Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Α Ι Γ Α Ι Ο Υ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Α Ι Γ Α Ι Ο Υ"

Transcript

1 Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Α Ι Γ Α Ι Ο Υ Σ χ ο λ ή Ε π ι σ τ η μ ώ ν τ η ς Δ ι ο ί κ η σ η ς Τ μ ή μ α Δ ι ο ί κ η σ η ς Ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ω ν Μ Β Α Αναγνώριση Ρύθμιση Συναισθήματος και Διαπολιτισμική Προσαρμογή Επιβλέπουσα: Λέκτορας Κυριακίδου Ολίβια Βαθμολογητής Β : Επίκουρος Καθηγητής Κωνσταντόπουλος Νικόλαος Εισηγήτρια: Τρυφωνοπούλου Γαλανή Χίος Οκτώβριος, 2008

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή Συναισθηματική Νοημοσύνη Έννοια Θεωρητικά μοντέλα Συναισθηματικής Νοημοσύνης Το μοντέλο ικανοτήτων των Mayer και Salovey Το μοντέλο δεξιοτήτων του Daniel Goleman Το μοντέλο του Bar-On για τη συναισθηματική-κοινωνική νοημοσύνη Σχέση Συναισθηματικής Νοημοσύνης και Κουλτούρας Η έννοια της Νοημοσύνης Κουλτούρας Παράγοντες που καθορίζουν τη Συναισθηματική Νοημοσύνη Ανεξάρτητος και αλληλοεξαρτώμενος εαυτός Ατομικισμός και συλλογικότητα Η σχέση τους με την κουλτούρα Μεθοδολογία Δείγμα Κλίμακες Ερωτηματολογίου Ανάλυση Αποτελεσμάτων Ανάλυση Παραγόντων Ανάλυση Αξιοπιστίας Ανάλυση Συσχέτισης Διαφορές μεταξύ των χωρών για τις μεταβλητές Ανάλυση Παλινδρόμησης Συμπεράσματα Παράρτημα Ερωτηματολόγιο Περιγραφικά Στατιστικά Ανάλυση Παραγόντων Ανάλυση Αξιοπιστίας Ανάλυση Συσχέτισης Διαφορές μεταξύ των χωρών για τις μεταβλητές (One-Way ANOVA) Παλινδρόμηση Βιβλιογραφία

3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν διάβασα το βιβλίο του Daniel Goleman με τίτλο «Η συναισθηματική νοημοσύνη. Γιατί το EQ είναι πιο σημαντικό από το IQ» πρέπει να ομολογήσω πως αρκετά πράγματα ξεκίνησα να τα παρατηρώ, να τα αντιλαμβάνομαι και κυρίως να πράττω με διαφορετικό τρόπο. Η βασική έννοια που προσπαθεί να εισαγάγει ο συγγραφέας είναι αυτή της «συναισθηματικής νοημοσύνης», δηλαδή της ικανότητας μας να αναγνωρίζουμε, να κατανοούμε και να ελέγχουμε τα συναισθήματα μας και τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω μας. Έχουμε συναισθήματα σε όλες τις στιγμές της ζωής μας, καθημερινά. Μπορεί να χαρούμε με κάτι που θα ακούσουμε, να αγχωθούμε από ένα σχόλιο, να στεναχωρηθούμε με κάτι που διαβάσαμε ή να γελάσουμε με ένα καλό αστείο και να νιώσουμε ευτυχισμένοι. Μπορεί να νιώθουμε μοναξιά, αγάπη, θλίψη, φόβο και χιλιάδες άλλα συναισθήματα που επηρεάζουν όχι μόνο τη διάθεση μας τη συγκεκριμένη στιγμή που τα νιώθουμε αλλά και τη συμπεριφορά μας απέναντι στους άλλους. Όπως αναφέρει ο Αριστοτέλης στα «Ηθικά Νικομάχεια», «το να είσαι οργισμένος είναι εύκολο. Το να εξοργιστείς όμως με το σωστό άτομο, για το σωστό λόγο, στο σωστό βαθμό, τη σωστή στιγμή, για το σωστό σκοπό και με το σωστό τρόπο, αυτό είναι δύσκολο». Ωστόσο η συναισθηματική νοημοσύνη καθορίζεται από διάφορους παράγοντες (ανεξάρτητο και αλληλοεξαρτώμενο εαυτό, ατομικισμό και συλλογικότητα) τους οποίους και αποφασίσαμε να μελετήσουμε μέσα από μια διαπολιτισμική έρευνα τα αποτελέσματα της οποίας θα δούμε παρακάτω. 3

4 2. ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ 2.1. ΕΝΝΟΙΑ Η έννοια της νοημοσύνης (IQ) είναι πολυδιάστατη και αυτό είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι συνηθίζουν να αγνοούν αφού τα λεγόμενα Τεστ Ευφυΐας (IQ Test) είναι εξαιρετικά δημοφιλή και η υψηλή απόδοση σε αυτά θεωρείται ως ένας βασικός παράγοντας επιτυχίας στη ζωή. Τα τελευταία χρόνια έρευνες των ψυχολόγων έδειξαν ότι συχνά άνθρωποι με υψηλό IQ καταλήγουν να εργάζονται για ανθρώπους με μέτριο IQ. Αυτό εκ πρώτης όψεως μοιάζει παράλογο εκτός αν λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι στην πραγματικότητα τα τεστ αυτού του είδους δεν βαθμολογούν τις ικανότητες που μετρούν περισσότερο στη ζωή, αλλά εκτιμούν την ικανότητα να κάνεις το συγκεκριμένο τεστ. Πολύ πριν οι ψυχολόγοι αρχίσουν να μετρούν τη νοημοσύνη, ο Δαρβίνος μίλησε για τη σημασία των συναισθημάτων στην επιβίωση και την προσαρμογή των ανθρώπων και των ζώων. Μάλιστα το 1872 δημοσίευσε ένα βιβλίο στο οποίο υποστήριζε ότι τα συναισθήματα εξυπηρετούν δύο βασικές λειτουργίες για την επιβίωση του ανθρώπου: Πρώτον, ενεργοποιούν και παρακινούν τον άνθρωπο να αναλάβει δράση και δεύτερον, βοηθούν στη μεταφορά των πληροφοριών από μια ομάδα σε μια άλλη. Στις δεκαετίες του 20ού αιώνα, παρόλο που παραδοσιακοί ορισμοί της νοημοσύνης υπογράμμισαν τη σημασία γνωστικών εννοιών, όπως η μνήμη, διάφοροι ερευνητές άρχισαν να αναγνωρίζουν τη σημασία των μη γνωστικών πτυχών. Παραδείγματος χάριν, από το 1920, ο E. L. Thorndike στο πανεπιστήμιο της Κολούμπια, χρησιμοποίησε τον όρο «κοινωνική νοημοσύνη» για να περιγράψει τη δυνατότητα κατανόησης και διαχείρισης των άλλων. Ομοίως, το 1940, ο David Wechsler μίλησε για την επιρροή «μη διανοητικών παραγόντων» ή «συναισθηματικών παραγόντων» στη συμπεριφορά, ενώ το 1975 ο Howard Gardner μίλησε για την «πολλαπλή νοημοσύνη» που περιλάμβανε τη διαπροσωπική νοημοσύνη (η ικανότητα να γίνουν κατανοητές οι προθέσεις, τα κίνητρα και οι επιθυμίες άλλων ανθρώπων) και την ενδοπροσωπική νοημοσύνη (η ικανότητα να γίνει κάποιος κατανοητός, να εκτιμηθούν τα συναισθήματα, οι φόβοι και τα κίνητρα του). Κατά την άποψη του Gardner, οι παραδοσιακοί τύποι νοημοσύνης, όπως το IQ, αποτυγχάνουν να εξηγήσουν πλήρως αυτή τη γνωστική δυνατότητα. Η πρώτη εφαρμογή του όρου «συναισθηματική νοημοσύνη» αποδίδεται στη διδακτορική διατριβή του Wayne Payne, «A study of emotion: Developing emotional intelligence» το Ο Payne, εντούτοις, δεν δημοσίευσε τη θεωρία του, έτσι το άρθρο που δημοσιεύτηκε το 1990 από τους Peter 4

5 Salovey και John D. Mayer (1990) είναι η πρώτη συστηματική θεώρηση της έννοιας. Αλλά ήταν η δημοσίευση του best seller του Daniel Goleman «Emotional Intelligence: Why it can matter more than IQ» που ο όρος έγινε ευρέως γνωστός. Έκτοτε, άρχισαν να εμφανίζονται αρκετά άρθρα επιδιώκοντας έναν ορισμό της συναισθηματικής νοημοσύνης ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ Το μοντέλο ικανοτήτων των Mayer και Salovey Οι ψυχολόγοι Mayer και Salovey όρισαν τη συναισθηματική νοημοσύνη ως η ικανότητα: 1) Να γνωρίζεις πώς νιώθεις, πώς νιώθουν οι άλλοι και τι πρέπει να κάνεις για αυτό. 2) Να γνωρίζεις τι σε κάνει να αισθάνεσαι καλά, τι σε κάνει να αισθάνεσαι άσχημα και πώς να πας από το «άσχημα» στο «καλά». 3) Η συναισθηματική αυτογνωσία, η ευαισθησία και οι διαχειριστικές ικανότητες που μας βοηθούν να μεγιστοποιήσουμε την μακροπρόθεσμη ευτυχία και επιβίωσή μας. Υποστήριξαν ότι «η συναισθηματική νοημοσύνη περικλείει την ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι με ακρίβεια, να εκτιμάς και να εκφράζεις το συναίσθημα, την ικανότητα να αναδύεις και να γεννάς συναισθήματα όταν αυτά βοηθούν τη σκέψη, την ικανότητα να καταλαβαίνεις το συναίσθημα και την συναισθηματική γνώση, και την ικανότητα να ελέγχεις τα συναισθήματα ώστε να προωθείς τη συναισθηματική και διανοητική ανάπτυξη». Οι ίδιοι ονόμασαν το μοντέλο τους μοντέλο «ικανοτήτων». Το μοντέλο αυτό θεωρεί τα συναισθήματα χρήσιμες πηγές πληροφοριών που βοηθούν να καταλάβουμε το κοινωνικό περιβάλλον. Χρησιμοποιώντας την επαγωγική προσέγγιση εστιάζει σε τέσσερις, αλληλένδετες, σημαντικές ικανότητες, οι οποίες σχετίζονται μεταξύ τους με ιεραρχικό τρόπο: 1. Η ικανότητα αντίληψης των συναισθημάτων με ακρίβεια. 2. Η ικανότητα χρήσης των συναισθημάτων για τη διευκόλυνση της σκέψης. 3. Η ικανότητα κατανόησης των συναισθημάτων. 4. Η ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων. Πιο συγκεκριμένα, η αντίληψη των συναισθημάτων είναι η ικανότητα να προσδιορίσει κανείς ακριβώς τα συναισθήματα τα δικά του και των άλλων, καθώς επίσης και η δυνατότητα να εκφραστούν αυτά. Η αντίληψη των συναισθημάτων αντιπροσωπεύει μια βασική πτυχή της συναισθηματικής νοημοσύνης, δεδομένου ότι καθιστά δυνατή όλη την υπόλοιπη επεξεργασία των συναισθηματικών πληροφοριών. 5

6 Η χρησιμοποίηση των συναισθημάτων περιλαμβάνει την ενίσχυση της διαδικασίας της σκέψης με τη χρησιμοποίηση των συναισθημάτων για να παρθούν αποφάσεις. Η χρήση τους γίνεται με σκοπό να αλλάξει η διαδικασία της σκέψης, παραδείγματος χάριν, προσπαθώντας να δεσμευτεί μια θετική διάθεση προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένα σύνθετο πρόβλημα ή δίλημμα. Το συναισθηματικά ευφυές άτομο χρησιμοποιεί τις διαθέσεις του για να πετύχει τον στόχο του. Η κατανόηση των συναισθημάτων είναι η ικανότητα κατανόησης σύνθετων συναισθημάτων και πώς αυτά λειτουργούν στην κοινωνία. Κάτι τέτοιο απαιτεί την κατοχή ενός ακριβούς λεξιλογίου συναισθημάτων και την ικανότητα της μεταξύ τους διάκρισης. Επιπλέον, η κατανόηση των συναισθημάτων περιλαμβάνει τη γνώση ότι εντελώς διαφορετικά συναισθήματα μπορούν να εμφανιστούν συγχρόνως και να διαφοροποιηθούν. Άρα πρέπει να είναι κανείς ευαίσθητος στις μικρές παραλλαγές και τις διάφορες εκφάνσεις τους ώστε να είναι σε θέση να αναγνωρίσει και να περιγράψει πώς αυτά εξελίσσονται με το πέρασμα του χρόνου. Η διαχείριση των συναισθημάτων περιλαμβάνει έννοιες όπως η αυτογνωσία, να είναι δηλαδή κανείς σε θέση να γνωρίζει καλά τον εαυτό του, η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν τα συναισθήματα για να παρακινήσουν ή να εμπνεύσουν, η δυνατότητα να ελεγχθούν τα συναισθήματα έτσι ώστε να μην καταστρέφουν το άτομο επιτρέποντάς του να λειτουργεί «εν βρασμώ ψυχής» και να οδηγείται σε παράνομες πράξεις. Το συναισθηματικά ευφυές πρόσωπο μπορεί να εκμεταλλευτεί τα συναισθήματά του, ακόμη και τα αρνητικά, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να κατορθώσει να επιτύχει τους στόχους του Το μοντέλο δεξιοτήτων του Daniel Goleman Ένα δεύτερο δημοφιλές μοντέλο είναι το μοντέλο δεξιοτήτων ή απόδοσης του Daniel Goleman. Όπως και το προηγούμενο, και αυτό θεωρεί ως πρώτο και βασικό στοιχείο την αποδοχή του συναισθήματος. Στο έργο του «Working with Emotional Intelligence» (1998), ο Daniel Goleman υποστήριξε ότι η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί τον μεγαλύτερο προάγγελο επιτυχίας στον εργασιακό χώρο. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, εστιάζει στην αντίληψη του ατόμου για τα συναισθήματά του (αυτοαντίληψη) και στην αντίληψη των συναισθημάτων των άλλων (κοινωνική αντίληψη). Αυτά τα δύο στοιχεία σχετίζονται με την αναγνώριση του συναισθήματος ενώ τα υπόλοιπα δύο, η αυτοδιαχείριση και η διαχείριση των σχέσεων, σχετίζονται με τη ρύθμιση του συναισθήματος. Επίσης σαν τους Salovey και Mayer, ο Goleman πρότεινε ένα είδος ιεραρχικών σχέσεων ανάμεσα σε αυτά τα συστατικά στοιχεία. Για την ακρίβεια, η αυτοαντίληψη είναι αυτή που στηρίζει την 6

7 έννοια της αυτοδιαχείρισης και της κοινωνικής αντίληψης, η οποία με τη σειρά της παρέχει τη βάση για τη διαχείριση των σχέσεων. Οι έννοιες αυτές αναλύονται παρακάτω: Αυτοαντίληψη, είναι η ικανότητα κάποιου να αναγνωρίζει τα δικά του συναισθήματα και των άλλων, να βλέπει πώς αυτά τα συναισθήματα επηρεάζουν την απόδοση, η συνειδητοποίηση των δυνατοτήτων του, η αναγνώριση του αντίκτυπου των συναισθημάτων για να παρθούν αποφάσεις. Βάση της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι η αυτογνωσία, «να ξέρει κανείς τον εαυτό του». Η αυτογνωσία διαμορφώνει το πλαίσιο για τις υπόλοιπες δεξιότητες που διατηρούν το κίνητρο, που συντονίζονται με την ευαισθησία μας για τα συναισθήματα των άλλων και που αναπτύσσουν καλές σχέσεις με τους συναδέλφους μας. Αυτοδιαχείριση, είναι η ικανότητα να ελεγχθούν τα αρνητικά συναισθήματα, η ύπαρξη της ευσυνειδησίας, της προσαρμοστικότητας, η λήψη πρωτοβουλίας. Όταν κάποιος διαθέτει αυτογνωσία τότε είναι ευκολότερο να ρυθμίσει τη συμπεριφορά του και να ελεγχθούν τα συναισθήματά του έτσι ώστε να μην παρεμποδίζουν την απόδοση στην εργασία ή την προσωπική ζωή. Η έννοια του συναισθηματικού αυτοελέγχου δεν έχει να κάνει με την άρνηση ή την καταπίεση των αληθινών συναισθημάτων και του αυθορμητισμού. Αντιθέτως, υπονοεί ότι επιλέγουμε τον τρόπο με τον οποίο θα εκφράσουμε τα συναισθήματά μας, κρατώντας ισορροπία. Κοινωνική αντίληψη, που σχετίζεται με την έννοια της ενσυναίσθησης. Ενσυναίσθηση είναι η δυνατότητα να μπορεί κανείς να αποκωδικοποιεί τα συναισθήματα των άλλων, να συνειδητοποιεί τι αισθάνονται και τι σκέφτονται, δείχνοντας ενεργό ενδιαφέρον για τις ανησυχίες τους. Η βασική ικανότητα που απαιτείται για την ανάπτυξη της κοινωνικής αντίληψης είναι το να είναι κανείς σε θέση να αφουγκράζεται τις ανάγκες των άλλων (Lanser, 2000). Αυτή η ικανότητα αναφέρεται και ως ενσυναίσθηση. Διαχείριση σχέσεων, η οποία προϋποθέτει ένα πλήθος κοινωνικών δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας επικοινωνίας, της δυνατότητας επιρροής των άλλων, τη ρύθμιση της σύγκρουσης, τη συνεργασία και την προώθηση της ομαδικής δουλειάς. Οι συναισθηματικές δεξιότητες δεν είναι έμφυτες αλλά μαθαίνονται με το πέρασμα του χρόνου και πρέπει να αναπτυχθούν από το άτομο προκειμένου να αποδώσει και να επιτύχει τους στόχους του. Σύμφωνα με τον Goleman (1998), «η κοινωνική δεξιότητα είναι το αποκορύφωμα των άλλων διαστάσεων της συναισθηματικής νοημοσύνης. Οι άνθρωποι με κοινωνικές ικανότητες τείνουν να είναι αισιόδοξοι, παρά τις αρχικές οπισθοδρομήσεις ή την αποτυχία». 7

8 Το μοντέλο του Bar-On για τη συναισθηματική-κοινωνική νοημοσύνη Ένα άλλο μοντέλο που χρήζει προσοχής είναι του Reuven Bar-On (2006), το οποίο επίσης δίνει πολύ μεγάλη σημασία στις ικανότητες του ατόμου. Το μοντέλο αυτό έχει πέντε διαστάσεις: 1. Προσωπική, που περιλαμβάνει ικανότητες όπως η συναισθηματική αυτοαντίληψη. 2. Διαπροσωπική, που περιλαμβάνει τη συναισθηματική ταύτιση και τις διαπροσωπικές σχέσεις του ατόμου με τους ανθρώπους που το περιβάλλουν. 3. Διαχείριση άγχους, που αναφέρεται στην αντοχή στο άγχος και στον έλεγχο της παρόρμησης. 4. Προσαρμοστικότητα, που σχετίζεται με την ευελιξία, τον έλεγχο της πραγματικότητας και την επίλυση προβλημάτων. 5. Γενική διάθεση, που περιλαμβάνει την αισιοδοξία και την ευτυχία. Ο Bar-On προϋποθέτει ότι η συναισθηματική νοημοσύνη αναπτύσσεται και μπορεί να βελτιωθεί μέσω της εκπαίδευσης. Υποθέτει ότι τα άτομα με υψηλότερη από τη μέση EQ επιτυγχάνουν τους στόχους τους, ενώ μια χαμηλή EQ μπορεί να οδηγήσει στην έλλειψη επιτυχίας και στην εμφάνιση συναισθηματικών προβλημάτων. Γενικά, θεωρεί ότι η συναισθηματική νοημοσύνη και η γνωστική νοημοσύνη συμβάλουν εξίσου στη γενικότερη νοημοσύνη ενός προσώπου, και όλα αυτά αποτελούν ένδειξη της δυνατότητας κάποιου να επιτύχει ή όχι στη ζωή του Σχέση Συναισθηματικής Νοημοσύνης και Κουλτούρας Υπάρχει ένας διάχυτος μύθος ότι οι άνθρωποι από διαφορετικές κουλτούρες έχουν διαφορετικά συναισθήματα. Ωστόσο η επιστήμη της νευρολογίας διδάσκει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν το ίδιο είδος νευροδιαβιβαστών. Άρα τα συναισθήματα είναι τα ίδια παρόλο που αναγνωρίζεται πως οι διάφορες κουλτούρες παρουσιάζουν σημαντικές γεωπολιτικές και οργανωτικές διαφορές. Τι είναι όμως η κουλτούρα; Η κουλτούρα ορίζεται ως ένα σώμα μοιρασμένης γνώσης: της γνώσης για το ποια θεωρείται κατάλληλη συμπεριφορά. Οι ανθρώπινες πράξεις, οι χειρονομίες, ο τρόπος ομιλίας που φέρει ένας άνθρωπος σε μια διεθνή επαγγελματική συμφωνία επιτρέπει ένα μεγάλο εύρος ερμηνειών, συμπεριλαμβάνοντας και αυτές που μπορούν να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις κάνοντας εν τέλει την επικοινωνία αδύνατη. Η κουλτούρα είναι πολύ ισχυρή και καθορίζει την αντίληψη των ανθρώπων για την κατάλληλη συμπεριφορά, τις αξίες, τη γλώσσα, τις συνήθειες, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η επιτυχία (Freedman, 2007). 8

9 Όταν το συναισθηματικό μήνυμα είναι λεπτό και περίπλοκο, τόσο δυσκολότερο είναι να διαβαστεί από διαφορετικές κουλτούρες. Γι αυτό, όταν αυξάνεται η πολυπλοκότητα του μηνύματος, απαιτείται περισσότερη συναισθηματική νοημοσύνη προκειμένου να δούμε μέσα από τις πολιτιστικές προκαταλήψεις. Η συναισθηματική νοημοσύνη μοιάζει με τη νοημοσύνη κουλτούρας ως προς το ότι η συναισθηματική νοημοσύνη είναι από τη φύση της πολυδιάστατη και περιλαμβάνει και τη συμπεριφοριστική και τη γνωστική όψη όπως και η νοημοσύνη κουλτούρας. Ωστόσο ενώ η συναισθηματική νοημοσύνη έχει αξία σε ένα συγκεκριμένο πολιτιστικό περιβάλλον, είναι πιθανό να μην έχει καμία σημασία σε ένα άλλο, με διαφορετικούς για παράδειγμα κανόνες για την κοινωνική συμπεριφορά. Επιπροσθέτως, η συναισθηματική νοημοσύνη περιλαμβάνει την ικανότητα κάποιου να αναγνωρίζει και να εκφράζει τα συναισθήματά του ενώ η κουλτούρα μπορεί να επηρεάσει τους ίδιους τους κανόνες έκθεσης των συναισθημάτων. Επιπλέον έχουμε στοιχεία ότι υπάρχουν συγκεκριμένες νόρμες για την εμπειρία των συναισθημάτων. Γι αυτό και η συναισθηματική νοημοσύνη είναι προϊόν της κουλτούρας μέσα στην οποία αναπτύχθηκε και περιορίζεται από αυτήν (Thomas, 2006). Τέλος, η διαπολιτισμική θεώρηση της συναισθηματικής νοημοσύνης έχει ιδιαίτερη σημασία στην παγκόσμια οικονομία. Στο βαθμό που τα συναισθήματα αποτελούν μια παγκόσμια γλώσσα και οι άνθρωποι σε όλες τις κουλτούρες και τα μέρη μοιράζονται μια παρόμοια άποψη για ανθρώπινα χαρακτηριστικά όπως η τιμιότητα και η αυθεντικότητα, η ικανότητα να διαβάζουμε και να γράφουμε τη γλώσσα των συναισθημάτων είναι ανεκτίμητη. Είναι σημαντικό όχι μόνο να αναγνωρίζουμε τις πολιτιστικές διαφορές αλλά και να τις σεβόμαστε και να συμβιβαζόμαστε με αυτές (Trompenaars & Woolliams, 2000). 9

10 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ Σε έναν κόσμο όπου η διασυνοριακή επικοινωνία είναι ρουτίνα, σημαντική έννοια αποτελεί η νοημοσύνη κουλτούρας (Cultural Intelligence). Η νοημοσύνη κουλτούρας συνδέεται με τη συναισθηματική νοημοσύνη αλλά αρχίζει εκεί που αυτή σταματάει. Η νοημοσύνη κουλτούρας είναι η εκ φύσεως δυνατότητα κάποιου να ερμηνεύει τις άγνωστες και διφορούμενες χειρονομίες ατόμων με διαφορετική κουλτούρα από τη δική του με τον τρόπο που θα το έκαναν οι όμοιοί του. Το άτομο χρησιμοποιεί τις αισθήσεις του για να κατανοήσει ότι τα πρόσωπα με τα οποία αλληλεπιδρά αν και ανήκουν σε διαφορετική κουλτούρα μοιάζουν σε πολλά. Έπειτα από πολλή προσοχή καταλήγει σε σχέδια συμπεριφοράς προβλέποντας πώς θα αντιδράσουν την επόμενη στιγμή και βγάζει συμπεράσματα μένοντας μακριά από στερεότυπα. Συχνά όμως, ακόμη και οι πιο επιτυχημένοι στον τομέα τους δυσκολεύονται να καταλάβουν τις αντιλήψεις των ατόμων με διαφορετική κουλτούρα από τη δική τους και να γίνουν αποδεκτοί από αυτά τα άτομα και το περιβάλλον τους. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα σε όσους ταυτίζονται πλήρως με τις συνήθειες και τις νόρμες της δικής τους κουλτούρας, με συνέπεια να αποξενώνονται πλήρως όταν έρχονται σε επαφή με άλλα ήθη και έθιμα και να αδυνατούν να τα κατανοήσουν ακόμη και στον ελάχιστο βαθμό. Γι αυτό και μερικές φορές μόνο όσοι αποστασιοποιούνται από την κουλτούρα τους μπορούν να υιοθετήσουν χωρίς πολύ κόπο τις συνήθειες και τη γλώσσα του σώματος ενός ξένου. Η νοημοσύνη κουλτούρας αποτελείται από τρία συστατικά μέρη: Το γνωστικό (το «κεφάλι»), το φυσικό (το «κορμί») και το συναισθηματικό / παρακινητικό (η «καρδιά»). Συγκεκριμένα (Earley & Mosakowski, 2004): Το «κεφάλι». Συνδέεται με την κατανόηση των διαφορών μεταξύ των πολιτισμών μέσα από τις πληροφορίες που παίρνουμε κάνοντας, για παράδειγμα ερωτήσεις για το πώς λειτουργούν οι άνθρωποι σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Βεβαίως, η απλή εκμάθηση των πεποιθήσεων, εθίμων, συνηθειών αλλά και ταμπού μιας ξένης κουλτούρας στην πραγματικότητα δεν προετοιμάζει το άτομο να αντιμετωπίσει κάθε πιθανό πρόβλημα ούτε εμποδίζει τις γκάφες. Άλλωστε η γνώση του νοήματος ενός εθίμου μπορεί να αποβεί άσκοπη διότι οι ντόπιοι, όταν πρόκειται να δώσουν εξηγήσεις σε ξένους, είναι συχνά επιφυλακτικοί ή δεν μπορούν να δώσουν αναλυτικές πληροφορίες για την κουλτούρα τους κι έτσι ο ξένος πρέπει να μηχανευτεί στρατηγικές εκμάθησης. Παρόλο που οι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται να βρουν ένα σημείο πρόσβασης σε μια ξένη κουλτούρα, ένα άτομο με υψηλή CQ βρίσκει κοινά σημεία «κλειδιά» με τη δική του κουλτούρα. 10

11 Το «κορμί». Πολλές διαφορές κουλτούρας αντικατοπτρίζονται στις πράξεις των ανθρώπων. Για παράδειγμα, ο τρόπος που γίνεται μια απλή χειραψία διαφέρει από κουλτούρα σε κουλτούρα. Υιοθετώντας τις ξένες συνήθειες το άτομο κατανοεί με τον καλύτερο τρόπο πώς είναι να ανήκει σε διαφορετική κουλτούρα ενώ οι άλλοι αρχίζουν να τον εμπιστεύονται και σταδιακά ανοίγονται περισσότερο. Αυτό βεβαίως προϋποθέτει ότι δεν διακατέχεται από βαθιά επιφύλαξη απέναντι στους άλλους. Η ανικανότητα να λάβει τα μηνύματα που του στέλνουν και να ανταποκριθεί στις χειρονομίες που χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη κουλτούρα αντανακλά χαμηλό βαθμό νοημοσύνη κουλτούρας. Η «καρδιά». Το στοιχείο αυτό συγγενεύει περισσότερο με τη συναισθηματική νοημοσύνη (Osborn, 2006). Είναι η ικανότητα του ατόμου να μπει στη θέση του άλλου και να συνδεθεί μαζί του αλλάζοντας ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί, μιλάει ή φέρεται. Η καλή συνεργασία των τριών παραπάνω στοιχείων είναι απαραίτητη για να μπορούμε να μιλάμε για υψηλή νοημοσύνη κουλτούρας. Η νοημοσύνη κουλτούρας αναπτύσσεται σιγά σιγά, και είναι απίθανο να φανούν δραματικές αλλαγές σε μικρό χρονικό διάστημα, διότι η διαδικασία ανάπτυξής της απαιτεί εμπειρική μάθηση. Απαιτεί ένα βασικό επίπεδο γνώσης, την απόκτηση νέας γνώσης και εναλλακτικές οπτικές μέσα από την παρατήρηση, την προσαρμογή και την αφομοίωση αυτής της γνώσης μέσα από τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις σε συμπεριφοριστική ικανότητα. Η κοινωνική μάθηση είναι ένας πολύ καλός δρόμος μέσα από τον οποίο οι εμπειρίες μεταφράζονται σε γνώση και ικανότητες. Η κοινωνική μάθηση περιλαμβάνει την προσοχή σε κάθε κατάσταση, τη διατήρηση της γνώσης που αποκτήθηκε, την αναπαραγωγή των συμπεριφοριστικών ικανοτήτων που παρατηρήθηκαν και τελικά τη λήψη ανατροφοδότησης όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της υιοθετημένης συμπεριφοράς (Thomas, 2006). 11

12 4. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ 4.1. Ανεξάρτητος και αλληλοεξαρτώμενος εαυτός Η συναισθηματική νοημοσύνη δεν λειτουργεί αυτόνομα αλλά επηρεάζεται από τις διάφορες κουλτούρες και για την ακρίβεια από συγκεκριμένους παράγοντες οι οποίοι καθορίζουν και συστηματοποιούν τις κουλτούρες, με αποτέλεσμα να αποτελούν εργαλεία μέτρησής της. Δύο από αυτούς τους παράγοντες είναι ο ανεξάρτητος και ο αλληλοεξαρτώμενος εαυτός. Όπως γνωρίζουμε, η άποψη του ατόμου για το περιβάλλον του και τον κόσμο γενικότερα επηρεάζεται από την κουλτούρα στην οποία ανήκει, αλλά αυτό που κατά βάση έχει ιδιαίτερη σημασία είναι τι πιστεύει το άτομο για τον εαυτό του και τους άλλους, και κατ επέκταση ποια είναι η σχέση του με αυτούς. Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο «εαυτός» αναφερόμαστε στο σύνολο των σκέψεων, των συναισθημάτων και των πράξεων που αφορούν τη σχέση μας με τους άλλους και μας διαφοροποιούν από αυτούς. Αυτός ο «εαυτός» είναι δύο ειδών: ανεξάρτητος και αλληλοεξαρτώμενος. Οι Markus & Kitayama (1991) υποστήριξαν ότι αυτοί οι δύο τύποι συμπεριφοράς συναντώνται στις Ασιατικές (συλλογικές) και Δυτικές (ατομιστικές) κουλτούρες. Εδώ προτείνουμε ότι τα άτομα οποιασδήποτε κουλτούρας έχουν και ανεξάρτητο και αλληλοεξαρτώμενο εαυτό και αυτό μπορεί να μετρηθεί. Αυτό υποστήριξε και ο Hofstede (1980) λέγοντας ότι «είμαστε και αλλοκεντρικοί (αλληλοεξαρτώμενοι) και ιδιοκεντρικοί (ανεξάρτητοι)». Ανάλογα με την ανάπτυξη των δύο οπτικών του εαυτού μας και την εκάστοτε κατάσταση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, αναφερόμαστε στον έναν ή στον άλλο εαυτό. Σε μερικές κουλτούρες οι περισσότερες καταστάσεις θεωρούνται αλλοκεντρικές και σε άλλες κουλτούρες οι περισσότερες θεωρούνται ιδιοκεντρικές (Triandis, 1994, p. 46). Πιο συγκεκριμένα: Ο ανεξάρτητος εαυτός, από τη μια, ορίζεται ως «μοναχικός και σταθερός» και διαχωρίζεται από το κοινωνικό σύνολο. Ο ανεξάρτητος εαυτός δίνει έμφαση (α) στις εσωτερικές ικανότητες, στις σκέψεις και στα συναισθήματα του ατόμου, (β) στο ότι κάθε άτομο είναι μοναδικό και στην αξία της έκφρασης του εαυτού του καθενός, (γ) στην κατανόηση των εσωτερικών χαρακτηριστικών και στην προώθηση των ατομικών στόχων, (δ) στην ευθύτητα της επικοινωνίας. Τα άτομα που έχουν ισχυρά ανεπτυγμένο τον ανεξάρτητο εαυτό τους δίνουν μεγαλύτερη σημασία στις δικές τους ικανότητες, στα δικά τους χαρακτηριστικά και στους δικούς τους στόχους απ ότι στις σκέψεις, τα 12

13 συναισθήματα ή τις πράξεις των άλλων. Σε αυτή την περίπτωση το άτομο εκφράζεται άμεσα οποτεδήποτε και οπουδήποτε και δεν διστάζει να πει αυτό που σκέφτεται (Singelis, 1994). Ο αλληλοεξαρτώμενος εαυτός, από την άλλη πλευρά, ορίζεται ως «ευέλικτος και μεταβαλλόμενος». Δίνει έμφαση (α) σε εξωτερικές καταστάσεις όπως η κοινωνική θέση, οι ρόλοι και οι σχέσεις μέσα στην ομάδα, (β) στο κατά πόσο το άτομο ταιριάζει και ανήκει στη συγκεκριμένη ομάδα, (γ) στην κατοχή της σωστής θέσης και στη δέσμευση στη σωστή πράξη, (δ) στην έμμεση επικοινωνία και στην ικανότητα να διαβάζει κανείς τις σκέψεις των άλλων. Όταν τα άτομα με υψηλά ανεπτυγμένο τον αλληλοεξαρτώμενο εαυτό τους σκέφτονται τον εαυτό τους και τους άλλους έχουν την αίσθηση ότι ο εαυτός τους και οι άλλοι αποτελούν ένα αναπόσπαστο κομμάτι. Επιπροσθέτως, και ο εαυτός και οι άλλοι δεν διαχωρίζονται από μια κατάσταση αλλά διαμορφώνονται από αυτήν. Οι αρμονικές διαπροσωπικές σχέσεις και η ικανότητα προσαρμογής σε διάφορες καταστάσεις είναι πολύ σημαντικές για τον αλληλοεξαρτώμενο εαυτό. Γι αυτό το λόγο και ο αλληλοεξαρτώμενος εαυτός τείνει να επικοινωνεί έμμεσα και να δίνει μεγάλη προσοχή στα συναισθήματα και στις μύχιες σκέψεις των άλλων. Αντίθετα από τον ανεξάρτητο εαυτό, ο αλληλοεξαρτώμενος εαυτός βασίζεται στους άλλους, στις σχέσεις του με τους άλλους (Singelis, 1994). Τέλος, συνηθίζει να «διαβάζει το μυαλό των άλλων» και γι αυτό διαθέτει υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Έτσι καταλήγουμε στην εξής υπόθεση την οποία και θα ελέγξουμε παρακάτω: H1: Κουλτούρες με έντονα αλληλοεξαρτώμενο χαρακτήρα παρουσιάζουν υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη Ατομικισμός και συλλογικότητα Οι έννοιες του ατομικισμού και της συλλογικότητας (κολεκτιβισμού) απασχόλησαν ένα ευρύ φάσμα μελετητών (Kagitcibasi & Berry, 1989). Σύμφωνα με τον Triandis (1995): 1. Οι κολεκτιβιστές ουσιαστικά είναι «ένα σώμα, μια ψυχή» με την ομάδα. Αντίθετα, οι ατομικιστές δίνουν έμφαση στην αυτονομία τους από την ομάδα. Άρα η αντίθεση ανάμεσα στον ανεξάρτητο και αλληλοεξαρτώμενο εαυτό (Markus & Kitayama, 1991) είναι ένα σημαντικό στοιχείο. 2. Οι κολεκτιβιστές έχουν προσωπικούς στόχους που συμπίπτουν με τους στόχους της ομάδας, αλλά εάν υπάρχει ασυμφωνία ανάμεσα στους στόχους θεωρούν ότι είναι ολοφάνερο πως οι στόχοι της ομάδας οφείλουν να μπαίνουν σε προτεραιότητα σε σχέση με τους προσωπικούς τους στόχους. 13

14 Οι ατομικιστές, αντίθετα, έχουν προσωπικούς στόχους που είτε συμπίπτουν είτε όχι με τους στόχους της ομάδας, είτε υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ τους, θεωρούν ότι είναι ολοφάνερο πως οι προσωπικοί τους στόχοι οφείλουν να μπαίνουν σε προτεραιότητα σε σχέση με τους στόχους της ομάδας. 3. Μεταξύ των κολεκτιβιστών, η κοινωνική συμπεριφορά προβλέπεται μέσα από νόρμες, καθήκοντα και υποχρεώσεις (Bontempo & Rivero, Miller, 1994). Μεταξύ των ατομικιστών, η κοινωνική συμπεριφορά προβλέπεται μέσα από εξωτερικές διαδικασίες, όπως τα εκάστοτε συμβόλαια που συνάπτει το άτομο. 4. Μεταξύ των κολεκτιβιστών οι σχέσεις έχουν πολύ μεγάλη σημασία, και ακόμη κι αν το κόστος αυτών των σχέσεων ξεπερνά τα οφέλη, τα άτομα τείνουν να διατηρούν τη σχέση. Μεταξύ των ατομικιστών, αν το κόστος αυτών των σχέσεων ξεπερνά τα οφέλη, η σχέση εγκαταλείπεται (Kim, Triandis, Kagitcibasi, & Yoon, 1994). Επιπλέον, είναι σημαντικό να κάνουμε μια διάκριση μεταξύ οριζόντιου και κάθετου ατομικισμού και οριζόντιας και κάθετης συλλογικότητας (Singelis et al., 1995). Οριζόντια συλλογικότητα (Horizontal Collectivism) έχουμε όταν το άτομο βλέπει τον εαυτό του ως μέλος μιας ομάδας και η αξία του εξαρτάται από τα υπόλοιπα μέλη, τα οποία μοιάζουν πάρα πολύ μεταξύ τους. Σε αυτήν την περίπτωση, το άτομο είναι αλληλοεξαρτώμενο και η ισότητα αποτελεί την ουσία αυτού του όρου. Κάθετη συλλογικότητα (Vertical Collectivism) έχουμε όταν το άτομο βλέπει τον εαυτό του ως μέλος μιας ομάδας αλλά τα μέλη της ομάδας διαφέρουν μεταξύ τους, καθώς ορισμένα διαθέτουν περισσότερο στάτους από τα υπόλοιπα. Ο εαυτός είναι αλληλοεξαρτώμενος και διαφορετικός από τους άλλους. Η ανισότητα είναι αποδεκτή και παρόλο που τα άτομα δεν θεωρούνται όμοια μεταξύ τους η προσφορά και η αυτοθυσία για τα υπόλοιπα μέλη είναι σημαντική. Οριζόντιο ατομικισμό (Horizontal Individualism) έχουμε όταν προβάλλεται ο αυτόνομος εαυτός αλλά το άτομο είναι λίγο πολύ ίσο όσον αφορά την κοινωνική θέση σε σχέση με τους άλλους. Σε αυτήν την περίπτωση, ο εαυτός είναι ανεξάρτητος. Κάθετο ατομικισμό (Vertical Individualism) έχουμε όταν προβάλλεται ο αυτόνομος εαυτός και τα άτομα βλέπουν το ένα το άλλο ως ξεχωριστές οντότητες. Η ανισότητα είναι αναμενόμενη, ο εαυτός ανεξάρτητος και διαφέρει από τους άλλους. Ο ανταγωνισμός είναι σημαντικός. 14

15 Ο Triandis (1995) υποστήριξε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία αποτελούν παραδείγματα κάθετου ατομικισμού. Η Σουηδία και η Αυστραλία, παραδείγματα οριζόντιου ατομικισμού. Η Ινδία και η παραδοσιακή Ελλάδα, παραδείγματα κάθετης συλλογικότητας και το Ισραήλ παράδειγμα οριζόντιας συλλογικότητας. Σύμφωνα με τα παραπάνω, καταλήγουμε στην παρακάτω υπόθεση την οποία και θα ελέγξουμε: Η2. Κουλτούρες με έντονα συλλογικό χαρακτήρα εμφανίζουν υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Οι έννοιες του ατομικισμού και της συλλογικότητας συναντώνται σε ένα ευρύ φάσμα μελετητών, οι οποίοι επισημαίνουν τα εξής: Πολλές αμερικάνικες μειονότητες όπως οι ισπανόφωνοι και οι ασιάτες τείνουν να είναι συλλογικές. Οι μοντέρνες βιομηχανοποιημένες κουλτούρες που αλλάζουν με γρήγορους ρυθμούς τείνουν να είναι ατομιστικές, ενώ οι παραδοσιακές, γεωργικές στατικές κουλτούρες συλλογικές. Οι ανώτερες τάξεις σε όλες τις κουλτούρες τείνουν να είναι ατομιστικές ενώ οι κατώτερες και μεσαίες τάξεις συλλογικές Η σχέση τους με την κουλτούρα Ο Triandis (1989) υποστήριξε πως η κουλτούρα επηρεάζει την ανάπτυξη των δύο εαυτών (ανεξάρτητου και αλληλοεξαρτώμενου). Συγκεκριμένα, οι συλλογικές κουλτούρες ενθαρρύνουν την ανάπτυξη συμπεριφορών που δίνουν προτεραιότητα στην ομάδα ή στο κοινωνικό σύνολο (όπως ο αλληλοεξαρτώμενος εαυτός) ενώ οι ατομιστικές κουλτούρες τις συμπεριφορές που σχετίζονται στενά με τις επιθυμίες του ατόμου (ο ανεξάρτητος εαυτός). Η κουλτούρα έπειτα ασκεί επίδραση στη συμπεριφορά επηρεάζοντας την εικόνα του ατόμου και παρέχοντας το ανάλογο με τις περιστάσεις πλαίσιο. Για παράδειγμα, φανταστείτε έναν φοιτητή που οι συμβουλές του πατέρα σχετικά με το ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσει στο πανεπιστήμιο έρχονται σε αντίθεση με τις δικές του επιθυμίες. Στην περίπτωση που η ατομιστική κουλτούρα του ενθαρρύνει τον ανεξάρτητο εαυτό οι συμβουλές του πατέρα πιθανώς δεν θα έχουν καμία ισχύ. Αντιθέτως, σε μια συλλογική κουλτούρα, ο φοιτητής που έρχεται αντιμέτωπος με μία τέτοια κατάσταση θα έχει αναπτύξει έναν αλληλοεξαρτώμενο εαυτό και θα δίνει ιδιαίτερη σημασία σε έννοιες όπως το καθήκον στην οικογένεια, η σοφία των μεγαλύτερων, η ανάγκη για αρμονία μέσα στην οικογένεια κλπ. Επιπλέον 15

16 αυτή η κατάσταση θα θεωρηθεί ότι απαιτεί προσοχή από τον συλλογικό εαυτό. Έτσι ο φοιτητής θα ακολουθήσει τη συμβουλή του πατέρα του ακόμη κι αν ο ανεξάρτητος εαυτός του αντιστέκεται. Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι αυτό το μοντέλο δεν προϋποθέτει την ανάπτυξη του ενός εαυτού και τον αποκλεισμό του άλλου. Επίσης σε συνθήκες όπου οι γονείς προέρχονται από διαφορετικές κουλτούρες ή διαθέτουν διαφορετική διαπολιτισμική εμπειρία ευνοείται η ανάπτυξη και του ατομικιστικού και του συλλογικού εαυτού. Μάλιστα, στην περίπτωση του παραπάνω παραδείγματος, και εφόσον και οι δύο εαυτοί είναι εξίσου ανεπτυγμένοι, ο φοιτητής θα έρθει αντιμέτωπος με μια εσωτερική σύγκρουση. Ο ανεξάρτητος εαυτός θα επιθυμεί να ακολουθήσει τις δικές του επιθυμίες ενώ ο αλληλοεξαρτώμενος εαυτός θα θεωρεί σημαντική τη διατήρηση της αρμονίας στην οικογένεια και το καθήκον. Βεβαίως η συνύπαρξη των δύο καλά ανεπτυγμένων εαυτών δεν είναι πάντα προβληματική. Ο Triandis (1994) υποστήριξε πως «είμαστε και αλληλοεξαρτώμενοι και ανεξάρτητοι». Ανάλογα με την ανάπτυξη των δύο θεωρήσεων του εαυτού και την περίσταση αναφερόμαστε στον έναν ή στον άλλο από τους δύο εαυτούς. «Σε μερικές κουλτούρες οι περισσότερες καταστάσεις αντιμετωπίζονται μέσα από μια αλληλοεξαρτώμενη οπτική ενώ σε άλλες κουλτούρες οι περισσότερες αντιμετωπίζονται ανεξάρτητα». Εν τέλει, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, οι κουλτούρες δεν είναι «καθαρές», δηλαδή δεν είναι αποκλειστικά συλλογικές ή ατομικιστικές, καθώς τα άτομα επιδεικνύουν κάθε μία από αυτές τις συμπεριφορές σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και σε διαφορετικές καταστάσεις. 16

17 5. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 5.1. Δείγμα Το δείγμα μας αποτελείται από 676 άτομα που έλαβαν μέρος στην έρευνα, από 6 διαφορετικές χώρες: Ελλάδα, Βρετανία, Η.Π.Α., Τουρκία, Ισραήλ και Ουγγαρία, οι οποίες εκπροσωπούνται από περίπου ίσο αριθμό ατόμων και από τα δύο φύλα, με τους άνδρες να είναι ελαφρώς περισσότεροι (52,3%). Επίσης, στο δείγμα μας υπάρχουν άτομα από 20 έως 52 ετών, αλλά η πλειοψηφία είναι νεαροί, αφού πάνω από το 50% είναι κάτω των 25 ετών και το 90% είναι κάτω από 35. Descriptive Statistics N Minimum Maximum Mean Std. Deviation country gender age Valid N (listwise)

18 5.2. Κλίμακες ερωτηματολογίου Αυτό το ερωτηματολόγιο αποτελεί τμήμα μιας διεθνούς έρευνας που πραγματοποιήθηκε με θέμα την αναγνώριση και ρύθμιση του συναισθήματος κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας με άλλους λαούς και αποτελείται από τρία μέρη. Παρακάτω παραθέτουμε τις κλίμακες που χρησιμοποιήθηκαν τελικά αλλά ολόκληρο το ερωτηματολόγιο εκτίθεται στο Παράρτημα. Α. Οι πρώτες ερωτήσεις αποτελούν την κλίμακα Συναισθηματικής Νοημοσύνης, όπως αναφέρεται στο άρθρο του N. S. Schutte et al. (1998), Development and Validation of a Measure of Emotional Intelligence, Personality and Individual Differences, 25, p Παρακαλώ απαντήστε λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα που εκτείνεται από το 1 έως το 7, με 1=Διαφωνώ απόλυτα και 7=Συμφωνώ απόλυτα. 1 Ξέρω πότε να μιλάω για τα προβλήματά μου στους άλλους. 2 Οι άλλοι με εμπιστεύονται εύκολα. 3 Γνωρίζω τα συναισθήματά μου τη στιγμή που τα βιώνω. 4 Αντιλαμβάνομαι τα μη λεκτικά μηνύματα που στέλνω στους άλλους. 5 Παρατηρώντας την έκφραση του προσώπου των άλλων, αναγνωρίζω τα συναισθήματα που βιώνουν. 6 Ξέρω γιατί αλλάζουν τα συναισθήματά μου. 7 Ελέγχω τα συναισθήματά μου. 8 Αναγνωρίζω εύκολα τα συναισθήματά μου τη στιγμή που τα βιώνω. 9 Συγχαίρω τους άλλους όταν κάνουν κάτι καλό. 10 Όταν έρχομαι αντιμέτωπος/η με μια πρόκληση, τα παρατάω γιατί πιστεύω ότι θα αποτύχω. Β. Οι παρακάτω ερωτήσεις περιγράφουν συμπεριφορές που σχετίζονται με τον ανεξάρτητο και αλληλοεξαρτώμενο εαυτό όπως αναφέρονται στο άρθρο του Singelis, Th. (1994), The Measurement of Independent and Interdependent Self-Construals. Society for Personality and Social Psychology, 18

19 20, p Παρακαλώ απαντήστε λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα που εκτείνεται από το 1 έως το 7, με 1=Διαφωνώ απόλυτα και 7=Συμφωνώ απόλυτα. Αλληλοεξαρτώμενος εαυτός 1 Σέβομαι τις Αρχές με τις οποίες συναναστρέφομαι. 2 Είναι σημαντικό για μένα να διατηρώ την αρμονία μέσα στην ομάδα μου. 3 Η ευτυχία μου εξαρτάται από την ευτυχία όσων είναι γύρω μου. 4 Θα έδινα τη θέση μου στο λεωφορείο στον καθηγητή μου. 5 Σέβομαι τους ανθρώπους που είναι σεμνοί για τον εαυτό τους Θα θυσιάσω το προσωπικό μου ενδιαφέρον για το όφελος της ομάδας μου. Συχνά νιώθω ότι οι σχέσεις μου με τους άλλους είναι πιο σημαντικές από τα προσωπικά μου επιτεύγματα. Παίρνω υπόψη μου τη συμβουλή των γονιών μου όταν κάνω σχέδια για τη μόρφωση / καριέρα μου. Είναι σημαντικό για μένα να σέβομαι τις αποφάσεις που παίρνονται από την ομάδα μου. Θα μείνω στην ομάδα εάν με χρειάζεται, ακόμη κι αν δεν είμαι ευχαριστημένος/η από αυτήν. 11 Εάν ο αδερφός ή η αδερφή μου αποτύχει, νιώθω υπεύθυνος/η. 12 Ακόμη κι όταν διαφωνώ εντελώς με τα μέλη της ομάδας μου, αποφεύγω τον καυγά. Ανεξάρτητος εαυτός 13 Το να έχω ζωηρή φαντασία είναι σημαντικό για μένα. 14 Το να μπορώ να φροντίσω τον εαυτό μου είναι σημαντικό για μένα. 19

20 15 16 Προτιμώ να είμαι άμεσος / η και ειλικρινής όταν έχω να κάνω με ανθρώπους που μόλις γνώρισα. Μου αρέσει να είμαι μοναδικός / ή και διαφορετικός / ή από τους άλλους με πολλούς τρόπους. 17 Η προσωπική μου ανεξαρτησία είναι πολύ σημαντική για μένα. Γ. Οι παρακάτω ερωτήσεις περιγράφουν συμπεριφορές που σχετίζονται με την Οριζόντια και Κάθετη Διάσταση του Ατομικισμού και της Συλλογικότητας όπως αναφέρονται στο άρθρο των Singelis Th., Triandis H., Bhawuk Dh. & Gelfand M. (1995), Horizontal and Vertical Dimensions of Individualism and Collectivism: A Theoretical and Measurement Refinement. Cross-Cultural Research, Vol. 29, No. 3, p Παρακαλώ απαντήστε λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα που εκτείνεται από το 1 έως το 7, με 1=Διαφωνώ απόλυτα και 7=Συμφωνώ απόλυτα. Οριζόντιος ατομικισμός 1 Συχνά κάνω το δικό μου. 2 Ο καθένας πρέπει να ζει τη ζωή του ανεξάρτητα από τους άλλους. 3 Θέλω να έχω την ησυχία μου. 4 Προτιμώ να είμαι άμεσος/η και ειλικρινής όταν συνομιλώ με τους άλλους. 5 Είμαι μοναδικός/ή. 6 Όταν πετυχαίνω το στόχο μου εξαρτάται από τις ικανότητές μου. 7 Μου αρέσει που είμαι μοναδικός/ή και διαφορετικός/ή από τους άλλους σε πολλά. Οριζόντια συλλογικότητα 8 Η ευημερία των συνεργατών μου είναι σημαντική για μένα. 9 Εάν ένας συνεργάτης μου κερδίσει κάποιο βραβείο, νιώθω υπερήφανος/η. 20

Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή

Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή Δεκέμβριος 2011 Στόχος Έρευνας H βιτρίνα των καταστημάτων αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Θετικής Οργανωσιακής Αλλαγής και οι στάσεις των εργαζομένων απέναντι στην αλλαγή

Πρακτικές Θετικής Οργανωσιακής Αλλαγής και οι στάσεις των εργαζομένων απέναντι στην αλλαγή Πρακτικές Θετικής Οργανωσιακής Αλλαγής και οι στάσεις των εργαζομένων απέναντι στην αλλαγή Ονοματεπώνυμο : Ευανθία Καρακατσάνη Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ο. Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 ΣΤΟΧΟΣ/ ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων Ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων Ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα Ερμηνεία αποτελεσμάτων Ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα Αρχείο δεδομένων school.sav Στον πίνακα Descriptives, μας δίνονται για την Επίδοση ως προς τις πέντε διαφορετικές μεθόδους διδασκαλίας, το

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανάλυση Διακύμανσης

Εισαγωγή στην Ανάλυση Διακύμανσης Εισαγωγή στην Ανάλυση Διακύμανσης 1 Η Ανάλυση Διακύμανσης Από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα στατιστικά κριτήρια στην κοινωνική έρευνα Γιατί; 1. Ενώ αναφέρεται σε διαφορές μέσων όρων, όπως και το κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)»

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)» Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διεθνής Διοικητική των Επιχειρήσεων «Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 1 ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Η εξελικτική πορεία της νοημοσύνης. Από το IQ στο EQ και στο SQ. Από τον Δαρβίνο στο ανερχόμενο πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Αν οι προϋποθέσεις αυτές δεν ισχύουν, τότε ανατρέχουµε σε µη παραµετρικό τεστ.

Αν οι προϋποθέσεις αυτές δεν ισχύουν, τότε ανατρέχουµε σε µη παραµετρικό τεστ. ΣΤ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΑΣΠΟΡΑΣ (ANALYSIS OF VARIANCE - ANOVA) ΣΤ 1. Ανάλυση ιασποράς κατά µία κατεύθυνση. Όπως έχουµε δει στη παράγραφο Β 2, όταν θέλουµε να ελέγξουµε, αν η µέση τιµή µιας ποσοτικής µεταβλητής διαφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. 7. Παλινδρόµηση

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. 7. Παλινδρόµηση ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 7. Παλινδρόµηση Γενικά Επέκταση της έννοιας της συσχέτισης: Πώς µπορούµε να προβλέπουµε τη µια µεταβλητή από την άλλη; Απλή παλινδρόµηση (simple regression): Κατασκευή µοντέλου πρόβλεψης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Λογαριθμικά Γραμμικά Μοντέλα Poisson Παλινδρόμηση Παράδειγμα στο SPSS

Λογαριθμικά Γραμμικά Μοντέλα Poisson Παλινδρόμηση Παράδειγμα στο SPSS Λογαριθμικά Γραμμικά Μοντέλα Poisson Παλινδρόμηση Παράδειγμα στο SPSS Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει θανάτους από καρδιακή ανεπάρκεια ανάμεσα σε άνδρες γιατρούς οι οποίοι έχουν κατηγοριοποιηθεί κατά ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Ηγεσία. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Περιεχόμενα Παγκόσμια Οικονομική Κρίση = Έλλειψη Ηθικής. Επιβραδύνοντας την εξασθένηση της Επιχειρηματικής Ηθικής. Ηγέτης ή Διευθυντής; Επιβραδύνοντας την εξασθένηση της Επιχειρηματικής

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη Κυριλλίδου Αθηνά, Χυχολόγος Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και υγγενών Διαταραχών «Ο καθένας μπορεί να θυμώσει, είναι πολύ εύκολο. Όμως να θυμώσει με το κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ.

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. Διονύσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Περιεχόμενα 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Επιμέλεια : Αγαγιώτου Σμαρώ Επιβλέποντες καθηγητές : Μ. Πλατσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ημερίδα «Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες, Εθνικές Πολιτικές και καλές πρακτικές για την ανάπτυξη ικανοτήτων των μαθητών», 31/10/2014 Γιατί;;;

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Συμπεριφοράς Καταναλωτή στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο: Η περίπτωση των Ιστοσελίδων Ηλεκτρονικών Κουπονιών

Μελέτη Συμπεριφοράς Καταναλωτή στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο: Η περίπτωση των Ιστοσελίδων Ηλεκτρονικών Κουπονιών Μελέτη Συμπεριφοράς Καταναλωτή στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο: Η περίπτωση των Ιστοσελίδων Ηλεκτρονικών Κουπονιών Ονοματεπώνυμο: Βλαχάκη Παρασκευή- Ερασμία Σειρά: 9η Επιβλέπων Καθηγητής: Αδάμ Βρεχόπουλος Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα;

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Επισκόπηση της παρούσας οµιλίας Έχει το

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας)

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας) Quiz για την Αξιολόγηση της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Η ψυχική υγεία διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην καθηµερινή ζωή και κυρίως στην εργασία. Το εργασιακό περιβάλλον που προσφέρει τα βασικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. 8. Ανάλυση διασποράς (ANOVA)

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. 8. Ανάλυση διασποράς (ANOVA) ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 8. Ανάλυση διασποράς (ANOVA) Γενικά Επέκταση της σύγκρισης µέσων τιµών µεταβλητής ανάµεσα σε 2 δείγµατα (οµάδες ήστάθµες): Σύγκριση πολλών δειγµάτων (K>2) µαζί Σχέση ανάµεσα σε µια ποσοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για την Μέση Τιμή ενός Δείγματος (One Sample t-test) Το κριτήριο One sample t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε τον αριθμητικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ Personal Skills Inventory

Ερωτηματολόγιο ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ Personal Skills Inventory Ερωτηματολόγιο ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ Personal Skills Inventory Profetis Consulting Services ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ (Personal Skills Inventory) Profetis Consulting Services ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εδώ θα

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας 1 IQ επιτυχημένοι EQ 2 Επιτυχία = ΕΠΙ-ΤΗΣ-ΤΥΧΗΣ Είναι η ικανότητα να πραγματοποιεί κανείς τους στόχους του εν προκύπτει κατά τύχη αλλά μόνο αν κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΌ ΣΑΛΟΥΣΤΡΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΥΓΛΕΤΟΥ ΕΛΕΝΗ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΌ ΣΑΛΟΥΣΤΡΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΥΓΛΕΤΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΌ ΣΑΛΟΥΣΤΡΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΥΓΛΕΤΟΥ ΕΛΕΝΗ ΑΝΑΓΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μελέτη ποιοτικών χαρακτηριστικών ξενοδοχείων Συμβουλευτικές υπηρεσίες από εσωτερικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 2. i β. 1 ου έτους (Υ i )

Άσκηση 2. i β. 1 ου έτους (Υ i ) Άσκηση Ο επόμενος πίνακας δίνει τους βαθμούς φοιτητών (Χ i ) στις εισαγωγικές εξετάσεις ενός κολεγίου και τους αντίστοιχους βαθμούς τους (Υ i ) στο τέλος της πρώτης χρονιάς φοίτησης στο συγκεκριμένο κολέγιο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π 1 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 2 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 3 Τεστ δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις : ! Και οι δύο µεταβλητές να κατανέµονται κανονικά και να έχουν επιλεγεί τυχαία.

Προϋποθέσεις : ! Και οι δύο µεταβλητές να κατανέµονται κανονικά και να έχουν επιλεγεί τυχαία. . ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ. Υπολογισµός συντελεστών συσχέτισης Προκειµένου να ελέγξουµε την ύπαρξη γραµµικής σχέσης µεταξύ δύο ποσοτικών µεταβλητών, χρησιµοποιούµε συνήθως τον παραµετρικό συντελεστή συσχέτισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας Ο ρόλος των συναισθημάτων στο χώρο εργασίας... ΟΙ ΜΥΘΟΙ... δεν έχουν θέση στις επιχειρήσεις αποτελούν δείγμα αδυναμίας εμποδίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Γενικοί Ιατροί ΚΥ Αβδήρων, Σταυρούπολης, Εχίνου- Ξάνθη Η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών

Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών Ονοματεπώνυμο: Πατεράκη Σοφία Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: κα. Άννα Ζαρκάδα Δεκέμβριος 2011 Περιεχόμενα Βιβλιογραφία Μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Muster-Fragebogen allgemeinbildende Schule Αγαπητοί γονείς, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώνουμε συνεχώς την ποιότητα της εργασίας μας στο σχολείο. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΘΑΝΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ:ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΘΑΝΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ:ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΘΑΝΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ:ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ EΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΠΑΡΟΥΣIΑΣΗ ΒΙΒΛIΟΥ: ΜAΡΙΟΥ ΟΝΗΣΙΦOΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου!

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου! Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Ε- book Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Η μοναδικότητά σου! 2 Συνήθης ή μοναδικός; Είναι ο καθένας μας ξεχωριστός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΟΙΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ο καθένας έχει το δικαίωμα πρόσβασης στην εκπαίδευση, ανεξάρτητα από θρησκευτικές, φιλοσοφικές, παιδαγωγικές πεποιθήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο

Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο Ιπποκράτης Νικολακόπουλος - Οικονοµολόγος Θα εξετάσουµε το θέµα από τρεις οπτικές γωνίες: Α. Από την πλευρά του πελάτη καταναλωτή, Β. Από την πλευρά του φαρµακοποιού

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα