Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΓΝωΡίζΟΝΤαΣ ΤοΝ ΠΑΛαΙΟΛΙθΙΚό ΚάΤοΙΚΟ ΤηΣ ΗΠΕίΡΟυ Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ι Α Τ Ο Υ Σ Μ Α Θ Η Τ Ε Σ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΓΝωΡίζΟΝΤαΣ ΤοΝ ΠΑΛαΙΟΛΙθΙΚό ΚάΤοΙΚΟ ΤηΣ ΗΠΕίΡΟυ Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ι Α Τ Ο Υ Σ Μ Α Θ Η Τ Ε Σ"

Transcript

1 Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΓΝωΡίζΟΝΤαΣ ΤοΝ ΠΑΛαΙΟΛΙθΙΚό ΚάΤοΙΚΟ ΤηΣ ΗΠΕίΡΟυ Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ι Α Τ Ο Υ Σ Μ Α Θ Η Τ Ε Σ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2008

2 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2008 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΟ ΚΑΤΟΙΚΟ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Γενικός συντονισμός Δρ. Αγγέλικα Ντούζουγλη Διευθύντρια Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Ηπειρωτικών Σπουδών Επιστημονική επεξεργασία - επιμέλεια, εμπλουτισμός κειμένων Δρ. Ελένη Κοτζαμποπούλου Αρχαιολόγος, Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Ηπειρωτικών Σπουδών Ιδέα - αρχικά κείμενα Ιωάννης Μάνος Προϊστοριολόγος Ερμιόνη Παππά - Μάνου Γλωσσολόγος Φιλολογική επιμέλεια Μάτα Κορτζή Αρχαιολόγος, Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Ηπειρωτικών Σπουδών Σχέδια Ιωάννης Νάκας Χάρτης Δημήτρης Καλπάκης Αρχαιολόγος, ΛΓ' ΕΠΚΑ/ΤΔΠΕΑΕ Επιστημονική Επιτροπή Νικόπολης Φωτογραφίες Αρχείο ΙΒ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Κωνσταντίνος Ιγνατιάδης Σπύρος Βαγγελάκης Κρυπτόλεξο Παντελής Παπαχρήστος Layout ΝextCom Α.Ε. Διαχωρισμοί - Εκτύπωση Σχήμα & Χρώμα - KEΘΕΑ Η εκτύπωση του εντύπου εντάσσεται στο έργο «Διαδραστικός, Πολιτιστικός και Εθνολογικός Άτλαντας», του Προγράμματος Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTΕRREG IIIA Ελλάδα-Ιταλία και συγχρηματοδοτείται κατά 75% από το ΕΤΠΑ και 25% από Εθνικούς πόρους.

3 Ένα ΤαΞίΔΙ

4

5 To BΙβΛίΟ ΑυΤό ΑΝήΚΕι Στ ΣΧολΕίο... ΤάΞΗ / ΤΜήΜα... ΗμεΡΟΜηΝίΑ...

6 Ελάτε να πάμε μαζί ένα ταξίδι. Ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο. Σε μία άλλη εποχή. Τότε που ο άνθρωπος δεν ήξερε να διαβάζει και να γράφει. Τότε που τα εργαλεία του ήταν από πέτρα, ξύλο και κόκαλα. Τότε που δεν είχε σπίτι σταθερό για να μένει. Τότε που ζούσε πότε σε σκηνές φτιαγμένες από δέρματα ζώων και ξύλα, πότε κάτω από σκεπασμένους βράχους και πότε μέσα σε σπηλιές. Τότε που την τροφή του τη μάζευε από τη φύση, όπως αυτή του την έδινε. Τότε που τα ζώα που έτρωγε έπρεπε να τα κυνηγήσει. Τότε που οι άνθρωποι αυτοί για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες ζούσαν σε ομάδες και άλλαζαν συνεχώς τόπο για να βρουν την τροφή τους. Τροφοσυλλέκτες και κυνηγούς τους λένε οι αρχαιολόγοι. Τους βάφτισαν Νεαντερτάλιους για να τους ξεχωρίζουν. Ήταν άνθρωποι δυναμικοί, με σώμα στιβαρό και στην όψη λίγο διαφορετικοί, με μέτωπο χαμηλό, φρύδια να προεξέχουν και μύτη έντονη. Φαίνονται άνθρωποι πρωτόγονοι. Μη σας γελάει το παρουσιαστικό τους. Ήταν πολύ έξυπνοι. Σκέφτονταν τις πράξεις που ήθελαν να κάνουν και γνώριζαν το αποτέλεσμα. Αυτό μας δείχνουν τα εργαλεία τους που βρίσκουν οι αρχαιολόγοι στις ανασκαφές. Εργαλεία φτιαγμένα με τεχνική και μεράκι. Τα περισσότερα είναι από μία σκληρή και κοφτερή πέτρα, τον πυριτόλιθο. Τα μέρη όπου έβρισκαν τον πυριτόλιθο δεν ήταν πάντα κοντά τους. 6

7 Έπρεπε να τον πελεκήσουν με τρόπο και να κατασκευάσουν όσο γίνεται περισσότερα εργαλεία. Τον πελεκούσαν με άλλη πέτρα, με ελαφοκέρατο, ακόμη και με ξύλο, κόβοντας με κάθε χτύπημα όση πέτρα τους χρειαζόταν. Γνώριζαν επίσης να φτιάχνουν εργαλεία από κόκαλο αλλά και ξύλο. Το ξύλο όμως σαπίζει εύκολα μέσα στο χώμα και δυστυχώς δε σώθηκε μέχρι σήμερα. Την εποχή που έζησε ο άνθρωπος του Νεάντερταλ έκανε πολύ κρύο. Τα ζώα που ζούσαν γύρω του τα είχε φτιάξει έτσι η φύση, ώστε να αντέχουν στις συνθήκες. Πολλά από αυτά υπάρχουν ακόμη και σήμερα. Άλλα εξαφανίστηκαν. Το ταξίδι αυτό, λοιπόν, θα μας οδηγήσει στην εποχή του ανθρώπου του Νεάντερταλ. Την εποχή που οι αρχαιολόγοι ονομάζουν Μέση Παλαιολιθική. Θα συναντήσουμε μία οικογένεια που ζει με μία ομάδα από την φυλή του Νεάντερταλ στην προϊστορική θέση Ασπροχάλικο, μια αβαθή βραχοσκεπή δίπλα στην όχθη ενός ποταμού που σήμερα έχει το όνομα Λούρος. Η οικογένεια θα περιπλανηθεί, θα βρει τις πρώτες ύλες που έχει ανάγκη, θα συλλέξει τροφή, θα κυνηγήσει, θα ανάψει φωτιά, θα φτιάξει εργαλεία. Το κρανίο του Νεάντερταλ Το ταξίδι αρχίζει 7

8 Oαέρας φυσάει με δύναμη. Κατεβαίνει με ορμή από τους παγετώνες που καλύπτουν τα ψηλά και απόκρημνα βουνά της Ηπείρου. Τα πεύκα και τα έλατα τινάζουν από την πλάτη τους το χιόνι. Καθώς λιώνει σιγά-σιγά, σχηματίζει άφθονα ρυάκια και χείμαρρους στις πλαγιές και τις κοιλάδες. Ο χειμώνας αυτός, όπως και οι προηγούμενοι, ήταν πολύ δύσκολος. Οι αγέλες των πεινασμένων λύκων επιτέθηκαν στα κοπάδια ελαφιών της περιοχής και κατασπάραξαν πάρα πολλά. Ηταν τόσο μεγάλη η πείνα τους, που τόλμησαν να επιτεθούν ακόμη και σε ένα κοπάδι από άγρια βόδια. Δεν τα κατάφεραν όμως, γιατί αυτά τα μεγαλόσωμα ζώα τους έδιωξαν με τα κέρατά τους. Μόνο στο ρινόκερο δεν τόλμησαν να επιτεθούν. Οι αλεπούδες δεν έμειναν πίσω. Ξεχωριστά η κάθε μία κυνηγούσε μέσα στο βαρύ χειμώνα αρουραίους και λαγούς, που κρύβονταν κάτω από τα σχίνα και τα χαμόκλαδα. Ένα δυνατό μουγκρητό σκίζει τον παγωμένο αέρα. Η αρκούδα μόλις ξύπνησε από τον ύπνο του χειμώνα. Είναι αδύναμη και πρέπει να ψάξει για τροφή. Στη συνέχεια να βρει ένα σύντροφο και να αποκτήσουν ένα παιδί. Μεγάλη δυσκολία να το φροντίσει και να το μεγαλώσει. Όσο είναι μικρό κινδυνεύει από τις άλλες αρκούδες, τους λύκους, τα λιοντάρια του δάσους, ακόμη και από τα αρπακτικά πουλιά. Αυτόν που φοβάται όμως περισσότερο είναι ο άνθρωπος. Ευτυχώς αυτός κυνηγάει μόνον όταν έχει ανάγκη. Ακόμα και η αρκούδα είναι δύσκολο να ξεφύγει από τον άνθρωπο, όταν την κυνηγάει. Μερικές φορές χρησιμοποιεί το όπλο του. Αυτό είναι φτιαγμένο από ίσιο ξύλο, στη μία άκρη του οποίου στερεώνει μία αιχμή από πυριτόλιθο. Άλλες φορές πάλι σκάβει λάκκους που τους σκεπάζει με κλαδιά και χόρτα. Το χειρότερο είναι ότι μέσα στο λάκκο στερεώνει μυτερούς πασσάλους που τρυπάνε τα πλευρά των ζώων. Πολλά ζώα πέφτουν μέσα. Σε τόσο δύσκολες συνθήκες μπορεί και ζει ο άνθρωπος του Νεάντερταλ! Νάτος! Μόλις ξεπρόβαλε ένας άνδρας πίσω από ένα βράχο. Τον ακολουθούν και άλλοι. Κάτι κουβαλάνε. Κάποιο ζώο φέρνουν από το κυνήγι. Σκεπτικοί και αμίλητοι το πάνε στη βραχοσκεπή του Ασπροχάλικου. Οι λύκοι δεν τους άφησαν και πολλά ζώα να κυνηγήσουν. Ας είναι καλά η μητέρα φύση. Σε λίγο θα τρέφονται με χόρτα και καρπούς που θα μαζεύουν. Ίσως αλλάξουν και το μέρος που μένουν για να βρουν καλύτερη τροφή. Mε τις σκέψεις αυτές πλησιάζουν στη βραχοσκεπή. Η ομάδα τούς κατάλαβε και τους περιμένει ανυπόμονα. Πρέπει να πάρουν τόσες αποφάσεις! Τα μικρά παιδιά κατηφορίζουν τρέχοντας. Τα πόδια τους ντυμένα με δέρματα ζώων σπάζουν την κρούστα του πάγου πάνω στο χιόνι. Τα μεγαλύτερα φθάνουν πρώτα στην ομάδα των κυνηγών. Τα μικρότερα, πότε πέφτοντας και πότε γλιστρώντας, ακολουθούν. 8

9 K οιτάζουν με θαυμασμό το μεγαλόσωμο ελάφι. Από την αγέλη των λύκων σώθηκαν μόνο τα πιο δυνατά και τα πιο γρήγορα. Περισσότερο όμως τους κινούν την περιέργεια τα κέρατα με τα πολλά κλαδιά. Δεν έχουν δει άλλη φορά τόσο μεγάλα κέρατα. Αυτό εδώ είναι ένα μεγαλόσωμο αρσενικό ελάφι. Επιτέλους η ομάδα φθάνει κάτω από τη βραχοσκεπή. Ο μεγαλύτερος σε ηλικία άνδρας της ομάδας πηγαίνει κοντά στο ζώο. Τριάντα πέντε χειμώνες έζησε. Με τις γνώσεις και την πείρα του έσωσε πολλές φορές την ομάδα από τις δυσκολίες. Ελάφι σαν κι αυτό δεν έχει ξαναδεί. Xαμογελά στη σκέψη πως το ζώο θα τους χρησιμεύσει σε πάρα πολλά πράγματα. Το κρέας και το μεδούλι από τα κόκαλα θα τους δώσει αρκετές δυνάμεις. Με το τομάρι θα συμπληρώσουν τις σκηνές που χάλασαν. Θα φτιάξουν λουριά από τα έντερα για να δέσουν τις σκηνές και τις φορεσιές τους. Το ωραιότερο απ όλα όμως είναι τα κέρατα. Μ αυτά θα φτιάξουν δύο πολύ ωραία σφυριά για να σπάνε τον πυριτόλιθο και να κάνουν κοφτερά εργαλεία. Αυτά είναι τα σημαντικότερα. Χωρίς εργαλεία δύσκολα θα επιβιώσει η ομάδα.

10 Χ ρειάζονται αιχμές για το κυνήγι. Μαχαίρια για να κόψουν το κρέας και να σχίσουν τα κόκαλα. Ξέστρα για να δουλέψουν το ξύλο και τα κόκαλα, αλλά και για να καθαρίσουν τα τομάρια των ζώων. Σουβλιά για να ανοίγουν τρύπες και μία σειρά από άλλα εργαλεία για να κάνουν γρήγορα, εύκολα και καλά τις δουλειές. Μ αυτά και μ αυτά όμως ξεχνιέται. Όλο αυτό το διάστημα οι άνδρες έχουν ήδη γδάρει το ζώο. Ο άνδρας που σκότωσε το ζώο έχει την τιμή να πάρει το κεφάλι. Το μυαλό θα το φάει η οικογένειά του μετά το ψήσιμο. Από τα ελαφοκέρατα θα κρατήσει ένα για τον εαυτό του και το άλλο θα το προσφέρει στον καλύτερό του φίλο. Το κρέας κόβεται σε μεγάλα μέρη. Θα το καπνίσουν για να διατηρηθεί λίγο καιρό ακόμη. Η φωτιά που είχαν ανάψει για να τους ζεστάνει τη νύχτα και να κρατήσει μακριά τους λύκους έχει σβήσει. Το βράδυ θα την ανάψουν πάλι. Τα παιδιά σκορπίζουν να συγκεντρώσουν ξύλα. Οι γυναίκες να μαζέψουν τα πρώτα χόρτα της άνοιξης που άρχιζαν να φυτρώνουν εδώ κι εκεί. Οι άνδρες συνεχίζουν και αποτελειώνουν τις εργασίες με το ελάφι. Δίνουν τα εντόσθια στο γεροντότερο. Πρέπει να τα εξετάσει για να μαντέψει το μέλλον της ομάδας. Τα μεγάλα του φρύδια κατεβαίνουν προς τα μάτια. «Τριάντα πέντε χειμώνες είναι πολλοί», σκέφτεται. Βλέπει πως φτάνει στο τέλος της ζωής του. Όταν θα κλείσει τα μάτια για πάντα, η ομάδα ίσως τον ακουμπήσει κοντά στο βράχο και τον σκεπάσει με χώμα. Δεν θα κατασπαράξουν τα άγρια ζώα το άψυχο κορμί του. 10

11 Mε το βασίλεμα του ήλιου όλη η ομάδα είναι κάτω από τη βραχοσκεπή. Η αυγή ροδίζει απαλά τα λίγα σύννεφα που φαίνονται στον ουρανό. Ο Γιανόμα δεν κοιμήθηκε καλά το βράδυ. Δίπλα στη γυναίκα του, τη Μάνερη, και το γιο του, το Σπινόμα, στριφογύριζε κάτω από τα δέρματα με τα οποία ήταν σκεπασμένοι. Θα ξεκινήσουν μεγάλο ταξίδι σήμερα. Θα πάνε στη σπηλιά όπου ζει ο πατέρας της Μάνερη με τον αδερφό της. Ο Σπινόμα είναι επτά χρονών και μπορεί να τους ακολουθήσει. Η απόφαση είναι μεγάλη. Τρεις φορές πρέπει να βασιλέψει ο ήλιος μέχρι να φτάσουν. Τώρα μπορούν ακόμη να διασχίσουν τα ποτάμια. Ο πάγος από την επιφάνεια δεν έλιωσε παντού. Πρέπει να γνωρίζεις όμως τα περάσματα. Ο Γιανόμα τα ξέρει καλά, αφού τα πέρασε αρκετές φορές κυνηγώντας με την ομάδα. Ξυπνά και η Μάνερη. Του χαμογελά και χαϊδεύει τρυφερά το Σπινόμα στο μέτωπο. Το παιδί ανοίγει τα μάτια. - Φεύγουμε; φωνάζει γεμάτος χαρά. - Μόλις ετοιμάσουμε τα πράγματα, του απαντά η μητέρα του. Ο Σπινόμα βάζει τη δερμάτινη φορεσιά του γρήγορα. Τα μάτια του γυρίζουν στο βράχο. Εκεί είναι ακουμπισμένα δύο ξύλινα κοντάρια. Το μικρότερο είναι το δικό του. Το έφτιαξε μόνος του κοιτάζοντας τον πατέρα του. Πριν από μέρες, μαζεύοντας ξύλα βρήκε σε μία ρεματιά μία μεγάλη κρανιά με ίσια κλαδιά. Έκοψε με το πέτρινο μαχαίρι το πιο ίσιο, που ήταν λίγο μεγαλύτερο από αυτόν. Το βράδυ, όταν άναψε η φωτιά, το ζέστανε στις φλόγες. Σιγά-σιγά και με προσοχή, κρατώντας με τα χέρια και πιέζοντας με τα γόνατα, το έκανε εντελώς ίσιο. Με ένα ξέστρο που του δάνεισε ο πατέρας του καθάρισε τις φλούδες που είχαν καεί. Το κοντάρι του πήρε ένα ωραίο κιτρινωπό χρώμα. Την πιο χοντρή άκρη την πελέκησε και έγινε σουβλερή. Όλη η τέχνη τώρα ήταν εδώ. 11

12 Μ ε προσεκτικές κινήσεις πλησίαζε τη σουβλερή άκρη στα κάρβουνα για να τη σκληρύνει. Αν την πλησίαζε πολύ θα καιγόταν. Αν πάλι την κρατούσε πολύ μακριά, δε θα γινόταν πολύ σκληρή και δε θα τρυπούσε. Όλο αυτό το διάστημα έπρεπε να γυρίζει το κοντάρι, για να ζεσταίνεται η άκρη γύρω-γύρω. Τα κατάφερε τελικά και το κοντάρι του έγινε ζηλευτό. Με αυτό θα αντιμετωπίζει τα ζώα που θα βρίσκει μπροστά του. Του πατέρα του βέβαια είναι λίγο διαφορετικό. Στη μία την άκρη ο Γιανόμα στερέωσε έναν πυριτόλιθο. Έσχισε εκεί λίγο το ξύλο και πέρασε μέσα την αιχμή του πυριτόλιθου. Μετά έσφιξε το ξύλο με μία λεπτή λωρίδα από δέρμα. Αυτό ήταν πολύ αποτελεσματικό. Μπορούσε να τρυπήσει ακόμη και το δέρμα της αρκούδας. Ο Σπινόμα παίρνει το κοντάρι του και ακολουθεί τους γονείς του τρέχοντας. Τα άλλα μέλη της ομάδας δεν έχουν ξυπνήσει ακόμα. 12

13 OΓιανόμα αρχίζει να βαδίζει γρήγορα. Πρέπει να επιστρέψουν στην ομάδα τους πριν το φεγγάρι χαθεί. Πρέπει να βιαστούν, γιατί με το καινούργιο φεγγάρι η ομάδα θα αλλάξει τόπο. Θα ακολουθήσει τα ελάφια και τα αγριοκάτσικα που πηγαίνουν σε άλλες τοποθεσίες να βρουν τροφή. Μέχρι τότε πρέπει να έχουν γυρίσει πίσω στη βραχοσκεπή. Δεν έχουν πάρει πολλά πράγματα μαζί τους. Μόνο ό,τι έχουν ανάγκη. Ο Γιανόμα κουβαλά το κοντάρι του με την αιχμή από πυριτόλιθο και φυσικά το ένα κέρατο από το ελάφι που είχε σκοτώσει τελευταία. Αυτό θα το δώσει στον πατέρα της Μάνερη ως δώρο. Πριν από οχτώ χειμώνες ο Γιανόμα έκλεψε τη Μάνερη από την ομάδα της για να γίνει γυναίκα του. Για το λόγο αυτό δεν έδωσε κανένα δώρο για αντάλλαγμα. Τώρα που ο Σπινόμα πέρασε εφτά χειμώνες και έγινε μεγάλος, πρέπει να πάνε να τους δώσει τα δώρα και να γνωρίσουν το παιδί. Για τον αδερφό της Μάνερη, ο Γιανόμα έχει ετοιμάσει ένα κοντάρι ίδιο με το δικό του. Είναι καλός τεχνίτης ο Γιανόμα και φτιάχνει εργαλεία από πυριτόλιθο. Γι αυτό έχει μαζί του δύο μαχαίρια, ένα ξέστρο και άλλη μία αιχμή, μήπως και σπάσει αυτή που έχει περασμένη στο κοντάρι. 13

14 HΜάνερη κουβαλά κι αυτή ένα μαχαίρι από πυριτόλιθο που της είχε φτιάξει ο Γιανόμα. Μαζί της όμως έχει και τα ξύλα της φωτιάς. Με αυτά θα ανάβουν φωτιά τα βράδια πριν κοιμηθούν. Πρέπει να τρίψει πολλή ώρα και με δύναμη το ένα ξύλο με το άλλο για να ανάψει η φωτιά. Αυτή τη δουλειά την κάνει συνήθως ο Γιανόμα, γιατί η Μάνερη δεν έχει αρκετή δύναμη. Κουράστηκε πολύ μέχρι να μάθει στο Γιανόμα αυτόν τον τρόπο. Όσο ζούσε με την ομάδα της, έβλεπε τον πατέρα της να ανάβει φωτιά με τα δύο ξύλα. Στην ομάδα του Γιανόμα δε γνώριζαν πριν τα ξύλα της φωτιάς. Γι αυτό, όταν τους έδειξε τον τρόπο, τη δέχτηκαν όλοι χωρίς πρόβλημα. Ο Σπινόμα κουβαλά γεμάτος περηφάνια το κοντάρι που έφτιαξε. Επιτέλους θα δει τον πατέρα του να κυνηγάει. Ποιος ξέρει! Ίσως σκοτώσει κι αυτός κανένα λαγό, τώρα που είναι ακόμη παγωμένοι και δεν τρέχουν πολύ. - Σπινόμα! Μη φεύγεις μακριά, θα σε φάνε οι λύκοι, φωνάζει με ανησυχία η μητέρα του. - Μη φοβάσαι, μάνα, έχω το κοντάρι μου. Θα τους σκοτώσω όλους μόλις, τους δω. Ο Γιανόμα κοιτάζει τον ήλιο. Σε λίγο θα κρυφτεί πίσω από τα βουνά. Ευτυχώς φτάνουν στο μέρος όπου θα περάσουν το βράδυ. Εδώ σταματάνε καμιά φορά και με την ομάδα, όταν βγαίνουν για κυνήγι. Θα φάνε λίγο από το κρέας που κουβαλούν μαζί τους. - Έλα, Σπινόμα. Θ ανάψεις φωτιά, τον προτρέπει η μητέρα. Γεμάτος χαρά ο Σπινόμα μαζεύει μία χούφτα ξερά χόρτα και τα αφήνει κάτω στο μέρος όπου έχουν ανάψει φωτιά και οι κυνηγοί. Παίρνει τις δύο βέργες που του έδωσε η Μάνερη. Τις παρατηρεί. «Η μία είναι τόσο μεγάλη όσο και το χέρι μου», σκέφτεται, «και λίγο πιο χοντρή από τα δάκτυλά μου. Η άλλη όμως είναι πλακερή και έχει στην άκρη μαυρισμένες χαρακιές». Είχε δει τον πατέρα του να ακουμπά πάνω στα χόρτα το πλακερό ξύλο με τις εγκοπές. Έκλεινε μέσα στις παλάμες του τη μεγάλη βέργα και τη στριφογύριζε με δύναμη σε μία εγκοπή. Ξεκινά να κάνει το ίδιο φουριόζος. Γρήγορα καταλαβαίνει πως είναι πιο κουραστικό απ όσο νόμιζε. Προσπαθεί τόση ώρα και ακόμη δεν έχει βγει ούτε καπνός από τα ξύλα που τρίβει. - Καπνός, καπνός! - Μη σταματάς τώρα. Συνέχισε. Πιο γρήγορα. Οι δυνάμεις του όμως τον εγκαταλείπουν. Δεν μπορεί άλλο. Αφήνει τη βέργα στον πατέρα του. Καθώς τα ξύλα είναι ήδη ζεστά, ο Γιανόμα ανάβει τη φωτιά χωρίς δυσκολία. - Μπράβο. Έκανες καλή προσπάθεια. Την άλλη φορά θα τα καταφέρεις καλύτερα. 14

15 - Κοίτα με και θα το μάθεις κι εσύ. - Πόσο γρήγορα το κάνεις! OΣπινόμα ακουμπά στον κορμό του δέντρου που είχε πέσει το χειμώνα από το βάρος του χιονιού. Είναι σίγουρος ότι την άλλη φορά θα τα καταφέρει καλύτερα. Με τις σκέψεις αυτές αποκοιμιέται. Το φεγγάρι φάνηκε στον ορίζοντα και σκόρπισε δειλά το φως του. Μαζί με τις φλόγες που έχουν δυναμώσει από τα ξύλα που έριξε ο Γιανόμα, θα τους φυλάει από τα άγρια ζώα της φύσης. Το φως της ημέρας διώχνει γρήγορα το σκοτάδι της νύχτας. Τα πρώτα κελαηδίσματα των πουλιών ξυπνούν το Γιανόμα. Τρεις φορές σηκώθηκε τη νύχτα και έριξε ξύλα στη φωτιά για να μη σβήσει. Έπρεπε να προσέξει να μην του την κλέψει ο αέρας και την πάει στο κοντινό δάσος. 15

16 O Γιανόμα τη σέβεται τη φωτιά, γιατί είναι ο καλύτερος φίλος. Δεν την παραμελεί, γιατί γίνεται ο χειρότερος εχθρός. Μπορεί να κάψει το δάσος μαζί με τα πουλιά και τα ζώα. Τότε δε θα μπορούν να βρουν τροφή. Με προσεκτικές κινήσεις σκεπάζει τα κάρβουνα με χώμα. Ξυπνά και η Μάνερη με το Σπινόμα. Σήμερα πρέπει να κυνηγήσουν. Θα δοκιμάσουν να παραφυλάξουν κανένα πουλί ή κανένα λαγό. - Πάρε το κοντάρι σου, Σπινόμα. Ακολουθεί τον πατέρα μαζί με τη μάνα του. Καταλαβαίνει πως έφθασε η στιγμή που τόσο περίμενε. Ο Γιανόμα κοιτάζει προσεκτικά το έδαφος. Προσπαθεί να βρει ίχνη από κάποιο ζώο. Στο βάθος φαίνεται ένα μεγάλο δέντρο. «Σίγουρα κάποια πουλιά θα έχουν κουρνιάσει πάνω του για να περάσουν τη νύχτα», σκέφτεται. Κάνει νόημα στη Μάνερη να μείνει στη θέση της. Γονατίζει και αρχίζει να περπατάει με τα χέρια και τα πόδια, κρατώντας το κοντάρι του. Πίσω του ακολουθεί ο Σπινόμα με τις ίδιες κινήσεις. Τα πουλιά, όταν τους δουν, θα νομίσουν ότι πλησιάζουν ζώα. Οσο προχωρούν, πηγαίνουν πιο σιγά για να μην τα τρομάξουν. Η καρδιά του Σπινόμα χτυπά δυνατά. Στην άκρη των κλαδιών έχει δει ένα μεγάλο πουλί. «Αυτό θα σκοτώσω», συλλογίζεται, χωρίς να πάρει τα μάτια του από εκεί. Περιμένει το σινιάλο του Γιανόμα. Ο μικρός κυνηγός αναρωτιέται γιατί αργεί τόσο ο πατέρας του. «Αν πλησιάσουμε πιο πολύ, θα φύγουν», σκέφτεται. Ο πατέρας καταλαβαίνει τις σκέψεις του Σπινόμα. Γυρίζει το κεφάλι προς το μέρος του. Με το βλέμμα τού δίνει να καταλάβει ότι δεν πρέπει να κάνει αυτό που σκέφτεται. Είναι πια σχεδόν κάτω από το δέντρο. Θα κρυφτούν πίσω από το θάμνο που είναι κοντά, για να ανασηκωθούν και να σημαδέψουν. Ο Γιανόμα φτάνει και σηκώνεται αργά σημαδεύοντας με το κοντάρι του. Ξαφνικά μία κραυγή ακούγεται στην πρωινή ησυχία. Τρομαγμένα τα πουλιά φτερουγίζουν προς όλες τις κατευθύνσεις. Ο Γιανόμα γυρίζει να δει τι έχει συμβεί. Βλέπει το Σπινόμα να προσπαθεί να βγάλει από την παλάμη του ένα μεγάλο αγκάθι. Από την αγωνία του δεν πρόσεξε και ακούμπησε στα ξερά αγκάθια του θάμνου που ήταν πεσμένα κάτω. Τώρα πρέπει να ψάξουν για άλλο θήραμα. Με τα διαπεραστικά του μάτια ο Γιανόμα βλέπει πίσω από τη Μάνερη μία φευγαλέα κίνηση. Ένας λαγός τρομαγμένος από την κραυγή του Σπινόμα έφυγε από την φωλιά του και κρύφτηκε σε έναν άλλο θάμνο λίγο πιο μακριά. Αυτός δεν πρέπει να τους ξεφύγει. Έτσι παγωμένος που είναι δε θα μπορέσει να πάει μακριά. 16

17 «Τώρα δεν μπορούμε να τον πλησιάσουμε πολύ κοντά», σκέφτεται ο Γιανόμα, «γιατί μας κατάλαβε. Αν τον κυνηγήσουμε, θα τρέξει να κρυφτεί στο δάσος. Πρέπει ένας να τον περιμένει εκεί και ο άλλος να τον τρομάξει κυνηγώντας τον». Ο Γιανόμα ακολουθεί το λαγό τρέχοντας. Δείχνει στο Σπινόμα το θάμνο όπου κρύφτηκε ο λαγός. - Μόλις κρυφτώ στο δάσος, κυνήγησε το λαγό, του λέει. Τρέξε σαν τον αέρα και μην τον αφήσεις να ξεφύγει. - Μπορώ να τον σκοτώσω; - Έχεις μόνο ένα κοντάρι. Να είσαι σίγουρος, όταν θα το ρίξεις στο λαγό. Ο Γιανόμα φεύγει προς το δάσος και κρύβεται πίσω από ένα δέντρο. Ο Σπινόμα πλησιάζει προσεκτικά το θάμνο. Μέσα του πιστεύει πως θα σκοτώσει αυτός το λαγό. Σκυφτός και με ανάλαφρες πατημασιές φτάνει κοντά. Βλέπει το λαγό φοβισμένο να κάθεται στο χώμα. Είναι πολύ κοντά. Ο πατέρας του περιμένει στο δάσος. Σηκώνει το κοντάρι του και το αφήνει με δύναμη. - Τον χτύπησα, τον χτύπησα, φωνάζει γεμάτος χαρά. Πέφτει πάνω στο λαγό, που δεν μπορεί να κουνηθεί. Το κοντάρι του Σπινόμα καρφωμένο στο σώμα του λαγού έχει μπλεχτεί με τα κλαδιά του θάμνου. Ο Γιανόμα και η Μάνερη φτάνουν τρέχοντας. - Εγώ τον σκότωσα, λέει γεμάτος περηφάνια ο Σπινόμα. Φυσικά θα πάρει το πόδι του λαγού να το κάνει φυλαχτό. Θα του φέρνει τύχη στο κυνήγι. Το βράδυ θα σταματήσουν νωρίς, να ψήσουν το λαγό στη φωτιά. Θα τους μείνει κρέας και για την άλλη μέρα. Η σημερινή μέρα είναι ξεχωριστή. Η Μάνερη θα δει ξανά τον πατέρα της και τ αδέρφια της. Η μητέρα της ήταν ήδη άρρωστη, όταν εκείνη ακολούθησε το Γιανόμα. 17

18 Ί σως και να έχει πεθάνει. Ο Σπινόμα θα γνωρίσει την οικογένεια της μητέρας του. Αυτό θα του είναι χρήσιμο αν τύχει και συναντηθούν καμία φορά στο κυνήγι, θα ξέρει ότι δεν είναι εχθροί του. Ο Γιανόμα θα ξαναδεί τον πατέρα της Μάνερη και τον αδερφό της. Γνωρίστηκαν πριν από οχτώ χειμώνες. Ο Γιανόμα μετά από μία φοβερή χιονοθύελλα πέρασε ένα βράδυ στη σπηλιά της ομάδας τους. Εκεί πρωτοείδε τη Μάνερη. Επέστρεψε κρυφά το επόμενο φεγγάρι και την έκλεψε. Και στη Μάνερη άρεσε ο Γιανόμα. Γι αυτό τον ακολούθησε. Ο ήλιος άρχισε να πέφτει. Μπροστά τους βρίσκεται η σπηλιά. Είναι τυχερή αυτή η ομάδα. Το χειμώνα με το πολύ κρύο, μέσα στη σπηλιά έχουν ζέστη. Στην είσοδο έχουν μπήξει στο χώμα και μερικούς πασσάλους από ξύλο. Πάνω σ αυτούς έχουν κρεμάσει δέρματα για να εμποδίζουν τον αέρα να περνάει στη σπηλιά. Για το λόγο αυτό μία άλλη ομάδα της φυλής θέλει να τους βγάλει από εκεί. Ο Γιανόμα και η ομάδα του θα προσφέρουν τη βοήθειά τους στην ομάδα της σπηλιάς, αν χρειαστεί να την προστατέψουν από τους εχθρούς. Η ομάδα της σπηλιάς καταλαβαίνει τον ερχομό του Γιανόμα και της οικογένειάς του. Δύο άντρες βγαίνουν με τα κοντάρια να τους συναντήσουν. Γνωρίζουν τη Μάνερη και κάνουν σινιάλο στους ανθρώπους της σπηλιάς να μην ανησυχούν. Τους οδηγούν στην είσοδο της σπηλιάς. Στο βάθος, ο πατέρας της Μάνερη με τον αδερφό της κάθονται ακουμπισμένοι στο βράχο. Πρέπει να τους γνέψει ο πατέρας για να προχωρήσουν μέσα και να τους συναντήσουν. Εκείνος κάνει νεύμα με το κεφάλι και σηκώνεται. Ο Γιανόμα προχωρά πρώτος. Όταν φτάνει κοντά, του απλώνει το χέρι και δίνει το ελαφοκέρατο στον πατέρα και το κοντάρι στον αδερφό της Μάνερη. Τα δέχονται και τα επεξεργάζονται με προσοχή. Ακουμπούν τα μέτωπά τους και τρίβουν τις μύτες. Ο καθένας πλέον θα αναγνωρίζει την οσμή του άλλου. Η παρεξήγηση έχει τελειώσει. Ξέστρο Ο Σπινόμα δεν κοιμήθηκε όλο το βράδυ. Φοβόταν το σκοτάδι της σπηλιάς. Ήταν κι αυτές οι νυχτερίδες που μπαινόβγαιναν... Ανυπομονεί να επιστρέψουν στη βραχοσκεπή και να δείξει το λαγοπόδαρο στους φίλους του. Θα φύγουν όμως το άλλο πρωί. Στο θείο του άρεσε πολύ το κοντάρι που του έδωσε δώρο ο πατέρας. Ζήτησε από το Γιανόμα να του δείξει πώς κατάφερε και πελέκησε τον πυριτόλιθο. 18

19 Ο Γιανόμα με τον αδερφό της Μάνερη έχουν σηκωθεί πρωί. Κάθονται στην είσοδο της σπηλιάς. Έχουν ανάψει και μία μικρή φωτιά. Κοντά σ αυτήν ο Γιανόμα βάζει μία κροκάλα πυριτόλιθου. Όση ώρα μιλάνε, τη γυρίζει να ζεσταθεί σιγά - σιγά απ όλες τις πλευρές. Δίπλα του έχει τους κρουστήρες (τα σφυριά) που του δάνεισε ο αδερφός της Μάνερη κι ακόμη μία μικρή και μία μεγάλη στρογγυλή πέτρα, μαζί με ένα κομμένο ελαφοκέρατο και ένα ξύλο από πυξάρι. Σουβλί Όταν καταλαβαίνει ότι έχει ζεσταθεί ολόκληρη η κροκάλα, την πιάνει με το ένα χέρι και την ακουμπά στο πόδι του. Με το άλλο χέρι παίρνει τη μεγάλη στρογγυλή πέτρα. Αφού παρατηρεί προσεκτικά την κροκάλα, αρχίζει να τη χτυπάει με τη μεγάλη πέτρα με δυνατή και σταθερή κίνηση. Με κάθε χτύπημα φεύγει από την κροκάλα κι ένα πελεκούδι, μία φολίδα. Κάθε φορά, πριν δώσει ένα νέο χτύπημα στην κροκάλα, παίρνει τη μικρή πέτρα και τρίβει το σημείο που θέλει να χτυπήσει για να το προετοιμάσει. Γυρίζοντας την κροκάλα και χτυπώντας με τη μεγάλη πέτρα το σημείο κρούσης, την κάνει να μοιάζει με αναποδογυρισμένο καβούκι χελώνας. Έχει έτοιμο τον πυρήνα. Σταματά. Η πιο δύσκολη δουλειά έχει γίνει. Εξάλλου πρέπει να ζεστάνει πάλι τον πυριτόλιθο. Λεπίδα - μαχαίρι Ο αδερφός της Μάνερη δεν έχασε ούτε μία κίνηση. Θαύμαζε την ευκολία με την οποία ο Γιανόμα έκοβε τον πυριτόλιθο. Αυτό λοιπόν ήταν το μυστικό. Έπρεπε πρώτα να ζεσταθεί ο πυριτόλιθος για να κοπεί καλά. Ο Γιανόμα παίρνει πάλι στα χέρια του τον πυρήνα του πυριτόλιθου. Αυτή τη φορά, για να βγάλει τις φολίδες θα χρησιμοποιήσει τα μαλακά σφυριά, το ελαφοκέρατο και το ξύλο. Αρχίζει να χτυπάει με μεγάλη ακρίβεια και σταθερό χέρι την άκρη του πυρήνα. Μια κοφτερή τριγωνική φολίδα βγαίνει με χαρακτηριστικό ήχο μετά από κάθε χτύπημα. Αφήνει τον πυρήνα και παίρνει στα χέρια του μία από αυτές. 19

20 Α ν την βάλει έτσι στην άκρη από το ξύλο του κονταριού, οι λεπτές κοφτερές άκρες θα σπάσουν στο πρώτο ρίξιμο. Παίρνει το ελαφοκέρατο και επεξεργάζεται προσεκτικά, όπως αυτός θέλει, τις άκρες του. Φτιάχνει μία στιβαρή ακμή για το κοντάρι. Ο αδερφός της Μάνερη δείχνει ευχαριστημένος. Να λοιπόν που η φωτιά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλο τρόπο. Θα κάνει και οικονομία στον πυριτόλιθο, καθώς παρατήρησε ότι ο Γιανόμα δεν έβγαλε πολλά άχρηστα πελεκούδια. Με το πρώτο φως της ημέρας, ο Γιανόμα, η Μάνερη και ο Σπινόμα είναι έτοιμοι για το ταξίδι της επιστροφής. Ο πατέρας της Μάνερη και ο αδερφός της στέκονται στην είσοδο της σπηλιάς και τους παρακολουθούν που κατεβαίνουν στην κοιλάδα. Αυτή τη φορά δε θα ακολουθήσουν την ίδια διαδρομή. Θα περάσουν από το μέρος που μένουν τα αγριοκάτσικα το χειμώνα. Αν είναι τυχεροί, μπορεί να σκοτώσουν και κανένα. Αυτή την εποχή όμως τα περισσότερα έχουν πάρει το δρόμο προς τα πιο ψηλά βουνά. Δύο βράδια κοιμήθηκαν κάτω απ τον ουρανό. Ο Γιανόμα με τη γυναίκα του και το γιο τους ήταν πολύ κουρασμένοι. Τα αγριοκάτσικα, όπως διαπίστωσαν, είχαν ανέβει ήδη στα βουνά και δεν μπόρεσαν να σκοτώσουν κανένα. Το κυνήγι τους, εξάλλου, είναι πολύ δύσκολο, καθώς ζουν σε δυσπρόσιτα μέρη. Η μόνη τροφή που βρήκαν ήταν τα χόρτα και τα φρούτα. Οι βολβοί των λουλουδιών που ανθίζουν νωρίς την άνοιξη είναι πολύ νόστιμοι και δυναμωτικοί. Με ένα μυτερό ξύλο τους βγάζουν από το χώμα. Αφού τους καθαρίσουν προσεκτικά, τους τρώνε. Η Μάνερη, που γνώριζε τα χόρτα που τρώγονταν, μάζεψε μερικά. Δεν ήταν και η καλύτερη τροφή βέβαια, έτσι όπως τα έτρωγαν ωμά, γιατί ορισμένα είχαν μία πικρή γεύση. 20

21 Σ ε μία ρεματιά βρήκαν και λίγα φρούτα που δεν τα είχαν φάει το χειμώνα τα πουλιά. Στον αγκαθωτό θάμνο κρέμονταν μαύροι στρογγυλοί καρποί, λίγο ξινοί στη γεύση. Πιο μακριά, σ έναν άλλο θάμνο, υπήρχαν ορισμένοι μικροί κόκκινοι, με πιο γλυκιά γεύση. Φτάνουν κάτω από τη βραχοσκεπή πριν κρυφτεί ο ήλιος. Έχουν σκοπό να ανεβάσουν και μερικές κροκάλες πυριτόλιθου. Τον μάζεψαν από την κοίτη του ποταμού που περνάει από εκεί. Δεν είναι βέβαια το ίδιο καλός, όπως ο πυριτόλιθος της ομάδας της σπηλιάς. Αυτοί τον έβρισκαν στο βουνό. Αν και το ταξίδι της επιστροφής ήταν μακρινό, ο Γιανόμα έφερε μαζί του ένα μικρό κομμάτι. Φτάνουν επάνω με δυσκολία. Η ομάδα είναι μαζεμένη γύρω από τη φωτιά. Είναι το τελευταίο βράδυ με φεγγάρι. Μόλις περάσουν οι σκοτεινές νύχτες και βγει το καινούργιο φεγγάρι, θ αλλάξουν τόπο. Θα πάνε πιο κοντά στα ψηλά βουνά. Σίγουρα θα συναντήσουν και τη νέα ομάδα που φαίνεται πως έφτασε στην περιοχή από άλλα μέρη μακρινά. Μία μέρα τους είδαν από απόσταση. Βρίσκονταν στην άλλη μεριά ενός βάλτου όπου την άνοιξη μαζεύονταν πολλά πουλιά. Ήταν πιο αδύνατοι στην κορμοστασιά και με ίσιο μέτωπο. Χειροπέλεκυς 21

22 Αυτό που τους έκανε εντύπωση ήταν ο τρόπος που κυνηγούσαν. Χρησιμοποιούσαν κοντάρια και ένα σωρό εργαλεία φτιαγμένα με άλλη τεχνική. Ποιος ξέρει Θα είναι καλοί γείτονες ή θα μαλώνουν για την τροφή;

23 ΠΑίΖω ΜαΘΑίΝω ΑνΑκΑΛύπΤΩ

24 Κ Ρ Υ Π Τ Ο Λ Ε Ξ Ο ΚυΝήγΗΣε ΤιΣ ΛέΞΕις Βρες μέσα στο κρυπτόλεξο τις λέξεις που σημειώνονται παρακάτω με πλάγια γράμματα: 4Στη Μέση Παλαιολιθική Εποχή τα βουνά ήταν σκεπασμένα από παγετώνες. 4Την εποχή αυτή ζούσε ο άνθρωπος Νεάντερταλ. 4Κατοικούσε στην ύπαιθρο, κάτω από βραχοσκεπές και μέσα σε σπήλαια. 4Ήταν οργανωμένος σε ομάδες. 4Τρεφόταν με ζώα που κυνηγούσε, με χόρτα που μάζευε από τη γη, καρπούς από τα φυτά και φρούτα από τα δέντρα. 4Γνώριζε να χρησιμοποιεί τη φωτιά. 24

25 ΡίΞε Το ΚονΤάΡΙ Ζωγράφισε ένα κοντάρι ή σημείωσε ένα βέλος δίπλα στη σωστή απάντηση Το ελάφι που έφεραν οι κυνηγοί στη βραχοσκεπή ήταν: θηλυκό αρσενικό Κουβαλούσε η Μάνερη στο ταξίδι μαχαίρι; ναι όχι Ποιος άναψε τη φωτιά στο ταξίδι; Σπινόμα Γιανόμα Μάνερη Ποιο ζώο σκότωσε ο Σπινόμα στο ταξίδι; ελάφι πουλί λαγό Από τι υλικό ήταν τα εργαλεία για τη φωτιά; πέτρα ξύλο κόκαλο Από τι υλικό ήταν το κοντάρι του Γιανόμα; πλαστικό σίδερο ξύλο και πυριτόλιθο ξύλο Πού ζούσε ο πατέρας της Μάνερη και η ομάδα του; στο ύπαιθρο σε σπηλιά σε βραχοσκεπή Τι δώρο έδωσε ο Γιανόμα στον πατέρα της Μάνερη; ελαφοκέρατο κρέας κοντάρι Από τι υλικό είναι τα εργαλεία που βρίσκουν οι αρχαιολόγοι στις παλαιολιθικές ανασκαφές; ξύλο πυριτόλιθο πηλό 25

26 MάΝΤΕψΕ τι ΚΡύΒΕται p Είναι άνθρωπος δυναμικός, με το μέτωπο ριγμένο προς τα πίσω και με φρύδια που προεξέχουν. Έζησε στη Μέση Παλαιολιθική Εποχή. Νεάντερταλ p Είναι πέτρα και από αυτή γίνονταν εργαλεία. Πυριτόλιθος p Μ αυτόν χτυπάμε τον πυριτόλιθο για να σπάσει σε μικρά κομμάτια. Κρουστήρας Είναι από πυριτόλιθο και ο τεχνίτης τον φτιάχνει να μοιάζει με καβούκι χελώνας. Πυρήνας p Όταν σπάει με τεχνική, γίνεται κοφτερή. Από αυτή γίνονται τα εργαλεία. Φολίδα p Είναι ζώο χορτοφάγο και το αρσενικό έχει μεγάλα πολύκλωνα κέρατα. Το κυνηγούσαν οι Νεάντερταλ. Ελάφι 26

27 Δ Ρ Α Σ Τ Η Ρ Ι Ο Τ Η Τ Ε Σ ΣτΟ ΣΠίΤΙ, ΣτΟ ΣΧΟλΕίΟ ή ΣτΗΝ ΎπΑΙΘρο Μια εκδρομή στο Ασπροχάλικο Μπορείς να πας εκδρομή με το αυτοκίνητο και να επισκεφτείς τη βραχοσκεπή του Ασπροχάλικου όπου έζησαν Νεάντερταλ. Βρίσκεται νότια των Ιωαννίνων, δίπλα στην εθνική οδό Ιωαννίνων - Άρτας (51 χλμ. από τα Ιωάννινα). Υπάρχει πινακίδα (καφετιά) που δείχνει το σημείο. Καλύτερα να φοράς αθλητικά παπούτσια που να μη γλιστρούν, καπέλο, και φρόντισε να έχεις πάντα νερό μαζί σου. Έχει λίγη ανηφόρα μέχρι να φτάσεις. Στη βραχοσκεπή οι αρχαιολόγοι έχουν βάλει πινακίδα που λέει τι βρήκαν στις ανασκαφές. Μετά, μπορείς να κατέβεις στην όχθη του ποταμού που τον λένε Λούρο. Ψάξε να βρεις άσπρες στρογγυλεμένες πέτρες (κρουστήρες/σφυριά) και πυριτόλιθο σε διάφορα χρώματα (μοιάζει με γυαλί και συνήθως είναι μαύρος, κόκκινος ή καφέ). Χτυπώντας με το σφυρί τον πυριτόλιθο, προσπάθησε να βγάλεις μια φολίδα. Σιγά τα δάχτυλα και τα μάτια! 2 Φτιάξε ένα κοντάρι, σαν του Σπινόμα, ΜΑΖΙ ΜΕ ΕΝΑΝ ΜΕΓΑΛΟ! Πήγαινε μια εκδρομή στο βουνό ή κάπου σ ένα δάσος. - Ψάξε να βρεις ένα ίσιο κλαδί, όχι πολύ χοντρό. Στο ύψος να είναι περίπου ίσο με σένα. Αν θες, ρώτα έναν μεγαλύτερο να σου δείξει ένα δέντρο που το λένε κρανιά (ο παππούς ή η γιαγιά στο χωριό θα ξέρουν στα σίγουρα). Αυτό είναι το πιο κατάλληλο. - Ζήτα από έναν μεγάλο να πριονίσει το κλαδί. Μπορείς, όμως, να βρεις και πεσμένα κλαδιά. - Ζήτα από έναν μεγάλο να ξύσει τις προεξοχές με ένα μικρό σουγιά και να κάνει τη μία άκρη λίγο μυτερή. - Πάρε ένα γυαλόχαρτο, όχι πολύ σκληρό, και τρίψε γύρω-γύρω το κοντάρι να το κάνεις όσο πιο λείο γίνεται. -Αν ανάψετε μια μικρή φωτιά, βάλε τη σουβλερή άκρη κοντά στα κάρβουνα για να σκληρύνει από τη θερμότητα (μπορείς να κάνεις το ίδιο και στο τζάκι). Όταν φύγετε, να είστε σίγουροι ότι ρίξατε χώμα πάνω από τα κάρβουνα! 1 27

28 - Με τους φίλους και τις φίλες σου, μπορείτε να συναγωνιστείτε ποιος ή ποια θα ρίξει πιο μακριά το κοντάρι, σα να σημαδεύετε ένα ζώο που περνάει. ΠΡΟΣΟΧΗ: όλοι να κάθεστε από μια μεριά! Και όχι ζαβολιές! Θεατρικό παιχνίδι Σενάριο: Είμαστε παλαιολιθικοί κυνηγοί. Βρισκόμαστε σε μια σπηλιά. Κάνει κρύο και είμαστε καθισμένοι γύρω από μια (φανταστική) φωτιά. Οι τροφές μας σώθηκαν, έχουμε πεινάσει και πρέπει να πάμε να κυνηγήσουμε. Συζητάμε: τι ζώα να κυνηγήσουμε, προς τα πού να πάμε, τι χρειάζεται να πάρουμε μαζί μας. Καθένας αναλαμβάνει και μία δουλειά: για παράδειγμα, ένας να φτιάξει καινούργια κοντάρια για το κυνήγι, άλλος να πάρει τα τόξα, άλλος να κουβαλήσει το φλασκί για νερό, άλλος να πάρει τα ξύλα της φωτιάς (μπορεί να κάνουμε μέρες να γυρίσουμε), άλλος να συμβουλευτεί το σοφό μάγο ποιο δρόμο να τραβήξουμε. Η ομάδα ξεκινάει! Ένας θα είναι ο αρχηγός για σήμερα, αφού συμφωνήσουν όλοι ποιος. Πάμε προς το νότο. Φτάνουμε κοντά σε μια (φανταστική) λίμνη, από τις λίγες που δεν έχουν πιάσει πάγο τώρα το χειμώνα. Αφουγκραζόμαστε..., μυρίζουμε τον αέρα... και παρατηρούμε το χώμα για σημάδια και ίχνη... Περπατάμε σκυφτοί, σιωπηλοί και σιγά-σιγά πέφτουμε στα τέσσερα. Δεν πρέπει να τρομάξουμε τα ζώα που έχουν έρθει να ξεδιψάσουν (άγρια βόδια και άλογα, ελάφια). Ο παραμικρός θόρυβος θα τα κάνει να τρέξουν. Είμαστε τυχεροί. Μια ελαφίνα με το μικρό της έχει ξεμακρύνει από την αγέλη. Εύκολο θήραμα. Παραφυλάμε... Ξαφνικά ακούγεται κάτι σα γρύλισμα και μια γκρίζα φιγούρα ξεπροβάλλει από τα ξερά καλάμια: ένας λύκος! Θέλει αυτός να αρπάξει το ελαφάκι. Η μαμά του κλωτσάει με τα πίσω πόδια της προς τη μεριά του λύκου, να προστατέψει το μικρό της. Κι εκείνο, άπειρο καθώς είναι, έρχεται προς το μέρος μας. Όλοι ρίχνουμε τα κοντάρια μας. Απόψε θα φάμε καλά! Χρησιμοποιήστε καρέκλες και σεντόνια για να φτιάξετε τη σπηλιά. Παίξτε το παιχνίδι κάθε φορά με διαφορετικό αρχηγό. Μπορείτε να ρίχνετε κλήρο. Κάποια παιδιά θα είναι οι κυνηγοί, κάποια τα ζώα. Μπορείτε να σκεφτείτε και άλλα ζώα που έχουν έρθει να πιουν νερό. Προσπαθήστε να μιμηθείτε τις φωνές και τις κινήσεις τους. Κάντε πως μιλάτε σαν τους Νεάντερταλ: αργά και με λίγο βαριά φωνή. Κάντε πως περπατάτε σαν τους Νεάντερταλ: με βήμα σίγουρο και με το σώμα σκυμμένο λίγο μπροστά. Για κοντάρια χρησιμοποιήστε (καθαρές) μυγοσκοτώστρες ή καλαμάκια περασμένα το ένα μέσα στο άλλο, για τόξα κρεμάστρες των ρούχων. Αφήστε τη φαντασία σας ελεύθερη και δημιουργήστε άλλο τέλος στο παιχνίδι! 28 3

29 ΛύΣειΣ - ΑΠανΤήΣεΙς Κρυπτόλεξο Ρίξε το κοντάρι αρσενικό, ναι, Γιανόμα, λαγό, ξύλο, ξύλο και πυριτόλιθο, σε σπηλιά, ελαφοκέρατο, πυριτόλιθο. ΚαΤάΛΟγοΣ ΕιΚόΝΩν -σελ. 3 Άποψη βραχοσκεπής Ασπροχάλικου (Ν. Πρέβεζας). -σελ. 4 Φωτογραφία από τις αρχαιολογικές ανασκαφές της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής στη βραχοσκεπή Ασπροχάλικο (1965). -σελ. 5 Άποψη της περιοχής του Κοκκινόπηλου (Ν. Πρέβεζας), όπου υπήρχαν υπαίθριοι καταυλισμοί της παλαιολιθικής εποχής. -σελ. 23 Φωτογραφία από την αρχαιολογική ανασκαφή στη Μποΐλα (κοιλάδα Βοϊδομάτη). -σελ. 25 Δόντι βραχύσωμου δασόβιου ρινόκερου που βρέθηκε στη βραχοσκεπή Ασπροχάλικο. -σελ. 26 Δόντι ελαφιού που βρέθηκε στη βραχοσκεπή Ασπροχάλικο. οπισθόφυλλο: (εξωτερικά) Λίθινα εργαλεία των Νεάντερταλ (εσωτερικά) Χάρτης με το φυσικό ανάγλυφο της Ηπείρου με σημειωμένες τις παλαιολιθικές αρχαιολογικές θέσεις. 29

30 ΜΕριΚά ΠΑραΜύθια & ΒΙβλίΑ, αν ΘεΣ Να ΔιαΒάΣΕΙΣ Κι άλλο Κίρα Σίνου, Στη χώρα των μαμούθ, εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ 2. Κίρα Σίνου, Στο σκοτάδι της σπηλιάς, εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ (όταν θα πας στο Γυμνάσιο) 3. Λίλιαν Καραλή - Γιαννακοπούλου, Μικροί Αρχαιολόγοι, εκδόσεις ΑΚΡΙΤΑΣ

31 31

32 Νεάντερταλ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Παπάζογλου 16 & Κάνιγγος , Ιωάννινα Τηλ./Φαξ: Ε-mail: ο κόσμος των Ασπροχάλικο

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

3. Η Προϊστορική Ήπειρος

3. Η Προϊστορική Ήπειρος 3. Η Προϊστορική Ήπειρος Στη συνέχεια η κα Κοτζαμποπούλου μας ξενάγησε στο Α.Μ.Ι. και συγκεκριμένα στην αίθουσα 1 η οποία είναι αφιερωμένη στην Προϊστορική Ήπειρο. 1 3.1 Οι Νεάντερταλ Η Ήπειρος ήταν ένας

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α. ΠΑΛαΙΟΛΙθΙΚό

Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α. ΠΑΛαΙΟΛΙθΙΚό Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΓΝωΡίζΟΝΤαΣ ΤοΝ ΠΑΛαΙΟΛΙθΙΚό ΚάΤοΙΚΟ ΤηΣ ΗΠΕίΡΟυ T E Y Χ Ο Σ Γ Ι Α Τ Ο Δ Α Σ Κ Α Λ Ο & Τ Η Δ Α Σ Κ Α Λ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου 1o ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΟΥΡΝΙΩΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ : ΣΤΥΛΙΑΝΑΚΗ ΑΝΝΑ Συστάσεις Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ Πουπουλένιος : εγώ! ένα μικρό σπουργίτι Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου Ντίνος και Ελπίδα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Θεατρικό. Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα

Θεατρικό. Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα Θεατρικό Ηλίας Ξανθούλα παππούς γιαγιά μαμά αρκούδα αρκουδάκι Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα Παππούς: Καλώς τα παιδιά! Γιαγιά: Καλώς τα εγγονάκια μας. Ηλίας: Γεια

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Θεατρικό. Σκηνή 1η. Σκηνικό: Ένα δάσος με δέντρα, θάμνους και λουλούδια, πουλιά και πεταλούδες Πρόσωπα: Πρασινοφυλλίτσα, μαμά

Θεατρικό. Σκηνή 1η. Σκηνικό: Ένα δάσος με δέντρα, θάμνους και λουλούδια, πουλιά και πεταλούδες Πρόσωπα: Πρασινοφυλλίτσα, μαμά Θεατρικό γιαγιά πρασινοφυλλίτσα λύκος κυνηγός κατσίκα μαμά, Ασπρούλης, Καφετούλης, Μαυρούλης, εφτά κατσικάκια, παιδιά Σκηνή 1η Σκηνικό: Ένα δάσος με δέντρα, θάμνους και λουλούδια, πουλιά και πεταλούδες

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΟ-ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνα Γεωργακάκου

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 3: Πώς περνούσαν τη μέρα τους οι άνθρωποι της Παλαιολιθικής Εποχής; Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούσαν τη μέρα τους οι άνθρωποι της Παλαιολιθικής Εποχής; Πρόοδος από

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Ρόμπερτ Μανσκ Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Κάποτε υπήρχε μια όμορφη πριγκίπισσα που ονομαζόταν Ελισάβετ Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε ακριβά ρούχα πριγκίπισσας Επρόκειτο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της σwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghςj klzxcvλοπbnαmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmσγqwφertyuioσδφpγρaηsόρ

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα αλλάζει, ο κόσµος αλλάζει Εµείς; ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ

Το κλίµα αλλάζει, ο κόσµος αλλάζει Εµείς; ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ Το κλίµα αλλάζει, ο κόσµος αλλάζει Εµείς; ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ Ανδρέας Σµοϊλης Μελίνα Ρήγα Μαθητές στο Πειραµατικό Μουσικό Γυµνάσιο Παλλήνης 2007-2008 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Κατερίνα Αλεξιάδη alexiadi@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Μπουν τού υποσχόταν πως δε θα τα πήγαινε να δουλέψουν στις λιμνοθάλασσες του νότου ή στα ανθρακωρυχεία

Μπουν τού υποσχόταν πως δε θα τα πήγαινε να δουλέψουν στις λιμνοθάλασσες του νότου ή στα ανθρακωρυχεία Χουάνγκ-Σιάο Απόψε η Σελήνη λάμπει απόκοσμα στον φθινοπωρινό ουρανό. Οι ανάγλυφοι όγκοι του γρανιτένιου βουνού απέναντι μοιάζουν πελώριοι δράκοι, ακίνητοι μα απειλητικοί. Οι πρώτες πραγματικά ψυχρές ριπές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Αφού έχουµε γνωρίσει ορισµένους από τους φίλους µας του Γαλάτες, πάµε τώρα να δούµε γιατί στο χωριό τους σήµερα ακούγονται φωνές.

Αφού έχουµε γνωρίσει ορισµένους από τους φίλους µας του Γαλάτες, πάµε τώρα να δούµε γιατί στο χωριό τους σήµερα ακούγονται φωνές. Βρισκόµαστε στη Γαλατία το 50 π.χ. Όλη η Γαλατία βρίσκεται υπό ρωµαϊκή κατοχή εκτός από ένα χωριό ανυπόταχτων γαλάτων το οποίο αντιστέκεται ακόµη και θα αντιστέκεται για πάντα στους εισβολείς. Στο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο...

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο... ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ - ΘΕΠΡΩΤΙΑ ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... Η ΕΦΟ Ρ ΕΙΑ Π ΡΟ Ϊ ΤΟ ΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 1 ΠΡΩΙΝΟ Ξυπνάω το πρωί και είμαι κουρασμένος και ούτε στο σχολείο είμαι συγκεντρωμένος. O φίλος μου ο Γιάννης που

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ο Καρκάλης (νερόφιδο)

Γιάννης Ο Καρκάλης (νερόφιδο) Γιάννης Ο Καρκάλης (νερόφιδο) Ο Καρκάλης ένα γενναίο νερόφιδο φεύγει για μια αποστολή να σώσει τον πολιτισμό του δήμου Νεροφιδέ στη λίμνη του Kουρνά, διότι οι ψαράδες γλύφουν τα δάχτυλα των ποδιών τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Κατάπιε όλα τα φύτα Και έχει μείνει ερημια Δεν νομίζω τώρα ποιά Πώς τον γλιτώνει τον καύγα Ήρθαν οι δασονόμοι με τα Όπλα και τα σπαθιά Τρέχει τώρα να ξεφύγει

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; 101 Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Γιατί τόσες μετακινήσεις στην Παλαιολιθική Εποχή; Ερώτημα-κλειδί Για ποιους λόγους μετακινούνταν οι άνθρωποι της Παλαιολιθικής Εποχής; Πρόοδος από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει Κατευθυνόμενη συμμετοχική δουλειά όλης της τάξης 2ο Δημοτικό Σχολείο Συκεών Θεσσαλονίκης Τάξη Γ1 2005-2006 Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα,

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κυριακίδης Ο Μενέλαος η Αντριάννα και η Οικογένεια των Δράκων

Κώστας Κυριακίδης Ο Μενέλαος η Αντριάννα και η Οικογένεια των Δράκων Κώστας Κυριακίδης Ο Μενέλαος η Αντριάννα και η Οικογένεια των Δράκων ΠΑΡΑΜΥΘΙ Copyright Kostas Kiriakidis 2013 Published in England by AKAKIA Publications, 2013 Κώστας Κυριακίδης Ο Μενέλαος, η Αντριάννα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn Θεατρική διασκευή mqw e rtyuiopasdfghjklzxcvbnφ γιmλι qπςπ ζ αwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςj klzxc vλοπbnαmqwertyuiopasdf

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του»

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» 6/θ Δημοτικό Σχολείο Πολυδενδρίου Τάξη Γ «Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» Ζνα παραμφθι για το δικαίωμα των παιδιών ςτη φιλία, ςτο παιχνίδι και ςτο ςεβαςμό τησ προςωπικότητάσ τουσ. 6/Θ Δθμοτικό Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα