Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες. Μαρία Βραχιονίδου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες. Μαρία Βραχιονίδου"

Transcript

1 Η έννοια του «ξένου» µέσα από γλωσσικές παρατηρήσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες Μαρία Βραχιονίδου Η εχθρική αντιµετώπιση του ξένου, του αλλοδαπού και αλλοεθνή, φαινόµενο που απασχολεί έντονα, τελευταία, τη σύγχρονη ελληνική κοινωνική πραγµατικότητα, κάθε άλλο παρά καινούρια είναι. Ως γνωστόν, η διπολική αντιπαράθεση του «εµείς» και του «οι άλλοι» είναι τόσο παλιά όσο και το ανθρώπινο γένος. Τον «άλλο», τον «ξένο», τον ορίζει σχεδόν πάντα µια κυρίαρχη οµάδα, ως κάποιον που δεν ανήκει σ αυτήν θέτοντας και τα κριτήρια της διαφοροποίησης, σύµφωνα µε τα οποία ο ξένος πάντοτε µειονεκτεί ή έχει χαρακτηριστικά ελαττώµατα για τα οποία είναι άξιος περιφρόνησης και υπόκειται σε διακρίσεις. Στην περίπτωση πάλι που ο ορισµός του «άλλου» προκύπτει από τον κυριαρχούµενο για τον κυρίαρχο, πάντα στο πλαίσιο της ενδο-οµάδας, οι αρνητικοί χαρακτηρισµοί δεν γίνονται δεκτοί, ή δεν γίνονται δεκτοί ως τέτοιοι, και η υποτίµηση αντιστρέφεται, συχνά µε την ίδια ακριβώς ρητορική προς τον άνωθεν «άλλο» (Staszak 2008, λ. other/otherness). Από τις διάφορες εκδοχές του «άλλου», η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει στον εθνικό «άλλο», δηλ. στον ανήκοντα σε διαφορετική εθνική ή εθνοτική οµάδα, τον κατεξοχήν «ξένο» και στα γλωσσικά δεδοµένα γύρω από αυτόν. Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να παρουσιαστεί και να µελετηθεί γλωσσικό υλικό που προέρχεται αφενός από την παραδοσιακή ελληνική κοινωνία και αφετέρου από τη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα, προκειµένου να καταδειχτούν οι συνέχειες αλλά και οι τοµές στις αντιλήψεις περί «ξένων». Το πρώτο αντλείται α) από το ανέκδοτο διαλεκτικό υλικό του Αρχείου του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωµάτων της Ακαδηµίας Αθηνών 1, β) από σχετικές µε το θέµα της πρόσληψης του ξένου λαϊκές ρήσεις (µέσα σε παροιµίες, γνωµικά, ανέκδοτα, παραµύθια κ.λπ.) και γ) από βιβλιογραφικές πηγές (κυρίως τις τρεις µελέτες του Νικόλαου Κοντοσόπουλου για τα εθνικά ονόµατα) ενώ το δεύτερο από σύγχρονα δηµοσιεύµατα του τύπου και του Διαδικτύου, τα λεξικά της νεοελληνικής και τα προσωπικά ακούσµατα. Θα ξεκινήσω µε µια µικρή αναφορά στην αντίληψη που επικρατούσε για τους ξένους κατά την ελληνική αρχαιότητα. Ο γενικός όρος για τον ξένο, τον µη Έλληνα, ήταν, όπως γνωρίζουµε, βάρβαρος. Δεν είµαστε σίγουροι αν η ηχοµίµητη αυτή λέξη που αρχικά σήµαινε τον αλλόγλωσσο και τον αµέτοχο της ελληνικής παιδείας χρησιµοποιούνταν και αξιολογικά, περίπου όπως σήµερα, δηλ. µε την έννοια του άξεστος, απολίτιστος. Βεβαίως υπάρχει το ρητό που όλοι γνωρίζουµε: Πας µη Έλλην βάρβαρος. Παρόλη τη σηµερινή διάδοσή του όµως και παρά την αναπαραγωγή του ως αρχαίου ρητού σε έγκριτα λεξικά, είναι αβέβαιης προέλευσης και µάλλον πρόκειται για πολύ νεότερο αρχαιοφανές γλωσσικό κατασκεύασµα (Σαραντάκος 9/8/2009). Ασφαλώς η αξιολογική διχοτόµηση ανάµεσα σε Έλληνες και βαρβάρους µε πρόκριση των πρώτων υπήρχε στην αρχαιότητα, άλλωστε ο Ξένιος Δίας και όλο το συνεπακόλουθο τελετουργικό απευθυνόταν µόνο σε Έλληνες και όχι σε αλλοδαπούς. 2 Δρ. Μαρία Βραχιονίδου, γλωσσολόγος-λαογράφος, Κέντρο Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και ιδιωµάτων-ιλνε, Ακαδηµία Αθηνών. Τελευταία δηµοσίευση: Vrachionidou Maria: "Wild and cultivated: adaptations and transformations on environmental representations through narratives", Narratives across space and time: transmissions and adaptations. Proceedings of the 15th Congress of the International for Folk Narrative Research (June 21-27, 2009 Athens). Publications of the Hellenic Folklore Research Centre -31. Athens 2014: vol. III, Το υλικό αυτό προέρχεται από αποδελτιωµένα χειρόγραφα, τα οποία έχουν συλλεγεί κατά το χρονικό διάστηµα των τελευταίων περίπου 100 χρόνων. Στο µεγαλύτερο µέρος του απηχεί τη γλωσσική πραγµατικότητα του ελλαδικού χώρου πριν την αστικοποίησή του. 2 Σχετικό είναι και το περιστατικό που µας παραδίδει ο Πλούταρχος (Σόλων, 5) µεταξύ του Σκύθη βασιλιά Ανάχαρση και του Αθηναίου Σόλωνα, όταν ο πρώτος επισκέφτηκε τον δεύτερο στην Αθήνα και του ζήτησε να τον φιλοξενήσει. (βλ. Λυπουρλής 2004: Ανάχαρσις, 1.101:

2 Παρόλ αυτά, πολλοί αρχαίοι συγγραφείς δείχνουν το θαυµασµό τους για τα επιτεύγµατα των ξένων και το ενδιαφέρον τους για τις συνήθειές τους, Εξετάζοντας τώρα τις αντιλήψεις του παραδοσιακού ελληνικού κόσµου για τους αλλοεθνείς µε τους οποίους ήρθε σε επαφή κατά καιρούς, όπως εµφανίζεται κυρίως µέσα στο διαλεκτικό γλωσσικό υλικό, διαπιστώνουµε ότι κοντά στα κυρίαρχα κοινά αρνητικά πρότυπα περί εθνών και εθνοτήτων, που αναπαράγονται, κάποιες φορές εµπλουτισµένα και µε νέα, πρωτότυπα χαρακτηριστικά, υπάρχουν αρκετά λεξιλογικά και φρασεολογικά στοιχεία που µαρκάρουν µε θετικό πρόσηµο τους αλλοεθνείς. Πριν φέρω µερικά παραδείγµατα, µιλώντας για την κάθε µια από τις αλλοεθνείς οµάδες ξεχωριστά, θα ήθελα να κάνω κάποιες παρατηρήσεις για το πώς εκφράζεται η συµπάθεια ή έστω η ουδετερότητα απέναντι σε συµβιώσαντες λαούς. Ένας πρώτος τρόπος είναι τα υποκοριστικά επίθετα. Με τον υποκορισµό υποδηλώνεται θετική αντιµετώπιση και αποδοχή. Μπορεί το επίθετο να δηλώνει τη νεαρή κοπέλα ή αγόρι, οπότε ο «ξένος» γίνεται εξωτικός και το σµίξιµο µαζί του αποτελεί ένα δύσκολο αλλά επιθυµητό κατόρθωµα: π.χ. Χριστόδουλους αγάπ'σι µια κόρ' Ουβριουπούλα... ή να αποτελεί µια µεταφορά: π.χ. αραπίτσος = πήλινο µαύρο από τη φωτιά σκεύος µαγειρικής, φραγκάκι = παιδί µε παντελόνια την εποχή που τα άλλα φορούσαν βράκες. Ένα δεύτερο στοιχείο είναι ότι, κοντά στην στερεοτυπικά αρνητική φρασεολογία για τους ξένους, βρίσκουµε κάποτε και παροιµίες, φράσεις ή έννοιες που δηλώνουν συµπάθεια ή διάθεση αστεϊσµού ανάµεικτου µε τρυφερότητα. π.χ. αραποµοίρη α αποκαλούσαν το δυστυχή, που έχει µοίρα µαύρη σαν τον αράπη, ή για τους Φράγκους λέγανε πως είναι ευλαβιόζοι (Νάξος). Η παροιµία Στου Εβραίου φάγε και στου Αρµένη κοιµήσου αναφέρεται στην καθαριότητα της τροφής στους Εβραίους και της κλίνης στους Αρµενίους, ενώ τα στερεότυπα του εξωτισµού βρίσκουµε και στις ονοµασίες φαραωνιά που λέγεται για την όµορφη ξενόφερτη γυναίκα (Κάρπαθος, Κως, Κύπρος), λέξη που αρχικά ονοµατίζει την τσιγγάνα και κιρκέζα [Τσερκέζα]= λυγερόκορµη κοπέλα, µτφ. αγαπηµένη. Κατά τρίτο λόγο, είναι χαρακτηριστικό το πλήθος των κυριώνυµων από εθνωνύµια αλλοεθνών, είτε πρόκειται για επώνυµα και παρωνύµια, είτε για τοπωνύµια. Φυσικά δεν γνωρίζουµε πάντα αν π.χ. στα παρωνύµια τονίζεται µια θετική ή µια αρνητική ιδιότητα, ούτε ποια ιστορία κρύβεται πίσω από κάθε τοπωνύµιο ή επώνυµο. Ωστόσο, το πλήθος και η επιµονή αυτών των κυριώνυµων δηλώνει πόσο έντονη είναι η ανάµνηση της συµβίωσης µε αυτούς τους πληθυσµούς. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι τα Εβραίικα µνήµατα στη Θεσσαλονίκη που εξακολούθησαν να λέγονται έτσι ακόµα κι όταν πια δεν υπήρχε κανένα εβραίικο µνήµα στην εν λόγω περιοχή, οι Εβραίοι είχαν εξαφανιστεί (λόγω ολοκαυτώµατος) και ο χώρος είχε χτιστεί και µετονοµαστεί. Τεράστιος είναι και ο αριθµός των φυτωνυµίων και ζωωνυµίων που προκύπτουν από εθνικά ονόµατα. Αρκετές φορές αυτά δηλώνουν µια αρνητική ιδιότητα, λ.χ. την καχεκτικότητα ή τη µη εδωδιµότητα, π.χ. Εβραίος = µη εδώδιµος αχινός, κι άλλοτε κάτι ουδέτερο, όπως κάποιο εξωτερικό χαρακτηριστικό, π.χ. το Τουρκαλάς = µεγάλο κόκκινο µυρµήγκι (από το κόκκινο φέσι της τουρκικής φορεσιάς), φραγκοκαπελάς = το µανιτάρι (σε αίνιγµα) κοκ. Εβραίοι Θα περάσουµε τώρα στην εξέταση των γλωσσικών δεδοµένων για κάθε λαό ξεχωριστά, ξεκινώντας από τους Εβραίους, οι οποίοι για αιώνες συµβίωναν µε τους Έλληνες στους ίδιους τόπους. Τα στερεοτυπικά αρνητικά χαρακτηριστικά τους, όπως η φιλαργυρία, η δολιότητα µε την οποία υποτίθεται ότι αποκτούν πλούτο και δύναµη, η ψευτιά και η εξαπάτηση, η εµπλοκή τους σε µαγικά τελετουργικά και η έχθρα απέναντι στη χριστιανική πίστη αποτελούν κοινό τόπο στο πλαίσιο τόσο της παραδοσιακής αντίληψης όσο και της εικόνας του Εβραίου µέσα από τα λαϊκά παραµύθια και τη λογοτεχνία (Μαργαρώνη, 52-55). Στο γλωσσικό υλικό που

3 διαθέτουµε αυτά τα στερεότυπα αναπαράγονται. π.χ. εβραιόπιασµα =το νευρικό και ανήσυχο παιδί (Λευκάδα), ουβρέικος στα Γιάννενα είναι ο δυσοίωνος. Το υλικό ωστόσο των ιδιωµάτων µάς προµηθεύει και µε λεξικολογικά στοιχεία που σχεδιάζουν, έστω αρνητικά σηµειωµένη, µια διαφορετική εικόνα των Εβραίων: όχι πια Εβραίων πλούσιων και εκµεταλλευτών αλλά Εβραίων φτωχών, καχεκτικών, ρυπαρών και κακοµοίρηδων. Π.χ. εβραιίδα και εβραιίλα λένε µειωτικά τους πολλούς µαζεµένους Εβραίους Έχ' ψείρις εβριακή (=πάµπολλες) λένε στη Μύκονο, εβραιόλυχνος λέγεται στα Χανιά ο µη µπακιρένιος λύχνος, ο ψεύτικος. Ενδιαφέρουσες είναι τέλος οι λέξεις συνθηµατικών γλωσσαρίων που σηµαίνουν τον Εβραίο, όπως: Ζαφείρης: συνθηµατικά, που σηµαίνει επίσης και το ποντίκι, οπότε ο Εβραίος θεωρείται ότι έχει όψη ποντικού, Παντζαδερός < παντζάδα/ πατσάδα =γενειάδα (Μακεδονία, Ήπειρος), προφανώς από τις µακριές γενειάδες που άφηναν οι Εβραίοι, δηλ. από ένα διαφοροποιητικό χαρακτηριστικό της εµφάνισής τους, Παρτακέλας και ακόµα πιο µεταµφιεσµένο φωνητικά Πορτοκέλης (συνθ. λ. χτιστών χωριών Σαµάκοβο και Βιζύης, πιθ. από τη φρ. πάρ τα κι έλα ), από την στερεοτυπική αντίληψη περί τσιγγουνιάς και φιλοχρηµατίας των Εβραίων. Πριν περάσουµε στην επόµενη εθνοτική οµάδα, αξίζει εδώ να κάνουµε µνεία στην ιστορία της λέξης τσιφούτης. Στα ελληνικά σηµαίνει όπως γνωρίζουµε όλοι, τσιγγούνης, φιλάργυρος. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική çιfιt (=απατεώνας, εκµεταλλευτής) < τουρκ. çιfιt (=Εβραίος) < περσική çιfιt [ǰahud, ǰuhud] (=Εβραίος), δηλαδή από παραφθορά του λ. Ιουδαίος. (Nisanyan 2007, λ. çιfιt). Η έννοια του Εβραίου πια έχει ξεχαστεί. Η λέξη όµως χρησιµοποιείται µεταφορικά για να δηλώσει και πάλι τον (φιλάργυρο) Εβραίο, µε αποτέλεσµα να δηµιουργούνται λεκτικοί πλεονασµοί, π.χ. Τσιφούτ - Οβριός (Αντικύθηρα, Κρήτη), Τσιφούτ - Παζαρί (=εβραίικο παζάρι και µεταφορικά η ακαταστασία), ή τσιφούτ - καβγάς, τσιφούτ πατιρτί φράσεις που λέγονται για όσους µαλώνουν χωρίς λόγο. Τσιγγάνοι/Γύφτοι Μια δεύτερη εθνοτική οµάδα που παρουσιάζεται µε πλήθος λεξιλογικών και φρασεολογικών στοιχείων µε αρνητικό πρόσηµο είναι αυτή των Ροµ/ Ροµά. Η ονοµασία Ροµ που σηµαίνει στη γλώσσα των Ροµά άνδρας, σύζυγος είναι ο όρος που χρησιµοποιούν οι ίδιοι για να αυτοπροσδιοριστούν. Αυτός είναι και ο µόνος όρος που χρησιµοποιείται επισήµως σήµερα για να τους προσδιορίσει, χωρίς να είναι µειωτικός και όντας εναρµονισµένος µε το πνεύµα της πολιτικής ορθότητας. Ωστόσο, λαϊκά, δεν απαντάται καθόλου, ενώ οι δυο πιο διαδεδοµένες ονοµασίες τους στα ελληνικά είναι Τσιγγάνοι και Γύφτοι, ονοµασίες και οι δύο µειωτικές. Ο όρος τσιγγάνος, όπως γνωρίζουν οι περισσότεροι, προέρχεται από τη µεσαιωνική ελληνική λ. αθίγγανος =ανέγγιχτος, λέξη που αποδόθηκε τον 5ο αι. µ.χ. στους οπαδούς µιας µανιχαϊστικής αίρεσης της Φρυγίας, οι οποίοι ταυτίστηκαν µε το νοµαδικό λαό των τσιγγάνων που µετοίκησε από τη Β. Ινδία στην Ευρώπη. Για την ιστορία, να πούµε εδώ, ότι µε τον τσιγγάνο συνδέεται ετυµολικά και η λ. τσιγγούνης ιδιότητα για την οποία συχνά µέµφονται τους τσιγγάνους-, καθώς ο τσιγγούνης αποτελεί αντιδάνειο, µέσω του τουρκ. çingene (= τσιγγάνος) του τσιγγάνου. 3 Ο όρος Γύφτος πάλι προκύπτει από το Αιγύπτιος γιατί θεωρήθηκε ότι οι τσιγγάνοι πέρασαν στην Ελλάδα είτε από την Αίγυπτο είτε από τη Μικρά Αίγυπτο, δηλ. την Κιλικία της Μ.Ασίας. Οι ονοµασίες αυτές χρησιµοποιούνται παραλλαγµένες και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες για να χαρακτηρίσουν την εν λόγω φυλή, όπως και πολλές άλλες, τις οποίες δεν θα αναλύσουµε τώρα. (βλ. και Καλογερόπουλος, χ.σ.). Θα προσθέσουµε µόνο και την τρίτη γνωστή ονοµασία τους στα ελληνικά, κι αυτή µειωτική, δηλ. το κατσίβελος, που προέρχεται από το αρωµουνικό captivel < λατ. captivus = αιχµάλωτος/ µεταφ. άθλιος, δυστυχής. Όπως είναι αναµενόµενο, όλα σχεδόν τα επίθετα για τη συγκεκριµένη εθνοτική οµάδα είναι αρνητικά. Τα αρνητικά στερεότυπα που αναπαράγονται είναι αυτά του µαύρου στο 3 Αντίστοιχα και το καρµοίρης προέρχεται από το αρχ. εθνωνύµιο Καριµοίροι < Κάρες = λαός της Μ. Ανατολής που οι άνδρες του υπηρετούσαν ως µισθοφόροι ή ήταν δούλοι + µοίρα (βλ. ΛΝΕΓ, λ. τσιγγούνης).

4 δέρµα ανθρώπου (ως στοιχείο ασχήµιας), του βρόµικου και ακατάστατου, του λιπόσαρκου και κουρελιάρη, του αιωνίως περιπλανώµενου, του κλέφτη και απατεώνα, του ζητιάνου και ζήτουλα, του µάγου και µάντη (κυρίως για γυναίκες: της µάγισσας και µάντισσας, ιδιότητες περιβαλλόµενες από κίνδυνο και καχυποψία για τα µέσα που χρησιµοποιούν και για την απάτη που προκαλούν). Επίσης τα αρχικά ουδέτερα σηµαινόµενα του σιδερά, χαλκωµατή, κατασκευαστή κόσκινων και µουσικού (επαγγελµάτων συχνών στη συγκεκριµένη εθνοτική οµάδα) καταλήγουν να αντιµετωπίζονται ως αρνητικές ιδιότητες ή να περιβάλλονται µε περιφρονητικά και αρνητικά σχόλια. Ας φέρουµε µερικά παραδείγµατα: τσιγγανερός = λιπόσαρκος ατσιγγανόπετσο = πολύ µελαχροινός, τσιγγανοφορεµένος =αυτός που φορά ρυπαρά ρούχα εξαιτίας πένθους. Συνώνυµα του τσιγγάνου, προερχόµενα από ονοµασίες επαγγελµάτων είναι: καζανάς δηλ. γανωµατής, καλαντζάκος δηλ. χαλκωµατής, κοσκινάς και κοσκινού, αρκουδόγυφτος ή µαϊµουδιάρης (επειδή αρκετοί Ροµά είχαν ως επάγγελµα την περιφορά µιας αλυσσοδεµένης αρκούδας που χόρευε είτε µιας µαϊµούς που εκτελούσε ακροβατικά), νταούλας < νταούλι, οργανόγυφτος = γύφτος που παίζει το νταούλι, αλλά και ο πολύ µελαµψός (Μακεδονία). Το παίξιµο κάποιου µουσικού οργάνου θεωρείται αυτονόητο για τη συγκεκριµένη οµάδα, γι αυτό λέγεται και η παροιµία σαράντα χρόνια γύφτος, βιολί δεν µαθαίνει (για όσους δεν µαθαίνουν τα αυτονόητα). Επίσης από την υποτιθέµενη συχνή ενασχόληση των τσιγγάνων µε κόλπα που εξαπατούν και µε τη µαγεία προκύπτουν οι ονοµασίες: ντόρτης (Στερεά Ελλάδα) < πιθ. ντόρτια= τα τεσσάρια στα ζάρια από τη συνήθεια των τσιγγάνων να παίζουν τυχερά παιχνίδια µε ζάρια εξ ού και ντόρτικα = η γλώσσα των τσιγγάνων συνθηµατικά, µοιρού = γύφτισσα που λέει τη µοίρα, που προβλέπει την τύχη των ανθρώπων, µάγισσα (Ικαρία). Και τα περισσότερα παράγωγα και σύνθετα µε τις λέξεις γύφτος, κατσίβελος, τσιγγάνος είναι µειωτικά και δηλώνουν κάτι άσχηµο, βρόµικο, κακής ποιότητας ή ευτελούς αξίας, ή, αν αναφέρονται σε αντικείµενα αφορούν κάποια παραδοσιακή ενασχόληση των Ροµά. π.χ. τσιγγανόπετρα (Ικαρία) = παλιόπετρα που δεν κάνει για τίποτα, κατσιβελόκαιρος = άσχηµος, συννεφιασµένος καιρός. Η υποτίµηση για την οµάδα των Ροµά πάντως είναι φανερή και από τις κοινότατες και πολύ συχνές λέξεις και φράσεις της ΝΕΚ, όπως: γύφτουλας, γυφταρειό, γύφτικο σκεπάρνι, γυφτιά, καράγυφτος κ.α. και των ιδιωµάτων π.χ. γυφτογάιδουρο = µικρό και ελαττωµατικό γαϊδούρι, γυφτοπρόξενος = ο φαντασιόπληκτος γυφτοσάγανο = ο άνθρωπος που παρασιτεί Επίσης υπάρχουν αµέτρητες παροιµίες, π.χ. γύφτικους γάµους γένιτι κι βιο δε λουγαριάζιτι που λέγεται ειρωνικά για τους φτωχούς που στην ευθυµία τους σπαταλούν και τα λίγα τους υπάρχοντα. Κοντά πάντως στα τόσα αρνητικά, εµφανίζονται κάποτε και κάποιες εκφράσεις συµπάθειας προς τους τσιγγάνους, όπως δείχνει η παροιµία: Των Ατσιγγάνων η κακιά από σπέρας ως ταχειά (δηλ. η έχθρα των τσιγγάνων είναι βραχείας διάρκειας), αλλά και θετικά στερεότυπα, συχνά ενδεδυµένα το µανδύα του εξωτισµού, όπως αυτά περί ελεύθερου φρονήµατος, καλλιτεχνικού πνεύµατος και φλογερής ψυχής των τσιγγάνων, που γνωρίζουµε όλοι µέσα από δηµοφιλή άσµατα και λογοτεχνικά έργα. Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει πως πολλές λέξεις των Ροµά χρησιµοποιούνται σε συνθηµατικά λεξιλόγια π.χ. µόλ =κρασί (Ευρυτανία), µπακρό το = αρνί / κότα (στη συνθηµ γλώσσα των χαλκέων), µπαλαµίνα η = γυναίκα κ.ά. άλλωστε οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι τα καλιαρντά, δηλ. το ειδικό λεξιλόγιο των οµοφυλόφιλων, βασίζονται σε µεγάλο βαθµό στη γλώσσα των Ροµά (βλ. και Πετρόπουλος 1971). Τούρκοι - Φράγκοι Για τις γλωσσικές αποτυπώσεις των αντιλήψεων για τους Τούρκους και τους Φράγκους, τις δύο δηλαδή οµάδες που λειτούργησαν ως ηγεµόνες και κυρίαρχοι απέναντι στους κυριαρχούµενους Έλληνες, θα γίνει λόγος στη συνέχεια µόνο περιληπτικά, εφόσον έχουν µελετηθεί διεξοδικά στο παρελθόν σε δύο πονήµατα του Νικόλαου Κοντοσόπουλου. Το εθνωνύµιο Τούρκος εµφανίζεται, αυτονόητα, µετά από 400 χρόνια σχέσης κατακτητή κατακτηµένου, µε αρνητικό πρόσηµο. Ο Τούρκος σηµειώνεται ως ο απόλυτος εχθρός, ο

5 κατεξοχήν «άλλος», και συνήθως συγχέεται µε τον οποιοδήποτε µουσουλµάνο. Άλλωστε, και στη ΝΕΚ, εξακολουθεί να χρησιµοποιείται ευρέως ο όρος Τουρκοκρατία αντί του ορθότερου Οθωµανοκρατία. Τα λεξικολογικά και φρασεολογικά δεδοµένα παρουσιάζουν τον Τούρκο ως άγριο και σκληρό, ασεβή, βασανιστή, οργίλο, απολίτιστο και παραδόπιστο. Στη ΝΕΚ παραµένουν κάποιοι τέτοιοι δυσφηµισµοί ωστόσο είναι αρκετά ήπιοι και λίγοι αν αναλογιστεί κανείς το χρονικό διάστηµα της υποδούλωσης. π.χ. είναι κοινές οι µειωτικές φράσεις: γίνοµαι Τούρκος = θυµώνω, τουρκεύω, κωλότουρκος, Τουρκιά. Διαλεκτικά βρίσκουµε πρόσθετους µειωτικούς χαρακτηρισµούς, όπως τουρκοδουλειά = προχειροδουλειά, τουρκοσάβανος = ο στριµµένος άνθρωπος, ενώ η φρ. θα τους κάµουµε τουρκοθηµωνιά, που λέγεται, όταν, τα παιδιά παλεύουν και όσα από αυτά επικρατούν στοιβάζουν τα δαρµένα παιδιά σε σωρό, προκύπτει προφανώς από τη µακραίωνη επιθυµία των Ελλήνων να σκοτώσουν Τούρκους και να τους στοιβάσουν σε σωρό. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι συνθηµατικές λέξεις, που χρησιµοποιούνταν για τον Τούρκο και την Τουρκάλα, όπως ζερβός/-ισσα στην Καππαδοκία ή αριστερός στον Πόντο, σε αντιδιαστολή προς τον δεξιό/-ισσα, που σήµαινε τον Έλληνα/-ίδα, νταβάρης στη Σάµο, λέξη που σήµαινε αρχικά τον βραδυκίνητο (< τουρκ. davar υποζύγιο, αιγοπρόβατα ), κουτσουλός κολοβός, περιφρονητικά λόγω της µουσουλµανικής περιτοµής, αλεπού, Τσίνας (από παρωνύµιο στην Κοζάνη που σήµαινε τον βρικόλακα, πιθ. < cin δαιµόνιο, στοιχειό ), µεσηµεράς φάντασµα που γυρνά τα µεσηµέρια και παίρνει, όποιο παιδί δεν κοιµάται και συνεκδοχικά ο φανατικός Τούρκος αγάς, που συνήθιζε να κάθεται όλη τη µέρα στο καφενείο (Χανιά), Κεµάλης (Βιθυνία Μ. Ασίας), µπούλα Τουρκάλα (Μακεδονία), λόγω του φερετζέ, πλυνόκωλος, προφανώς από τη συνήθεια των Τούρκων να πλένονται µετά την αφόδευση (Κοραής 1829, 5) (σηµειωτέον ότι ακόµα και σήµερα, σε δηµόσιες τουαλέτες στην Τουρκία κανείς βρίσκει ευκολότερα ένα τσίγκινο δοχείο δίπλα σε νερό, παρά χαρτί υγείας). Για τους Φράγκους, ονοµασία µε την οποία αποκαλούνταν συλλήβδην οι δυτικοευρωπαίοι, δεν βρίσκουµε νοµίζω πολλά αρνητικά σχόλια, ούτε υπάρχουν τόσα στερεότυπα. Προφανώς γιατί δεν υπήρχαν επί Τουρκοκρατίας άµεσα εχθρικές σχέσεις µαζί τους, ή γιατί η Φραγκοκρατία θεωρήθηκε πολύ ελαφρότερη από την Τουρκοκρατία. Οι λίγοι αρνητικοί χαρακτηρισµοί που βρίσκουµε έχουν να κάνουν περισσότερο µε ειρωνικά σχόλια και αστεϊσµούς, κυρίως για την εµφάνιση και τους τρόπους, παρά µε πραγµατική απέχθεια. Έτσι π.χ. στη ΝΕΚ αποκαλούµε κουτόφραγκο τον αφελή, τον στερούµενο την υποτιθέµενη ανατολίτικη πονηριά και εξυπνάδα διαλεκτικά βέβαια βρίσκουµε και υβριστικές φράσεις όπως φραγκόσκυλο, σκυλόφραγκος, φραγκοπουτανάρα (Νάξος) -προφανώς γιατί οι Φράγκισσες θεωρούνταν πιο ξεπεταγµένες -, Όσο για τους φράγκικους τρόπους και τα φράγκικα ρούχα, φαίνεται ότι θεωρούνταν από τους Έλληνες µάλλον ως ένδειξη υπερβάλλοντος µοντερνισµού, άξιου ειρωνικών σχολίων: π.χ. ειρωνικά ήταν και τα φραγκοφορεµένος και τα συνώνυµα υποκοριστικά τσιτωµενάκι και τσιτοκωλάκι (Σάµος), λόγω του ότι το ευρωπαϊκό παντελόνι τσίτωνε στα οπίσθια. Σαρακηνός Μειωτικό χαρακτήρα έχουν και ονόµατα που δίνονται σε άλλους λαούς µε τους οποίους ήρθαν σε επαφή οι Έλληνες. Έτσι, ο Σαρακηνός 4 µε πρώτη σηµασία τον Άραβα πειρατή ερµηνεύεται επίσης και ως άνθρωπος άσχηµος (Άνδρος), κακοποιό δαιµόνιο (Κρήτη) ενώ δινόταν ως βαπτιστικό σε αγόρι µιας µάνας που της πεθαίνουν τα παιδιά ή σε ασθενικό παιδί για να ζήσει. Αρβανίτης-Αρναούτης Ο Αρβανίτης σηµαίνει µεταφορικά τον θορυβοποιό, οξύθυµο, πείσµωνα, βλάκα (εξ ού και κουταρβανίτης), τον βίαιο και τυραννικό, τον άδικο και δόλιο, όπως δηλώνουν και οι φράσεις αρβανίτικο γινάτι, τον έπιασε τ αρβανίτικο (για τους πείσµονες), αρβανίτικο µοιράσι = άδικη διανοµή κ.ά. Ο Αρβανίτης και η Αρβανιτιά ωστόσο 4 Σαρακηνός < αραβ. šarq = ανατολή ηλίου, που αναφερόταν στην προέλευση των µουσουλµάνων νοµάδων κατά την περίοδο του Βυζαντίου και των Σταυροφοριών (ΛΝΕΓ, λ. Σαρακηνός).

6 θεωρούνται και συνώνυµα του Ηπειρώτη και της Ηπείρου αντίστοιχα. Γι αυτό όταν γίνεται λόγος περί Αρβανιτιάς, είναι συγκεχυµένο αν πρόκειται για εχθρούς ή συµµάχους. Αρµένης Ο Αρµένης επίσης περιβάλλεται µε διάφορες αρνητικές ιδιότητες, όπως η νωθρότητα, το πείσµα, η φλυαρία, π.χ. άµον Αρµένης = αργός (Πόντος), αρµένικη βίζιτα, ενώ συχνά οι Αρµένιοι συνδέονται µε υπερφυσικά πνεύµατα. Έτσι στην Αδριανούπολη της Θράκης Αρµένης είναι και ο δαίµονας, το ξωτικό και Αρµένισσα η λεχώνα που βρίσκεται υπό την επήρεια κακοποιού δάιµονα. Βούλγαρος Ένα άλλο εθνωνύµιο µε αρνητικές συνδηλώσεις είναι ο Βούλγαρος, που ονοµάζεται επίσης και: στότσης µάλλον από τη φρ. στότσι [υποθέτω ότι προκύπτει από την πολύ κοινή σλαβική φράση što ty ή što eta = λοιπόν;], και (ξυλο)πίνακας (ξυλο)πινάκα = ακαλλιέργητος, στενοκέφαλος, ξύλο απελέκητο. Τέλος η παροιµία Βούλγαρο αν κάµης φίλο, βάστα κι ένα κοµµάτι ξύλο! που προειδοποιεί για την υποτιθέµενη δολιότητα των Βουλγάρων, λέγεται όµοια και για τους Αρβανίτες και τους Τούρκους. Άραβας-Αράπης Ακόµη, στο ιδιωµατικό υλικό, τα εθνωνύµια Άραβας και Αράπης χρησιµοποιούνται συχνά εναλλακτικά. Έτσι τα παραδείγµατα µε την προσωνυµία Άραβας (και συγκεκριµένα Άραβος και θηλ. Άραβη) αναφέρονταν κυρίως στους Αιγυπτίους που συµµάχησαν µε τους Τούρκους κατά την ελληνική επανάσταση (εξάλλου χρησιµοποιούνταν ως συνώνυµο και το Τουρκάραβας) και φυσικά σηµειώνονται αρνητικά. Συνώνυµα του Άραβας ήταν επιπλέον τα: φελάχος (θηλ. φελαχού), φαραώνης ισσα, και χράµης, ειρωνικά, καθότι ο Άραβας περιβαλλόταν µε χράµια, δηλ. χαλάκια, Ο Αράπης πάλι, αν και προέρχεται από το ίδιο έτυµο µε τον Άραβα, λειτουργεί ως υπερώνυµο. Έτσι, π.χ. στην Κύπρο, βρίσκουµε τον όρο Αραπο ύ= Αράβισσα παρθένα σε αντιδιαστολή µε το Αράπισσα = Αράβισσα έγγαµη. Στην Κάσο αραποχώρι = αραβικό χωριό και αράπικα = η αραβική γλώσσα, ενώ στραβάραπας και στραβοφελλάς ονοµάζεται υβριστικά ο Τουρκοαιγύπτιος. Συνήθως όµως ο Αράπης αναφέρεται είτε στον Αιθίοπα είτε στον άνθρωπο αφρικανικής καταγωγής και µε αφρικανικά χαρακτηριστικά. Μεταφορικά, ο όρος Αράπης σηµαίνει ωστόσο και πάµπολλες άλλες αρνητικές ιδιότητες µε αποτέλεσµα οι σκωπτικοί, υβριστικοί και µειωτικοί όροι του αράπη να είναι ουσιαστικά οι επικρατούντες. Άλλωστε, ο αράπης αποτελεί συχνά συνώνυµο για το φόβητρο των παιδιών, όπως φαίνεται στις φράσεις της Αράπας τα µαλλιά = η ακατάστατη κόµη (Κωνσταντινούπολη)., µπήκε ο Αράπης στον τέντζερε = κάηκε το φαΐ (Θεσσαλονίκη). Ο Αράπης µε την έννοια δαίµονας, κακοποιό φάντασµα, µπαµπούλας είναι συνηθέστατος. Εξ ού και η µετονοµασία στη Σαλαµίνα του αρχαίου τεµένους της Σκιράδος Αθηνάς σε Σπίτι του Αράπη (γιατί θεωρείται κατοικία δαιµόνων). Διάφοροι άλλοι Τέλος, διαλεκτικά υπάρχουν µειωτικοί ή ειρωνικοί όροι και για άλλους λαούς όπως: Αλαµάνος, δηλ. Γερµανός, που δηλώνει τον άγριο και φοβερό, Μαµαλούκος 5 = φαγάς, κουτός, υποτακτικός, Αργεντίνος = απατεώνας, από την απαγόρευση παλιά της κυκλοφορίας χάλκινων δεκάλεπτων από την Αργεντινή, χιρβάτης (= Κροάτης) = Σλάβος αλλά και άνθρωπος κατώτερης τάξης. Σήµερα βέβαια οι εθνικές προελεύσεις τέτοιων µειωτικών χαρακτηρισµών έχουν αλλάξει. Έτσι, π.χ. Σκοτσέζος = τσιγγούνης, Φιλιπιννέζα = υπηρέτρια, Αλβανός = απατεώνας ή πολύ φτωχός (θυµίζω το λεγόµενο παλιότερα ως πιο σύντοµο ανέκδοτο, δηλ. Αλβανός τουρίστας ), Πακιστανός και Πακιστανό, το = φτωχός, βρόµικος, απολίτιστος, βάρβαρος, Ρωσίδα = γυναίκα ελευθερίων ηθών, ξελογιάστρα κ.ο.κ. Το βασικότερο χαρακτηριστικό διαφοροποίησης παραδοσιακά ανάµεσα στο εµείς και οι άλλοι είναι αυτό της θρησκευτικής ταυτότητας. Αυτό εκφράζεται κυρίως µε δύο 5 «Μαµελούκος ή Μαµαλούκος =1. ΙΣΤ. µέλος στρατιωτικών δυνάµεων που αποτελούνταν από δούλους διαφόρου καταγωγής, οι οποίες έθεσαν υπό τον έλεγχό τους διάφορα µουσουλµανικά κράτη κατά το Μεσαίωνα και εγκατέστησαν δική τους δυναστεία στην Αίγυπτο ( ). 2. (ως προσηγορικό σκωπτ.) ο βάρβαρος, ο άξεστος. <µεσν. Μαµελούκος < αραβ. mamlūk = δούλος, σκλάβος» (ΛΝΕΓ).

7 τρόπους. Πρώτον, µε την κατασκευή µειωτικών επιθέτων που παράγονται από ένα χαρακτηριστικό της θρησκείας των αλλόθρησκων που χρησιµοποιείται κοροϊδευτικά. π.χ. α. για τους Εβραίους βρίσκουµε τα επίθετα χαχαµίκος (Μακεδονία, Στερεά Ελλάδα) < χαχάµης ο (ουσιαστικό) < τουρκ. λ. haham = τίτλος του θρησκευτικού αρχηγού των Εβραίων ισπανικής προέλευσης 6, ρεµπί = <µετγν. ῥαββί < εβρ. rabbī) θρησκευτικός λειτουργός των Εβραίων, κατηχητής, διδάσκαλος (Ήπειρος) β. για τους Τούρκους: κουτσουλός δηλ. κολοβός, µε κοµµένη µύτη, λόγω της περιτοµής, η οποία, ως στοιχείο της µουσουλµανικής αλλά και της εβραϊκής- πίστης, θεωρείται εκτός από χαρακτηριστικό διαφορετικότητας, µέσο για ειρωνικά και κοροϊδευτικά σχόλια. Δεύτερον, ιδιαίτερα αρνητική θέση κατέχει η αλλαξοπιστία που συνοδεύεται πάντα από αντίστοιχα µειωτικό λεξιλόγιο, π.χ.: εβραιεύω, φραγκεύω, τουρκανάµιχτος, τουρκογύρισµα, ντονµές, ο = προδότης. Η λέξη ντονµές αρχικά σήµαινε εξισλαµισµένος Εβραίος, δηλ. δεν είχε σχέση µε τους χριστιανούς, ωστόσο, η αλλαξοπιστία, ακόµα και των αλλοθρήσκων, αντιµετωπιζόταν πάντα αρνητικά µε αποτέλεσµα η λ. να παίρνει τη σηµασία προδότης 7. Το µόνο αντίθετο παράδειγµα: είναι η λ. κεντριστός που σηµαίνει αρχικά δέντρο µπολιασµένο, και µεταφορικά αυτόν που από Τούρκος έγινε Χριστιανός (Κρήτη), εφόσον ο εκφέρων το χαρακτηρισµό είναι χριστιανός και καθώς ο αλλαξόπιστος είναι ο κατακτητής, που αλλάζει την πίστη των ηγεµόνων µε την πίστη των ηγεµονευόµενων. Η αντιµετώπιση του άλλου, η στάση και οι προθέσεις απέναντί του συχνά γίνονται φανερές και από γλωσσικές επιλογές που έχουν να κάνουν µε τη µορφολογία, η οποία αλλάζει ασφαλώς την υφολογική χροιά των εκφερόµενων. Χαρακτηριστικά είναι δύο τέτοια µορφολογικά στοιχεία: α) η επιλογή των επιθηµάτων των εθνωνυµίων και β) ο τονισµός τους. Έτσι, π.χ. το θηλ. του Τούρκου Τουρκάλα ή Τούρκα είναι το µόνο θηλυκό εθνωνύµιο µε αυτό το επίθηµα που ασφαλώς διαφοροποιεί και το υφολογικό αποτέλεσµα άλλη εντύπωση δηµιουργεί δηλ. το Ιταλίδα, Ρωσίδα, Αγγλίδα κι άλλο το Τουρκάλα. Το γεγονός επιβεβαιώνει και ο πιο ουδέτερος τύπος Τούρκισσα, που βρίσκουµε σε διαλέκτους και το οποίο χρησιµοποιούσαν κυρίως οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και της Μ. Ασίας που είχαν πιο στενές επαφές µε Τούρκους, θεωρώντας το κοµψότερο. Αντίστοιχα λειτουργεί και ο τονισµός, όταν αναφερόµαστε σε γλώσσες. Έτσι διαφορετική εντύπωση προκαλεί το εγγλέζικα σε σχέση µε το αγγλικά, τα ιταλιάνικα µε τα ιταλικά, τα ρώσικα µε τα ρωσικά, τα τούρκικα µε τα τουρκικά κ.λπ. Αξιοπερίεργο ότι στον κατάλογο γλωσσών για τη Μετάφραση του Google ενώ όλες οι γλώσσες διατηρούν το λογιότερο τύπο µε τονισµό στη λήγουσα αυτό 6 Το χαχάµης, εκτός από την κοινή σηµασία ο ραββίνος των Εβραίων, αποκτά επίσης αρκετές πρόσθετες µειωτικές σηµασίες, όπως το αβάφτιστο βρέφος (Σηλυβρία, Μακεδονία). Με την ίδια σηµασία έχουµε και τον τύπο χαχάµι, το (Μακεδονία) ο ανόητος, πιθ. µε παρετυµολογική επίδραση του χαχανίζω, ο άσχηµος (Εύβοια), ο αδύνατος άνθρωπος που µόλις έχει αναρρώσει από ασθένεια (Καλάβρυτα) - η τελευταία αυτή σηµασία ίσως µας δίνει εικόνα για την κοινωνικοοικονοµική κατάσταση των Εβραίων, που ήταν στην πλειονότητά τους άσχηµη, µε επακόλουθο να είναι συχνά αδύνατοι και άρρωστοι και όχι πλούσιοι, όπως συχνά πιστεύεται σε νεότερα χρόνια. 7 «Ως Ντονµέ (Dönme) επίσης Ντονµέχ ή αλλιώς Σαββατιανοί ονοµάζονταν κυρίως οι εξισλαµισµένοι Εβραίοι της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τον 17ο αιώνα αναπτύχθηκε µεσσιανικό κίνηµα στις εβραϊκές κοινότητες της Οθωµανικής αυτοκρατορίας, που οδήγησε σε ακραίες µαζικές εκδηλώσεις. O Σαµπατάι Ζεβί, αν και υποσχέθηκε να εκπληρώσει τις µεσσιανικές προσδοκίες των Εβραίων της εποχής του, εντέλει υπό την απειλή του θανάτου ασπάστηκε το Ισλάµ. Παρόλο που οι οπαδοί του αλλά και καθοδηγητές αυτού του µεσσιανικού κινήµατος υπέστησαν σοκ µε τη µεταστροφή, συνέχισαν να πιστεύουν στη Δευτέρα Παρουσία σε όλη τη διάρκεια του 18ου και του 19ου αιώνα, φέρνοντας το κίνηµα ως τις παρυφές του 20ου αιώνα. Το 1924 αναγκάστηκαν, ως ανταλλάξιµοι, να µεταναστεύσουν στην Κωνσταντινούπολη. Διατήρησαν πολλά ιουδαϊκά έθιµα και ακολούθησαν έναν ιδιαίτερο δρόµο στους κόλπους του Ισλάµ, µη γενόµενοι αποδεκτοί από τον ορθόδοξο µουσουλµανικό κόσµο ως αυθεντικοί µουσουλµάνοι. Διατήρησαν σχέσεις µε πολλές εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης και συµµετείχαν ενεργά στο κίνηµα των Νεοτούρκων. Στη Θεσσαλονίκη σώζεται ακόµη το Τζαµί των Ντονµέ, γνωστό ως Γενί Τζαµί. Στη σύγχρονη τουρκική γλώσσα ο όρος είναι ταυτόσηµος του εξισλαµισθέντος.» (Βικιπαίδεια, λ. ντονµέ)

8 δεν ισχύει για τα τουρκικά που αναφέρονται ως τούρκικα. Να υποθέσουµε ότι πρόκειται για λανθάνουσα υποτίµηση; Είναι επίσης γεγονός ότι πρόκειται για παγκόσµια πρακτική να περιβάλλονται οι αυτοαναφορικοί όροι µε θετικά χαρακτηριστικά σε αντίθεση µε την ονοµασία των άλλων, πράγµα που ισχύει και για τη µητρική γλώσσα σε σχέση µε κάθε ξένη. Έτσι, οι Εβραίοι αποκαλούσαν εθνικούς (γκογίµ) τους µη Εβραίους, ονοµασία που κατά καιρούς πήρε µειωτικές σηµασίες οι Άραβες αποκάλεσαν ατζέµ τους Πέρσες, λέξη που µε τον καιρό έγινε επίσης µειωτική. Από εκεί άλλωστε προέρχεται και ο δικός µας ατζαµής µε µια αντίστοιχα ενδιαφέρουσα γλωσσική πορεία: δηλ. η λ. aτζαµής ή ατζέµης προέρχεται από την αραβική Ατζέµ, που σηµαίνει Πέρσης, γενικά όµως χαρακτηρίζει τον άπειρο, τον αγύµναστο και τον αµαθή. Κατά το «πας µη Έλλην, βάρβαρος», για το οποίο κάναµε λόγο παραπάνω, και οι Άραβες χαρακτήριζαν "πάντα µη Άραβα, Ατζαµή". Βαθµιαία η λέξη περιορίστηκε µόνο στους Πέρσες, τους οποίους οι Άραβες θεωρούσαν άσπονδους εχθρούς, καθώς και αιρετικούς (σιίτες), αποδίδοντάς τους χαρακτήρα χυδαίων και απολίτιστων, ενώ οι ίδιοι επαίρονταν ως οι µόνοι ευγενείς και πολιτισµένοι (µε αυτή τη σηµασία καθιερώθηκε, λοιπόν, η λέξη και στην ελληνική δηµώδη γλώσσα (βλ. Βικιπαίδεια, λ. ατζαµής).8 Ακόµα και Ροµά, οι οποίοι συνοδεύονται από τα περισσότερα ίσως διεθνώς αρνητικά στερεότυπα αυτοπροσδιορίζονται µε την ονοµασία που σηµαίνει τον άνθρωπο ενώ ονοµάζουν κάθε ξένο, µη Ροµά γκατζό δηλ.άξεστο. Πάντως, τα όρια ανάµεσα στο εµείς και το οι άλλοι αλλάζουν µε την περίσταση, θέτοντας, κάθε φορά, ευρύτερο ή στενότερο των εθνικών ορίων πλαίσιο. Έτσι συχνά βρίσκουµε αρνητικούς χαρακτηρισµούς ενδοτοπικά. Τέτοιοι είναι π.χ. όσοι αναφέρονται στους Βλάχους, οι οποίοι πουθενά δεν γίνονται αντιληπτοί ως αλλοεθνείς και σε άλλες τοπικές οµάδες, π.χ. Μανιάτης = µνησίκακος, εκδικητικός, Κραβαρίτης = επίµονος, ασυνενννόητος κ.ά. Η γλωσσική αυτή συνήθεια βέβαια είναι γνωστή και από την αρχαιότητα, όπου αντίστοιχα σκωπτικά σχόλια λέγονταν για τους Αβδηρίτες ή τους Βοιώτιους. Θα κλείσω µε µια γενικότερη αποτίµηση της έννοιας του ξένου. Αλλότριος, λουδαπός (= αλλοδαπός), ξένος, αλλοκοσµίτης, ξενοµερίτης, αλλόφυλος, καρίπης (< αραβ. garib), λαχιτικός, (αλ)λούτερος, ξανάφαντος, µηδιαγόρατος (< µηδέ + ορατός, αυτός που δεν τον «βλέπουν») είναι µερικές από τις λαϊκές ονοµασίες του ξένου, αλλά και ξενάκης, ξενικάκης, ξενούτσικος, παντάξενος, λέξεις που προσδίδουν µια χροιά συµπόνοιας και προστατευτικότητας. Υπάρχουν βέβαια και επίθετα που δηλώνουν µια απόσταση, µια περιχαράκωση του οικείου χώρου, όπως ξενοαίµατος, σκατοσυµµαζωτάρι, υβριστικός χαρακτηρισµός σε ξένο, πλατογωνιάζω = κάθοµαι σε ξένο σπίτι, φερτός και φερτάσης = ο ξένος σε σχέση µε τον ντόπιο. Ακόµα και σ αυτές τις περιπτώσεις, πάντως, νοµίζω ότι προβάλλει όχι τόσο η απέχθεια προς το ξένο και διαφορετικό όσο η ανάγκη για ύπαρξη µιας πατρίδας, ενός οικείου χώρου, µιας εστίας. Άλλωστε και η ίδια η λέξη «ξένος», παραδοσιακά, σχετίζεται περισσότερο µε τον ξενιτεµένο και έτσι περιβάλλεται µε συµπάθεια, οίκτο και νοσταλγία για την πατρίδα: Ο ξένος και ο ποταµός τον τόπο τους γυρεύουν, λέει µια λαϊκή παροιµία. Η έννοια της ξενιτιάς άλλωστε είναι από τους πιο γνωστούς και παλιούς καηµούς των Ελλήνων. Ας τονίσουµε ότι οι περισσότερες λέξεις που σχετίζονται µε την ξενιτιά έχουν ως πρώτο συνθετικό το έξω- (το µέσα είναι το οικείο, αγαπητό, δικό σε αντίθεση µε το έξω που είναι το άγνωστο, εχθρικό, ξένο) ή το ξε- που είναι µόριο άρσης µιας (καλής εν προκειµένω) κατάστασης. π.χ. *εξώτοπα =µακριά, ξένος τόπος (σε τύπο: ότουπα), ξεπατρίζω = πηγαίνω στην αλλοδαπή (Μήλος, Νίσυρος), ξεδουλευτής ο = ο εργαζόµενος σε ξένο τόπο (Πελοπόννησος), ξεθοσούρα η = το ξένο κρεβάτι πάνω στο οποίο κοιµάµαι (Κάρπαθος). Παρόµοιο συγκινησιακό φορτίο περικλείουν και οι λέξεις που αφορούν την ξενιτιά, όπως 8 Σύµφωνα µε το ΛΝΕΓ (λ. ατζαµής) η πορεία της λέξης είναι λίγο διαφορετική, δηλ. ατζαµής < µεσν. ατζαµής, αρχική σηµ. χριστιανός επιστρατευµένος από τους Οθωµανούς συνεπώς, ανεπαρκώς εκκπαιδευµένος και ανεπιτήδειος στον πόλεµο» < από το τουρκ. acemi [που σύµφωνα µε τουρκικά λεξικά < acem Πέρσης ]

9 ξενεύω = αισθάνοµαι ξένος ( Ηπειρος, Στερεά Ελλάδα, Κρήτη κ.α), ξενικά = τα ξένα (Σύµη, Σίφνος) και τα αντίστοιχα άσµατα: Κάλλια χω γω στο σπίτι µας ελιές και παξιµάδι παρά στο ξένο ζάχαρη και να µ ορίζουν άλλοι. (Κρήτη) ή ξένος είµαι ποιος µε πιάνει, σαν µε πάρει το ποτάµι;" (Πελοπόννησος). Όπως φαίνεται λοιπόν από τα παραπάνω, παρά τα, παραδοσιακά, γνωστά στερεότυπα για συγκεκριµένες φυλετικές και εθνοτικές οµάδες όπως αυτά που ήδη αναφέραµε, παρά τον κοινό, διαχρονικά, εκ πρώτης, αρνητισµό για τον «άλλο», υπάρχουν ασυνέχειες που δηµιουργούν τοµές. Και που µας οδηγούν σε σκέψεις για το πόσο όµοιες είναι οι αντιµετωπίσεις του «ξένου» άλλοτε και τώρα, ποιοι και µε ποιο τρόπο είναι οι αποδέκτες του γλωσσικού ρατσισµού, αν και πώς επανέρχονται τα παραδοσιακά στερεότυπα για διάφορες εθνικές και εθνοτικές οµάδες. Και κατά πόσο, τελικά, κοινωνίες όπου το πολιτικά ορθό ήταν έννοια άγνωστη, µπορεί να αντιµετώπιζαν τον «άλλο» µε θετικότερο τρόπο από σήµερα. Βιβλιογραφία Staszak, Jean- François: Other/ otherness, International Encyclopedia of Human Geography, Elsevier: Αρχείο του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωµάτων (ΚΕΝΔΙ - ΙΛΝΕ) της Ακαδηµίας Αθηνών. Βικιπαίδεια, λ. ατζαµής. E%CF%82 Βικιπαίδεια, λ. ντονµέ. AD Γιακουµάκη, Ελευθερία: Ευφηµισµός. Γλωσσική προσέγγιση. Παραδείγµατα από τη νεοελληνική κοινή και τις διαλέκτους. (διδακτορική διατριβή), Αθήνα: Τυπογραφείο Γραφικές Τέχνες Ε. Μπουλούκος - Α. Λογοθέτης Α.Ε Ιστορικόν Λεξικόν της Νέας Ελληνικής της τε κοινώς οµιλουµένης και των ιδιωµάτων, Αθήνα: Ακαδηµία Αθηνών 1933 (τόµ. Α ) (τόµ. Ε 2). Καλογερόπουλος, Γιώργος «Γλωσσικές περιπέτειες των Ροµά». Στο 24 Γράµµατα, χ.χ., χ.σ. Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Ο Έλληνες και οι άλλοι», Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ( ), Αθήνα, Ακαδηµία Αθηνών 2004: Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Το εθνικό όνοµα Τούρκος και τα παράγωγά του», Λεξικογραφικόν Δελτίον 20 (1996): Κοντοσόπουλος Νικόλαος: «Το εθνικό όνοµα Φράγκος και τα παράγωγά του», Λεξικογραφικόν Δελτίον 18 (1993): Κοραῆς, Ἀδαµάντιος: Ἄτακτα ἤγουν παντοδαπῶν εἰς τὴν ἀρχαίαν καὶ τὴν νέαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν αὐτοσχεδίων σηµειώσεων καὶ τινῶν ἄλλων ὑποµνηµάτων αὐτοσχέδιος συναγωγή, τόµ Β. Ἐν Παρισίοις: Ἐκ τῆς τυπογραφίας Κ. Ἐβεράρτου Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (ΛΚΝ). Θεσσαλονίκη: Ίδρυµα Μ. Τριανταφυλλίδη Λυπουρλής, Δηµήτριος: Οι Επτά Σοφοί. Εισαγωγή, µετάφραση, σχόλια. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος: Μαργαρώνη, Μαίρη: «Οι κοινωνικές κατασκευές του «άλλου» στα ελληνικά λαϊκά παραµύθια σε διάσταση µε τις αρχές της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης: Συµβολή στην Πολιτισµική Εικονολογία». Στο Γεωργογιάννης Παντελής (επιµ.), Διαπολιτισµική Εκπαίδευση-Μετανάστευση-Διαχείριση Συγκρούσεων και Παιδαγωγική της Δηµοκρατίας, 14ο Διεθνές Συνέδριο Βόλος, Μαΐου 2011, Πάτρα, 2011: τόµ. 1,

10 Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό Ετυµολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Ιστορία των Λέξεων (Με σχόλια και ένθετους πίνακες). (ΕΛΝΕΓ). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας Μπαµπινιώτης, Γεώργιος: Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. (ΛΝΕΓ). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας [1998]. Νişanyan, Sevan: Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü (Λέξεις του γενεαλογικού δέντρου: Σύγχρονο Τουρκικό Ετυµολογικό Λεξικό). χ. τ..: Adam Yay Πετρόπουλος, Ἠλίας: Τὰ Καλιαρντά. Ἀθῆναι: Νεφέλη Σαραντάκος, Νίκος: «Πας µη Έλλην, βάρβαρος - ποιος το είπε;». Στο ιστολόγιο: Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. (9/8/2009). https://sarantakos.wordpress.com/2009/08/09/ellinbarbaro/ Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας (ΧΛΝΓ). Αθήνα: Ακαδηµία Αθηνών 2014.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή - Εισαγωγη: Μέσα στην περιοχή του χωριού µας, όπου

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN TMHMA IΣTOPIAΣ KAI APXAIOΛOΓIAΣ ΔIΔAΣKΩN: Eπ. Καθ. HΛΙΑΣ ΓIANNAKHΣ ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO 1. Εισαγωγή στις Ελληνοαραβικές Σπουδές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών στα πλαίσια της εκδήλωσης What s Next Κεφαλαιοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο της πρόσφατης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Washington 23 Μαρτίου 2010 Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Μανδαμαδιώτης (απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών) Πώς χειρίστηκε ο Ηρόδοτος τις ξένες γλώσσες που αντιμετώπισε;

Μανόλης Μανδαμαδιώτης (απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών) Πώς χειρίστηκε ο Ηρόδοτος τις ξένες γλώσσες που αντιμετώπισε; Μανόλης Μανδαμαδιώτης (απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών) Πώς χειρίστηκε ο Ηρόδοτος τις ξένες γλώσσες που αντιμετώπισε; Ε μ π ο ρ ι κ έ ς Σ χ έ σ ε ι ς Από τη δεύτερη χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2012

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 1.8.2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2012 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνονται τα στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν την

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική νησιώτικη μουσική

Ελληνική νησιώτικη μουσική Ελληνική νησιώτικη μουσική Περιεχόμενα : Γενικά Ρυθμός Χοροί Σποράδες Κυκλάδες Δωδεκάνησα Ρόδος, Κάσος, Κάρπαθος Επτάνησα Μουσικά Όργανα Λύρα Λαούτο Βιολί Μπουζούκι Ασκομαντούρα Γενικά : Νησιώτικα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις // ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑKH ENOTHTA ***** **** *** ** * Γενικό Άθροισμα ΔΡΑΜΑΣ ΕΒΡΟΥ ΘΑΣΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΞΑΝΘΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ. Πηγή: Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαµόρφωση των ονοµατικών και ρηµατικών συνταγµάτων στα ελληνικά από τον 5ο µ.χ. ως το 12ο αιώνα. Henri Tonnet*

Η διαµόρφωση των ονοµατικών και ρηµατικών συνταγµάτων στα ελληνικά από τον 5ο µ.χ. ως το 12ο αιώνα. Henri Tonnet* Η διαµόρφωση των ονοµατικών και ρηµατικών συνταγµάτων στα ελληνικά από τον 5ο µ.χ. ως το 12ο αιώνα Henri Tonnet* Παρ ότι η νέα ελληνική γλώσσα είναι κλιτική, η σειρά των λέξεων σ αυτή δεν είναι εντελώς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 30 Σεπτεμβρίου 2014 ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνονται τα στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ Εισαγωγή Το παρόν κείµενο περιλαµβάνει ορισµένα µόνο ονόµατα γνωστών µαθηµατικών από την ιστορία της επιστήµης. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο [Τα στερεότυπα των φύλων στα παιδιά]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο [Τα στερεότυπα των φύλων στα παιδιά] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Τα στερεότυπα των φύλων στα παιδιά] Στην εποχή μας τα στερεότυπα των φύλων έχουν γίνει αντικείμενο συστηματικής έρευνας τόσο από την πλευρά της Κοινωνιολογίας, όσο και από

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών π π ø π 2 03-10-07 23:22 Page 1 π π øσ π À π ª π π Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών Κατασκηνώσεων στην Κύπρο για τα παιδιά των συναδέλφων. Η κατασκήνωση από φέτος αναβαθµίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ 1438 / Διάγραμμα 1 ΟΡΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Κάποιες φορές ακούμε να γίνεται συζήτηση για τα άτομα με αναπηρία. Το τελευταίο διάστημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αναπαραστάσεις των γονέων για το διαφορετικό: στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους Τσιγγάνους στην ελληνική οικογένεια 2.

Οι αναπαραστάσεις των γονέων για το διαφορετικό: στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους Τσιγγάνους στην ελληνική οικογένεια 2. Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Οι αναπαραστάσεις των γονέων για το διαφορετικό: στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους Τσιγγάνους στην ελληνική οικογένεια 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΟΥΦΑΛΙΩΤΗΣ ΗΛΙΑΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΕΥΘΥΜΙΑ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 5. No.1. (Spring 2014/1 Άνοιξη) ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΡΟΜΑ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ JOZSEF-GYÖRGY FEKETE

INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 5. No.1. (Spring 2014/1 Άνοιξη) ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΡΟΜΑ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ JOZSEF-GYÖRGY FEKETE INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 5. No.1. (Spring 2014/1 Άνοιξη) ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΡΟΜΑ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ JOZSEF-GYÖRGY FEKETE (Περίληψη) Στόχος του παρόντος δοκιµίου είναι να παρουσιάσει

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

αφίσες από την Ισπανική Επανάσταση

αφίσες από την Ισπανική Επανάσταση Η παρακάτω αφίσα (όπως και πολλές άλλες παρόμοιες) αναφέρεται στην έλλειψη τροφίμων που ήταν βασικό πρόβλημα στη ημοκρατική ζώνη. Αρκετές ήταν οι αιτίες που προκαλούσαν αυτή την έλλειψη. Πρώτον, το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Khan Wars 7: Αίμα και Δόξα. Σημειώσεις Έκδοσης

Khan Wars 7: Αίμα και Δόξα. Σημειώσεις Έκδοσης Khan Wars 7: Αίμα και Δόξα Σημειώσεις Έκδοσης Αναβαθμίσεις Επιλογών Όλα τα μενού επιλογών έχουν popup με νεα σχέδια και περιγραφές. Εξομοιωτής Μάχης Αποτελεί την οπτική αναπαράσταση της μάχης και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence

Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence Αντιμέτωπα με την εθνική και πολιτισμική διαφορετικότητα, τα σχολεία μπορούν είτε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Βάντσα (Άνω Κώμη): ιστορική αναζήτηση μέσα από την επιτόπια έρευνα

Βάντσα (Άνω Κώμη): ιστορική αναζήτηση μέσα από την επιτόπια έρευνα Βάντσα (Άνω Κώμη): ιστορική αναζήτηση μέσα από την επιτόπια έρευνα Ελένη Γρ. Μαρούδη, Ιστορικός Δ.Π.Θ. 1 Κυρίες και Κύριοι, Χριστός Ανέστη, Χρόνια πολλά! Είναι μεγάλη μου χαρά να βρίσκομαι εδώ ανάμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία.

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ Έρευνα κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Με αφορµή το παραµύθι «Κόκκινη κλωστή δεµένη αρχή του παραµυθιού και υγεία στην αφεντιά σας». Το όνοµα του παραµυθιού: «ώσε την αγάπη όπως ένα µήλο». Με αφορµή το παραµύθι, 10 Μ. Οδηγοί και Ναυτοδηγοί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

561 φουγαρο πολιτισµου Ενα µισογκρεµισµένο εργοστάσιο του 'SO

561 φουγαρο πολιτισµου Ενα µισογκρεµισµένο εργοστάσιο του 'SO 561 φουγαρο πολιτισµου Ενα µισογκρεµισµένο εργοστάσιο του 'SO στο Ναύπλιο, µια γυναίκα το φαντάστηκε και πάλι ζωντανό Στα κτίσµατα και στο προαύλιο είδε να παίζουν παιδιά, να γίνονται συναυλίες και εργαστήρια

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα