθηνάς και όλα της τα σύμβολα, που τιτλοφορείται «La Grecia». Σ' ένα παρόμοιο συμβολικό πλαίσιο θα μπορούσε κανείς να συμπεριλάβει σήμερα και το πρόσφατο (2000) μυθιστόρημα στα γαλλικά του Λιβανέζου Alexandre Najjar, με τίτλο Athina (ελλην. μτφ., Αθηνά, Λιβάνης, 2001), με θέμα τη δράση και τις περιπέτειες της ομώνυμης νεαρής Ελληνίδας που παίρνει ενεργό μέρος στην Ελληνική επανάσταση. 48. Arthur, comte de Gobineau, L Royaume des Hellènes, Παρίσι , σ Pierre Chaunu, La mémoire et le sacré, Calmann-Lévy, 1978, σ

25

26

27

28

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ

ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ 6ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ν. ΙΩΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : 2 Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ΕΛ. ΣΑΡ Η ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΩΝ : ΒΑΡΑΜΠΟΥΤΗ ΑΛΕΞΑΝ ΡΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΗ ΣΤΕΛΛΑΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 A VISIONARY FILM ΔΥΟ ΔΙΚΗΓΌΡΟΙ ΜΆΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΏΝ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΏΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΎΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΉΝΑ A visionary film Η ταινία PROMAKHOS παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές

Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές Μουσείο Σχολείο Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές Με τον όρο εκπαιδευτική μουσειοσκευή ονομάζουμε μια «βαλίτσα» που περιέχει ένα σύνολο από ποικίλα υλικά, τα οποία έχουν επιλεχθεί, σχεδιαστεί και κατασκευαστεί

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν ένα πολύ σημαντικό θέμα που θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά έναν πολιτιστικό οργανισμό πριν αποφασίσει να εμπλακεί σε

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιµη κυρία ιευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, αγαπητή Πολυξένη, Αξιότιµες κυρίες, αξιότιµοι κύριοι,

Αξιότιµη κυρία ιευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, αγαπητή Πολυξένη, Αξιότιµες κυρίες, αξιότιµοι κύριοι, Tελετή επίδοσης του παρασήµου του Ιππότη του Τάγµατος Γραµµάτων και Τεχνών στην κα Πολυξένη Αδάµ-Βελένη Θεσσαλονίκη, 14 Μαρτίου 2013 Αξιότιµη κυρία ιευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, αγαπητή

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.1 ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στη παράγραφο αυτή θα γνωρίσουμε μερικές βασικές έννοιες της Λογικής, τις οποίες θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, για τη σαφέστερη

Διαβάστε περισσότερα

χωριά μας! Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας.

χωριά μας! Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας. Τα διαμάντια είναι παντοτινά. Βοήθησε να τα αποκτήσουν περισσότερα χωριά μας! Συνεργάσου με την Ελληνική Λέσχη του Βιβλίου. Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας. Γίνε κι εσύ χορηγός βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακάτικα πρωϊνά 2012- Παρουσίαση ομιλητών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΝΝΑΣ ΒΕΡΟΥΛΗ Η Αννα Βερούλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καβάλα. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι καθηγήτρια Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Ministère de l Éducation et des Cultes, de la Culture et du Sport Certification en Langue Française NIVEAUX

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

«Για ποια Ευρώπη μου μιλάτε, κυρία;»

«Για ποια Ευρώπη μου μιλάτε, κυρία;» Europe at Schools through Art and Simulation EuropeStARTS Δράση ΚΑ1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet Learning EU at Schools Επιμόρφωση 18 19 Ιανουαρίου 2014 Πανεπιστήμιο Πειραιά Τμήμα Διεθνών κι

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ Κεφαλαιο Πρωτο ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ χρηματιστηριου Αξιων Αθηνων Χρηματιστήριο είναι ο τόπος όπου διεξάγονται αγοραπωλησίες αξιών, οι τιμές των οποίων διαμορφώνονται σύμφωνα με τους κανόνες προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης "Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα" Έκδοση Εγγράφου:1.0

Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα Έκδοση Εγγράφου:1.0 Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης "Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα" Έκδοση Εγγράφου:1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση & Δια Βίου Μάθηση» (ΕΚΔιΒιΜ) 1 Κενή σελίδα 2 Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας,

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Διεθνής Σύμβαση Εργασίας Νο. 182 για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και την άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψή τους [όπως κυρώθηκε με το Ν. 2918/2001 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Α ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΙΟΛΕΙΣ ΑΙΟΛΕΙΣ -ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général

Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général Unité de Développement Pédagogique Réf.: 2010-D-239- el-2 Orig.:EL ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΛΩΣΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ. ΕΠΙΛΟΓΗ: ΑΡΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

επιχειρηματικά ΔΩΡΑ για τις γιορτές που κερδίζουν τις εντυπώσεις! Ποιοτικά, κομψά, πρωτότυπα, πρακτικά!

επιχειρηματικά ΔΩΡΑ για τις γιορτές που κερδίζουν τις εντυπώσεις! Ποιοτικά, κομψά, πρωτότυπα, πρακτικά! για τις γιορτές επιχειρηματικά ΔΩΡΑ που κερδίζουν τις εντυπώσεις! Ποιοτικά, κομψά, πρωτότυπα, πρακτικά! εμείς, κατεβάσαμε τις τιμές εσείς, κάντε δώρα που ανεβάζουν το κύρος σας δείτε αναλυτικά Φωτιζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα