ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΟΙΚΟΝΙΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ.» ΟΝΟΜΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗ ΡΥΛΛΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΟΝΟΜΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ρ ΚΟΥΜΠΟΥΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ, 2011

2 ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

3 ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

4 ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 4

5 ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 5

6 Πρόλογος Ο λόγος που ασχολήθηκα µε την συγκεκριµένη πτυχιακή είναι ότι η παραγωγή ελαιόλαδου στην χώρα µας και κυριότερα στο νοµό Ηρακλείου της Κρήτης είναι από τις βασικότερες πηγές εσόδων των παραγωγών µας. Επειδή όµως ο κόσµος τα τελευταία χρόνια έχει µια τάση να καταναλώνει βιολογικά προϊόντα λόγο της αυξηµένης χρήσης φυτοφαρµάκων, έτσι και οι παραγωγοί σταµατούν να παράγουν συµβατικά προϊόντα. Για αυτό τον λόγο ο σκοπός της συγκεκριµένης πτυχιακής εργασίας ήταν η ανάλυση του κόστους που έχει για να παραχθεί ένα βιολογικό ελαιόλαδο στο νοµό Ηρακλείου και µε τι τιµές διατίθενται στην τοπική αγορά. θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή µου κύριο Γιώργο Κουµπούρη για την πολύτιµη βοήθεια του για την καθοδήγησή µου στην πτυχιακή µου εργασία. Ευχαριστώ τους φίλους µου που µου στάθηκαν και µε βόηθησαν να συµπληρώσω τα ερωτηµατολόγια τον Κατσούγκρη Φίλιππο, την Μέτσου Βασιλική και τον Κουφόπουλο Γιώργο. Τέλος θέλω να αφιερώσω αυτήν την πτυχιακή στον πατέρα µου, την µητέρα µου και στα αδέλφια µου (Γαβριήλ, Νίκο, Μάριο, Κυριακή, Χρυσοβαλάντη, Βαγγελίτσα) για την κατανόηση τους και για την υποµονή τους ώσπου να τελειώσω τις σπουδές µου στο ΑΤΕΙ Ηρακλείου Κρήτης, για όσο καιρό έλειψα µακριά από το σπίτι µου. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 6

7 Περιεχόµενα Πρόλογος Περίληψη 1. Εισαγωγή 1.1 Βοτανικά στοιχεία της ελιάς 1.2 Η καλλιέργεια της ελιάς Ελλάδα Κρήτη Ν. Ηρακλείου 1.3 Βιολογική γεωργία Ορισµοί Γενικά στοιχεία Καλλιεργητικές πρακτικές Κυριότερα προβλήµατα και πλεονεκτήµατα 1.4 Σκοπός της διατριβής 2. Υλικά και Μέθοδοι 2.1 Περιοχή µελέτης 2.2 Περιγραφή εργασιών Μέσα που χρησιµοποιήθηκαν (ερωτηµατολόγια, συνεντεύξεις, έρευνα αγοράς) 3. Αποτελέσµατα και Συζήτηση 4. Βιβλιογραφία ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 7

8 Περίληψη Σκοπός της παρούσας πτυχιακής διατριβής αποτελεί η συγκέντρωση στοιχείων για το κόστος παραγωγής βιολογικού ελαιόλαδου στον Νοµό Ηρακλείου. Θα συµπληρωθούν ερωτηµατολόγια από παραγωγούς, από διάφορα µέρη του Νοµού Ηρακλείου που θα µας πουν αναλυτικά πόσο τους στοιχίζουν οι διάφορες καλλιεργητικές τεχνικές (κλάδεµα, όργωµα, λίπανση, καταπολέµηση ζιζανίων, πότισµα, φυτοπροστασία, εργατικά, µηχανήµατα κτλ.) που εφαρµόζουν για την παραγωγή του βιολογικού ελαιολάδου, πόσους τόνους παράγουν ετησίως και πόσους βαθµούς είναι το βιολογικό ελαιόλαδο που παράγουν, για τον προσδιορισµού του κόστους παραγωγής. Θα συµπληρωθούν ερωτηµατολόγια από εµπόρους βιολογικού ελαιόλαδου για την καταγραφή του κέρδους που δεν κατανέµεται στον παραγωγό, ποιο είναι το κέρδος τους ανά κιλό λαδιού που έχουν οι έµποροι, αν είναι ικανοποιηµένοι από την διακίνηση του βιολογικού ελαιολάδου στην αγορά, αν διαφηµίζουν το λάδι και πόσο κοστίζει η διαφήµιση, ποια είναι η ποσότητα του λαδιού που εξάγουν κάθε χρόνο και ποια αυτή που διακινούν στην τοπική αγορά, πόσους τόνους αγοράζουν κάθε χρόνο από τους παραγώγους κτλ.. Επίσης θα γίνει έρευνα αγοράς στον Νοµό Ηρακλείου (καταστήµατα βιολογικών προϊόντων, super market) για να καταγραφούν τα βιολογικά ελαιόλαδα που είναι διαθέσιµα στην αγορά καθώς και τα χαρακτηριστικά τους (οξύτητα, τιµή, συσκευασία, κλπ). Τέλος θα συγκεντρώσουµε τα στοιχεία που θα έχουµε συλλέξει από τους τρεις διαφορετικούς τοµείς παραγωγής και εµπορίας και θα τα αναλύσουµε και θα τα παρουσιάσουµε για να βγάλουµε κάποια συµπεράσµατα. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 8

9 1. Εισαγωγή 1.1 Βοτανικά στοιχεία της ελιάς Ταξινόµιση: Η ελιά είναι αειθαλές, καρποφόρο δέντρο, που ονοµάζεται συνηθέστερα ελαιόδεντρο. Είναι ανώτερο φυτό, αγγειόσπερµο, δικότυλο, συµπέταλο της τάξης των Στρεψιανθών και της οικογένειας των Ελαιϊδών (Oleaceae). Τα χαρακτηριστικά της οικογένειας αυτής είναι ο µικρός ή ελλείπων κάλυκας, η άστροφη στεφάνη, οι δύο στήµονες, τα συµφυή καρποπέταλα και η δίχωρη ωοθήκη. Τα άνθη συναντιούνται σε φοβοειδείς ταξιανθίες. Το γένος Ελαία (Olea) περιλαµβάνει τριάντα (30) είδη, από τα οποία µόνον το είδος Olea europaea L παρουσιάζει οικονοµικό ενδιαφέρον- το τελευταίο περιλαµβάνει δύο παραλλαγές: την ήµερη, τυπική ή κοινή ελιά (Olea europaea var. Sativa) και την άγρια ελιά ή αγριελιά ( (Olea europaea var. Oleaster). Ο καρπός του ονοµάζεται επίσης ελιά και από αυτόν παράγεται το ελαιόλαδο. Η λέξη προέρχεται από το λατινικό "oliva", η οποία µε τη σειρά του προέρχεται από την ελληνική λαία (Ελαία), τελικά από τα µυκηναϊκά ελληνικά e-ra-wa ("elaiva"), που βεβαιώνεται µε τη Γραµµική Β συλλαβική γραφή. Η λέξη ελιά στις διάφορες γλώσσες προκύπτει τελικά από το όνοµα αυτού του δέντρου και τον καρπό του. Η ελιά υπήρξε το σύµβολο της θεάς Αθηνάς. Κατάγεται από τις παράκτιες περιοχές της περιφέρειας της Ανατολικής Μεσογείου, από το Λίβανο και τη θαλάσσια τµήµατα της Μικράς Ασίας και του Β. Ιράν στο νότιο άκρο της Κασπίας Θάλασσας. Η χρήση του ως ένα σηµαντικό γεωργικό προϊόν στην προκλασική Ελλάδα οδήγησαν σε ευρύτερη διανοµή του σε όλη την δυτική Μεσόγειο. Το κύριο χαρακτηριστικό του γένους olea είναι η µακροζωία και η διατήρηση της παραγωγικότητας. Υπάρχουν δένδρα στην περιοχή της Μεσογείου πολλών εκατοντάδων ετών, τα οποία παράγουν ακόµη καρπό. Πολλά µάλιστα ξεπερνούν την χιλιετία.. Κορµός: είναι κυλινδρικός, λείος και έχει σταχτοπράσινο φλοιό στα νεαρά δένδρα, τα γηραιότερα έχουν κορµό µε διάµετρο που µπορεί να ξεπεράσει το ένα µέτρο και ο φλοιός αποκτά σκούρο χρώµα και σχίζεται. Η επιφάνεια γίνεται ανώµαλη µε ρωγµές και εξογκώµατα. Τα εξογκώµατα στον κορµό, λαιµό και ρίζα ονοµάζονται ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 9

10 σφαιροβλάστες ή γόγγροι (υπερπλασίες πλούσιες σε θρεπτικά στοιχεία και φυτορυθµιστικές ουσίες. Ριζικό σύστηµα: είναι πλούσιο και χάρις αυτό καταφέρνει να αναπτύσσεται σε ξηρά και άγονα εδάφη. Το µεγαλύτερο µέρος των ριζών βρίσκεται επιφανειακά, στα εκατοστά και το πολύ στα εκατοστά και ένα πολύ µικρό µέρος του ριζικού συστήµατος καταφέρνει να φτάσει στα εκατοστα. Η ρίζα κατά τα πρώτα χρόνια αναπτύσσεται κατακόρυφα και αργότερα γίνεται θυσσανώδες. Η ανάπτυξη του ριζικού συστήµατος για την διαµόρφωση του εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους. Βλαστός:Οι βλαστοί µε πιο µικρά µεσογονάτια διαστήµατα είναι πιο παραγωγικοί. Η ελιά ανθοφορεί και καρποφορεί σε βλαστούς της προηγούµενης χρονιάς και διακρίνονται σε ξυλοφόρους (έχουν µόνο βλαστοφόρους οφθαλµούς), σε καρποφόρους (έχουν µόνο ανθοφόρους οφθαλµούς) και σε µεικτούς (έχουν και τα δύο είδη οφθαλµών). Οι βλαστοί µέτριας ζωηρότητας εξελίσσονται σε καρποφόροι ενώ οι ζωηροί βλαστοί σε ξυλοφόροι. Η ελιά όταν αρχίσει να γερνάει έχει την τάση να πετάει εύκολα τους λεγόµενους λαίµαργους, (βλαστοί µεγάλης ζωηρότητας) οι οποίοι δεν καρποφορούν και πρέπει να αφαιρούνται, η παρουσία πολλών λαίµαργων βλαστών υποδηλώνει ότι θα υπάρξει ακαρπία. Εκτός εάν µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την δηµιουργία καινούργιων µπράτσων και να αφαιρεθούν τα πιο γερασµένα κλαδιά. Οφθαλµοί: βρίσκονται στην άκρη των βλαστών και είναι πάντα βλαστοφόροι, οι υπόλοιποι είναι στις µασχάλες των φύλλων. Χωρίζονται σε βλαστοφόρους, οι οποίοι θα δώσουν τη νέα βλάστηση και µικτούς ανθοφόρους οι οποίοι όταν εκπτυχθούν θα δώσουν βλάστηση και βοτρυώδη ταξικαρπία. Η διαφοροποίηση των οφθαλµών γίνεται το χειµώνα, είναι απαραίτητο το χειµωνικό ψύχος (εάρινοποιηση). Φύλλα: Η ελιά είναι δέντρο αειθαλές, κρατάει την βλάστηση του όλο τον χρόνο. Τα φύλλα της ελιάς είναι αντίθετα, απλά, βραχύµισχα, λογχοειδή, παχιά, δερµατώδη και διατηρούνται πάνω στο δέντρο για περίπου 2-3 χρόνια. Στην κάτω επιφάνεια φέρουν τρίχες σε σχήµα οµπρέλας ώστε να προστατεύονται από την ξηρασία. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 10

11 ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑ 2012 Εικόνα 1. Βλαστός ελιάς ( ρύλλης 2011). Άνθη: Οι ανθοταξίες σχηµατίζονται στην µασχάλη των φύλλων της προηγούµενης βλαστικής περιόδου. Τα διάφορα ανθικά µέρη σχηµατίζονται περίπου δύο µήνες πριν την άνθηση. Τα άνθη είναι περίγυνα, µικρά, λευκοκίτρινα και βραχύµισχα. Πάνω στο δέντρο έχουµε τέλεια άνθη µε θηλυκό και αρσενικό µέρος και ατελή άνθη ή στηµονοφόρα δηλαδή έχουµε έλλειψη γυναικείου. Τα άνθη είναι ευαίσθητα σε παγετούς και σε θερµούς ανέµους και σε εντοµολογικές προσβολές, έχουµε έκπλυση της γύρης από την βροχή. Η ελιά ανθίζει το µήνα Απρίλιο µέχρι και το µήνα Μάιο. Καρπός: είναι <<δρύπης>> όπως και των πυρηνοκάρπων, το σχήµα είναι σφαιρικό-ελλειψοειδές. Ο καρπός αποτελείται από το εξωκάρπιο, το µεσοκάρπιο, το ξυλοποιηµένο ενδοκάρπιο και το σπέρµα. Το σπέρµα αποτελείται από την επιδερµίδα, το ενδοσπέρµο, τις κοτυληδόνες και το έµβρυο. Ο πυρήνας φέρει εξωτερικά αυλάκια τα οποία είναι κριτήριο διάκρισης ποικιλίας. Το χρώµα του καρπού αρχικά είναι πράσινο µετά κατά την διάρκεια της ωρίµανση παίρνει ένα µελανό, σκούρο πλην της λευκόκαρπης ποικιλίας. Καρποφορία παίρνουµε από τους µικτούς οφθαλµούς του ξύλου της προηγούµενης χρονιάς. Η περίοδο της ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 11

12 καρποφορίας ξεκινάει από το 2 ο έτος µέχρι το 50 ο και πλέον χρόνο. Η σύσταση του ελαιοκάρπου είναι: 1. Νερό 2. Λάδι (17-30%) 3. Απλά σάκχαρα (γλυκόζη και φρουκτόζη κυρίως) 4. Πολυσακχαρίτες 5. Πηκτίνες 6. Πρωτεΐνες 7. Οργανικά οξέα 8. Ταννίνες 9. Ελευρωπαϊνη 10. Χρωστικές 11. Ανόργανα συστατικά ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 12

13 Η περιεκτικότητα σε ελαιόλαδο, το µέγεθος των καρπών και η παραγωγή καθορίζονται, γενετικά, από περιβαλλοντικές και καλλιεργητικές συνθήκες. Εικόνα 2. Καρπός ελιάς. ( ρύλλης, 2011) Γονιµοποίηση και αυτεπικονίαση: Η συλλογή γύρης παρουσιάζει δυσκολία σε σχέση µε άλλα καρποφόρα δένδρα. Η ζωτικότητα της γύρης διατηρείται σε χαµηλές θερµοκρασίες και δεν επηρεάζεται αρνητικά από διαφορετικές συνθήκες θερµοκρασίας και υγρασίας. Στους ανθήρες των ανθέων σχηµατίζονται οι γυρεόκοκκοι οι οποίοι είναι µικροί και µπορούν να µεταφερθούν σε µεγάλες αποστάσεις µε τον άνεµο. Οι γυρεόκοκκοι όταν φθάσουν στο στίγµα του υπέρου γίνεται η επικονίαση και στη συνέχεια στην ωοθήκη η γονιµοποίηση. Στην ελιά γίνεται αυτεπικονίαση (µε γύρη της ίδιας ποικιλίας) και σταυρεπικονίαση (µε γύρη από άλλη ποικιλία). Πολλές ποικιλίες για να δώσουν ικανοποιητική καρποφορία χρειάζονται σταυρεπικονίαση και γι αυτό συνίσταται να αποφεύγονται οι µεγάλης έκτασης αµιγείς ελαιώνες από µια ποικιλία. Η «Κορωνέϊκη» θεωρείται καλός επικονιαστής άλλων ποικιλιών, αν και το θέµα αυτό δεν έχει µελετηθεί σε βάθος. Οι ανάγκες επικονιάσεως διαφέρουν από ποικιλία σε ποικιλία. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 13

14 Η ελιά παράγει ένα πολύ µεγάλο αριθµό ανθέων από τα οποία αν γονιµοποιηθεί ένα ποσοστό γύρω στο 1%, η καρποφορία είναι συνήθως ικανοποιητική. Παρατηρούµε και το φαινόµενο σχινοκαρπίας είναι ένα είδος παρθενοκαρπίας, δηλαδή παραγωγή καρπών µικρών και παραµορφωµένων, οφείλεται σε κάποια ανωµαλία κατά τη διαδικασία σχηµατισµού του σπέρµατος. Ποικιλίες ελιάς µε βάση το βάρος των καρπών τους έχουµε: Μικρόκαρπες ( γραµ. για ελαιοποιήσιµες). Ποικιλίες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία είναι Αγριελιά, Κορωνέϊκη, Κουτσουρελιά (Πατρινή), Λιανολιά Κερκύρας, Μαστοειδής (Τσουνάτη). Μεσόκαρπες ( γραµ. για διπλή χρήση). Ποικιλίες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία είναι Ανδραµµυτίνη, Αγουροµανακολιά, Βαλανολιά, Θρυµπολιά, Μεγαρείτικη. Αδρόκαρπες ( γραµ. ή και µεγαλύτερες, για επιτραπέζια χρήση). Ποικιλίες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία είναι Αµυγδαλολιά, Βασιλικάδα, Γαϊδουρελια, Καρολιά, Καρυδολιά (Χαλκιδικής), Καλαµών, Κοθρέϊκη (Γλυκοµάνακο Μανάκι), Κονσερβολιά (Αµφίσσης). Έχουµε ακόµα µία κατηγορία που είναι οι ποικιλίες ξένες στην οποία ανήκουν οι Picual, Arbequine, Frantoio, Moraiolo, Coratine, Leccino, Picholine, Manzanillo, Gordal. Παρενιαυτοφορίας: Στην ελιά παρατηρούµε και το φαινόµενο αυτό, ιδιαίτερα σε ξηρά και άγονα εδάφη, κατά την οποία τη µια χρονιά το ελαιόδεντρο έχει έντονη καρποφορία και την άλλη έχει ελάχιστη ή και καθόλου καρποφορία. Η παρενιαυτοφορία εκδηλώνεται σε µεµονωµένους κλάδους, σε ολόκληρα δένδρα ή και σε ολόκληρο των ελαιώνα, ακόµα και σε µία ολόκληρη περιοχή. Η παρενιαυτοφορία οφείλεται κυρίως στον ανταγωνισµό µεταξύ βλάστησης και καρποφορίας. Κατά την χρονιά που το δένδρο έχει έντονη καρποφορία εξαντλεί τα αποθέµατα τροφών και νερού από το έδαφος µε αποτέλεσµα η νέα βλάστηση που θα δώσει τους καρποφόρους βλαστούς για την επόµενη χρονιά να είναι περιορισµένη. Με σωστούς χειρισµούς που αφορούν κλάδεµα καρποφορίας σε κατάλληλους χρόνους, άρδευση και λίπανση η παρενιαυτοφορία µπορεί να µειωθεί σηµαντικά. Θερµοκρασία: Η ζώνη που χρειάζεται η ελιά για να αναπτυχθεί είναι θερµή εύκρατη και υποτροπική, σε γεωγραφικό πλάτος µεταξύ 30 ο και ο στο βόρειο και νότιο ηµισφαίριο, που έχει κλίµα µεσογειακό. Σηµαντικό ρόλο για την ανάπτυξη ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 14

15 της ελιάς, που είναι και απαιτητική, παίζει η θερµοκρασία. Την άνοιξη και το καλοκαίρι το δένδρο έχει ανάγκη από σχετικά υψηλές θερµοκρασίες για να πραγµατοποιηθεί η καρπόδεση και η ωρίµανση του καρπού. Όµως και οι πολύ υψηλές θερµοκρασίες σε συνδυασµό µε τους ξηρούς ανέµους έχουµε σοβαρές επιπτώσεις στην νέα βλάστηση και στην καρπόδεση και προκαλούν συρρίκνωση των καρπών. Το χειµώνα η ελιά έχει ανάγκη από µία περίοδο χαµηλών θερµοκρασιών µεταξύ 7 ο C και 16 ο C για την διαφοροποίηση των ανθοφόρων οφθαλµών. Καταστροφική για την καλλιέργεια είναι η απότοµη πτώση της θερµοκρασίας κάτω από τους -5 ο C γιατί προκαλεί ξηράνσεις κλάδων και ολόκληρων δένδρων. Όταν η πτώση της θερµοκρασίας είναι σταδιακή για µικρότερα διαστήµατα µπορεί να αντέξει µέχρι και στους -10 o C. Οι µικροπαγετοί το φθινόπωρο γύρω στους -3 ο C είναι επιζήµιοι για τους καρπούς γιατί προκαλούν συρρίκνωση. Υγρασία: Όταν η υγρασία της ατµόσφαιρας είναι υψηλή, τότε ευνοούνται οι ασθένειες που προσβάλουν την ελιά. Μειώνεται σηµαντικά η καρπόδεση όταν έχουµε υψηλή σχετικά υγρασία κατά την διάρκεια της ανθοφορίας. Έδαφος: Η ελιά αναπτύσσεται σχεδόν σε όλα τα εδάφη ακόµα και σε άγονα πετρώδη που δεν αναπτύσσονται άλλες κατηγορίες φυτών, όµως αποδίδει πολύ καλύτερα σε γόνιµα εδάφη που συγκρατούν αρκετή υγρασία. Υποφέρει σοβαρά σε βαρειά εδάφη που συγκρατούν το νερό (δεν έχουµε καλή στράγγιση). Προτιµάει ουδέτερη ή έλαφρα αλκαλική αντίδραση (ph 8) του εδάφους, αντέχει όµως και στα ελαφρά όξινα εδάφη και έχει σχετικά καλή αντοχή στην αλατότητα. 1.2 Η καλλιέργεια της ελιάς Η ιστορία της ελιάς ανάγεται σε χρόνια προ της οργανωµένης ζωής του ανθρώπου στη γη. Η καλλιέργεια της ελιάς ήταν γνωστή 4000 έτη π.χ. Σήµερα σε όλη την υδρόγειο υπάρχουν περίπου 800 εκατοµµύρια ελαιόδεντρα από τα οποία το 95% περίπου καλλιεργούνται στη λεκάνη της Μεσογείου η οποία διαθέτει άριστες εδαφοκλιµατικές συνθήκες για την ανάπτυξη της ελιάς. Στην Ελλάδα η ελιά είναι ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 15

16 καλλιέργεια µε πολύ µεγάλη διάδοση. Η εξάπλωση της ελαιοκαλλιέργειας είναι µεγαλύτερη από κάθε άλλο είδος καρποφόρου δέντρου και καταλαµβάνει έκταση που αναλογεί στο 15% περίπου της καλλιεργούµενης γεωργικής γης και στο 75% των εκτάσεων των δενδρωδών καλλιεργειών Ελλάδα Ο καρπός της ελιάς είναι πολύ βασικός για την Μεσογειακή διατροφή, τόσο ως εδώδιµος όσο και επειδή από αυτόν παράγεται το ελαιόλαδο. Είναι γνωστή από την αρχαιότητα. Καλλιεργούνταν στην Αρχαία Ελλάδα και οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούσαν σηµαντικά εµπορικά προϊόντα. Η ελιά είναι γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους, και πιθανότατα κατάγεται από το χώρο της ανατολικής Μεσογείου. Οι Έλληνες ήταν ο πρώτος λαός που καλλιέργησε την ελιά στον ευρωπαϊκό µεσογειακό χώρο. Την µετέφεραν είτε Έλληνες άποικοι είτε Φοίνικες έµποροι. Όπως αναφέρει ο Πλίνιος, κατά το 580 π.χ, ούτε το Λάτιο ούτε η Ισπανία ούτε η Τύνιδα γνώριζαν την ελιά και την καλλιέργειά της. Η ελιά ευδοκιµεί σε κλίµατα εύκρατα χωρίς ακρότητες θερµοκρασίας (µε µέση ετήσια θερµοκρασία 16oC) και υγρασίας, για αυτό είναι ευρύτατα διαδεδοµένη στη µεσογειακή ζώνη (όπως στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Τουρκία, και την Αλγερία και αλλού). Η Ελλάδα κατέχει την Τρίτη θέση στην Παγκόσµια παραγωγή ελαιολάδου (µετά την Ισπανία και την Ιταλία), µε περισσότερα από 140 εκατοµµύρια ελαιόδεντρα, τα οποία παράγουν περίπου τόνους ελαιολάδου ετησίως, από τους οποίους το 75-85% είναι εξαιρετικό παρθένο. Αυτό το ποσοστό κάνει την Ελλάδα, την πρώτη χώρα στον κόσµο σε παραγωγή εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου. εύτερη είναι η Ιταλία, µε το 40-45% της ετήσιας παραγωγής της σε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και τρίτη η Ισπανία, µε το 25-30%. Τα κύρια κέντρα παραγωγής της ελιάς είναι στην ηπειρωτική Ελλάδα µε την Πελοπόννησο να έχει περίπου το 65% της ετήσιας παραγωγής, µετά είναι η Κρήτη, τα Ιόνια νησιά και τα νησιά του Αιγαίου. Οι αγρότες που ασχολούνται µε την παραγωγή ελαιολάδου στην χώρα µας ανέρχονται σε , ενώ η ετήσια παραγωγή περίπου, φτάνει τους τόνους. Οι συνολικές εκτάσεις, στις οποίες καλλιεργούνται ελαιόδεντρα είναι 10 εκατ. στρέµµατα, και το σύνολο των ελαιόδεντρων φτάνει τα 160 εκατοµµύρια. Το ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 16

17 τυποποιηµένο ελαιόλαδο που εξάγεται, είναι µόνο το 6% του εξαγόµενου ελαιόλαδου στην χώρα µας και αυτό αποτελεί ένα µεγάλο πρόβληµα, αν και υπήρξαν προγράµµατα προβολής και προώθησης του ελαιολάδου. Στην Ελλάδα το µάζεµα του ελαιοκάρπου γίνεται συνήθως αργά το φθινόπωρο, όταν ο πράσινος καρπός της ελιάς κοκκινίζει και αρχίζει να αποκτά ένα λαµπερό µαυροϊδές χρώµα. Είναι τότε που η ωρίµανση της ελιάς φτάνει σε ένα ικανοποιητικό στάδιο και έχει αρκετή ποσότητα ελαιολάδου. Ο ελαιόκαρπος στην Ελλάδα µαζεύεται σήµερα µε ειδικές «ελαιοραβδιστικές» µηχανές. Στην κεφαλή µιας µεταλλικής ράβδου υπάρχουν περιστρεφόµενα τµήµατα από πλαστικό. Με µια ηλεκτρογεννήτρια η κεφαλή περιστρέφεται χτυπώντας τα κλαδιά της ελιάς. Ο ελαιόκαρπος πέφτει γρήγορα και εύκολα πάνω σε πλαστικά δίχτυα. Σε πολλές περιοχές έχουν ειδικά κόσκινα, όπου γίνεται διαλογή των σπασµένων κλαδιών. Στη συνέχεια οι ελιές σακιάζονται ή µπαίνουν σε πλαστικά κιβώτια και οδηγούνται στα ελαιοτριβεία. Η µεγάλη εξέλιξη στην παραγωγή του ελαιολάδου ήρθε τον 20ο αιώνα στην Ελλάδα και µάλιστα µε ταχύτατα βήµατα. Οι παραδοσιακές µέθοδοι αντικαταστάθηκαν µε ελαιοδιαχωριστήρες, η παραγωγικότητα αυξήθηκε µε την εξάπλωση των υδραυλικών πιεστηρίων και από τη δεκαετία του παρατηρείται το φαινόµενο της ταχείας εγκατάλειψης των παραδοσιακών ελαιοτριβείων, που οι πέτρες τους γύριζαν µε άλογα ή βόδια Κρήτη Πέρα από τη µοναδική γεύση του, το κρητικό ελαιόλαδο κατέχει µια µοναδική θέση στη µυθολογία, τον πολιτισµό και την οικονοµία µιας ολόκληρης περιοχής, της κρητικής γης. Το ίδιο συνέβη και µε το φύλλο της που το χρησιµοποίησαν ως σύµβολο της νίκης, της σοφίας και της ειρήνης σε όλο τον κόσµο. Οι µελετητές πιστεύουν ότι η ελιά καλλιεργούνταν στο νησί σε ευρεία κλίµακα από το π.χ., από εκείνα τα αρχαία χρόνια το ελαιόλαδο ήταν το βασικό αγροτικό προϊόν του κρητικού πολιτισµού. Αυτό συνεχίζεται µέχρι και σήµερα, 5000 χρόνια µετά. Το κρητικό ελαιόλαδο έχει αναγνωσιµότητα εδώ και πάρα πολλά χρόνια σαν το κορυφαίο σε ποιότητα παγκοσµίως. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 17

18 Μερικοί από τους παράγοντες που βοηθούν στην καλή ποιότητα που έχει το κρητικό ελαιόλαδο είναι κατ αρχήν, το ίδιο το δέντρο της ελιάς. Το µοναδικό κλίµα που αναπτύσσεται. Το πάθος των παραγωγών που φροντίζουν τις µικρές εκτάσεις τους. Ο τρόπος συγκοµιδής. Ο ελάχιστος χρόνος αποθήκευσης του καρπού πριν την επεξεργασία. Οι αυστηρά ελεγχόµενες συνθήκες επεξεργασίας, παραγωγής και αποθήκευσης του προϊόντος. Όλη η Κρήτη απ άκρη σ άκρη, στις πεδιάδες, τις κοιλάδες, στα χαµηλά οροπέδια, στο εσωτερικό και τα παράλια, παντού σχεδόν όπου υπάρχει καλλιεργήσιµο γόνιµο ή και ηµιάγονο έδαφος, είναι κατάφυτη από ελαιόδεντρα, τα οποία καλύπτουν το µεγαλύτερο µέρος της καλλιεργούµενης επιφάνειας του εδάφους της, που φαντάζει σαν ένας τεράστιος, ατέλειωτος πράσινος τάπητας µέσα στο απέραντο θαλασσινό της περίγυρο. Στην Κρήτη σήµερα υπάρχει ένας πληθυσµός από 35,5 εκατοµµύρια ελαιόδεντρα, τα οποία καλλιεργούνται από περίπου αγροτικές οικογένειες. Το ελαιόλαδο παράγεται κάτω από τις άριστες εδαφοκλιµατικές συνθήκες της κρητικής γης (µεγάλη ηλιοφάνεια, ήπιος χειµώνας, δροσερό καλοκαίρι, ορεινό και λοφώδες ανάγλυφο του εδάφους, φυσική γονιµότητα εδαφών, καθαρό ατµοσφαιρικό περιβάλλον) και από ελαιοπαραγωγούς που έχουν συσσωρευµένη εµπειρία αιώνων, που αγαπούν το ελαιόλαδο και σέβονται το περιβάλλον. Το µεγαλύτερο µέρος τις καλλιεργούµενης ελιάς στην Κρήτη καταλαµβάνουν τρεις ποικιλίες οι οποίες είναι η Κορωνέικη, η Τσουνάτη και η Θρουµπολιά και σε µικρότερη έκταση καλλιεργούνται οι επιτραπέζιες ποικιλίες Καλαµών και Κονσερβολιά. Ένα από τα µεγαλύτερα προβλήµατα που αντιµετωπίζει η καλλιέργεια της ελιά στην Κρήτη είναι ο δάκος, όπου για να γίνει σωστή αντιµετώπιση του εντόµου απαιτεί τη µελέτη των οικολογικών παραγόντων της περιοχής, βιοτικών και αβιοτικών, που µπορούν να επηρεάσουν τη βιολογία του εντόµου, και εποµένως το ύψος του πληθυσµού του. Μεγάλο ρόλο στην αύξηση του πληθυσµού του δάκου παίζουν οι κλιµατικές συνθήκες της περιοχής (θερµοκρασία και σχετική υγρασία) και ο τρόπος άρδευσης του ελαιώνα, αλλά και άλλοι εντοµολογικοί εχθροί της ελιά και ο τρόπος αντιµετώπισης τους από τους παραγωγούς και η αύξηση του πληθυσµού τους. Όλα αυτά συµβάλουν στην αύξηση του πληθυσµού του δάκου µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η δυσκολία αντιµετώπισης του εντόµου. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 18

19 1.2.3 Ν. Ηρακλείου Ο νοµός Ηρακλείου είναι ένας από τους τέσσερις νοµούς της περιφέρειας Κρήτης. Βρίσκεται κεντροανατολικά του νησιού και συνορεύει ανατολικά µε το νοµό Λασιθίου και δυτικά µε το νοµό Ρεθύµνης. Βόρεια βρέχεται από το Κρητικό πέλαγος και νότια από το Λιβυκό πέλαγος. Ο νοµός εκτίνεται σε τετραγωνικά χιλιόµετρα. Το Ηράκλειο είναι η πρωτεύουσα του νοµού Ηρακλείου αλλά και η µεγαλύτερη πόλη στην Κρήτη. Το Ηράκλειο έχει το µεγαλύτερο λιµάνι του νησιού, επίσης και ένα από τα µεγαλύτερα αεροδρόµια ("Νίκος Καζαντζάκης") της Ελλάδας, που καθηµερινά πραγµατοποιείται µεγάλη κίνηση επιβατών και εµπορευµάτων. Έχει βιοµηχανική περιοχή τέσσερα χιλιόµετρα έξω από το κέντρο της πόλης. Η απογραφή του 2011 που πραγµατοποιήθηκε στο δήµο Ηρακλείου µας έδειξε ότι έχει πληθυσµό κατοίκους. Το έδαφος του νοµού είναι κατά το µεγαλύτερο µέρος του πεδινό και ηµιορεινό. Ο νοµός Ηρακλείου είναι ο πιο ανεπτυγµένος οικονοµικά νοµός της Κρήτης και ένας από τους παραγωγικότερους της Ελλάδας. Στην Κνωσό και στις Αρχάνες βρέθηκαν µέσα σε αγγεία κουκούτσια από ελιές, επίσης κουκούτσια ελιάς βρέθηκαν σε τάφους της Μεσσαράς, ενώ σε άλλα σηµεία της Κρήτης βρέθηκαν ελαιοπιεστήρια υστεροµυκηναϊκής δεύτερης και τρίτης περιόδου ( π.χ.). Ελιές απεικονίζονται και σε έργα τέχνης της εποχής αυτής. Μια τοιχογραφία του ανακτόρου της Κνωσού του 16ου αι. π.χ. αποτελεί θαυµάσια απεικόνιση ελαιώνα, ενώ τα χρυσά ποτήρια από τον µυκηναϊκό τάφο του Βαφειού Λακωνίας (16ος αι. π.χ.)κοσµούνται µε παράσταση ελαιοδέντρων. Τα τελευταία χρόνια το σύνολο εκτάσεων παραγωγής βιολογικών προϊόντων στην Κρήτη είναι περίπου 5.739,5 στρέµµατα και στο νοµό Ηρακλείου βρίσκονται περίπου τα 2.886,5 στρέµµατα. Συνολικά οι εκτάσεις της Κρήτης που βρίσκονται σε µεταβατικό στάδιο ή ήδη παράγουν βιολογικά προϊόντα φθάνουν τα ,46 στρέµµατα εκ των οποίων τα ,75 βρίσκονται στο Ηράκλειο. Οι καλλιεργητές του νοµού Ηρακλείου παράγουν βιολογικό ελαιόλαδο από 2.424,45 στρέµµατα ελαιοδέντρων. 1.3 Βιολογική γεωργία ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 19

20 1.3.1 Ορισµοί Βιολογική γεωργία: Με τον όρο αυτό εννοούµε την ήπια, φιλική προς το περιβάλλον γεωργία, η οποία δε χρησιµοποιεί χηµικά φυτοφάρµακα και λιπάσµατα. Για ένα πιο αναλυτικό ορισµό θα λέγαµε: Βιολογική γεωργία είναι: "ένα σύστηµα παραγωγής βασιζόµενο στην αµειψισπορά των καλλιεργειών, την ανακύκλωση των φυτικών υπολειµµάτων και της ζωικής κοπριάς, τη χλωρή λίπανση, τη λογική χρήση των γεωργικών µηχανηµάτων και τις βιολογικές µορφές καταπολέµησης. Αυτές οι πρακτικές συνδυαζόµενες κατάλληλα εξασφαλίζουν: α) τη διατήρηση της γονιµότητας του εδάφους και την επαρκή θρέψη των φυτών, β) τον έλεγχο των εχθρών, ασθενειών και ζιζανίων των καλλιεργειών. Οι βιοκαλλιεργητές επιτυγχάνουν τα παραπάνω χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουν στα συνθετικά χηµικά φυτοφάρµακα και λιπάσµατα". Βιολογική καλλιέργεια: Είναι ένα ολοκληρωµένο σύστηµα παραγωγής και διαχείρισης αγροτικών προϊόντων, που προστατεύει το περιβάλλον σε όλα τα στάδια διαχείρισης του οικοσυστήµατος, προασπίζοντας ταυτόχρονα την υγεία των καταναλωτών. Κύριο χαρακτηριστικό της βιολογικής καλλιέργειας είναι η απουσία χηµικών λιπασµάτων, ζιζανιοκτόνων, φυτοφαρµάκων, ορµονών και άλλων εξίσου επικίνδυνων χηµικών ουσιών σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Οικολογικό Σύστηµα ή Οικοσύστηµα: Όλοι οι ζωντανοί οργανισµοί στον πλανήτη µας βρίσκονται σε συνεχή αλληλεξάρτηση µεταξύ τους όπως και µε το περιβάλλον. Για παράδειγµα ένα φυτό, προσηλωµένο σταθερά στην θέση που βλάστησε ο σπόρος του, ζει προσλαµβάνοντας τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία από το άµεσο εδαφικό του περιβάλλον. Την ανάπτυξή του (την περιορισµένη στα πλαίσια της βλαστικής και αναπαραγωγικής του δυνατότητας) χαλιναγωγούν, από την µία µεριά παράγοντες βιοτικοί (ζώα, φυτά) κι από την άλλη µεριά παράγοντες αβιοτικοί (έδαφος, κλιµατολογικοί παράγοντες, κλπ.). Με τον τρόπο αυτό δηµιουργείται ένα πολύπλοκο σύστηµα αλληλοεξαρτώµενων παραγόντων. Βιολογικό προϊόν: ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 20

21 "Βιολογικό προϊόν" µπορεί να είναι ένα µη µεταποιηµένο αγροτικό προϊόν φυτικής προέλευσης είτε ένα είδος ανθρώπινης διατροφής που κυρίως αποτελείται από ένα ή και περισσότερα συστατικά φυτικής προέλευσης. Στα προϊόντα αυτά υπάρχει η σήµανση «βιολογικό», εφόσον έχει παραχθεί ή παρασκευασθεί σύµφωνα µε τις αρχές παραγωγής. Περίοδο µετατροπής: Ένας παραγωγός αγροτικών προϊόντων που παράγονται µε συµβατικό τρόπο, ο οποίος επιθυµεί να καλλιεργήσει τα χωράφια του µε βιολογικό τρόπο, πρέπει να εφαρµόσει για τα αγροτεµάχια αυτά τις αρχές της βιολογικής γεωργίας για µία µεταβατική περίοδο. Αγροοικοσύστηµα: Είναι το οικοσύστηµα (το σύστηµα οργανισµών και περιβαλλοντικών στοιχείων) στο οποίο ασκείται η γεωργική πράξη (αγρός, περιβόλι, κλπ.). Είναι τεχνητό σύστηµα σε αντίθεση µε το φυσικό περιβάλλον. Το αγροοικοσύστηµα στη βιολογική γεωργία τείνει προς το 4-2 φυσικό και είναι περισσότερο αποτελεσµατικό όσο πληρέστερη είναι η γνώση των πληθυσµών των οργανισµών που υπάρχουν και οι διακυµάνσεις τους. Αµειψισπορά: Είναι η ετήσια εναλλαγή καλλιεργειών, δηλαδή να µην σπέρνουµε σε ένα χωράφι κάθε χρόνο το ίδιο φυτό. Όταν συµβαίνει αυτό τα ζιζάνια πληθαίνουν, ιδιαίτερα τα πολυετή. Το χωράφι µε το χρόνο υποβαθµίζεται παραγωγικά και αδυνατίζει. Οι ασθένειες και οι εχθροί πληθαίνουν κάθε χρόνο και αποκτούν ανθεκτικότητα (δεν καταπολεµούνται εύκολα), έτσι γίνονται τόσο σοβαρές ώστε να καταστεί η καλλιέργεια αντιοικονοµική και ασύµφορη. Πλεονεκτήµατα αµειψισποράς: 1. Το χωράφι διατηρείται γόνιµο και αποδοτικό. 2. Καταπολεµούνται καλύτερα οι ασθένειες και µε µικρότερο κόστος. 3. Καλύτερη καταπολέµηση των ζιζανίων και των πολυετών κυρίως µε χαµηλότερο κόστος. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 21

22 4. εν αφήνουµε να εκδηλωθούν στο χωράφι ορισµένες σοβαρές ασθένειες και καταστροφικές για την καλλιέργεια, όπως για παράδειγµα κερκόσπορα και ριζοκτονία. Η αµειψισπορά είναι ένας από τους καλύτερους και αποτελεσµατικότερους τρόπους βιολογικής αντιµετώπισης που έχουµε στο αγρό και χρησιµοποιείται πολύ στην Κρήτη και γενικότερα στην Ελλάδα ακόµα και σε συµβατικές καλλιέργειες. Αγρανάπαυση: Χαρακτηρίζει ένα χωράφι του οποίου η καλλιέργεια έχει διακοπεί µε παράλληλη καλλιέργεια του εδάφους, για την καταστροφή αυτοφυούς βλάστησης για ένα χρονικό διάστηµα, για να ανακτήσει τη γονιµότητά του. Η αγρανάπαυση συνδυάζεται µαζί µε την αµειψισπορά στην βιολογική γεωργία και τα πλεονεκτήµατα είναι αυτά που προαναφέρθηκαν παραπάνω. Συγκαλλιέργεια: Η ταυτόχρονη ανάπτυξη δύο ή περισσοτέρων φυτικών ειδών, στο ίδιο κοµµάτι αγροτικής γης, τα οποία σπέρνονται ή φυτεύονται είτε ταυτόχρονα (σε µίγµα ή χωριστά), είτε ετεροχρονισµένα, αλλά στην ίδια βλαστική περίοδο, ανάλογα µε τις απαιτήσεις κάθε είδους, είναι η γνωστή συγκαλλιέργεια και αποτελεί µία στρατηγική για την αύξηση της βιοποικιλότητας, ενώ παράλληλα προσφέρει µία ευκαιρία αµοιβαίας ωφέλειας στα συγκαλλιεργούµενα είδη. Βιολογική ποικιλότητα ή βιοποικιλότητα: Οι διαφορετικές δοµές µε τις οποίες εκφράζεται η ζωή στα διαφορετικά επίπεδα οργάνωσής της, από το γενετικό, το επίπεδο των ειδών, το επίπεδο των οικοσυστηµάτων, µέχρι το επίπεδο του τοπίου, όπου κι αν βρίσκονται αυτές οι δοµές, δηλαδή στην ξηρά, στο νερό ή στον αέρα, καθώς και τον τρόπο έκφρασης αυτής της ποικιλίας σε χωρική και χρονική κλίµακα Γενικά στοιχεία Τα τελευταία χρόνια οι Έλληνες αγρότες έχουν κάνει δυναµική στροφή στη βιολογική γεωργία. Οι ειδικοί επισηµαίνουν ότι η «καθαρή» από φυτοφάρµακα γεωργία, κερδίζει γρήγορα έδαφος σε όλη την παγκόσµια κοινότητα. Ένας σηµαντικός παράγοντας που έπαιξε ρόλο στην αυξηµένη ζήτηση των βιολογικών ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 22

23 προϊόντων, είναι τα διάφορα διατροφικά σκάνδαλα που έχουν ξεσπάσει τα τελευταία χρόνια και έχουν κάνει τους καταναλωτές να θέλουν να γνωρίζουν πλέον τι τρώνε. Στην Ελλάδα αντίστοιχα, η συνολικά καλλιεργούµενη έκταση ξεπέρασε το 1,5 εκ. στρέµµατα το 2007 (χωρίς να προσµετρούνται οι ενταγµένοι βοσκότοποι) και οι βιοκαλλιεργητές τους Η ελιά καταλαµβάνει το 34% των βιολογικών καλλιεργειών (συνολικά στρ.) και µε δεύτερη καλλιέργεια τα σιτηρά σε ποσοστό 26% (συνολικά στρ.). Σήµερα η Παγκόσµια Αγορά των Βιολογικών Προϊόντων αντιπροσωπεύει ένα σηµαντικό µέρος της Αγοράς των τροφίµων µε τζίρο που ξεπέρασε τα 46 δις δολάρια το Η Ευρώπη εµφανίζεται ως η πιο ισχυρή αγορά αντιπροσωπεύοντας το 54% του συνολικού τζίρου και σε απόλυτους αριθµούς, τα 25 δις δολάρια. Η συνολικά καλλιεργούµενη έκταση ξεπερνά τα 322 εκατοµµύρια στρέµµατα ενώ οι ενταγµένοι παραγωγοί ξεπερνούν τα 1,2 εκατοµµύρια σύµφωνα µε έρευνες που έχουν γίνει. Η βιολογική γεωργία στηρίζεται στην εκµετάλλευση των φυσικών πόρων και στην παραγωγή γεωργικών προϊόντων µέσα από φυσικές διαδικασίες που διατηρούν µακροπρόθεσµα την οικολογική ισορροπία, όπως η γονιµότητα του εδάφους. Η χρήση φυσικών λιπασµάτων, η χρήση ανανεώσιµων πηγών ενέργειας και η καταπολέµηση ασθενειών µε βιολογικές µεθόδους, αποτελούν ορισµένα από τα στοιχεία εκείνα που συµβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος. Προκειµένου κάποιος να µπορεί επισήµως να θεωρείται παραγωγός βιολογικών προϊόντων, το πρώτο πράγµα που πρέπει να κάνει, είναι να αιτηθεί την ένταξή του σε έναν εγκεκριµένο από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων, Φορέα Ελέγχου και Πιστοποίησης. Μετά την Αίτηση, οι εταιρεία πιστοποίησης θα εξετάσει εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις ένταξης και εφόσον υπάρχουν, θα καλέσει τον παραγωγό προκειµένου να συνυπογράψουν τη σύµβαση συνεργασίας. Η ηµεροµηνία υπογραφής της Σύµβασης, θεωρείται η ηµεροµηνία έναρξης της δραστηριότητας παραγωγής βιολογικών προϊόντων. Θα ακολουθήσουν οι απαραίτητοι και επιβεβληµένοι από τη Νοµοθεσία Έλεγχοι και εφόσον διαπιστωθεί η συµµόρφωση της επιχείρησης µε τις απαιτήσεις του ΚΑΝ (ΕΟΚ) 2092/91 και ολοκληρωθούν τα απαραίτητα στάδια µετατροπής (για πρωτογενείς µονάδες φυτικής παραγωγής), οι εταιρεία πιστοποίησης που έχει επιλέξει ο παραγωγός να συνεργαστεί θα προχωρήσει στην έκδοση του Πιστοποιητικού Συµµόρφωσης. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 23

24 ΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΙΚΑΙΟΥΧΩΝ: A. Τήρηση του προγράµµατος για 5 χρόνια. B. Εφαρµογή του ΚΑΝ (ΕΚ) 1257/99 περί βιολογικού τρόπου παραγωγής των προϊόντων. C. Ένταξη του συνόλου των αγροτεµαχίων της εκ/σης ή τουλάχιστον 8 στρ. κηπευτικά και 20 στρ. για τις λοιπές καλλιέργειες. Η έκταση αυτή δεν µπορεί να µειωθεί κατά τη διάρκεια του προγράµµατος. D. Σύναψη συµβολαίου για 5 χρόνια µε αναγνωρισµένο Οργανισµό Πιστοποίησης. E. Σύναψη σύµβασης µε γεωπόνο, ο όποιος είναι υπεύθυνος για το Σ.Π.. και Ε.Κ.Σ. F. Τήρηση φάκελου του αγροπεριβαλλοντικού προγράµµατος. G. εσµεύεται να µην παραδίδει τα βιολογικά προϊόντα στην απόσυρση. H. εσµεύεται να διευκολύνει τους ελέγχους από τα Εθνικά και Κοινοτικά Όργανα. Οι δικαιούχοι που µπορούν να καλλιεργήσουν βιολογικά προϊόντα και να είναι πιστοποιηµένοι είναι φυσικά πρόσωπα, κάτοχοι γεωργικής εκµετάλλευσης και νοµικά πρόσωπα που είναι κάτοχοι και άµεσα υπεύθυνοι για την διαχείριση της εκµετάλλευσης. Μερικές από τις εταιρείες πιστοποίησης στο νοµό Ηρακλείου είναι η IRIS και η ΒΙΟΕΛΛΑΣ οι οποίες είναι εγκεκριµένες µε υπουργική απόφαση και σε αυτές είναι εγγεγραµµένοι όλοι οι παραγωγοί στο νοµό Ηρακλείου που ασχολούνται µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων. Οι στόχοι της βιολογικής γεωργίας είναι: 1. Η ανάπτυξη και προαγωγή ολοκληρωµένων σχέσεων µεταξύ εδάφους, φυτών, ζώων, ανθρώπων και βιόσφαιρας, έτσι ώστε τελικά να λαµβάνονται γεωργικά προϊόντα και είδη διατροφής, χωρίς χηµικά υπολείµµατα και ταυτόχρονα το περιβάλλον να αναβαθµίζεται και να προστατεύεται. 2. Η προστασία της δηµόσιας υγείας. 3. Η προστασία της άγριας χλωρίδας και πανίδας. 4. Η αειφόροι διαχείριση των εδαφικών πόρων. Η χρησιµοποίηση του όρου "βιολογικό " για τη σήµανση και τη διαφήµιση των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής περιορίζεται στα προϊόντα που έχουν ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 24

25 παραχθει σύµφωνα µε τις αρχές παραγωγής και τους κανόνες µεταποίησης του ΚΑΝ (ΕΚ) 1257/99. Kανενα προϊόν δεν διατίθεται στο εµπόριο ως "βιολογικό" χωρίς να ελεχθεί και να πιστοποιηθεί. Σύστηµα πιστοποίησης και ελέγχου βιολογικών προϊόντων στην Ελλάδα : Αρµόδιος φορέας είναι το γραφείο Βιολογικών Προϊόντων του Υπουργείου Γεωργίας, το όποιο έχει αναγνωρίσει ιδιωτικούς φορείς που ελέγχουν τους παραγωγούς, µεταποιητές και έµπορους. Πάνω στην ετικέτα ενός βιολογικού προϊόντος αναγράφονται τα εξής στοιχεία: Το όνοµα και η διεύθυνση του παραγωγού. Το όνοµα και η διεύθυνση του µεταποιητή. Το όνοµα του προϊόντος. Γίνεται αναφορά στο βιολογικό τρόπο παραγωγής Καλλιεργητικές τεχνικές Οι καλλιεργητικές τεχνικές που µπορούν να εφαρµοστούν σε µία βιολογική καλλιέργεια είναι οι εξής: 1. Βιολογικός έλεγχος παρασίτων : Η βιολογική γεωργία, για την άσκηση αποτελεσµατικού ελέγχου επί των παρασίτων, στηρίζεται πρωταρχικά και σοβαρά στους πληθυσµούς των ευεργετικών αρπακτικών ζώων, εντόµων και παρασίτων, ξενιστών των παρασίτων και άλλων πλασµάτων που συνεπικουρούν αυτήν την επιδίωξη. Αυτοί οι βιολογικοί παράγοντες ελέγχου βοηθούν σηµαντικά να κρατηθούν οι πληθυσµοί των παρασίτων σε λογικά επίπεδα, ώστε οι περαιτέρω καλλιεργητικές δραστηριότητες ή τα σχετικά ήπια φυτοφάρµακα να είναι επαρκή για την εξασφάλιση οικονοµικής παραγωγής. 2. Μέτρα υγιεινής προστασίας. Αυτά µπορεί να είναι τα εξής : Αφαίρεση, κάψιµο ή βαθύ παράχωµα των υπολειµµάτων των καλλιεργειών, που θα µπορούσαν να είναι φορείς διαφόρων εντόµων ή ασθενειών. Καταστροφή των γειτονικών χορταριασµένων βιοτόπων που φιλοξενούν τα παράσιτα. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 25

26 Καθαρισµός των συσσωρευµένων σπόρων ζιζανίων, από τα εργαλεία, µηχανήµατα και διάφορα άλλα µέσα του γεωργικού εξοπλισµού, πριν αυτά εισέλθουν σε «καθαρούς» αγρούς. Αποστείρωση των εργαλείων κοπής κλαδεύµατος κλπ. 3. Όργωµα και καλλιέργεια. Το όργωµα και η καλλιέργεια είναι εργαλεία που µπορούν να ολοκληρώσουν ποικίλους στόχους σ ένα σύστηµα βιολογικής καλλιέργειας, όπως : έλεγχο ζιζανίων, διαχείριση φυτικών υπολειµµάτων, αερισµό εδάφους, διατήρηση λιπασµάτων, µείωση κινδύνου δηµιουργίας σκληρού στρώµατος εδάφους, καταστροφή παρασίτων κλπ. 4. Κάλυψη (Mulching) εδάφους µε προστατευτικό στρώµα : Το προστατευτικό στρώµα είναι µια πρακτική που εφαρµόζεται συχνά από τους βιοκαλλιεργητές. Η κάλυψη πραγµατοποιείται µε τη χρήση µεγάλων ποσοτήτων οργανικών υλικών, όπως άχυρα, υποβαθµισµένοι σανοί, ξύλινα τσιπς κλπ., µεταξύ και ανάµεσα στις γραµµές φυτών των καλλιεργειών µας. Το προστατευτικό στρώµα ρυθµίζει την εδαφική υγρασία και θερµοκρασία, καταστέλλει τα ζιζάνια και παρέχει οργανική ύλη στο έδαφος. Είναι το πιο κατάλληλο για τις µικρές εντατικές εκµεταλλεύσεις βιολογικών δενδροκοµικών και κηπευτικών καλλιεργειών. Σε µερικές βιολογικές καλλιέργειες κηπευτικών χωρίς όργωµα, η κάλυψη αυτή έχει εξελιχθεί σε βαθύ µόνιµο προστατευτικό στρώµα. Η προστασία µε πλαστικό υλικό επιτρέπεται επίσης στη βιολογική παραγωγή. 5. Χρήση φλόγας για καταστροφή ζιζανίων και παρασίτων. Ενώ η φωτιά µπορεί να υιοθετηθεί µε διάφορους τρόπους στη βιολογική γεωργία, η περιοχή του µεγαλύτερου ενδιαφέροντος είναι φλόγα ή θερµικό βοτάνισµα. 6. Συµπληρωµατική λίπανση : Σε πολλές βιολογικές καλλιέργειες, η εφαρµοζόµενη αµειψισπορά και χλωρή λίπανση, µαζί µε την ενισχυµένη βιολογική δραστηριότητα στο έδαφος, παρέχουν ένα άφθονο ανεφοδιασµό σε θρεπτικά στοιχεία ετησίως. Αυτό παρατηρείται σε µεγάλο βαθµό στα φυσικά βαθιά και πλούσια εδάφη των λιβαδιών, όχι όµως στον ίδιο βαθµό και στα φυσικά φτωχότερα εδάφη και σ εκείνα που έχουν χρησιµοποιηθεί εντατικά, µέσω των µη βιώσιµων πρακτικών καλλιέργειας. Για να διορθώσουν τις ανεπάρκειες αυτές στον ανεφοδιασµό µε θρεπτικά στοιχεία, οι ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 26

27 βιοκαλλιεργητές εφαρµόζουν συχνά στο έδαφος διάφορες συµπληρωµατικές προσθήκες από κονιοποιηµένα µεταλλεύµατα βράχου ή άλλες ουσίες. 7. Βιολογικά προϊόντα φυτοπροστασίας : Στη βιολογική γεωργία, η πρόληψη είναι βασική επιδίωξη και επιτυγχάνεται µε τη συνεχή παρατήρηση και ασχολία του βιοκαλλιεργητή στον αγρό. Για το σκοπό αυτό έχουν αναπτυχθεί µερικά µοντέλα πρόβλεψης προσβολών, τα οποία σε συνδυασµό µε µετεωρολογικά δεδοµένα µπορούν να δώσουν πολύ καλά αποτελέσµατα. Φυτοπροστασία: Η καταπολέµηση των εχθρών των φυτών πραγµατοποιείται, συµφώνα µε τις αρχές της βιολογικής γεωργίας, µε την εφαρµογή των ακόλουθων µέτρων : Επιλογή των κατάλληλων ειδών και ποικιλιών. Καλλιεργητικές µέθοδοι αντιµετώπισης εχθρών και ασθενειών. Μηχανικές µέθοδοι καλλιέργειας. Βιολογικές µέθοδοι καταπολέµησης των εχθρών των καλλιεργειών. Προστασία των φυσικών εχθρών και εντόµων. Τα συνθετικά γεωργικά φάρµακα απαγορεύονται. 8. Έλεγχος συγκοµιδή: Ο έλεγχος της συγκοµιδής πραγµατοποιείται προκειµένου να ελεγχθεί ότι η συγκοµιδή είναι υγιής και αναπτύσσεται σωστά. Είναι χρήσιµο να προµηθευτούµε πίνακες επιθεώρησης όπου απαριθµούνται τα βλαστικά στάδια παραγωγής και υπάρχουν κενά διαστήµατα για την αναγραφή όλων των απαραίτητων στοιχείων επιθεώρησης Κυριότερα προβλήµατα και πλεονεκτήµατα Τα κυριότερα προβλήµατα στην ανάπτυξη της Βιολογικής Γεωργίας και συνδέονται είναι: 1. το υψηλό κόστος παραγωγής, 2. οι δυσκολίες προµήθειας βιολογικών εφοδίων, 3. δεν υπάρχει σωστή εκπαίδευση και συνεχή ενηµέρωση των καλλιεργητών, 4. η χρηµατοδοτική στήριξη, 5. η διακίνηση και εµπορία των προϊόντων, 6. ην έλλειψη έρευνας και ιδιαίτερα της εφαρµοσµένης, 7. η προβολή, ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 27

28 8. τυποποίηση, 9. µεταποίηση, 10. διακίνηση, 11. και τα δίκτυα πώλησης κ.α. Εξίσου σηµαντικά όµως είναι και τα προβλήµατα από το όλο και συχνότερο φαινόµενο όπου υπάρχει η παράνοµη ένταξη καλλιεργητών στα συστήµατα παραγωγής βιολογικών προϊόντων, µε κύριο σκοπό την είσπραξη των επιδοτήσεων. Η γεωργία είναι µια απαιτητική απασχόληση που παρουσιάζει µοναδικές προκλήσεις οικονοµικής και πρακτικής φύσης, οι οποίες οι οποίες είναι συγκεκριµένες για τον κάθε αφορούν ειδικά στον κλάδο. Οι συνολικές θετικές τάσεις στη βιολογική γεωργία, ειδικά δε η ολοένα αυξανόµενη καταναλωτική ζήτηση, προσφέρουν πολλές νέες δυνατότητες για τους αγρότες. Μερικά από τα κυρία πλεονεκτήµατα της βιολογικής γεωργίας: 1) Βασική επιδίωξη είναι η προστασία του περιβάλλοντος µε χρήση ανανεώσιµων πόρων παραγωγής 2) Προσφορά στον καταναλωτή βιολογικών προϊόντων τα οποία είναι φυσικά και υγιεινά, φρέσκα και γευστικά. Τα βιολογικά τρόφιµα είναι σαφώς µεγαλύτερης διατροφικής αξίας από τα συµβατικά τρόφιµα καθώς είναι πιο πλούσια σε νερό και έχουµε µεγαλύτερη ποσότητα σε : Βιταµίνες Ιχνοστοιχεία Άλατα Αιθέρια έλαια Σάκχαρα Συγκεκριµένα, τα βιολογικά τρόφιµα έχουν συχνά µεγαλύτερη περιεκτικότητα από τα συµβατικά σε συγκεκριµένες βιταµίνες όπως είναι η βιταµίνη C, αλλά και σε κάποια από τα απαραίτητα ανόργανα στοιχεία όπως είναι το ασβέστιο, το µαγνήσιο, ο σίδηρος και το χρώµιο. Επίσης τα βιολογικά γεωργικά προϊόντα είναι πλούσια σε πολύτιµες ουσίες όπως αντιοξειδωτικές ουσίες (λυκοπένιο, πολυφαινόλες, φλαβονοειδή) και προσφέρουν πρωτεΐνη υψηλότερης βιολογικής αξίας. 3) Ο τρόπος παραγωγής τους συνεπάγεται λιγότερο εντατική χρησιµοποίηση των γαιών και εποµένως αειφόρα διαχείριση τους. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 28

29 4) Η βιολογική γεωργία προστατεύει το αγρο-οικοσύστηµα και συµβάλλει σε ένα υψηλό επίπεδο βιοποικιλότητας και διατήρησης των ειδών και των φυσικών τους βιοτόπων. 5) Βελτιώνει την ποιότητα του εδάφους, τη φυσική γονιµότητά του καθώς και την ποιότητα του νερού ενώ µεριµνά για την υγεία και την ευηµερία των ζώων. 6) Η ύπαρξη ενός κοινού Ευρωπαϊκού νοµοθετικού πλαισίου (καν. ΕΚ 834/07 και 889/08), εγγυάται συνθήκες θεµιτού ανταγωνισµού µεταξύ των παραγωγών βιολογικών προϊόντων. 7) Εµποδίζει την ανωνυµία στην αγορά, εξασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια σε κάθε στάδιο της παραγωγής και της κατεργασίας τους. 8) Μέσω των προβλεπόµενων ελέγχων και οδηγεί σε µεγαλύτερη αξιοπιστία αυτών των προϊόντων ενώπιον των καταναλωτών. 1.4 Σκοπός της διατριβής Τα τελευταία χρόνια παρατηρούµε µία στροφή του κόσµου προς τα βιολογικά προϊόντα, λόγο της αλόγιστης χρήσης φυτοφαρµάκων και λιπασµάτων που εφαρµόζεται στη συµβατική γεωργία από τους παραγωγούς, µε αποτέλεσµα να υπάρχει µεγάλη ελλειµµατικότητα στα συµβατικά προϊόντα. Ο κόσµος προτιµάει τα βιολογικά προϊόντα παρόλο που υπάρχει µια διαφορά στην τιµή. Προτιµάει να δώσει κάτι παραπάνω που λέει ο λόγος και να είναι σίγουρος για το προϊών που θα αγοράσει. Έτσι παρατηρούµε ολοένα και περισσότερους παραγωγούς να ασχολούνται µε την καλλιέργεια βιολογικών προϊόντων και συγκεκριµένα µε την καλλιέργεια βιολογικού ελαιολάδου µιας και η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην παραγωγή λαδιού. Η έρευνα αυτή έγινε για να δείξουµε το κόστος παραγωγής που έχει το βιολογικό λάδι στο νοµό Ηρακλείου και τις προοπτικές του, τι κερδίζει ο παραγωγός από την πώληση του στα εργοστάσια ή στους τοπικούς εµπόρους και αν είναι ευχαριστηµένος από την βιολογική καλλιέργεια µε την οποία ασχολείται και κερδίζει ένα ικανοποιητικό εισόδηµα το χρόνο από αυτό. Θα δείξουµε µε τι τιµές αγοράζουν οι έµποροι του νοµού Ηρακλείου το βιολογικό ελαιόλαδο και µε τι τιµές το εµπορεύονται αν είναι ικανοποιητικό το κέρδος που έχουν µε βάση τις υπηρεσίες που προσφέρουν. Μετά θα δούµε τι µάρκες βιολογικών ελαιολάδων κυκλοφορούν στην ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 29

30 αγορά και ποιες είναι η αναγραφόµενες τιµές τους στα καταστήµατα και τα super market της περιοχής. Τέλος µετά συλλογή και την ανάλυση των οικονοµικών παραγόντων του κάθε κλάδου, θα κάνουµε µία στατιστική ανάλυση και θα πάρουµε κάποια οικονοµικά αποτελέσµατα αντιπροσωπευτικά για τον τρόπο παραγωγής και εµπορίας του βιολογικού ελαιολάδου. Εικόνα 3. Μεταφορά ελαιοκάρπου σε ειδικά τσουβάλια ( ρύλλης 2012). ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 30

31 2. Υλικά και Μέθοδοι 2.1 Περιοχή µελέτης Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστηµα Σεπτέµβριος εκέµβριος στην Κρήτη στο Νοµό Ηρακλείου. Ο νοµός Ηρακλείου επιλέχτηκε ως περιοχή έρευνας, επειδή παρουσιάζει σε σχέση µε άλλες περιοχές µεγάλη άνθιση στην καλλιέργεια βιολογικού ελαιολάδου. Οι καλλιεργητές του νοµού Ηρακλείου εγκαταλείπουν την συµβατική καλλιέργεια ελιάς και στρέφονται για τα καλά στην παραγωγή βιολογικού ελαιολάδου. Οι εκτάσεις που καλλιεργούνται τα τελευταία χρόνια στο νοµό ανέρχονται περίπου στις 2.424,45 στρέµµατα ελαιοδέντρων. Τα τελευταία χρόνια ο νοµός Ηρακλείου έχει γνωρίσει µεγάλη οικονοµική και τεχνολογική ανάπτυξη µε αυτόν τον τρόπο έχει εξελιχθεί και η γεωργία, ειδικότερα η καλλιέργεια και παραγωγή του βιολογικού ελαιολάδου. Ο νοµός Ηρακλείου είναι από τους ποιο σηµαντικούς γιατί σε αυτών βρίσκονται δύο από τα µεγαλύτερα κέντρα διακίνησης των προϊόντων που είναι το λιµάνι και το αεροδρόµιο (Νίκος Καζαντζάκης) στην Αλικαρνασσό, ώστε να πραγµατοποιείται εξαγωγή βιολογικού ελαιολάδου εύκολα χωρίς µεγάλη οικονοµική επιβάρυνση. Ένα µεγάλο πρόβληµα που αντιµετωπίζει η γεωργία στον νοµό είναι ο πολυµερισµός των χωραφιών δηλαδή κάθε παραγωγός που καλλιεργεί κάποιες εκτάσεις είναι διασκορπισµένες σε πολλά σηµεία και είναι δύσκολη η µετακίνηση µε αποτέλεσµα να αυξάνεται το κόστος παραγωγής του βιολογικού ελαιολάδου και του κάθε προϊόντος. 2.2 Περιγραφή Εργασιών Από τους παραγωγούς ο σκοπός της εργασίας ήταν να συλλέξω στοιχεία που είχαν να κάνουν µε: Τα στρέµµατα που καλλιεργούν και την ποσότητα του ελαιολάδου που παράγουν. Το κόστος παραγωγής αναλυτικά (πότισµα, καταπολέµηση ζιζανίων, φυτοπροστασία, λίπανση, µηχανήµατα, εργατικά, κλπ). ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 31

32 Αν πραγµατοποιούν αναλύσεις εδάφους. Με τον τρόπο παραγωγής δηλαδή τι εργαλεία χρησιµοποιούν, αν συσκευάζουν το ελαιόλαδο, αν γίνεται διαφήµιση του προϊόντος κλ. Ποια είναι τα ποιο κύρια προβλήµατα που αντιµετωπίζουν στην καλλιέργεια και αν γίνεται σωστή ενηµέρωση. Εντόπισα τους εµπόρους του νοµού Ηρακλείου οι οποίοι σε συνεργασία µε τους παραγώγους του νοµού αγοράζουν το βιολογικό λάδι και το µεταπουλούν σε τοπικά καταστήµατα, στην υπόλοιπη Ελλάδα ή ακόµα και στο εξωτερικό. Οι πληροφορίες που έπρεπε να συλλεχθούν από τους εµπόρους είχαν να κάνουν µε: Την ποσότητα που αγοράζουν και αντίστοιχα πουλούν µετά Την αποθήκευση του ελαιολάδου Τις τιµές πώλησης και το ποσοστό του κέρδους ανά κιλό Τον τρόπο συσκευασία του Το που διατίθενται το ελαιόλαδο Την διαφήµιση του Τα προβλήµατα στην πώληση και Το αν είναι ευχαριστηµένοι από την πώληση Πήγαµε σε σούπερ µάρκετ και καταστήµατα βιολογικών προϊόντων, και αφού ενηµερώνουµε τον υπάλληλο για το σκοπό της έρευνας, πήγαµε στο ράφι µε το βιολογικό λάδι και καταγράψαµε στον πίνακα την: µάρκα λαδιού, συσκευασία (1 λίτρο, 5, 10 κτλ), οξύτητα (3 γραµµές, 0-1 βαθµό κτλ) και την κατηγορία του (έξτρα παρθένο, παρθένο ελαιόλαδο, ραφιναρισµένο ελαιόλαδο, πυρηνέλαιο) τιµή πώλησης ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 32

33 2.2.1 Μέσα που χρησιµοποιήθηκαν Η συνέντευξη που πήρα από τους βιοκαλλιεργητές έγινε υπό την µορφή ερωτηµατολογίων, δηλαδή συγκεκριµένες ερωτήσεις που έπρεπε να απαντηθούν για να βγουν κάποια στατιστικά στοιχεία. Οι περιοχές του νοµού Ηρακλείου στις οποίες έγινε η έρευνα για να συµπληρωθούν τα ερωτηµατολόγια είναι: Α/Α ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΛΑΙΩΝΑ ΗΜΟΣ ΝΟΜΟΣ 1 Ασήµι Γόρτυνας Ηρακλείου 2 Στέρνες Γόρτυνας Ηρακλείου 3 Παναγιά Γόρτυνας Ηρακλείου 4 Πλάτανος Γόρτυνας Ηρακλείου 5 Λαράνι Γόρτυνας Ηρακλείου 6 Στόλι Γόρτυνας Ηρακλείου 7 Μυρτιά Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 8 Τυφέλι Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 9 Χάρακας Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 10 Παρθένι Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 11 Κουδέτσι Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 12 Κουνάβι Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 13 Αγίες Παρασκιές Αρχανών, Αστερουσίων Ηρακλείου 14 Άγιος Σίλας Ηρακλείου Ηρακλείου 15 Προφήτης Ηλείας Ηρακλείου Ηρακλείου 16 Αγία Ειρήνη Ηρακλείου Ηρακλείου 17 αφνές Ηρακλείου Ηρακλείου 18 Καµηλάρι Φαιστού Ηρακλείου 19 Μαργαγαριού Φαιστού Ηρακλείου 20 Μοίρες Φαιστού Ηρακλείου 21 Τυµπάκι Φαιστού Ηρακλείου ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 33

34 22 Σαρχός Μαλεβυζίου Ηρακλείου 23 Κορφές Μαλεβυζίου Ηρακλείου 24 Μάρανθος Μαλεβυζίου Ηρακλείου 25 Κεραµούτσι Μαλεβιζίου Ηρακλείου 26 Γαρύπα Μινώα Πεδιάδος Ηρακλείου 27 Βόνη Μινώα Πεδιάδος Ηρακλείου 28 Λευκοχώρι Μινώα Πεδιάδος Ηρακλείου 29 Γούρνες Χερσονήσου Ηρακλείου 30 Γούβες Χερσονήσου Ηρακλείου 31 Βαχός Βιάνου Ηρακλείου Και οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν από τους εµπόρους βιολογικού ελαιολάδου έγινε µε συνέντευξη υπό την µορφή ερωτηµατολογίων. Οι περιοχές οι όποιες έλαβε χώρα οι συλλογή των οικονοµικών στοιχείων είναι: Α/Α ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΛΑΙΩΝΑ ΗΜΟΣ ΝΟΜΟΣ 1 Βόρροι Πυργιώτησης Φαιστού Ηρακλείου 2 Τυµπάκι Φαιστού Ηρακλείου 3 Τεφέλη Αχαρνών, Αστερουσίων Ηρακλείου 4 Πεζά Αχαρνών, Αστερουσίων Ηρακλείου Η συλλογή των ερωτηµατολογίων από τα καταστήµατα έγινε µε έρευνα αγοράς σε συνεργασία µε τους ιδιοκτήτες των καταστηµάτων ή τους πωλητές. Έλαβε χώρα στην πόλη του νοµού Ηρακλείου, στο Ηράκλειο που είναι και το κύριο κέντρο εµπορίας προϊόντων. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 34

35 3. Αποτελέσµατα και συζήτηση Παρακάτω θα δούµε κάποιους πίνακες οι οποίοι έχουν στατιστικές αναλύσεις που προέκυψαν από την συλλογή ερωτηµατολογίων από παραγωγούς βιολογικού ελαιολάδου του νοµού Ηρακλείου που έχουν να κάνουν µε το κόστος παραγωγής του βιολογικού ελαιολάδου. ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ Σύµφωνα µε τα ερωτηµατολόγια ο µέσος όρος στρεµµάτων ανά παραγωγό στο νοµό Ηρακλείου που καλλιεργούν βιολογικές ελιές είναι 44,23. Το ποσοστό το στρεµµάτων που είναι ιδιόκτητα είναι το 99,4% και το ποσοστό των νοικιαζόµενων είναι 0,58%. Οι παραγωγοί στο σύνολό τους που καλλιεργούν βιολογικές ελιές, τα κτήµατα είναι δικά τους και ένα πολύ µικρό ποσοστό σχεδόν καθόλου, µπαίνει στην διαδικασία να νοικιάσει χωράφια. Ο µέσος όρος του κόστους αγοράς ενός στρέµµατος στο νοµό Ηρακλείου είναι 3.719,23 όµως παρατηρήθηκε σηµαντική διακύµανση µεταξύ περιοχών. Ο µέσος όρος του κόστους ενοικίασης στο νοµό Ηρακλείου είναι 333,54 µε εξίσου σηµαντική διακύµανση µεταξύ περιοχών. Βλέπουµε ότι ο µέσος όρος του αριθµού των δέντρων που έχει ο κάθε παραγωγός είναι 827 µε µία µέση ηλικία δέντρων 38,5 χρόνια για το νοµό Ηρακλείου. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 35

36 Πίνακας 1 ΠΟΣΟΣΤΟ ΧΩΡΑΦΙΩΝ ΠΟΥ ΠΟΤΙΖΟΝΤΑΙ ΕΠΟΧΗ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΗΜΕΡΕΣ ΑΝΑ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΟΤΙΖΟΥΝ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΟΣΤΟΣ ΝΕΡΟΥ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ ΚΟΣΤΟΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ Ναι Όχι Μάιο- Οκτώµβρι ο Ιούνιο- Οκτώµβ ριο Ιούλιο- Οκτώµβρι ο Μέσο ς όρος Τυπικ ή απόκλ ιση Μέσος όρος Τυπικ ή απόκλι ση Μέσο ς όρος Τυπική απόκλισ η 80,65 % 19,35 % 28,00% 36,00% 36,00% 13,50 6,20 16,39 14,01 150, ,63 Στον πίνακα 2 παρατηρούµε ότι το ποσοστό των χωραφιών που ποτίζονται είναι 80,65% και το ποσοστό των χωραφιών που δεν ποτίζονται είναι το 19,35%. Στο σύνολο τους τα χωράφια που αρδεύονται από τους παραγωγούς είναι περισσότερα από αυτά που δεν ποτίζονται. Το 28% των παραγωγών ποτίζει την καλλιέργεια του από τους µήνες Μάιο Οκτώβριο, το 36% τους µήνες Ιούνιο Οκτώβριο και το υπόλοιπο 36% τους µήνες Ιούλιο Οκτώβριο. Το µεγαλύτερο ποσοστό των παραγωγών ξεκινάει την άρδευση των ελαιώνων τους καλοκαιρινούς µήνες λόγω έλλειψης νερού και του υψηλού κόστους άρδευσης. Ο µέσος όρος ανά ηµέρες που ποτίζουν οι παραγωγοί είναι 13,5 µέρες περίπου µε µία τυπική απόκλιση 6,2 µέρες. Ο µέσος όρος του κόστους νερού ποτίσµατος ανά στρέµµα είναι 16,39 ανά έτος, µε τυπική απόκλιση 14,01. Ο µέσος όρος του κόστους ποτίσµατος είναι αρκετά υψηλός για αυτό το λόγο είναι υψηλός και ο µέσος όρος ανά ηµέρες που ποτίζουν οι παραγωγοί, για να µειώσουν τα έξοδα ποτίσµατος της καλλιέργειας. Ο µέσος όρος κόστους του αρδευτικού συστήµατος ανά στρέµµα είναι 150,3 µε µία τυπική απόκλιση 100,63. Η µεγάλη διακύµανση οφείλεται στο ότι άλλοι παραγωγοί βάζουν µία σειρά λάστιχα ενώ άλλοι 2. Επίσης εξηγείται και από τη διαφορά στην παλαιότητα του αρδευτικού συστήµατος. Αυτός που το έβαλε φέτος το πλήρωσε πιο ακριβά από αυτόν που το αγόρασε πριν µερικά χρόνια το αρδευτικό του δίκτυο. ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 36

ΕΛΙΑ Καταγωγή: Μεσόγειος

ΕΛΙΑ Καταγωγή: Μεσόγειος ΕΛΙΑ Καταγωγή: Μεσόγειος Οικονοµική σηµασία ελιάς τεράστια Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Oleaceae Olea europaea Βοτανικοί Χαρακτήρες Κορµός Κυλινδρικός και λείος στα νεαρά δένδρα, µε εξογκώµατα στα γηραιότερα

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής Οδεσμόςτηςελιάςμετη Χαλκιδική ξεκίνησε στα βάθη των αιώνων αποδείξεις για

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία Καταγωγή: Ασία ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus amygdalus (Prunus communis, Amygdalus communis). Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή, οδοντωτά,

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Βιολογικά προϊόντα και Επιχειρηµατικότητα: Ευκαιρίες και απειλές Μουρτζιόπουλος Χρήστος ιευθυντής ιασφάλισης Ποιότητας Vivartia ABEE Detrop 9 Μαρτίου 2007 Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Σκοπός της εργασίας Κατά πόσο οι καταναλωτές της Θεσσαλονίκης γνωρίζουν τα βιολογικά προϊόντα Αν αγοράζουν βιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Εισηγητής: Νικόλαος Μαυράκης (Δ/ντης Αγροτικής Οικονομίας) Γενικές Πληροφορίες Η συνολική έκταση της Κρήτης είναι 8.336

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. Θέμα: «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Υποθέμα: Είδη και Ποικιλίες Ελιάς - Ελαιοπαραγωγικές περιοχές

Ερευνητική Εργασία. Θέμα: «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Υποθέμα: Είδη και Ποικιλίες Ελιάς - Ελαιοπαραγωγικές περιοχές Ερευνητική Εργασία Θέμα: «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Υποθέμα: Είδη και Ποικιλίες Ελιάς - Ελαιοπαραγωγικές περιοχές Μέλη Ομάδας: Κώστας Αθανασίου Θάνος Βασιλόπουλος Στέφανος Βασιλόπουλος Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της του Δρ. Σπύρου Λιονάκη, Γεωπόνου Καθηγητή Δενδροκομίας Τροπικά, Υποτροπικά & Μεσογειακά Καρποφόρα Δένδρα Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΤΕΙ Κρήτης (πρώην Ερευνητή στο Ινστιτούτο Ελιάς

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ»

1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» 1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» ΒΙΒΛΙΟ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» (ΚΑΛ ΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΝΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΣΠΑΘΗΣ ΠΑΥΛΟΣ, ΤΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛ., ΤΣΙΜΠΟΥΚΑΣ ΚΩΝ., έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες από τον ρα Ευάγγελο Καπετανάκη, Καθηγητή Σχολής Τ. Γεωπονίας και Πρόεδρο του Τ.Ε.Ι. Κρήτης Περιεχόµενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας Ελένη Μιλή Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας To ελαιόδεντρο Η ελιά και τα προϊόντα της στην Κύπρο Olea europea, Oleaceae Αειθαλές, υποτροπικό. Σχήμα και μέγεθος σε δέντρο ή θάμνο Υπεραιωνόβιο Ριζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία Καταγωγή: Κασπία ΚΕΡΑΣΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus avium Prunus mahaleb(µαχαλέπιος κερασιά) Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος Σεµινάριο Οικολογικό περιβόλι & ανθόκηποι ταράτσας Το σεµινάριο αποτελείται από 20 µαθήµατα των 10 συναντήσεων Σύνολο: 35 εκπαιδευτικές ώρες 1 η Συνάντηση (1 ο µάθηµα) 1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας Κανονισμοί Ευρωπαϊκής Ένωσης Λειτουργία Συστήματος Ελέγχου Πιστοποίηση Προϊόντων Κανονισμός (ΕΚ) 834/2007 Κανονισμός (ΕΚ) 889/2008 Κανονισμός (ΕΚ) 710/2009 Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 Άξονας 2 : Προστασία του περιβάλλοντος και αειφόρος διαχείριση των φυσικών πόρων Μέτρο 2.1.4 : Γεωργό-περιβαλλοντικές ενισχύσεις Δράση 1.1: βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα

Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα Σύνοψη Λαμβάνοντας υπόψη: αφενός την διαχρονική, οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία που έχει ο τομέας της ελαιοκαλλιέργειας για την Ελλάδα γενικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10 LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (FinalReport) Ιούνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της Βιολογική γεωργία Επειδή η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα όρια της Για να ανταπεξέλθη χρησιμοποιεί μεθόδους «παρά φύσιν» όπως: Ορμόνες κατάχρηση χημικών ουσιών βιομηχανοποίηση παραγωγής, μεγάλης κλίμακας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Γκότζι μπέρρυ ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Lycium barbarum αλλά και L. chinense οικ. Solanaceae,

Γκότζι μπέρρυ ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Lycium barbarum αλλά και L. chinense οικ. Solanaceae, Γκότζι μπέρρυ Lycium barbarum αλλά και L. chinense οικ. Solanaceae, Καταγωγή Κ. Ασία (Κίνα, Θιβέτ). Φυλλοβόλο δένδρο-θάμνος (το L. barbarum μέχρι ύψος 3 μέτρα) με διάρκεια ζωής που μπορεί να ξεπεράσει

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΣΤΙΚΙΑ. Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp.

ΦΙΣΤΙΚΙΑ. Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp. ΦΙΣΤΙΚΙΑ Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο, δίοικο, πρωτανδρικό Μεγάλο μέγεθος Μακρόβιο Φύλλα Σύνθετα - περιττόληκτα, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής Ελαιόλαδο και Καταναλωτής ΕΘΙΑΓΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ INTERNATIONAL OLIVE COUNCIL ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΝΙΩΝ PREFECTURE OF CHANIA Το ελαιόλαδο είναι ένας φυσικός χυμός που

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ελιά στη σύγχρονη εποχή Η Ελαιοκαλλιέργεια στην σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΙΚΟΣ ΧΡΥΣΑΦΕΝΙΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ ΧΥΜΟΣ

ΜΑΓΙΚΟΣ ΧΡΥΣΑΦΕΝΙΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ ΧΥΜΟΣ ΜΑΓΙΚΟΣ ΧΡΥΣΑΦΕΝΙΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ ΧΥΜΟΣ Γεωγραφική Κατανομή Η καλλιέργεια της ελιάς αν και έχει αναπτυχθεί σε δύο στενές λωρίδες γης στην εύκρατη ζώνη (30-45 ) του βόρειου και νότιου ημισφαιρίου καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΥΔΙΑ. Οικ.: Juglandaceae Juglans nigra (μαύρη καρυδιά, Αμερική) J. hindsii (μαύρη καρυδιά Καλιφόρνιας) J. regia (καλλιεργουμενη καρυδιά)

ΚΑΡΥΔΙΑ. Οικ.: Juglandaceae Juglans nigra (μαύρη καρυδιά, Αμερική) J. hindsii (μαύρη καρυδιά Καλιφόρνιας) J. regia (καλλιεργουμενη καρυδιά) ΚΑΡΥΔΙΑ Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Juglandaceae Juglans nigra (μαύρη καρυδιά, Αμερική) J. hindsii (μαύρη καρυδιά Καλιφόρνιας) J. regia (καλλιεργουμενη καρυδιά) Υβρίδια Paradox (J.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

SmartAgriFood η έξυπνη διαδικτυακή υπηρεσία στην αγροδιατροφική αλυσίδα

SmartAgriFood η έξυπνη διαδικτυακή υπηρεσία στην αγροδιατροφική αλυσίδα SmartAgriFood η έξυπνη διαδικτυακή υπηρεσία στην αγροδιατροφική αλυσίδα Ο Ρ Γ Α Ν Ι Σ Μ Ο Σ Π Λ Η Ρ Ω Μ Ω Ν Κ Α Ι Ε Λ Ε Γ Χ Ο Υ Κ Ο Ι Ν Ο Τ Ι Κ Ω Ν Ε Ν Ι Σ Χ Υ Σ Ε Ω Ν Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Υ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ 1 - ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ 1 - ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΜΕΤΡΟ 1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ 1 Η μείωση της ρύπανσης που προκαλεί η γεωργία Η προστασία της άγριας χλωρίδας και πανίδας Η διατήρηση της βιοποικιλότητας των αγροτικών οικοσυστημάτων και του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια.

Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια. Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια. Το φυτό Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι γνωστό εδώ και αιώνες

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα & Προοπτικές της καλλιέργειας των ΟΣΠΡΙΩΝ ρ. ηµήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΣΠΡΙΑ Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ»

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Πρώιµα κηπευτικά και ελαιόλαδο ολοκληρωµένης διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Μάνος ασενάκης Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός Κουτσουρά Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Τίτλος δράσης ιαχείριση και Εμπορία Αρωματικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΗΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΕ Η ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΜΑΡΙ ΟΥ ΣΟΦΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΠΑΛΑΤΟΣ ΑΘ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Η βιολογική γεωργία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός κήπος Πρακτικές βιολογικής γεωργίας

Σχολικός κήπος Πρακτικές βιολογικής γεωργίας Σχολικός κήπος Πρακτικές βιολογικής γεωργίας Μιχαηλίδου Ειρήνη ΚΠΕ Λαυρίου ΜΟΡΦΕΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Συμβατική γεωργία Ολοκληρωμένη γεωργία (διαχείριση) Παραδοσιακή γεωργία Φυσική γεωργία Αειφόρος γεωργία Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Ο Ευριπίδης ονομάζει την Μεσσηνία «Καλλίκαρπο» λόγω της μορφιάς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στο Βελιγράδι Simina 15 Beograd 11000 Tel. +381 11 3222338-3231577 Fax +381 11 3249215 Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 Ολοκληρωμένη Διαχείρηση & Ελαιόλαδο ΠΟΠ/ΠΓΕ Κρήτης Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός χαρτογραφικού υποβάθρου

Κωδικός χαρτογραφικού υποβάθρου Π26 (Βλέπε εκτύπωση) ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 200_ - 200_ Στοιχεία Βιοκαλλιεργητή Στοιχεία συντάκτη γεωπόνου Τα στοιχεία αυτά υποβάλλονται με το Σχέδιο Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ:

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ: Άριστη ποιότητα αλλά και αρκετή ποσότητα Γρήγορα στην καρποφορία από τη φύτευση Μείωση καλλιεργητικών δαπανών Εφαρμογή της Ολοκληρωμένης Παραγωγής και πιστοποίηση αυτής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα