Πρόλογος... 9 Εισαγωγή Μέρος 1: Γνωριµία µε τη Βιωµατική Εκπαίδευση...13

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόλογος... 9 Εισαγωγή... 11. Μέρος 1: Γνωριµία µε τη Βιωµατική Εκπαίδευση...13"

Transcript

1

2

3 Περιεχόµενα Πρόλογος... 9 Εισαγωγή Μέρος 1: Γνωριµία µε τη Βιωµατική Εκπαίδευση Εισαγωγή στη βιωµατική εκπαίδευση Μάθηση και παιχνίδι Βασικές έννοιες & όροι Στόχοι, περιεχόµενο, και µορφή Ιστορία Θεωρητικό υπόβαθρο Το µαύρο κουτί Απλά θεωρητικά µοντέλα Μάθηση και εκπαίδευση Συνέχεια και αλληλεπίδραση της εµπειρίας (John Dewey) Εµπειρική µάθηση και εµπειρική εκπαίδευση (Carl Rogers) Ο εµπειρικός µαθησιακός κύκλος (David Kolb) ιαδικασία µάθησης Επιστήµη της ράσης (Chris Argyris) Μάθηση στη φύση Παιδαγωγικές αρχές... 58

4 6 Βιωµατική εκπαίδευση Μέθοδος έργων Η εκπαίδευση σήµερα Συµπεριφορές και αντιδράσεις Εκπαιδεύοντας το µυαλό µέσα από το σώµα (Kurt Hahn) Η χαρά της πίεσης (Peter Hanson) Υποκειµενικότητα της εµπειρίας (Simon Priest) Χαρακτήρας και συµπεριφορές Η διαδικασία της αλλαγής (Kurt Lewin) Συναισθηµατική νοηµοσύνη (Daniel Goleman) Πολλαπλές µορφές νοηµοσύνης (Howard Gardner) Ανάπτυξη = πρόκληση + υποστήριξη ιευκόλυνση Το κύµα της περιπέτειας Η εξέλιξη της διευκόλυνσης Ο διευκολυντής Πολυδιάστατα θεωρητικά µοντέλα ιπλό διαµάντι (Itin και Bandoroff) Εστίαση στο «εδώ και τώρα» (Hattie et al) Πακέτο συστατικών (Barret και Greenaway) Συνδυασµός παραγόντων (Beard και Wilson) Συστηµικό πλαίσιο (James Neil)...98 Μέρος 2: Από τη Θεωρία στην Πράξη Εφαρµογή από σχολεία και οργανισµούς Προσεγγίσεις σχολείων Σχολεία Waldorf (Rudolf Steiner) Μοντεσσοριανά Σχολεία

5 Περιεχόµενα Μοντέρνο Σχολείο (Σχολείο Σελεστάν Φρενέ ) Coalition of Essential Schools Ενοποιηµένη Θεµατική ιδασκαλία (Susan Kovalik) Προσέγγιση TRIBES (Jeanne Gibbs) Προσεγγίσεις οργανώσεων Οργάνωση Outward Bound Έπαθλο του ούκα του Εδιµβούργου Project Adventure Σχεδιασµός και συµµετοχή σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα Στόχοι και εργαλεία Αιτίες της αποτελεσµατικότητας Παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσµατικότητα Συχνές ερωτήσεις πριν από τη συµµετοχή Συχνές ερωτήσεις κατά το σχεδιασµό Μελέτες περιπτώσεων Ιδιαιτερότητες των συµµετεχόντων Φιλοσοφία και κουλτούρα των διοργανωτών Ανάλυση αναγκών και σχεδιασµός οµή προγράµµατος (δραστηριότητες, πλαίσιο, προσέγγιση) Κατάλληλοι διευκολυντές Τεχνικές διευκόλυνσης ιάρκεια προγραµµάτων ιαδικασίες αντιµετώπισης προβληµάτων και εναλλακτικά σχέδια δράσης Πρωτοτυπία και ενδιαφέρον

6 8 Βιωµατική εκπαίδευση 6 Αποτελέσµατα και οφέλη Μελέτες αξιολόγησης Βασικές έννοιες Θεωρητικά µοντέλα αξιολόγησης Αξιολόγηση επιπέδων (Kirkpatrik) Η εξέλιξη της αξιολόγησης επιπέδων Συµπεράσµατα των µελετών Προγράµµατα συνεχούς εκπαίδευσης µεγάλης διάρκειας Προγράµµατα συνεχούς εκπαίδευσης µικρής διάρκειας Προγράµµατα τµηµατικής εκπαίδευσης µεγάλης διάρκειας Έπαθλο του ούκα του Εδιµβούργου Περιπετειώδης Μάθηση Outward Bound Τα τελικά οφέλη Μύηση Προσαρµοστικότητα Προσωπική φιλοσοφία Σύντοµος επίλογος Βιβλιογραφία Ξένη Βιβλιογραφία Ελληνική Βιβλιογραφία Περιοδικά Ηλεκτρονικές σελίδες...208

7 2.1. Το µαύρο κουτί Το µαύρο κουτί Η παρακάτω παραβολή είναι παλιά και γνωστή: Μια οµάδα τυφλών συναντάει για πρώτη φορά έναν ελέφαντα. Οι τυφλοί περικυκλώνουν και αγγίζουν τον ελέφαντα, σε µια προσπάθεια να γνωρίσουν αυτό το παράξενο ζώο. «Μοιάζει µε κορµό δέντρου», δηλώνει αυτός που άγγιξε το πόδι. «Μοιάζει µε πύθωνα», δηλώνει αυτός που άγγιξε την προβοσκίδα. «Είναι ένας τεράστιος σάκος» δηλώνει αυτός που άγγιξε την κοιλιά.. Στην προσπάθεια να συµφωνήσουν µε τι µοιάζει αυτό το παράξενο ζώο, τσακώνονται, απογοητεύονται, και τελικά παρατάνε τον ελέφαντα!!! Ο ελέφαντας της ιστορίας παρουσιάζει σηµαντικές οµοιότητες µε τη βιωµατική εκπαίδευση. Ποια είναι τα βασικά της στοιχεία και που οφείλεται η αποτελεσµατικότητά της; Στην εποχή της επιστήµης και της τεχνολογίας, έχουµε αντικαταστήσει τους «απλοϊκούς» τυφλούς µε ένα µαύρο κουτί. Και εκεί µέσα έ- χουµε τοποθετήσει τον ελέφαντα. Τι είναι όµως το µαύρο κουτί και γιατί βάλα- µε εκεί τον ελέφαντα; Ο όρος «µαύρο κουτί» χρησιµοποιείται στην πληροφορική, τα µαθηµατικά και την ψυχολογία. Ορίζεται σαν «ένα σύστηµα για το οποίο τα εισερχόµενα και τα εξερχόµενα µας είναι απολύτως γνωστά, αλλά δε γνωρίζουµε απολύτως τίποτε για το τι συµβαίνει µέσα σε αυτό» 26. Το αντίθετο του µαύρου κουτιού είναι το «άσπρο κουτί», αν και πιο σωστά θα έπρεπε να αναφέρεται ως «διαφανές κουτί». Η βιωµατική εκπαίδευση έχει εισερχόµενα δεδοµένα (ανθρώπους, ανάγκες, πρόγραµµα) και εξερχόµενα αποτελέσµατα (στόχους, αλλαγές). Για να κατανοήσουµε πώς φτάνουµε από τα εισερχόµενα στα εξερχόµενα, πρέπει να κάνουµε έρευνα και να διατυπώσουµε και να αναλύσουµε θεωρίες. Θεωρία είναι µια προτεινόµενη εξήγηση σχετικά µε τον τρόπο που λειτουργεί ή ενεργεί ένα φαινόµενο. Μια θεωρία είναι ολοκληρωµένη όταν εξηγεί µε σαφήνεια τις βασικές της παραδοχές, οδηγεί σε ελεγχόµενες προβλέψεις και µπορεί να ερµηνεύει τις διαφορετικές ανθρώπινες εµπειρίες και αντιδράσεις. Ας ξαναγυρίσουµε στο µαύρο κουτί µε τον ελέφαντα-διαδικασία της βιωµατικής εκπαίδευσης. Σε ένα πρόγραµµα βιωµατικής εκπαίδευσης, µπαίνουµε µέσα στο µαύρο κουτί και κάτι συµβαίνει... Όταν τελειώσουµε, απλώς βγαίνουµε χωρίς να γνωρίζουµε πραγµατικά τι συνέβη στο ενδιάµεσο. Μένουµε ικανοποιηµένοι µε τα αποτελέσµατα αλλά η άγνοια παραµένει Συχνά ακούµε αν- 26 Ορισµός από το

8 40 Κεφάλαιο 2 Θεωρητικό υπόβαθρο θρώπους να δηλώνουν ότι βρέθηκαν «εκεί µέσα», γνωρίζουν τι βρίσκεται ε- κεί και διατυπώνουν απόψεις όπως: «η επαφή µε τη φύση φέρνει την αλλαγή» ή «όλα συµβαίνουν επειδή οι συµµετέχοντες µαθαίνουν την υπευθυνότητα και την αυτοπειθαρχία», ή «όλα οφείλονται στη θετική αλληλεπίδραση των συµµετεχόντων», ή «όλα είναι σαχλαµάρες, απλώς οι άνθρωποι συγκινούνται και προκαλούνται από το άγνωστο». Είναι πολύ πιθανό ότι οι περισσότερες από αυτές τις απαντήσεις είναι κατά ένα µέρος σωστές, καθώς περιγράφουν αυτό που εξετάσαµε αναλυτικά: το πόδι, την προβοσκίδα, το σώµα του ελέφαντα. Έχουν γίνει πολλές σοβαρές επιστη- µονικές προσπάθειες να κατανοηθεί ο ελέφαντας. Μερικές µελέτες παραδέχονται ότι εξέτασαν ένα µέρος του ελέφαντα. Άλλες ισχυρίζονται ότι κατανόησαν το σύνολο, παρουσιάζουν ένα ενιαίο λειτουργικό µοντέλο και περιγράφουν τις λειτουργίες των τµηµάτων του. Και βέβαια υπάρχει και η άποψη ότι «αν συνεχίσουµε να εξετάζουµε τον ελέφαντα, µπορεί και να τον σκοτώσουµε», οπότε «αφού λειτουργεί, καλύτερα να το ξεχάσουµε»!!! Νοµίζουµε ότι γνωρίζουµε τα πάντα για το δένδρο αλλά χάνουµε το δάσος. Γνωρίζουµε µόνο το κοµµάτι του ελέφαντα που αγγίζουµε, µπορούµε να πούµε στους άλλους µόνον αυτό που γνωρίζουµε και όσο φωνάζουµε ότι βρήκαµε έ- ναν πύθωνα επειδή αγγίξαµε την προβοσκίδα, ή ένα δένδρο επειδή αγγίξαµε το πόδι, χάνουµε τη δυνατότητα να γνωρίσουµε το σύνολο ελέφαντας. Η βιωµατική εκπαίδευση στη σηµερινή της µορφή έχει επηρεαστεί και βασιστεί στη θεωρία και τη µεθοδολογία πολλών τοµέων και επιστηµών (Σχήµα 1). Αυτό το πλούσιο υπόβαθρο είχε ως αποτέλεσµα να γίνουν πολλές προσπάθειες για τη συστηµατική οργάνωση της θεωρίας σε ένα ενιαίο πλαίσιο, αλλά µε µικρή επιτυχία. Και για να γίνουν τα πράγµατα ακόµη πιο πολύπλοκα, εµφανίζονται συνεχώς νέες θεωρίες µε ολοκληρωµένη ή ελλιπή ερευνητική τεκµηρίωση και οι κλασικές ιδέες αµφισβητούνται ή προσεγγίζονται µε µεταµοντέρνο τρόπο. Στη συνέχεια θα κάνουµε µια προσπάθεια να γνωρίσουµε τον ελέφαντα 27 : Θα γνωρίσουµε τα απλά µοντέλα που αποτελούν το βασικό θεωρητικό υ- πόβαθρο (Ενότητα 2.2). Θα παρακολουθήσουµε τη σύνθεση των απλών µοντέλων σε σύνθετα (Ενότητα 2.3). 27 Βασίζεται στο έργο του Neill, J. T. (in progress). Theoretical aspects of outdoor education. Chapter 2 of doctoral dissertation, Enhancing Personal Effectiveness: The Impacts of Outdoor Education Programs. University of Western Sydney, στη διεύθυνση

9 2.1. Το µαύρο κουτί 41 Θα δούµε πως εφαρµόστηκε η θεωρία στην πράξη, σε σχολεία (Ενότητα 3.1) και εκπαιδευτικούς οργανισµούς (Ενότητα 3.2). ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Οικολογία Ευαισθητοποίηση ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩ ΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Outward bound Επιβίωση στη φύση ΚΑΤΑΣΚΗΝΩ- ΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Καλοκαιρινές κατασκηνώσεις Σχολικές κατασκηνώσεις ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑΣ Αυτογνωσία Προσαρµογή ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Κατανόηση αξιών Συναισθηµατική εκπ. Συστηµική εκπ. ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Κίνηση Χαλάρωση Αναπνοές ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ & ΑΝΑΨΥΧΗ Θεραπευτική εκπαίδευση Αναψυχή ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ & ΠΑΙΧΝΙ Ι Κοινωνικοποίηση Φαντασία & δηµιουργικότητα ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΥΓΕΙΑΣ Ολιστική υγιεινή ιατροφή & άσκηση ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Συµβουλευτική γάµου & οικογένειας Μονογονεϊκή οικογένεια Σχήµα Smith, T. E., Roland, C. C., Haven, M. D., και Hoyt, J. A. (1992). The theory and practice of challenge education. Dubuque. IQ: Kendall-Hunt (σελ. 1).

10 42 Κεφάλαιο 2 Θεωρητικό υπόβαθρο 2.2. Αϖλά θεωρητικά µοντέλα Παρουσιάζουµε επιλεγµένα απλά θεωρητικά µοντέλα που θα µας βοηθήσουν να κατανοήσουµε τη βιωµατική εκπαίδευση. Τα µοντέλα αναφέρονται α) στη µάθηση και την εκπαίδευση, β) σε συµπεριφορές και αντιδράσεις, και γ) στη διευκόλυνση Μάθηση και εκπαίδευση Μέσα και πίσω από όλες τις θεωρίες της βιωµατικής εκπαίδευσης βρίσκεται το έργο και οι απόψεις του Dewey, που τονίζει την πρωταρχική σηµασία της ε- µπειρίας στη µάθηση και την εκπαίδευση. Η µελέτη και η κατανόηση αυτού του έργου είναι το πρώτο βήµα για την κατανόηση της βιωµατικής εκπαίδευσης. Παράλληλα, θα γνωρίσουµε βασικά µοντέλα που ερµηνεύουν και επεξηγούν τη λειτουργία της µάθησης, επώνυµους παιδαγωγούς που άλλαξαν µε το έργο τους την εκπαίδευση Συνέχεια και αλληλεπίδραση της εµπειρίας (John Dewey) Ο Dewey 29 θεωρείται από πολλούς ο πατέρας της βιωµατικής µάθησης και ο άνθρωπος που άλλαξε την εκπαίδευση των ΗΠΑ. Η εργασία του έφερε στο σχολείο το φιλελεύθερο και αντιαυταρχικό χαρακτήρα, την έµφαση στον πειραµατισµό, την ευελιξία στα προγράµµατα, και τη σηµασία που δίνεται στο ενδιαφέρον των µαθητών. Θεωρούσε το σχολείο «ένα χώρο κοινοτικής ζωής που στοχεύει στη µάθηση» και τόνιζε ότι «η εκπαίδευση είναι Η ζωή, και όχι προετοιµασία για µια µελλοντική ζωή». Το 1896 ίδρυσε και διηύθυνε το περίφηµο «Εργαστηριακό Σχολείο» (laboratory school) στο Πανεπιστήµιο του Σικάγου, που έδινε έµφαση στη µάθηση µέσω του πειράµατος. Μια άλλη σηµαντική άποψη του Dewey αφορούσε το ρόλο του δασκάλου. Οπαδός της δηµοκρατικής εκπαίδευσης, πίστευε ότι ο δάσκαλος πρέπει να µετατραπεί σε «ένα µέλος της κοινότητας», µε ειδικό ρόλο στην επιλογή των καταστάσεων που θα επιδράσουν στους µαθητές, να θεωρεί το µάθηµα ως ένα ενιαίο σύνολο και να σταµατήσει να το χωρίζει σε «επιµέρους µαθήµατα». Θεωρούσε το χωρισµό «παράγωγο της επιστήµης και όχι της παιδικής εµπειρίας, γιατί το παιδί δεν έχει συνείδηση των συνόρων µεταξύ επιστηµονικών πεδίων» Dewey, J. (1938/1997), Experience and education. Macmillan και /thinkers/et-dewey.htm 30

11 2.2. Απλά θεωρητικά µοντέλα 43 Παρατήρησε τα προβλήµατα τόσο της παραδοσιακής (δασκαλοκεντρικής) όσο και της προοδευτικής (φιλελεύθερης µαθητοκεντρικής) εκπαίδευσης, και διατύπωσε µια θεωρεία για την εµπειρία, που στηρίζεται σε δύο βασικές αρχές: Συνέχεια (continuity). Η εµπειρία του παρόντος είναι µοναδική για κάθε άνθρωπο. Επηρεάζεται βαθιά από τις προηγούµενες εµπειρίες του και θα επηρεάσει όλες τις µελλοντικές. Ο αποτελεσµατικός δάσκαλος κατανοεί ότι κάθε άτοµο και οµάδα «κουβαλάει» ένα µεγάλο φορτίο από εµπειρίες. Αλληλεπίδραση (interaction). Η εκπαιδευτική εµπειρία του µαθητή το σχόλιο και το συµπέρασµα που θα εξαχθεί από το γεγονός θα προκύψει από την αλληλεπίδραση του παρελθόντος µε το παρόν. Είναι ευθύνη του δασκάλου να κατανοήσει τη δυναµική της αλληλεπίδρασης ανάµεσα σε παρελθόν, παρόν και µέλλον, ώστε να µπορέσει να διευκολύνει τις εκπαιδευτικές εµπειρίες που θα προσφέρουν το µέγιστο όφελος στο µαθητή, στο παρόν και στο µέλλον. Ο Dewey τονίζει ότι πρέπει πρώτα να κατανοήσουµε πώς δηµιουργείται η ε- µπειρία, για να µπορέσουµε να σχεδιάσουµε και να υλοποιήσουµε εκπαιδευτικά προγράµµατα που θα ωφελήσουν τα άτοµα στο παρόν και το µέλλον Εµπειρική µάθηση και εµπειρική εκπαίδευση (Carl Rogers) Ο Carl Rogers 31 διακρίνει δύο είδη µάθησης: τη γνωστική (cognitive) και την εµπειρική. Η πρώτη (χωρίς ιδιαίτερη σηµασία) αφορά την ακαδηµαϊκή γνώση, ενώ η δεύτερη (πολύ σηµαντική) την εφαρµοσµένη γνώση. Ως σηµείο διαφοροποίησης, αναφέρει την ανταπόκριση της εµπειρικής µάθησης στις ανάγκες και τις επιθυµίες του µαθητή. Η εµπειρική µάθηση έχει συγκεκριµένα βασικά χαρακτηριστικά: οφείλεται στην προσωπική απόφαση του µαθητή να εµπλακεί και να συµµετέχει στη µάθηση. Η προσωπική απόφαση δηµιουργεί διάθεση για αξιολόγηση από τον ίδιο το µαθητή, µε άµεση συνέπεια την έντονη και α- ποτελεσµατική µάθηση. Η εµπειρική µάθηση (µάθηση µέσα από την εµπειρία), είναι ο φυσικός τρόπος µάθησης 32. Περιλαµβάνει δύο τρόπους µάθησης: Εµπειρική µάθηση από δική µας δράση: είναι µάθηση που οφείλεται στην άµεση συµµετοχή µας στα γεγονότα της καθηµερινής ζωής. Είναι ανεπίσηµη και οφείλεται στο στοχασµό που κάνουµε πάνω στα γεγονότα της καθηµερινής µας ζωής. Είναι ο τρόπος που µαθαίνει ο περισσότερος κόσµος. 31 Rogers, C.R. (1969). Freedom to learn. Colombus, OH: Merrill και thinkers/et-rogers.htm 32 Προσαρµογή από κείµενο στο

12 44 Κεφάλαιο 2 Θεωρητικό υπόβαθρο Εµπειρική µάθηση από δράσεις τρίτων: η µάθηση οφείλεται στο βιωµατικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα και τις ενέργειες του διευκολυντή, ο οποίος ξεκινάει µε το δεδοµένο ότι η εµπειρία κάθε συµµετέχοντος είναι υποκειµενική. Ο στόχος του διευκολυντή είναι να βοηθήσει, να οργανώσει και να διευκολύνει την πρόσβαση σε εµπειρίες που βοηθούν την εκδήλωση της µάθησης. Η εµπειρική µάθηση είναι ισοδύναµη µε την προσωπική αλλαγή και ανάπτυξη. Ο Rogers θεωρεί ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν φυσική κλίση για µάθηση και επιθυµία για αλλαγή και ο ρόλος του δασκάλου είναι να διευκολύνει αυτή τη µάθηση, µε τους εξής τρόπους: ηµιουργεί θετικό κλίµα για µάθηση. ιευκρινίζει τους µαθησιακούς στόχους των µαθητών. Οργανώνει και τους προσφέρει κατάλληλες πηγές µάθησης. Εξισορροπεί προσεκτικά τα συναισθηµατικά και διανοητικά στοιχεία της µάθησης. Μοιράζεται σκέψεις και συναισθήµατα µε τους µαθητές, χωρίς τάση για κυριαρχία. Τονίζει ότι η µάθηση διευκολύνεται όταν: ο µαθητής συµµετέχει συνολικά στη µαθησιακή διαδικασία και ασκεί έ- λεγχο στη φύση και την κατεύθυνσή της. βασίζεται στην απευθείας αντιµετώπιση πρακτικών, ερευνητικών, προσωπικών και κοινωνικών προβληµάτων. η αξιολόγηση της προόδου βασίζεται στην αυτοαξιολόγηση των µαθητών. Το έργο του Rogers συνοψίζεται στις εξής αρχές: Η µάθηση ενισχύεται όταν το θέµα της ενδιαφέρει το µαθητή. Η µάθηση επιτυγχάνεται πιο γρήγορα όταν δεν πιέζεται και δεν απειλείται η προσωπικότητα του µαθητή. Η µάθηση που πιέζει το µαθητή γιατί απαιτεί έντονες αλλαγές στις στάσεις και συµπεριφορές του γίνεται πιο εύκολα σε ένα φιλικό περιβάλλον. Η αυτοπαρακινούµενη µάθηση είναι πιο βαθιά και διαρκής. Ο µέτριος δάσκαλος µιλάει, ο καλός δάσκαλος εξηγεί, ο ανώτερος δάσκαλος δείχνει, ο µεγάλος δάσκαλος εµπνέει. William A. Ward

13 2.2. Απλά θεωρητικά µοντέλα 45 Ένα γεγονός (ή µια πληροφορία) από µόνο του, δεν προκαλεί µάθηση. Για να το επεξεργαστούµε και να παραγάγουµε εµπειρία (µάθηση που µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε στο µέλλον), χρειάζεται να συµµετέχουµε σε µια ολοκληρω- µένη εµπειρική (βιωµατική) εκπαίδευση. Η εµπειρική εκπαίδευση, σε αντίθεση µε την κλασική εκπαίδευση µέσα στην αίθουσα (που στηρίζεται σε ειδικούς οι οποίοι ακολουθούν αυστηρά καθορισµένες και δοµηµένες µεθόδους µέσα από βιβλία και διαλέξεις), οργανώνεται και λειτουργεί µέσα σε ένα ζωντανό κοινωνικό περιβάλλον και προωθεί την παρατηρητικότητα των συµµετεχόντων, τη συλλογή δεδοµένων, και την ανακάλυψη που οδηγεί σε συνεχή ανάλυση, επίλυση προβληµάτων, και µάθηση. Στην εµπειρική εκπαίδευση, οι συµµετέχοντες (προ)καλούνται να εξετάζουν τα συναισθήµατα και τις αξίες τους ώστε να αντιµετωπίσουν τις προκλήσεις και να λύσουν τα προβλήµατα. Ακολουθούν επαγωγική λογική, παίρνουν ένα συγκεκριµένο θέµα ή πρόβληµα και κατανοούν την ευρεία εφαρµογή του. Αντίθετα, στην αίθουσα χρησιµοποιούν συµπερασµατική λογική για να περιορίσουν το πρόβληµα από το γενικό στο ειδικό, µε αποτέλεσµα να χάνεται η συνάφεια µάθησης και πραγµατικότητας. Η ολοκληρωµένη εµπειρική εκπαίδευση ασχολείται σοβαρά µε την αποσαφήνιση των στόχων του προγράµµατος αλλά και µε τον καθορισµό των στόχων των συµµετεχόντων, τη συνεχή παρακολούθηση, υποστήριξη και αυτοαξιολόγηση των συµµετεχόντων. Βασίζεται στις εξής αρχές: Ενεργητική συµµετοχή των µαθητών. Οι µαθητές εµπλέκονται ενεργητικά στη µαθησιακή διαδικασία, σε αντίθεση µε την παραδοσιακή διδασκαλία. Η επίσκεψη σε ένα ζωολογικό κήπο προσφέρει εµπειρική µάθηση, σε α- ντίθεση µε τη µάθηση µέσω µιας οµιλίας για τα ζώα µέσα στην τάξη. Από παιδαγωγική άποψη, η βασική διαφορά βρίσκεται στη στάση του δασκάλου, ο οποίος θα προτιµήσει την εµπειρική µάθηση από την αφηρηµένη γνώση. Αναγνώριση και εκτίµηση της εµπειρίας των µαθητών. Ο εκπαιδευτής βασίζεται στην παραδοχή ότι ο µαθησιακός στόχος µπορεί να επιτευχθεί πιο αποτελεσµατικά όταν δίνει τη δυνατότητα στην εµπειρία των συµµετεχόντων να επηρεάσει τη διαδικασία µάθησης. Επίσης, γνωρίζει ότι µόνον η εµπειρία δεν είναι απαραίτητα καλή για τη µάθηση. Για τον λόγο αυτόν, προσπαθεί να δηµιουργήσει το περιβάλλον που θα ενισχύσει και θα υποστηρίξει τη µάθηση. Ποικιλία τρόπων και προσεγγίσεων. Η εµπειρική εκπαίδευση εφαρµόζεται ευρύτατα σε ένα ευρύ πεδίο θεµάτων και µέσων (Ενότητα 1.3). Πολλές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις έχουν ως στόχο την εµπειρική µάθηση, παρόλο που δε θα τις χαρακτηρίζαµε δραστηριότητες εµπειρικής µάθησης (εκδρο- µές, γυµναστική, θέατρο, καλές τέχνες, µουσική).

14 46 Κεφάλαιο 2 Θεωρητικό υπόβαθρο Κάθε γεγονός δε δηµιουργεί απαραίτητα εµπειρία και µάθηση. Υπάρχουν φάσεις µε αδράνεια, αλλά και φάσεις µε συνεχή πρόοδο ή στιγµές κορύφωσης. Οι στιγµές αυτές χαράζονται στη µνήµη µας. Θυµόµαστε σε όλη µας τη ζωή σηµαντικές στιγµές που την καθόρισαν: το πρώτο µας ραντεβού, κάποιες εξετάσεις, µια συνάντηση για πρόσληψη, κ.ά. Ακριβώς πριν από τη σηµαντική στιγµή, βρισκόµαστε στο µάτι του κυκλώνα έχοντας βιώσει έντονες καλές και κακές στιγµές, όταν ξαφνικά νιώθουµε αγνή περιέργεια, αυτοπεποίθηση και αναπτύσσουµε µια νέα κατανόηση για την πραγµατικότητα. Τότε λέµε ότι έχουµε µια στιγµή µάθησης (teachable moment). Η στιγµή µάθησης δεν είναι απαραίτητα ευχάριστη. Μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη και προκλητική και αν, δεν την αντιµετωπίσουµε δυναµικά αφήνοντας πίσω µας το γνωστό µας έδαφος, η δυναµική της µπορεί να χαθεί ή να την εκλάβουµε ως σύµπτωση και κακή τύχη. Καθένας που αναγνωρίζει και εκµεταλλεύεται την ευκαιρία µπορεί να προκαλέσει στιγµές µάθησης στον εργασιακό χώρο, τον ελεύθερο χρόνο ή το σπίτι, σαν επίσηµος σύµβουλος και εκπαιδευτής, σαν καλοπροαίρετος φίλος, ή σαν χαρισµατικός µέντορας. Ειδικά στη βιωµατική εκπαίδευση, ο διευκολυντής δίνει µεγάλη αξία στη στιγµή µάθησης και κάνει ό,τι µπορεί για να τη δηµιουργήσει και να την εκµεταλλευθεί. Η στιγµή µάθησης δηµιουργείται συνήθως µε µια απλή ερώτηση. Η εξέλιξη της ερώτησης σε στιγµή µάθησης δεν εξαρτάται µόνον από την απάντηση του διευκολυντή, αλλά και από τη συµπεριφορά του. Ακόµη και αν δεν µπορεί, ή δεν πρέπει να απαντήσει, η ευελιξία στην απάντηση και ο σεβασµός προς τον ερωτώντα, η παρακίνηση που θα προσφέρει, και η βοήθεια που θα δώσει στον ε- ρωτώντα για να αναζητήσει µόνος του τις κατάλληλες πηγές για την απάντηση θα οδηγήσουν στο µέλλον στη δηµιουργία στιγµών µάθησης Ο εµπειρικός µαθησιακός κύκλος (David Kolb) Ο εµπειρικός µαθησιακός κύκλος (Ε.Μ.Κ.) αποτελεί το πιο σηµαντικό θεωρητικό υπόβαθρο για την κατανόηση της διαδικασίας µάθησης στη βιωµατική εκπαίδευση. Η µάθηση βασίζεται στην υποκειµενική εµπειρία του µαθητή και σε µια σειρά από επαναλαµβανόµενες διαδικασίες. Ανάλογα µε το µοντέλο, υπάρχουν από ένα µέχρι και έξι στάδια που οδηγούν στη µάθηση. Αν και ο όρος «ε- µπειρικός µαθησιακός κύκλος» συνήθως αναφέρεται στη διαδικασία 4 σταδίων του Kolb, υπάρχουν πολλά µοντέλα. Η υποκειµενικότητα της εµπειρίας εξηγεί γιατί ορισµένοι άνθρωποι αντιδρούν τόσο αρνητικά σε προγράµµατα εκπαίδευσης. Πρέπει να δίνουµε σηµασία στις ιδιαιτερότητες κάθε µαθητή (υπόβαθρο, προσωπικότητα, µαθησιακές προτι- µήσεις, κλπ.) και να προσφέρουµε µαθησιακές εµπειρίες που θα επηρεάσουν θετικά τις µελλοντικές εµπειρίες κάθε ατόµου. Αυτό δε σηµαίνει ότι πρέπει να περάσουµε στο αντίθετο άκρο, και να υιοθετήσουµε µια εντελώς ελεύθερη και αδόµητη προσέγγιση, η οποία σύµφωνα µε πολλούς έχει δοκιµαστεί και αποτύ-

15 2.2. Απλά θεωρητικά µοντέλα 47 χει 33. Μπορούµε να επιλέξουµε ανάµεσα σε τρεις προσεγγίσεις, ανάλογα µε την ελευθερία και την καθοδήγηση που χρειάζεται ο µαθητής: Ελεύθερη εκπαίδευση: καθοδηγούµενη από το µαθητή, προσανατολισµένη στην πρακτικότητα. Ηµιδοµηµένη εκπαίδευση: οι εµπειρίες καθοδηγούνται κατά ένα µέρος µέσα από δοµηµένο σχεδιασµό και διαδικασία σχολιασµού. Παραδοσιακή εκπαίδευση: δοµηµένη, προσανατολισµένη στη γνώση. Κάθε Ε.Μ.Κ. προσφέρει ηµιδοµηµένη προσέγγιση. Ο µαθητής έχει σχετική ε- λευθερία να προχωρήσει όπως θέλει, αλλά ο εκπαιδευτής συνεισφέρει µε δοµή, καθώς εµπλέκει κάποια µορφή σχεδιασµού και στοχασµού. Ο χρόνος που α- φιερώνεται σε κάθε στάδιο του κύκλου µπορεί είναι από ελάχιστα λεπτά µέχρι και ολόκληρες ηµέρες. Στη συνέχεια παρουσιάζουµε 9 µοντέλα που περιλαµβάνουν από 1 έως 6 στάδια. Μοντέλο 1 σταδίου: υποστηρίζει ότι µόνον η εµπειρία είναι αρκετή για τη µάθηση. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό ισχύει. Οι ρίζες αυτού του µοντέλου βρίσκονται στο έργο του Κοµφούκιου, που το 450 π.χ. δήλωνε: Ακούω και ξεχνάω, βλέπω και θυµάµαι, κάνω και καταλαβαίνω! Στόχος της εκπαίδευσης σύµφωνα µε αυτή την άποψη είναι η δόµηση και η οργάνωση µαθησιακών δραστηριοτήτων οι οποίες προσφέρουν εµπειρίες που διευκολύνουν από µόνες τους (αυτόµατα) τη µάθηση. Μοντέλο 2 σταδίων: υποστηρίζει ότι η εµπειρία που ακολουθείται από περιόδους στοχασµού είναι ένας αποτελεσµατικός τρόπος να δοµήσουµε και να διευκολύνουµε την εµπειρική εκπαίδευση. Μοντέλα 3 σταδίων: υπάρχουν τουλάχιστον 2 µοντέλα µε τρία στάδια. Το απλούστερο προτείνει το τρίπτυχο «εµπειρία, στοχασµός, σχεδιασµός» και υποστηρίζει ότι µετά την εµπειρία και το στοχασµό είναι χρήσιµο να αναπτύξουµε ένα σχέδιο για µελλοντικές εµπειρίες. Το δεύτερο µοντέλο βασίζεται πιο άµεσα στη θεωρία του Dewey και περιλαµβάνει τα παρακάτω στάδια: (1) παρατήρηση των συνθηκών που επικρατούν, (2) γνώση που αποκτάται µε ανασύνθεση (των υπαρχόντων ιδεών) και (3) κρί- 33 A. S. Neill s «Summerhill».

16 48 Κεφάλαιο 2 Θεωρητικό υπόβαθρο ση που συνθέτει ό,τι έχει παρατηρηθεί και ανασυντεθεί ώστε να αξιολογηθεί η σηµασία του. Μοντέλο 4 σταδίων. Ο Kolb βασίστηκε στη θεωρία του Dewey και πρότεινε τον Εµπειρικό Μαθησιακό Κύκλο 34 4 σταδίων: Ο µαθητής ξεκινάει µε Συγκεκριµένη Εµπειρία, προχωρεί σε Στοχαστική Παρατήρηση, µετά τη µορφοποιεί σε Αφηρηµένη Γενική Ιδέα, και τελικά πραγµατοποιεί Ενεργητικό Πειραµατισµό για να δοκιµάσει την ορθότητα των νέων αρχών. 5. Μεταφορά της µάθησης 1. Εµπειρία Αντιµετωπίζω ατοµικές και οµαδικές προκλήσεις 4. Σχεδιασµός Εφαρµόζω τη νέα µάθηση που οφείλεται σε προηγούµενες εµπειρίες 2. Ανασκόπηση Ενθαρρύνοµαι να στοχαστώ, να περιγράψω και να µεταφέρω στους άλλους την εµπειρία, και να µάθω από αυτή 3. Συµπέρασµα Χρησιµοποιώ µοντέλα και θεωρίες και καταλήγω σε συµπεράσµατα από προηγούµενες και τωρινές εµπειρίες Σχήµα 2 Αν και αποδόθηκαν στον Kolb, τα στάδια της εµπειρίας αρχικά εµφανίζονται στο έργο τού Kurt Lewin. Ο Kolb προσπάθησε να συνθέσει τη θεωρία του 34 Kolb, D.Α. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development και

17 2.2. Απλά θεωρητικά µοντέλα 49 Dewey για τη συνέχεια της εµπειρίας (ενότητα ) και τη θεωρία του πεδίου του Kurt Lewin 35 (ενότητα ). Αν και το µοντέλο του Kolb είναι το πιο διαδεδοµένο, υπάρχουν και άλλα µοντέλα µε 4 στάδια, που παρουσιάζονται συνοπτικά κατά χρονολογική σειρά στον Πίνακα Ενεργώ (doing) Dewey 1930 Ώθηση (impulse) Kolb 1971 Συγκεκριµένη Εµπειρία (Concrete experience) Boydell Πρόβληµα (Problem situation) Juch Ενεργώ (doing) Gibbs Εµπειρία (experience) Honey και Mumford 40 Dennison και Kirk 1989 Έχω µια εµπειρία (Having an experience) 1990 Ενεργώ (do) Handy οκιµή (test) Στοχάζοµαι (reflecting) Παρατήρηση (observation) Στοχαστική Παρατήρηση (Reflective observation) Αντιλήψεις από την κατάσταση (Perceptions from situation) Αισθάνοµαι (sensing) Στοχασµός (reflection) Σχολιάζω την εµπειρία (Reviewing the experience) Σχολιάζω (review) Στοχασµός (reflection) Πίνακας 1 Σκέπτοµαι (thinking) Γνώση (knowledge) Αφηρηµένη Γενική Ιδέα (Abstract conceptualization) Ταξινόµηση, εξαγωγή νοήµατος (Sorting things out, making sense) Σκέπτοµαι (thinking) Γενίκευση ιδέας (conceptualization) Συµπεραίνω από την εµπειρία (Concluding from the experience) Μαθαίνω (learn) Ερώτηση (question) Σχεδιάζω (planning) Απόφαση (judgment) Ενεργητικός Πειραµατισµός (Active experimentation) Σχέδιο δράσης (Action plan) Προετοιµάζω (addressing) Πειραµατισµός (experimentation) Σχεδιάζω την επόµενη εµπειρία (Planning the next experience) Εφαρµόζω (apply) Θεωρία (theory) Lowe, D και Skitmore, M. (1994). «Experiential learning in cost estimating». Construction management and economics, 12 σελ Boydell, T. (1976). «Experiential learning «. Manchester Monographs, Manchester. 38 Juch, B. (1981). «Personal Development Theory and practice in management training». John Wiley και Sons, Maidenhead. 39 Gibbs, G. (1988). «Learning by doing a guide to teaching and learning methods». FEU. 40 Honey, P. and Mumford, A. (1989a). «Trials and tribulations». Education Gurdian, 19 December. 41 Handy, C. B. (1990). «The age of unreason». Arrow Books, London.

18 50 Κεφάλαιο 2 Θεωρητικό υπόβαθρο Μοντέλα 5 σταδίων. Τα πιο γνωστά µοντέλα είναι: Pfeiffer και Jones βίωση (experiencing) κοινοποίηση (publishing) επεξεργασία (processing) γενίκευση (generalizing) εφαρµογή (applying) Joplin εστίαση (focus) δράση (action) υποστήριξη (support) ανατροφοδότηση (feedback) σχολιασµός (debriefing) Kelly συνάντηση (encounter) απόρριψη (disconfirmation) αναθεώρηση (revision) πρόβλεψη (anticipation) επένδυση (investment) Πίνακας 2 Μοντέλο 6 σταδίων. Οι Priest και Gass 45 προτείνουν το ονοµαζόµενο «υπόδειγµα της βιωµατικής µάθησης και κρίσης» (the experiential learning and judgment paradigm) που περιλαµβάνει τα ακόλουθα στάδια: βίωση (experience) παρότρυνση για στοχασµό (induce) γενίκευση (generalize) συµπέρασµα (deduce) εφαρµογή (apply) αξιολόγηση (evaluate). Η χρήση ενός µοντέλου, ανεξάρτητα από ποιο θα διαλέξουµε να χρησιµοποιήσουµε, εξασφαλίζει ότι κατανοούµε τα στάδια της διαδικασίας και δίνουµε έµφαση σε καθένα, χρησιµοποιώντας ερωτήσεις που ενθαρρύνουν το στοχασµό και δοκιµάζουν την ορθότητα των ιδεών. Κάθε φορά που συµµετέχουµε σε µια εκπαιδευτική διαδικασία, περνούµε από όλα τα στάδια του κύκλου. Ωστόσο, καθώς δε µαθαίνουµε µε τον ίδιο τρόπο, 42 Pfeiffer, W. και Jones, J. E. (1975). «A handbook of structured experiences for human relations training». Vols 1-5, Univercity Associates, La Jolla, CA. 43 Joplin, L. (1981). «On defining experiential education». Journal of Experiential Education, 4 (1), Kelly, G. A. (1995). «Theory of personality: the psychology of personal constructs». W. W. Norton, Νέα Υόρκη. 45 Priest S. και Gass M., (1997). «Effective Leadership in Adventure Programming». Champaign, IL, Human Kinetics.

19 2.2. Απλά θεωρητικά µοντέλα 51 δεν ξεκινούµε από το ίδιο στάδιο. Κάθε στάδιο δεν έχει την ίδια διάρκεια και σηµασία για όλους 46. Ακόµα, δεν είναι πάντα εύκολο να προσδιορίσουµε µε ακρίβεια σε ποιο στάδιο βρισκόµαστε γιατί δεν υπάρχουν σαφή όρια µεταξύ τους 47. Ο Ε.Μ.Κ. έχει και τα αδύνατα σηµεία του. Η µαθησιακή διαδικασία του στοχασµού δέχεται ότι η γνώση παράγεται από το στοχαζόµενο µυαλό ως αποτέλεσµα της εµπειρίας. Αγνοεί την πιθανότητα να είναι η γνώση αποτέλεσµα µιας κοινωνικής διαδικασίας, καθώς και το γεγονός ότι εµπειρία και γνώση έχουν σχέση αλληλεξάρτησης: η εµπειρία προϋποθέτει τη γνώση αλλά και εξαρτάται από αυτή ιαδικασία µάθησης Το µοντέλο της συνειδητής µάθησης (conscious competence learning model), παρουσιάζει τη διαδικασία που ακολουθούµε κάθε φορά που προσπαθούµε να αποκτήσουµε (να µάθουµε) µια νέα δεξιότητα (συµπεριφορά, ικανότητα, ή τεχνική). Το µοντέλο µάς υπενθυµίζει ότι µαθαίνουµε και, κατά συνέπεια, εκπαιδεύουµε τους άλλους, σε φάσεις: ξεκινούµε από την ασυνείδητη άγνοια (1 η φάση) και φτάνουµε στην ασυνείδητη γνώση (4 η φάση). Πριν αρχίσουµε την εκπαίδευση, πρέπει υποχρεωτικά να περάσουµε και από τη 2 η φάση (συνειδητή άγνοια). Μετά την εκπαίδευση, περνούµε αναγκαστικά και στην 3 η φάση (συνειδητή γνώση). Ένα από τα κλασικά λάθη που κάνουµε ως εκπαιδευτές είναι να νοµίζουµε ότι οι µαθητές βρίσκονται στη 2 η φάση και έχουν συνειδητοποιήσει την ανικανότητά τους και τα οφέλη από την κάλυψή της. Προσπαθούµε να φτάσουµε στην 3 η φάση ενώ αυτοί βρίσκονται ακόµα στην 1 η. Αν δεν κατανοήσουν την ανικανότητά τους, οι µαθητές απλώς δε βλέπουν το λόγο για µάθηση, και κάθε εκπαιδευτική προσπάθεια αποτυγχάνει. Γι αυτό είναι σηµαντικό να τους βοηθήσουµε να κάνουν µια ρεαλιστική αυτοαξιολόγηση. Η αυτοαξιολόγηση, µαζί µε την παρουσίαση των ωφελειών που θα προκύψουν από τη µάθηση, δηµιουργεί το ισχυρό κίνητρο για µάθηση. 46 Tracey Dickson (Σεπτ. 2000): The archives of the outdoor research discussion group at: 47 Holman, D, Pavlica, K και Thorpe, R (1997) Rethinking Kolb's theory of experiential learning in management education, Management Learning, Sage, London. 48 Michelson, E. (1996). Usual suspects: experience, reflection, and the (en)gendering of knowledge. International Journal of Lifelong Education, 15 (6),

20

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ Θεωρία και Πράξη στη διδασκαλία τεχνικών γνώσεων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευρωπαϊκές εξελίξεις Ποια παιδαγωγική για το νέο ΕΛ; Σε ποια θεωρία στηρίζεται; Πώς εφαρμόζεται στην πράξη; 2 Ατζέντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ EL With financial support from the European Union. This publication is supported by the European Union Programme for Employment and Social Solidarity PROGRESS (2007-2013). This programme

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα της διάλεξης. ιδασκαλία και µάθηση. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; παραγωγικότητας

Περιεχόµενα της διάλεξης. ιδασκαλία και µάθηση. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; παραγωγικότητας ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ανάπτυξη της δηµιουργικότητας: Η µέθοδος της αποκλίνουσας παραγωγικότητας ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΤΕ ΗΓΕΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ;

ΕΙΣΤΕ ΗΓΕΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ; ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕ ΤΟ 3 επιχειρηµατικές διαλέξεις ΕΙΣΤΕ ΗΓΕΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ; 1984, 1991, 2006 Wilson Learning Worldwide Inc. WLW 46663 Challenge 1 O Ηγέτης-Manager: Επιτυγχάνοντας υψηλή απόδοση µε αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 Εκπαιδευτική διημερίδα Η διαφοροποιημένη διδασκαλία: από τη θεωρία στη πράξη Η Κουτσελίνη (2006) εντοπίζει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Ηθική ανάπτυξη - ορισµοί - ηθική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης) ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ακαδημαϊκή Μονάδα: Τομέας: Εργαστήριο/Σπουδαστήριο/Κλινική: Τίτλος Μαθήματος / Θέμα Εργασίας: Κωδικός Μαθήματος: Τύπος Μαθήματος: ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διοίκηση Ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Εαρινό εξάµηνο 2013-2014 ιδάσκουσα: Μαρία ασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τµήµα Φ.Π.Ψ. Θεµατική του µαθήµατος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής ως επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Περιεχόµενα 1. Σκεπτικό εκπαίδευσης οµάδας ΜΟ 2. Περιγραφή 3. Ενδεικτικό ωρολόγιο πρόγραµµα 4. Εκπαιδευτική µεθοδολογία (µε βήµατα) 5. Θέµατα (στόχος, βήµατα) ΣΟ Υπευθυνότητες

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Σεμινάριο εξειδικευμένων γνώσεων 25 Μαΐου 15 Ιουνίου 2015 Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) για την ένταξη των Εκπαιδευτών Ενηλίκων

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη

Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη Πρακτικό-βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς: ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ 5 Ιουνίου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

βιωµατική µάθηση και διδασκαλία των µαθηµατικών επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

βιωµατική µάθηση και διδασκαλία των µαθηµατικών επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου βιωµατική µάθηση και διδασκαλία των µαθηµατικών η πυραµίδα της εµπειρίας του Dale (1969) Διάβασµα. Ακρόαση Έκθεση σε οπτικοακουστικά ερεθίσµατα. Χρήση τεχνολογίας τρόπος ταξινόµησης των µαθησιακών δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα;

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Επισκόπηση της παρούσας οµιλίας Έχει το

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ Θανόπουλος Σωτήρης Καλλιβωκάς ηµήτρης Καλογήρου Θωµαή Καρακίτσου Βασιλική Μακρή Κατερίνα Χριστόπουλος Νίκος Σχολείο Αθήνας Σχολείο Χανίων Θανόπουλος Σωτήρης Καλλιβωκάς

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Παραδόσεις 4 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Παραδόσεις 4 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ DP2021 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Τρίτο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 6: Βασικές κατευθύνσεις για τη διδασκαλία του χορού στο πλαίσιο της εκπαίδευσης. Δημιουργική μέθοδος Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα