Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία"

Transcript

1 Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση της καλής υγείας του. Είναι κάτι που θέλουµε όλοι µας, αλλά δεν δίνουµε την προσοχή που χρειάζεται. Συνήθως τρέχουµε στους γιατρούς αφ ότου εµφανισθεί το πρόβληµα και δεν δίνουµε τη δέουσα προσοχή στην πρόληψη των προβληµάτων. Είναι γεγονός ότι είµαστε ότι τρώµε, ότι πίνουµε και ότι σκεφτόµαστε! Καταλαβαίνετε λοιπόν τη σηµασία που έχει η διατροφή µας στην υγεία µας. Η ανακάλυψη των εικοσανοειδών, σχετικά πρόσφατα, βοηθάει πολύ στην κατανόηση του ρόλου της διατροφής στην υγεία. Τα εικοσανοειδή, είναι από τις πιο ισχυρές ορµόνες και συντίθενται απ όλα τα κύτταρα του υλικού µας σώµατος. εν υπάρχει δηλ. ένας αδένας, όπως είναι ο θυρεοειδής αδένας, οι ωοθήκες, το πάγκρεας κ.λ.π. που να παράγει τα εικοσανοειδή. Το κάθε κύτταρο είναι και ένας «αδένας», για την παραγωγή αυτών των ορµονών, γι αυτό και λέγονται αυτοκρινείς ορµόνες. Τί ακριβώς είναι τα εικοσανοειδή; Είναι παράγωγα των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων µε είκοσι άτοµα άνθρακα, γι αυτό και λέγονται εικοσανοειδή, από τη ελληνική λέξη είκοσι και δρουν σαν βιοχηµικοί µεσολαβητές για τη µετάδοση των κυτταρικών ερεθισµάτων από τη µεµβράνη στο εσωτερικό του κυττάρου. Εκκρίνονται δηλαδή από κάθε κύτταρο, µε σκοπό να ελέγχουν το εξωτερικό περιβάλλον και να αναφέρουν στο κύτταρο τι συµβαίνει σ αυτό το περιβάλλον. Υπάρχουν κάποια ακόρεστα λιπαρά οξέα, που δεν συντίθενται στον οργανισµό, όπως το λινολενικό και το λινολεϊκό και πρέπει να λαµβάνονται µε την τροφή µας, γι αυτό και λέγονται απαραίτητα λιπαρά οξέα. Ταξινοµούνται στα ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα και αποτελούνται από 18 άτοµα άνθρακα. Βρίσκονται στη µεµβράνη όλων των κυττάρων και απελευθερώνεται από εκεί µε τη δράση του ενζύµου φωσφολιπάση Α2 και ετοιµάζονται για την παραγωγή των

2 εικοσανοειδών. Φάρµακα που αναστέλλουν τη δράση αυτού του ενζύµου, όπως τα κορτικοστεροειδή (κορτιζόνη),σταµατούν την παραγωγή των εικοσανοειδών. Είναι γνωστές οι παρενέργειες της χορήγησης κορτιζόνης. Η παραγωγή των καλών και κακών εικοσανοειδών, ξεκινάει από το λινολεϊκό οξύ, ένα ω-6 λιπαρό οξύ, που βρίσκεται σε κάθε φαγητό. Μάλιστα όσο µεγαλύτερη η περιεκτικότητα του φαγητού σε λίπος, τόσο περισσότερο λινολεϊκό περιέχει. Με την επίδραση του ενζύµου δέλτα-6-δεσατουράση, µετατρέπεται το λινολεϊκό, σε γ- λινολενικό(µε 20 άτοµα άνθρακα) και αυτό στη συνέχεια σε δίχοµο γάµα λινολενικό (DGLA). Από το σηµείο αυτό αρχίζει ο διαχωρισµός καλών και κακών εικοσανοειδών. Το DGLA είναι η πρόδροµος ουσία για την παραγωγή καλών εικοσανοειδών. Με την παρουσία όµως του ενζύµου δέλτα -5- δεσατουράση, µετατρέπεται σε αραχιδονικό όξύ (ΑΑ), την πρόδροµο ουσία για τα κακά εικοσανοειδή. Όσο περισσότερο (ΑΑ) παράγεται τόσο περισσότερα κακά εικοσανοειδή θα έχουµε, δηλ. φλεγµονές και µειωµένη ροή του αίµατος στα αγγεία, µε όλες τις συνέπειες που έχει αυτό. Όσο λιγότερο (ΑΑ) έχουµε, η ισσοροπία µετατοπίζεται προς τα καλά εικοσανοειδή, δηλ. καλλίτερη αιµάτωση, λιγότερες φλεγµονές, λιγότερος πόνος, καλλίτερη αντιµετώπιση λοιµώξεων, γιατί έχουν αντιϊκή δράση και γενικότερα ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστηµα. Το εικοσιπεντανοϊκό οξύ (ΕΠΑ), αναστέλλει τη δράση του ενζύµου δέλτα -5- δεσατουράση. Το εικοσιπεντανοϊκό οξύ (ΕΠΑ) είναι ένα ω-3 λιπαρό οξύ, που συντίθεται στον οργανισµό, αλλά που κυρίως υπάρχει στις τροφές και ιδιαίτερα στα ψάρια και φυσικά το ιχθυέλαιο. Η ποσότητα του, ρυθµίζει την αναλογία καλών και κακών εικοσανοειδών, διότι αναστέλλοντας το ένζυµο δέλτα -5- δεσατουράση, µειώνει την παραγωγή ΑΑ και συνεπώς την παραγωγή κακών εικοσανοειδών και ευνοείται η µετατροπή του DGLA, σε καλά εικοσανοειδή. Τη δραστηριότητα της δέλτα -5- δεσατουράσης, ελέγχουν οι ορµόνες γλυκαγόνη και ινσουλίνη. Η γλυκαγόνη αναστέλλει τη δράση του ενζύµου, ενώ η ινσουλίνη το ενεργοποιεί. Η µεγάλη λήψη υδατανθράκων υψηλού γλυκαιµικού δείκτη, όπως είναι τα παράγωγα µε άσπρη ζάχαρη, αλεύρι κ.λ.π. προκαλούν απότοµη και µεγάλη έκκριση ινσουλίνης, που µε τη δράση της στο ένζυµο δέλτα -5- δεσατουράση βοηθάει την παραγωγή κακών εικοσανοειδών. Γι αυτό προτιµάτε υδατάνθρακες χαµηλού γλυκαιµικού δείκτη, δηλ. σαλάτες, χόρτα και φρούτα, που εµποδίζουν την απότοµη είσοδο σακχάρου

3 στο αίµα και συνεπώς την απότοµη και µεγάλη έκκριση ινσουλίνης, µε τα προβλήµατα που ανέφερα πιο πάνω. Να αναφέρω εδώ ότι το ένζυµο δέλτα-6-δεσατουράση, που συµµετέχει στην έναρξη παραγωγής των εικοσανοειδών, δεν υπάρχει στο έµβρυο τους πρώτους έξι µήνες της ζωής του και µειώνεται η δράση του µε την ηλικία. Πράγµα που σηµαίνει ότι το έµβρυο δεν παράγει γ-λινολενικό οξύ και για να το πάρει και να µπορεί να σχηµατίσει εικοσανοειδή χρειάζεται να θηλάσει, τουλάχιστον για τους πρώτους έξι µήνες της ζωής του, γιατί µόνο το µητρικό γάλα περιέχει το γ-λινολενικό οξύ και όχι τα άλλα γάλατα. Επίσης καθώς µεγαλώνουµε και µειώνεται η παραγωγή του ενζύµου, αυξάνει η ανάγκη να παίρνουµε το γ-λινολενικό οξύ και τα παράγωγα του µε την τροφή. Τη δέλτα-6-δεσατουράση, αναστέλλουν επίσης οι ιώσεις, τα ω-3 λιπαρά οξέα κοντής αλυσίδας ( άλφα λινολενικό οξύ) και τα υδρογονωµένα λιπαρά οξέα. εν υπάρχουν στην πραγµατικότητα καλά και κακά εικοσανοειδή. Γιατί και τα δύο είναι απαραίτητα για την καλή λειτουργία του οργανισµού. Έχουν απλώς αντίθετες δράσεις. Π.χ. τα κακά εικοσανοειδή συµβάλλουν στην σύσπαση των αγγείων, αυξάνουν την πηκτικότητα του αίµατος και ευθύνονται για τη δηµιουργία του θρόµβου. Αυτό είναι εντελώς απαραίτητο για να σταµατήσει µια αιµορραγία µετά από κάποιο τραυµατισµό, αλλά είναι πολύ επικίνδυνο, όταν συµβάλλουν στη δηµιουργία θρόµβου µέσα στα αγγεία και κατά συνέπεια συντελούν στη δηµιουργία εµφραγµάτων αν ο θρόµβος καταλήξει στην καρδιά ή εγκεφαλικού αν πάει στο κεφάλι. Αντίθετα τα καλά εικοσανοειδή ασκούν ακριβώς την αντίθετη δράση, δηλ. αυξάνουν την ρευστότητα του αίµατος, τη διαστολή των αγγείων κ.λ.π. που σηµαίνει βοηθούν στην πρόληψη των εµφραγµάτων, των καρδιαγγειακών επεισοδίων γενικότερα, αλλά η υπερβολική τιµή τους µπορεί να προκαλέσει αιµορραγίες. Άρα δεν υπάρχουν καλά και κακά εικοσανοειδή. Και τα δύο είναι εντελώς απαραίτητα. Το σηµαντικό είναι να βρίσκονται στη σωστή αναλογία. εν έχει τόση σηµασία τα επίπεδα του αραχιδονικού και του ΕΠΑ, όσο ο λόγος ΑΑ/ΕΠΑ. Γι αυτό ο λόγος αυτός αποτελεί διαγνωστικό δείκτη για την καλή λειτουργία του κυττάρου. Έχει βρεθεί ότι όταν η τιµή του κυµαίνεται µεταξύ 1,5 και 3 ό οργανισµός βρίσκεται στη Ζώνη ευεξίας όπως λέγεται. ηλ. βιώνουµε τέλεια υγεία σωµατική και ψυχική. Κάθε ανισορροπία υπέρ του ενός η του άλλου, δηµιουργεί προβλήµατα και είναι δείκτης φλεγµονών, κινδύνου καρδιαγγειακών νοσηµάτων κ.λ.π.

4 Ο συνήθης τρόπος διατροφής µας, ευνοεί την αύξηση της ποσότητας του ΑΑ, πού κατ επέκταση οδηγεί στην αύξηση των κακών εικοσανοειδών που ευθύνονται για τις φλεγµονές, τα προβλήµατα του νευρικού συστήµατος, την αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων και άλλων προβληµάτων. Γι αυτό και τα ονόµασαν κακά εικοσανοειδή. Κι όταν λέω ο συνήθης τρόπος διατροφής, ποιός είναι αυτός; 1) Η υπερβολική λήψη θερµίδων µε το φαγητό 2) η υπερβολική κατανάλωση υδατανθράκων, όπως µακαρόνια, ψωµιά, γλυκά 3) η υπερβολική λήψη κεκορεσµένων λιπαρών οξέων, όπως οι διάφορες µαργαρίνες 4) η υπερβολική κατανάλωση κόκκινου κρέατος. Ποιά διατροφή ευνοεί την παραγωγή καλών εικοσανοειδών και εποµένως τη µείωση των φλεγµονών, του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων και άλλων προβληµάτων; Τα άφθονα λαχανικά, το ψάρι, τα φρούτα, το ελαιόλαδο και το σηµαντικότερο η σωστή αναλογία υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λίπους στα καθηµερινά µας γεύµατα. Το ευτύχηµα από τη µελέτη των εικοσανοειδών είναι ότι µπορούµε να τα ρυθµίσουµε, σ ένα µεγάλο βαθµό, µε τη σωστή διατροφή. Πολύ σοφά ο Ιπποκράτης είπε: να είναι η τροφή σου το φάρµακο σου και φάρµακο σου η τροφή σου. εν ξέρω αν γνώριζε τα εικοσανοειδή η µίλησε εµπειρικά, αλλά ήταν απόλυτα σωστός. Ο άλλος τρόπος για να βοηθήσουµε τη σωστή αναλογία ΑΑ/ΕΠΑ είναι η λήψη ιχθυελαίου. Εκείνο όµως που πρέπει να προσέξτε, είναι η ποιότητα του ιχθυελαίου. Κυκλοφορούν πολλά στο εµπόριο. Αναζητείστε αυτά που είναι αποσταγµένα και έχουν υψηλή συγκέντρωση ΕΠΑ και DHA. Γιατί; Γιατί οι θάλασσες και κατά συνέπεια τα ψάρια και τα ιχθυέλαια που προέρχονται απ αυτά, λόγω της µόλυνσης του περιβάλλοντος έχουν µεγάλες συγκεντρώσεις βαρέων µετάλλων, που είναι επικίνδυνα για την υγεία. Για το λόγο αυτό, κυκλοφορούν στο εµπόριο ιχθυέλαια αποσταγµένα, που έχουν έτσι καθαρισθεί από επιβλαβείς και άχρηστες ουσίες, δεν περιέχουν βαρέα µέταλλα και επίσης έχουν υψηλές συγκεντρώσεις ΕΠΑ και DHA και µπορούν να βελτιώσουν τη σχέση ΑΑ/ΕΠΑ, δηλ. να µειώσουν την παραγωγή κακών εικοσανοειδών και να αυξήσουν την παραγωγή των καλών. Τι είναι το DHA; Είναι ένα άλλο ω-3 λιπαρό οξύ και αποτελεί το βασικό συστατικό του λίπους του εγκεφάλου. Να ξέρετε ότι περισσότερο από το 60% του καθαρού βάρους του εγκεφάλου είναι λίπος. Το DHA, είναι απαραίτητο για την κατασκευή του νευρικού ιστού και βοηθάει τις λειτουργίες του νευρικού µας συστήµατος. Γι αυτό τα ιχθυέλαια βοηθούν την µνήµη, την κατάθλιψη, την ικανότητα συγκέντρωσης και πολλά άλλα. Το κεφάλαιο των εικοσανοειδών και η σηµασία τους για την καλή υγεία του

5 οργανισµού θέλει πολλή µελέτη. Για την ώρα συγκρατήστε : τρώτε µε µέτρο, τρώτε σωστά συνδιάζοντας πάντοτε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, κυρίως µε τη µορφή λαχανικών και φρούτων, ελαιόλαδο, πίνετε άφθονο νερό και παίρνετε σαν συµπληρώµατα καλής ποιότητας ιχθυέλαιο. Μετρήστε αν µπορείτε το λόγο ΑΑ/ΕΠΑ. Είναι δείκτης της καλής λειτουργίας του κυττάρου γενικότερα και σας δίνει πληροφορίες για τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσηµάτων που τυχόν διατρέχετε και φλεγµονών που υπάρχουν στο σώµα σας. Για περισσότερες πληροφορίες µπορείτε να επικοινωνήστε µαζί µου στα τηλέφωνα: ,

Τι πρέπει να γνωρίζω

Τι πρέπει να γνωρίζω Τι πρέπει να γνωρίζω Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων Μωυσής Ελισάφ Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων Δ/ντής Β Πανεπιστημιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β ΠΗΓΕΣ- Ι ΙΟΤΗΤΕΣ- ΧΗΜΕΙΑ

ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β ΠΗΓΕΣ- Ι ΙΟΤΗΤΕΣ- ΧΗΜΕΙΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ - ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β ΠΗΓΕΣ- Ι ΙΟΤΗΤΕΣ- ΧΗΜΕΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ: ΠΑΝΤΕΛΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Με το πέρασμα στη μέση ηλικία αρχίζουν και συσσωρεύονται κιλά. Τι πρέπει να κάνετε; (Με ιδιαίτερη έμφαση στην εμμηνόπαυση)

Με το πέρασμα στη μέση ηλικία αρχίζουν και συσσωρεύονται κιλά. Τι πρέπει να κάνετε; (Με ιδιαίτερη έμφαση στην εμμηνόπαυση) Με το πέρασμα στη μέση ηλικία αρχίζουν και συσσωρεύονται κιλά. Τι πρέπει να κάνετε; (Με ιδιαίτερη έμφαση στην εμμηνόπαυση) Δρ Ελένη Π. Ανδρέου, RD, LD Κλινική Διαιτολόγος Γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι παίρνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΕΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ. ΣΔΥΑ 20 Φεβρουαρίου 2006

ΗΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΕΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ. ΣΔΥΑ 20 Φεβρουαρίου 2006 ΗΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΕΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΔΥΑ 20 Φεβρουαρίου 2006 ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ - ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΙΔΩΝ > ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΘΙΣΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek

Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 42 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek Ο διαβήτης είναι η ονομασία που δίνεται σε μια ομάδα διαφορετικών παθήσεων στις οποίες υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίωση με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MΔΣ)

Η Βίωση με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MΔΣ) Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΗΕΝΤΟΛΟΓΙΑ. ηµιουργώντας έναν καλύτερο κόσµο

ΣΑΗΕΝΤΟΛΟΓΙΑ. ηµιουργώντας έναν καλύτερο κόσµο ΣΑΗΕΝΤΟΛΟΓΙΑ ηµιουργώντας έναν καλύτερο κόσµο Η Σαηεντολογία, που ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε από τον Λ. Ρον Χάµπαρντ, είναι µια εφαρµοσµένη θρησκευτική φιλοσοφία η οποία προσφέρει έναν ακριβή δρόµο µέσω

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικό µέρος. Τα οξέα

Επιστηµονικό µέρος. Τα οξέα Τα οξέα Επιστηµονικό µέρος Οξέα ονοµάζονται οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο νερό "δίνουν" κατιόντα Η +. Τα οξέα οφείλουν το όνοµα τους στην οξεία δηλαδή την ξινή και διαπεραστική τους γεύση. Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΗΣ ΖΑΧΑΡΗΣ ΣΤΑ ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΗΣ ΖΑΧΑΡΗΣ ΣΤΑ ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΗΣ ΖΑΧΑΡΗΣ ΣΤΑ ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Επιβλέπων καθηγητής : Γεωργόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

NEPO . 90% , 75% , 20% 98% 75% 50-65%

NEPO . 90% , 75% , 20% 98% 75% 50-65% NEPO Όπως έχει ήδη αναφερθεί στις θρεπτικές ύλες περιλαμβάνεται και το νερό. H θρεπτική αυτή ύλη είναι πάρα πολύ σημαντική για τον άνθρωπο, αν σκεφθεί κανείς ότι χωρίς τροφή ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει

Διαβάστε περισσότερα

Πώς λειτουργεί το μάτι

Πώς λειτουργεί το μάτι TM ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Πώς λειτουργεί το μάτι Κατανόηση της λειτουργίας του ματιού Όταν μαθαίνουμε για την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, έχει σημασία να καταλάβουμε πώς λειτουργεί το υγιές μάτι. Το οπτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου

Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου Απόστολος Μαντίδης Πλοίαρχος (ΥΙ), Γαστρεντερολόγος, Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια!

TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια! www.tena.gr TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια! SCA HYGIENE PRODUCTS A.E. 17ο χλμ. Ε.Ο. Αθηνών-Λαμίας & Καλαμάτας 2, 145 64, Νέα Κηφισιά, Tηλ. 210 27 05 700 800

Διαβάστε περισσότερα

www.bolanis.gr Χειρουργός Ιωάννης Κ. Μπολάνης Νόσος Crohn Επιμέλεια Ιωάννης Κ. Μπολάνης Χειρουργός.

www.bolanis.gr Χειρουργός Ιωάννης Κ. Μπολάνης Νόσος Crohn Επιμέλεια Ιωάννης Κ. Μπολάνης Χειρουργός. Επιμέλεια. Μετάφραση από την Αγγλική έκδοση του NACC Ίλια Δαούση. Τηλ.: 210 72.10.000, Κιν.: 6945 588 540, Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 2 Τι είναι η Νόσος του Crohn;... 3 Πως λειτουργεί το πεπτικό σύστημα;...

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία(Γενικής(Παιδείας Β Λυκείου

Βιολογία(Γενικής(Παιδείας Β Λυκείου Βιολογία(Γενικής(Παιδείας Β Λυκείου Ελληνογαλλική Σχολή Jeanne D Arc 2011-2012 Δημοσθένης Καρυοφύλλης email: dkariofi@e-biology.gr www.ibrain.gr Κεφ. 1 ο Χημική σύσταση του κυττάρου Χαρακτηριστικά των

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α news Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2 0 1 4 T E Y X O Σ 0 6 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Δορυλαίου 24, Πλατεία Μαβίλη, 115 21 Αθήνα Τηλ.: 210 6475000 Fax: 210 6475005 email: info@athinaiki-mediclinic.gr www.athinaiki-mediclinic.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση: Καισαρική τομή της Κων/νας Γιαννιώτη, Συντονίστριας της Ομάδας Υποστήριξης Μητρικού Θηλασμού & Μητρότητας Ζακύνθου

Μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση: Καισαρική τομή της Κων/νας Γιαννιώτη, Συντονίστριας της Ομάδας Υποστήριξης Μητρικού Θηλασμού & Μητρότητας Ζακύνθου Μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση: Καισαρική τομή της Κων/νας Γιαννιώτη, Συντονίστριας της Ομάδας Υποστήριξης Μητρικού Θηλασμού & Μητρότητας Ζακύνθου Τις τελευταίες δεκαετίες το ποσοστό των καισαρικών τομών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός

ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός Η ρευµατολογία είναι ο κλάδος (ειδικότητα) της ιατρικής επιστήµης που ασχολείται µε την παθολογία των νοσηµάτων (αρθρίτιδα και ρευµατισµός)

Διαβάστε περισσότερα

Πως δουλεύουν τα γονίδια;

Πως δουλεύουν τα γονίδια; Τι είναι τα γονίδια; Τα γονίδια είναι οι ενεργές υποµονάδες του DNA. Το DNA είναι µια απέραντη βάση δεδοµένων χηµικών πληροφοριών που περιέχει όλες τις απαραίτητες οδηγίες για την δηµιουργία όλων των πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ 1 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ Καραβασιλειάδου Σαββατώ, Καθηγήτρια (Επιβλέπουσα) 2 3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ-ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ 8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Διατροφή και τις Διατροφικές Διαταραχές 2008-2012

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Διατροφή και τις Διατροφικές Διαταραχές 2008-2012 2008-2012 για τη Δημόσια Υγεία Εθνικό Σχέδιο Δράσης 2008-2012 Αθήνα 2008 Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γραφείο Γενικού Γραμματέα Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μονάδα Στρατηγικής και Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΕΡΤ ΝΑΤΖΕΜΥ ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΡΟΜΠΕΡΤ ΝΑΤΖΕΜΥ ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΡΟΜΠΕΡΤ ΝΑΤΖΕΜΥ ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 1 ΡΟΜΠΕΡΤ ΝΑΤΖΕΜΥ ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 2 Copyright Εκδόσεις ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΑΡΜΟΝΙΑ» Συγγραφέας: Ρόµπερτ - Ηλίας Νατζέµυ ΑΡΜΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2010 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Η κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη αποτελεί το εξωτερικό όριο του κυττάρου από το περιβάλλον και περικλείει

Διαβάστε περισσότερα