Παρακλίνιος 'Έλεγχος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος κατά την Αναισθησία και στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρακλίνιος 'Έλεγχος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος κατά την Αναισθησία και στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας"

Transcript

1 78 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Παρακλίνιος 'Έλεγχος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος κατά την Αναισθησία και στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Κ.ΚΑΡΑΚΟΥΛΑΣ Εισαγωγή Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η υποξία, η αυξημένη ενδοκράνιος πίεση, η αρτηριακ11 υπόταση και οι σπασμοί σχετίζονται άμεσα με την νευρολογικ1i έκβαση του ασθενούς. Για το λόγο αυτό υπάρχει ανάγκη για την εφαρμογ1i τεχνικών ελέγχου της λειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστψιατος (Κ.Ν.Σ.) οι οποίες να περιλαμβάνουν την μέτρηση της εγκεφαλικ1ίς αιματικ1ίς ροής ( cerebral blood flow, CBF), της οξυγόνωσης του εγκεφάλου και γενικότερα της λειτουργίας των νευρώνων. Οι μεταβολές στην CBF που προκαλούνται από τα αναισθητικά και τα οπιοειδ1i 1l κατά την εγκεφαλικ11 αυτορρύθμιση μπορούν να μετρηθούν με την χρησιμοποίηση του διακρανιακού doppler, της ροομετρίας με λέιζερ doppler και τα συσηiματα θερμικών μετριiσεων. Η υπέρυθρη φασματοσκοπία φαίνεται ότι έχει την δυνατότητα μη επεμβατικ1ίς μέτρησης του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης σε οξυγόνο στον εγκέφαλο καθcό; και της διαθεσιμότητας αυτού στα μιτοχόνδρια των εγκεφαλικών κυττάρων. Οι τεχνικές μέθοδοι ελέγχου της ηλεκτρικ1iς δραστηριότητας του εγκεφάλου όπως η ηλεκτροεγκεφαλογραφία (ΗΕΓ, electroencephalography, EEG) και τα αισθητικά προκλητά δυναμικά (Sensory Evokec\ Potentials, SEPs) είναι επίσης ειδικές και ευαίσθητες στις μεταβολές της λειτουργίας των νευρώνων λόγω εγκεφαλικ1ίς ισχαιμίας. Ο στόχος του συνεχούς ελέγχου της λειτουργίας του ΚΝΣ είναι η διάκριση της εγκεφαλικιiς υποξίας και ισχαιμίας κατά την αναισθησία και την αντιμετώπιση του ασθενούς στην μονάδα εντατικ1iς θεραπείας. Η συνεχής λοιπόν λ1iψη πληροφοριών που αφορούν τις μεταβολές των φυσιολογικών παραμέτρων σε συνάρτηση με το χρόνο, θα πρέπει να γίνεται με σκοπό την προστασία της φυσιολογικιiς λειτουργίας των νευρώνων. Οι μετρ1ίσεις της εγκεφαλικ1iς αιματικ1iς ρο1iς, της οξυγόνωσης του εγκεφ6λου και της λειτουργίας των εγκεφαλικών κυττάρων διευκολύνουν την φαρμακολογικιi και χειρουργικ1i αντιμετώπιση των ασθενών και έτσι αποτρέπονται ή περιορίζονται οι βλάβες των νευρώνων. Οι συσκευές ελέγχου του εγκεφάλου, όπως και αυτές των άλλων συστηματικών παραμέτρων ή οργανικών συστημάτων, μπορούν να ταξινομηθούν ανάλογα με την ακρίβεια των μετρ1iσεων που παρέχουν καθώς και με την χρησιμότητα των δεδομένων που λαμβ6νονται στην κλινικ11 πράξη (πίνακας 1 ). Έτσι είναι δύσκολο να σχεδιαστεί μια συσκευ1ί ελέγχου (monitor) η οποία να είναι συγχρόνως και ειδικ1i και ευαίσθητη. Ακρίβεια ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΊΊΚΑ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ Ετηρεασμό; μετ(jjjσεων Αzρίβεια μετριjσεων Εqαρμογή στην κλινική πράξη ΕυcιιοΑησίcι Θετιzιj προγνωστιzιj αξία Ειδιzότητα Αρνητιzιj ;τρογνωστιz:ί αξία Καθορισμό: q:υσιuλογιzcfη ορίων Ταχύτητα Χρησιμότητα στην zλινωj πράξη ΔιrLyνωση ΠαραzολούUηοη Πρόγνωση Θερα;τευτιzιj κατεύuυνση Τον έλεγχο των διαφόρων φυσιολογικών παραμέτρων (monitoring) του νευροχειρουργικού ασθενούς μπορούμε να τον διακρίνουμε στον βασικό, που θα

2 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 79 πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε ασθενιj και στον ειδικό, που καθορίζεται ανάλογα με την συγκεκριμένη κατάσταση του ασθενούς. Ο τελευταίος υποδιαιρείται στον έλεγχο της ηλεκτρικής δραστηριότητας του κεντρικού νευρικού συστ1jματος, των εγκεφαλικcον αιμοδυναμικών παραμέτρων και τον έλεγχο της προσφοράς και χρησιμοποίησης του οξυγόνου απο τον νευρικό ιστό. ΒΑΣΙΚΟ MONITORING Ο έλεγχος της πίεσης του αίματος, της καρδιακ1jς συχνότητας και του ρυθμού, η επάρκεια του αερισμού, ο έλεγχος της θερμοκρασίας και της διούρησης θα πρέπει να γίνεται σε κάθε ασθενιj. Ο έλεγχος της αρτηριακιjς πίεσης του αίματος χρησιμοποιώντας μη επεμβατικές τεχνικές (με το Doppler 1j την ταλαντωσημετρία) είναι υποχρεωτικός σε όλους τους ασθενείς που υποβάλλονται σε νευροχειρουργικ1j επέμβαση. Ο άμεσος έλεγχος της αρτηριακιjς πίεσης χρησιμοποιείται όταν ενδείκνυται, αλλά συγχρόνως η περιχειρίδα για την έμμεση εκτίμηση της πίεσης του αίματος, θα πρέπει να παραμένει στον ασθεν1j. Το ηλεκτροκαρδιοσκόπιο για τον συνεχ1j έλεγχο του ηλεκτροκαρδιογραφιjματος απαιτείται επίσης σε όλες τις νευροχειρουργικές επεμβάσεις. Οι χειρισμοί στο εγκεφαλικό στέλεχος συχνά συνοδεύονται με μεταβολές στην καρδιακrj συχνότητα και τον ρυθμό οι οποίες θα πρέπει να διακρίνονται και να αντιμετωπίζονται άμεσα. Η εφαρμογ1j καθεηjρα για τον έλεγχο της κεντρικιjς φλεβικιjς πίεσης 1j και καθεηjρα της πνευμονικ1jς αρτηρίας για τον έλεγχο των πιέσεων πλ1jρωσης της καρδιάς θα πρέπει να εφαρμόζεται στους ασθενείς με σοβαρ1j καρδιαγγειακή πάθηση. Συχνά η κεφαλιj, οι αεραγωγοί και το άνω τμήμα του θώρακος του ασθενούς δεν είναι άμεσα προσπελάσιμα από τον αναισθησιολόγο. Το προκάρδιο 1j το οισοφάγιο στηθοσκόπιο χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των καρδιακών και πνευμονικών ιjχων. Στις περιπτώσεις που υπάρχει κινδυνος αερώδους πνευμονικής εμβολ1jς θα πρέπει επιπρόσθετα να εφαρμόζεται διαδερμικιj συσκευ1j υπερ1jχων Doppler για την διάκριση της στροβιλώδους ρωjς στα μεγάλα φλεβικά αγγεία και τον κόλπο της δεξιάς καρδιάς. Οι μεταβολές της θερμοκρασίας του σώματος θεωρούνται πολύ σημαντικές εφ' όσον μεγάλο ποσό θερμό- τητας μπορεί να χαθεί από την τομ1j της κρανιοτομίας και η προκαλούμενη υποθερμία να καθυστερ1jσει την αφύπνιση του ασθενούς στο τέλος της επέμβασης. Η αύξηση επίσης της θερμοκρασίας του σώματος θα πρέπει να σημειώνεται γιατί για κάθε βαθμό αύξησης της θερμοκρασίας πάνω α;τό τους 37oC προκαλείται εκθετικιj αύξηση του εγκεφαλικού μεταβολικού ρυθμού για το οξυγόνο (Cerebπιl Metabolic Rate for Oxygen, CMR02), ενόj αυξάνει γραμμικά η εγκεφαλικ1j αιματικ1j ρωj (CBF). Ο συνεχ1jς έλεγχο; του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης (Sp02) με την βωjθεια του παλμικού οξύμετρου και του τελοεκπνευστικού διοξειδίου (ETC02) με τον καπνογράφο, σ1jμερα θεωρούνται θεμελιώδη σε όλες τις χειρουργικές επεμβάσεις και θα πρέπει έτσι να χρησιμοποιούνται και σ' όλους τους νευροχειρουργικούς ασθενείς. Η διούρηση, το ειδικό βάρος των ούρων (ιδιαίτερα σε επεμβάσεις στην υπόφυση) και ο έλεγχος της γλυκόζης (στα ούρα και στο αίμα) θα πρέπει επιπρόσθετα να ελέγχονται με στόχο την φυσιολογικ1j ομοιοστασία των νευρcονων και εν γένει του οργανισμού. Ανάλογα δε με τον τύπο του χειρουργείου, την χρονικιj διάρκεια της επέμβασης και την προεγχειρητικ1j κατάσταση του ασθενούς θα πρέπει να χρησιμοποιούνται και επιπρόσθετες μέθοδοι ελέγχου απ' αυτές που αναφέρθηκαν. Η αιτιολογημένη χρ1jση μιάς ειδικ1jς μεθόδου εξαρτάται από την δυνατότητά της να ελέγχει παραμέτρους του ασθενούς πού η διαηjρηση τους σε φυσιολογικά όρια επηρεάζουν την πορεία και την έκβαση του. Οι μη επεμβατικές δε τεχνικές είναι προτιμότερες από τις επεμβατικές, όταν οι πληροφορίες που λαμβάνονται είναι ίσης αξίας. ΕΙΔΙΚΟ MONITORING ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Κ.Ν.Σ Ηλεκτροεγκεφαλογραφία (ΗΕΓ, Electroencephalography, EEG) Ιδανικά η ΗΕΓ φαίνεται να είναι μια σημαντικ1j μη επεμβατική μέθοδος ελέγχου της εγκεφαλικιjς λειτουργίας για τον αναισθητοποιημένο ασθενή. Οτιδήποτε επηρεάζει τον μεταβολισμό του εγκεφάλου (υποξία,

3 80 ισχαιμία, υπερκαπνία, αναισθησία) αντανακλάται με μεταβολές στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ). Σήμερα πολλοί κατασκευαστές συσκευών ΗΕΓ έχουν τροποποι1ίσει τον αρχικό τους σχεδιασμό. Με την επεξεργασία των σημάτων διά μέσου ηλεκτρονικού υπολογιστή, έχουν προσθέσει δυνατότητες ώστε το ΗΕΓ να γίνει περισσότερο φιλικό στον χρ1iστη. Ακόμη όμως και μ' αυτές τις aπλουστεύσεις απαιτείται εκπαιδευμένος τεχνικός για να βοηθά τον αναισθησιολόγο στην αξιολόγηση του ασθενούς αν και η υπεραπλούστευση των δεδομένων μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκ1i 1l λανθασμένη εκτίμηση των πληροφοριών. Το ΗΕΓ επιπλέον παρέχει στον αναισθησιολόγο πληροφορίες σχετικά με το βάθος της αναισθησίας για την βέλτιστη δυνατή αναισθητική αντιμετώπιση. Οι τεχνικές όμως δυσκολίες, το κόστος και ο χρόνος που απαιτείται γιά την εφαρμογή του στο πεδίο αυτό αντισταθμίζουν μάλλον τα πλεονεκτήματα του. Η διάκριση μιας επικείμενης νευρολογικ1iς βλάβης με τον ηλεκτροεγκεφαλογραφικό έλεγχο δίνει την δυνατότητα στον αναισθησιολόγο να ενεργήσει έγκαιρα ώστε να αποφευχθεί μια μόνιμη εγκεφαλική βλάβη. Τέλος η μέθοδος μπορεί να χρησιμεύσει ακόμη και στην πρόγνωση της νευρολογικής έκβασης του ασθενούς. Σήμερα πιο συχνά χρησιμοποιείται στην χειρουργική των εγκεφαλικών αγγείων, τις επεμβάσεις που απαιτούν καρδιοπνευμονική παράκαμψη και στην εφαρμογή της αναισθησιολογικής τεχνικής της ελεγχόμενης υπότασης. Βασικές αρχές και τεχνικές έννοιες της ηλεκτροεγκεφαλογραφίας Οι κυματομορφές στο ΗΕΓ είναι το άθροισμα των διεγερτικών και ανασταλτικών συναπτικών δυναμικών που παράγονται από τα εγκεφαλικά κύτταρα του εγκεφαλικού φλοιού, επηρεαζόμενα από τις ρυθμικές εκπολώσεις του θαλάμου. Η ηλεκτρικ1i δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με την μεταβολικ1i δραστηριότητα και έτσι το ΗΕΓ επηρεάζεται και από παράγοντες που επιδρούν στον μεταβολισμό των εγκεφαλικών κυττάρων, όπως είναι η πρόσληψη του οξυγόνου ή η φλοι'ίκ1ί αιματική ρωi. Συνήθως χρησιμοποιείται το διεθνές σύστημα τοποθέτησης των ηλεκτροδίων όπως φαίνεται και στο σχήμα 1. Η τοποθέτηση των ηλεκτροδίων υπολογίζεται χρησιμοποιώντας την επί % περίμετρο της κεφαλής του ασθενούς και την απόσταση από την μύτη στο ινίο. ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓ!ΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Συμβατικά στην αριστερή πλευρά του κρανίου δίνονται μονοί αριθμοί ενώ στην δεξιά ζυγοί. Οι κωδικοί που χρησιμοποιούνται για την περιγραφιi των ηλεκτροδίων είναι: Fp μετωπιαίου πόλου F μετωπιαίο C κεντρικό Ρ βρεγματικό Ο ινιακό Ζ μέσης γραμμής Θ Θ Θ Θ SYLVIAN,.+ FISSURE Θ ROLANDIC FISSURE Θ Θ Θ Θ Θ Σχήμα 1. Διεθν ές σύσ τη μα τυπ υθ έτησης ηλεκτρο δίων για την κα τα γραφ ή ηλεκτ ψ >Ι')! Κ Ι'!{'ΠλΠ)Ι()(l rrιί I I ΠΤ r >: F - C : (F - G) 'VV\IV\J = ( C - G ) Σχη μα 2. Τα εν εργά η λεκτρ r!r\ια I κα ι L' κα ι τυ η λεκ τρ r5όιο αναφο ράςg.

4 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 81 Στο χειρουργείο συνήθως δεν χρησιμοποιούνται όλες οι διαθέσιμες aπαγωγές καταγραφ1iς. Οι aπαγωγές στο ΗΕΓ χρησιμοποιούν δυο ενεργά ηλεκτρόδια και ένα ηλεκτρόδιο αναφοράς (monopolar montage). Στο σχήμα 2 φαίνεται ότι επιλέγεται το σημείο αναφοράς G και οι μετρήσεις γίνονται μεταξύ των F-G και C-G. Η διαφορά μεταξύ αυτών των μετρήσεων είναι και η διαφορά των F-C. Οι ηλεκτρικές παρεμβολές (artifacts) αποκόπτονται και ενισχύεται μόνο η διαφορά μεταξύ των F και C (common mode rejection). Θέση των ηλεκτροδίων Η τοποθέτηση των ηλεκτροδίων πρέπει να είναι συμμετρική ώστε και το σήμα του ΗΕΓ να είναι συμμετρικό. Η τοποθέτηση των ηλεκτροδίων εξαρτάται επίσης και από τις πληροφορίες που επιδιώκουμε να ελέγξουμε. Σαν χρυσός κανόνας παραμένει το κλασσικό ΗΕΓ των 16 επαγωγών. Για την διάκριση όμως της σφαιρικής ισχαιμίας, στον ασθενή που έχει υποβληθεί σε θεραπευτικό κώμα, ή για τον έλεγχο του βάθους της αναισθησίας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια απλή αμφοτερόπλευρη μετωπο-βρεγματική ή μετωπο-κροταφική απαγωγή (σχήμα 3α), εφ' όσον κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι περισσότερες μεταβολές που συμβαίνουν κατά την χειρουργική επέμβαση και την αναισθησία στο χειρουργείο, μπορούν να ελέγχονται και χωρίς σύνθετο montage. εκτίμηση της συνολικής ισχαιμίας αλλά πιθανά ανεπαρκής για τον έλεγχο της ισχαιμίας από την μέση εγκεφαλική αρτηρία. Ετσι όταν χρησιμοποιούνται aπαγωγές λιγότερες από τις κλασσικές 16 θα πρέπει να τοποθετούνται με τρόπο ώστε να ελέγχεται και η περιοχή που αιματώνει η μέση εγκεφαλική αρτηρία. Το σχ1iμα 3β δείχνει την τοποθέτηση των απαγωγών που εκπληρώνουν αυτό το σκοπό. Ερμηνεία του ΗΕΓ και Φυσιολογικά ευρ1ίματα Το ηλεκτρικό σjiμα που δημιουργείται από τον εγκεφαλικό φλοιό είναι χαμηλ1iς ενέργειας, γύρω στα 2 με 200mν, συγκρινόμενο με τα 500 με l.ooomv του ηλεκτροκαρδιογραφjματος. Η ερμηνεία του ΗΕΓ περιλαμβάνει την μέτρηση της συχνότητας και του δυναμικού καθώς και της μορφολογίας της κυματομορφ1iς. Συχνότητα: Η ηλεκτρική κυματομορφή του ΗΕΓ υποδιαιρείται σε τέσσερις ημιτονοειδείς κυματομορφές (sinus waves) με ιδιαίτερες συχνότητες (κύκλους/δευτ. 1i Hertz) ως ακολούθως (σχ1iμα 4): Delta Theta Beta 50μV 1 sec paper speed 2'χιjμ α 4. Οι τέσσ ερ ις βασικ ι'ς ηλεκτρο εγκ εφα λυγρα φικ ές κυμα τομυρ φές. Α Σχήμα 3α. 11 θέση των ι\ύο απα γω γών για τον έλ εγχο της ο λικ ιjς ισχα ιμ ίας κα ι του βάθο υς ανα ισθησία ς. Σχήμα 3β. Η θέση των απα γω γcίjν για την εκ τfμηση τη ς ισχα ιμ(ας απιί την μ έση εγκ εφαλ ικ ιj αρ τηρία. Βασική αρχή είναι ότι η ΗΕΓ καταγραφή από ένα ηλεκτρόδιο αντιπροσωπεύει την ηλεκτρική δραστηριότητα της άμεσα παρακείμενης περιοχής του εγκεφάλου. Η τοποθέτηση ηλεκτροδίων μόνο στην μετωπομαστοειδή χώρα για παράδειγμα μπορεί να είναι επαρκής για την Β Κύματα δέλτα (δ) Ο - 3Hz. Αυτά χαρακτηρίζονται από υψηλά δυναμικά και χαμηλ1j συχνότητα παρατηρούμενα στον βαθύ ύπνο, την βαθιά αναισθησία 1i διάφορες παθολογικές καταστάσεις του ΚΝΣ. Κύματα θψα (θ} 4-7Hz. Τα κύματα θψα εμφανίζονται κυρίως στα πρόωρα νεογνά, στα υγιή παιδιά κατά την διάρκεια του ύπνου και κατά τον υπεραερισμό. Είναι επίσης χαρακτηριστικά κατά την γενικ1i αναισθησία. Κύματα άλφα (α) 8-13 Hz. Τα κύματα α εμφανίζονται τυπικά σε άτομα που βρίσκονται σε ηρεμία ή σε διέγερση και με τα μάτια κλειστά. Τα κύματα α προέρχο-

5 82 ντα ι κυρίως από τις βρεγματο'ίνιακές περιοχές. Κύματα βήτα (β) 14-30Hz. Αυτά είναι χαμηλού δυναμικού, ταχείας συχνότητας και τυπικά εμφανίζονται σε ξύπνια και με πλήρη συνείδηση άτομα. Η ισοηλεκτρικ1j γραμμή στο ΗΕΓ σημαίνει παύση της ηλεκτρικ1jς δραστηριότητας του εγκεφάλου και εμφανίζεται σε ισχαιμία, υποθερμία, κώμα, αναισθησία με ισοφλουράνιο περισσότερο από 2 MAC και στον εγκεφαλικό θάνατο. Δυναμικό: Το δυναμικό περιγράφεται με το ύψος της κυματομορφής και εκφράζεται σε microvolts. Ετσι διακρίνουμε: Χαμηλά δυναμικά: λιγότερο από 20 μυ Μεσαία δυναμικά: 20 με 50 μυ Υψηλά δυναμικά: περισσότερο από 50 μυ Συμμετρία: Η φυσιολογικ11 εγκεφαλική δραστηριότητα είναι συμμετρικ1j. Η οξεία ασυμμετρία μπορεί να σημαίνει πιθαν1j βλάβη μιας περιοχής νευρικών κυττάρων. Ωστόσο ασυμμετρία κατά την διάρκεια μιας νευροχειρουργικής αγγειακής επέμβασης όπως η καρωτιδικίj ενδαρτηριεκτομή, όπου επηρεάζεται η περιοχή που αρδεύεται από την μέση εγκεφαλική αρτηρία, εμφανίζεται συχνά με ελάττωση της συχνότητας του ΗΕΓ στην αντίστοιχη πλευρά χωρίς όμως να επηρεάζεται η έκβαση. Επιδράσεις από την αναισθησία Κάτω από γενικ11 αναισθησία η ποικιλομορφία του φυσιολογικού ΗΕΓ ελαττώνεται και οι περιοχικές δια- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ φορές στην συχνότητα και το δυναμικό ελαχιστοποιούνται. Οι κυματομορφές γίνονται παρόμοιες και αυτός είναι ένας άλλος λόγος για τον οποίο μερικοί νευροαναισθησιολόγοι εφαρμόζουν μια μόνο απλή αμφοτερόπλευρη μετωπο-βρεγματικ11 ή μετωπο-κροταφική απαγωγή. Το ΗΕΓ ποικίλει ανάλογα με τον αναισθητικό παράγοντα που χορηγείται, αλλά επειδή οι περισσότεροι αναισθησιολόγοι χρησιμοποιούν συνδυασμό φαρμάκων, το γεγονός αυτό είναι μικρ1jς πρακτικ1ίς σημασίας. Οι αλλαγές τυπικά εμφανίζονται με την αύξηση του βάθους της αναισθησίας και είναι κυρίως δοσοεξαρτώμενες παρά σχετιζόμενες με τον χρησιμοποιούμενο παράγοντα. Κατά την εισαγωγ1j οι συν1jθεις δόσεις θειοπεντάλης προκαλούν χαρακτηριστικά αλλαγ1ί στο β κύμα του ΗΕΓ με αύξηση του δυναμικού, διασπορά και ελάττωση της συχνότητας στο φάσμα του α κύματος. Οταν η συγκέντρωση αναισθητικού είναι μικρότερη από 1 MAC ο ρυθμός α μεταπίπτει σε β και εμφανίζεται ευρέως μια ρυθμικ11 κυματομορφ11 στο φάσμα των χαμηλών β και των α συχνοηίτων. Όσο η αναισθησία βαθαίνει, η φάση διέγερσης εξαφανίζεται και συμβαίνει προοδευτική ελάττωση στην συχνότητα του κύματος. Οταν η συγκέντρωση του αναισθητικού αυξάνει περισσότερο από 1 MAC, το ΗΕΓ αποκλίνει από την θ κυματομορφjj στην δ με προοδευτικ1j ελάττωση της συχνότητας και τελικά ελάττωση και του δυναμικού με κατάληξη ένα ισοηλεκτρικό ΗΕΓ. Ο πίνακας 2 παρουσιάζει την επίδραση στο ΗΕΓ των διάφορων παθοφυσιολογικών μεταβολών και αναισθησιολογικών παρεμβάσεων. ff(vu;ω; 2 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕ1.: ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΗΕΙ' Αυξημένη συχνότητα Υπεραξία Υπερκαπνία Υποξία Σπασμοί Χαμηλές δόσεις βαρβιτουρικών Χαμηλές δόσεις Βενζ!πινιi>ν Πρωτοξείδιο του Αζι!ηου 30-70% Εισπνεόμενοι αναισθ. παράγοντες< lmac Κεταμίνη Χαμηλή συχνότητα, Χαμηλό δυναμικό Υποξία Υπερχαπνία Βαρβιτουριχιχ Υπογλυχαιμία Ελαττωμένη συχνότητα Ψηλό δυναμικό Υποξία Υπωω;τνία ΥποΟερμία Βαρβιτουριχci Ετομιδciτη Ναρκωτικά Εισπν. αναισθ. παράγοντες> lmac Ισοηλεκτρικό Εγκεφαλικός θάντατος Υποξία (Pa02<25 mm Hg) Υποθερμία Βαρβιτουρικό κιδμα Ισοφλουράνιο > 2MAC

6 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΙ-ΙΣ 83 Επεξεργασία της ΗΕΓ καταγραφής Το κλασσικό ΗΕΓ καταγράφει τις μεταβολές του δυναμικού σε σχέση με τον χρόνο. Η ανάλυση με ηλεκτρονικό υπολογισηί μετατρέπει τα σύνθετα αυτά δεδομένα, με την βοήθεια της ταχείας ανάλυσης Fourier (Fast Fourier Transformation, FFτ), σε ισχύ (τετραγωνισμένο δυναμικό) σε συνάρτηση με την συχνότητα. Η ανάλυση Fouricr χρησιμοποιεί ένα σύνθετο μαθηματικό υπολογισμό για να ελαττιόσει την σύνθετη ΗΕΓ κυματομορφ1i σε αρμονικά ημιτονοειδ1ί κύματα (sinus waves). Η παρουσίαση του ακατέργαστου ΗΕΓ σ1jματος παραμένει όμως ακόμη πολύ σημαντικιj δίνοντας στον παρατηρητ11 την δυνατότητα ευρύτερης αξιολόγησης των δεδομένων. Ο έλεγχος έτσι του ΗΕΓ των 16 απαγωγών από έμπειρο παρατηρηηj παραμένει ο χρυσός κανόνας. Η συσκευ1j ελέγχου της εγκεφαλικ1jς λειτουργίας (Cerebral Function Monitor, CFM) εμφανίζει μια απλουστευμένη μορφ1j του ΗΕΓ όπου το δυναμικό των ημιτονοειδών κυμάτων μετράται και παρουσιάζεται σε καταγραφικ1j ταινία σαν το μέσο μέγιστο δυναμικό. ΑυηΊ η τροποποίηση καταγράφει το παράγωγο της ισχύος και της συχνότητας. Η καταγραφ1j του ανώτερου ορίου παριστάνει, κορυφ1j προς κορυφ1j, το δυναμικό στο ψηλότερο του σημείο, ενώ το χαμηλότερο όριο παριστάνει το χαμηλότερο σημείο του δυναμικού. Αυτό το monitor αρχικά σχεδιάστηκε για την παρακολούθηση της ΗΕΓ δραστηριότητας στην μονάδα εντατικ11ς. Αν και παραμένει ένα καλό monitor για την διάκριση της ολικ1jς ισχαιμίας του εγκεφάλου, είναι ανεπαρκές στην διάκριση της εστιακ1jς ισχαιμίας καθώς του βάθους της αναισθησίας. Η συσκευ1j ανάλυσης της εγκεφαλικ1jς λειτουργίας (Cerebral Function Analysing Monitor) είναι μια μετα Ύενέστερη έκδοση του CFM και προσφέρει το στοιχείο της ταξινόμησης της συχνότητας και του δυναμικού. Η ανάλυση του φάσματος της ισχύος (Power Spectrum Analysis) ταξινομεί το ΗΕΓ, το αναλύει και το ψηφοποιεί χρησιμοποιώντας την ταχεία ανάλυση Fourier. Για να απλοποιηθούν τα δεδομένα θα πρέπει να καθοριστεί η μονοδιάστατη περιγραφ1i του φάσματος της ισχύος. Εφ' όσον η κυματομορφ1j απλουστεύεται, πολλές από τις πληροφορίες που περιέχονται σ' αυηi διαγράφονται και έτσι οι πληροφορίες που απορρέουν μ' αυτό τον τρόπο ανάλυσης μπορεί να είναι παραπλανητικές. Το πλεονέκτημα όμως της τεχνικ1ίς αυηjς είναι η απλότητα των παρουσιαζόμενων πληροφοριών καθώς και η δυνατότητα διάκρισης της συνολι ΚΙlς εγκεφαλικ1jς ισχαιμίας. Ωστόσο η μέθοδος είναι πολύ ευαίσθητη στις εξωτερικές παρεμβολές και την μετακίνηση. Η διάταξη του συμπιεσμένου φάσματος (Compressecl Spectrιιl Array) είναι μια τριών διαστάσεων παρουσίαση της συχνότητας και της ισχύος σε σχέση με τον χρόνο ( σχψια 5). Η συχνότητα καταγράφεται στον άξονα Χ, η ισχύς στον άξονα Ζ και ο χρόνος στον Υ Hz Σχιfμιχ 5. I I καταγραφιf της ι)ιι ταξης του σι μ:rιεcιμ{ιιοι; ψιίιφατο; α:rι! φυσιολογικι! ενιfλικα η ο:rο/α ι)ε(χιιει μ(α κορυφιί :rou σχετfi;ετιιι με τοv ριιθμι! α. ΑυηΊ η γραφικ1j καταγραφ1j των πληροφοριών παρουσιάζεται με σαφ1ίνεια σε μια δυο διαστάσεων οθόνη. Ενα μειονέκτημα αυτού του τύπου παρουσίασης είναι ότι η υψηλού δυναμικού δραστηριότητα τείνει να προκαλεί ασάφεια στην ταυτόχρονη χαμηλού δυναμικού δραστηριότητα στην ίδια συχνότητα. Αυτό προκαλεί απώλεια ορισμένων δεδομένων η οποία γίνεται σημαντικιi όταν παρατηρούμε τις τάσεις ( trends) της κατα '{ραφιjς. Αυτός ο τύπος παρουσίασης μπορεί επίσης να παριλαμβάνει την απόκλιση του φάσματος της συχνότητας. Η απόκλιση αυηί είναι πολύ χριiσιμη στην εκτίμηση του βάθους της αναισθησία; αλλά δεν αντανακλά με σαφιίνεια και τις δυο πλευρές του ΗΕΓ και έτσι μπορεί να μην διcαρίνει την :τεριοχικ11 ισχαιμία. Έλεγχος των προκλητών δυναμικών Τα αισθητικά προκλητά δυναμικά (SensoΓy Evokecl Potentials, SEPs) είναι ένα πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο στην νευρολογικ1j πρακτικ1j. Οι τεχνικές των προκληηόν δυναμικών επιτρέπουν επίσης τους αναισθησιολόύους και τους χειρουρ'{ούς την διεγχειρητικ1j εκτίμηση της λειτουρύικ1jς ακεραιότητας του νευρικού συσηjματος.

7 84 Τα αισθητικά προκλητά δυναμικά (SEPs) είναι η ηλεκτροφυσιολογικtj εκδήλωση της απάντησης του νευρικού συστήματος σε αισθητικά ερεθίσματα. Χρησιμοποιώντας τα οπτικά προκλητά δυναμικά (Visual Eνoked Potentials, VEPs) για παράδειγμα, δημιουργείται μια κυματομορφ1ί στην ινιακή περιοχή όταν χορηγήσουμε στροβοσκοπικό φως στα μάτια του ασθενούς. Τα προκλητά δυναμικά είναι συν1ίθως πολύ χαμηλού δυναμικού (0,1-20 μυ), πολύ μικρότερου από το δυναμικό του ΗΕΓ και έτσι δεν μπορούν να καταγραφούν στη λψ Jη μιας κανονικ1ίς ηλεκτροεγκεφαλογραφικ1jς καταγραφής. Γι' αυτό το λόγο τα SEPs πρέπει να διαχωριστούν και να διακριθούν από την ηλεκτροεγκεφαλογραφική καταγραφή και τις συνοδές ηλεκτρικές παρεμβολές. Αυτό σήμερα επιτυγχάνεται με καταγραφικά συστήματα που επεξεργάζονται τα σ1ίματα με την βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η προκύπτουσα κυματομορφή παρουσιάζεται σαν μια μεταβολ1ί του δυναμικού σε σχέση με τον χρόνο και χαρακτηρίζεται από την καθυστέρηση σε σχέση με το ερέθισμα (σε milliseconds) και το δυναμικό (σε microνolts ). Κλ ινικ ή χρήση των προκλητών δυναμικών Τα SEPs μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση της λειτουργίας των νευρώνων σε αναισθητοποιημένους ασθενείς και μπορούν όχι μόνο να αντανακλούν τα ειδικά αισθητικά ερεθίσματα αλλά επίσης να είναι και γενικοί δείκτες της νευρολογικ1jς λειτουργίας παρακείμενων δομών. Πολλές κλινικές μελέτες αναφέρουν ότι η χρ1jση των SEPs κατά την διάρκεια νευροχειρουργικών, ορθοπε- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ δικών και αγγειακών επεμβάσεων έχει ελαττώσει την μετεγχειρητική επίπτωση νευρολογικών επιπλοκών. Τα σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά (somatosensory evoked potentials, SSEPs) χρησιμοποιούνται στις επεμβάσεις του σπονδυλικού σωλήνα Ίl του νωτιαίου μυελού, τα ακουστικά προκλητά δυναμικά του στελέχους (brainstem auditory evoked potentials, BAEPs) στις επεμβάσεις του οπίσθιου κρανιακού βόθρου και τα VEPs στις επεμβάσεις κοντά στο οπτικό νεύρο ή το οπτικό χίασμα. Ο έλεγχος των προκλητών δυναμικών μπορεί να αντικαταστήσει την χρ1ίση των τεχνικών διεγχειρητικής aφύπνισης (awareness) των ασθενών για την εκτίμηση της νευρολογικ1ίς εικόνας. Εχει επίσης δειχτεί ότι η χρ1jση BAEPs κατά την αναισθησία υποδεικνύει την διεγχειρητικ1ί συνείδηση κατά την αναισθησία. Αρκετές μεταβλητές που βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο του αναισθησιολόγου μπορούν να επηρεάσουν τα SEPs. Σ' αυτές περιλαμβάνονται τα αναισθητικά και άλλα φάρμακα που δρούν στο ΚΝΣ (πίνακας 3), η θερμοκρασία, η αρτηριακή πίεση του αίματος, οι πιέσεις των αερίων του aρτηριακού αίματος και ο αιματοκρίτης. Ανεπιθύμητες μεταβολές στις παραπάνω παραμέτρους μπορεί να προκαλέσουν δυσμενή έκβαση στους ασθενείς που υποβάλλονται σε νευροχειρουργικές επεμβάσεις υπό γενική αναισθησία. Ωστόσο οι μεταβολές στα SEPs μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν και σαν πρώιμα σημεία νευρικής δυσλειτουργίας υποδεικνύοντας στους αναισθησιολόγους και τους χειρουργούς τις κατάλληλες παρεμβάσεις ώστε να προληφθούν μόνιμες βλάβες των νευρικών δομών. ΕΠΙΔΡΑ2:Η ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΥ'ΠΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟ ΗΩ:\ ΣΤΑ SEI's SSEPs BAEPs VEPs Φάρμακο Υστέριση Δυναμικό Υστέριση Δυναμικό Υ ιτ τέριση Δυναμικό Ισοφλουράνιο t ψ t ο t ψ Αλοθάvιο t ψ t () t ο NzO ο ψ ο ο t ψ Βαρβιτουρικά 1'' ψ t ο t ψ Ετομιδriτη t '"' "'' ψ Δρομπεριδόλη t ψ Διαζεπάμη t ψ ο ο Μιδαζολάμη ο ψ Φενταvύλη t ψ ο ο Μορφίνη t ψ ΠεΟιδίvη t t Ι ΙΨ

8 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 85 Ο διεγχειρητικός έλεγχος των προκλητών δυναμικών μπορεί να είναι χρήσιμος όταν συντρέχουν οι παρακάτω συνθήκες: ένα τμήμα του νευρικού συστήματος που μπορεί να ελεγχθεί με τα SEPs, υπάρχει η πιθανότητα να υποστεί βλάβη, οι θέσεις χορήγησης και καταγραφής των ερεθισμάτων είναι προσπελάσιμες κατά την διάρκεια της επέμβασης υπάρχει διαθέσιμος τεχνολογικός εξοπλισμός και έμπειρο προσωπικό ώστε η λψjjη και εκτίμηση των δεδομένων να είναι ακριβής μπορούν να γίνουν οι απαραίτητες παρεμβάσεις από τον αναισθησιολόγο και τον χειρούργο για την προστασία της νευρικής λειτουργίας όταν συμβούν ενδεικτικές μεταβολές των SEPs. Ταξινόμηση των αισθητικών προκλητών δυναμικών Σ1Ίμερα τα SEPs ταξινομούνται σύμφωνα με τις ιδιαίτερες μεθόδους αισθητικού ερεθισμού, την καθυστέρηση της καταγραφής τους μετά τον ερεθισμό, τις ωτοστάσεις μεταξύ του δημιουργούμενου ερεθίσματος και των ηλεκτροδίων καταγραφ1iς και των νευρcίjνων που προκαλούν τις κυματομορφές. Μέθοδοι αισθητικού ερεθισμού Οι μέθοδοι αισθητικού ερεθισμού που βρίσκονται σήμερα σε κλινική χρήση περιλαμβάνουν τα σωματοαισθητικά, τα ακουστικά και τα οπτικά ερεθίσματα. Οι ηλεκτροφυσιολογικές απανηiσεις που καταγράφονται μετά απ' αυτά ονομάζονται σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά (somatosensory evoked potentials, SSEPs), ακουστικά προκλητά δυναμικά ( auditory evoked potentials, AEPs ή brainstem auditory evoked potentials, BAEPs) και οπτικά προκλητά δυναμικά (visual eνoked potentials, VEPs) αντίστοιχα. 1. Μετερεθιστική υστέρηση (Poststimulus latency) Το χρονικό διάστημα από τον ερεθισμό της αισθητικής οδού μέχρι την καταγραφή του προκλητού δυναμικού που δημιουργείται είναι γνωστό σαν μετερεθιστικ1ί υστέρηση. Αυτή μπορεί να είναι μικρή (λιγότερη από 10msec για τα AEPs έως λιγότερα από 40msec για μερικά SSEPs), μέση (20-120msec) 1l μεγάλη (120- SOOmsec). Σ' αυτή την ταξινόμηση υπάρχει και ανατομική βάση. Τα μικρής καθυστέρησης SSEPs προέρχονται από υποφλοιώδεις περιοχές του εγκεφάλου ενcίj τα μέσης και μακράς διάρκειας προέρχονται από τον εγκεφαλικό φλοιό. Η ταχύτητα αγωγ1iς και ο χρόνος της κεντρικ1]ς αγωγjiς ( central conduction time, ccη είναι μετρjiσεις προερχόμενες από μετερεθιστικές καθυστερ1iσεις και βοηθούν στην εκτίμηση και ταξινόμηση της νευρολογικής λειτουργίας. Η μετερεθιστικ1] υστέρηση των προκλητών δυναμικών και η απόσταση από την θέση εφαρμογής του ερεθίσματος έως την θέση του ηλεκτροδίου καταγραφής μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση της ταχύτητας αγωγ1iς. Ο χρόνος μεταξύ των προκλητών δυναμικών που δημιουργούνται στο ακουστικι1 νεύρο, στον αυχενικι1 νωτιαίο μυελ6 1l το εγκεφαλικι1 στέλεχος και αυτών που δημιουργούνται στον θάλαμο του μεσεγκέφαλου 1l τον ;.ωρίως αισθητικό φλοιό χρησιμοποιείται '(ια τον υπολο'(ισμι1 του χρόνου της κεντρικ1iς α'(ωγ1iς (CCτ). Ο χρι1νος κεντρικ1iς αγωί1iς των σωματοαισθητιιω)ν και των ακουστικών προκλητu)ν δυναμικcι)ν μπορεί να είναι διαγνωστικά σημαντικι1ς υποδεικνύοντας παθοφυσιολο'(ικές μεταβολές της εγκεφαλικ1iς λειτουργίας. 2. Η απόσταση μεταξύ του σημείου ερεθισμού και των ηλεκτροδίων καταγραφής. Τα προκλητά δυναμικά ταξινομούνται και σαν κοντινού ή μακρινού πεδίου (near-field, far-field), εξαρτώμενα από την απόσταση μεταξύ των σημείων της νευροφυσιολογικής δημιουρ'(ίας τους και των καταγραφικών ηλεκτροδίων. 3. Ανάλογα με τους νευρώνες που τα προκαλούν Τα SEPs ταξινομούνται επίσης σαν φλοι'ίκά και υποφλοιώδη δυναμικά ανάλογα με την θέση των νευρώνων που δημιουργούν τις κυματομορφές. Τα φλοι'ίκά προκλητά δυναμικά προέρχονται από τα πυραμιδικά κύτταρα του εγκεφαλικού φλοιού. Τα υποφλοιώδη προκλητά δυναμικά προέρχονται απι1 του αισθητικούς νευράξονες και τους νευρώνες των υποφλοιωδών πυρ11- νων. Οταν τα υποφλοιώδη προκλητά δυναμικά καταγράφονται απι1 τα ηλεκτρόδια του κρανίου ταξινομούνται σαν μακρινού πεδίου. Φαρμακολογικές παρεμβάσεις και παθοφυσιολογικές επιπτώσεις επηρεάζουν τα υποφλοιώδη δυναμικά σε μικρότερο βαθμό απ' 6τι τα φλοιώδη. Ετσι τα υποφλοιώδη προκλητά δυναμικά είναι λιγότερο ευαίσθητα

9 86 στην υποξία και την ισχαιμία απ' ότι τα φλοιώδη και δεν παρέχουν ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την δραστηριότητα του φλοιού. 4. Η καταγραφή των προκλητών δυναμικών Επειδ1j τα προκλητά δυναμικά είναι χαμηλού δυναμικού απαιτούνται ειδικές τεχνικές για την καταγραφ1j και παρουσίαση τους. Τα συστψιατα που σχεδιάζονται για την αποτελεσματικίj καταγραφ1j των προκλητών δυναμl'κών θα πρέπει να περιλαμβάνουν: σύστημα αισθητικού ερεθισμού ενίσχυση, λ1jψ11 και φιλτράρισμα των ηλεκτροφυσιολογικών σημά\ων σύστημα επεξεργασίας των σημάτων παρουσίαση, μέτρηση και αποθήκευση των κυματομορφο)ν των SEPs. Για τον αισθητικό ερεθισμό χρησιμοποιούνται υποδερματικά ηλεκτρόδια που χορηγούν ηλεκτρικό ερέθισμα σε περιφερικά νεύρα για την εφαρμογ1j του σωματοαισθητικσύ ερεθισμού. Σε αναισθητοποιημένους ασθενείς χρησιμοποιείται ρεύμα εντάσεως 20mA και διάρκειας περίπου 250msec. Η εφαρμογ1j κατάλληλων ακουστικών χρησιμοποιείται στην χορ1jγηση ακολουθιών (i1urst) ακουστικών τόνων για τον ακουστικό ερεθισμό. Η εκτίμηση του χειρουργικού πεδίου είναι ένας επιπρόσθετος σημαντικός παράγων στην επιλογ1j του τρόπου της χορ1jγησης των ερεθισμάτων. Η επίτευξη ερεθισμού με ακουστικά ερεθίσματα και από τα δυο ώτα χρησιμοποιείται γενικά στο διεγχειρητικό monitoring για την διάχριση τη; περιοχικής νευρικ1jς δυσλειτουργία;. Οι παρεμβολές (artif<ιcts) στα ερεθίσματα μπορούν να ελαχιστοποιηθούν χρησιμοποιώντας μεταλλικούς 1jχους με μεταβαλλόμενη πολικότητα χαι συχνότητα γύρω στα 2.000Hz. Το ιδανικό οπτικό ερέθισμα για χρ1jση στο χειρουργείο δεν είναι ακόμη διαθέσιμο. α) Η λψjjη των σημάτων Επειδ1j τα ηλεκτρικά σ1jματα που παράγονται από τα SEPs είναι πολύ μικρά, είναι απαραίτητη η χρησιμοποίηση ακριβών καταγραφικών τεχνικών ώστε οι πληροφορίες που λαμβάνονται από το διεγχειρητικό έλεγχο των SEPs να είναι αξιοποηjσιμες. Ηλεκτρόδια μπορούν να τοποθετηθούν στο χειρουργικό πεδίο ή στην επιφάνεια του κρανίου για την διεγχειρητικ1j καταγραφή. Ο ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑ.Σ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ περιοριστικός παράγων στην τοποθέτηση των ηλεκτροδίων είναι γενικά η παρεμβολ1j τους στο χειρουργικό πεδίο. Συν1jθως χρησιμοποιούνται χαταγραφικά ηλεκτρόδια που προσαρμόζονται στο κρανίο 1j το δέρμα. Η ενίσχυση των σημάτων των προκλητών δυναμικών είναι απαραίτητη για την κατάλληλη απεικόνιση τους. Ψηφιακά 1j αναλογικά φίλτρα χρησιμοποιούνται για να περιορίσουν την απάντηση στην συχνότητα του καταγραφικού συστήματος. Οι συχνότητες που ενδιαφέρουν θα πρέπει να προστατεύονται ενuj οι παρεμβολές να αποκόπτονται. β) Επεξεργασία χω παρουσίαση των σημάτων. Η κλινικ1j καταγραφ1j των προκλητών δυναμικών εξαρτάται από το άθροισμα 1j το μέσο όρο των απανηjσεων στους επαναλαμβανόμενους ερεθισμούς. Ο λόγος των σημάτων (SEPs) προς τον θόρυβο (ΗΕΓ) αυξάνει όσες περισσότερες απανηjσεις προστίθονται προκαλώντας έτσι την τυχαία φύση του ΗΕΓ. Για την παρουσίαση των κυματομορφών των SEPs που παράγονται με την τεχνικ1j της άθροισης 1j του μέσου όρου χρησιμοποιείται ηλεκτρονικ1j οθόνη. Η εμφανιζόμενη κυματομορφrj μπορεί επίσης να αποθηκευτεί ηλεκτρονικά για επιπρόσθετη επεξεργασία. Σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά Τα σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά (SSEPs) που καταγράφονται από το κρανίο αποτελούν την δραστηριότητα των νευρcόνων στα περιφερικά ερεθίσματα που φτάνουν από τα περιφερικά νεύρα διά μέσου του νωτιαίου μυελού στον εγχέφαλο. Παράδειγμα κατα '(ραφj; σωματοαισθητικών προκλητών δυναμικών μετά ηλεκτρικό ερεθισμό του οπίσθιου κνημιαίου νεύρου φαίνεται στο σχψια 6. Τα SSEPs έχουν αποδειχτεί χριjσιμα σ' ένα ευρύ φάσμα χειρουργικcόν επεμβάσεων. 43 Pre lnductlon Σχιjμα 6. Καταγραφιj σωματοαισθητιχοι! προχλητιη! δvνα,ιιικοι! μετιi ερεθισμι! του οπ{σθιοv κνημιαiου νεύρου.

10 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 87 Συνήθως χρησιμοποιούvωι στις ορθοπεδικές επεμβάσεις που περιλαμβάνουν τον νωτιαίο μυελό, και ιδιαίτερα στην διόρθωση της σκολίωσης. Οταν υπάρχει κίνδυνος βλάβης του νωτιαίου μυελού από χειρουργική παρέμβαση σε επεμβάσεις παθήσεων της σπονδυλικής στήλης όπως σε όγκους, aρθρίτιδες ή τραυματισμούς, ο έλεγχος των SSEPs είναι επίσης απαραίτητος. Αυτός είναι ακόμη περισσότερο αναγκαίος όταν υπάρχει νευρολογική βλάβη προεγχειρητικά αλλά θα πρέπει να γίνεται ακόμη και σε απουσία νευρολογικών συμπτωμάτων. Ο έλεγχος των SSEPs σε επεμβάσεις για διόρθωση αυχενικής σπονδύλωσης είναι επίσης ιδιαίτερα χρήσιμος επειδή αυτοί οι ασθενείς βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο νευρολογικής βλάβης. Σε οποιαδήποτε επέμβαση που περιλαμβάνονται οι κεντρικές αισθητικές οδοί θα πρέπει να γίνεται έλεγχος με προκλητά δυναμικά. Τέτοιες χειρουργικές επεμβάσεις είναι του οπίσθιου κρανιακού βόθρου, στις αγγειακές παθήσεις του στελέχους και στους όγκους και τις αγγειακές παθήσεις των ημισφαιρίων ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε υποφλοιώδεις περιοχές. Ακουστικά προκλητά δυναμικά (AEPs) Τα AEPs μπορούν να ελέγχονται κατά την διάρκεια διαφόρων χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες το VIII κρανιακό νεύρο ή το εγκεφαλικό στέλεχος παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο να υποστούν βλάβη. Ο κίνδυνος απώλειας της ακοής κατά την διάρκεια αφαίρεσης ακουστικών νευρινωμάτων ή άλλων όγκων της γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας είναι μεγάλος. Απώλεια της ακοής μπορεί να συμβεί επίσης και σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μικροαγγειακή aποσυμπίεση για νευραλγία του τρίδυμου, χρόνιο ίλιγγο και ημιπροσωπικό σπασμό. Τα AEPs μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης σε συνδυασμό με τα SSEPs για τον έλεγχο της λειτουργίας του στελέχους σε χειρουργικές αγγειακές ή νεοπλασματικές παθήσεις του οπίσθιου κρανιακού βόθρου. Ο έλεγχος των AEPs Υπάρχουν τρεις κύριες τεχνικές που χρησιμοποιούνται διεγχειρητικά για τον έλεγχο της λειτουργίας του ακουστικού νεύρου: (1) οι ακουστικές προκλητές απαντήσεις του εγκεφαλικού στελέχους, (2) η ηλεκτροκοχλιογραφία και (3) η άμεση καταγραφή των δυναμικών δράσης του ακουστικού νεύρου. Ο τεχνολογικός εξο- πλισμός μπορεί να διαφέρει κάπως αλλά οι παράμετροι είναι παρόμοιοι και για τις τρεις τεχνικές. Σ1Ίμερα διεγχειρητικά χρησιμοποιούνται κυρίως τα ακουστικά προκλητά δυναμικά του εγκεφαλικού στελέχους. Τα AEPs του εγκεφαλικού στελέχους (brainsteω auditωy eνoked potentials, BAEPs) μπορούν να καταγραφούν μετά σύντομο ακουστικό ερεθισμό που χορηγείται στο ένα αυτί και προκαλεί διαδοχικά ερεθίσ ιατα στην περιφερικ1ί νευρική οδό. Μια καταγραφ1i φυσιολογικού AEPs φαίνεται στο σχ1iμα 7. ν!υ + vτ \ I 1 ο 5 10 Time (ms) Σχ ψια 7. λχηματικ ιf παρο vσ [αση κvματομορφ ιfς ακουστι κο ύ προ κλητο ι5 δυναμικο ι!. Τα BAEPs καταγράφονται από ηλεκτρόδια που τοποθετούνται στην κορυφ1i του κρανίου. Αυτά είναι βραδείας καθυστέρησης δυναμικά και επηρεάζονται από χειρουργικούς χειρισμούς ή άλλες μεταβλητές. Κανείς ασθενής με ανεπηρέαστα τα BAEPs δεν έχει αναφερθεί ότι παρουσίασε μετεγχειρητικ1i απώλεια της ακο1iς και για το λόγο αυτό ο διεγχειρητικός τους έλεγχος θεωρείται μεγάλης προγνωστικής αξίας. Οπτικά προκλητά δυναμικά (Visual Evoked Potentials,VEPs) Τα VEPs δημιουργούνται με την εφαρμογ1i αναλαμπών φωτός στους οφθαλμούς με κλειστά το βλέφαρα. Οι οφθαλμοί προστατεύονται με τον συνήθη τρόπο με οφθαλμική αλοιφ1i και πλαστική κολλητικ11 ταινία. Ο διεγχειρητικός έλεγχος των VEPs διενεργείται κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων σε παθ1ίσεις της υπόφυσης καθώς και κατά την αφαίρεση όγκων από τον πρόσθιο εγκεφαλικό βόθρο. Τα οπτικά προκλητά δυναμικά είναι πολύ μεταβλητά και ευαίσθητα στις μεταβολικές διακυμάνσεις και στα αναισθητικά και έτσι σήμερα θεωρούνται μικρής διαγνωστικ1iς αξίας κατά την διεγχειρητική περίοδο.

11 88 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΕΝΔΟΚΡΑΝΙΑΣ ΠΙΕΣΗΣ Ενδοκράνια υπέρταση ορίζεται η αύξηση της ενδοκράνιας πίεσης πάνω από 15mmHg σε ύπτια θέση. Ο επεμβατικός έλεγχος της ενδοκράνιας πίεσης μπορεί να απαιτείται και προεγχειρητικά, σε νευροχειρουργικούς ασθενείς υψηλού κινδύνου που παρουσιάζουν σημεία και συμπτώματα αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης όπως σοβαρή κεφαλαλγία, έμετο, παροδική τύφλωση, οίδημα οπτικών θηλών 1j απόκλιση της μέσης γραμμής στην αξονικ1j τομογραφία μεγαλύτερη από Smm. Ο έλεγχος της ενδοκράνιας πίεσης έτσι κατά την διάρκεια της εισαγωγής στην αναισθησία καθοδηγεί την κατάλληλη ρύθμιση της τεχνικής και την τιτλοποίηση των διαφόρων αναισθητικών παραγόντων. Οξεία αύξηση της ενδοκράνιας πίεσης μπορεί να προκληθεί κατά την τοποθέτηση του ασθενούς στο χειρουργικό τραπέζι (λόγω παρεμπόδισης της φλεβικής επιστροφ1jς), στο τέλος του χειρουργείου (στην εφαρμογ1j της περίδεσης του χειρουργικού τραύματος) καθώς και μετεγχειρητικά (αιμορραγία). Στην κλινική πράξη υπάρχουν τέσσερις βασικές μέθοδοι ελέγχου της ενδοκράνιας πίεσης (σχήμα): (1) επισκληρίδια, (2) υποσκληρίδια, (3) ενδοκοιλιακά και ( 4) ενδοπαρεγχυματικά. Η ανάλυση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων της κάθε μεθόδου καθώς και των φυσιολογικών και παθολογικών κυματομορφών της ενδοκράνιας πίεσης αναφέρεται εκτενέστερα σε άλλο κεφάλαιο. ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΑΙΜΟΔ ΥΝΑΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Διακρανιακή Doppler Υπερηχογραφία Αρχικά το διακρανιακό doppler υπερηχογράφημα αξιολογήθηκε σαν μια συνεχής και μη επεμβατικ1j τεχνική για την μέτρηση των μεταβολών της εγκεφαλικής αιματικής ροής σε σκυλιά. Χορηγήθηκαν σουφεντανύλη, προποφόλη και ισοφλουράνιο και μετρήθηκε το φάσμα των συχνοτήτων με διακρανιακό doppler. Τα αποτελέσματα απ' αυτές τις μελέτες έδειξαν ότι το διακρανιακό doppler είναι μια ημιποσοτική μέθοδος ελέγχου για τις μεταβολές της αιματικής εγκεφαλικής ροής. Το φάσμα των μεταβολών της ροής μετρούμενο με το διακρανιακό doppler αντανακλά στενά τις μεταβολές της CBF άσχετα με την αυτορρύθμιση ή τον εγκεφαλικό μεταβολισμό. Αρκετές κλινικές μελέτες έδειξαν στενή συσχέτιση μεταξύ των αλλαγctiν της συχνότητας και της ροής στις έσω καρωτίδες κατά την διάρκεια aρτηριακής υπότασης. Επίσης έχει δειχτεί ότι η απάντηση των εγκεφαλικών αγγείων στα aπιοειδή ( σουφεντανύλη και αλφεντανύλη) μπορεί να είναι δοσοεξαρτώμενη. Η κυματομορφή της διαστολικής ταχύτητας της ροής φαίνεται να είναι ευαίσθητη στις μεταβολές της εγκεφαλικιjς πίεσης διήθησης. Με πίεση διήθησης<28mmηg παρατηρείται ηλεκτρικ1j σιγ1j του εγκεφάλου παράλληλα με την απώλεια της διαστολικ1jς ταχύτητας της κυματομορφιjς. Η παραηjρηση αυηj δείχνει ότι η διαστολι ΚΙj ταχύτητα ρο1jς είναι στενά συσχετισμένη με την λειτουργία των νευρώνων. Αν η μηδενικ1j διαστολικ1j ταχύτητα ρο1jς παραμείνει 1j η ενδοκράνια πίεση αυξηθεί επιπλέον, προκαλείται παύση της εγκεφαλικής κυκλοφορίας (σχήμα 8). Το φάσμα συχνοτήτων που παρατηρείται με το διακρανιακό doppler σε άτομα με εγκεφαλικό θάνατο εμπίπτουν σε μια από τις πέντε κυματομορφές που φαίνονται στο σχήμα 9. Ο έλεγχος με διακρανιακό doppler μπορεί επίσης να διακρίνει τον ενδοαγγειακά κυκλοφορούντα αέρα 1j άλλη ουσία. Σε ασθενείς που υποβλ1jθηκαν σε καρωτιδικ1j ενδαρτηρεκτομή μελετήθηκε η ευαισθησία των κυματομορφών με το διακρανιακό doppler και το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα για την διάκριση της εγκεφαλικής ισχαιμίας και συγκρίθηκε με νευροφυσιολογικές δοκιμασίες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ευαισθησία και η ειδικότητα στην διάκριση της διεγχειρητικής εγκεφαλι ΚΙjς ισχαιμίας είναι υψηλές όταν συνδυάζονται οι δύο αυτές μέθοδοι. Οι μετρ1jσεις με το διακρανιακό doppler δείχνουν αύξηση της ταχύτητας της αιματικ1jς εγκεφαλικ1jς ρο1jς σε αγγειόσπασμο μετά από υπαραχνοειδjj αιμορραγία. Ωστόσο η αξία της παθολογικής αύξησης της ταχύτητας της αιματικ1jς εγκεφαλικής ρωjς είναι ακόμη αβέβαια. Οι μηχανισμοί δημιουργίας μεταγενέστερων ισχαιμικών εγκεφαλικών βλαβών μετά από υπαραχνοειδή αιμορραγία και κρανιοεγκεφαλικ1j κάκωση μπορεί να είναι πολυπαραγοντικοί και έτσι ο έλεγχος με το διακρανιακό doppler θα πρέπει να συνδυάζεται και με άλλες παραμέτρους όπως η κλινικ1j εικόνα και η εγκεφαλική πίεση διήθησης ώστε να κατευθύνουν σωστά τις θεραπευτικές παρεμβάσεις.

12 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 89 τα επίπεδα στα οποία η μέθοδος υποδεικνύει την ισχαιμία δεν είναι ακόμη επαρκώς προσδιορισμένα και απαιτούνται επιπλέον μελέτες για τον συσχετισμό των κυματομορφών με την εγκεφαλικ1i ισχαιμία. nonnal flow normal flow reduction of beginning loss ρrofile. proiile diastolic flow of diasιolic noπnal (red ion of profile Ποw profile cfιasιolιc profile) loss of diastolic flowprofile low Cerebral perfusιon pressure (mmhg) Σχή μα R. Μεταβολ ές της ταχύτη τας ρυιjς κα ι της ηλεκτροκαρ διυγρα φικ Jjς κα ταγραφής κα τά τψ διάρκ εια πρ οοδεvτι κ1)ς π το)σης τη ς εyκ εφαλικ1jς πίεσης δπjθησης. Ηψ/1.1'-11 tlow ΙIΓΟiιlι (o :ι//,llιtlh rjowl {ιι rι Ιιι,ιl ιιι-ιtιl.llory,ιrn,ι) )V',(ΙJII( '>(tιko -. (ιι rι Ι)ωlιιrιιιl.ιΙιιrv.Ιrrι...,ΙΙ Συστήματα θερμικών μετρήσεων Τα συστήματα θερμικών μετρ1iσεων ελέγχουν τις μεταβολές της αιματικής εγκεφαλικής ρωiς με την χρήση θερμίστορ που τοποθετούνται στην επιφάνεια του εγκεφαλικού φλοιού. Η θερμότητα που εφαρμόζεται στον εγκεφαλικό ιστό ελαττώνεται με ρυθμό ανάλογο με την αιματική άρδευση του ιστού. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα συστήματα θερμικών μετρ1]σεων μπορουν να διακρίνουν ποσοτικές μεταβολές της αιματικής εγκεφαλικής ρωiς χρησιμοποιώντας aπαγωγές με μικροσκοπικά θερμίστορ κατα τη διάρκεια συνεχούς 1l διαλείπουσας εφαρμογ1iς θερμότητας. Η μέθοδος είναι ετrεμβατικ1i και δεν έχει ακόμη κλινική χρήση στο χειρουργείο 1l την μονάδα εντατικ1iς θεραπείας. Σχή μα 9. low Cerebral perίusion prι.-ssure (mmh ) Ροομετρία με Laser doppler Μετά από κρανιοτομία, η ροομετρία με laser doppler μετρά την περιοχική αιματική εγκεφαλική ρωi στο φλοιό (επιφανειακά) ή τον υποφλοιώδη εγκεφαλικό ιστό. Εχει δειχτεί ότι η laser-doppler ροομετρία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την συνεχή μέτρηση της εγκεφαλικής αιματικής ροής κατά την περιεγχειρητική περίοδο και κατά την διάρκεια της νοσηλείας του ασθενούς στην μονάδα εντατικής θεραπείας. Η μέθοδος μπορεί επιπρόσθετα να χρησιμοποιηθεί και για την εκτίμηση της εγκεφαλικής αυτορρύθμισης. Αυτό προϋποθέτει ότι θα πρέπει να γίνεται ρύθμιση της πίεσης εγκεφαλικής διήθησης και του υπεραερισμού ώστε η εγκεφαλική αιματική ροή να διατηρείται σε κανονικά επίπεδα. Εχει δειχτεί ότι οι μετρήσεις με την laser doppler ροομετρία μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην εκτίμηση της εγκεφαλικής ισχαιμίας. Ωστόσο, ο Εγκεφαλική μικροδιάλυση Η ανάλυση του μεσοκυττάριου υγρού που λαμβάνεται με την τεχνική της εγκεφαλικής μικροδιάλυσης δείχνει τις μεταβολές των συγκεντρώσεων των ουσιών στο εξωκυττάριο υγρό, που σχετίζονται με την υποξία 1l την ισχαιμία του εγκεφάλου. Η τεχνικ1] αυτή έχει χρησιμοποιηθεί σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς και υπόσχεται την κατανόηση της παθοφυσιολογίας της νευρολογικ1iς βλάβης. Η εγκεφαλική μικροδιάλυση είναι μια επεμβατική τεχνική στην οποία, η απαγωγή που χρησιμοποιείται για την λήψη του δείγματος τοποθετείται σε ορισμένη θέση και έτσι δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο του εγκεφαλικού ιστού. ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Ο:ΞΥΓΟΝΟΥ Συνεχής έλεγχος του κορεσμού του φλεβικού αίματος στον σφαγιτιδικό βολβό Ο συνεχ1]ς έλεγχος του κορεσμού του αίματος στον σφαγιτιδικό βολβό βασίζεται στην αρχή της προσφοράς οξυγόνου στον εγκέφαλο και των απαιτήσεων του. Η σχέση μεταξύ της CBF και του εγκεφαλικού μεταβο-

13 90 λικού ρυθμού για το οξυγόνο ( cerebral metabolic rate for oxygen, CMR02) περιγράφεται από την εξίσωση του Fick όπου ο CMR02 υπολογίζεται από την CBF και την αρτηριοσφαγιτιδικ1ί διαφορά περιεκτηκότητας σε 02 (arteriojugular oxygen content difference, AJD02): CMR02 = CBF Χ ΛJD02 Σε φυσιολογικές καταστάσεις η σχέση μεταξύ του CMR02 και της CBF ει ναι αυτορυθμιζόμενη και έτσι η AJD02 παραμένει μεταξύ των στενών ορίων των 4-9ml/1 00ml αίματος. Ωστόσο κάτω από παθολογικές καταστάσεις η CBF μπορεί να μεταβληθεί ανεξάρτητα από τον CMR02. Αν η AJD02 πέσει κά:ω από 4ml/1 OOml αίματος (Sj02> 75% ), η CBF υπερβαίνει τις μεταβολικές απαιτήσεις. Οταν η AJD02 γίνεται μεγαλύτερη από 9ml/100ml αίματος (Sj02<54%), η CBF είναι ανεπαρκής για τις μεταβολικές απαιτήσεις. Οταν η απόσπαση οξυγόνου από τον εγκέφαλο είναι μέγιστη, μια επιπλέον ελάττωση στην παροχή οξυγόνου θα οδηγήσει σε επιπλέον ελάττωση του CMR02, και τότε η σχέση μεταξύ AJD02 και CBF γίνεται απρόβλεπτη. Ο συνεχιiς έλεγχος του Sj02 μας προσφέρει έτσι αφ' ενός την δυνατότητα διάκρισης της επικείμενης σφαιρικιίς εγκεφαλικής ισχαιμίας, αφ' ετέρου την δυνατότητα ελέγχου της αποτελεσματικότητας των θεραπευτικών παρεμβάσεων. Για τον έλεγχο του Sj02 γίνεται καθετηριασμός της έσω σφαγίτιδας φλέβας και παλίνδρομη εισαγωγ1ί ενός διπλού αυλού καθετήρα με οπτικές ίνες ο οποίος συνδέεται με σύστημα ηλεκτρονικ1ίς επεξεργασίας για την παρουσίαση και αποθήκευση των δεδομένων. Ο συνεχής έλεγχος του Sj02 είναι ιδιαίτερα χρ1jσιμος σε ασθενείς που κινδυνεύουν από ολικ1j εγκεφαλι;.οj ισχαιμία. Προσοχή θα πρέπει να δίνεται στους νευροχειρουργικούς ασθενείς και ιδιαίτερα στους κρανιοεγκεφαλικσύς καθώς και σε ασθενείς στους οποίους εφαρμόζεται καρδιοπνευμονική παράκαμψη. Αν και η μέθοδος έχει χρησιμοποιηθεί και σ' άλλες ομάδες ασθενών (π.χ. με σηπτικό σύνδρομο) με ενδιαφέροντα αποτελέσματα, η χρ1ίση της σ' αυτές τις καταστάσεις απαιτεί επιπλέον διερεύνηση. Υπέρυθρη φασματοσκόπηση (Near Infrared Spectroscopy} Επειδή η μέση αρτηριακή πίεση δεν αντιπροσωπεύει ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ την ροή του αίματος στα κατά τόπους όργανα και ιστούς, σε σοβαρές καταστάσεις υπάρχει η ανάγκη για μια ακριβή και συνεχή μέθοδο ελέγχου της οξυγόνωσης ειδικών οργάνων και ιδιαίτερα του εγκεφάλου. Αυτό που ιδανικά απαιτείται είναι ένα σύστημα ελέγχου, που μπορεί να παρέχει τις πληροφορίες αυτές με ένα συμβατικό μη επεμβατικό τρόπο και με χρονικ1ί απάντηση αρκετά ταχεία (λίγων δευτερολέπτων), ώστε να επιτρέπει την γρ1ίγορη θεραπευτική παρέμβαση πριν συμβεί μόνιμη νευρολογική βλάβη. Η υπέρυθρη φασματοσκοπία είναι τεχνική με την οποία είναι δυνατό να μετρηθούν οι μεταβολές της χρησιμοποίησης του οξυγόνου των εγκεφαλικών κυττάρων άμεσα και μη επεμβατικά. Βασίζεται πάνω στην παραηjρηση ότι η φωτειν1ί ενέργεια κοντά στην υπέρυθρη περιοχ1ί του φάσματος ( nm) διαπερνά τους μαλακούς ιστούς και τα οστά και στο γεγονός ότι το ανακλώμενο φως από τον εγκεφαλικό ιστό μπορεί να συσχετιστεί με τον οξειδωτικό μεταβολισμό. Ετσι η νέα αυτή τεχνική προσφέρει την δυνατότητα συνεχούς εκτίμησης της προσφοράς και της χρησιμοποίησης του οξυγόνου από τον εγκέφαλο καθώς και της επίδρασης των διαφόρων θεραπευτικών παρεμβάσεων και παθολογικών καταστάσεων στον μεταβολισμό του εγκεφάλου. Η τριφωσφωρική αδενοσίνη (adenosine triphosphate, ΑΤΡ) είναι η μεγαλύτερη πηγ1ί ενέργειας για τον μεταβολισμό και η παραγωγ1ί της εξαρτάται από την γλυκόλυση και την οξειδωτικ1ί φωσφωρυλίωση. Οταν η παρο ΧΙl οξυγόνου είναι ανεπαρχ1jς, επηρεάζεται η οξειδωτι ΚΙj φωσφωρυλίωση, ελαττg)νεται η συγκέντρωση του ΑΤΡ και ο μεταβολισμός επιβραδύνεται. Στο τέλος της αναπνευστι;.οjς αλυσίδας, με αντιδράσεις μεταφοράς ηλεκτρονίων, τα άτομα υδρογόνου συνδέονται με οξυγόνο και σχηματίζουν νερό. Αυηj η διαδικασία πετυχαίνεται με έναν κατα/:ίrτη, το κυττόχρωμα οξειδάση 1l κυττόχρωμα αα3 το οποίο είναι το τελευταίο μέλος της μιτοχονδριακ1ίς αναπνευστικ1jς αλυσίδας (σχήμα 10). Γ λ 3ADP 3P1 JP λ I υ κ ό Πυοοuθικό οeύ Ακtτυλο συνένζυμο Α Η20 η Jii[2e Κιιτοχρωμα Συνtνζυμο Α Σχιjμα 10. Κuκλσς κπ κοu C02 1/202+2Η

14 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 91 Με την αντίδραση 1/ e- + 2Η + Η20 γίνεται η χρησιμοποίηση σχεδόν όλου του 02 στο σώμα. Οταν το 02 δεν είναι διαθέσιμο στο κυττόχρωμα αα3, η ποσότητα του ενζύμου ελαττώνεται, ο ρυθμός μεταφοράς ηλεκτρονίων επιβραδύνεται και η οξειδωτικ1j φωσφωρυλίωση ελαττώνεται. Αυτό προκαλεί πτώση της συγκέντρωσης του ΑΤΡ. Ελέγχοντας λοιπόν τις διακυμάνσεις της οξυγόνωσης της αιμοσφαιρίνης και το κυττόχρωμα αα3, διακρίνουμε και τις μεταβολές της οξειδωτικ1jς φωσφωρυλίωσης. Το κυττόχρωμα αα3 είναι η θέση όπου συμβαίνει το 95% της κατανάλωσης 02. Η κατάσταση λοιπόν του κυττοχρώματος αα3 αντανακλά άμεσα την διαθεσιμότητα του ενδοκυττάριου 02. Η δυνατότητα ελέγχου της συγκέντρωσης του κυττοχρώματος αα3 στον εγκέφαλο με την υπέρυθρη φασματοσκόπηση, μας δίνει πληροφορίες σχετικά με την διαθεσιμότητα του ενδοκυττάριου 02, ενώ η μέτρηση της Hb02 και της Hb θα μας δώσει πληροφορίες σχετικά με την παροχ1j του 02. Αν για παράδειγμα ο ιστός δεν τροφοδοτείται επαρκώς με 02, αυτό θα φανεί από την δεοξυαιμοσφαιρίνη και την ελάττωση του κυττοχρώματος αα3. Αν από την άλλη πλευρά η μεταφορά ηλεκτρονίων διακόπτεται π.χ. λόγω έλλειψης γλυκόζης, το κυττόχρωμα αα3 θα είναι πολύ οξειδωμένο. Η διαπερατότητα του ορατού φωτός στους βιολογικούς ιστούς είναι μικρή, λιγότερη από lεκ, ενώ στην υπέρυθρη περιοχ1j του φάσματος (700 - looonm) η απορρόφηση από τους ιστούς εξασθενίζει και έτσι το υπέρυθρο φως μπορεί να διαπερνά και να εισχωρεί σε αρκετό βάθος. Μ' αυτό τον τρόπο γίνεται εφικηί η διαβίβαση και η φασματοσκόπηση του ανακλώμενου φωτός διά μέσου ανέπαφων οργάνων ίη vivo. Στην υπέρυθρη περιοχή του φάσματος απορροφούν τρεις μόνον χρωστικές στον εγκεφαλικό ιστό, η οξυαιμοσφαιρίνη (Hb02), η δεοξυαιμοσφαιρίνη (Hb) και το κυττόχρωμα αα3 και οι αλλαγές στην συγκέντρωσή τους μπορούν άμεσα να διακριθούν με την υπέρυθρη φασματοσκόπηση. Τα φάσματα απορρόφησης της Hb02, της Hb και του οξειδωμένου κυττοχρώματος αα3 στους ιστούς είναι ευρέα και επικαλύπτονται μεταξύ τους. Ετσι σ' ένα συγκεκριμένο μ1jκος κύματος οι αλλαγές στη μετρούμενη απορρόφηση μπορούν να αντανακλούν αλλαγές στην οξυγόνωση είτε της αιμοσφαιρίνης είτε του κυττοχρώματος αα3. Αυτό το εμπόδιο για την διάκριση της κάθε χρωστικ1jς μπορεί να παρακαμφθεί χρησιμοποιώ- ντας αλγόριθμους που υπολογίζουν τις τιμές για την Hb02, την Hb και το κυττόχρωμα αα3 χωριστά, συγκρίνοντας τις αλλαγές στην απορρόφηση σε πολλαπλά μήκη κύματος. Εφ' όσον τρία επικαλυπτόμενα φάσματα θα πρέπει να αναλυθούν, απαιτούνται δεδομένα από τουλάχιστον τρία μήκη κύματος για να καθορίσουν την συμμετοχή των τριών χρωστικών που απορροφούν. Αυτοί οι αλγόριθμοι είναι αλγεβρικές εξισώσεις οι οποίες βασίζονται στο πηλίκο απορρόφησης για κάθε χρωστικ1j. Τα πηλίκα αυτά θα πρέπει να υπολογίζονται ανεξάρτητα. Το υπέρυθρο φάσμα για κάθε χρωστικ11 θα πρέπει να υπολογίζεται χωρίς την συμμετοχ1j των άλλων χρωστικών που σχετίζονται με το 02. Τα ηjκη κύματος που συνήθως χρησιμοποιούνται είναι 778, 813 και 867nm. Σε μερικές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται τέσσερα μήκη κύματος, για να παρέχουν περισσότερο ακριβείς πληροφορίες για την απορρόφηση του υπέρυθρου φωτός και την διασπορά του στο εξεταζόμενο όργανο. Η θεωρητική βάση για την οπτική μέθοδο που προσδιορίζει την συγκέντρωση μιας διαλυμένης ουσίας, καθορίζεται από τον νόμο των Beer-Lambert ο οποίος εφαρμόζεται σε ομογεν1i, μη διαχεόμενα υγρά. Για την φωτεινή δέσμη η οποία περνά δι' ενός μέσου το οποίο προκαλεί διάχυση όπως ο εγκέφαλος, χρησιμοποιείται μια τροποποιημένη εξίσωση. Ετσι μπορούμε να γράψουμε: απορρόφηση (σε οπτική πυκvιiτητα,οptίcal density, OD) = log lo/1 = aclb + G όπου Ιο είναι η πυκνότητα του προσπίπτοντος φωτός, Ι: η μεταδιδόμενη πυκνότητα, a: είναι ο συντελεστής απορρόφησης (mm 1 cm 1), C: είναι η συγκέντρωση (mm), L: η απόσταση μεταξύ της φωτειν1jς πηγ1jς και του ανιχνευτji, Β: είναι ο παράγοντας του μήκους της διαδρο ηjς (μεγαλύτερος από την μονάδα) και G: είναι ένας παράγοντας που εξαρτάται από την γεωμετρία του ιστού. Από την παραπάνω εξίσωση μπορούμε να εκφράσουμε την αλλαγ1j (Δ) της οπτικ1jς πυκνότητας (OD) ως εξής: ΔΟD = alb (ΔC) Αυτός ο νόμος μπορεί επίσης να εφαρμοστεί σε αρκετές χρωστικές όπως η αιμοσφαιρίνη και το κυττόχρωμα

15 92 αα3 στον εγκέφαλο, και έτσι η ολική απορρόφηση είναι ίση με το άθροισμα της απορρόφησης της κάθε χρωστικής. Σε κάθε ένα από τα τρία μήκη κύματος μπορούμε να συσχετίσουμε τις αλλαγές στην ολική οπτική πυκνότητα με τις αλλαγές στην οπτική πυκνότητα που προκαλείται από κάθε χρωστικ11. Η πρόπτωση και μεταφορά του φωτός γίνεται με γυάλινες οπτικές ίνες οι οποίες προσαρμόζονται στην κεφαλ1ί. Οι φωτεινές πηγές που χρησιμοποιούνται είναι δίοδοι παλμικού laser στα 778nm, 813nm και 867nm. Η μέγιστη ισχύς είναι περίπου 10 watts με εύρος παλμού γύρω στα 200 ns και συχνότητα επανάληψης 1 ΚΗz η οποία παράγει μια μέση ισχύ λίγων mw. Η μεταδιδόμενη φωτεινή δέσμη προσλαμβάνεται ή από μια φωτοδίοδο ή έναν φωτοενισχυηi (σχήμα 11). ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (δ) Δαα3: η μεταβολή της κατάστασης του κυττοχρώματος αα3. Η υπέρυθρη φασματοσκόπηση που περιγράφηκε αρχικά χρησιμοποιήθηκε στην μη επεμβατική μελέτη της οξυγόνωσης του εγκεφάλου σε πειραματόζωα. Οι περισσότεροι κλινικοί έλεγχοι έχουν γίνει σε νεογέννητα παιδιά. Προκαταρτικά ευρήματα σε ασθενή πρόωρα παιδιά δείχνουν ότι οι μεταβολές της συγκέντρωσης του κυττοχρώματος οξειδάση σχετίζονται συχνά με τις αλλαγές του κορεσμού του aρτηρ ιακού αίματος (Sa02). Ωστόσο όπως είναι αναμενόμενο αυτό δεν συμβαίνει πάντα. -2 (μmo!/100g) :Σχήμα 11. Σχη μα τικ ιj παρουσ(αση το υ αισθη τ ήρα της συσκε υ ής τη ; sό sό 7ό so 9Ό 110 υπ έ ρυθρης φασματυσκ ι ίπησης. 2.'χημιι J 2. 1ίme (minute:s) Το σή μα από τον δέκτη είναι απορρυθμισμένο και γι' αυτό ενισχύεται και χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των διάφορων μεταβολικών αντιδράσεων διά μέσου αλγορίθμων που είναι ενσωματωμένοι στο κύκλωμα. Αναπαράγονται έτσι τεσσάρων ειδών σήματα (συναρτήσεις): (α) ΔΗb: ελέγχεται η μεταβολή του ποσού του φλεβικού αίματος στον ιστό 1i το όργανο, (β) ΔΗbΟ2: η μεταβολή της ποσότητας του aρτηριακού αίματος στον ιστό, (γ) ΔΒV: η μεταβολή του ολικού ποσού αίματος (όγκος αίματος) στον ιστό (το άθροισμα των δυο πρώτων σημάτων), Το σχ1ίμα 12 δείχνει τα αποτελέσματα από ένα άρρωστο νεογνό όπου ο εγκέφαλος του παρακολουθείται με την υπέρυθρη φασματοσκόπηση ενώ ο κορεσμός ελέγχεται με το παλμικό οξύμετρο στο χέρι του παιδιού. Η καταγραφή δείχνει ότι για μια περίοδο 30 λεπτών όταν το κυπόχρωμα αα3 ελαττώνεται ο κορεσμός του αίματος ουσιαστικά δεν μεταβάλλεται. Αυτό το επεισόδιο παρουσιάζεται για να υποδηλώσει ότι ο έλεγχος της κατάστασης του κυττοχρώματος αα3 μπορεί να διακρίνει την ιστική υποξία ενώ το συμβατικό monitoring αποτυγχάνει. Οι παράγοντες που προκαλούν μεταβολές των σημάτων που λαμβάνονται φαίνονται στον πίνακα 4.

16 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 93 Πίνακας 4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΣΗΜΆΤΩΝ Αύξηση της δεοξυαιμοσφαιρίνης Ελάττωση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης Απόφραξη της φλεβικής επιστροφής αίματος από τον εγκέφαλο Αύξηση της ροής μη κορεσμένου αίματος Αύξηση της συγκέντρωσης της δεοξυαιμοσφαιρίνης Αύξηση της οξυαιμοσφαιρίνης Αύξηση του κορεσμού σε οξυγόνο Αύξηση της εγκεφαλικής αιματικ1jς ροής Αύξηση της συγκέντρωσης της οξυαιμοσφαιρίνης Αύξηση του όγκου αίματος Αύξηση της αιματικ1jς εγκεφαλικής ροής Απόφραξη της q;λεβικής επιστροφ1jς αίματος απιs τον εγκέφαλο Αύξηση της συγκέντρωσης της αιμοσφαιρίνης Αύξηση της οξείδωσης του κυττοχρ(i'jματος αα3 Αύξηση της προσφοριiς οξυγόνου στα κύτταρα Αύξηση της μεταβολικής δραστηριότητας των κυττάρων με επάρκεια οξυγιsνου Ελιiττωση της παροχής ηλεκτρονίων στην αναπνευστικ1j αλυσίδα tllb Ι mln Cyf!!':!3 tιoo mq t t Succlnyllniubailon 50m9 Pιnlolhol 200mg Penlolhol Choline Σχήμα 13. Καταγραφή των μεταβολών της δεοξυαιμοσφαιρίνης (th/j), της οξυαιμοσφαιρίνης (J-f/J02) και του κυττοχρώματος αα3 (Cyt aa3) κατci την εισαγωγιί στην αναισθησία με θειοπεντάλη. Κλινικές παρατηρήσεις σε ασθενείς που έλαβαν αναισθησία για διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις έδειξαν ότι κατά την εισαγωγή στην αναισθησία με χορήγηση θειοπεντάλης και 100% οξυγόνο, αυξάνονται τόσο η Hb02 όσο και το κυττόχρωμα αα3 ενώ ελαττώνεται η Hb (σχήμα 13), δηλαδή βελτιώνεται η οξυγόνωση του εγκεφαλικού ιστού και πιθανά μειώνεται η κατανάλωση (πτώση του εγκεφαλικού μεταβολικού ρυθμού για το 02). Αντίθετα σε ασθενείς που έγινε εισαγωγή στην αναισθησία με ψηλές δόσεις φεντανύλης δεν παρατηρήθηκαν μεταβολές στην οξειδωτική κατάσταση του κυττοχρώματος αα3. Η αιφνίδια διεγχειρητική υπόταση φαίνεται επίσης να μειώνει γρήγορα τα επίπεδα του οξειδωμένου κυττοχρώματος αα3. Αυτό εμφανίζεται δε πρίν ακόμη γίνει αντιληπτή η πτώση της aρτηριακής πίεσης με τις συμβατικές μεθόδους ελέγχου. Από τις πρώτες παρατηρήσεις γίνεται εμφανές ότι η υπέρυθρη φασματοσκοπία προσφέρει στον αναισθησιολόγο ένα άμεσο και μη επεμβατικό έλεγχο της οξυγόνωσης του εγκεφάλου. Σήμερα είναι διαθέσιμη μια συσκευή που ενσωματώνει τις παραπάνω δυνατότητες παρουσιάζοντας σε οθόνη καθοδικών ακτίνων τις μεταβολές στο χρόνο της Hb, της Hb02, του κυττοχρώματος αα3 και της ολικής Hb.

17 94 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Christian Wemer, Eberhard Kochs: Monitoring of the central ηerνοιις system. Cuπent Opinion in Anaesthesiology 1994, 7: Robert William Brown: Continuous Monitoring of Cerebral Hemoglobin Oxygen Saturation. Intemational Anesthesiology Clinics : Cooper ancl Stirt: Monitoring. Manual of Neuroanesthesia, Susan Black, Roy F. Cucchiara: Neιιrologic Monitoήng. R.Miller: Anesthesia. 3rd Ed. p New York, Churchill Livingstone, D.S. Prough: Cerebral Circιιlatory Monitoήng. Update in Intensive Care and Emergency Medicine, L. Dana De Witt, Lawrence R. Wechsler: Transcranial Doppler. Stroke : Αριστείδης Δ. Κάζης: Ηλεκτροεγκεφαλογραφία, Patήck W. McCormick et al: Regional Cerebrovascular Oxygen Saturation Measured by Optical Spectroscopy in Humans. Stroke 1991, 22: D.N.F. Harήs, S.M. BAILEY: Near infrared spectroscopy in adults. Anaesthesia, 1993, 48:

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Παλμική οξυμετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Παλμική οξυμετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Παλμική οξυμετρία Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Εξήγηση της αρχής λειτουργίας του παλμικού οξυμέτρου Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) Γιάννης Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2012

Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2012 Δελτίο Τύπου Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2012 «Διαστημικές» προδιαγραφές στη διενέργεια και των πλέον λεπτών επεμβάσεων της σύγχρονης Νευροχειρουργικής και Ορθοπαιδικής Χειρουργικής, με τεράστια οφέλη για τους

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου Στα πλαίσια της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης, το υαλώδες σώμα, το οποίο υπό φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ Πολυπνογραφία Όρος που προτάθηκε από τον Holland το 1974. Ταυτόχρονη καταγραφή πολλών φυσιολογικών παραμέτρων στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. «Άγιος Σάββας» 28/9/2010 Κ.Οφ.Κ.Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γνώσεις ενός Οφθαλμιάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

Συναπτική ολοκλήρωση. Η διαδικασία της άθροισης όλων των εισερχόμενων διεγερτικών και ανασταλτικών σημάτων σε ένα νευρώνα. Τετάρτη, 20 Μαρτίου 13

Συναπτική ολοκλήρωση. Η διαδικασία της άθροισης όλων των εισερχόμενων διεγερτικών και ανασταλτικών σημάτων σε ένα νευρώνα. Τετάρτη, 20 Μαρτίου 13 Συναπτική ολοκλήρωση Η διαδικασία της άθροισης όλων των εισερχόμενων διεγερτικών και ανασταλτικών σημάτων σε ένα νευρώνα http://www.mpg.de/13795/learning_memory_perception?print=yes 2 Τοποθεσία συνάψεων

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης

Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης Οι παράγοντες επικινδυνότητας για τη δημιουργία γλαυκώματος είναι: Το Γλαύκωμα είναι μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που προξενεί προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ

ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ Παίζει ρολό ο χρόνος από την επέλευση της ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΜΑΡΙΝΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Φυσιολογίας του Εγκεφάλου

Στοιχεία Φυσιολογίας του Εγκεφάλου ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 9 Στοιχεία Φυσιολογίας του Εγκεφάλου ΑΘΗΝΑ ΖΑΜΠΟΥΡΗ ΕΥΆΓΓΕΛΟΥ ΕΝΔΟΚΡΑΝΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (ICP=Intracranial Pressure) Το περίβλημα του εγκεφάλου, το κρανίο είναι άκαμπτο.

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙΙ:

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙΙ: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙΙ: Εργαστήριο Φυσιολογίας Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Λάρισα 2010 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΑΦΗΜΑ ΥΠΝΟΣ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΑΦΗΜΑ Ιστορικά στοιχεία Οι πρώτοι ερευνητές που διαπίστωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Σχήμα 1: Η πορεία του Παρουσίαση Περιστατικού Εικ. 2: Πτερυγοειδής (ΑΡ) ωμοπλάτη Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής. Το παραπληρωματικό νεύρο, που είναι ένα κυρίως κινητικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Βασικές αρχές αιμοδυναμικού monitoring Δεν υπάρχει τεχνική που να βελτιώνει την κλινική έκβαση από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ Κωνσταντίνα Σωτηρίου Αναισθησιολόγος, Επιμ. Β' ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός ΕΑΕ Νοέμβριος 2010 Αερισμός - Κατανομή αερισμού Περιοχικές διαφορές στον αερισμό Καμπύλη ενδοτικότητας Αιμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα. Το κεντρικό τμήμα του νευρικού συστήματος ονομάζεται κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτροφυσιολογία της όρασης

ηλεκτροφυσιολογία της όρασης ηλεκτροφυσιολογία της όρασης www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Ινστιτούτο Ophthalmica & εργαστήριο Ηλεκτροφυσιολογίας Στο εργαστήριο Ηλεκτροφυσιολογίας της όρασης πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ χειρουργική δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΤΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΑΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Στα Οφθαλομολογικά Κέντρα ΟΡΑΣΙΣ θεραπεύουμε με σύγχρονες ασφαλείς ιατρικές μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30

Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 Σάββατο 15/11/2014, ώρα 14.30 15.30 ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΣΧΕΤΙΖΌΜΕΝΗ ΜΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΗΡΑ ΣΕ ΜΕΘ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΦΛΕΒΙΚΟΥ ΚΑΘΕΤΗΡΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ

ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ 1 ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ - ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ - ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ - ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ-ΕΠΑΝΕΚΤΙΜΗΣΗ 1)Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1.1. Νευρικό Σύστημα 1.1.1. Ανατομία του Νευρικού Συστήματος: Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα (πίνακας 1, σχήμα 1). (α) Το κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος

Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος AΠΟΚΛΕIΣΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑI ΚΥΠΡΟ: MIMI D.lux - SQOOM Concept HELLAS Εμπορικό Κέντρο Μεγ. Αλεξάνδρου 65302 Καβάλα, ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα