Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες. Μαρία Βραχιονίδου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες. Μαρία Βραχιονίδου"

Transcript

1 Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες Μαρία Βραχιονίδου Η εχθρική αντιµετώπιση του ξένου, του αλλοδαπού και αλλοεθνή, φαινόµενο που απασχολεί έντονα, τελευταία, τη σύγχρονη ελληνική κοινωνική πραγµατικότητα, κάθε άλλο παρά καινούρια είναι. Ως γνωστόν, η διπολική αντιπαράθεση του «εµείς» και του «οι άλλοι» είναι τόσο παλιά όσο και το ανθρώπινο γένος. Τον «άλλο», τον «ξένο», τον ορίζει σχεδόν πάντα µια κυρίαρχη οµάδα, ως κάποιον που δεν ανήκει σ αυτήν θέτοντας και τα κριτήρια της διαφοροποίησης, σύµφωνα µε τα οποία ο ξένος πάντοτε µειονεκτεί ή έχει χαρακτηριστικά ελαττώµατα για τα οποία είναι άξιος περιφρόνησης και υπόκειται σε διακρίσεις. Στην περίπτωση πάλι που ο ορισµός του «άλλου» προκύπτει από τον κυριαρχούµενο για τον κυρίαρχο, πάντα στο πλαίσιο της ενδο-οµάδας, οι αρνητικοί χαρακτηρισµοί δεν γίνονται δεκτοί, ή δεν γίνονται δεκτοί ως τέτοιοι, και η υποτίµηση αντιστρέφεται, συχνά µε την ίδια ακριβώς ρητορική προς τον άνωθεν «άλλο» (Staszak 2008, λ. other/otherness). Από τις διάφορες εκδοχές του «άλλου», η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει στον εθνικό «άλλο», δηλ. στον ανήκοντα σε διαφορετική εθνική ή εθνοτική οµάδα, τον κατεξοχήν «ξένο» και στα γλωσσικά δεδοµένα γύρω από αυτόν. Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να παρουσιαστεί και να µελετηθεί γλωσσικό υλικό που προέρχεται αφενός από την παραδοσιακή ελληνική κοινωνία και αφετέρου από τη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα, προκειµένου να καταδειχτούν οι συνέχειες αλλά και οι τοµές στις αντιλήψεις περί «ξένων». Το πρώτο αντλείται α) από το ανέκδοτο διαλεκτικό υλικό του Αρχείου του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωµάτων της Ακαδηµίας Αθηνών 1, β) από σχετικές µε το θέµα της πρόσληψης του ξένου λαϊκές ρήσεις (µέσα σε παροιµίες, γνωµικά, ανέκδοτα, παραµύθια κ.λπ.) και γ) από βιβλιογραφικές πηγές (κυρίως τις τρεις µελέτες του Νικόλαου Κοντοσόπουλου για τα εθνικά ονόµατα) ενώ το δεύτερο από σύγχρονα δηµοσιεύµατα του τύπου και του Διαδικτύου, τα λεξικά της νεοελληνικής και τα προσωπικά ακούσµατα. Θα ξεκινήσω µε µια µικρή αναφορά στην αντίληψη που επικρατούσε για τους ξένους κατά την ελληνική αρχαιότητα. Ο γενικός όρος για τον ξένο, τον µη Έλληνα, ήταν, όπως γνωρίζουµε, βάρβαρος. Δεν είµαστε σίγουροι αν η ηχοµίµητη αυτή λέξη που αρχικά σήµαινε τον αλλόγλωσσο και τον αµέτοχο της ελληνικής παιδείας χρησιµοποιούνταν και αξιολογικά, περίπου όπως σήµερα, δηλ. µε την έννοια του άξεστος, απολίτιστος. Βεβαίως υπάρχει το ρητό που όλοι γνωρίζουµε: Πας µη Έλλην βάρβαρος. Παρόλη τη σηµερινή διάδοσή του όµως και παρά την αναπαραγωγή του ως αρχαίου ρητού σε έγκριτα λεξικά, είναι αβέβαιης προέλευσης και µάλλον πρόκειται για πολύ νεότερο αρχαιοφανές γλωσσικό κατασκεύασµα (Σαραντάκος 9/8/2009). Ασφαλώς η αξιολογική διχοτόµηση ανάµεσα σε Έλληνες και βαρβάρους µε πρόκριση των πρώτων υπήρχε στην αρχαιότητα, άλλωστε ο Ξένιος Δίας και όλο το συνεπακόλουθο τελετουργικό απευθυνόταν µόνο σε Έλληνες και όχι σε αλλοδαπούς. 2 Δρ. Μαρία Βραχιονίδου, γλωσσολόγος-λαογράφος, Κέντρο Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και ιδιωµάτων-ιλνε, Ακαδηµία Αθηνών. Τελευταία δηµοσίευση: Vrachionidou Maria: "Wild and cultivated: adaptations and transformations on environmental representations through narratives", Narratives across space and time: transmissions and adaptations. Proceedings of the 15th Congress of the International for Folk Narrative Research (June 21-27, 2009 Athens). Publications of the Hellenic Folklore Research Centre -31. Athens 2014: vol. III, Το υλικό αυτό προέρχεται από αποδελτιωµένα χειρόγραφα, τα οποία έχουν συλλεγεί κατά το χρονικό διάστηµα των τελευταίων περίπου 100 χρόνων. Στο µεγαλύτερο µέρος του απηχεί τη γλωσσική πραγµατικότητα του ελλαδικού χώρου πριν την αστικοποίησή του. 2 Σχετικό είναι και το περιστατικό που µας παραδίδει ο Πλούταρχος (Σόλων, 5) µεταξύ του Σκύθη βασιλιά Ανάχαρση και του Αθηναίου Σόλωνα, όταν ο πρώτος επισκέφτηκε τον δεύτερο στην Αθήνα και του ζήτησε να τον φιλοξενήσει. (βλ. Λυπουρλής 2004: Ανάχαρσις, 1.101:

2 Παρόλ αυτά, πολλοί αρχαίοι συγγραφείς δείχνουν το θαυµασµό τους για τα επιτεύγµατα των ξένων και το ενδιαφέρον τους για τις συνήθειές τους, Εξετάζοντας τώρα τις αντιλήψεις του παραδοσιακού ελληνικού κόσµου για τους αλλοεθνείς µε τους οποίους ήρθε σε επαφή κατά καιρούς, όπως εµφανίζεται κυρίως µέσα στο διαλεκτικό γλωσσικό υλικό, διαπιστώνουµε ότι κοντά στα κυρίαρχα κοινά αρνητικά πρότυπα περί εθνών και εθνοτήτων, που αναπαράγονται, κάποιες φορές εµπλουτισµένα και µε νέα, πρωτότυπα χαρακτηριστικά, υπάρχουν αρκετά λεξιλογικά και φρασεολογικά στοιχεία που µαρκάρουν µε θετικό πρόσηµο τους αλλοεθνείς. Πριν φέρω µερικά παραδείγµατα, µιλώντας για την κάθε µια από τις αλλοεθνείς οµάδες ξεχωριστά, θα ήθελα να κάνω κάποιες παρατηρήσεις για το πώς εκφράζεται η συµπάθεια ή έστω η ουδετερότητα απέναντι σε συµβιώσαντες λαούς. Ένας πρώτος τρόπος είναι τα υποκοριστικά επίθετα. Με τον υποκορισµό υποδηλώνεται θετική αντιµετώπιση και αποδοχή. Μπορεί το επίθετο να δηλώνει τη νεαρή κοπέλα ή αγόρι, οπότε ο «ξένος» γίνεται εξωτικός και το σµίξιµο µαζί του αποτελεί ένα δύσκολο αλλά επιθυµητό κατόρθωµα: π.χ. Χριστόδουλους αγάπ'σι µια κόρ' Ουβριουπούλα... ή να αποτελεί µια µεταφορά: π.χ. αραπίτσος = πήλινο µαύρο από τη φωτιά σκεύος µαγειρικής, φραγκάκι = παιδί µε παντελόνια την εποχή που τα άλλα φορούσαν βράκες. Ένα δεύτερο στοιχείο είναι ότι, κοντά στην στερεοτυπικά αρνητική φρασεολογία για τους ξένους, βρίσκουµε κάποτε και παροιµίες, φράσεις ή έννοιες που δηλώνουν συµπάθεια ή διάθεση αστεϊσµού ανάµεικτου µε τρυφερότητα. π.χ. αραποµοίρη α αποκαλούσαν το δυστυχή, που έχει µοίρα µαύρη σαν τον αράπη, ή για τους Φράγκους λέγανε πως είναι ευλαβιόζοι (Νάξος). Η παροιµία Στου Εβραίου φάγε και στου Αρµένη κοιµήσου αναφέρεται στην καθαριότητα της τροφής στους Εβραίους και της κλίνης στους Αρµενίους, ενώ τα στερεότυπα του εξωτισµού βρίσκουµε και στις ονοµασίες φαραωνιά που λέγεται για την όµορφη ξενόφερτη γυναίκα (Κάρπαθος, Κως, Κύπρος), λέξη που αρχικά ονοµατίζει την τσιγγάνα και κιρκέζα [Τσερκέζα]= λυγερόκορµη κοπέλα, µτφ. αγαπηµένη. Κατά τρίτο λόγο, είναι χαρακτηριστικό το πλήθος των κυριώνυµων από εθνωνύµια αλλοεθνών, είτε πρόκειται για επώνυµα και παρωνύµια, είτε για τοπωνύµια. Φυσικά δεν γνωρίζουµε πάντα αν π.χ. στα παρωνύµια τονίζεται µια θετική ή µια αρνητική ιδιότητα, ούτε ποια ιστορία κρύβεται πίσω από κάθε τοπωνύµιο ή επώνυµο. Ωστόσο, το πλήθος και η επιµονή αυτών των κυριώνυµων δηλώνει πόσο έντονη είναι η ανάµνηση της συµβίωσης µε αυτούς τους πληθυσµούς. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι τα Εβραίικα µνήµατα στη Θεσσαλονίκη που εξακολούθησαν να λέγονται έτσι ακόµα κι όταν πια δεν υπήρχε κανένα εβραίικο µνήµα στην εν λόγω περιοχή, οι Εβραίοι είχαν εξαφανιστεί (λόγω ολοκαυτώµατος) και ο χώρος είχε χτιστεί και µετονοµαστεί. Τεράστιος είναι και ο αριθµός των φυτωνυµίων και ζωωνυµίων που προκύπτουν από εθνικά ονόµατα. Αρκετές φορές αυτά δηλώνουν µια αρνητική ιδιότητα, λ.χ. την καχεκτικότητα ή τη µη εδωδιµότητα, π.χ. Εβραίος = µη εδώδιµος αχινός, κι άλλοτε κάτι ουδέτερο, όπως κάποιο εξωτερικό χαρακτηριστικό, π.χ. το Τουρκαλάς = µεγάλο κόκκινο µυρµήγκι (από το κόκκινο φέσι της τουρκικής φορεσιάς), φραγκοκαπελάς = το µανιτάρι (σε αίνιγµα) κοκ. Εβραίοι Θα περάσουµε τώρα στην εξέταση των γλωσσικών δεδοµένων για κάθε λαό ξεχωριστά, ξεκινώντας από τους Εβραίους, οι οποίοι για αιώνες συµβίωναν µε τους Έλληνες στους ίδιους τόπους. Τα στερεοτυπικά αρνητικά χαρακτηριστικά τους, όπως η φιλαργυρία, η δολιότητα µε την οποία υποτίθεται ότι αποκτούν πλούτο και δύναµη, η ψευτιά και η εξαπάτηση, η εµπλοκή τους σε µαγικά τελετουργικά και η έχθρα απέναντι στη χριστιανική πίστη αποτελούν κοινό τόπο στο πλαίσιο τόσο της παραδοσιακής αντίληψης όσο και της εικόνας του Εβραίου µέσα από τα λαϊκά παραµύθια και τη λογοτεχνία (Μαργαρώνη, 52-55). Στο γλωσσικό υλικό που

3 διαθέτουµε αυτά τα στερεότυπα αναπαράγονται. π.χ. εβραιόπιασµα =το νευρικό και ανήσυχο παιδί (Λευκάδα), ουβρέικος στα Γιάννενα είναι ο δυσοίωνος. Το υλικό ωστόσο των ιδιωµάτων µάς προµηθεύει και µε λεξικολογικά στοιχεία που σχεδιάζουν, έστω αρνητικά σηµειωµένη, µια διαφορετική εικόνα των Εβραίων: όχι πια Εβραίων πλούσιων και εκµεταλλευτών αλλά Εβραίων φτωχών, καχεκτικών, ρυπαρών και κακοµοίρηδων. Π.χ. εβραιίδα και εβραιίλα λένε µειωτικά τους πολλούς µαζεµένους Εβραίους Έχ' ψείρις εβριακή (=πάµπολλες) λένε στη Μύκονο, εβραιόλυχνος λέγεται στα Χανιά ο µη µπακιρένιος λύχνος, ο ψεύτικος. Ενδιαφέρουσες είναι τέλος οι λέξεις συνθηµατικών γλωσσαρίων που σηµαίνουν τον Εβραίο, όπως: Ζαφείρης: συνθηµατικά, που σηµαίνει επίσης και το ποντίκι, οπότε ο Εβραίος θεωρείται ότι έχει όψη ποντικού, Παντζαδερός < παντζάδα/ πατσάδα =γενειάδα (Μακεδονία, Ήπειρος), προφανώς από τις µακριές γενειάδες που άφηναν οι Εβραίοι, δηλ. από ένα διαφοροποιητικό χαρακτηριστικό της εµφάνισής τους, Παρτακέλας και ακόµα πιο µεταµφιεσµένο φωνητικά Πορτοκέλης (συνθ. λ. χτιστών χωριών Σαµάκοβο και Βιζύης, πιθ. από τη φρ. πάρ τα κι έλα ), από την στερεοτυπική αντίληψη περί τσιγγουνιάς και φιλοχρηµατίας των Εβραίων. Πριν περάσουµε στην επόµενη εθνοτική οµάδα, αξίζει εδώ να κάνουµε µνεία στην ιστορία της λέξης τσιφούτης. Στα ελληνικά σηµαίνει όπως γνωρίζουµε όλοι, τσιγγούνης, φιλάργυρος. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική çιfιt (=απατεώνας, εκµεταλλευτής) < τουρκ. çιfιt (=Εβραίος) < περσική çιfιt [ǰahud, ǰuhud] (=Εβραίος), δηλαδή από παραφθορά του λ. Ιουδαίος. (Nisanyan 2007, λ. çιfιt). Η έννοια του Εβραίου πια έχει ξεχαστεί. Η λέξη όµως χρησιµοποιείται µεταφορικά για να δηλώσει και πάλι τον (φιλάργυρο) Εβραίο, µε αποτέλεσµα να δηµιουργούνται λεκτικοί πλεονασµοί, π.χ. Τσιφούτ - Οβριός (Αντικύθηρα, Κρήτη), Τσιφούτ - Παζαρί (=εβραίικο παζάρι και µεταφορικά η ακαταστασία), ή τσιφούτ - καβγάς, τσιφούτ πατιρτί φράσεις που λέγονται για όσους µαλώνουν χωρίς λόγο. Τσιγγάνοι/Γύφτοι Μια δεύτερη εθνοτική οµάδα που παρουσιάζεται µε πλήθος λεξιλογικών και φρασεολογικών στοιχείων µε αρνητικό πρόσηµο είναι αυτή των Ροµ/ Ροµά. Η ονοµασία Ροµ που σηµαίνει στη γλώσσα των Ροµά άνδρας, σύζυγος είναι ο όρος που χρησιµοποιούν οι ίδιοι για να αυτοπροσδιοριστούν. Αυτός είναι και ο µόνος όρος που χρησιµοποιείται επισήµως σήµερα για να τους προσδιορίσει, χωρίς να είναι µειωτικός και όντας εναρµονισµένος µε το πνεύµα της πολιτικής ορθότητας. Ωστόσο, λαϊκά, δεν απαντάται καθόλου, ενώ οι δυο πιο διαδεδοµένες ονοµασίες τους στα ελληνικά είναι Τσιγγάνοι και Γύφτοι, ονοµασίες και οι δύο µειωτικές. Ο όρος τσιγγάνος, όπως γνωρίζουν οι περισσότεροι, προέρχεται από τη µεσαιωνική ελληνική λ. αθίγγανος =ανέγγιχτος, λέξη που αποδόθηκε τον 5ο αι. µ.χ. στους οπαδούς µιας µανιχαϊστικής αίρεσης της Φρυγίας, οι οποίοι ταυτίστηκαν µε το νοµαδικό λαό των τσιγγάνων που µετοίκησε από τη Β. Ινδία στην Ευρώπη. Για την ιστορία, να πούµε εδώ, ότι µε τον τσιγγάνο συνδέεται ετυµολικά και η λ. τσιγγούνης ιδιότητα για την οποία συχνά µέµφονται τους τσιγγάνους-, καθώς ο τσιγγούνης αποτελεί αντιδάνειο, µέσω του τουρκ. çingene (= τσιγγάνος) του τσιγγάνου. 3 Ο όρος Γύφτος πάλι προκύπτει από το Αιγύπτιος γιατί θεωρήθηκε ότι οι τσιγγάνοι πέρασαν στην Ελλάδα είτε από την Αίγυπτο είτε από τη Μικρά Αίγυπτο, δηλ. την Κιλικία της Μ.Ασίας. Οι ονοµασίες αυτές χρησιµοποιούνται παραλλαγµένες και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες για να χαρακτηρίσουν την εν λόγω φυλή, όπως και πολλές άλλες, τις οποίες δεν θα αναλύσουµε τώρα. (βλ. και Καλογερόπουλος, χ.σ.). Θα προσθέσουµε µόνο και την τρίτη γνωστή ονοµασία τους στα ελληνικά, κι αυτή µειωτική, δηλ. το κατσίβελος, που προέρχεται από το αρωµουνικό captivel < λατ. captivus = αιχµάλωτος/ µεταφ. άθλιος, δυστυχής. Όπως είναι αναµενόµενο, όλα σχεδόν τα επίθετα για τη συγκεκριµένη εθνοτική οµάδα είναι αρνητικά. Τα αρνητικά στερεότυπα που αναπαράγονται είναι αυτά του µαύρου στο 3 Αντίστοιχα και το καρµοίρης προέρχεται από το αρχ. εθνωνύµιο Καριµοίροι < Κάρες = λαός της Μ. Ανατολής που οι άνδρες του υπηρετούσαν ως µισθοφόροι ή ήταν δούλοι + µοίρα (βλ. ΛΝΕΓ, λ. τσιγγούνης).

4 δέρµα ανθρώπου (ως στοιχείο ασχήµιας), του βρόµικου και ακατάστατου, του λιπόσαρκου και κουρελιάρη, του αιωνίως περιπλανώµενου, του κλέφτη και απατεώνα, του ζητιάνου και ζήτουλα, του µάγου και µάντη (κυρίως για γυναίκες: της µάγισσας και µάντισσας, ιδιότητες περιβαλλόµενες από κίνδυνο και καχυποψία για τα µέσα που χρησιµοποιούν και για την απάτη που προκαλούν). Επίσης τα αρχικά ουδέτερα σηµαινόµενα του σιδερά, χαλκωµατή, κατασκευαστή κόσκινων και µουσικού (επαγγελµάτων συχνών στη συγκεκριµένη εθνοτική οµάδα) καταλήγουν να αντιµετωπίζονται ως αρνητικές ιδιότητες ή να περιβάλλονται µε περιφρονητικά και αρνητικά σχόλια. Ας φέρουµε µερικά παραδείγµατα: τσιγγανερός = λιπόσαρκος ατσιγγανόπετσο = πολύ µελαχροινός, τσιγγανοφορεµένος =αυτός που φορά ρυπαρά ρούχα εξαιτίας πένθους. Συνώνυµα του τσιγγάνου, προερχόµενα από ονοµασίες επαγγελµάτων είναι: καζανάς δηλ. γανωµατής, καλαντζάκος δηλ. χαλκωµατής, κοσκινάς και κοσκινού, αρκουδόγυφτος ή µαϊµουδιάρης (επειδή αρκετοί Ροµά είχαν ως επάγγελµα την περιφορά µιας αλυσσοδεµένης αρκούδας που χόρευε είτε µιας µαϊµούς που εκτελούσε ακροβατικά), νταούλας < νταούλι, οργανόγυφτος = γύφτος που παίζει το νταούλι, αλλά και ο πολύ µελαµψός (Μακεδονία). Το παίξιµο κάποιου µουσικού οργάνου θεωρείται αυτονόητο για τη συγκεκριµένη οµάδα, γι αυτό λέγεται και η παροιµία σαράντα χρόνια γύφτος, βιολί δεν µαθαίνει (για όσους δεν µαθαίνουν τα αυτονόητα). Επίσης από την υποτιθέµενη συχνή ενασχόληση των τσιγγάνων µε κόλπα που εξαπατούν και µε τη µαγεία προκύπτουν οι ονοµασίες: ντόρτης (Στερεά Ελλάδα) < πιθ. ντόρτια= τα τεσσάρια στα ζάρια από τη συνήθεια των τσιγγάνων να παίζουν τυχερά παιχνίδια µε ζάρια εξ ού και ντόρτικα = η γλώσσα των τσιγγάνων συνθηµατικά, µοιρού = γύφτισσα που λέει τη µοίρα, που προβλέπει την τύχη των ανθρώπων, µάγισσα (Ικαρία). Και τα περισσότερα παράγωγα και σύνθετα µε τις λέξεις γύφτος, κατσίβελος, τσιγγάνος είναι µειωτικά και δηλώνουν κάτι άσχηµο, βρόµικο, κακής ποιότητας ή ευτελούς αξίας, ή, αν αναφέρονται σε αντικείµενα αφορούν κάποια παραδοσιακή ενασχόληση των Ροµά. π.χ. τσιγγανόπετρα (Ικαρία) = παλιόπετρα που δεν κάνει για τίποτα, κατσιβελόκαιρος = άσχηµος, συννεφιασµένος καιρός. Η υποτίµηση για την οµάδα των Ροµά πάντως είναι φανερή και από τις κοινότατες και πολύ συχνές λέξεις και φράσεις της ΝΕΚ, όπως: γύφτουλας, γυφταρειό, γύφτικο σκεπάρνι, γυφτιά, καράγυφτος κ.α. και των ιδιωµάτων π.χ. γυφτογάιδουρο = µικρό και ελαττωµατικό γαϊδούρι, γυφτοπρόξενος = ο φαντασιόπληκτος γυφτοσάγανο = ο άνθρωπος που παρασιτεί Επίσης υπάρχουν αµέτρητες παροιµίες, π.χ. γύφτικους γάµους γένιτι κι βιο δε λουγαριάζιτι που λέγεται ειρωνικά για τους φτωχούς που στην ευθυµία τους σπαταλούν και τα λίγα τους υπάρχοντα. Κοντά πάντως στα τόσα αρνητικά, εµφανίζονται κάποτε και κάποιες εκφράσεις συµπάθειας προς τους τσιγγάνους, όπως δείχνει η παροιµία: Των Ατσιγγάνων η κακιά από σπέρας ως ταχειά (δηλ. η έχθρα των τσιγγάνων είναι βραχείας διάρκειας), αλλά και θετικά στερεότυπα, συχνά ενδεδυµένα το µανδύα του εξωτισµού, όπως αυτά περί ελεύθερου φρονήµατος, καλλιτεχνικού πνεύµατος και φλογερής ψυχής των τσιγγάνων, που γνωρίζουµε όλοι µέσα από δηµοφιλή άσµατα και λογοτεχνικά έργα. Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει πως πολλές λέξεις των Ροµά χρησιµοποιούνται σε συνθηµατικά λεξιλόγια π.χ. µόλ =κρασί (Ευρυτανία), µπακρό το = αρνί / κότα (στη συνθηµ γλώσσα των χαλκέων), µπαλαµίνα η = γυναίκα κ.ά. άλλωστε οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι τα καλιαρντά, δηλ. το ειδικό λεξιλόγιο των οµοφυλόφιλων, βασίζονται σε µεγάλο βαθµό στη γλώσσα των Ροµά (βλ. και Πετρόπουλος 1971). Τούρκοι - Φράγκοι Για τις γλωσσικές αποτυπώσεις των αντιλήψεων για τους Τούρκους και τους Φράγκους, τις δύο δηλαδή οµάδες που λειτούργησαν ως ηγεµόνες και κυρίαρχοι απέναντι στους κυριαρχούµενους Έλληνες, θα γίνει λόγος στη συνέχεια µόνο περιληπτικά, εφόσον έχουν µελετηθεί διεξοδικά στο παρελθόν σε δύο πονήµατα του Νικόλαου Κοντοσόπουλου. Το εθνωνύµιο Τούρκος εµφανίζεται, αυτονόητα, µετά από 400 χρόνια σχέσης κατακτητή κατακτηµένου, µε αρνητικό πρόσηµο. Ο Τούρκος σηµειώνεται ως ο απόλυτος εχθρός, ο

5 κατεξοχήν «άλλος», και συνήθως συγχέεται µε τον οποιοδήποτε µουσουλµάνο. Άλλωστε, και στη ΝΕΚ, εξακολουθεί να χρησιµοποιείται ευρέως ο όρος Τουρκοκρατία αντί του ορθότερου Οθωµανοκρατία. Τα λεξικολογικά και φρασεολογικά δεδοµένα παρουσιάζουν τον Τούρκο ως άγριο και σκληρό, ασεβή, βασανιστή, οργίλο, απολίτιστο και παραδόπιστο. Στη ΝΕΚ παραµένουν κάποιοι τέτοιοι δυσφηµισµοί ωστόσο είναι αρκετά ήπιοι και λίγοι αν αναλογιστεί κανείς το χρονικό διάστηµα της υποδούλωσης. π.χ. είναι κοινές οι µειωτικές φράσεις: γίνοµαι Τούρκος = θυµώνω, τουρκεύω, κωλότουρκος, Τουρκιά. Διαλεκτικά βρίσκουµε πρόσθετους µειωτικούς χαρακτηρισµούς, όπως τουρκοδουλειά = προχειροδουλειά, τουρκοσάβανος = ο στριµµένος άνθρωπος, ενώ η φρ. θα τους κάµουµε τουρκοθηµωνιά, που λέγεται, όταν, τα παιδιά παλεύουν και όσα από αυτά επικρατούν στοιβάζουν τα δαρµένα παιδιά σε σωρό, προκύπτει προφανώς από τη µακραίωνη επιθυµία των Ελλήνων να σκοτώσουν Τούρκους και να τους στοιβάσουν σε σωρό. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι συνθηµατικές λέξεις, που χρησιµοποιούνταν για τον Τούρκο και την Τουρκάλα, όπως ζερβός/-ισσα στην Καππαδοκία ή αριστερός στον Πόντο, σε αντιδιαστολή προς τον δεξιό/-ισσα, που σήµαινε τον Έλληνα/-ίδα, νταβάρης στη Σάµο, λέξη που σήµαινε αρχικά τον βραδυκίνητο (< τουρκ. davar υποζύγιο, αιγοπρόβατα ), κουτσουλός κολοβός, περιφρονητικά λόγω της µουσουλµανικής περιτοµής, αλεπού, Τσίνας (από παρωνύµιο στην Κοζάνη που σήµαινε τον βρικόλακα, πιθ. < cin δαιµόνιο, στοιχειό ), µεσηµεράς φάντασµα που γυρνά τα µεσηµέρια και παίρνει, όποιο παιδί δεν κοιµάται και συνεκδοχικά ο φανατικός Τούρκος αγάς, που συνήθιζε να κάθεται όλη τη µέρα στο καφενείο (Χανιά), Κεµάλης (Βιθυνία Μ. Ασίας), µπούλα Τουρκάλα (Μακεδονία), λόγω του φερετζέ, πλυνόκωλος, προφανώς από τη συνήθεια των Τούρκων να πλένονται µετά την αφόδευση (Κοραής 1829, 5) (σηµειωτέον ότι ακόµα και σήµερα, σε δηµόσιες τουαλέτες στην Τουρκία κανείς βρίσκει ευκολότερα ένα τσίγκινο δοχείο δίπλα σε νερό, παρά χαρτί υγείας). Για τους Φράγκους, ονοµασία µε την οποία αποκαλούνταν συλλήβδην οι δυτικοευρωπαίοι, δεν βρίσκουµε νοµίζω πολλά αρνητικά σχόλια, ούτε υπάρχουν τόσα στερεότυπα. Προφανώς γιατί δεν υπήρχαν επί Τουρκοκρατίας άµεσα εχθρικές σχέσεις µαζί τους, ή γιατί η Φραγκοκρατία θεωρήθηκε πολύ ελαφρότερη από την Τουρκοκρατία. Οι λίγοι αρνητικοί χαρακτηρισµοί που βρίσκουµε έχουν να κάνουν περισσότερο µε ειρωνικά σχόλια και αστεϊσµούς, κυρίως για την εµφάνιση και τους τρόπους, παρά µε πραγµατική απέχθεια. Έτσι π.χ. στη ΝΕΚ αποκαλούµε κουτόφραγκο τον αφελή, τον στερούµενο την υποτιθέµενη ανατολίτικη πονηριά και εξυπνάδα διαλεκτικά βέβαια βρίσκουµε και υβριστικές φράσεις όπως φραγκόσκυλο, σκυλόφραγκος, φραγκοπουτανάρα (Νάξος) -προφανώς γιατί οι Φράγκισσες θεωρούνταν πιο ξεπεταγµένες -, Όσο για τους φράγκικους τρόπους και τα φράγκικα ρούχα, φαίνεται ότι θεωρούνταν από τους Έλληνες µάλλον ως ένδειξη υπερβάλλοντος µοντερνισµού, άξιου ειρωνικών σχολίων: π.χ. ειρωνικά ήταν και τα φραγκοφορεµένος και τα συνώνυµα υποκοριστικά τσιτωµενάκι και τσιτοκωλάκι (Σάµος), λόγω του ότι το ευρωπαϊκό παντελόνι τσίτωνε στα οπίσθια. Σαρακηνός Μειωτικό χαρακτήρα έχουν και ονόµατα που δίνονται σε άλλους λαούς µε τους οποίους ήρθαν σε επαφή οι Έλληνες. Έτσι, ο Σαρακηνός 4 µε πρώτη σηµασία τον Άραβα πειρατή ερµηνεύεται επίσης και ως άνθρωπος άσχηµος (Άνδρος), κακοποιό δαιµόνιο (Κρήτη) ενώ δινόταν ως βαπτιστικό σε αγόρι µιας µάνας που της πεθαίνουν τα παιδιά ή σε ασθενικό παιδί για να ζήσει. Αρβανίτης-Αρναούτης Ο Αρβανίτης σηµαίνει µεταφορικά τον θορυβοποιό, οξύθυµο, πείσµωνα, βλάκα (εξ ού και κουταρβανίτης), τον βίαιο και τυραννικό, τον άδικο και δόλιο, όπως δηλώνουν και οι φράσεις αρβανίτικο γινάτι, τον έπιασε τ αρβανίτικο (για τους πείσµονες), αρβανίτικο µοιράσι = άδικη διανοµή κ.ά. Ο Αρβανίτης και η Αρβανιτιά ωστόσο 4 Σαρακηνός < αραβ. šarq = ανατολή ηλίου, που αναφερόταν στην προέλευση των µουσουλµάνων νοµάδων κατά την περίοδο του Βυζαντίου και των Σταυροφοριών (ΛΝΕΓ, λ. Σαρακηνός).

6 θεωρούνται και συνώνυµα του Ηπειρώτη και της Ηπείρου αντίστοιχα. Γι αυτό όταν γίνεται λόγος περί Αρβανιτιάς, είναι συγκεχυµένο αν πρόκειται για εχθρούς ή συµµάχους. Αρµένης Ο Αρµένης επίσης περιβάλλεται µε διάφορες αρνητικές ιδιότητες, όπως η νωθρότητα, το πείσµα, η φλυαρία, π.χ. άµον Αρµένης = αργός (Πόντος), αρµένικη βίζιτα, ενώ συχνά οι Αρµένιοι συνδέονται µε υπερφυσικά πνεύµατα. Έτσι στην Αδριανούπολη της Θράκης Αρµένης είναι και ο δαίµονας, το ξωτικό και Αρµένισσα η λεχώνα που βρίσκεται υπό την επήρεια κακοποιού δάιµονα. Βούλγαρος Ένα άλλο εθνωνύµιο µε αρνητικές συνδηλώσεις είναι ο Βούλγαρος, που ονοµάζεται επίσης και: στότσης µάλλον από τη φρ. στότσι [υποθέτω ότι προκύπτει από την πολύ κοινή σλαβική φράση što ty ή što eta = λοιπόν;], και (ξυλο)πίνακας (ξυλο)πινάκα = ακαλλιέργητος, στενοκέφαλος, ξύλο απελέκητο. Τέλος η παροιµία Βούλγαρο αν κάµης φίλο, βάστα κι ένα κοµµάτι ξύλο! που προειδοποιεί για την υποτιθέµενη δολιότητα των Βουλγάρων, λέγεται όµοια και για τους Αρβανίτες και τους Τούρκους. Άραβας-Αράπης Ακόµη, στο ιδιωµατικό υλικό, τα εθνωνύµια Άραβας και Αράπης χρησιµοποιούνται συχνά εναλλακτικά. Έτσι τα παραδείγµατα µε την προσωνυµία Άραβας (και συγκεκριµένα Άραβος και θηλ. Άραβη) αναφέρονταν κυρίως στους Αιγυπτίους που συµµάχησαν µε τους Τούρκους κατά την ελληνική επανάσταση (εξάλλου χρησιµοποιούνταν ως συνώνυµο και το Τουρκάραβας) και φυσικά σηµειώνονται αρνητικά. Συνώνυµα του Άραβας ήταν επιπλέον τα: φελάχος (θηλ. φελαχού), φαραώνης ισσα, και χράµης, ειρωνικά, καθότι ο Άραβας περιβαλλόταν µε χράµια, δηλ. χαλάκια, Ο Αράπης πάλι, αν και προέρχεται από το ίδιο έτυµο µε τον Άραβα, λειτουργεί ως υπερώνυµο. Έτσι, π.χ. στην Κύπρο, βρίσκουµε τον όρο Αραπο ύ= Αράβισσα παρθένα σε αντιδιαστολή µε το Αράπισσα = Αράβισσα έγγαµη. Στην Κάσο αραποχώρι = αραβικό χωριό και αράπικα = η αραβική γλώσσα, ενώ στραβάραπας και στραβοφελλάς ονοµάζεται υβριστικά ο Τουρκοαιγύπτιος. Συνήθως όµως ο Αράπης αναφέρεται είτε στον Αιθίοπα είτε στον άνθρωπο αφρικανικής καταγωγής και µε αφρικανικά χαρακτηριστικά. Μεταφορικά, ο όρος Αράπης σηµαίνει ωστόσο και πάµπολλες άλλες αρνητικές ιδιότητες µε αποτέλεσµα οι σκωπτικοί, υβριστικοί και µειωτικοί όροι του αράπη να είναι ουσιαστικά οι επικρατούντες. Άλλωστε, ο αράπης αποτελεί συχνά συνώνυµο για το φόβητρο των παιδιών, όπως φαίνεται στις φράσεις της Αράπας τα µαλλιά = η ακατάστατη κόµη (Κωνσταντινούπολη)., µπήκε ο Αράπης στον τέντζερε = κάηκε το φαΐ (Θεσσαλονίκη). Ο Αράπης µε την έννοια δαίµονας, κακοποιό φάντασµα, µπαµπούλας είναι συνηθέστατος. Εξ ού και η µετονοµασία στη Σαλαµίνα του αρχαίου τεµένους της Σκιράδος Αθηνάς σε Σπίτι του Αράπη (γιατί θεωρείται κατοικία δαιµόνων). Διάφοροι άλλοι Τέλος, διαλεκτικά υπάρχουν µειωτικοί ή ειρωνικοί όροι και για άλλους λαούς όπως: Αλαµάνος, δηλ. Γερµανός, που δηλώνει τον άγριο και φοβερό, Μαµαλούκος 5 = φαγάς, κουτός, υποτακτικός, Αργεντίνος = απατεώνας, από την απαγόρευση παλιά της κυκλοφορίας χάλκινων δεκάλεπτων από την Αργεντινή, χιρβάτης (= Κροάτης) = Σλάβος αλλά και άνθρωπος κατώτερης τάξης. Σήµερα βέβαια οι εθνικές προελεύσεις τέτοιων µειωτικών χαρακτηρισµών έχουν αλλάξει. Έτσι, π.χ. Σκοτσέζος = τσιγγούνης, Φιλιπιννέζα = υπηρέτρια, Αλβανός = απατεώνας ή πολύ φτωχός (θυµίζω το λεγόµενο παλιότερα ως πιο σύντοµο ανέκδοτο, δηλ. Αλβανός τουρίστας ), Πακιστανός και Πακιστανό, το = φτωχός, βρόµικος, απολίτιστος, βάρβαρος, Ρωσίδα = γυναίκα ελευθερίων ηθών, ξελογιάστρα κ.ο.κ. Το βασικότερο χαρακτηριστικό διαφοροποίησης παραδοσιακά ανάµεσα στο εµείς και οι άλλοι είναι αυτό της θρησκευτικής ταυτότητας. Αυτό εκφράζεται κυρίως µε δύο 5 «Μαµελούκος ή Μαµαλούκος =1. ΙΣΤ. µέλος στρατιωτικών δυνάµεων που αποτελούνταν από δούλους διαφόρου καταγωγής, οι οποίες έθεσαν υπό τον έλεγχό τους διάφορα µουσουλµανικά κράτη κατά το Μεσαίωνα και εγκατέστησαν δική τους δυναστεία στην Αίγυπτο ( ). 2. (ως προσηγορικό σκωπτ.) ο βάρβαρος, ο άξεστος. <µεσν. Μαµελούκος < αραβ. mamlūk = δούλος, σκλάβος» (ΛΝΕΓ).

7 τρόπους. Πρώτον, µε την κατασκευή µειωτικών επιθέτων που παράγονται από ένα χαρακτηριστικό της θρησκείας των αλλόθρησκων που χρησιµοποιείται κοροϊδευτικά. π.χ. α. για τους Εβραίους βρίσκουµε τα επίθετα χαχαµίκος (Μακεδονία, Στερεά Ελλάδα) < χαχάµης ο (ουσιαστικό) < τουρκ. λ. haham = τίτλος του θρησκευτικού αρχηγού των Εβραίων ισπανικής προέλευσης 6, ρεµπί = <µετγν. ῥαββί < εβρ. rabbī) θρησκευτικός λειτουργός των Εβραίων, κατηχητής, διδάσκαλος (Ήπειρος) β. για τους Τούρκους: κουτσουλός δηλ. κολοβός, µε κοµµένη µύτη, λόγω της περιτοµής, η οποία, ως στοιχείο της µουσουλµανικής αλλά και της εβραϊκής- πίστης, θεωρείται εκτός από χαρακτηριστικό διαφορετικότητας, µέσο για ειρωνικά και κοροϊδευτικά σχόλια. Δεύτερον, ιδιαίτερα αρνητική θέση κατέχει η αλλαξοπιστία που συνοδεύεται πάντα από αντίστοιχα µειωτικό λεξιλόγιο, π.χ.: εβραιεύω, φραγκεύω, τουρκανάµιχτος, τουρκογύρισµα, ντονµές, ο = προδότης. Η λέξη ντονµές αρχικά σήµαινε εξισλαµισµένος Εβραίος, δηλ. δεν είχε σχέση µε τους χριστιανούς, ωστόσο, η αλλαξοπιστία, ακόµα και των αλλοθρήσκων, αντιµετωπιζόταν πάντα αρνητικά µε αποτέλεσµα η λ. να παίρνει τη σηµασία προδότης 7. Το µόνο αντίθετο παράδειγµα: είναι η λ. κεντριστός που σηµαίνει αρχικά δέντρο µπολιασµένο, και µεταφορικά αυτόν που από Τούρκος έγινε Χριστιανός (Κρήτη), εφόσον ο εκφέρων το χαρακτηρισµό είναι χριστιανός και καθώς ο αλλαξόπιστος είναι ο κατακτητής, που αλλάζει την πίστη των ηγεµόνων µε την πίστη των ηγεµονευόµενων. Η αντιµετώπιση του άλλου, η στάση και οι προθέσεις απέναντί του συχνά γίνονται φανερές και από γλωσσικές επιλογές που έχουν να κάνουν µε τη µορφολογία, η οποία αλλάζει ασφαλώς την υφολογική χροιά των εκφερόµενων. Χαρακτηριστικά είναι δύο τέτοια µορφολογικά στοιχεία: α) η επιλογή των επιθηµάτων των εθνωνυµίων και β) ο τονισµός τους. Έτσι, π.χ. το θηλ. του Τούρκου Τουρκάλα ή Τούρκα είναι το µόνο θηλυκό εθνωνύµιο µε αυτό το επίθηµα που ασφαλώς διαφοροποιεί και το υφολογικό αποτέλεσµα άλλη εντύπωση δηµιουργεί δηλ. το Ιταλίδα, Ρωσίδα, Αγγλίδα κι άλλο το Τουρκάλα. Το γεγονός επιβεβαιώνει και ο πιο ουδέτερος τύπος Τούρκισσα, που βρίσκουµε σε διαλέκτους και το οποίο χρησιµοποιούσαν κυρίως οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και της Μ. Ασίας που είχαν πιο στενές επαφές µε Τούρκους, θεωρώντας το κοµψότερο. Αντίστοιχα λειτουργεί και ο τονισµός, όταν αναφερόµαστε σε γλώσσες. Έτσι διαφορετική εντύπωση προκαλεί το εγγλέζικα σε σχέση µε το αγγλικά, τα ιταλιάνικα µε τα ιταλικά, τα ρώσικα µε τα ρωσικά, τα τούρκικα µε τα τουρκικά κ.λπ. Αξιοπερίεργο ότι στον κατάλογο γλωσσών για τη Μετάφραση του Google ενώ όλες οι γλώσσες διατηρούν το λογιότερο τύπο µε τονισµό στη λήγουσα αυτό 6 Το χαχάµης, εκτός από την κοινή σηµασία ο ραββίνος των Εβραίων, αποκτά επίσης αρκετές πρόσθετες µειωτικές σηµασίες, όπως το αβάφτιστο βρέφος (Σηλυβρία, Μακεδονία). Με την ίδια σηµασία έχουµε και τον τύπο χαχάµι, το (Μακεδονία) ο ανόητος, πιθ. µε παρετυµολογική επίδραση του χαχανίζω, ο άσχηµος (Εύβοια), ο αδύνατος άνθρωπος που µόλις έχει αναρρώσει από ασθένεια (Καλάβρυτα) - η τελευταία αυτή σηµασία ίσως µας δίνει εικόνα για την κοινωνικοοικονοµική κατάσταση των Εβραίων, που ήταν στην πλειονότητά τους άσχηµη, µε επακόλουθο να είναι συχνά αδύνατοι και άρρωστοι και όχι πλούσιοι, όπως συχνά πιστεύεται σε νεότερα χρόνια. 7 «Ως Ντονµέ (Dönme) επίσης Ντονµέχ ή αλλιώς Σαββατιανοί ονοµάζονταν κυρίως οι εξισλαµισµένοι Εβραίοι της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τον 17ο αιώνα αναπτύχθηκε µεσσιανικό κίνηµα στις εβραϊκές κοινότητες της Οθωµανικής αυτοκρατορίας, που οδήγησε σε ακραίες µαζικές εκδηλώσεις. O Σαµπατάι Ζεβί, αν και υποσχέθηκε να εκπληρώσει τις µεσσιανικές προσδοκίες των Εβραίων της εποχής του, εντέλει υπό την απειλή του θανάτου ασπάστηκε το Ισλάµ. Παρόλο που οι οπαδοί του αλλά και καθοδηγητές αυτού του µεσσιανικού κινήµατος υπέστησαν σοκ µε τη µεταστροφή, συνέχισαν να πιστεύουν στη Δευτέρα Παρουσία σε όλη τη διάρκεια του 18ου και του 19ου αιώνα, φέρνοντας το κίνηµα ως τις παρυφές του 20ου αιώνα. Το 1924 αναγκάστηκαν, ως ανταλλάξιµοι, να µεταναστεύσουν στην Κωνσταντινούπολη. Διατήρησαν πολλά ιουδαϊκά έθιµα και ακολούθησαν έναν ιδιαίτερο δρόµο στους κόλπους του Ισλάµ, µη γενόµενοι αποδεκτοί από τον ορθόδοξο µουσουλµανικό κόσµο ως αυθεντικοί µουσουλµάνοι. Διατήρησαν σχέσεις µε πολλές εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης και συµµετείχαν ενεργά στο κίνηµα των Νεοτούρκων. Στη Θεσσαλονίκη σώζεται ακόµη το Τζαµί των Ντονµέ, γνωστό ως Γενί Τζαµί. Στη σύγχρονη τουρκική γλώσσα ο όρος είναι ταυτόσηµος του εξισλαµισθέντος.» (Βικιπαίδεια, λ. ντονµέ)

8 δεν ισχύει για τα τουρκικά που αναφέρονται ως τούρκικα. Να υποθέσουµε ότι πρόκειται για λανθάνουσα υποτίµηση; Είναι επίσης γεγονός ότι πρόκειται για παγκόσµια πρακτική να περιβάλλονται οι αυτοαναφορικοί όροι µε θετικά χαρακτηριστικά σε αντίθεση µε την ονοµασία των άλλων, πράγµα που ισχύει και για τη µητρική γλώσσα σε σχέση µε κάθε ξένη. Έτσι, οι Εβραίοι αποκαλούσαν εθνικούς (γκογίµ) τους µη Εβραίους, ονοµασία που κατά καιρούς πήρε µειωτικές σηµασίες οι Άραβες αποκάλεσαν ατζέµ τους Πέρσες, λέξη που µε τον καιρό έγινε επίσης µειωτική. Από εκεί άλλωστε προέρχεται και ο δικός µας ατζαµής µε µια αντίστοιχα ενδιαφέρουσα γλωσσική πορεία: δηλ. η λ. aτζαµής ή ατζέµης προέρχεται από την αραβική Ατζέµ, που σηµαίνει Πέρσης, γενικά όµως χαρακτηρίζει τον άπειρο, τον αγύµναστο και τον αµαθή. Κατά το «πας µη Έλλην, βάρβαρος», για το οποίο κάναµε λόγο παραπάνω, και οι Άραβες χαρακτήριζαν "πάντα µη Άραβα, Ατζαµή". Βαθµιαία η λέξη περιορίστηκε µόνο στους Πέρσες, τους οποίους οι Άραβες θεωρούσαν άσπονδους εχθρούς, καθώς και αιρετικούς (σιίτες), αποδίδοντάς τους χαρακτήρα χυδαίων και απολίτιστων, ενώ οι ίδιοι επαίρονταν ως οι µόνοι ευγενείς και πολιτισµένοι (µε αυτή τη σηµασία καθιερώθηκε, λοιπόν, η λέξη και στην ελληνική δηµώδη γλώσσα (βλ. Βικιπαίδεια, λ. ατζαµής).8 Ακόµα και Ροµά, οι οποίοι συνοδεύονται από τα περισσότερα ίσως διεθνώς αρνητικά στερεότυπα αυτοπροσδιορίζονται µε την ονοµασία που σηµαίνει τον άνθρωπο ενώ ονοµάζουν κάθε ξένο, µη Ροµά γκατζό δηλ.άξεστο. Πάντως, τα όρια ανάµεσα στο εµείς και το οι άλλοι αλλάζουν µε την περίσταση, θέτοντας, κάθε φορά, ευρύτερο ή στενότερο των εθνικών ορίων πλαίσιο. Έτσι συχνά βρίσκουµε αρνητικούς χαρακτηρισµούς ενδοτοπικά. Τέτοιοι είναι π.χ. όσοι αναφέρονται στους Βλάχους, οι οποίοι πουθενά δεν γίνονται αντιληπτοί ως αλλοεθνείς και σε άλλες τοπικές οµάδες, π.χ. Μανιάτης = µνησίκακος, εκδικητικός, Κραβαρίτης = επίµονος, ασυνενννόητος κ.ά. Η γλωσσική αυτή συνήθεια βέβαια είναι γνωστή και από την αρχαιότητα, όπου αντίστοιχα σκωπτικά σχόλια λέγονταν για τους Αβδηρίτες ή τους Βοιώτιους. Θα κλείσω µε µια γενικότερη αποτίµηση της έννοιας του ξένου. Αλλότριος, λουδαπός (= αλλοδαπός), ξένος, αλλοκοσµίτης, ξενοµερίτης, αλλόφυλος, καρίπης (< αραβ. garib), λαχιτικός, (αλ)λούτερος, ξανάφαντος, µηδιαγόρατος (< µηδέ + ορατός, αυτός που δεν τον «βλέπουν») είναι µερικές από τις λαϊκές ονοµασίες του ξένου, αλλά και ξενάκης, ξενικάκης, ξενούτσικος, παντάξενος, λέξεις που προσδίδουν µια χροιά συµπόνοιας και προστατευτικότητας. Υπάρχουν βέβαια και επίθετα που δηλώνουν µια απόσταση, µια περιχαράκωση του οικείου χώρου, όπως ξενοαίµατος, σκατοσυµµαζωτάρι, υβριστικός χαρακτηρισµός σε ξένο, πλατογωνιάζω = κάθοµαι σε ξένο σπίτι, φερτός και φερτάσης = ο ξένος σε σχέση µε τον ντόπιο. Ακόµα και σ αυτές τις περιπτώσεις, πάντως, νοµίζω ότι προβάλλει όχι τόσο η απέχθεια προς το ξένο και διαφορετικό όσο η ανάγκη για ύπαρξη µιας πατρίδας, ενός οικείου χώρου, µιας εστίας. Άλλωστε και η ίδια η λέξη «ξένος», παραδοσιακά, σχετίζεται περισσότερο µε τον ξενιτεµένο και έτσι περιβάλλεται µε συµπάθεια, οίκτο και νοσταλγία για την πατρίδα: Ο ξένος και ο ποταµός τον τόπο τους γυρεύουν, λέει µια λαϊκή παροιµία. Η έννοια της ξενιτιάς άλλωστε είναι από τους πιο γνωστούς και παλιούς καηµούς των Ελλήνων. Ας τονίσουµε ότι οι περισσότερες λέξεις που σχετίζονται µε την ξενιτιά έχουν ως πρώτο συνθετικό το έξω- (το µέσα είναι το οικείο, αγαπητό, δικό σε αντίθεση µε το έξω που είναι το άγνωστο, εχθρικό, ξένο) ή το ξε- που είναι µόριο άρσης µιας (καλής εν προκειµένω) κατάστασης. π.χ. *εξώτοπα =µακριά, ξένος τόπος (σε τύπο: ότουπα), ξεπατρίζω = πηγαίνω στην αλλοδαπή (Μήλος, Νίσυρος), ξεδουλευτής ο = ο εργαζόµενος σε ξένο τόπο (Πελοπόννησος), ξεθοσούρα η = το ξένο κρεβάτι πάνω στο οποίο κοιµάµαι (Κάρπαθος). Παρόµοιο συγκινησιακό φορτίο περικλείουν και οι λέξεις που αφορούν την ξενιτιά, όπως 8 Σύµφωνα µε το ΛΝΕΓ (λ. ατζαµής) η πορεία της λέξης είναι λίγο διαφορετική, δηλ. ατζαµής < µεσν. ατζαµής, αρχική σηµ. χριστιανός επιστρατευµένος από τους Οθωµανούς συνεπώς, ανεπαρκώς εκκπαιδευµένος και ανεπιτήδειος στον πόλεµο» < από το τουρκ. acemi [που σύµφωνα µε τουρκικά λεξικά < acem Πέρσης ]

9 ξενεύω = αισθάνοµαι ξένος ( Ηπειρος, Στερεά Ελλάδα, Κρήτη κ.α), ξενικά = τα ξένα (Σύµη, Σίφνος) και τα αντίστοιχα άσµατα: Κάλλια χω γω στο σπίτι µας ελιές και παξιµάδι παρά στο ξένο ζάχαρη και να µ ορίζουν άλλοι. (Κρήτη) ή ξένος είµαι ποιος µε πιάνει, σαν µε πάρει το ποτάµι;" (Πελοπόννησος). Όπως φαίνεται λοιπόν από τα παραπάνω, παρά τα, παραδοσιακά, γνωστά στερεότυπα για συγκεκριµένες φυλετικές και εθνοτικές οµάδες όπως αυτά που ήδη αναφέραµε, παρά τον κοινό, διαχρονικά, εκ πρώτης, αρνητισµό για τον «άλλο», υπάρχουν ασυνέχειες που δηµιουργούν τοµές. Και που µας οδηγούν σε σκέψεις για το πόσο όµοιες είναι οι αντιµετωπίσεις του «ξένου» άλλοτε και τώρα, ποιοι και µε ποιο τρόπο είναι οι αποδέκτες του γλωσσικού ρατσισµού, αν και πώς επανέρχονται τα παραδοσιακά στερεότυπα για διάφορες εθνικές και εθνοτικές οµάδες. Και κατά πόσο, τελικά, κοινωνίες όπου το πολιτικά ορθό ήταν έννοια άγνωστη, µπορεί να αντιµετώπιζαν τον «άλλο» µε θετικότερο τρόπο από σήµερα. Βιβλιογραφία Staszak, Jean- François: Other/ otherness, International Encyclopedia of Human Geography, Elsevier: Αρχείο του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωµάτων (ΚΕΝΔΙ - ΙΛΝΕ) της Ακαδηµίας Αθηνών. Βικιπαίδεια, λ. ατζαµής. E%CF%82 Βικιπαίδεια, λ. ντονµέ. AD Γιακουµάκη, Ελευθερία: Ευφηµισµός. Γλωσσική προσέγγιση. Παραδείγµατα από τη νεοελληνική κοινή και τις διαλέκτους. (διδακτορική διατριβή), Αθήνα: Τυπογραφείο Γραφικές Τέχνες Ε. Μπουλούκος - Α. Λογοθέτης Α.Ε Ιστορικόν Λεξικόν της Νέας Ελληνικής της τε κοινώς οµιλουµένης και των ιδιωµάτων, Αθήνα: Ακαδηµία Αθηνών 1933 (τόµ. Α ) (τόµ. Ε 2). Καλογερόπουλος, Γιώργος «Γλωσσικές περιπέτειες των Ροµά». Στο 24 Γράµµατα, χ.χ., χ.σ. Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Ο Έλληνες και οι άλλοι», Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ( ), Αθήνα, Ακαδηµία Αθηνών 2004: Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Το εθνικό όνοµα Τούρκος και τα παράγωγά του», Λεξικογραφικόν Δελτίον 20 (1996): Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Το εθνικό όνοµα Φράγκος και τα παράγωγά του», Λεξικογραφικόν Δελτίον 18 (1993): Κοραῆς, Ἀδαµάντιος: Ἄτακτα ἤγουν παντοδαπῶν εἰς τὴν ἀρχαίαν καὶ τὴν νέαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν αὐτοσχεδίων σηµειώσεων καὶ τινῶν ἄλλων ὑποµνηµάτων αὐτοσχέδιος συναγωγή, τόµ Β. Ἐν Παρισίοις: Ἐκ τῆς τυπογραφίας Κ. Ἐβεράρτου Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (ΛΚΝ). Θεσσαλονίκη: Ίδρυµα Μ. Τριανταφυλλίδη Λυπουρλής, Δηµήτριος: Οι Επτά Σοφοί. Εισαγωγή, µετάφραση, σχόλια. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος: Μαργαρώνη, Μαίρη: «Οι κοινωνικές κατασκευές του «άλλου» στα ελληνικά λαϊκά παραµύθια σε διάσταση µε τις αρχές της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης: Συµβολή στην Πολιτισµική Εικονολογία». Στο Γεωργογιάννης Παντελής (επιµ.), Διαπολιτισµική Εκπαίδευση-Μετανάστευση-Διαχείριση Συγκρούσεων και Παιδαγωγική της Δηµοκρατίας, 14ο Διεθνές Συνέδριο Βόλος, Μαΐου 2011, Πάτρα, 2011: τόµ. 1,

10 Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό Ετυµολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Ιστορία των Λέξεων (Με σχόλια και ένθετους πίνακες). (ΕΛΝΕΓ). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. (ΛΝΕΓ). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας [1998]. Νişanyan, Sevan: Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü (Λέξεις του γενεαλογικού δέντρου: Σύγχρονο Τουρκικό Ετυµολογικό Λεξικό). χ. τ..: Adam Yay Πετρόπουλος, Ἠλίας: Τὰ Καλιαρντά. Ἀθῆναι: Νεφέλη Σαραντάκος, Νίκος: «Πας µη Έλλην, βάρβαρος - ποιος το είπε;». Στο ιστολόγιο: Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. (9/8/2009). https://sarantakos.wordpress.com/2009/08/09/ellinbarbaro/ Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας (ΧΛΝΓ). Αθήνα: Ακαδηµία Αθηνών 2014.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. Εργασία. των μαθητών της Α3 τάξης του 2 ου Γυμνασίου Ελευσίνας

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. Εργασία. των μαθητών της Α3 τάξης του 2 ου Γυμνασίου Ελευσίνας ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Εργασία των μαθητών της Α3 τάξης του 2 ου Γυμνασίου Ελευσίνας ΑΓΓΕΛΟΥ ΠΑΠΠΑ ΜΕΡΑΜΠΙ ΤΣΑΝΑΒΑ Ελευσίνα, Μάιος 2012 ΟΡΙΣΜΟΣ Κοινωνικός ρατσισμός ή κοινωνικός αποκλεισμός είναι ο υποτιμητικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο Τα όρια του βυζαντινού κράτους από τα μέσα του 7ου ως τον 9ο αιώνα. Επεξεργασία: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. ΙΜΕ http://www.ime.gr/chronos/09/gr/gallery/main/others/o2p 2.html I. Ο ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ )

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 3 Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ. 186 189) Οι προσδοκίες, που καλλιέργησε στους υπόδουλους χριστιανικούς λαούς το κίνηµα των Νεοτούρκων το

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ROUSSI M. LOGOTEXNIA A GYMNASIOU ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ

ROUSSI M. LOGOTEXNIA A GYMNASIOU ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ Το λογοτεχνικό απόσπασμα που ακολουθεί, ανήκει στην κατηγορία των λαογραφικών έργων, τα οποία είτε ως απανθίσματα αυθεντικού και γνήσιου λαϊκού λόγου, είτε ως έργα γνωστών συγγραφέων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540)

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Κείμενο 1 Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σκέψη, για να διαπιστώσει κανείς ότι οι φυσικές γλώσσες αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, όπως όλες οι πτυχές του φυσικού κόσμου και της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 14 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 1. Λίγα λόγια για το αρχοντικό 2 2. Το παραμύθι της τοιχογραφίας! (Πρόταση) 3 3. Βρες τη λέξη! (Λύση) 9 4. Ζήσε στον 18 ο αιώνα..

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Project A Λυκείου Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Οι παραδοσιακοί χοροί στην αρχαία Ελλάδα Ο χορός στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 102) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος»

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 06/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ «Πλαταίνοντας το έθνος» Παλαιότερα, οι μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

*ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ*

*ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ* *ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ* *ΧΟΡΟΣ* Ο χορός είναι μορφή καλλιτεχνικής και αθλητικής έκφρασης η οποία γενικά αναφέρεται στην κίνηση του σώματος, συνήθως ρυθμική και σύμφωνη με τη μουσική.είναι ένας τρόπος επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η τρίτη κίνηση της Γης

Η τρίτη κίνηση της Γης Η τρίτη κίνηση της Γης Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Σύνθεση συγγραφέα. Oι δύο μητέρες, Πηγή: Αρχείο του ίδιου. Photo: Jean Dieuzaide,

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδης αντίθεση που διατρέχει ολόκληρο το έργο και αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονές του. Απαντάται με ποικίλες μορφές και συνδέεται με

Θεμελιώδης αντίθεση που διατρέχει ολόκληρο το έργο και αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονές του. Απαντάται με ποικίλες μορφές και συνδέεται με Θεμελιώδης αντίθεση που διατρέχει ολόκληρο το έργο και αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονές του. Απαντάται με ποικίλες μορφές και συνδέεται με προβληματισμούς για την αλήθεια και τη γνώση. Απηχεί τις

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ. Πέμπτη 19 Νοεμβρίου Αγαπητή Κίττυ,

ΚΕΙΜΕΝΟ. Πέμπτη 19 Νοεμβρίου Αγαπητή Κίττυ, ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αγαπητή Κίττυ, ΚΕΙΜΕΝΟ Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 1942

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Μαρίνα Ματθαιουδάκη Δεξιότητα: Κατανόηση προφορικού λόγου Τύπος κειμένου: Συνέντευξη Θεματική: Αναγνώριση ταυτότητας

Συγγραφέας: Μαρίνα Ματθαιουδάκη Δεξιότητα: Κατανόηση προφορικού λόγου Τύπος κειμένου: Συνέντευξη Θεματική: Αναγνώριση ταυτότητας Συγγραφέας: Μαρίνα Ματθαιουδάκη Δεξιότητα: Κατανόηση προφορικού λόγου Τύπος κειμένου: Συνέντευξη Θεματική: Αναγνώριση ταυτότητας Θα ακούσετε δύο (2) φορές δύο συνεντεύξεις μεταξύ μιας δημοσιογράφου και

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την Σταµέλος Γιώργος Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα (ΕΕΣ) αρχίζει να δηµιουργείται από το 1833, οπότε και έχουµε το πρώτο νοµοθέτηµα για την εκπαίδευση στο νεοσύστατο ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΡΝΙ ΑΚΗ ΑΛΝΤΟΥΣ Βουλευτής Επικρατείας ΝΕΑ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΡΝΙ ΑΚΗ ΑΛΝΤΟΥΣ Βουλευτής Επικρατείας ΝΕΑ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 18.6.07 Χαιρετισµός της Προέδρου της ιακοµµατικής Επιτροπής της Βουλής για Θέµατα Αναπηρίας Ελ. Μπερνιδάκη Άλντους Βουλευτού Επικρατείας Ν..- ιεθνές Συνέδριο «Άτοµα µε Αναπηρία και Μ.Μ.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 1 ο Νηπιαγωγείο Κυπαρισσίας Διαβάσαμε το παραμύθι: «ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΛΙΒΑΔΙ» Ερώτηση: ΠΟΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ; - Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Εξάντας Ελλήνων. Οικογένεια

Εξάντας Ελλήνων. Οικογένεια Εξάντας Ελλήνων Οικογένεια Ο έρωτας είναι τυφλός και τυφλώνει. Η ανάγκη πολλές φορές ορίζει τον γάμο. Φοβερή δοκιμασία η δυσκολία για μια σχέση. Η σταθερή εργασία βοηθά στη σταθερή οικογένεια. Σοφότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α. Φραγκουδάκη. (1987). Γλώσσα και ιδεολογία, Αθήνα: Οδυσσέας (διασκευή). Γλώσσα και ηλικιωμένοι

Α. Φραγκουδάκη. (1987). Γλώσσα και ιδεολογία, Αθήνα: Οδυσσέας (διασκευή). Γλώσσα και ηλικιωμένοι Κείμενο 1 Η γλώσσα των νέων (10696) Οι νέοι έχουν πάντοτε την τάση να διαφοροποιούνται με το ντύσιμο, την αισθητική του σώματος, τη συμπεριφορά και τη γλώσσα. Η λεγόμενη «γλώσσα των νέων» αποτελεί κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά προγράµµατα του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος Νίκης 39, Αθήνα

Εκπαιδευτικά προγράµµατα του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος Νίκης 39, Αθήνα Εκπαιδευτικά προγράµµατα του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος Νίκης 39, 105 57 Αθήνα Εκπαιδευτικά προγράµµατα για το σχολικό έτος 2011/2012 Το Εβραϊκό Μουσείο έχει σχεδιάσει και υλοποιεί τα παρακάτω εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού Ε υρώπη, 1347. Μεγάλη καταστροφή πρόκειται να χτυπήσει. Ο Μαύρος Θάνατος πλησιάζει την Ευρώπη και μέσα στα επόμενα 4-5 χρόνια ο πληθυσμός της θα μείνει μισός. Οι παίκτες αποικούν στις διάφορες περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 10: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2016

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2016 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2016 Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

εύτερη Ενότητα: Οι Έλληνες κάτω από την οθωµανική και τη λατινική κυριαρχία ( ) Κεφάλαιο 1

εύτερη Ενότητα: Οι Έλληνες κάτω από την οθωµανική και τη λατινική κυριαρχία ( ) Κεφάλαιο 1 1 εύτερη Ενότητα: Οι Έλληνες κάτω από την οθωµανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) Κεφάλαιο 1 Μέσα σε δυο αιώνες (15ος - 17ος αιώνας) οι Οθωµανοί Τούρκοι κατέκτησαν ολόκληρη σχεδόν την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΦΟΣ: Ένα λεπτό µόνο, να ξεµουδιάσω. Χαίροµαι που σε βλέπω. Μέρες τώρα θέλω κάτι να σου πω.

ΝΗΦΟΣ: Ένα λεπτό µόνο, να ξεµουδιάσω. Χαίροµαι που σε βλέπω. Μέρες τώρα θέλω κάτι να σου πω. Νήφο. Πεταλία; Εγώ, ναι. Σήκω. Δεν ξέρω αν µπορώ. Μπορείς. Είµαι κουρασµένος. Ήρθε η ώρα, όµως. Τα χέρια µου έχουν αίµατα. Τα πόδια µου είναι σαν κάποιου άλλου. Δεν έχουµε πολύ χρόνο. Ένα λεπτό µόνο, να

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά δικαιώματα μπορούμε να τα χωρίσουμε σε 4 ομάδες:

Τα βασικά δικαιώματα μπορούμε να τα χωρίσουμε σε 4 ομάδες: Ας δούμε μια τυπική μέρα στη ζωή ενός παιδιού... Ξυπνά το πρωί, τρώει το πρόγευμα του, πάει σχολείο (αν και ίσως με κάποια παράπονα..!), έρχεται πίσω στο σπίτι, απολαμβάνει το μεσημεριανό του, κάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Βενετοί Μέρος Κωνσταντινούπολης + νησιά + λιμάνια Αιγαίου, Ιονίου

Βενετοί Μέρος Κωνσταντινούπολης + νησιά + λιμάνια Αιγαίου, Ιονίου Αυτοκρατορία Κωνσταντινούπολης Βαλδουίνος της Φλάνδρας Βασίλειο Θεσσαλονίκης Θρακικά, μακεδονικά εδάφη Βονιφάτιος Μομφερατικός Δουκάτο Αθηνών Καταλανοί (πρωτεύουσα Θήβα) Μαγιόλοι Βενετοί Μέρος Κωνσταντινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή - Εισαγωγη: Μέσα στην περιοχή του χωριού µας, όπου

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Καθολικές επιστολές

Οι Καθολικές επιστολές EIΔΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μάθημα 10 Οι Καθολικές επιστολές ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ Ιακώβου Α Πέτρου Β Πέτρου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Ιούδα Οι 7 αυτές επιστολές επιγράφονται με το όνομα του αποστολέα τους και όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1) «Το πιο γλυκό ψωμί», Λαϊκό παραμύθι 2) «Ύπνε μου κι έπαρέ μου το», Δημοτικό τραγούδι 3) «Ένας αϊτός περήφανος», Κλέφτικο τραγούδι 4) «Η Νέα Παιδαγωγική»,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας Ναζισµός Ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος είχε ως αποτέλεσµα την εµφάνιση µιας πολιτικής ιδεολογίας που εφαρµόστηκε στην Γερµανία, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες και ονοµάστηκε Ναζισµός ή Γερµανικός εθνικοσοσιαλισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Ρατσισμός ονομάζεται η στάση, κατά την οποία τα μέλη μιας φυλής ή εθνικής ομάδας θεωρούν ως μειονεκτούντα τα μέλη άλλης φυλής ή εθνικής ομάδας και ως συνέπεια αυτού αναπτύσσουν μία έντονη

Διαβάστε περισσότερα

www.agyra.gr www.agyra.gr

www.agyra.gr www.agyra.gr είτε µερικά ακόµη βιβλία που σίγουρα θα σασ αρέσουν Ένα µοναδικό βιβλίο. Αγαπηµένα ζώα του δάσους, άγγελοι και καλικάντζαροι, βασιλιάδες και φτωχοί, όλοι µαζί σε µια ονειρεµένη συλλογή παραδοσιακών παραµυθιών

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα;

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; του Χρήστου 'ChIossif' Ιωσηφίδη Ο Θανάσης και ο Χρήστος πίνουν χαλαρά τον απογευματινό τους καφέ και κουβεντιάζουν για άλλο ένα πολιτικό κόμμα που μπήκε πρόσφατα στην ζωή

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα