Στον Daniel Goleman που τόσο ευγενικά διαδίδει τα νέα!

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στον Daniel Goleman που τόσο ευγενικά διαδίδει τα νέα!"

Transcript

1 Στους καθηγητές Harry Chugani και Bruce Perry, που εξακολουθούν πάντοτε να αποδεικνύουν μέσα από το επιστημονικό τους έργο τον πολύ σημαντικό ρόλο που παίζουν οι πρώτες εμπειρίες και αλληλεπιδράσεις των παιδιών στην ανάπτυξη της κοινωνικής και της συναισθηματικής τους νοημοσύνης. Στον Daniel Goleman που τόσο ευγενικά διαδίδει τα νέα! Στη γλυκιά μικρή Audrey, που είναι η ζωντανή απόδειξη του πόσο σημαντικό είναι για ένα παιδί να νιώθει πως οι γονείς του το αγαπούν και είναι πάντοτε στο πλευρό του.

2

3 Περιεχόμενα Εισαγωγή ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΠΕΡΙΕΡΓΕΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΘΕΤΕΙ ΣΤΟΧΟΥΣ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ αναφορες και πηγεσ...194

4

5 Εισαγωγή Όλα τα παιδιά χρειάζονται κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις και να πετύχουν στο σχολείο και τη ζωή. Προϋπόθεση της επιτυχίας είναι να γνωρίζουν τα παιδιά πώς να ελέγχουν τα συναισθήματά τους και πώς να εργάζονται ομαδικά αυτές οι ικανότητες είναι απαραίτητες για την πρόοδο τόσο στο σχολείο όσο και σε όλες τους τις σπουδές. Τα παιδιά τα οποία είναι ικανά να ελέγχουν τις παρορμήσεις και τη συμπεριφορά τους είναι και ικανά να συγκεντρώνονται στην παρακολούθηση των μαθημάτων τους και να μαθαίνουν πραγματικά. Η κοινωνία δίνει μεγάλη αξία στις διανοητικές ικανότητες του ατόμου, αλλά συνήθως δεν ασχολούμαστε με το πώς μπορεί κανείς να αναπτύξει αυτές τις ικανότητες. Θέλουμε τα παιδιά να έχουν επιτυχία στο σχολείο και σε γενικές γραμμές, οι καλοί βαθμοί θεωρούνται απόδειξη αυτής της επιτυχίας. Συχνά, υποθέτουμε ότι οι ανώτερες διανοητικές ικανότητες έχουν ως αποτέλεσμα και καλούς βαθμούς στο σχολείο. Σε κάθε περίπτωση, όμως, τα παιδιά πρέπει να μάθουν να συγκεντρώνονται και να προσέχουν ώστε να μπορούν έτσι να αναπτύξουν δεξιότητα σκέψης για να γίνουν επιτυχημένοι μαθητές. Η συγκέντρωση και η προσοχή απαιτούν από τα παιδιά να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους, να έχουν υπομονή αναβάλλοντας, λόγου χάρη, για αργότερα το παιχνίδι ή οποιαδήποτε άλλη ευχαρίστηση, και να συγκεντρώνονται σε ένα συγκεκριμένο καθήκον. Όλα αυτά σχετίζονται άμεσα με την κοινωνική προσαρμογή και τη συναισθηματική ανάπτυξη.

6 12 PAM SCHILLER Για παράδειγμα, σκεφτόμαστε ότι μία χαρισματική αθλήτρια εκτός από τις φυσικές της ικανότητες διαθέτει και μία ιδιαίτερη ευφυΐα που την κάνει να διακρίνεται. Αυτός ο τρόπος σκέψης είναι σαν να αντιστρέφουμε τη σειρά των πραγμάτων. Το πιθανότερο είναι πως η αθλήτρια του παραδείγματός μας χρησιμοποίησε τις κοινωνικές και συναισθηματικές της δεξιότητες την ικανότητά της να ελέγχει τις παρορμήσεις της και να αναβάλλει την ευχαρίστηση για να καλλιεργήσει τις ικανότητες εκείνες που ήταν απαραίτητες για να γίνει μια εξαιρετική αθλήτρια. Νέες ανακαλύψεις στη νευρολογία δείχνουν τον αποφασιστικό ρόλο που παίζει η κοινωνική προσαρμογή και η συναισθηματική ανάπτυξη στη μάθηση. Πολλοί ερευνητές (Sousa, 2005 Goleman, 2006) υποστηρίζουν τώρα πως οι φυσικές και οι διανοητικές δυνατότητες του ατόμου αξιοποιούνται μόνο όταν ο εγκέφαλός του είναι αρκετά ανεπτυγμένος στους τομείς της κοινωνικής και της συναισθηματικής νοημοσύνης. Αυτό το βιβλίο παρουσιάζει, σε γενικές γραμμές, κάποια από τα πιο, πρόσφατα ευρήματα των ερευνών πάνω στην κοινωνική προσαρμογή και τη συναισθηματική ανάπτυξη και προτείνει στρατηγικές για την πρακτική εφαρμογή τους. Για το πώς δηλαδή θα εφαρμόζουμε αυτά τα ευρήματα της επιστήμης με απλό τρόπο στην καθημερινή μας επαφή με τα παιδιά, όταν επικοινωνούμε μαζί τους και όταν τους αναθέτουμε κάποιες δραστηριότητες. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ; Η κοινωνική νοημοσύνη καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα ικανοτήτων που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να συναναστρέφονται με άλλους ανθρώπους, στην περίπτωση των παιδιών για να παίζουν, κι ακόμη για να διδάσκουν τους άλλους και να διδάσκονται από αυτούς. Οι κοινωνικές αυτές ικανότητες είναι απαραίτητες για την επιβίωση αλλά και για να ζήσει το άτομο μία καλή ζωή.

7 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 13 Τα άτομα με ανεπτυγμένη κοινωνική νοημοσύνη είναι ικανά: να αναγνωρίζουν τα αισθήματα των άλλων να κατανοούν τα αισθήματα, τα κίνητρα και τις ανησυχίες των άλλων να καταλαβαίνουν τα μηνύματα που παίρνουν από τον κοινωνικό περίγυρο και να ανταποκρίνονται σε αυτά να διαπραγματεύονται και να ξεπερνούν τις συγκρούσεις. Μία ομάδα παιδιών παίζει μπάλα. Ο Δημήτρης παρακολουθεί αμέτοχος λίγο πιο πέρα. Κάθε φορά που η μπάλα έρχεται προς το μέρος του, ο Δημήτρης κάνει μία ανεπαίσθητη κίνηση προς το μέρος της σαν να θέλει να την πιάσει. Ένα κοριτσάκι, η Μελίνα, παρατηρεί ότι ο Δημήτρης δείχνει να ενδιαφέρεται για το παιχνίδι. Μόλις η μπάλα έρχεται προς το δικό της μέρος, την πιάνει και ανακοινώνει στην ομάδα: «Κοιτάξτε, παιδιά, ο Δημήτρης θέλει να παίξει μαζί μας. Έλα, Δημήτρη, θα είσαι στην ομάδα μου». Η Μελίνα φανερώνει υψηλό επίπεδο κοινωνικής νοημοσύνης. Μπορεί να νιώσει τα συναισθήματα των άλλων. Αντιλαμβάνεται πως ο Δημήτρης τους παρακολουθεί θέλοντας να παίξει μαζί τους. Ερμηνεύει σωστά τα σημάδια που βλέπει στον κοινωνικό περίγυρο, συγκεκριμένα στη συμπεριφορά του άλλου παιδιού. Η ανεπαίσθητη κίνηση του Δημήτρη να πιάσει την μπάλα είναι για τη Μελίνα το σημάδι πως το αγόρι θέλει να παίξει μαζί τους. Η Μελίνα ανταποκρίνεται περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να διακόψει το παιχνίδι. Στη συνέχεια, βοηθά τον Δημήτρη να συμμετάσχει και βοηθά συγχρόνως τους άλλους συμπαίκτες της να καταλάβουν την κατάσταση. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ; Οι υγιείς συναισθηματικές αντιδράσεις επιτρέπουν στους ανθρώπους να εκφράζουν και να χειρίζονται σωστά τα αισθήματά τους, να αναβάλλουν την ικανοποίηση, να βρίσκουν δημιουργικές διεξόδους

8 14 PAM SCHILLER για τα αρνητικά συναισθήματα, να καταλαβαίνουν και να υπολογίζουν τα αισθήματα των άλλων. Οι υγιείς συναισθηματικές αντιδράσεις μάς κάνουν να νιώθουμε χαρούμενοι και ικανοποιημένοι από τον εαυτό μας. Τα άτομα με ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη είναι ικανά: να αναγνωρίζουν και να καταλαβαίνουν τα συναισθήματα να εκφράζουν τα συναισθήματα να εκτιμούν την ένταση των συναισθημάτων να διαχειρίζονται τα συναισθήματα να αναβάλλουν την ικανοποίηση να ελέγχουν τις παρορμήσεις να αναγνωρίζουν τη διαφορά μεταξύ συναισθημάτων και πράξεων, και να διαχειρίζονται το άγχος. Μία ομάδα παιδιών παίζει «μήλα» χωρισμένα σε ομάδες, στον κήπο, σε ένα πάρτι γενεθλίων. Ο Γιάννης θέλει να παίξει μαζί τους. Παρακολουθεί για αρκετή ώρα τα άλλα παιδιά να παίζουν. Τους έχει πει αρκετές φορές ότι θα ήθελε να παίξει κι αυτός. Η Βίκυ σταματά να παίζει, αλλά προτού προλάβει να πει στον Γιάννη ότι μπορεί να πάρει τη θέση της, ο Μιχάλης προλαβαίνει και την παίρνει εκείνος. Ο Γιάννης βλέπει την ευκαιρία του να χάνεται. Λέει στον Μιχάλη ότι εκείνος ήταν εκεί και περίμενε από ώρα και πως ήταν η σειρά του να παίξει. Ο Μιχάλης απαντά: «Τόσο το χειρότερο για σένα!» Ο Γιάννης αρχίζει να κλαίει. Ο Λυκούργος λέει: «Γιάννη, μπορείς να πάρεις τη δική μου θέση. Εγώ θα πάω μέσα να παίξω με τη Βίκυ». Τι συνέβη εδώ; Ποιο από τα παιδιά έδειξε πως διαθέτει ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη; Τι έχουμε να πούμε για τον Γιάννη; Περιμένει υπομονετικά, κάνει γνωστή την επιθυμία του να παίξει, προσπαθεί να διαπραγματευτεί με τον Μιχάλη και συγκρατείται για να μην τον κλοτσήσει ή τον χτυπήσει στο τέλος. Όλα αυτά είναι γερά θεμέλια στο συνολικό οικοδόμημα της συναισθηματικής

9 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 15 νοημοσύνης. Τα δάκρυά του είναι ο τρόπος για να δείξει σε όλους την απογοήτευσή του και τη στενοχώρια του. Αντιδρά πολύ καλά για παιδί τεσσάρων ετών. Δείχνει επιμονή σε ένα σκοπό, είναι ικανός να επικοινωνεί με τους άλλους αποτελεσματικά και είναι επίσης ικανός να ελέγχει τις παρορμήσεις του και να περιμένει. Αντί να αρχίσει να κλαίει, θα μπορούσε να είχε ξεσπάσει πάνω στον Μιχάλη. Ο Λυκούργος επίσης φανερώνει υψηλό επίπεδο τόσο συναισθηματικής όσο και κοινωνικής νοημοσύνης. Δείχνει ότι μπορεί να νιώσει τα συναισθήματα του Γιάννη και είναι πρόθυμος να ασχοληθεί με κάτι άλλο, έτσι ώστε να μπορέσει και ο Γιάννης να μπει με τη σειρά του στο παιχνίδι. Δεν έχουμε πολλές πληροφορίες σχετικά με τον Μιχάλη στο σενάριο αυτό, φαίνεται όμως πως δεν έχει ακόμη μάθει να συμμερίζεται τα συναισθήματα των άλλων. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗ- ΜΟΣΥΝΗ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ Η ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ Συναισθηματική νοημοσύνη είναι η κατανόηση και η διαχείριση των συναισθημάτων και των συγκινήσεών μας. Κοινωνική νοημοσύνη είναι η κατανόηση και διαχείριση του εαυτού μας στην ομάδα. Αυτά τα δύο είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. Τις περισσότερες φορές, τα παιδιά μαθαίνουν να καταλαβαίνουν τον εαυτό τους και να χειρίζονται τα δικά τους συναισθήματα πολύ πριν μάθουν να χειρίζονται τον εαυτό τους στο πλαίσιο της συναναστροφής με άλλους. Παρόλ αυτά, τα παιδιά εξακολουθούν να μαθαίνουν πράγματα για τον εαυτό τους στη διάρκεια της συναναστροφής τους και της επικοινωνίας με άλλους. Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει πώς οι ικανότητες που οδηγούν στην κοινωνική και συναισθηματική νοημοσύνη αλληλοϋποστηρίζονται:

10 16 PAM SCHILLER Συναισθηματική νοημοσύνη Συνείδηση εαυτού Κατανοεί τα συναισθήματα. Γνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα στα συναισθήματα και στις πράξεις. Διαχείριση εαυτού Εκφράζει τα συναισθήματα. Διαχειρίζεται τα συναισθήματα. Ελέγχει τις παρορμήσεις. Κοινοποιεί τα συναισθήματά του. Διαχειρίζεται το άγχος. Κοινωνική νοημοσύνη Κοινωνική αντίληψη Αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα των άλλων. Διαβάζει τα μηνύματα της συμπεριφοράς των άλλων. Καταλαβαίνει τα συναισθήματα, τα κίνητρα και τις ανησυχίες των άλλων. Εναρμονίζεται με τα συναισθήματα, τα κίνητρα και τις ανησυχίες των άλλων. Διαχείριση σχέσεων Διαπραγματεύεται και ξεπερνά τις συγκρούσεις. Ανταποκρίνεται στα συναισθήματα, τα κίνητρα και τις ανησυχίες των άλλων. Έχει την ικανότητα να συνεργάζεται με τους άλλους. Επικοινωνεί αποτελεσματικά με τους άλλους. Δείχνει ικανότητες ένταξης στο ομαδικό παιχνίδι. ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Οι συνάψεις των εγκεφαλικών κυττάρων είναι το θεμέλιο μίας ισχυρής νόησης Το πρωταρχικό έργο του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της βρεφικής και νηπιακής ηλικίας είναι η σύνδεση των εγκεφαλικών κυττάρων (νευρώνων). Κάθε νευρώνας έχει έναν άξονα (νευράξονα), ο οποίος στέλνει πληροφορίες στους άλλους νευρώνες, όπως επίσης

11 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 17 και κάποιες αποφυάδες, τους δενδρίτες μέσω των οποίων μεταφέρονται οι πληροφορίες μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων. Καθώς οι δενδρίτες συνδέονται με τους νευράξονες των άλλων εγκεφαλικών κυττάρων, σχηματίζονται τρισεκατομμύρια συνδέσεων που ονομάζονται συνάψεις. Οτιδήποτε μαθαίνουμε, αποθηκεύεται στις κοινότητες των νευρώνων. Έχουμε «κοινότητες», δηλαδή ειδικές ομάδες νευρώνων, που είναι προορισμένες να ρυθμίζουν τις κινητικές, νοητικές και γλωσσικές μας ικανότητες, όπως επίσης και τις κοινωνικές και συναισθηματικές μας δεξιότητες. Η εμπειρία είναι αυτή που δημιουργεί τις συνδέσεις. Η επανάληψη όμως τις κάνει πιο ισχυρές, πιο σταθερές σε όλους τους τομείς της ανάπτυξης του ατόμου. Όταν έχουμε μία εμπειρία για πρώτη φορά στη ζωή μας, κάποιοι νευρώνες συνδέονται. Όταν στη συνέχεια συναντάμε ξανά στη ζωή μας την ίδια εμπειρία, η πληροφορία ταξιδεύει στο ίδιο κύκλωμα, με αποτέλεσμα να κάνει πιο «σφικτές» τις συνδέσεις και να τις σταθεροποιεί. Με νευρολογικούς όρους, αυξάνεται τότε η «μυελινοποίηση», μία διαδικασία που ξεκινά ήδη από τη βρεφική ηλικία και βοηθά να περιβάλλονται οι νευράξονες και οι νευρώνες του εγκεφάλου με μία ουσία που ονομάζεται μυελίνη. Και όταν η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται, η κάθε πληροφορία έχει τη δυνατότητα να ταξιδεύει με 200 μίλια το δευτερόλεπτο κατά μήκος του κυκλώματος αυτού του εγκεφάλου (Sousa, 2005). Σκεφτείτε αυτό το κύκλωμα σαν να πρόκειται για μονοπάτια που περνούν μέσα από την πιο άγρια, ανεξερεύνητη περιοχή κι όσα από τα μονοπάτια χρησιμοποιούνται συχνά γίνονται πια μεγάλοι δρόμοι, ενώ όσα δεν χρησιμοποιούνται τείνουν να σβήσουν όπως τα ίχνη πάνω στην άμμο. Η κοινωνική και συναισθηματική «δικτύωση», όμως, μέσα στον εγκέφαλο διαφέρει ριζικά από τη νοητική και τη φυσιο-κινητική, καθώς οι δύο πρώτες είναι άμεσα εξαρτημένες από την αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων (Goleman, 2007). Είναι απαραίτητο να έχουμε αλληλεπίδραση με άλλα άτομα. Μόνο έτσι δημιουργούνται στα

12 18 PAM SCHILLER εγκεφαλικά μας κύτταρα τα δίκτυα των συνδέσεων που είναι αναγκαία για να είμαστε κοινωνικοί. Η ικανότητά μας να σχετιζόμαστε με τους άλλους πηγάζει από την εφαρμογή όσων διδαχτήκαμε από τις πρώιμες αυτές αλληλεπιδράσεις με τον κόσμο γύρω μας. Η εσωτερική συναισθηματική δικτύωση του ατόμου διαμορφώνεται από τα πρώτα ήδη χρόνια της ζωής του, από την περίοδο που έρχεται σε επαφή με τους γονείς του και με όσους το φροντίζουν κατά την παιδική ηλικία. Είναι ακριβώς τότε που μέσα από την επικοινωνία με τους άλλους γύρω του, το άτομο αντιλαμβάνεται τους τρόπους με τους οποίους οι ανάγκες τους ικανοποιούνται. Η ικανότητα του ανθρώπου να ελέγχει τα συναισθήματά του και να συγκρατεί τις παρορμήσεις του εξαρτάται από την επιτυχία της πρώτης αυτής επικοινωνίας και την οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης. Κοινωνική και συναισθηματική νόηση Η κοινωνική νόηση είναι ένας συνδυασμός νευρολογικών μηχανισμών. Οι μηχανισμοί αυτοί οργανώνουν αρμονικά στο μυαλό μας τους τρόπους αλληλεπίδρασής μας με τους άλλους. Συγχρόνως, οργανώνουν αρμονικά τις σκέψεις μας και τα συναισθήματά μας για τους ανθρώπους και τις σχέσεις μας. Ο σωστός συνδυασμός όλων αυτών στα εγκεφαλικά μας κέντρα απαιτεί την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή και τη στενή επικοινωνία με τους άλλους. Η συναισθηματική νόηση είναι επίσης ένας συνδυασμός νευρολογικών μηχανισμών. Οι μηχανισμοί αυτοί οργανώνουν αρμονικά και διαχειρίζονται τα συναισθήματα και τις παρορμήσεις μας. Η δημιουργία ενός σωστού δικτύου συναισθηματικής νόησης προϋποθέτει τη σιγουριά ότι είμαστε ασφαλείς. Χρονοδιαγράμματα Ανάπτυξης Υπάρχουν στη ζωή του ατόμου γόνιμες περίοδοι στη διάρκεια των οποίων ο εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει και

13 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 19 να συνδέσει ιδιαίτερες ικανότητες στον ανώτατο βαθμό. Ονομάζουμε τις γόνιμες αυτές περιόδους «παράθυρα ευκαιριών». Τα παράθυρα αυτά προσδιορίζονται επιστημονικά και είναι ανοικτά από τη στιγμή της γέννησης του ατόμου έως την εφηβεία. Τα ανοικτά παράθυρα ευκαιριών είναι ίδια για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το «Η ποιότητα και η ποσότητα των κοινωνικών και συναισθηματικών εμπειριών θα επιδράσουν αποφασιστικά στη διαμόρφωση της κοινωνικής και της συναισθηματικής νοημοσύνης του ατόμου». (Goleman, 2007) μέρος του πλανήτη που γεννήθηκαν, ανεξάρτητα από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γεννήθηκαν και από το αν η ανάπτυξή τους είναι πρόωρη, μέση ή καθυστερημένη. Οι βάσεις της κοινωνικής και της συναισθηματικής νοημοσύνης δικτυώνονται στον εγκέφαλο κατά τους 48 πρώτους μήνες της ζωής. Οι θετικές εμπειρίες στο διάστημα που τα παράθυρα αυτά είναι ανοικτά, οδηγούν σε θετικά αποτελέσματα. Οι αρνητικές εμπειρίες κατά την ίδια περίοδο, οδηγούν σε αρνητικά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, για να μιλήσουμε με όρους συναισθηματικής νοημοσύνης, ένα βρέφος πραγματοποιεί μέσα του τις συνδέσεις που σχετίζονται με την εμπιστοσύνη κατά τους πρώτους 14 μήνες της ζωής του. Αν, όταν κλαίει, κάποιος σπεύδει να το φροντίσει, το μήνυμα που θα ενσωματώσει είναι η εμπιστοσύνη αν όμως δεν έρθει κανείς κοντά του, το μήνυμα που θα δεχτούν οι νευρώνες του είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης (Ramey & Ramey,1999). Αν πεινά και κάποιος το ταΐσει, μαθαίνει να εμπιστεύεται. Αν δεν το ταΐσει κανείς, μαθαίνει να μην εμπιστεύεται κανέναν. Τόσο απλό είναι. Όταν λοιπόν οι θετικές εμπειρίες προσφερθούν την κατάλληλη στιγμή σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα για τα «Παράθυρα Ευκαιριών» που ακολουθεί, οι νευρώνες του ατόμου θα συνδεθούν

14 20 PAM SCHILLER με τον κατάλληλο τρόπο. Ο εγκέφαλος είναι γόνιμος σε όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και μέχρι την εφηβεία, έτσι ώστε οι ικανότητες που αναφέρονται στον πίνακα, πρακτικά μπορούν να αποκτηθούν σε αυτή την περίοδο. Σε κάθε περίπτωση, μπορούμε να πετύχουμε τις καλύτερες συνδέσεις όταν οι ανάλογες θετικές εμπειρίες συμβούν μέσα στο διάστημα όπου το αντίστοιχο παράθυρο είναι ανοικτό. Παράθυρα Ευκαιριών Παράθυρα ευκαιρία για Περίοδος δημιουργία μέγιστης ανάπτυξης επιθυμητών συνδέσεων Κοινωνική Νοημοσύνη 0-48 μηνών 4 ετών έως την εφηβεία Προσκόλληση 0-12 μηνών Ανεξαρτησία μηνών Συνεργασία μηνών Συναισθηματική Νοημοσύνη 0-48 μηνών 4 ετών έως την εφηβεία Εμπιστοσύνη 0-14 μηνών Έλεγχος Παρορμήσεων μηνών Κινητική Ανάπτυξη 0-24 μηνών 2 ετών έως την εφηβεία Οξυδέρκεια 0-24 μηνών 2 ετών έως την εφηβεία Σκέψη και εξυπνάδα 0-48 μηνών 4 ετών έως την εφηβεία Αιτία και αποτέλεσμα 0-16 μηνών (σύνδεσή τους) Επίλυση Προβλημάτων μηνών Θεμέλια για ανάπτυξη 0-24 μηνών 2-7 ετών ικανοτήτων κατανόησης* Πρώτοι φθόγγοι 4-8 μηνών 8 μηνών έως την εφηβεία Λεξιλόγιο 0-24 μηνών 2-5 ετών *Δύο αξιόπιστες ενδείξεις για τις πιθανότητες επιτυχίας στην κατανόηση είναι η διάκριση των φθόγγων και το πόσο πλούσιο λεξιλόγιο έχει κάθε άτομο.

15 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 21 Μπορείτε, αν θέλετε, να χρησιμοποιήσετε το χάρτη με τα «Παράθυρα Ευκαιριών» σαν έναν οδηγό όταν θα σκέφτεστε τις κοινωνικές και τις συναισθηματικές εμπειρίες που θα φροντίσετε να αποκτήσουν τα παιδιά σας. Ο πίνακας αυτός είναι ένας βασικός οδηγός που εξηγεί τι είναι καλό για τα παιδιά στο κάθε στάδιο της ανάπτυξής τους. Για να αξιοποιήσετε τη γόνιμη περίοδο της μεγαλύτερης δυνατής ανάπτυξης των ικανοτήτων τους όσο ακόμη τα παράθυρα είναι ανοιχτά, προσφέρετε στα παιδιά θετικές εμπειρίες και άφθονες ευκαιρίες για να τις επαναλάβουν, την ίδια στιγμή που νέες εμπειρίες θα ακολουθούν όσο το δυνατόν συντομότερα. Ατρακτοειδή κύτταρα Όταν γεννιέται ένα παιδί, υπάρχουν 100 τρισεκατομμύρια νευρώνες που περιμένουν να συνδεθούν. Ο εγκέφαλος, κατά τη στιγμή της γέννησης, είναι ακόμη ένα όργανο σε τέτοιο βαθμό ατελές που μας εκπλήσσει. Οι συνδέσεις δημιουργούνται καθώς τα παιδιά έρχονται μέσα στον κόσμο σε επαφή με διάφορες εμπειρίες. Στη συνέχεια, γίνονται σταθερές και ισχυρές με τις συνεχείς επαναλήψεις αυτών των εμπειριών. Έτσι σχηματίζεται το νευρολογικό κύκλωμα πάνω στο οποίο θα θεμελιωθούν οι μαθησιακές ικανότητες του ανθρώπου για όλη του τη ζωή. Με άλλα λόγια, από αυτό το κύκλωμα θα εξαρτηθεί πόσο ικανός θα είναι ο άνθρωπος, όσο θα μεγαλώνει, να μαθαίνει σωστά και αποτελεσματικά. Κάποιοι από αυτούς τους εκατό τρισεκατομμύρια νευρώνες που περιμένουν να συνδεθούν, είναι ειδικά προορισμένοι για εκείνες τις συνάψεις που αφορούν στην κοινωνική και τη συναισθηματική νοημοσύνη. Οι συνάψεις που σχετίζονται με την κοινωνική νοημοσύνη δημιουργούνται από τις κοινωνικές εμπειρίες. Τα ατρακτοειδή κύτταρα, που ονομάστηκαν έτσι από το μακρόστενο σχήμα τους, είναι τα κύτταρα τα οποία έχουν ως αποστολή να μας επιτρέπουν να νιώθουμε αγάπη ή να βιώνουμε συναισθηματικό πόνο (Goleman,

16 22 PAM SCHILLER 2007). Αυτά τα κύτταρα βρίσκονται σε εκείνα τα μέρη του ανθρώπινου εγκεφάλου που θεωρούνται υπεύθυνα για την κοινωνική αλληλεπίδραση. Είναι υπεύθυνα για τη συμπάθεια, την ομιλία, τη διαίσθησή μας σχετικά με τα αισθήματα των άλλων και τις γρήγορες κρίσεις μας. Τα ατρακτοειδή κύτταρα μας κάνουν να έχουμε συναίσθηση και αντίληψη της κοινωνικής πραγματικότητας. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως τα ατρακτοειδή κύτταρα είναι αυτά που διαμορφώνουν την απαραίτητη για την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση σκέψη. Οι άνθρωποι, κάποια είδη πιθήκων και ένα είδος φάλαινας είναι τα μοναδικά όντα που διαθέτουν τέτοια κύτταρα. Τα ατρακτοειδή κύτταρα δημιουργούνται στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια των τεσσάρων πρώτων μηνών της ζωής του ατόμου. Το πόσο παραγωγικά θα είναι εξαρτάται από παράγοντες όπως το στρες (που έχει αρνητική επίδραση) και η ατμόσφαιρα αγάπης (που έχει θετική επίδραση). Κατοπτρικοί Νευρώνες Οι κατοπτρικοί νευρώνες σχετίζονται επίσης με τις κοινωνικές και τις συναισθηματικές μας ικανότητες. Σχηματίζονται κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής μας, καθώς παρακολουθούμε τους άλλους και κάνουν «μεταδοτικά» τα συναισθήματα. Είναι οι νευρώνες που επιτρέπουν στα μωρά να χαμογελούν μετά από λίγες μόλις εβδομάδες εμπειριών πάνω στην ανθρώπινη επικοινωνία. Οι κατοπτρικοί νευρώνες μας βοηθούν να νιώθουμε τις προθέσεις των άλλων και είναι ανεκτίμητοι όσον αφορά στη συγκέντρωση των κοινωνικών πληροφοριών. Οι νευρώνες αυτοί βρίσκονται σε απόλυτη διέγερση καθώς παρακολουθούμε τους άλλους. Βρίσκονται σε απόλυτη διέγερση όταν ανταποδίδουμε το χαμόγελο σε κάποιον που μας χαμογέλασε. Βρίσκονται σε απόλυτη διέγερση όταν ένα βρέφος που κλαίει γοερά κάνει και τα άλλα βρέφη που το

17 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 23 ακούν να αρχίσουν να κλαίνε. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως όσο πιο δραστήριο είναι το σύστημα των κατοπτρικών νευρώνων ενός ατόμου, τόσο ισχυρότερη είναι και η ικανότητά του να συμπάσχει με τους άλλους. Αποτελέσματα του Άγχους Το συναισθηματικό τραύμα μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στα πρώτα χρόνια της ανάπτυξης. Τα παιδιά που νιώθουν μεγάλο άγχος έχουν υψηλά επίπεδα κορτιζόλης στο αίμα τους (που είναι η ορμόνη του άγχους). Τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης δημιουργούν στους ενήλικες «θολή» σκέψη, όμως για τα μικρά παιδιά είναι πολύ πιο καταστροφικά. Όταν η κορτιζόλη σαρώνει στο πέρασμά της τις νεοσχηματισμένες νευρολογικές συνδέσεις, μπορεί, θεωρητικά, ακόμη και να εξαλείψει κάποιες από αυτές τις εύθραυστες νέες συνδέσεις αφήνοντας τα παιδιά να παλεύουν πια μόνα τους για να βάλουν τα απαραίτητα θεμέλια, αυτά που θα τους επιτρέψουν στο μέλλον να είναι ικανά για μάθηση (Families and Work Institute, 1996). Το συναισθηματικό τραύμα επιδρά επίσης και στην ικανότητα του εγκεφάλου να χρησιμοποιεί τη λογική σκέψη για την κατανόηση των συναισθημάτων μας. Μας κάνει υπερευαίσθητους στο άγχος και προκαλεί συχνά υπερβολικές αντιδράσεις απέναντι στις δύσκολες καταστάσεις. Μα, έχουν άγχος τα μικρά παιδιά; Και βέβαια έχουν! Αν και οι αιτίες του άγχους των παιδιών είναι συχνά δυσδιάκριτες για τους ενήλικες, τα παιδιά συχνά κουβαλούν μέσα τους ένα βαρύ φορτίο άγχους. Τι είναι όμως αυτό που προκαλεί το άγχος στα παιδιά; Πασχίζουν να φτάσουν τα ορόσημα της ανάπτυξης μαθαίνουν να επικοινωνούν, να περπατούν, να αλληλεπιδρούν, να εμπιστεύονται, να διατηρούν τη συναισθηματική ισορροπία τους και να καταλαβαίνουν τον κόσμο τους. Μία από τις μεγαλύτερες αιτίες

18 24 PAM SCHILLER άγχους για τα μικρά παιδιά είναι η δημιουργία σχέσεων με τους ανθρώπους που αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής τους. Όταν, για παράδειγμα, η δασκάλα ενός παιδιού φεύγει και στη θέση της καταφτάνει μία καινούρια, μπορεί το παιδί αυτό να χρειαστεί αρκετό χρόνο ώσπου να προσαρμοστεί με το νέο πρόσωπο στη ζωή του. Στη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, το παιδί θα είναι συνεχώς αντιμέτωπο με το άγχος. Αυτό το άγχος δεν θα βαραίνει το παιδί μόνο στο σχολείο του, θα το ακολουθεί και στο σπίτι. Στα μέσα του προηγούμενου αιώνα, η Ρουμανία ήταν μία πάμπτωχη χώρα, τόσο φτωχή ώστε οι οικογένειες δεν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν παιδιά διότι δεν μπορούσαν να τα θρέψουν. Ο τότε βασιλιάς της Ρουμανίας ανησύχησε επειδή χωρίς γεννήσεις πολύ σύντομα η χώρα θα εξαφανιζόταν. Έφτιαξε λοιπόν ένα νόμο σύμφωνα με τον οποίο κάθε γυναίκα που ήταν σε ηλικία κατάλληλη για να μείνει έγκυος, θα έπρεπε να κάνει τουλάχιστον τέσσερα παιδιά, διαφορετικά θα έπρεπε να πληρώσει έναν βαρύ φόρο. Αν και απρόθυμα, οι ρουμανικές οικογένειες άρχισαν να κάνουν περισσότερα παιδιά. Όμως, δεν μπορούσαν να τα φροντίσουν σωστά εξαιτίας της φτώχειας τους. Η κυβέρνηση παρενέβη και ανέλαβε η ίδια τη φροντίδα αυτών των παιδιών τοποθετώντας τα σε τεράστια ορφανοτροφεία. Τα ορφανοτροφεία ήταν όλα ίδια ένας κεντρικός πύργος με τέσσερις πτέρυγες, ύψους τριών ορόφων και σε κάθε πτέρυγα κατοικούσαν 40 παιδιά με έναν άνθρωπο να τα φροντίζει. Σε αυτά τα ορφανοτροφεία οι συνθήκες ήταν εντελώς ακατάλληλες. Οι τοίχοι ήταν γκρίζοι και δεν υπήρχαν ούτε βιβλία

19 Τα θεμέλια της σχολικής επιτυχίασ 25 ούτε παιχνίδια. Οι υπεύθυνοι για τη φροντίδα των παιδιών ήταν πολύ λίγοι για να φροντίζουν όλα εκείνα τα παιδιά, κι έτσι τα σκεύη καθαρίζονταν και οι πάνες άλλαζαν μόνο όταν ήταν απολύτως απαραίτητο. Πολλά από τα παιδιά παρέμεναν μέρα-νύχτα στις κούνιες τους, σαν ζώα στα κλουβιά. Η τροφή ήταν κι αυτή φτωχική και πολλά παιδιά παρουσίασαν προβλήματα υγείας. Το πιο σοβαρό όμως ήταν ότι υπήρχε ελάχιστη ή και καθόλου συναισθηματική ή κοινωνική αλληλεπίδραση ανάμεσα στα παιδιά και τους ανθρώπους που τα φρόντιζαν ή άλλους ενήλικες. Κανείς ποτέ δεν τους διάβασε, κανείς δεν έπαιξε μαζί τους και δεν τα κράτησε στην αγκαλιά του, κανείς δεν έδειξε στοργή και αφοσίωση στα δύστυχα εκείνα παιδιά. Κι όμως, η υγιής κοινωνική αλληλεπίδραση στα πρώτα ήδη χρόνια της ζωής του ανθρώπου έχει αποφασιστική σημασία για τη φυσιολογική συναισθηματική του ανάπτυξη. Αυτό αποδείχτηκε με πειστικό τρόπο μέσα από πειράματα σε νεογέννητες μαϊμούδες, που έκανε ο Dr Harry Harlow στη δεκαετία του Ο Dr Harlow μεγάλωσε τις μαϊμούδες σε απόλυτη απομόνωση και ανακάλυψε πως αν η περίοδος της απομόνωσης ξεπερνούσε τους οκτώ μήνες, οι νεαρές μαϊμούδες δεν γίνονταν πια αποδεκτές από τις φυλές τους εξαιτίας της μη φυσιολογικής και αταίριαστης συμπεριφοράς τους. Οι μαϊμούδες φτάνουν στην εφηβεία ανάμεσα στα τρία και τα τέσσερα πρώτα χρόνια τους, επομένως οι οκτώ μήνες της απομόνωσής τους απείχαν χρονικά πολύ από την εφηβεία τους. Ο Dr Harry T. Chugani, παιδίατρος-νευρολόγος, και ο Dr Michael E. Behen, παιδίατρος-νευροψυχολόγος από το Wayne State University, μελέτησαν για χρόνια τις συνέπειες της κοινωνικο-συναισθηματικής αποστέρησης των παιδιών κατά την

20 26 PAM SCHILLER πρώτη παιδική ηλικία τους. Γνώριζαν τα πειράματα του Dr Harlow και ήθελαν να μελετήσουν συγκεκριμένα τις συνέπειες αυτής της αποστέρησης στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Τα ορφανά της Ρουμανίας αποτέλεσαν μέρος της έρευνας. Οι καθηγητές Chugani και Behen παρακολούθησαν αυτά τα παιδιά από τη στιγμή που έφτασαν εκεί σαν υιοθετημένα πια ορφανά, και έκαναν ένα πλήθος διαφορετικών νευρολογικών μελετών για να βρουν τα αποτελέσματα της απομόνωσης σε τόσο μικρή ηλικία στη λειτουργία του εγκεφάλου και την αντίληψη. Μελέτησαν επίσης τη συμπεριφορά των παιδιών. Οι καθηγητές Chugani και Behen ανακάλυψαν πως τα περισσότερα από εκείνα τα παιδιά αντιμετώπιζαν μεγάλες δυσκολίες προσπαθώντας να ξεπεράσουν τις αρνητικές συνέπειες αυτής της πρώιμης αποστέρησής τους. Παρουσίαζαν παρορμητικές συμπεριφορές, προβλήματα συγκέντρωσης και ανωμαλίες στις σχέσεις τους με τους άλλους. Όπως ακριβώς συνέβη και με τις μαϊμούδες του Harlow, οι έρευνες έδειξαν πως και στη ζωή των παιδιών υπήρχε μία κρίσιμη περίοδος. Έτσι, τα παιδιά που είχαν υιοθετηθεί πριν από τον δέκατο όγδοο μήνα της ζωής τους τα πήγαιναν πολύ καλύτερα από εκείνα που είχαν υιοθετηθεί αργότερα. Μάλιστα, παρατηρήθηκε με μεγάλη συχνότητα ότι αρκετά αδέλφια που είχαν υιοθετηθεί από τους ίδιους θετούς γονείς παρουσίαζαν διαφορετική πρόοδο, με τα μικρότερα να τα πηγαίνουν πολύ καλύτερα επειδή είχαν περάσει πολύ λιγότερο χρόνο στο ορφανοτροφείο και τοποθετήθηκαν νωρίτερα μέσα σε ένα στοργικό περιβάλλον. Μελετώντας αυτά τα παιδιά, ο Dr Chugani και η ερευνητική ομάδα του χρησιμοποίησαν εξελιγμένες τεχνικές «προσομοίωσης εγκεφάλου» (όπως καλούνται), συμπεριλαμβανομένης της PET (ένα είδος τομογραφίας με εκπομπή ποζιτρονίων) και της DTI (μία πολύ εξελιγμένη τεχνική με την οποία μπορούμε να

Στον Daniel Goleman που τόσο ευγενικά διαδίδει τα νέα!

Στον Daniel Goleman που τόσο ευγενικά διαδίδει τα νέα! Στους καθηγητές Harry Chugani και Bruce Perry, που εξακολουθούν πάντοτε να αποδεικνύουν μέσα από το επιστημονικό τους έργο τον πολύ σημαντικό ρόλο που παίζουν οι πρώτες εμπειρίες και αλληλεπιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #6: ΕΤΟΙΜΑ ΠΑΙΔΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες.

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες. Όταν οι γονείς χωρίζουν-οι συνέπειες ενός διαζυγίου στα παιδιά. Ο χωρισμός των δύο γονέων, θεωρείται ένα από τα πιο στρεσσογόνα συμβάντα για όλα τα μέλη που αποτελούν μια οικογένεια. Τα παιδιά βιώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Μελίτα Λαζαράτου MSc Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς και ευημερίας ζώων melitalazaratou@gmail.com sumvionometazoa.wordpress.com Γιατί να ασχοληθούμε

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο Ίδρυμα Λασκαρίδη

Επίσκεψη στο Ίδρυμα Λασκαρίδη Τάξη: Β, τμήματα: 3 ο & 4 ο Σχολικό έτος: 2011-12 Επίσκεψη στο Ίδρυμα Λασκαρίδη Συνοδοί καθηγητές: Γιαννίρη Σμαρώ, Γκόντα Θεοδώρα και Μπακούρος Βασίλειος 1 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 Επίσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση

Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση Πάτρα 23/11/13 Αντύπας Γεώργιος Παιδοψυχίατρος Ορισμοί Παιχνίδι: Δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο την συναισθηματική τους ευχαρίστηση Κοινωνικοποίηση: Διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

«Μπορείς ν ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα σε μία ώρα παιχνιδιού απ ότι μέσα σ ένα χρόνο συζήτησης» Πλάτων π.χ.

«Μπορείς ν ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα σε μία ώρα παιχνιδιού απ ότι μέσα σ ένα χρόνο συζήτησης» Πλάτων π.χ. «Μπορείς ν ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα σε μία ώρα παιχνιδιού απ ότι μέσα σ ένα χρόνο συζήτησης» Πλάτων 427-347 π.χ. Ερευνητική Εργασία Β Τάξης 1ου Γενικού Λυκείου Πάτρας Ομάδα Γ Το παιχνίδι

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Γυρίζω σελίδα... στη Χαμηλή αυτοεκτίμηση Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ.... 13. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 15 Αυτό το ταξίδι θα το κάνω μόνος ή με βοήθεια;... 15 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Εισηγητής: Όμηρος Βλάχος εκπ/κός Φ.Α.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Εισηγητής: Όμηρος Βλάχος εκπ/κός Φ.Α. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Εισηγητής: Όμηρος Βλάχος εκπ/κός Φ.Α. ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΡΟΝΟΥ Με ποιον τρόπο θα γίνει η προετοιμασία; Πόσος χρόνος θα αφιερωθεί συνολικά για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

«Η ανάπτυξη είναι μια σειρά από διαδοχικές γεννήσεις» Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός Νους

«Η ανάπτυξη είναι μια σειρά από διαδοχικές γεννήσεις» Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός Νους «Η ανάπτυξη είναι μια σειρά από διαδοχικές γεννήσεις» Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός Νους Αθήνα, 2017 Μοντεσσοριανή Σχολή Αθηνών ΜΑΡΙΑ ΓΟΥΔΕΛΗ Έλσα Χωριανοπούλου, δασκάλα και διευθύντρια Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλάκος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Βίκη Παυλίδη Εκπαιδευτική Ψυχολόγος, ΜΑ,MSc Τμήμα Συμβουλευτικής & Ψυχολογίας Εκπαιδευτήρια Γείτονα Χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας Γνωστικές Δεξιότητες Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

21/02/17. Μετρήσεις. Μετρήσεις. Μετρήσεις ΕΠΑ 604: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ & ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

21/02/17. Μετρήσεις. Μετρήσεις. Μετρήσεις ΕΠΑ 604: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ & ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΠΑ 604: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ & ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 02_ Εισαγωγή στην αξιολόγηση και τις μετρήσεις στην προσχολική ηλικία Μετρήσεις Η μέτρηση είναι η αριθμητική απόδοση ενός χαρακτηριστικού Π.χ. καλός

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η εφηβεία είναι μια περίοδος μεταξύ της παιδικής και της ενήλικης ζωής στην οποία γίνεται ο σχηματισμός της προσωπικής μας ταυτότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση είναι το πέρασμα απο μια γνωστή κατάσταση σε μια άλλη.

Μετάβαση είναι το πέρασμα απο μια γνωστή κατάσταση σε μια άλλη. Ομαλή μετάβαση από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό Μετάβαση είναι το πέρασμα απο μια γνωστή κατάσταση σε μια άλλη. ΜΕΤΑΒΑΣΗ Σε ένα από τους πιο αντιπροσωπευτικούς ορισμούς της μετάβασης, η έννοια αυτή παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Οι μαθητές της ΣΤ Τάξης, στα πλαίσια του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής έγραψαν για το ρόλο της οικογένειας σε ό,τι αφορά τις συναισθηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ.

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Γενικά, εκφοβισμός είναι όταν ένα παιδί (ή μια ομάδα παιδιών) προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων»

Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας Σχολικό έτος 2012-13 Εκπαιδευτικός: Αντωνογιάννη Βασιλική Τάξη: Β Εισαγωγή Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων» Κατά τη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο; Ημερομηνία 28/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link clickatlife.gr Χριστίνα Χρυσανθοπούλου http://www.clickatlife.gr/euzoia/story/63076/pos-tha-kano-to-paidi-mou-naagapisei-to-sxoleio ΕΥΖΩΙΑ Πώς θα κάνω το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce %B1-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7- %CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ;

ΠΩΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ; ΠΩΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ; Tο σχολείο είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σταθμούς στη ζωή κάθε ανθρώπου, αλλά ακόμα σημαντικότερος φαίνεται και είναι όταν διανύει κάποιος τη σχολική ηλικία. Ακόμη

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιώνουμε αλλαγές στην οικογένειά μας, όπως το διαζύγιο των γονιών μας. Μας απογοητεύουν ή απογοητεύουμε τον εαυτό μας.

Βιώνουμε αλλαγές στην οικογένειά μας, όπως το διαζύγιο των γονιών μας. Μας απογοητεύουν ή απογοητεύουμε τον εαυτό μας. Νοιώθεις θυμωμένος Το φυλλάδιο θα σε βοηθήσει στην περίπτωση που νιώθεις ότι ο θυμός σου δυσκολεύει τη ζωή σου και θα σου προτείνει λύσεις για να αντιμετωπίζεις και να ελέγχεις τα έντονα συναισθήματα θυμού...

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο

Είναι «ψυχοσωματική» η καθημερινή μας ζωή και συμπεριφορά; - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγο Η αξιοθαύμαστη πολυπλοκότητα του ανθρώπινου μυαλού και το «προϊόν» του, η φαινομενικά απλή, καθημερινή ανθρώπινη συμπεριφορά, εκλαμβάνονται από τους ανθρώπους ως δεδομένα Πρόκειται για κάτι λογικό να συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Από το βιβλίο των Lerner J., Lowenthal B., Egan R. Prechool children with special needs, Boston: Allyn & Bacon Τα τελευταία χρόνια η κοινωνία αλλά και η

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ο δάσκαλος που με εμπνέει

Ο δάσκαλος που με εμπνέει Είναι πολύ σημαντικό για μένα η δασκάλα που μου κάνει μάθημα να με εμπνέει, γιατί έτσι θα ενδιαφέρομαι περισσότερο για τα μαθήματά μου και θα προσπαθώ να γίνομαι κάθε φορά καλύτερη. Θα προτιμούσα η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα