Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες. Μαρία Βραχιονίδου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες. Μαρία Βραχιονίδου"

Transcript

1 Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες Μαρία Βραχιονίδου Η εχθρική αντιµετώπιση του ξένου, του αλλοδαπού και αλλοεθνή, φαινόµενο που απασχολεί έντονα, τελευταία, τη σύγχρονη ελληνική κοινωνική πραγµατικότητα, κάθε άλλο παρά καινούρια είναι. Ως γνωστόν, η διπολική αντιπαράθεση του «εµείς» και του «οι άλλοι» είναι τόσο παλιά όσο και το ανθρώπινο γένος. Τον «άλλο», τον «ξένο», τον ορίζει σχεδόν πάντα µια κυρίαρχη οµάδα, ως κάποιον που δεν ανήκει σ αυτήν θέτοντας και τα κριτήρια της διαφοροποίησης, σύµφωνα µε τα οποία ο ξένος πάντοτε µειονεκτεί ή έχει χαρακτηριστικά ελαττώµατα για τα οποία είναι άξιος περιφρόνησης και υπόκειται σε διακρίσεις. Στην περίπτωση πάλι που ο ορισµός του «άλλου» προκύπτει από τον κυριαρχούµενο για τον κυρίαρχο, πάντα στο πλαίσιο της ενδο-οµάδας, οι αρνητικοί χαρακτηρισµοί δεν γίνονται δεκτοί, ή δεν γίνονται δεκτοί ως τέτοιοι, και η υποτίµηση αντιστρέφεται, συχνά µε την ίδια ακριβώς ρητορική προς τον άνωθεν «άλλο» (Staszak 2008, λ. other/otherness). Από τις διάφορες εκδοχές του «άλλου», η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει στον εθνικό «άλλο», δηλ. στον ανήκοντα σε διαφορετική εθνική ή εθνοτική οµάδα, τον κατεξοχήν «ξένο» και στα γλωσσικά δεδοµένα γύρω από αυτόν. Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να παρουσιαστεί και να µελετηθεί γλωσσικό υλικό που προέρχεται αφενός από την παραδοσιακή ελληνική κοινωνία και αφετέρου από τη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα, προκειµένου να καταδειχτούν οι συνέχειες αλλά και οι τοµές στις αντιλήψεις περί «ξένων». Το πρώτο αντλείται α) από το ανέκδοτο διαλεκτικό υλικό του Αρχείου του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωµάτων της Ακαδηµίας Αθηνών 1, β) από σχετικές µε το θέµα της πρόσληψης του ξένου λαϊκές ρήσεις (µέσα σε παροιµίες, γνωµικά, ανέκδοτα, παραµύθια κ.λπ.) και γ) από βιβλιογραφικές πηγές (κυρίως τις τρεις µελέτες του Νικόλαου Κοντοσόπουλου για τα εθνικά ονόµατα) ενώ το δεύτερο από σύγχρονα δηµοσιεύµατα του τύπου και του Διαδικτύου, τα λεξικά της νεοελληνικής και τα προσωπικά ακούσµατα. Θα ξεκινήσω µε µια µικρή αναφορά στην αντίληψη που επικρατούσε για τους ξένους κατά την ελληνική αρχαιότητα. Ο γενικός όρος για τον ξένο, τον µη Έλληνα, ήταν, όπως γνωρίζουµε, βάρβαρος. Δεν είµαστε σίγουροι αν η ηχοµίµητη αυτή λέξη που αρχικά σήµαινε τον αλλόγλωσσο και τον αµέτοχο της ελληνικής παιδείας χρησιµοποιούνταν και αξιολογικά, περίπου όπως σήµερα, δηλ. µε την έννοια του άξεστος, απολίτιστος. Βεβαίως υπάρχει το ρητό που όλοι γνωρίζουµε: Πας µη Έλλην βάρβαρος. Παρόλη τη σηµερινή διάδοσή του όµως και παρά την αναπαραγωγή του ως αρχαίου ρητού σε έγκριτα λεξικά, είναι αβέβαιης προέλευσης και µάλλον πρόκειται για πολύ νεότερο αρχαιοφανές γλωσσικό κατασκεύασµα (Σαραντάκος 9/8/2009). Ασφαλώς η αξιολογική διχοτόµηση ανάµεσα σε Έλληνες και βαρβάρους µε πρόκριση των πρώτων υπήρχε στην αρχαιότητα, άλλωστε ο Ξένιος Δίας και όλο το συνεπακόλουθο τελετουργικό απευθυνόταν µόνο σε Έλληνες και όχι σε αλλοδαπούς. 2 Δρ. Μαρία Βραχιονίδου, γλωσσολόγος-λαογράφος, Κέντρο Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και ιδιωµάτων-ιλνε, Ακαδηµία Αθηνών. Τελευταία δηµοσίευση: Vrachionidou Maria: "Wild and cultivated: adaptations and transformations on environmental representations through narratives", Narratives across space and time: transmissions and adaptations. Proceedings of the 15th Congress of the International for Folk Narrative Research (June 21-27, 2009 Athens). Publications of the Hellenic Folklore Research Centre -31. Athens 2014: vol. III, Το υλικό αυτό προέρχεται από αποδελτιωµένα χειρόγραφα, τα οποία έχουν συλλεγεί κατά το χρονικό διάστηµα των τελευταίων περίπου 100 χρόνων. Στο µεγαλύτερο µέρος του απηχεί τη γλωσσική πραγµατικότητα του ελλαδικού χώρου πριν την αστικοποίησή του. 2 Σχετικό είναι και το περιστατικό που µας παραδίδει ο Πλούταρχος (Σόλων, 5) µεταξύ του Σκύθη βασιλιά Ανάχαρση και του Αθηναίου Σόλωνα, όταν ο πρώτος επισκέφτηκε τον δεύτερο στην Αθήνα και του ζήτησε να τον φιλοξενήσει. (βλ. Λυπουρλής 2004: Ανάχαρσις, 1.101:

2 Παρόλ αυτά, πολλοί αρχαίοι συγγραφείς δείχνουν το θαυµασµό τους για τα επιτεύγµατα των ξένων και το ενδιαφέρον τους για τις συνήθειές τους, Εξετάζοντας τώρα τις αντιλήψεις του παραδοσιακού ελληνικού κόσµου για τους αλλοεθνείς µε τους οποίους ήρθε σε επαφή κατά καιρούς, όπως εµφανίζεται κυρίως µέσα στο διαλεκτικό γλωσσικό υλικό, διαπιστώνουµε ότι κοντά στα κυρίαρχα κοινά αρνητικά πρότυπα περί εθνών και εθνοτήτων, που αναπαράγονται, κάποιες φορές εµπλουτισµένα και µε νέα, πρωτότυπα χαρακτηριστικά, υπάρχουν αρκετά λεξιλογικά και φρασεολογικά στοιχεία που µαρκάρουν µε θετικό πρόσηµο τους αλλοεθνείς. Πριν φέρω µερικά παραδείγµατα, µιλώντας για την κάθε µια από τις αλλοεθνείς οµάδες ξεχωριστά, θα ήθελα να κάνω κάποιες παρατηρήσεις για το πώς εκφράζεται η συµπάθεια ή έστω η ουδετερότητα απέναντι σε συµβιώσαντες λαούς. Ένας πρώτος τρόπος είναι τα υποκοριστικά επίθετα. Με τον υποκορισµό υποδηλώνεται θετική αντιµετώπιση και αποδοχή. Μπορεί το επίθετο να δηλώνει τη νεαρή κοπέλα ή αγόρι, οπότε ο «ξένος» γίνεται εξωτικός και το σµίξιµο µαζί του αποτελεί ένα δύσκολο αλλά επιθυµητό κατόρθωµα: π.χ. Χριστόδουλους αγάπ'σι µια κόρ' Ουβριουπούλα... ή να αποτελεί µια µεταφορά: π.χ. αραπίτσος = πήλινο µαύρο από τη φωτιά σκεύος µαγειρικής, φραγκάκι = παιδί µε παντελόνια την εποχή που τα άλλα φορούσαν βράκες. Ένα δεύτερο στοιχείο είναι ότι, κοντά στην στερεοτυπικά αρνητική φρασεολογία για τους ξένους, βρίσκουµε κάποτε και παροιµίες, φράσεις ή έννοιες που δηλώνουν συµπάθεια ή διάθεση αστεϊσµού ανάµεικτου µε τρυφερότητα. π.χ. αραποµοίρη α αποκαλούσαν το δυστυχή, που έχει µοίρα µαύρη σαν τον αράπη, ή για τους Φράγκους λέγανε πως είναι ευλαβιόζοι (Νάξος). Η παροιµία Στου Εβραίου φάγε και στου Αρµένη κοιµήσου αναφέρεται στην καθαριότητα της τροφής στους Εβραίους και της κλίνης στους Αρµενίους, ενώ τα στερεότυπα του εξωτισµού βρίσκουµε και στις ονοµασίες φαραωνιά που λέγεται για την όµορφη ξενόφερτη γυναίκα (Κάρπαθος, Κως, Κύπρος), λέξη που αρχικά ονοµατίζει την τσιγγάνα και κιρκέζα [Τσερκέζα]= λυγερόκορµη κοπέλα, µτφ. αγαπηµένη. Κατά τρίτο λόγο, είναι χαρακτηριστικό το πλήθος των κυριώνυµων από εθνωνύµια αλλοεθνών, είτε πρόκειται για επώνυµα και παρωνύµια, είτε για τοπωνύµια. Φυσικά δεν γνωρίζουµε πάντα αν π.χ. στα παρωνύµια τονίζεται µια θετική ή µια αρνητική ιδιότητα, ούτε ποια ιστορία κρύβεται πίσω από κάθε τοπωνύµιο ή επώνυµο. Ωστόσο, το πλήθος και η επιµονή αυτών των κυριώνυµων δηλώνει πόσο έντονη είναι η ανάµνηση της συµβίωσης µε αυτούς τους πληθυσµούς. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι τα Εβραίικα µνήµατα στη Θεσσαλονίκη που εξακολούθησαν να λέγονται έτσι ακόµα κι όταν πια δεν υπήρχε κανένα εβραίικο µνήµα στην εν λόγω περιοχή, οι Εβραίοι είχαν εξαφανιστεί (λόγω ολοκαυτώµατος) και ο χώρος είχε χτιστεί και µετονοµαστεί. Τεράστιος είναι και ο αριθµός των φυτωνυµίων και ζωωνυµίων που προκύπτουν από εθνικά ονόµατα. Αρκετές φορές αυτά δηλώνουν µια αρνητική ιδιότητα, λ.χ. την καχεκτικότητα ή τη µη εδωδιµότητα, π.χ. Εβραίος = µη εδώδιµος αχινός, κι άλλοτε κάτι ουδέτερο, όπως κάποιο εξωτερικό χαρακτηριστικό, π.χ. το Τουρκαλάς = µεγάλο κόκκινο µυρµήγκι (από το κόκκινο φέσι της τουρκικής φορεσιάς), φραγκοκαπελάς = το µανιτάρι (σε αίνιγµα) κοκ. Εβραίοι Θα περάσουµε τώρα στην εξέταση των γλωσσικών δεδοµένων για κάθε λαό ξεχωριστά, ξεκινώντας από τους Εβραίους, οι οποίοι για αιώνες συµβίωναν µε τους Έλληνες στους ίδιους τόπους. Τα στερεοτυπικά αρνητικά χαρακτηριστικά τους, όπως η φιλαργυρία, η δολιότητα µε την οποία υποτίθεται ότι αποκτούν πλούτο και δύναµη, η ψευτιά και η εξαπάτηση, η εµπλοκή τους σε µαγικά τελετουργικά και η έχθρα απέναντι στη χριστιανική πίστη αποτελούν κοινό τόπο στο πλαίσιο τόσο της παραδοσιακής αντίληψης όσο και της εικόνας του Εβραίου µέσα από τα λαϊκά παραµύθια και τη λογοτεχνία (Μαργαρώνη, 52-55). Στο γλωσσικό υλικό που

3 διαθέτουµε αυτά τα στερεότυπα αναπαράγονται. π.χ. εβραιόπιασµα =το νευρικό και ανήσυχο παιδί (Λευκάδα), ουβρέικος στα Γιάννενα είναι ο δυσοίωνος. Το υλικό ωστόσο των ιδιωµάτων µάς προµηθεύει και µε λεξικολογικά στοιχεία που σχεδιάζουν, έστω αρνητικά σηµειωµένη, µια διαφορετική εικόνα των Εβραίων: όχι πια Εβραίων πλούσιων και εκµεταλλευτών αλλά Εβραίων φτωχών, καχεκτικών, ρυπαρών και κακοµοίρηδων. Π.χ. εβραιίδα και εβραιίλα λένε µειωτικά τους πολλούς µαζεµένους Εβραίους Έχ' ψείρις εβριακή (=πάµπολλες) λένε στη Μύκονο, εβραιόλυχνος λέγεται στα Χανιά ο µη µπακιρένιος λύχνος, ο ψεύτικος. Ενδιαφέρουσες είναι τέλος οι λέξεις συνθηµατικών γλωσσαρίων που σηµαίνουν τον Εβραίο, όπως: Ζαφείρης: συνθηµατικά, που σηµαίνει επίσης και το ποντίκι, οπότε ο Εβραίος θεωρείται ότι έχει όψη ποντικού, Παντζαδερός < παντζάδα/ πατσάδα =γενειάδα (Μακεδονία, Ήπειρος), προφανώς από τις µακριές γενειάδες που άφηναν οι Εβραίοι, δηλ. από ένα διαφοροποιητικό χαρακτηριστικό της εµφάνισής τους, Παρτακέλας και ακόµα πιο µεταµφιεσµένο φωνητικά Πορτοκέλης (συνθ. λ. χτιστών χωριών Σαµάκοβο και Βιζύης, πιθ. από τη φρ. πάρ τα κι έλα ), από την στερεοτυπική αντίληψη περί τσιγγουνιάς και φιλοχρηµατίας των Εβραίων. Πριν περάσουµε στην επόµενη εθνοτική οµάδα, αξίζει εδώ να κάνουµε µνεία στην ιστορία της λέξης τσιφούτης. Στα ελληνικά σηµαίνει όπως γνωρίζουµε όλοι, τσιγγούνης, φιλάργυρος. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική çιfιt (=απατεώνας, εκµεταλλευτής) < τουρκ. çιfιt (=Εβραίος) < περσική çιfιt [ǰahud, ǰuhud] (=Εβραίος), δηλαδή από παραφθορά του λ. Ιουδαίος. (Nisanyan 2007, λ. çιfιt). Η έννοια του Εβραίου πια έχει ξεχαστεί. Η λέξη όµως χρησιµοποιείται µεταφορικά για να δηλώσει και πάλι τον (φιλάργυρο) Εβραίο, µε αποτέλεσµα να δηµιουργούνται λεκτικοί πλεονασµοί, π.χ. Τσιφούτ - Οβριός (Αντικύθηρα, Κρήτη), Τσιφούτ - Παζαρί (=εβραίικο παζάρι και µεταφορικά η ακαταστασία), ή τσιφούτ - καβγάς, τσιφούτ πατιρτί φράσεις που λέγονται για όσους µαλώνουν χωρίς λόγο. Τσιγγάνοι/Γύφτοι Μια δεύτερη εθνοτική οµάδα που παρουσιάζεται µε πλήθος λεξιλογικών και φρασεολογικών στοιχείων µε αρνητικό πρόσηµο είναι αυτή των Ροµ/ Ροµά. Η ονοµασία Ροµ που σηµαίνει στη γλώσσα των Ροµά άνδρας, σύζυγος είναι ο όρος που χρησιµοποιούν οι ίδιοι για να αυτοπροσδιοριστούν. Αυτός είναι και ο µόνος όρος που χρησιµοποιείται επισήµως σήµερα για να τους προσδιορίσει, χωρίς να είναι µειωτικός και όντας εναρµονισµένος µε το πνεύµα της πολιτικής ορθότητας. Ωστόσο, λαϊκά, δεν απαντάται καθόλου, ενώ οι δυο πιο διαδεδοµένες ονοµασίες τους στα ελληνικά είναι Τσιγγάνοι και Γύφτοι, ονοµασίες και οι δύο µειωτικές. Ο όρος τσιγγάνος, όπως γνωρίζουν οι περισσότεροι, προέρχεται από τη µεσαιωνική ελληνική λ. αθίγγανος =ανέγγιχτος, λέξη που αποδόθηκε τον 5ο αι. µ.χ. στους οπαδούς µιας µανιχαϊστικής αίρεσης της Φρυγίας, οι οποίοι ταυτίστηκαν µε το νοµαδικό λαό των τσιγγάνων που µετοίκησε από τη Β. Ινδία στην Ευρώπη. Για την ιστορία, να πούµε εδώ, ότι µε τον τσιγγάνο συνδέεται ετυµολικά και η λ. τσιγγούνης ιδιότητα για την οποία συχνά µέµφονται τους τσιγγάνους-, καθώς ο τσιγγούνης αποτελεί αντιδάνειο, µέσω του τουρκ. çingene (= τσιγγάνος) του τσιγγάνου. 3 Ο όρος Γύφτος πάλι προκύπτει από το Αιγύπτιος γιατί θεωρήθηκε ότι οι τσιγγάνοι πέρασαν στην Ελλάδα είτε από την Αίγυπτο είτε από τη Μικρά Αίγυπτο, δηλ. την Κιλικία της Μ.Ασίας. Οι ονοµασίες αυτές χρησιµοποιούνται παραλλαγµένες και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες για να χαρακτηρίσουν την εν λόγω φυλή, όπως και πολλές άλλες, τις οποίες δεν θα αναλύσουµε τώρα. (βλ. και Καλογερόπουλος, χ.σ.). Θα προσθέσουµε µόνο και την τρίτη γνωστή ονοµασία τους στα ελληνικά, κι αυτή µειωτική, δηλ. το κατσίβελος, που προέρχεται από το αρωµουνικό captivel < λατ. captivus = αιχµάλωτος/ µεταφ. άθλιος, δυστυχής. Όπως είναι αναµενόµενο, όλα σχεδόν τα επίθετα για τη συγκεκριµένη εθνοτική οµάδα είναι αρνητικά. Τα αρνητικά στερεότυπα που αναπαράγονται είναι αυτά του µαύρου στο 3 Αντίστοιχα και το καρµοίρης προέρχεται από το αρχ. εθνωνύµιο Καριµοίροι < Κάρες = λαός της Μ. Ανατολής που οι άνδρες του υπηρετούσαν ως µισθοφόροι ή ήταν δούλοι + µοίρα (βλ. ΛΝΕΓ, λ. τσιγγούνης).

4 δέρµα ανθρώπου (ως στοιχείο ασχήµιας), του βρόµικου και ακατάστατου, του λιπόσαρκου και κουρελιάρη, του αιωνίως περιπλανώµενου, του κλέφτη και απατεώνα, του ζητιάνου και ζήτουλα, του µάγου και µάντη (κυρίως για γυναίκες: της µάγισσας και µάντισσας, ιδιότητες περιβαλλόµενες από κίνδυνο και καχυποψία για τα µέσα που χρησιµοποιούν και για την απάτη που προκαλούν). Επίσης τα αρχικά ουδέτερα σηµαινόµενα του σιδερά, χαλκωµατή, κατασκευαστή κόσκινων και µουσικού (επαγγελµάτων συχνών στη συγκεκριµένη εθνοτική οµάδα) καταλήγουν να αντιµετωπίζονται ως αρνητικές ιδιότητες ή να περιβάλλονται µε περιφρονητικά και αρνητικά σχόλια. Ας φέρουµε µερικά παραδείγµατα: τσιγγανερός = λιπόσαρκος ατσιγγανόπετσο = πολύ µελαχροινός, τσιγγανοφορεµένος =αυτός που φορά ρυπαρά ρούχα εξαιτίας πένθους. Συνώνυµα του τσιγγάνου, προερχόµενα από ονοµασίες επαγγελµάτων είναι: καζανάς δηλ. γανωµατής, καλαντζάκος δηλ. χαλκωµατής, κοσκινάς και κοσκινού, αρκουδόγυφτος ή µαϊµουδιάρης (επειδή αρκετοί Ροµά είχαν ως επάγγελµα την περιφορά µιας αλυσσοδεµένης αρκούδας που χόρευε είτε µιας µαϊµούς που εκτελούσε ακροβατικά), νταούλας < νταούλι, οργανόγυφτος = γύφτος που παίζει το νταούλι, αλλά και ο πολύ µελαµψός (Μακεδονία). Το παίξιµο κάποιου µουσικού οργάνου θεωρείται αυτονόητο για τη συγκεκριµένη οµάδα, γι αυτό λέγεται και η παροιµία σαράντα χρόνια γύφτος, βιολί δεν µαθαίνει (για όσους δεν µαθαίνουν τα αυτονόητα). Επίσης από την υποτιθέµενη συχνή ενασχόληση των τσιγγάνων µε κόλπα που εξαπατούν και µε τη µαγεία προκύπτουν οι ονοµασίες: ντόρτης (Στερεά Ελλάδα) < πιθ. ντόρτια= τα τεσσάρια στα ζάρια από τη συνήθεια των τσιγγάνων να παίζουν τυχερά παιχνίδια µε ζάρια εξ ού και ντόρτικα = η γλώσσα των τσιγγάνων συνθηµατικά, µοιρού = γύφτισσα που λέει τη µοίρα, που προβλέπει την τύχη των ανθρώπων, µάγισσα (Ικαρία). Και τα περισσότερα παράγωγα και σύνθετα µε τις λέξεις γύφτος, κατσίβελος, τσιγγάνος είναι µειωτικά και δηλώνουν κάτι άσχηµο, βρόµικο, κακής ποιότητας ή ευτελούς αξίας, ή, αν αναφέρονται σε αντικείµενα αφορούν κάποια παραδοσιακή ενασχόληση των Ροµά. π.χ. τσιγγανόπετρα (Ικαρία) = παλιόπετρα που δεν κάνει για τίποτα, κατσιβελόκαιρος = άσχηµος, συννεφιασµένος καιρός. Η υποτίµηση για την οµάδα των Ροµά πάντως είναι φανερή και από τις κοινότατες και πολύ συχνές λέξεις και φράσεις της ΝΕΚ, όπως: γύφτουλας, γυφταρειό, γύφτικο σκεπάρνι, γυφτιά, καράγυφτος κ.α. και των ιδιωµάτων π.χ. γυφτογάιδουρο = µικρό και ελαττωµατικό γαϊδούρι, γυφτοπρόξενος = ο φαντασιόπληκτος γυφτοσάγανο = ο άνθρωπος που παρασιτεί Επίσης υπάρχουν αµέτρητες παροιµίες, π.χ. γύφτικους γάµους γένιτι κι βιο δε λουγαριάζιτι που λέγεται ειρωνικά για τους φτωχούς που στην ευθυµία τους σπαταλούν και τα λίγα τους υπάρχοντα. Κοντά πάντως στα τόσα αρνητικά, εµφανίζονται κάποτε και κάποιες εκφράσεις συµπάθειας προς τους τσιγγάνους, όπως δείχνει η παροιµία: Των Ατσιγγάνων η κακιά από σπέρας ως ταχειά (δηλ. η έχθρα των τσιγγάνων είναι βραχείας διάρκειας), αλλά και θετικά στερεότυπα, συχνά ενδεδυµένα το µανδύα του εξωτισµού, όπως αυτά περί ελεύθερου φρονήµατος, καλλιτεχνικού πνεύµατος και φλογερής ψυχής των τσιγγάνων, που γνωρίζουµε όλοι µέσα από δηµοφιλή άσµατα και λογοτεχνικά έργα. Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει πως πολλές λέξεις των Ροµά χρησιµοποιούνται σε συνθηµατικά λεξιλόγια π.χ. µόλ =κρασί (Ευρυτανία), µπακρό το = αρνί / κότα (στη συνθηµ γλώσσα των χαλκέων), µπαλαµίνα η = γυναίκα κ.ά. άλλωστε οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι τα καλιαρντά, δηλ. το ειδικό λεξιλόγιο των οµοφυλόφιλων, βασίζονται σε µεγάλο βαθµό στη γλώσσα των Ροµά (βλ. και Πετρόπουλος 1971). Τούρκοι - Φράγκοι Για τις γλωσσικές αποτυπώσεις των αντιλήψεων για τους Τούρκους και τους Φράγκους, τις δύο δηλαδή οµάδες που λειτούργησαν ως ηγεµόνες και κυρίαρχοι απέναντι στους κυριαρχούµενους Έλληνες, θα γίνει λόγος στη συνέχεια µόνο περιληπτικά, εφόσον έχουν µελετηθεί διεξοδικά στο παρελθόν σε δύο πονήµατα του Νικόλαου Κοντοσόπουλου. Το εθνωνύµιο Τούρκος εµφανίζεται, αυτονόητα, µετά από 400 χρόνια σχέσης κατακτητή κατακτηµένου, µε αρνητικό πρόσηµο. Ο Τούρκος σηµειώνεται ως ο απόλυτος εχθρός, ο

5 κατεξοχήν «άλλος», και συνήθως συγχέεται µε τον οποιοδήποτε µουσουλµάνο. Άλλωστε, και στη ΝΕΚ, εξακολουθεί να χρησιµοποιείται ευρέως ο όρος Τουρκοκρατία αντί του ορθότερου Οθωµανοκρατία. Τα λεξικολογικά και φρασεολογικά δεδοµένα παρουσιάζουν τον Τούρκο ως άγριο και σκληρό, ασεβή, βασανιστή, οργίλο, απολίτιστο και παραδόπιστο. Στη ΝΕΚ παραµένουν κάποιοι τέτοιοι δυσφηµισµοί ωστόσο είναι αρκετά ήπιοι και λίγοι αν αναλογιστεί κανείς το χρονικό διάστηµα της υποδούλωσης. π.χ. είναι κοινές οι µειωτικές φράσεις: γίνοµαι Τούρκος = θυµώνω, τουρκεύω, κωλότουρκος, Τουρκιά. Διαλεκτικά βρίσκουµε πρόσθετους µειωτικούς χαρακτηρισµούς, όπως τουρκοδουλειά = προχειροδουλειά, τουρκοσάβανος = ο στριµµένος άνθρωπος, ενώ η φρ. θα τους κάµουµε τουρκοθηµωνιά, που λέγεται, όταν, τα παιδιά παλεύουν και όσα από αυτά επικρατούν στοιβάζουν τα δαρµένα παιδιά σε σωρό, προκύπτει προφανώς από τη µακραίωνη επιθυµία των Ελλήνων να σκοτώσουν Τούρκους και να τους στοιβάσουν σε σωρό. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι συνθηµατικές λέξεις, που χρησιµοποιούνταν για τον Τούρκο και την Τουρκάλα, όπως ζερβός/-ισσα στην Καππαδοκία ή αριστερός στον Πόντο, σε αντιδιαστολή προς τον δεξιό/-ισσα, που σήµαινε τον Έλληνα/-ίδα, νταβάρης στη Σάµο, λέξη που σήµαινε αρχικά τον βραδυκίνητο (< τουρκ. davar υποζύγιο, αιγοπρόβατα ), κουτσουλός κολοβός, περιφρονητικά λόγω της µουσουλµανικής περιτοµής, αλεπού, Τσίνας (από παρωνύµιο στην Κοζάνη που σήµαινε τον βρικόλακα, πιθ. < cin δαιµόνιο, στοιχειό ), µεσηµεράς φάντασµα που γυρνά τα µεσηµέρια και παίρνει, όποιο παιδί δεν κοιµάται και συνεκδοχικά ο φανατικός Τούρκος αγάς, που συνήθιζε να κάθεται όλη τη µέρα στο καφενείο (Χανιά), Κεµάλης (Βιθυνία Μ. Ασίας), µπούλα Τουρκάλα (Μακεδονία), λόγω του φερετζέ, πλυνόκωλος, προφανώς από τη συνήθεια των Τούρκων να πλένονται µετά την αφόδευση (Κοραής 1829, 5) (σηµειωτέον ότι ακόµα και σήµερα, σε δηµόσιες τουαλέτες στην Τουρκία κανείς βρίσκει ευκολότερα ένα τσίγκινο δοχείο δίπλα σε νερό, παρά χαρτί υγείας). Για τους Φράγκους, ονοµασία µε την οποία αποκαλούνταν συλλήβδην οι δυτικοευρωπαίοι, δεν βρίσκουµε νοµίζω πολλά αρνητικά σχόλια, ούτε υπάρχουν τόσα στερεότυπα. Προφανώς γιατί δεν υπήρχαν επί Τουρκοκρατίας άµεσα εχθρικές σχέσεις µαζί τους, ή γιατί η Φραγκοκρατία θεωρήθηκε πολύ ελαφρότερη από την Τουρκοκρατία. Οι λίγοι αρνητικοί χαρακτηρισµοί που βρίσκουµε έχουν να κάνουν περισσότερο µε ειρωνικά σχόλια και αστεϊσµούς, κυρίως για την εµφάνιση και τους τρόπους, παρά µε πραγµατική απέχθεια. Έτσι π.χ. στη ΝΕΚ αποκαλούµε κουτόφραγκο τον αφελή, τον στερούµενο την υποτιθέµενη ανατολίτικη πονηριά και εξυπνάδα διαλεκτικά βέβαια βρίσκουµε και υβριστικές φράσεις όπως φραγκόσκυλο, σκυλόφραγκος, φραγκοπουτανάρα (Νάξος) -προφανώς γιατί οι Φράγκισσες θεωρούνταν πιο ξεπεταγµένες -, Όσο για τους φράγκικους τρόπους και τα φράγκικα ρούχα, φαίνεται ότι θεωρούνταν από τους Έλληνες µάλλον ως ένδειξη υπερβάλλοντος µοντερνισµού, άξιου ειρωνικών σχολίων: π.χ. ειρωνικά ήταν και τα φραγκοφορεµένος και τα συνώνυµα υποκοριστικά τσιτωµενάκι και τσιτοκωλάκι (Σάµος), λόγω του ότι το ευρωπαϊκό παντελόνι τσίτωνε στα οπίσθια. Σαρακηνός Μειωτικό χαρακτήρα έχουν και ονόµατα που δίνονται σε άλλους λαούς µε τους οποίους ήρθαν σε επαφή οι Έλληνες. Έτσι, ο Σαρακηνός 4 µε πρώτη σηµασία τον Άραβα πειρατή ερµηνεύεται επίσης και ως άνθρωπος άσχηµος (Άνδρος), κακοποιό δαιµόνιο (Κρήτη) ενώ δινόταν ως βαπτιστικό σε αγόρι µιας µάνας που της πεθαίνουν τα παιδιά ή σε ασθενικό παιδί για να ζήσει. Αρβανίτης-Αρναούτης Ο Αρβανίτης σηµαίνει µεταφορικά τον θορυβοποιό, οξύθυµο, πείσµωνα, βλάκα (εξ ού και κουταρβανίτης), τον βίαιο και τυραννικό, τον άδικο και δόλιο, όπως δηλώνουν και οι φράσεις αρβανίτικο γινάτι, τον έπιασε τ αρβανίτικο (για τους πείσµονες), αρβανίτικο µοιράσι = άδικη διανοµή κ.ά. Ο Αρβανίτης και η Αρβανιτιά ωστόσο 4 Σαρακηνός < αραβ. šarq = ανατολή ηλίου, που αναφερόταν στην προέλευση των µουσουλµάνων νοµάδων κατά την περίοδο του Βυζαντίου και των Σταυροφοριών (ΛΝΕΓ, λ. Σαρακηνός).

6 θεωρούνται και συνώνυµα του Ηπειρώτη και της Ηπείρου αντίστοιχα. Γι αυτό όταν γίνεται λόγος περί Αρβανιτιάς, είναι συγκεχυµένο αν πρόκειται για εχθρούς ή συµµάχους. Αρµένης Ο Αρµένης επίσης περιβάλλεται µε διάφορες αρνητικές ιδιότητες, όπως η νωθρότητα, το πείσµα, η φλυαρία, π.χ. άµον Αρµένης = αργός (Πόντος), αρµένικη βίζιτα, ενώ συχνά οι Αρµένιοι συνδέονται µε υπερφυσικά πνεύµατα. Έτσι στην Αδριανούπολη της Θράκης Αρµένης είναι και ο δαίµονας, το ξωτικό και Αρµένισσα η λεχώνα που βρίσκεται υπό την επήρεια κακοποιού δάιµονα. Βούλγαρος Ένα άλλο εθνωνύµιο µε αρνητικές συνδηλώσεις είναι ο Βούλγαρος, που ονοµάζεται επίσης και: στότσης µάλλον από τη φρ. στότσι [υποθέτω ότι προκύπτει από την πολύ κοινή σλαβική φράση što ty ή što eta = λοιπόν;], και (ξυλο)πίνακας (ξυλο)πινάκα = ακαλλιέργητος, στενοκέφαλος, ξύλο απελέκητο. Τέλος η παροιµία Βούλγαρο αν κάµης φίλο, βάστα κι ένα κοµµάτι ξύλο! που προειδοποιεί για την υποτιθέµενη δολιότητα των Βουλγάρων, λέγεται όµοια και για τους Αρβανίτες και τους Τούρκους. Άραβας-Αράπης Ακόµη, στο ιδιωµατικό υλικό, τα εθνωνύµια Άραβας και Αράπης χρησιµοποιούνται συχνά εναλλακτικά. Έτσι τα παραδείγµατα µε την προσωνυµία Άραβας (και συγκεκριµένα Άραβος και θηλ. Άραβη) αναφέρονταν κυρίως στους Αιγυπτίους που συµµάχησαν µε τους Τούρκους κατά την ελληνική επανάσταση (εξάλλου χρησιµοποιούνταν ως συνώνυµο και το Τουρκάραβας) και φυσικά σηµειώνονται αρνητικά. Συνώνυµα του Άραβας ήταν επιπλέον τα: φελάχος (θηλ. φελαχού), φαραώνης ισσα, και χράµης, ειρωνικά, καθότι ο Άραβας περιβαλλόταν µε χράµια, δηλ. χαλάκια, Ο Αράπης πάλι, αν και προέρχεται από το ίδιο έτυµο µε τον Άραβα, λειτουργεί ως υπερώνυµο. Έτσι, π.χ. στην Κύπρο, βρίσκουµε τον όρο Αραπο ύ= Αράβισσα παρθένα σε αντιδιαστολή µε το Αράπισσα = Αράβισσα έγγαµη. Στην Κάσο αραποχώρι = αραβικό χωριό και αράπικα = η αραβική γλώσσα, ενώ στραβάραπας και στραβοφελλάς ονοµάζεται υβριστικά ο Τουρκοαιγύπτιος. Συνήθως όµως ο Αράπης αναφέρεται είτε στον Αιθίοπα είτε στον άνθρωπο αφρικανικής καταγωγής και µε αφρικανικά χαρακτηριστικά. Μεταφορικά, ο όρος Αράπης σηµαίνει ωστόσο και πάµπολλες άλλες αρνητικές ιδιότητες µε αποτέλεσµα οι σκωπτικοί, υβριστικοί και µειωτικοί όροι του αράπη να είναι ουσιαστικά οι επικρατούντες. Άλλωστε, ο αράπης αποτελεί συχνά συνώνυµο για το φόβητρο των παιδιών, όπως φαίνεται στις φράσεις της Αράπας τα µαλλιά = η ακατάστατη κόµη (Κωνσταντινούπολη)., µπήκε ο Αράπης στον τέντζερε = κάηκε το φαΐ (Θεσσαλονίκη). Ο Αράπης µε την έννοια δαίµονας, κακοποιό φάντασµα, µπαµπούλας είναι συνηθέστατος. Εξ ού και η µετονοµασία στη Σαλαµίνα του αρχαίου τεµένους της Σκιράδος Αθηνάς σε Σπίτι του Αράπη (γιατί θεωρείται κατοικία δαιµόνων). Διάφοροι άλλοι Τέλος, διαλεκτικά υπάρχουν µειωτικοί ή ειρωνικοί όροι και για άλλους λαούς όπως: Αλαµάνος, δηλ. Γερµανός, που δηλώνει τον άγριο και φοβερό, Μαµαλούκος 5 = φαγάς, κουτός, υποτακτικός, Αργεντίνος = απατεώνας, από την απαγόρευση παλιά της κυκλοφορίας χάλκινων δεκάλεπτων από την Αργεντινή, χιρβάτης (= Κροάτης) = Σλάβος αλλά και άνθρωπος κατώτερης τάξης. Σήµερα βέβαια οι εθνικές προελεύσεις τέτοιων µειωτικών χαρακτηρισµών έχουν αλλάξει. Έτσι, π.χ. Σκοτσέζος = τσιγγούνης, Φιλιπιννέζα = υπηρέτρια, Αλβανός = απατεώνας ή πολύ φτωχός (θυµίζω το λεγόµενο παλιότερα ως πιο σύντοµο ανέκδοτο, δηλ. Αλβανός τουρίστας ), Πακιστανός και Πακιστανό, το = φτωχός, βρόµικος, απολίτιστος, βάρβαρος, Ρωσίδα = γυναίκα ελευθερίων ηθών, ξελογιάστρα κ.ο.κ. Το βασικότερο χαρακτηριστικό διαφοροποίησης παραδοσιακά ανάµεσα στο εµείς και οι άλλοι είναι αυτό της θρησκευτικής ταυτότητας. Αυτό εκφράζεται κυρίως µε δύο 5 «Μαµελούκος ή Μαµαλούκος =1. ΙΣΤ. µέλος στρατιωτικών δυνάµεων που αποτελούνταν από δούλους διαφόρου καταγωγής, οι οποίες έθεσαν υπό τον έλεγχό τους διάφορα µουσουλµανικά κράτη κατά το Μεσαίωνα και εγκατέστησαν δική τους δυναστεία στην Αίγυπτο ( ). 2. (ως προσηγορικό σκωπτ.) ο βάρβαρος, ο άξεστος. <µεσν. Μαµελούκος < αραβ. mamlūk = δούλος, σκλάβος» (ΛΝΕΓ).

7 τρόπους. Πρώτον, µε την κατασκευή µειωτικών επιθέτων που παράγονται από ένα χαρακτηριστικό της θρησκείας των αλλόθρησκων που χρησιµοποιείται κοροϊδευτικά. π.χ. α. για τους Εβραίους βρίσκουµε τα επίθετα χαχαµίκος (Μακεδονία, Στερεά Ελλάδα) < χαχάµης ο (ουσιαστικό) < τουρκ. λ. haham = τίτλος του θρησκευτικού αρχηγού των Εβραίων ισπανικής προέλευσης 6, ρεµπί = <µετγν. ῥαββί < εβρ. rabbī) θρησκευτικός λειτουργός των Εβραίων, κατηχητής, διδάσκαλος (Ήπειρος) β. για τους Τούρκους: κουτσουλός δηλ. κολοβός, µε κοµµένη µύτη, λόγω της περιτοµής, η οποία, ως στοιχείο της µουσουλµανικής αλλά και της εβραϊκής- πίστης, θεωρείται εκτός από χαρακτηριστικό διαφορετικότητας, µέσο για ειρωνικά και κοροϊδευτικά σχόλια. Δεύτερον, ιδιαίτερα αρνητική θέση κατέχει η αλλαξοπιστία που συνοδεύεται πάντα από αντίστοιχα µειωτικό λεξιλόγιο, π.χ.: εβραιεύω, φραγκεύω, τουρκανάµιχτος, τουρκογύρισµα, ντονµές, ο = προδότης. Η λέξη ντονµές αρχικά σήµαινε εξισλαµισµένος Εβραίος, δηλ. δεν είχε σχέση µε τους χριστιανούς, ωστόσο, η αλλαξοπιστία, ακόµα και των αλλοθρήσκων, αντιµετωπιζόταν πάντα αρνητικά µε αποτέλεσµα η λ. να παίρνει τη σηµασία προδότης 7. Το µόνο αντίθετο παράδειγµα: είναι η λ. κεντριστός που σηµαίνει αρχικά δέντρο µπολιασµένο, και µεταφορικά αυτόν που από Τούρκος έγινε Χριστιανός (Κρήτη), εφόσον ο εκφέρων το χαρακτηρισµό είναι χριστιανός και καθώς ο αλλαξόπιστος είναι ο κατακτητής, που αλλάζει την πίστη των ηγεµόνων µε την πίστη των ηγεµονευόµενων. Η αντιµετώπιση του άλλου, η στάση και οι προθέσεις απέναντί του συχνά γίνονται φανερές και από γλωσσικές επιλογές που έχουν να κάνουν µε τη µορφολογία, η οποία αλλάζει ασφαλώς την υφολογική χροιά των εκφερόµενων. Χαρακτηριστικά είναι δύο τέτοια µορφολογικά στοιχεία: α) η επιλογή των επιθηµάτων των εθνωνυµίων και β) ο τονισµός τους. Έτσι, π.χ. το θηλ. του Τούρκου Τουρκάλα ή Τούρκα είναι το µόνο θηλυκό εθνωνύµιο µε αυτό το επίθηµα που ασφαλώς διαφοροποιεί και το υφολογικό αποτέλεσµα άλλη εντύπωση δηµιουργεί δηλ. το Ιταλίδα, Ρωσίδα, Αγγλίδα κι άλλο το Τουρκάλα. Το γεγονός επιβεβαιώνει και ο πιο ουδέτερος τύπος Τούρκισσα, που βρίσκουµε σε διαλέκτους και το οποίο χρησιµοποιούσαν κυρίως οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και της Μ. Ασίας που είχαν πιο στενές επαφές µε Τούρκους, θεωρώντας το κοµψότερο. Αντίστοιχα λειτουργεί και ο τονισµός, όταν αναφερόµαστε σε γλώσσες. Έτσι διαφορετική εντύπωση προκαλεί το εγγλέζικα σε σχέση µε το αγγλικά, τα ιταλιάνικα µε τα ιταλικά, τα ρώσικα µε τα ρωσικά, τα τούρκικα µε τα τουρκικά κ.λπ. Αξιοπερίεργο ότι στον κατάλογο γλωσσών για τη Μετάφραση του Google ενώ όλες οι γλώσσες διατηρούν το λογιότερο τύπο µε τονισµό στη λήγουσα αυτό 6 Το χαχάµης, εκτός από την κοινή σηµασία ο ραββίνος των Εβραίων, αποκτά επίσης αρκετές πρόσθετες µειωτικές σηµασίες, όπως το αβάφτιστο βρέφος (Σηλυβρία, Μακεδονία). Με την ίδια σηµασία έχουµε και τον τύπο χαχάµι, το (Μακεδονία) ο ανόητος, πιθ. µε παρετυµολογική επίδραση του χαχανίζω, ο άσχηµος (Εύβοια), ο αδύνατος άνθρωπος που µόλις έχει αναρρώσει από ασθένεια (Καλάβρυτα) - η τελευταία αυτή σηµασία ίσως µας δίνει εικόνα για την κοινωνικοοικονοµική κατάσταση των Εβραίων, που ήταν στην πλειονότητά τους άσχηµη, µε επακόλουθο να είναι συχνά αδύνατοι και άρρωστοι και όχι πλούσιοι, όπως συχνά πιστεύεται σε νεότερα χρόνια. 7 «Ως Ντονµέ (Dönme) επίσης Ντονµέχ ή αλλιώς Σαββατιανοί ονοµάζονταν κυρίως οι εξισλαµισµένοι Εβραίοι της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τον 17ο αιώνα αναπτύχθηκε µεσσιανικό κίνηµα στις εβραϊκές κοινότητες της Οθωµανικής αυτοκρατορίας, που οδήγησε σε ακραίες µαζικές εκδηλώσεις. O Σαµπατάι Ζεβί, αν και υποσχέθηκε να εκπληρώσει τις µεσσιανικές προσδοκίες των Εβραίων της εποχής του, εντέλει υπό την απειλή του θανάτου ασπάστηκε το Ισλάµ. Παρόλο που οι οπαδοί του αλλά και καθοδηγητές αυτού του µεσσιανικού κινήµατος υπέστησαν σοκ µε τη µεταστροφή, συνέχισαν να πιστεύουν στη Δευτέρα Παρουσία σε όλη τη διάρκεια του 18ου και του 19ου αιώνα, φέρνοντας το κίνηµα ως τις παρυφές του 20ου αιώνα. Το 1924 αναγκάστηκαν, ως ανταλλάξιµοι, να µεταναστεύσουν στην Κωνσταντινούπολη. Διατήρησαν πολλά ιουδαϊκά έθιµα και ακολούθησαν έναν ιδιαίτερο δρόµο στους κόλπους του Ισλάµ, µη γενόµενοι αποδεκτοί από τον ορθόδοξο µουσουλµανικό κόσµο ως αυθεντικοί µουσουλµάνοι. Διατήρησαν σχέσεις µε πολλές εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης και συµµετείχαν ενεργά στο κίνηµα των Νεοτούρκων. Στη Θεσσαλονίκη σώζεται ακόµη το Τζαµί των Ντονµέ, γνωστό ως Γενί Τζαµί. Στη σύγχρονη τουρκική γλώσσα ο όρος είναι ταυτόσηµος του εξισλαµισθέντος.» (Βικιπαίδεια, λ. ντονµέ)

8 δεν ισχύει για τα τουρκικά που αναφέρονται ως τούρκικα. Να υποθέσουµε ότι πρόκειται για λανθάνουσα υποτίµηση; Είναι επίσης γεγονός ότι πρόκειται για παγκόσµια πρακτική να περιβάλλονται οι αυτοαναφορικοί όροι µε θετικά χαρακτηριστικά σε αντίθεση µε την ονοµασία των άλλων, πράγµα που ισχύει και για τη µητρική γλώσσα σε σχέση µε κάθε ξένη. Έτσι, οι Εβραίοι αποκαλούσαν εθνικούς (γκογίµ) τους µη Εβραίους, ονοµασία που κατά καιρούς πήρε µειωτικές σηµασίες οι Άραβες αποκάλεσαν ατζέµ τους Πέρσες, λέξη που µε τον καιρό έγινε επίσης µειωτική. Από εκεί άλλωστε προέρχεται και ο δικός µας ατζαµής µε µια αντίστοιχα ενδιαφέρουσα γλωσσική πορεία: δηλ. η λ. aτζαµής ή ατζέµης προέρχεται από την αραβική Ατζέµ, που σηµαίνει Πέρσης, γενικά όµως χαρακτηρίζει τον άπειρο, τον αγύµναστο και τον αµαθή. Κατά το «πας µη Έλλην, βάρβαρος», για το οποίο κάναµε λόγο παραπάνω, και οι Άραβες χαρακτήριζαν "πάντα µη Άραβα, Ατζαµή". Βαθµιαία η λέξη περιορίστηκε µόνο στους Πέρσες, τους οποίους οι Άραβες θεωρούσαν άσπονδους εχθρούς, καθώς και αιρετικούς (σιίτες), αποδίδοντάς τους χαρακτήρα χυδαίων και απολίτιστων, ενώ οι ίδιοι επαίρονταν ως οι µόνοι ευγενείς και πολιτισµένοι (µε αυτή τη σηµασία καθιερώθηκε, λοιπόν, η λέξη και στην ελληνική δηµώδη γλώσσα (βλ. Βικιπαίδεια, λ. ατζαµής).8 Ακόµα και Ροµά, οι οποίοι συνοδεύονται από τα περισσότερα ίσως διεθνώς αρνητικά στερεότυπα αυτοπροσδιορίζονται µε την ονοµασία που σηµαίνει τον άνθρωπο ενώ ονοµάζουν κάθε ξένο, µη Ροµά γκατζό δηλ.άξεστο. Πάντως, τα όρια ανάµεσα στο εµείς και το οι άλλοι αλλάζουν µε την περίσταση, θέτοντας, κάθε φορά, ευρύτερο ή στενότερο των εθνικών ορίων πλαίσιο. Έτσι συχνά βρίσκουµε αρνητικούς χαρακτηρισµούς ενδοτοπικά. Τέτοιοι είναι π.χ. όσοι αναφέρονται στους Βλάχους, οι οποίοι πουθενά δεν γίνονται αντιληπτοί ως αλλοεθνείς και σε άλλες τοπικές οµάδες, π.χ. Μανιάτης = µνησίκακος, εκδικητικός, Κραβαρίτης = επίµονος, ασυνενννόητος κ.ά. Η γλωσσική αυτή συνήθεια βέβαια είναι γνωστή και από την αρχαιότητα, όπου αντίστοιχα σκωπτικά σχόλια λέγονταν για τους Αβδηρίτες ή τους Βοιώτιους. Θα κλείσω µε µια γενικότερη αποτίµηση της έννοιας του ξένου. Αλλότριος, λουδαπός (= αλλοδαπός), ξένος, αλλοκοσµίτης, ξενοµερίτης, αλλόφυλος, καρίπης (< αραβ. garib), λαχιτικός, (αλ)λούτερος, ξανάφαντος, µηδιαγόρατος (< µηδέ + ορατός, αυτός που δεν τον «βλέπουν») είναι µερικές από τις λαϊκές ονοµασίες του ξένου, αλλά και ξενάκης, ξενικάκης, ξενούτσικος, παντάξενος, λέξεις που προσδίδουν µια χροιά συµπόνοιας και προστατευτικότητας. Υπάρχουν βέβαια και επίθετα που δηλώνουν µια απόσταση, µια περιχαράκωση του οικείου χώρου, όπως ξενοαίµατος, σκατοσυµµαζωτάρι, υβριστικός χαρακτηρισµός σε ξένο, πλατογωνιάζω = κάθοµαι σε ξένο σπίτι, φερτός και φερτάσης = ο ξένος σε σχέση µε τον ντόπιο. Ακόµα και σ αυτές τις περιπτώσεις, πάντως, νοµίζω ότι προβάλλει όχι τόσο η απέχθεια προς το ξένο και διαφορετικό όσο η ανάγκη για ύπαρξη µιας πατρίδας, ενός οικείου χώρου, µιας εστίας. Άλλωστε και η ίδια η λέξη «ξένος», παραδοσιακά, σχετίζεται περισσότερο µε τον ξενιτεµένο και έτσι περιβάλλεται µε συµπάθεια, οίκτο και νοσταλγία για την πατρίδα: Ο ξένος και ο ποταµός τον τόπο τους γυρεύουν, λέει µια λαϊκή παροιµία. Η έννοια της ξενιτιάς άλλωστε είναι από τους πιο γνωστούς και παλιούς καηµούς των Ελλήνων. Ας τονίσουµε ότι οι περισσότερες λέξεις που σχετίζονται µε την ξενιτιά έχουν ως πρώτο συνθετικό το έξω- (το µέσα είναι το οικείο, αγαπητό, δικό σε αντίθεση µε το έξω που είναι το άγνωστο, εχθρικό, ξένο) ή το ξε- που είναι µόριο άρσης µιας (καλής εν προκειµένω) κατάστασης. π.χ. *εξώτοπα =µακριά, ξένος τόπος (σε τύπο: ότουπα), ξεπατρίζω = πηγαίνω στην αλλοδαπή (Μήλος, Νίσυρος), ξεδουλευτής ο = ο εργαζόµενος σε ξένο τόπο (Πελοπόννησος), ξεθοσούρα η = το ξένο κρεβάτι πάνω στο οποίο κοιµάµαι (Κάρπαθος). Παρόµοιο συγκινησιακό φορτίο περικλείουν και οι λέξεις που αφορούν την ξενιτιά, όπως 8 Σύµφωνα µε το ΛΝΕΓ (λ. ατζαµής) η πορεία της λέξης είναι λίγο διαφορετική, δηλ. ατζαµής < µεσν. ατζαµής, αρχική σηµ. χριστιανός επιστρατευµένος από τους Οθωµανούς συνεπώς, ανεπαρκώς εκκπαιδευµένος και ανεπιτήδειος στον πόλεµο» < από το τουρκ. acemi [που σύµφωνα µε τουρκικά λεξικά < acem Πέρσης ]

9 ξενεύω = αισθάνοµαι ξένος ( Ηπειρος, Στερεά Ελλάδα, Κρήτη κ.α), ξενικά = τα ξένα (Σύµη, Σίφνος) και τα αντίστοιχα άσµατα: Κάλλια χω γω στο σπίτι µας ελιές και παξιµάδι παρά στο ξένο ζάχαρη και να µ ορίζουν άλλοι. (Κρήτη) ή ξένος είµαι ποιος µε πιάνει, σαν µε πάρει το ποτάµι;" (Πελοπόννησος). Όπως φαίνεται λοιπόν από τα παραπάνω, παρά τα, παραδοσιακά, γνωστά στερεότυπα για συγκεκριµένες φυλετικές και εθνοτικές οµάδες όπως αυτά που ήδη αναφέραµε, παρά τον κοινό, διαχρονικά, εκ πρώτης, αρνητισµό για τον «άλλο», υπάρχουν ασυνέχειες που δηµιουργούν τοµές. Και που µας οδηγούν σε σκέψεις για το πόσο όµοιες είναι οι αντιµετωπίσεις του «ξένου» άλλοτε και τώρα, ποιοι και µε ποιο τρόπο είναι οι αποδέκτες του γλωσσικού ρατσισµού, αν και πώς επανέρχονται τα παραδοσιακά στερεότυπα για διάφορες εθνικές και εθνοτικές οµάδες. Και κατά πόσο, τελικά, κοινωνίες όπου το πολιτικά ορθό ήταν έννοια άγνωστη, µπορεί να αντιµετώπιζαν τον «άλλο» µε θετικότερο τρόπο από σήµερα. Βιβλιογραφία Staszak, Jean- François: Other/ otherness, International Encyclopedia of Human Geography, Elsevier: Αρχείο του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωµάτων (ΚΕΝΔΙ - ΙΛΝΕ) της Ακαδηµίας Αθηνών. Βικιπαίδεια, λ. ατζαµής. E%CF%82 Βικιπαίδεια, λ. ντονµέ. AD Γιακουµάκη, Ελευθερία: Ευφηµισµός. Γλωσσική προσέγγιση. Παραδείγµατα από τη νεοελληνική κοινή και τις διαλέκτους. (διδακτορική διατριβή), Αθήνα: Τυπογραφείο Γραφικές Τέχνες Ε. Μπουλούκος - Α. Λογοθέτης Α.Ε Ιστορικόν Λεξικόν της Νέας Ελληνικής της τε κοινώς οµιλουµένης και των ιδιωµάτων, Αθήνα: Ακαδηµία Αθηνών 1933 (τόµ. Α ) (τόµ. Ε 2). Καλογερόπουλος, Γιώργος «Γλωσσικές περιπέτειες των Ροµά». Στο 24 Γράµµατα, χ.χ., χ.σ. Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Ο Έλληνες και οι άλλοι», Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ( ), Αθήνα, Ακαδηµία Αθηνών 2004: Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Το εθνικό όνοµα Τούρκος και τα παράγωγά του», Λεξικογραφικόν Δελτίον 20 (1996): Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Το εθνικό όνοµα Φράγκος και τα παράγωγά του», Λεξικογραφικόν Δελτίον 18 (1993): Κοραῆς, Ἀδαµάντιος: Ἄτακτα ἤγουν παντοδαπῶν εἰς τὴν ἀρχαίαν καὶ τὴν νέαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν αὐτοσχεδίων σηµειώσεων καὶ τινῶν ἄλλων ὑποµνηµάτων αὐτοσχέδιος συναγωγή, τόµ Β. Ἐν Παρισίοις: Ἐκ τῆς τυπογραφίας Κ. Ἐβεράρτου Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (ΛΚΝ). Θεσσαλονίκη: Ίδρυµα Μ. Τριανταφυλλίδη Λυπουρλής, Δηµήτριος: Οι Επτά Σοφοί. Εισαγωγή, µετάφραση, σχόλια. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος: Μαργαρώνη, Μαίρη: «Οι κοινωνικές κατασκευές του «άλλου» στα ελληνικά λαϊκά παραµύθια σε διάσταση µε τις αρχές της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης: Συµβολή στην Πολιτισµική Εικονολογία». Στο Γεωργογιάννης Παντελής (επιµ.), Διαπολιτισµική Εκπαίδευση-Μετανάστευση-Διαχείριση Συγκρούσεων και Παιδαγωγική της Δηµοκρατίας, 14ο Διεθνές Συνέδριο Βόλος, Μαΐου 2011, Πάτρα, 2011: τόµ. 1,

10 Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό Ετυµολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Ιστορία των Λέξεων (Με σχόλια και ένθετους πίνακες). (ΕΛΝΕΓ). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. (ΛΝΕΓ). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας [1998]. Νişanyan, Sevan: Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü (Λέξεις του γενεαλογικού δέντρου: Σύγχρονο Τουρκικό Ετυµολογικό Λεξικό). χ. τ..: Adam Yay Πετρόπουλος, Ἠλίας: Τὰ Καλιαρντά. Ἀθῆναι: Νεφέλη Σαραντάκος, Νίκος: «Πας µη Έλλην, βάρβαρος - ποιος το είπε;». Στο ιστολόγιο: Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. (9/8/2009). https://sarantakos.wordpress.com/2009/08/09/ellinbarbaro/ Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας (ΧΛΝΓ). Αθήνα: Ακαδηµία Αθηνών 2014.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος»

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 06/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ «Πλαταίνοντας το έθνος» Παλαιότερα, οι μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή - Εισαγωγη: Μέσα στην περιοχή του χωριού µας, όπου

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας Ναζισµός Ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος είχε ως αποτέλεσµα την εµφάνιση µιας πολιτικής ιδεολογίας που εφαρµόστηκε στην Γερµανία, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες και ονοµάστηκε Ναζισµός ή Γερµανικός εθνικοσοσιαλισµός

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 102) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Ρόμπερτ Μανσκ Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Κάποτε υπήρχε μια όμορφη πριγκίπισσα που ονομαζόταν Ελισάβετ Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε ακριβά ρούχα πριγκίπισσας Επρόκειτο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Οι στάσεις των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Μετανάστευση

Οι στάσεις των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Μετανάστευση Οι στάσεις των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Μετανάστευση Μεταβολές 2008-2009 Ιούνιος 2009 PI0960/ Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ *Η έρευνα του 2008 δημοσιεύθηκε στην ειδική έκδοση του ECONOMIST, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος

Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΑΠΘ ΗΜΗΤΡΑ ΚΟΓΚΙ ΟΥ 13.07.08 Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος Η ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

συλλογικός χαρακτήρας, αποτέλεσμα επικοινωνίας κοινωνικής επιρροής (Moscovici, 1976)

συλλογικός χαρακτήρας, αποτέλεσμα επικοινωνίας κοινωνικής επιρροής (Moscovici, 1976) «διανοητικά σχήματα» διπλή λειτουργία: 1. οργάνωση, κατανόηση, αξιολόγηση της πραγματικότητας 2. κοινός κώδικας που επιτρέπει την επικοινωνία και κοινωνική συνδιαλλαγή (Moscovici, 1976) συλλογικός χαρακτήρας,

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

7. ΣΥΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. 7.α. Συστατική επιστολή και βιογραφικό σηµείωµα. Ερώτηση ελεύθερης ανάπτυξης

7. ΣΥΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. 7.α. Συστατική επιστολή και βιογραφικό σηµείωµα. Ερώτηση ελεύθερης ανάπτυξης 7. ΣΥΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 7.α. Συστατική επιστολή και βιογραφικό σηµείωµα Ερώτηση ελεύθερης ανάπτυξης Πληροφορηθήκατε ότι η Μαθηµατική Εταιρεία ζητά συνεργασία µε µαθητές της Β Λυκείου, που αριστεύουν στα

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

www.agyra.gr www.agyra.gr

www.agyra.gr www.agyra.gr είτε µερικά ακόµη βιβλία που σίγουρα θα σασ αρέσουν Ένα µοναδικό βιβλίο. Αγαπηµένα ζώα του δάσους, άγγελοι και καλικάντζαροι, βασιλιάδες και φτωχοί, όλοι µαζί σε µια ονειρεµένη συλλογή παραδοσιακών παραµυθιών

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλληνες και το Ισλάμ

Οι Έλληνες και το Ισλάμ Οι Έλληνες και το Ισλάμ Τι γνωρίζει και τι πιστεύει η κοινή γνώμη Νοέμβριος 2010 PI0967/ Διάγραμμα 1 PI0967/ Διάγραμμα 2 ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ Σας προκαλεί μάλλον θετική εντύπωση, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ 33 101 213 643 280 1.270 ΔΩΜΑΤΙΑ 6.553 9.627 11.087 17.972 4.804 50.043 ΚΛΙΝΕΣ 12.565 18.096 20.716 33.537 9.193 94.107

ΜΟΝΑΔΕΣ 33 101 213 643 280 1.270 ΔΩΜΑΤΙΑ 6.553 9.627 11.087 17.972 4.804 50.043 ΚΛΙΝΕΣ 12.565 18.096 20.716 33.537 9.193 94.107 ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2005 ΑΘΗΝΑ ΜΟΝΑΔΕΣ 14 33 43 102 64 256 ΔΩΜΑΤΙΑ 3.948 3.989 3.232 3.914 1.396 16.479 ΚΛΙΝΕΣ 7.408 7.304 5.894 7.182 2.648 30.436 ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 8 22 9 39 ΔΩΜΑΤΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια).

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια). H ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ Στη Γη υπάρχουν μεγάλες αφιλόξενες άνυδρες εκτάσεις που ονομάζονται έρημοι.καλύπτουν το 1/3 της ξηράς και βρίσκονται κυρίως κοντά στους δύο Τροπικούς ( Αιγόκερω και Καρκίνου) Στην Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών π π ø π 2 03-10-07 23:22 Page 1 π π øσ π À π ª π π Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών Κατασκηνώσεων στην Κύπρο για τα παιδιά των συναδέλφων. Η κατασκήνωση από φέτος αναβαθµίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών στα πλαίσια της εκδήλωσης What s Next Κεφαλαιοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο της πρόσφατης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Washington 23 Μαρτίου 2010 Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις // ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑKH ENOTHTA ***** **** *** ** * Γενικό Άθροισμα ΔΡΑΜΑΣ ΕΒΡΟΥ ΘΑΣΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΞΑΝΘΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ. Πηγή: Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Τι πιστεύουν τα παιδιά για τους αλλοδαπούς: Μια έρευνα του Κέντρου Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας.

Τι πιστεύουν τα παιδιά για τους αλλοδαπούς: Μια έρευνα του Κέντρου Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας. 1 Τι πιστεύουν τα παιδιά για τους αλλοδαπούς: Μια έρευνα του Κέντρου Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας. Από τον ρ Σπύρο Σπύρου* Το Κέντρο Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας, ένας µη-κυβερνητικός,

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος]

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος] [σχολική μονάδα: 3 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου] [σχολικό έτος: 2012-2013, 1 ο 4μηνο] [τάξη: Β] [τίτλος της ερευνητικής εργασίας: Οι ξένες γλώσσες που ακούμε στο Χαλάντρι] [τόπος: Χαλάνδρι, ημερομηνία: 24 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ρατσισμός (Παιδαγωγική Προσέγγιση)

Ρατσισμός (Παιδαγωγική Προσέγγιση) Γιώργος Τσιάκαλος Ρατσισμός (Παιδαγωγική Προσέγγιση) Δημοσιεύτηκε στο συλλογικό τόμο Επικίνδυνα παιδιά ή παιδιά σε κίνδυνο; Πρωταγωνιστές και θύματα της νεανικής εγκληματικότητας (επιμέλεια: Γ. Πανούσης)

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα