ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ"

Transcript

1 DÉLKELET EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 3. No.1. (Spring 2012/1 Άνοιξη) ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ZSUZSANNA NOVÁK Οι κυρίαρχες δυνάµεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υποστεί ταντάλειες δυσχέρειες ως συνέπεια της χρηµατοοικονοµικής αστάθειας στην κοιτίδα της ηπείρου, την Ελλάδα. Το µη βιώσιµο ελληνικό δηµόσιο χρέος έχει εκθέσει εκείνα τα µέλη της Ευρωζώνης, τα οποία παλεύουν µε αντίστοιχα µεγάλο δηµόσιο χρέος, σε κίνδυνο και έχει αναταράξει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστηµα στο σύνολό του. Η παρούσα µελέτη εξετάζει πως η ελληνική διοίκηση, η οποία ακολουθώντας την πορεία των κρατών πρόνοιας άρχισε να διευρύνεται κατά τη δεκαετία του 70, έχει βρεθεί στο χείλος της κρατικής χρεοκοπίας, ποιός παράγων υπήρξε ιδιαίτερα σηµαντικός µεταξύ αυτών που επέφεραν τη συσσώρευση του χρέους, και ποιον άλλο λόγο έχουν τα κράτη-µέλη να επαναφέρουν το ελληνικό αξιόχρεο εκτός από την γενική χρηµατοοικονοµική σταθερότητα της Ευρωζώνης. Μετά την ανασκόπηση κάποιων σχετικών ευρηµάτων της θεωρητικής βιβλιογραφίας (Araujo και Leon, 2004, Menguy, 2010, 2011) οι καθοριστικοί συσχετισµοί της δυναµικής και της χρηµατοοικονοµικής δοµής του ελληνικού δηµόσιου χρέους αναλύονται στο άρθρο µε βάση πληροφορίες διεθνών και ελληνικών στατιστικών βάσεων δεδοµένων µε ιδιαίτερη έµφαση στην αξιολόγηση των γεγονότων της τελευταίας δεκαετίας. Η ανάλυση αντλεί στοιχεία από εκθέσεις του ΝΤ και της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, καθώς επίσης και από κάποια αναλυτικά κείµενα διεθνών ειδικευµένων εντύπων. Λέξεις-Κλειδιά: δηµόσιο χρέος, πρωτογενές έλλειµµα, επιβάρυνση επιτοκίου, κρίση δηµοσίου χρέους, δηµοσιονοµική πειθαρχία, διαχείριση χρέους. JEL: H63 * Εισαγωγή Από την έκρηξη της παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης, το επίπεδο του δηµοσίου χρέους έχει ανέρθει σε πρωτοφανείς τιµές. Η Ιαπωνία και οι Ηνωµένες Πολιτείες παλεύουν µε χρέος πάνω από 200% και 100% του ΑΕγχΠ αντιστοίχως. Η αναδιάρθρωση και η βιωσιµότητα του ελληνικού δηµοσίου χρέους αναδεικνύεται ένα καθηµερινό ζήτηµα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ιρλανδία βρέθηκε πολύ κοντά στον τριπλασιασµό του χρέους της µεταξύ των ετών 2008 και Το πιο δυσανάλογο χρέος σε σχέση µε το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ βαρύνει την Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξίζει να παραβάλλουµε πως έχουν εξελιχθεί παράγοντες υπεύθυνοι για τη συσσώρευση του χρέους στις χώρες αυτές από την εισαγωγή του ευρώ και πως η Ελλάδα έχει καταστεί η επισφαλέστερη χώρα στην Ευρωζώνη. Προτού αναλύσουµε το ελληνικό δηµόσιο χρέος, αξίζει να εξετάσουµε κάποιες απόψεις της θεωρητικής βιβλιογραφίας σχετικά µε το δηµόσιο χρέος, οι οποίες επιδιώκουν συγκεκριµένα να διερευνήσουν τις δυνατότητες διαχείρισης χρέους σηµαντικά χρεωµένων κρατών στο εσωτερικό µιας νοµισµατικής ένωσης. Το δηµόσιο χρέος σε νοµισµατική ένωση Οι Araujo και Leon (2004) αξιολογούν τον αντίκτυπο κερδοσκοπικών επιθέσεων στο δηµόσιο χρέος και την ευηµερία των κρατών σε µία νοµισµατική ένωση µε την προέκταση ενός µοντέλου εκπονηµένου από τους Cole και Kehoe (1996, 1998, 2000). Ερευνούν κατά πόσο η άρνηση εξόφλησης χρέους ή η έκδοση πληθωριστικού κοινού νοµίσµατος αποτελεί καλύτερη λύση όσον αφορά στη διαχείριση χρέους στη διάρκεια µιας κρίσης χρέους και υπολογίζουν τον κίνδυνο µετάδοσης που προκαλείται από την απώλεια Η Zsuzsanna Novák διαθέτει PhD οικονοµικών, βοηθός καθηγητή στο Πανεπιστήµιο Corvinus της Βουδαπέστης. ιδάσκει Οικονοµικά σε προπτυχιακό και µεταπτυχιακό επίπεδο. Ο βασικός τοµέας έρευνάς της είναι οι νοµισµατικές πολιτικές και θεωρίες, η οικονοµική σύγκλιση των κεντρικών και ανατολικών ευρωπαϊκών κρατών.

2 2 Zsuzsanna Novák 2012 Άνοιξη εµπιστοσύνης των διεθνών τραπεζιτών στην ικανότητα χρηµατοδότησης µιας χώρας. Σε περίπτωση αδυναµίας πληρωµής του χρέους και πληθωρισµού η οικονοµία της νοµισµατικής ένωσης υποφέρει µια µείωση παραγωγικότητας. Η κεντρική νοµισµατική αρχή θεωρείται καλοπροαίρετη, αφού σκοπεύει να µεγιστοποιήσει την ευηµερία των καταναλωτών εντός της ένωσης όταν αποφασίζει αν θα κόψει πληθωριστικό νόµισµα λαµβάνοντας υπόψη το δικαίωµα ψήφου των συγκεκριµένων χωρών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ο φόρος πληθωρισµού είναι µια εναλλακτική λύση στην αδυναµία πληρωµής του χρέους ενώ η τελευταία επιφέρει ένα ακόµα πιο ζηµιογόνο αποτέλεσµα (µια µείωση της παραγωγικότητας), στην ευηµερία. Ο Menguy (2011) προσαρµόζει το ζήτηµα της διαχείρισης χρέους εντός της νοµισµατικής ζώνης στα κράτη-µέλη της ΟΝΕ. Τονίζει ότι µε την εγκαθίδρυση της ΟΝΕ, οι ευκαιρίες διαφοροποίησης του χαρτοφυλακίου των κρατών µελών εξαφανίζονται καθώς τα περισσότερα κρατικά οµόλογα εκφράζονται στο κοινό νόµισµα, συνεπώς ο ανταγωνισµός µεταξύ των κρατών-µελών περιορίζεται στη ρευστότητα και τα προεπιλεγµένα χαρακτηριστικά των χρεογράφων σε µια αγορά µε εξαιρετική ρευστότητα και αποτελεσµατικότητα. Ο Menguy συνοψίζει τα κύρια ευρήµατα της ειδικής βιβλιογραφίας στον τοµέα αυτό που υπογραµµίζουν ότι οι χώρες που διαθέτουν υψηλά επίπεδα χρέους διακινδυνεύουν τη σταθερότητα των τιµών και την ισορροπηµένη οικονοµική δραστηριότητα των άλλων κρατών στη νοµισµατική ένωση. Στο υπόδειγµά του µιας περιόδου, όπου η νοµισµατική αρχή ενδιαφέρεται για την γενική ευηµερία εντός της νοµισµατικής ένωσης, οι παραγωγικές επενδύσεις χρηµατοδοτούµενες από το χρέος µπορούν να µειώσουν τις απώλειες του δηµοσίου σε αντίθεση µε τις µη παραγωγικές επενδύσεις. Ο Menguy (2011) επιβεβαιώνει πως σχετικά µε τη δηµοσιονοµική πειθαρχία, η δηµιουργία µιας νοµισµατικής ένωσης µεταξύ πολύ διαφορετικών κρατών µπορεί να έχει σηµαντικές οικονοµικές επιπτώσεις καθώς οι δηµοσιονοµικά ισχυρές χώρες πρέπει να χρηµατοδοτούν το χρέος τους µε µεγαλύτερο κόστος, ενώ οι δηµοσιονοµικά αδύναµες χώρες µπορεί να µην είναι σε θέση να αποπληρώσουν µέρος του χρέους τους αν η νοµισµατική αρχή δεν παραιτηθεί της ισχυρής της δέσµευσης µε τον στόχο του πληθωρισµού. Ωστόσο, αν ο αριθµός των κρατών στην κοινή νοµισµατική ζώνη που αντιµετωπίζουν σοβαρό πρόβληµα χρέους είναι περιορισµένος, η συµπεριφορά της κεντρικής τράπεζας θα είναι λιγότερο ευνοϊκή σε µια δηµοσιονοµική κρίση, αλλά θα διατηρήσει ακόµα περισσότερο τα συµφέροντα της όλης διαδικασίας ολοκλήρωσης στο προσκήνιο. Ο Menguy (2010) επίσης ζυγίζει κατά πόσο η θέσπιση ενός κοινού δηµοσιονοµικού ασφαλιστικού µηχανισµού µπορεί να αποδειχθεί ωφέλιµη σε µια νοµισµατική ένωση. Στη µελέτη του προτείνει την καθιέρωση µιας προσωρινής µετάθεσης χρέους από κράτη σε σχετικά καλή σε κράτη σε σχετικά κακή κατάσταση ως αποζηµίωση για πολύ συγκεκριµένους ή µη συµµετρικούς κραδασµούς και συζητάει τα πλεονεκτήµατα του διαµοιρασµού του κινδύνου και τα ζητήµατα ηθικού κινδύνου αυτού του πιθανού δηµοσιονοµικού µηχανισµού ασφάλισης. Καθώς η νοµισµατική πολιτική δεν µπορεί να εξουδετερώσει πλήρως τις διακυµάνσεις σε κάθε κράτος ξεχωριστά, µπορεί να προκύψει ανάγκη για συγχρονισµένη παρέµβαση µε εθνικές και οµοσπονδιακές δηµοσιονοµικές πολιτικές. Το πληρωτέο ασφάλιστρο σε αυτό τον κοινό δηµοσιονοµικό µηχανισµό ασφάλισης εξαρτάται από διάφορα µακροοικονοµικά χαρακτηριστικά: όσο µεγαλύτερη είναι η οικονοµική ευρύτητα και η ευελιξία των αυτόµατων σταθεροποιητών ενός κράτους- µέλους, τόσο λιγότερη θα πρέπει να είναι η στήριξη. Οι διακυµάνσεις της εκάστοτε χώρας στη διαταραχή της ζήτησης, η ευαισθησία της λειτουργίας ανεφοδιασµού της εθνικής οικονοµίας σε αλλαγές τιµών και η ικανότητα της δηµοσιονοµικής πολιτικής να επηρεάζει την εθνική ζήτηση καθιστούν δόκιµο το να αυξηθεί το µέγεθος της πιστωτικής διευκόλυνσης. Ο κεντρικός µηχανισµός ασφάλισης επιχειρηµατολογεί ο Menguy την ίδια στιγµή µπορεί να έχει αποτρεπτική επίδραση στα κράτη όσον αφορά στις εθνικές προσπάθειες για να καταπολεµηθούν οι οικονοµικοί κραδασµοί, συνεπώς αξίζει επίσης να διερευνηθεί ένα κρατικά ανεξάρτητο ασφάλιστρο που µπορεί να ωθήσει τις χώρες να θεσπίσουν τις αντικυκλικές δηµοσιονοµικές πολιτικές που είναι απαραίτητες για τη µετρίαση των οικονοµικών διακυµάνσεων. Οι Κουρέτας και Βλάµης (2010) αναφέρονται στον de Grauwe όταν προτείνουν ένα κοινό ευρωοµόλογο, το οποίο θα βελτίωνε την κατάσταση των κρατών σε διαδικασία υπερβολικού ελλείµµατος στο εσωτερικό της ΟΝΕ. Θα όριζαν το επιτόκιο της κοινής ευρωπαϊκής ασφάλειας ως τη σταθµισµένη τιµή του επιτοκίου των κρατών-µελών και συνεπώς θα µπορούσε να αποφευχθεί η υπερίσχυση των ηθικών κινδύνων στα κράτη µε υψηλό δηµόσιο χρέος και να συντελεστεί αύξηση της ρευστότητας των ευρωπαϊκών αγορών οµολόγων µε την εισαγωγή νέων επενδυτών. Η αύξηση του ελληνικού κράτους στον 20 ο αιώνα Το επίπεδο του ελληνικού εξωτερικού κυβερνητικού χρέους ανήρθε στο 15% του ΑΕθΠ το 1957, η εκρηκτική διόγκωση του χρέους ξεκίνησε τη δεκαετία του 80 (Φωτόπουλος, 1992). Μετά την πετρελαϊκή κρίση, το ελληνικό κράτος αποκτούσε ολοένα και ισχυρότερη επιρροή καθώς εγκαθίδρυε σταδιακά τις

3 DÉLKELET-EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE International Relations Quarterly 3 υπηρεσίες ενός κράτους πρόνοιας. Ως συνέπεια το δηµόσιο χρέος αυξήθηκε σε επίπεδο ανάλογο µε το 100% του ΑΕγχΠ έως το 1994 από το 20% των δύο πρωτύτερων δεκαετιών (Μούτος-Τσιτσίκας, 2011). Η ταχεία άνοδος του δηµοσίου χρέους οφειλόταν σε µεγάλο βαθµό στην καταβολή των τόκων µετά την αύξηση του εξωτερικού χρέους (το οποίο ανήρθε στο 6-8% του ΑΕθΠ κατά την ίδια περίοδο). Ο Φωτόπουλος ουσιαστικά εντοπίζει την αναγκαιότητα ισχυρότερης εµπλοκής εξωτερικών πόρων στη χρηµατοδότηση της χώρας στις δοµικές ανισορροπίες της ελληνικής οικονοµίας και την έλλειψη πόρων. Η οικονοµική απελευθέρωση έλαβε χώρα στην Ελλάδα πριν από την ενίσχυση του τοµέα παραγωγής και αντί για την τονωτική επίδραση του ανταγωνισµού το συγκεντρωµένο στα χέρια της ελίτ κεφάλαιο χαρακτήριζε την οικονοµία. Οι δοµικές ανισορροπίες έγιναν αισθητές όχι µόνο στην προσφορά αλλά και στη ζήτηση καθώς η Ελλάδα γινόταν µια ανοιχτή οικονοµία και από τη δεκαετία του 60, όντας µέλος της ΕΟΚ, ο τουρισµός της αναπτυσσόταν, απολάµβανε σηµαντικά εµπορικά πλεονεκτήµατα και επίσης κεφάλαια άρχισαν να εισρέουν στη χώρα. Με την αύξηση της οικονοµικής ευρύτητας το έλλειµµα του εµπορικού ισοζυγίου γινόταν δριµύτερο ως συνέπεια της ενταµένης εξάρτησης από τις εισαγωγές και των επιδεινούµενων εµπορικών συνθηκών στο πλαίσιο της περιορισµένης κατοχής πόρων της οικονοµίας. Η Ελλάδα στηριζόταν ολοένα και περισσότερο στον τοµέα των υπηρεσιών ενώ αναφορικά µε τη βιοµηχανική της απόδοση και παραγωγικότητα υπολειπόταν σταθερά των δεικτών που χαρακτήριζαν την ΕΟΚ. Υπό αυτές τις συνθήκες η ένταξη στην ΕΟΚ (1981) και η συνεπαγόµενη εµπορική απελευθέρωση απλά επιδείνωσαν περαιτέρω τις δοµικές δυσαναλογίες της ελληνικής οικονοµίας. Επιπλέον, η εισροή κεφαλαίου καθίστατο ανεπαρκής για να καλύψει την κεφαλαιακή ανάγκη που προέκυπτε από την αναχρηµατοδότηση του εξωτερικού χρέους. Μολαταύτα, η οικονοµική ανάπτυξη µεταξύ των ετών 1950 και 1973 υπερέβη την παρατηρηµένη στα κράτη-µέλη στην ΕΚ και µέχρι το 1973 το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ είχε ξεπεράσει αυτό της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας. Στα µέσα της δεκαετίας του 70, ωστόσο, ο ρυθµός ανάπτυξης είχε επιβραδυνθεί και κατά τη δεκαετία του 80 το πλεονέκτηµα της Ελλάδας είχε εξασθενήσει. Ακόµα, τη δεκαετία αυτή η ανάπτυξη της παραγωγικότητας υστερούσε ήδη του µέσου όρου της ΕΚ (το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ αυξήθηκε µόνο κατά 0,3% κατά µέσο όρο, σε αντίθεση µε την κατά µέσο όρο ανάπτυξη ύψους 2% των κρατών-µελών) (Μούτος- Τσιτσίκας, 2011). Εν τω µεταξύ οι σε γενικές γραµµές πλεονασµατικοί κυβερνητικοί προϋπολογισµοί κατά τη δεκαετία του 80 αντικαταστάθηκαν βαθµιαία από ένα αυξάνον έλλειµµα, η τιµή του οποίου κυµαινόταν περί του 10%. Το αρνητικό ισοζύγιο του προϋπολογισµού δεν αποτελούσε συνέπεια ακατάστατων δαπανών οφειλόταν πολύ περισσότερο στην έλλειψη µιας σωστής πηγής εσόδων. Αν και ο δηµόσιος τοµέας άρχισε να επεκτείνεται σηµαντικά κατά τις δεκαετίες του 70 και του 80, αυτό ήταν µάλλον απαραίτητο για να επιτευχθεί το επίπεδο δαπανών των χωρών της ΕΟΚ. Ενώ στα ο γενικός δηµόσιος τοµέας αποτελούσε µόνο το 33% του ΑΕγχΠ σε αντίθεση µε το κατά µέσο όρο 45% του ΟΟΣΑ, στα αυτό το ποσοστό αυξήθηκε στο 48% που τότε χαρακτήριζε τις ανεπτυγµένες βιοµηχανικές χώρες (Φωτόπουλος, 1992). εν ήταν συνεπώς η δυναµική που επέδρασε ζηµιογόνα στη χρηµατοδότηση του γενικού προϋπολογισµού. Αυτό οφειλόταν µάλλον στη δοµή των δαπανών, η οποία ήταν χαρακτηριστικά έκδηλη στις µισθολογικές εκροές στο δηµόσιο τοµέα και τις πληρωµές των συντάξεων, αντί να εξυπηρετεί παραγωγικές επενδύσεις. Επιπροσθέτως, ο αριθµός των δηµοσίων υπαλλήλων διευρυνόταν συνεχώς και αντιπροσώπευε το ένα πέµπτο της συνολικής εργασίας τη δεκαετία του 80. Ο δηµόσιος τοµέας µε την ευρύτερη έννοια απορροφούσε το 65% του ΑΕγχΠ το 1989, όµως η δηµόσια επενδυτική δραστηριότητα αυξήθηκε µόνο σε µικρό βαθµό και λίγη βαρύτητα δόθηκε στην απαραίτητη για την παραγωγική σφαίρα ανάπτυξη. Η φοροδιαφυγή δεν µπορούσε να χαλιναγωγηθεί, συνεπώς η κυρίως ωθούµενη από την κατανάλωση ανάπτυξη χρηµατοδοτούταν από χρέος σε συνδυασµό µε εντεινόµενο πληθωρισµό, που εµπόδιζε τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Μεταξύ των ετών 1985 και 1987 η ελληνική κυβέρνηση εφήρµοσε για την καλυτέρευση του εξωτερικού και εσωτερικού ισοζυγίου ένα σταθεροποιητικό πρόγραµµα το οποίο, µέσω των µέτρων λιτότητας που πάρθηκαν, οδήγησε σε µια σηµαντική βελτίωση µε ισορροπηµένο ισοζύγιο πληρωµών και ελαττωµένο πληθωρισµό, αλλά η επίδρασή του σύντοµα εξασθένησε. Την περίοδο η εισαγωγή ενός σταθεροποιητικού πακέτου κατέστη ξανά αναγκαία, ώστε η Ελλάδα να µπορεί να επωφεληθεί από το προσφερόµενο από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα δάνειο, όταν η εξυπηρέτηση των χρεών της αποτελούσε το 20% του ΑΕγχΠ (Φωτόπουλος, 1992). Από το 1990 και εξής, η ελληνική κυβέρνηση προσπαθούσε να κλείσει το κενό µεταξύ δηµοσίων εσόδων και δαπανών µε αύξηση των φορολογικών εσόδων, ώστε να εκπληρώσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την εισαγωγή του ευρώ και τις ρυθµίσεις που προσδοκούσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι δηµόσιες υπηρεσίες δεν ήταν ικανές να εξυπηρετήσουν τις επιθυµίες των φορολογούµενων µε το υψηλότερο εισόδηµα, γεγονός που διόγκωσε ακόµα περισσότερο τη φοροδιαφυγή που ήταν ιδιαίτερα έκδηλη στον τριτογενή τοµέα, και χαρακτηρίζει κατά κύριο λόγο τον τοµέα µη εµπορεύσιµων αγαθών ακόµα και στις µέρες µας (Μούτος- Τσιτσίκας, 2011). Το εξωτερικό ισοζύγιο του δηµοσίου τοµέα επιδεινώθηκε περαιτέρω. Μεταξύ των ετών

4 4 Zsuzsanna Novák 2012 Άνοιξη 1990 και 1994 η κατάσταση των δηµοσίων οικονοµικών χειροτέρευσε ακόµα περισσότερο καθώς η κυβέρνηση ανέλαβε τις υποχρεώσεις του αναδιαρθρωµένου χρέους ηµιδηµόσιων επιχειρήσεων µε τη µορφή κρατικών εγγυήσεων. Αυτή η ενοποίηση του χρέους επέφερε µια ακόµη αύξηση της τάξεως του 10% στο δείκτη χρέους του δηµοσίου τοµέα. Άλλη µια αύξηση κοντά στο 16% προκλήθηκε από τις µεταφορές κεφαλαίων µεταξύ της εθνικής τράπεζας και της κυβέρνησης µέσω των οποίων ήρθαν στο φως νέες συνιστώσες του δηµοσίου χρέους προερχόµενες από υποχρεώσεις στην εθνική τράπεζα. Το δεύτερο µισό της δεκαετίας του 90 αφοσιώθηκε στην προετοιµασία για την είσοδο στην Ευρωζώνη στο πλαίσιο ενός σχετικά ισορροπηµένου χρηµατοοικονοµικού περιβάλλοντος (µια µείωση του ελλείµµατος κατά 9% πραγµατοποιήθηκε εκείνη την περίοδο) αν και η εδραίωση του δηµοσιονοµικού χρέους µεταξύ των επιµέρους τοµέων της γενικής κυβερνητικής οικονοµικής σφαίρας αντιτιθόταν στη βελτίωση της οικονοµικής κατάστασης του κράτους (κυρίως εξαιτίας µη ευνοϊκών προσαρµογών αποθεµάτων-ροών). Η συσσώρευση του χρέους την περίοδο Μετά την εισαγωγή του ευρώ η Ελλάδα έπρεπε να αντιµετωπίσει το απειλητικό πρόβληµα των διδύµων ελλειµµάτων ( ΝΤ, 2012). Το ιδιωτικό πιστωτικό απόθεµα διπλασιάστηκε µεταξύ των ετών 2001 και Προ της παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης µόνο η Πορτογαλία παρουσίαζε καθαρές αποταµιεύσεις σε αρνητικά επίπεδα εκτός από την ελληνική οικονοµία (Μούτος-Τσιτσίκας, 2011). Η καθαρή συναλλαγµατική θέση εµφάνισε αρνητικό ισοζύγιο αντίστοιχο µε το 90% του ΑΕγχΠ το Η δυναµική οικονοµική άνθιση χρηµατοδοτήθηκε πρωτίστως από τα κυβερνητικά έξοδα, οι δηµόσιες δαπάνες είχαν ανέλθει στο 51% του ΑΕγχΠ κατά το 2009 (Μούτος-Τσιτσίκας, 2011). Από το 2004 και εξής το δηµόσιο χρέος άρχισε πάλι να διογκώνεται, κυρίως εξαιτίας του αυξάνοντος διαρθρωτικού ελλείµµατος (στην εν λόγω περίοδο το διαρθρωτικό ισοζύγιο επιδεινώθηκε από ένα πλεόνασµα της τάξεως του 4,5% σε ένα έλλειµµα που ξεπερνούσε το 14%), και αυτό χάρη εν µέρει στην πρόσβαση της κυβέρνησης σε ευνοϊκούς πιστωτικούς όρους στις διεθνείς κεφαλαιαγορές µέσω της συµµετοχής της στην Ευρωζώνη. Το υψηλό έλλειµµα συνοδεύτηκε από την αύξηση των πραγµατικών µισθών υπερβαίνοντας την παραγωγικότητα, γεγονός που υποβάθµισε περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της χώρας, µαζί µε επίπεδο πληθωρισµού κατά κανόνα υψηλότερο από αυτό των εµπορικών εταίρων ( ΝΤ, 2012). Η πραγµατική αύξηση συναλλάγµατος τέλος είχε µάλλον δυσµενή αντίκτυπο στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Σε αντίθεση µε το τι προβλεπόταν στο Σύµφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης η παράβαση του κριτηρίου για 3% έλλειµµα και 60% χρέος δεν τιµωρήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθώς η χαλάρωση της δηµοσιονοµικής πειθαρχίας θα το καθιστούσε λογικό όπως και στην ελληνική περίπτωση. Παρά τις σχεδόν 30 διαδικασίες υπερβολικού χρέους τα έτη καµία κύρωση δεν έλαβε χώρα στην Ευρωζώνη. Την περίοδο οι δαπάνες του ελληνικού δηµοσίου τοµέα αυξήθηκαν κατά 87%, ενώ τα έσοδα συνολικά κατά 31%, κατά συνέπεια τελούσε συνεχώς υπό διαδικασία υπερβολικού ελλείµµατος. Στο πλαίσιο των εσόδων οι άµεσοι φόροι σταδιακά αντικαθιστούσαν τους έµµεσους φόρους. Πέραν αυτού, το ακριβό σύστηµα της κοινωνικής ασφάλισης διατηρούταν ακόµα στην Ελλάδα, το οποίο µεταξύ άλλων επέτρεπε τη συνταξιοδότηση µετά από 35 χρόνια εργασίας. Το ποσοστό αναπλήρωσης/υποκατάστασης µεταξύ του µισθού και της σύνταξης που τον αντικαθιστούσε ήταν ορισµένο σε επίπεδα της τάξεως του 70-80% τα οποία λαµβάνοντας υπόψη την απειλή της γήρανσης του πληθυσµού στην Ευρώπη προέβαλλαν το µη βιώσιµο του συνταξιοδοτικού συστήµατος ( ΝΤ, 2010). Μια συχνή κριτική για τον ελληνικό δηµόσιο τοµέα αφορά στη χαµηλή παραγωγικότητα και την υπεραπασχόληση του ιδίου. Ο αριθµός των εργαζοµένων στον δηµόσιο τοµέα αυξήθηκε κατά 150% την περίοδο (Μούτος-Τσιτσίκας, 2011), και τα προνόµια που αυτοί απολάµβαναν έδειχναν µια αύξηση µεγαλύτερη από το µέσο όρο των 12 της Ευρωζώνης. Για να µην αναφέρουµε τη δυναµική των µισθών της δηµόσιας σφαίρας σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από ότι αυτά του ανταγωνιστικού τοµέα, ο οποίος δεν υποστηρίχθηκε από τη σχετική βελτίωση της παραγωγικότητας του πρώτου. Οι µισθοί των δηµοσίων υπαλλήλων αυξήθηκαν σε συνδυασµό µε κοινωνικές παροχές ενώ οι δηµόσιες εταιρίες λειτουργούσαν µε χαµηλή αποτελεσµατικότητα και σε γενικές γραµµές υφίσταντο απώλειες (Pascual-Ghezzi, 2011). Η ισχυρή παρουσία της παραοικονοµίας που αποτελεί κατά προσέγγιση το 25-30% του ΑΕγχΠ και η φοροδιαφυγή που µειώνει τα κυβερνητικά έσοδα, στα οποία οι επιχειρήσεις ανάγκης και οι µικροµεσαίες επιχειρήσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο, συµβάλλουν ακόµα περισσότερο στη δύσκολη κατάσταση των δηµόσιων οικονοµικών. Παρ όλα αυτά ακολούθησε µετά το 2007 µια σηµειωτέα βελτίωση στη δηµοσιονοµική πειθαρχία, αλλά το 2009 η παγκόσµια οικονοµική κρίση έφτασε στην Ευρώπη και ανάγκασε τις ευρωπαϊκές οικονοµίες συµπεριλαµβανοµένης της Ελλάδας να λάβουν τονωτικά οικονοµικά µέτρα.

5 DÉLKELET-EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE International Relations Quarterly 5 Πίνακας 1: Οι οικονοµικές συνιστώσες του ακαθάριστου δηµοσίου χρέους την περίοδο (%) Ελλάδα Πρωτογενές ισοζύγιο -3,60-2,00-0,70 +0,70 +2,60 +0,70 +1,40 +2,00 +4,80 +10,60 +5,00 µ.δ. Νοµισµατοκοπικό έσοδο 0,32 0,31 0,10 0,10 0,08 0,08 0,08 0,08 0,06 0,06 0,06 µ.δ. Επίδραση ονοµαστικού ΑΕΠ -7,05-7,23-6,81-9,41-6,81-4,89-7,68-6,69-4,68 0,62 2,46 6,31 (ρυθµός ανάπτυξης ΑΕΠ) (3,50) (4,20) (3,40) (5,90) (4,40) (2,30) (5,50) (3,00) (-0,20) (-3,30) (-3,50) (-5,50) Τόκος προς ΑΕΠ 7,40 6,50 5,60 5,00 4,80 4,60 4,60 4,80 5,10 5,10 5,80 µ.δ. (τόκος/χρέος) (7,09) (6,21) (5,46) (5,08) (4,81) (4,54) (4,29) (4,47) (4,51) (3,94) (4,00) µ.δ. 1,εκτίµηση 100,82 101,62 100,58 94,53 100,27 101,56 105,58 107,45 118,13 145,57 158,09 2.εκτίµηση 100,18 101,61 100,76 94,97 100,19 102,33 105,18 107,48 117,96 145,72 158,38 Χρέος/ΑΕΠ 104,39 104,67 102,59 98,34 99,77 101,23 107,33 107,42 112,97 129,31 144,89 162,83 Ιταλία Πρωτογενές ισοζύγιο -5,40-3,10-2,50-1,50-1,20-0,20-1,20-3,40-2,50 +0,80 +0,10 µ.δ. Νοµισµατοκοπικό έσοδο 0,07 0,02 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,00 0,01 0,07 0,03 µ.δ. Επίδραση ονοµαστικού ΑΕΠ -6,76-4,96-3,83-3,13-4,15-2,78-4,00-4,18-1,37 3,35-2,17-2,25 (ρυθµός ανάπτυξης ΑΕΠ) (3,70) (1,90) (0,50) (0,00) (1,70) (0,90) (2,20) (1,70) (-1,20) (-5,10) (1,50) (0,50) Τόκος προς ΑΕΠ 6,30 6,30 5,60 5,10 4,80 4,70 4,60 4,90 5,10 4,50 4,40 µ.δ. (τόκος/χρέος) (5,81) (5,82) (5,33) (4,91) (4,64) (4,46) (4,34) (4,75) (4,82) (3,90) (3,72) (µ.δ.) 1,εκτίµηση 102,59 106,38 104,41 104,38 102,89 107,15 105,49 100,40 107,03 124,10 120,73 2.εκτίµηση 103,52 106,34 104,48 104,38 102,93 107,14 105,47 100,48 107,07 124,45 120,64 Χρέος/ΑΕΠ 108,51 108,17 105,15 103,91 103,44 105,43 106,10 103,08 105,81 115,51 118,43 120,47 Πορτογαλία Πρωτογενές ισοζύγιο 0,00 +1,40 +0,20 +0,40 +0,80 +3,40 +1,40 +0,20 +0,60 +7,30 +6,80 µ.δ. Νοµισµατοκοπικό έσοδο 0,02 0,03 0,03 0,02 0,02 0,04 0,06 0,10 0,12 0,12 0,09 µ.δ. Επίδραση ονοµαστικού ΑΕΠ -3,37-2,58-2,19-1,08-2,18-1,84-2,56-3,41-1,06 1,44-2,02 0,51 (ρυθµός ανάπτυξης ΑΕΠ) (3,90) (2,00) (0,80) (-0,90) (1,60) (0,80) (1,40) (2,40) (0,00) (-2,90) (1,40) (-1,90) Τόκος προς ΑΕΠ 2,90 2,90 2,80 2,70 2,60 2,40 2,70 3,00 3,10 2,90 3,00 µ.δ. (τόκος/χρέος) (5,98) (5,66) (5,20) (4,83) (4,51) (3,82) (4,22) (4,39) (4,33) (3,49) (3,21) (µ.δ.) 1,εκτίµηση 47,98 52,89 54,62 57,87 58,84 66,68 65,39 67,95 74,10 94,53 101,01 2.εκτίµηση 48,04 52,72 54,48 57,82 58,73 66,50 65,36 67,95 74,03 94,81 100,83 Χρέος/ΑΕΠ 48,48 51,20 53,84 55,88 57,65 62,75 63,92 68,27 71,58 83,01 93,32 101,56 Πηγή: Eurostat, Ameco, Τράπεζα της Ελλάδος, Τράπεζα της Ιταλίας, Τράπεζα της Πορτογαλίας Στο σύνολό τους, οι κυβερνήσεις έχουν ευκαιρίες να διαµορφώσουν τους λόγους του χρέους προς το ΑΕγχΠ τους µε µεταρρυθµίσεις στη φορολογική πολιτική, περικοπές στις δαπάνες, έλεγχο της προσφοράς χρήµατος, διαχείριση των συναλλαγµατικών ισοτιµιών, τόνωση της οικονοµικής ανάπτυξης και σωστό συγχρονισµό της λήψης αποφάσεων για την πολιτική επιτοκίων (όπως επίσης και αποπληρωµή χρεών ή άρνηση εξόφλησης χρέους). Για να έχουµε µια καλύτερη επίγνωση των τεκταινόµενων της τελευταίας δεκαετίας αξίζει να αναλύσουµε το χρέος που αντιστοιχεί στο ΑΕγχΠ στις συνιστώσες του, δηλαδή να ερευνήσουµε την επίδραση του πρωτογενούς ισοζυγίου, των δηµοσίων εσόδων από τη νοµισµατοκοπή, των δαπανών τοκισµού και της ανάπτυξης του ΑΕγχΠ ως προς το χρέος στην περίπτωση της Ελλάδας. Ο Πίνακας 1 συνοψίζει αυτούς τους δείκτες µαζί µε τα δεδοµένα της Ιταλίας και της Πορτογαλίας, µε αυτά δύο άλλων χωρών της Ευρωζώνης να παλεύουν µε χρέος άνω του 100% αναλογικά µε το ΑΕγχΠ βάσει της Eurostat και των στατιστικών των εθνικών τραπεζών. Ο πίνακας περιέχει µεταξύ των στοιχείων προσωπικές εκτιµήσεις για τα έσοδα από τη νοµισµατοκοπή. Τα έσοδα της ΕΚΤ από την έκδοση νοµισµάτων και χαρτονοµισµάτων µοιράζονται στα κράτη-µέλη και έπειτα οι εθνικές τράπεζες διανέµουν το ετήσιο κέρδος τους στους µετόχους (ή το αποταµιεύουν ως αποθεµατικό), µεταξύ άλλων η κυβέρνηση. Το διανεµηµένο τοιουτοτρόπως κέρδος µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να υπολογιστούν τα έσοδα από τη νοµισµατοκοπή. Όπως τονίζεται επιπλέον από τους Czeti-Hoffman (2006), η κεντρική τράπεζα παίζει ένα πολύ σηµαντικότερο ρόλο στη µεταχείριση του δηµοσίου χρέους από όσο θα µπορούσε να απλοποιηθεί ως το εισόδηµα που µεταφέρεται στον κρατικό προϋπολογισµό, δεδοµένου ότι αυτή κάνει επίσης ανταλλαγές µε κρατικά οµόλογα και ρυθµίζει το ποσό των χρηµάτων που κυκλοφορεί και συνεπώς επηρεάζει το ρυθµό πληθωρισµού. Για ευκολία προσέγγισα τα έσοδα από τη νοµισµατοκοπή ως µέρισµα που παρέχεται στην κυβέρνηση από τις εθνικές τράπεζες.

6 6 Zsuzsanna Novák 2012 Άνοιξη Η βάση δεδοµένων της Ameco προσφέρει µια εκτίµηση για το φαινόµενο µείωσης της ανάπτυξης του ονοµαστικού ΑΕγχΠ στο δηµόσιο χρέος (1.εκτίµηση). Εφαρµόζοντας τις στατιστικές της Eurostat για τον αποπληθωριστή του ΑΕγχΠ, παρέχω µια δεύτερη προσέγγιση, ώστε να υπάρχει µια περαιτέρω εκτίµηση για το δηµόσιο χρέος της δεδοµένης χρονιάς που να εξηγείται από τις συνιστώσες του για τα έτη 2001 και 2011 (2.εκτίµηση). Οι δύο εκτιµήσεις υπερεκτιµούν ή υποτιµούν το επίπεδο του δηµοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕγχΠ σε µια συγκεκριµένη χρονιά αλλά φαίνεται ξεκάθαρα στην πλειονότητα των περιπτώσεων η κατεύθυνση της µεταβολής. Η διαφορά µπορεί να προκύπτει από στατιστικές αποκλίσεις, αλλαγή συναλλαγµατικής ισοτιµίας, αναδιάρθρωση του χρέους, καθώς επίσης και από έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις. Όσον αφορά στις βασικές αιτίες της συσσώρευσης χρέους, το πρωτογενές ισοζύγιο σήµαινε µια ισχυρή συµβολή στις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Πορτογαλίας, και είχε µια µάλλον αποσβεστική επίδραση µέχρι την παγκόσµια οικονοµική κρίση στην περίπτωση της Ιταλίας. Η διαφορά µεταξύ του τόκου προς ΑΕγχΠ και του αντίκτυπου της ανάπτυξης του ονοµαστικού ΑΕγχΠ στο χρέος 1 επιδείνωσε την κατάσταση στην Ελλάδα µετά το 2008, όταν σε συγκεκριµένες χρονιές ακόµα και η ανάπτυξη του ονοµαστικού ΑΕγχΠ ήταν αρνητική 2. Η επενδυτική δραστηριότητα στην Ελλάδα άρχισε να παρακµάζει το 2009, τότε η κυβέρνηση άρχισε να κάνει οικονοµίες, και το 2011 η ιδιωτική κατανάλωση ξεκίνησε επίσης να µειώνεται ( ΝΤ, 2012). Ο Menguy (2011) διαπιστώνει ότι η αποτελεσµατικότητα της νοµισµατικής πολιτικής στην Ελλάδα και την Πορτογαλία είναι αµφισβητήσιµη καθώς οι διακυµάνσεις στην παραγωγή εξαρτώνται σηµαντικά από τη δυναµική του κάθε κράτους συγκεκριµένα, συνεπώς αυτές οι χώρες που παλεύουν µε το υψηλότερο χρέος πλήττονται περισσότερο από την κοινή πολιτική επιτοκίων που εφαρµόζεται κατ ορισµένες περιόδους. Η Ελλάδα επέδειξε δυναµική ανάπτυξη τουλάχιστον ως το 2008, η Ιταλία και η Πορτογαλία υπέστησαν µεγάλες απώλειες λόγω του βραδέος ρυθµού ανάπτυξης του ΑΕγχΠ τους αναλογικά µε την επιβάρυνση των τόκων που επικρατούσαν στο σύνολο της περιόδου. Η νοµισµατική χρηµατοδότηση έχασε τη βάση της αφού καµία από τις εθνικές τράπεζες των παραπάνω χωρών δεν µπορεί να χρηµατοδοτήσει άµεσα την κυβέρνηση. Τα έσοδα από την νοµισµατοκοπή έπεσαν κάτω από το 1% πολύ πριν την ίδρυση της ΕΚΤ, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 90 και στις τρεις χώρες 3. Αξίζει να αναφερθεί πως η πτώση στα έσοδα της νοµισµατοκοπής σε χώρες της Ευρωζώνης εξισορροπείται εν µέρει από την προσφορά της αγοράς ρευστών αποδοτικών κινητών αξιών ευνοϊκών τόκων για την έκδοση κρατικών οµολόγων για τις συµµετέχουσες χώρες (η συνιστώσα του δηµοσίου χρέους που αφορά στο συνάλλαγµα µπορεί να τεθεί περίπου στο 0,2-2% και στις τρεις χώρες για τη δεδοµένη περίοδο). Ωστόσο, η κοινή νοµισµατική ζώνη µπορεί να είναι επιζήµια για τα κράτη που διατηρούν τη δηµοσιονοµική πειθαρχία, εξάλλου σε περιόδους κρίσης µπορεί να οδηγήσει στην αδυναµία εξυπηρέτησης ενός ή περισσότερων κρατών τουλάχιστον µέρους του χρέους τους (όπως η Ελλάδα το 2011) ως αναφέρει ο Menguy (2011). ιάρθρωση του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος Στις περιπτώσεις της Πορτογαλίας και της Ιταλίας ο πιο σηµαντικός ρόλος στη χρηµατοδότηση του δηµοσίου χρέους διαδραµατίζεται από τον χρηµατοπιστωτικό και εξωτερικό τοµέα. Η συµβολή του µη χρηµατοπιστωτικού ιδιωτικού τοµέα βρίσκεται γύρω στο 10-30% (στο οποίο οι µη χρηµατοπιστωτικές εταιρείες καταλαµβάνουν µετά βίας ένα 5%) στις τρεις προαναφερθείσες χώρες και µειωνόταν συνεχώς στο εξεταζόµενο διάστηµα. Μπορεί να αποδειχθεί πως σε µια τέτοια χρηµατοπιστωτική δοµή η διαχείριση του δηµοσίου χρέους µπορεί να έχει µια µάλλον αµελητέα επίδραση στην κατανάλωση στον ιδιωτικό τοµέα και στην αποταµίευση. εν υπάρχουν εκδοµένα στοιχεία από την Eurostat όσον αφορά στη χρηµατοοικονοµική, µη χρηµατοπιστωτική ιδιωτική, τα νοικοκυριά και την εξωτερική τοµεακή χρηµατοδοτική δοµή του ελληνικού δηµοσίου χρέους. Αυτό πιθανώς οφείλεται στην ελαττωµατική και ατελή υπηρεσία δεδοµένων της Ελλάδας, καθώς στις βάσεις δεδοµένων της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας και της Ελληνικής Κεντρικής Τράπεζας δεν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία ταξινοµηµένα µε την παραπάνω µέθοδο. Για να µην αναφέρουµε πως στη διάρκεια της κρίσης η ελληνική κυβέρνηση προσπάθησε να συγκαλύψει το δηµόσιο έλλειµµα µε τόσο περίπλοκα οικονοµικά µέσα ώστε να µπορούν να κρύψουν το αληθινό επίπεδο του δηµοσίου χρέους. Κάποιοι Ευρωπαίοι ηγέτες συνεπώς προέτρεψαν να περιοριστούν οι δηµοσιονοµικοί κανονισµοί απαγορεύοντας τις συµφωνίες παραγώγων (για τη χρηµατοδότηση των κρατικών δαπανών) 1 Το αναφερθέν ως «φαινόµενο ονοµαστικής ανάπτυξης» στον Πίνακα 1 είναι από τη βάση δεδοµένων Ameco και χρησιµοποιείται στον υπολογισµό της 1.εκτίµηση, και µετά εξετάζεται χωριστά από τη συγγραφέα στη 2.εκτίµηση. 2 Είναι στον πίνακα ως «επίδραση ονοµαστικού ΑΕΠ», για το οποίο η βάση δεδοµένων Ameco παρέχει µία εκτίµηση και συµπληρώνεται από την εκτίµηση του συγγραφέα µε τη βοήθεια αποπληθωριστή του ΑΕΠ ( 2.εκτίµηση ). 3 Έγινε ιδιαίτερα αµελητέο βάσει ταµειακών ροών (Gros, 1996).

7 DÉLKELET-EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE International Relations Quarterly 7 καθώς πίστευαν πως αυτά τα προϊόντα είχαν συµβάλλει στην εµφάνιση της ελληνικής κρίσης (Nelson et al., 2010). Το 2009 η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η παροχή δεδοµένων αναφορικά µε τη δηµοσιονοµική κατάσταση της Ελλάδας ήταν παραπλανητική κυρίως λόγω των απωλειών που είχαν υποστεί οι δηµόσιες επιχειρήσεις στον τοµέα των µεταφορών και της εθνικής ασφάλειας που δεν είχαν ενοποιηθεί πρωτύτερα µε τα δεδοµένα του υπολοίπου δηµόσιου τοµέα (Pascual-Ghezzi, 2011). εν υπάρχει συνεπώς καµία διαθέσιµη συγκρίσιµη χρονοσειρά για τους οφειλέτες του ελληνικού δηµοσίου χρέους. Τα στατιστικά ενηµερωτικά δελτία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας δεν δίνουν λεπτοµερείς πληροφορίες για τη δοµή του δηµοσίου χρέους και οι εκθέσεις του ελληνικού Οργανισµού ιαχείρισης ηµοσίου Χρέους δηµοσιεύουν µονάχα λεπτοµερή στατιστικά όσον αφορά τον κεντρικό προϋπολογισµό. Ο καλύτερος τρόπος να αποκτήσουµε πληροφορίες για την κατανοµή των αποθεµάτων κρατικών οµολόγων ανά οφειλέτη είναι µέσω των επικοινωνιών ιδιωτικών τραπεζών και οικονοµικών αναλυτών. Αυτό που προκύπτει σαφώς από τέτοιες αναλύσεις είναι ότι η χρηµατοδότηση του ελληνικού χρέους είναι πάνω απ όλα ευρωπαϊκό ζήτηµα, καθώς πίσω από την υποχρέωση του χρέους βρίσκονται κυρίως ευρωπαϊκές τράπεζες. Στο πρώτο τέταρτο του 2011 οι Ευρωπαίοι επενδυτές αποτελούσαν το 90% του συνολικού χρέους (Credit Suisse, 2011), 29% εκ του οποίου χορηγούταν από Έλληνες κατοίκους. Σε έναν τοµεακό διαχωρισµό οι τράπεζες αντιπροσωπεύουν την κύρια οµάδα επενδύσεων µε χαρτοφυλάκιο 124 δισ. ευρώ αποτελούν ένα µερίδιο της τάξης του 43% στη χρηµατοδότηση των ελληνικών κρατικών οµολόγων το πρώτο τέταρτο του 2011 (το δηµόσιο χρέος στην Ελλάδα ανερχόταν στα περίπου 350 δισ. ευρώ συνολικά το 2011). ιάφορα επενδυτικά κεφάλαια, συνταξιοδοτικά ταµεία και ασφαλιστικές εταιρίες κατέχουν γύρω στο 47% του συνολικού δηµοσίου χρέους, ένα 4% ανήκει σε κυβερνητικούς πιστωτές και κεντρικές τράπεζες, άλλο ένα 4% απορροφάται από άλλους επενδυτές (Credit Suisse, 2011). Στο πλαίσιο του προγράµµατός της αγοράς κρατικών οµολόγων (SMP) η ΕΚΤ εισέπραξε κατά προσέγγιση 45 δισ. ευρώ από το πακέτο οµολόγων (Pascual-Ghezzi, 2011). Μεταξύ των τραπεζών αυτές των Γάλλων είναι περισσότερο εκτεθειµένες προς την Ελλάδα, αν και οι γερµανικές και οι αγγλικές τράπεζες έχουν επίσης συσσωρεύσει σηµαντικές αξιώσεις προς τους Έλληνες, έχουν ακόµα µεγαλύτερη έκθεση προς την Ιρλανδία, και οι Ισπανοί παίζουν ένα µεγαλύτερο ρόλο στη χρηµατοδότηση του πορτογαλικού χρέους. Οι ιταλικές τράπεζες διατρέχουν µικρό κίνδυνο σε άλλες σοβαρά χρεωµένες χώρες της Ευρωζώνης. Η υποχρέωση χρέους αφορά κυρίως σε οµόλογα (το 2011 γύρω στο 75%), η πλειοψηφία των οποίων εκφράζονται σε ευρώ και µόνο ένα αµελητέο ποσοστό κυκλοφορεί ως ξένο οµόλογο. Από τους δύο επίσηµους πιστωτές, η ΕΕ αντιπροσωπεύει περίπου 15%, και το ΝΤ ένα 5% στις αρχές του Οι δύο τελευταίοι θα αναλάβουν µελλοντικά ένα συνεχώς αυξανόµενο µερίδιο στη χρηµατοδότηση του χρέους ενώ το ποσοστό των ιδιωτικών επενδύσεων στα αποθέµατα των κρατικών οµολόγων σταδιακά µειώνεται (Credit Suisse, 2011). Αξίζει να αναφερθεί από περιέργεια πως στην περίπτωση της Ελλάδας οι παρεχόµενες από την ΕΕ πιστώσεις δεν χρηµατοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Χρηµατοοικονοµικής Σταθερότητας άλλα ελήφθησαν από την ελληνική κυβέρνηση µε τη µορφή διµερών δανείων. Το ελληνικό δηµόσιο χρέος και η κρίση χρέους Η εµπιστοσύνη των επενδυτών κλονίστηκε ιδιαίτερα αναφορικά µε το ελληνικό δηµόσιο χρέος όταν η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Οκτώβριο του 2009 ότι αντί για το προγραµµατισµένο έλλειµµα της τάξεως του 6,7% το αληθινό ποσοστό θα έφτανε το 12,7%. Μετά από αυτό τα ελληνικά οµόλογα σύντοµα υποβαθµίστηκαν. Το Μάιο του 2010 προετοιµάστηκε για την Ελλάδα ένα κοινό πακέτο διάσωσης από την ΕΕ και το ΝΤ. Η πίστωση ύψους 30 δισ. ευρώ που παρεσχέθη από την ΕΕ είχε επιτόκιο της τάξεως του 5%, το οποίο είναι κάπως ακριβότερο από το επιτόκιο της πιστώσεως που απαιτήθηκε από χώρες της Νότιας Ευρώπης άλλα σήµαινε καλύτερους όρους απ ότι ανέµεναν οι ιδιώτες επενδυτές. Το ΝΤ προµήθευσε την Ελλάδα µε πίστωση έκτακτης ανάγκης ύψους 15 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο, στο πλαίσιο των συνηθισµένων πιστωτικών διευκολύνσεων που εφαρµόζονται προς εξισορρόπηση των ανισορροπιών πληρωµών. Πράγµατι δεν επρόκειτο για µια έγκαιρη και εφάπαξ παραχώρηση πίστωσης αλλά έγινε µια συµφωνία για ένα πακέτο πιστώσεων 110 δισ. ευρώ µεταξύ των κρατών της Ευρωζώνης και του ΝΤ για την περίοδο Μετά τις διαπραγµατεύσεις, στη διάρκεια των οποίων οι Γερµανοί διεκδικούσαν την κοινοποίηση ενός προγράµµατος δηµοσιονοµικών περιορισµών, τα ελληνικά οµόλογα υποβαθµίστηκαν ξανά από τον οίκο αξιολόγησης Moody s. Το 2010 απαιτήθηκαν από την Ελλάδα ευρείας κλίµακας µέτρα λιτότητας: οι µισθοί και οι συντάξεις των δηµοσίων υπαλλήλων πάγωσαν, οι πρόσθετες παροχές διατηρήθηκαν, ο ΦΠΑ αυξήθηκε και επιπρόσθετα επιβλήθηκαν ειδικοί φόροι κατανάλωσης σε ορισµένα προϊόντα. Ταυτοχρόνως αναγγέλθηκε ακόµα η αναδιάρθρωση των συστηµάτων υγείας και συνταξιοδότησης και της δηµόσιας

8 8 Zsuzsanna Novák 2012 Άνοιξη διοίκησης. Ωστόσο η απόκλιση στην πληρωµή των µισθών του δηµοσίου τοµέα, η επιβραδυνόµενη ανάπτυξη του ΑΕγχΠ και το υψηλότερο απ ότι αναµενόταν επίπεδο του ελλείµµατος σηµατοδοτούσαν πως η Ελλάδα σύντοµα θα χρειαζόταν ανανεωµένη οικονοµική βοήθεια. Η κυβέρνηση έφερε τη βασισµένη στην πρόταση της ΕΕ στρατηγική της για µεσοπρόθεσµη χρηµατοοικονοµική προσαρµογή στην Βουλή, η οποία µεταξύ άλλων περιείχε ένα πρόγραµµα ιδιωτικοποιήσεων ύψους 50 δισ. ευρώ (που αναλογούσε στο 20% του δηµοσίου χρέους) προς εφαρµογή µέχρι το 2014 (Pascual-Ghezzi, 2011). Το 2011 κατέστη προφανές ότι το ελληνικό δηµόσιο χρέος αναπτύσσεται ταχύτερα από την ίδια την οικονοµία. Τον Οκτώβριο του 2011 µετά τη συµφωνία των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης τον Ιούλιο ο Cline (2011) προσεγγίζει αρκετά αισιόδοξα τη βιωσιµότητα του ελληνικού δηµοσίου χρέους. Σύµφωνα µε αυτόν η κατάσταση δεν είναι τόσο ανέλπιδη, όπως κάποιος µπορεί να συµπεράνει βάσει του επιπέδου του δηµοσίου χρέους, καθώς το καθαρό δηµόσιο χρέος (µειωµένο από αξιώσεις) δείχνει µια πολύ πιο ευνοϊκή εικόνα από ότι το ακαθάριστο χρέος και οι όροι τοκισµού βελτιώνονται διαρκώς. Η κρίση χρέους συνεπαγόταν µιας σηµαντικής αύξησης των επιτοκίων, ωστόσο, η συµφωνία του Ιουλίου του 2011 µετρίασε το πληρωτέο επιτόκιο, µεταξύ άλλων εµπλέκοντας τον ιδιωτικό τοµέα (PSI), όπως επίσης αναφορικά µε την εξυπηρέτηση χρεών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το µεγαλύτερο από το αναµενόµενο µέγεθος του προγράµµατος ιδιωτικοποιήσεων (50 δισ. ευρώ) όπως και η αναδιάρθρωση του χρέους µε προθεσµία 10 και 30 ετών στην περίπτωση χρηµατοδότησης από την Ευρωζώνη, ή η επιµήκυνση της προθεσµίας στα 30 έτη στην περίπτωση απωλειών προς τον ιδιωτικό τοµέα ενδυναµώνουν τη βιωσιµότητα. Μολαταύτα ο Cline (2011) σηµειώνει πως το πρωτογενές ισοζύγιο πρέπει να παρουσιάζει πλεόνασµα ύψους 6% στο πέρας πολλών ετών ώστε το δηµόσιο χρέος να ακολουθήσει καθοδική πορεία. Επιπλέον, µπορεί να ειπωθεί πως το ανάλογο του ΑΕγχΠ βάρος των ελληνικών κρατικών δαπανών επίσης διαθέτει χώρο για περικοπές κόστους, καθώς µε την επικράτηση κατά 46% την περίοδο υπερισχύει του 42% κατά µέσο όρο των G7 (Cline, 2011). Ο Cline προέβλεψε ένα λόγο του χρέους προς το ΑΕγχΠ της τάξεως του 113% µέχρι το 2020 για την Ελλάδα βάσει ενός ετήσιου πρωτογενούς πλεονάσµατος 6% και πραγµατικής ανάπτυξης του ΑΕγχΠ γύρω στο 2-3%. Η κλιµάκωση του προβλήµατος χρέους σε δηµοσιονοµική κρίση επέβαλλε στην Ευρωζώνη την καθιέρωση του ευρωπαϊκού µηχανισµού σταθερότητας. Έπειτα προετοιµάστηκε ένα πακέτο διάσωσης για την Ιρλανδία και την Πορτογαλία προς αποκατάσταση της εµπιστοσύνης των αγορών. Το Μάιο του 2011 η Standard&Poor s ανακοίνωσε υποβάθµιση του ελληνικού χρέους. Τον Ιούλιο του 2011 η ΕΕ κατέληξε σ ένα νέο πακέτο για την Ελλάδα, το οποίο όχι µόνο περιελάµβανε ένα πιστωτικό όριο (109 δισ. ευρώ), αλλά επίσης την αναδιάρθρωση του ισχύοντος ελληνικού χρέους. Αυτά συνεισέφεραν σ ένα πολύ χαµηλότερο πληρωτέο επιτόκιο (αντί για το προγραµµατισµένο επιτόκιο ύψους 5%, το επιτόκιο προς χώρες της Ευρωζώνης µειώθηκε στο 3,5% για την περίοδο ). Με την επιµήκυνση της περιόδου χάριτος για αναχρηµατοδότηση στα 10 έτη και λαµβάνοντας υπόψη τις διατάξεις για τον ιδιωτικό τοµέα µε τη µερική άφεση και ανταλλαγή του ονοµαστικού χρέους (που θέτει τις απώλειες των ιδιωτών επενδυτών στα 135 δισ. ευρώ έως το 2020) το βάρος του χρέους αµβλύνθηκε περαιτέρω (MNB 2011). Το 2012 είχε ξεκινήσει η ιδιωτικοποίηση της περιοχής του αθηναϊκού αεροδροµίου, της ΕΠΑ, των κρατικών λαχείων και του κρατικού τζόγου. Αυτό που κάπως πλήττει τις θετικές προσδοκίες είναι πως οι τράπεζες χρήζουν ανακεφαλαιοποίησης και οι εγγυήσεις του χρέους του ιδιωτικού τοµέα χρειάζονται ανανέωση που προϋποθέτει κρατικές ενέσεις κεφαλαίου. Για να αποφευχθεί η µετάδοση είναι νευραλγικό να εξασφαλιστεί η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών, αφού στο χαρτοφυλάκιο των ευρωπαϊκών τραπεζών υπάρχει ένα σηµαντικό απόθεµα οµολόγων εκδοµένων από ελληνικές τράπεζες (Toschi, 2011). Οι ευνοϊκοί όροι τοκισµού και οι πιστωτικές υποχρεώσεις ήταν αναπόφευκτες και επίκαιρες καθώς βάσει των επιβαρύνσεων επιτοκίου το 2012 κατέστη φανερό πως η Ελλάδα δεν µπορεί να χρηµατοδοτηθεί από ιδιωτικές κεφαλαιαγορές. Συχνά αναφερόταν στην προπαγάνδα σχετικά µε την Ελλάδα πως θα άξιζε να διαγραφεί ένα 50% της συνιστώσας του δηµοσίου χρέους που αντιστοιχεί στον ιδιωτικό τοµέα. Τέτοια επιχειρηµατολογία αν λάβουµε υπόψη την προτεραιότητα του χρηµατοδοτούµενου από δηµόσιους φορείς προς ιδιώτες επενδυτές χρέους έπληξε περαιτέρω την κρίση της Ελλάδας και αύξησε τις επιβαρύνσεις τοκισµού. Τα υψηλά ασφάλιστρα επιπλέον επηρέασαν αρνητικά την κρίση δύο άλλων σηµαντικά χρεωµένων χωρών, της Ισπανίας και της Ιταλίας, συνεπώς η λογική του νέου πακέτου διάσωσης βασιζόταν µερικά στην ικανότητα να «σταµατήσει τη µετάδοση» και να αποτρέψει την πιθανή αδυναµία πληρωµής χρεών άλλων µελών της Ευρωζώνης. Οι κρατικοί φορείς ανέλαβαν 38% του συνολικού ελληνικού χρέους για να µετριάσουν τοιουτοτρόπως τον κίνδυνο αδυναµίας πληρωµής του δηµοσίου (Toschi, 2011). Για την ΕΚΤ και τα κράτη-µέλη της Ευρωζώνης έγινε συνεπώς προτεραιότητα η εξασφάλιση της ρευστότητας και η διατήρηση µακροπρόθεσµα του ελληνικού αξιόχρεου και η αποκατάσταση της εµπιστοσύνης προς τη χώρα.

9 DÉLKELET-EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE International Relations Quarterly 9 Το 2008 προ της κρίσης υπήρχαν διαφορές περίπου δέκα µονάδων βάσης µεταξύ των γερµανικών και των ελληνικών δεκαετών λαχειοφόρων οµολογιών, οι οποίες διευρύνθηκαν στις 400 µονάδες βάσης το 2010 (Nelson et al., 2010). Τα πενταετή ασφάλιστρα κινδύνου επίσης υποδεικνύουν πως η επανάκτηση της εµπιστοσύνης ήταν ακόµα ατελής στο τέλος του 2011, ακόµα και το Φεβρουάριο του 2012, όταν το ασφάλιστρο που χαρακτήριζε τα δεκαετή κρατικά οµόλογα έφτασε τις 3200 µονάδες βάσης ( ΝΤ, 2012). Αυτή η αντίδραση της αγοράς οφειλόταν σε µεγάλο βαθµό στην αβεβαιότητα των ιδιωτών επενδυτών αναφορικά µε τις αναµενόµενες απώλειες. Η πιθανότητα αδυναµίας πληρωµής της αγοράς υπολογίστηκε στο 65% το 2011 (Toschi 2011). Στις 21 Φεβρουαρίου κατέστη τελικά δυνατό να συµφωνηθούν µε την οµάδα των πιστωτών µε αρχηγό το Ινστιτούτο ιεθνών Οικονοµικών οι όροι της ανταλλαγής του χρέους, γεγονός που είχε καταπραϋντική επίδραση στις προσδοκίες της αγοράς. Εικόνα 1: Πενταετή ασφάλιστρα κινδύνου στην Ευρωζώνη την περίοδο Πηγή: MNB, 2011 Το 2012 η Ελλάδα απευθύνθηκε στο ΝΤ το Μάρτιο για νέο δανεισµό. Στα πλαίσια της διευρυµένης χρηµατοδοτικής διευκόλυνσης έλαβε πίστωση ύψους 28 δισ. ευρώ για τέσσερα χρόνια, της οποίας µπορεί να κάνει ανάληψη σε ίσες δόσεις και µε την οποία η προηγούµενη συµφωνία ακυρώνεται. Ήταν ιδιαίτερα σηµαντικό να φροντίσει να παρουσιάσει τις απαραίτητες εγγυήσεις στις αρχές του 2012, καθώς ένα απόθεµα οµολόγων µεγαλύτερης αξίας λήγει σύντοµα. Τα µέλη της Ευρωζώνης συνεισφέρουν στη χρηµατοδότηση της Ελλάδας µε ακόµα 144,7 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα πρέπει να αντιµετωπίσει µε αρκετές καθυστερήσεις σε σχέση µε τους στόχους που είχαν τεθεί στην προηγούµενη έκτακτης ανάγκης. εν επέτυχε την πραγµατοποίηση δηµοσιονοµικής µεταρρύθµισης σε επαρκές επίπεδο (αν και βελτίωσε το πρωτογενές ισοζύγιο κατά συνολικά πάνω από 8% την περίοδο αυξάνοντας το ΦΠΑ και τους φόρους εισοδήµατος και ακίνητης περιουσίας, ωστόσο το 2011 το πρωτογενές έλλειµµα ανερχόταν στο 2,5% αντί για το προβλεπόµενο πλεόνασµα ύψους 1,5%). Ο προϋπολογισµός παλεύει µε διάφορα ζητήµατα στην πλευρά των εσόδων ως συνέπεια της χαµηλής προθυµίας πληρωµής φόρων. Στην πλευρά των δαπανών, παρά τη µεταρρύθµιση του συνταξιοδοτικού το επίπεδο των επιδοµάτων, που δηµιουργήθηκε την τελευταία δεκαετία, είναι ακόµα αρκετά υψηλό. Οι µακροοικονοµικές µεταβλητές έχουν βελτιωθεί λιγότερο, απ ότι προβλεπόταν, µεταξύ άλλων τα πραγµατικά ποσοστά ανταγωνιστικότητας, πλην του βασισµένου στο κόστος εργασίας ανά µονάδα, τα οποία έχουν µειωθεί κατά 10% από το Η συχνά αναφερόµενη ανεπάρκεια της ελληνικής οικονοµίας είναι η έλλειψη ικανοποιητικής ευελιξίας της αγοράς εργασίας που αποτρέπει τη στροφή της οικονοµίας σε µια επεκτατική οδό και τη µείωση της ανεργίας. Μια οικονοµία κυρίως βασισµένη στον τουρισµό και τη ναυτιλία δυσκολεύεται να επανέλθει από την κάµψη λόγω της γενικής ευρωπαϊκής ύφεσης. Το ΝΤ (2012) προβλέπει πρώτα πραγµατική ανάπτυξη του ΑΕγχΠ το 2014, υπολογίζει µια πτώση κατά 4,8% το 2012 και οικονοµική στασιµότητα το Την περίοδο παρουσιάζει µια µέση ανάπτυξη ύψους 2,5-3%.

10 10 Zsuzsanna Novák 2012 Άνοιξη Το ΝΤ (2012) αναµένει ένα πρωτογενές πλεόνασµα ύψους 4% το 2014 και θεωρεί πιθανό πως, προϋποθέτοντας επαρκή απελευθέρωση από το χρέος, το δηµόσιο χρέος µπορεί να συµπιεστεί στο 120%. Φυσικά αναγνωρίζει κάποιους κινδύνους σχετικά µε την πραγµατοποίηση αυτών των αριθµών, οπότε επιβεβαιώνει ότι ελλείψει των αναχρηµατοδοτήσεων της ΕΚΤ και επίσηµης στήριξης δεν µπορεί να διασφαλιστεί η προγραµµατισµένη πορεία του χρέους που µπορεί να οδηγήσει ακόµα και στην έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, κάτι που αποτελεί κίνδυνο ακόµη και για το ΝΤ. Πολλά εξαρτώνται από τα εκλογικά αποτελέσµατα, πόσο αφοσιωµένη θα είναι η νέα κυβέρνηση στην εφαρµογή των διαρθρωτικών αλλαγών και στη γενική διατήρηση της δηµοσιονοµικής πειθαρχίας µακροπρόθεσµα. Σύνοψη Η Ελλάδα είναι ένα εύγλωττο παράδειγµα ότι ο σεβασµός των κριτηρίων του Μάαστριχτ τα οποία υστερούν οποιουδήποτε οικονοµικού περιεχοµένου κατά κάποιους ειδικούς ειδικά λαµβάνοντας υπόψη την επίδραση των χρηµατοοικονοµικών κρίσεων που προέκυψαν κατά καιρούς είναι αναγκαίος για τη σταθερότητα της νοµισµατικής ένωσης µε κράτη-µέλη διαφορετικού επιπέδου οικονοµικής ανάπτυξης. Η διάσωση της Ελλάδας δεν αποτελεί απλά θέµα υπόληψης για τα µέλη της Ευρωζώνης αφού η ελληνική κρίση συνεπάγεται συµπεραίνοντας από συνέπειες προηγούµενων κρίσεων την απειλή της µετάδοσης. Η χρεοκοπία µιας χώρας µπορεί να επιφέρει την παρακµή και τελικά τη διάλυση της Ευρωζώνης, που θα προκαλούσε εκτός των προφανών πολιτικών επιπτώσεων γιγάντιες επιπλοκές στις ευρωπαϊκές χρηµατοδοτικές σχέσεις, καθώς η χρήση του κοινού νοµίσµατος κατέστησε αχρείαστη τη διαχείριση συναλλαγµατικού κινδύνου από διεθνείς οµίλους τουλάχιστον εντός της Ευρωζώνης και στην περίπτωση αιτήµατος πίστωσης ανάλογα µε τη γεωγραφική τους θέση. Ξαφνικά αντί για χρέος εκφρασµένο σε οµογενές νόµισµα οι φορείς και πελάτες του τραπεζικού συστήµατος θα έρχονταν αντιµέτωποι µε υποχρεώσεις σε 17 διαφορετικά νοµίσµατα στην χειρότερη περίπτωση. Το ζήτηµα της παρατηρηµένης στην Ευρωζώνη εξωτερικής ανισορροπίας προτάσσει την ανάγκη για ένα σύστηµα αντιστάθµισης στο οποίο τα κράτη-µέλη αποζηµιώνονται µεταξύ τους προς εξισορρόπηση του ισοζυγίου πληρωµών µε σύµφωνη γνώµη όλων, αυτά µε πλεόνασµα αποζηµιώνουν αυτούς µε προσωρινό έλλειµµα. Μια καλύτερη εναρµόνιση των δηµοσιονοµικών πολιτικών αξίζει επίσης να συζητηθεί, όπως επίσης η λειτουργία ενός κοινού ασφαλιστικού µηχανισµού και η έκδοση ευρωοµολόγων φαίνεται να είναι µια ολοένα ρεαλιστικότερη εναλλακτική λύση. Αναφορές * Μετέφρασε η Αγγελική Νεβσεχιρλίογλου Araujo, A., Leon M. (2004): Speculative Attacks on Debts and Optimum Currency Area: a Welfare Analysis. Working Paper Series. 84/2004. Banco Central do Brasil. Cline, W. R. (2011): Sustainability of Greek Public Debt. Peterson Institute for International Economics. Number PB Czeti, T., Hoffmann, M. (2006): A magyar államadósság dinamikája: elemzés és szimulációk. MNBtanulmányok. 50. Credit Suisse (2011): Greece. A restructuring scenario analysis. Fixed income research. 16 Μαΐου PDF.pdf. (5 Απριλίου 2012) Eurobank EFG (2012): Equity Research. 23 Φεβρουαρίου Fotopoulos, T. (1992): Economic restructuring and the debt problem: the Greek case. International Review of Applied Economics. Volume 6, Issue 1. σελ Gros, D. (1996): Seigniorage in the EC. In: Functioning of the International Monetary System (ed.: Frenkel, J. A., Goldstein, M.). Volume I. σελ IMF Garcia, C., Restrepo, J. E., Tanner, E. (2011): Fiscal Rules in a Volatile World A Welfare Based Approach. WP/11/56. IMF Working Paper. Hellenic Statistical Authority (2011): Press release: fiscal data for the years Athens, 17 October (2 Ιανουαρίου 2012) IMF (2012): IMF country report. No. 12/57. Μάρτιος (April 6, 2012) Kouretas, G., P., Vlamis, P. (2010): The Greek Crisis. Causes and Implications. Panoeconomicus σελ

11 DÉLKELET-EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE International Relations Quarterly 11 Menguy, S. (2010): How to limit the moral hazard related to a European Stabilization Mechanism, Journal of Economic Integration. Vol. 25. σελ Menguy, S. (2011): Inflation rate, indebtedness and interest rates on public debt in a monetary union. Conference on Macro and Financial Economics: Theory and Applications, Brunel University, West London (26 Μαΐου 2011). ( ) MNB (2011): Jelentés a pénzügyi stabilitásról november. ( ) Moutos, T., Tsitsikas, Ch. (2010): Whither Public Interest: The Case of Greece s Public Finances. CESifo Working Paper No DKE * Σηµείωση: Σεβαστοί ερευνητές, αν κάνετε µια αναφορά σε αυτό το τµήµα ή απόσπασµα του άρθρου, παρακαλούµε στείλτε µας ένα στο για να µας το δηλώσετε. Παρακαλούµε αναφερθείτε στο άρθρο ως εξής: Zsuzsanna Novák: Υπό την απειλή του ελληνικού δηµοσίου χρέους. (Μετέφρασε η Αγγελική Νεβσεχιρλίογλου), Délkelet Európa South-East Europe International Relations Quarterly, Τόµος 3. Νο.1 (Άνοιξη 2012) σελ. 11. Σας ευχαριστούµε για την συνεργασία σας. Αρχισυντάκτης.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων Γιώργος Βλάχος Οκτώβριος 15, 2015 Περιεχόμενα 01 Το Προβληματικό Οικονομικό Περιβάλλον 02 Οι Τράπεζες 03 Οι Επιχειρήσεις 04 Η Τράπεζα Πειραιώς 05 Τύποι Ρυθμίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1. ιεθνείς οικονοµικές εξελίξεις Το διεθνές οικονοµικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αβεβαιότητα, µε προοπτική µεσοπρόθεσµα, την επιβράδυνση της οικονοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιπτώσεις της πρόσφατης διεθνούς χρηµατοπιστωτικής κρίσης και της τρέχουσας δηµοσιονοµικής κρίσης στην ευρωζώνη στο δίκαιο της ΟΝΕ Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Αναπληρωτής Καθηγητής ιεθνούς Οικονοµικού ικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 25 Απριλίου 2014 Αναβαθμίσεις από Standard and Poor s και Fitch Ένας από τους σημαντικότερους στόχους της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης είναι η επάνοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Eπεξηγηµατικές Σηµειώσεις στους Νοµισµατικούς, Χρηµατοπιστωτικούς και άλλους χρηµατοοικονοµικούς δείκτες.

Eπεξηγηµατικές Σηµειώσεις στους Νοµισµατικούς, Χρηµατοπιστωτικούς και άλλους χρηµατοοικονοµικούς δείκτες. Eπεξηγηµατικές Σηµειώσεις στους Νοµισµατικούς, Χρηµατοπιστωτικούς και άλλους χρηµατοοικονοµικούς δείκτες. Προσφορά Χρήµατος Η Προσφορά Χρήµατος Μ1 αντιστοιχεί στην Πρωτογενή Ρευστότητα στην εθνική ορολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018 Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 30 Απριλίου 2014 Το Μεσοπρόθεσμο

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Μανούζας Ζήσης Υποψήφιος Διδάκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών Δεκέμβριος 2015 Πεδίο ανάλυσης: Το πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 12.10.2015. για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της ΙΣΠΑΝΙΑΣ

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 12.10.2015. για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 12.10.2015 C(2015) 6892 final ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12.10.2015 για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της ΙΣΠΑΝΙΑΣ EL EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12.10.2015 για το σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

«Το Eurogroup καλωσορίζει τη συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς με την προσθήκη του ΔΝΤ για το πρόγραμμα του ESM. ΤΟ Eurogroup συγχαίρει τις ελληνικές αρχές για την ισχυρή δέσμευση

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

: 2008-2009 2008 2009 15 2013

: 2008-2009 2008 2009 15 2013 Οι τράπεζες του αύριο Ανδρέας Παπαδόπουλος ιευθυντής Στρατηγικής Οµίλου 15 Μαΐου 2013 Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε σηµείου αυτής της έκδοσης, η αποθήκευση για οποιαδήποτε µελλοντική χρήση της,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ. Δρ Νικόλαος Λυμούρης

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ. Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2015 Εισήχθη την 1η Ιανουαρίου 1999 και έγινε το νόμισμα περισσότερων από 300 εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Εισαγωγή Κατ αρχάς θα ήθελα να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς του πρώην Ομοσπονδιακού Υπουργού των Οικονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014 29 Αυγούστου Αποτελέσματα Β Τριμήνου Ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα: Δείκτες κεφαλαίων κοινών μετοχών CET1 17,8% και δανείων προς καταθέσεις 103,4%. Συνεχιζόμενη ανάκαμψη των κερδών προ προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

www.icap.gr Η Ελλάδα σε Αριθµούς 2014 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012

www.icap.gr Η Ελλάδα σε Αριθµούς 2014 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012 Εισαγωγικό Σηµείωµα Η ελληνική οικονοµία συνεχίζει να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης, η διάρκεια της οποίας έχει ξεπεράσει όλες τις προβλέψεις. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας A Εξάμηνο 2008 Αθήνα, 28 Αυγούστου 2008 σε εκατ. Α 6μηνο 2008 Α 6μηνο 2007 Δ Καθαρά κέρδη μετόχων ΕΤΕ * 835 724 +15% Καθαρά κέρδη από εγχώριες δραστηριότητες 510 478

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0343 Οδηγία 87/343/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για την τροποποίηση, όσον αφορά την ασφάλιση πιστώσεων και εγγυήσεων, της οδηγίας 73/239/ΕΟΚ περί συντονισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα