Εισαγωγή. Φυσικά και Ανθρώπινα ιαθέσιµα, Ανάπτυξη και Περιβάλλον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή. Φυσικά και Ανθρώπινα ιαθέσιµα, Ανάπτυξη και Περιβάλλον"

Transcript

1 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ Η συµβολή των αναλογικών και των ψηφιακών τηλεπισκοπικών µεθόδων στη διερεύνηση, απογραφή, χαρτογράφηση και παρακολούθηση των φυσικών διαθεσίµων και του περιβάλλοντος 1995 Περίληψη Η εισήγηση αυτή αποσκοπεί στην κριτική παρουσίαση της συµβολής των Αναλογικών και των Ψηφιακών Μεθόδων και Τεχνικών της Φωτοερµηνείας/Τηλεπισκόπησης καθώς και της Ολοκλήρωσής τους µε τις δυνατότητες των Συστηµάτων Πληροφοριών (Γεωγραφικών/Κτηµατολογικών) Γης και Περιβάλλοντος, στη συστηµατική διερεύνηση, απογραφή, χαρτογράφηση και παρακολούθηση των Φυσικών ιαθεσίµων και του Περιβάλλοντος. ίνεται έµφαση όχι µόνο στις συγκεκριµένες δυνατότητες αλλά και στους αντικειµενικούς περιορισµούς των σχετικών µεθοδολογιών και τεχνικών και για λόγους παιδαγωγικούς η λειτουργικότητα αυτού του κειµένου ενισχύεται ουσιαστικά για όσους αναγνώστες του παρακολούθησαν και την παρουσίασή του µε το σχετικό εποπτικό υλικό. Εισαγωγή. Φυσικά και Ανθρώπινα ιαθέσιµα, Ανάπτυξη και Περιβάλλον Φυσικά ιαθέσιµα είναι, εκείνοι οι χρήσιµοι για το ανθρώπινο γένος πόροι που υπάρχουν στη γη, στην ατµόσφαιρα, στο υπέδαφος και τους ωκεανούς, ως αποτέλεσµα της αλληλεπίδρασης φυσικών, χηµικών και βιολογικών φαινοµένων και των κάθε φύσης παρεµβάσεων του ανθρώπου κατά τη διάρκεια της ιστορίας του πλανήτη µας. (Ρόκος 1981). Έτσι τα Φυσικά ιαθέσιµα µιας περιοχής συναρτώνται για αντικειµενικούς λόγους: (α) µε την γεωγραφική θέση, την τοπογραφική µορφή τη γεωλογική δοµή, το κλίµα και τη γενική ποιότητα του περιβάλλοντος της περιοχής, (β) µε τις βασικές πολιτικές επιλογές των κυρίαρχων κάθε φορά κοινωνικών οµάδων, οι οποίες καθορίζουν τις αξίες αλλά και τους συγκεκριµένους τρόπους παραγωγής, κοινωνικής οργάνωσης και τα συνακόλουθα µοντέλα Ανάπτυξης και (γ) µε τα Ανθρώπινα ιαθέσιµα γενικότερα, τις εκπαιδευτικές, θεσµικές, οργανωτικές, διοικητικές συνθήκες και δυνατότητες κάθε χώρας και το επίπεδο εκπαιδευτικής, επιστηµονικής και τεχνολογικής υποδοµής της. Η διερεύνηση, η αξιόπιστη γνώση, η πλήρης και ακριβής απογραφή, η χαρτογράφηση και η παρακολούθηση των Φυσικών ιαθεσίµων αποτελούν φανερά, θεµελιώδη υποδοµή για την σωστή διαχείριση και αξιοποίησή τους αλλά και για κάθε σχεδιασµό και πρόγραµµα Ανάπτυξης και Προστασίας του Περιβάλλοντος. Σε µια γενική θεώρηση των Φυσικών ιαθεσίµων του πλανήτη µας θα µπορούσαµε σήµερα να συµπεριλάβουµε, πέρα απ' τους παραδοσιακά αναφερόµενους ως φυσικούς πόρους στην κλασσική βιβλιογραφία (όπως π.χ. εκείνους του εδάφους, του υπεδάφους, της χλωρίδας και της πανίδας, των θαλασσών και των ωκεανών), τόσο τη Γη, ως πεδίο άσκησης πολυδιάστατων και όχι µόνο παραγωγικών δραστηριοτήτων του ανθρώπου, όσο και το κλίµα ως ένα πολυσύνθετο, δυναµικού χαρακτήρα καταλύτη ύπαρξης και ουσιαστικού επηρεασµού της κατάστασης και της ποιότητας µιας σειράς βασικών Φυσικών ιαθεσίµων. (Ρόκος 1981). Θα επιχειρήσουµε στη συνέχεια, να ορίσουµε τις θεµελιώδεις σχέσεις αλληλεξάρτησης, των Φυσικών ιαθεσίµων, όπως αυτές προσδιορίζονται στις συγκεκριµένες συνθήκες της κάθε φορά διαλεκτικής σχέσης της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, των πολυδιάστατων µεταξύ τους αλληλεπιδράσεων και αλληλεξαρτήσεων και της δυναµικής τους εξέλιξης δια µέσου του χρόνου ειδικολογώντας ως παράδειγµα τη Γη. Βασικότατης σηµασίας, µη ανανεώσιµο και γι' αυτό πολύτιµο Φυσικό ιαθέσιµο για τον άνθρωπο, τη ζωή, και τη διαδικασία παραγωγής είναι φανερά και πριν απ' όλα, αυτή η ίδια η ΓΗ. Συνάρτηση µιας σειράς από παράγοντες, όπως π.χ. της γεωγραφικής της θέσης, της φυσικής της πραγµατικότητας (µορφολογία, κλίµα κλπ.), της γεωπολιτικής της θέσης και του κοινωνικοοικονοµικού συστήµατος που προσδιορίζει το καθεστώς των πάνω σ' αυτή ιδιοκτησιακών δικαιωµάτων και περιορισµών, η ΓΗ αποτελεί ταυτόχρονα: 208

2 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ πεδίο µε φυσική, οικονοµική, κοινωνική ή και άλλη "αξία", (σύµφωνα µε το σύστηµα αξιών της κάθε κοινωνικής οργάνωσης), πεδίο άσκησης ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, (σύµφωνα µε τα ισχύοντα σε κάθε κοινωνική οργάνωση θεσµικά κλπ. πλαίσια και περιορισµούς), πεδίο ικανοποίησης ανθρωπίνων αναγκών ζωής, κατοικίας κλπ. (σύµφωνα µε την επικρατούσα σε κάθε κοινωνική οργάνωση αντίληψη για την ιεράρχηση των σχετικών προτεραιοτήτων), πεδίο υλοποίησης οικονοµικοκοινωνικής πολιτικής, (σύµφωνα µε τις βασικές επιλογές της κυρίαρχης οµάδας της κάθε κοινωνικής οργάνωσης), πεδίο ατοµικής, κρατικής, κοινωνικής ή συλλογικής ιδιοκτησίας. Κάτω απ' αυτές τις σχέσεις το Φυσικό ιαθέσιµο Γη µπορεί ν' αποτελεί (και αποτελεί δια µέσου του χρόνου), πεδίο: Χρήσης, Αξιοποίησης, Εκµετάλλευσης, Αποµύζησης, ιασπάθισης, Εξάρτησης., Οικειοποίησης, Επέµβασης ή και Κατάκτησης, και η Ιστορία αλλά και η καθηµερινή εµπειρία είναι αντικειµενικοί και αδιάψευστοι µάρτυρες αυτής της αλήθειας, που απογράφει αξιόπιστα και το µέτρο της ΑΞΙΑΣ του. (Ρόκος 1981). Έτσι η σηµερινή π.χ. Χρήση Γης, µιας περιοχής, είναι το αποτέλεσµα µιας εξαιρετικά µακρόχρονης αλληλεπίδρασης φυσικών αλλά και ιστορικών, κοινωνικών, και οικονοµικών παραγόντων, που ο βαθµός έντασης της παρέµβασής τους, απογράφεται µε διαφορετικό τρόπο: στην Ελλάδα π.χ. µε την ιστορία χιλιετηρίδων, στις Η.Π.Α. νέα καπιταλιστική - καταναλωτική βιοµηχανική κοινωνία, στην Ινδία, χώρα µε βασικότατο το πρόβληµα του υπερπληθυσµού και της στενότητας δυνατοτήτων διατροφής, στις παρθένες και αραιοκατοικηµένες περιοχές του Αµαζονίου, (όπου η φύση αποτελεί τον κυρίαρχο παράγοντα της συγκεκριµένης εξέλιξης της Χρήσης Γης) κλπ. Κάθε προσπάθεια προγραµµατισµού Ανάπτυξης µιας περιοχής, µε στόχο την ορθολογικότερη αξιοποίησή της, που θα συνεπάγεται αναντίρρητα και µια νέα κατανοµή στο χώρο των Χρήσεων Γης, προϋποθέτει, στη συγκεκριµένη κάθε φορά κτηµατική / ιδιοκτησιακή διάρθρωση της συγκεκριµένης χώρας / περιοχής: α) διερεύνηση, αποτύπωση, απόδοση και κατάλληλη καταγραφή της υφιστάµενης κατάστασης Χρήσης Γης αλλά και των Φυσικών και Ανθρωπίνων ιαθεσίµων της, καθώς και β) τη συστηµατική ανάλυση της υφιστάµενης κατάστασης Χρήσης Γης, των αιτίων της και των τάσεων µεταβολών της δια µέσου του χρόνου, σε συνάρτηση µε την κατάσταση και την ποιότητα των συγκεκριµένων Φυσικών και Ανθρωπίνων ιαθεσίµων της, ως απαραίτητο θεµέλιο για την τεκµηρίωση πάνω στις αντικειµενικές συνθήκες της συγκεκριµένης φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας και την δυναµική τους, κάθε σχεδίου και προγράµµατος Ανάπτυξης και Προστασίας του Περιβάλλοντος. Οι αναλογικές και ψηφιακές µέθοδοι και τεχνικές φωτοερµηνείας και τηλεπισκόπησης αποτελούν έτσι θεµελιακής σηµασίας επιστηµονοτεχνικό εργαλείο δηµιουργίας της απαραίτητης πληροφοριακής (µετρητικής και ποιοτικής) υποδοµής αναπτυξιακών σχεδιασµών. 1. Εισαγωγή στις Αναλογικές και τις Ψηφιακές Μεθόδους και Τεχνικές της Τηλεπισκόπησης Ο άνθρωπος, ως το τελειότερο ολοκληρωµένο τηλεπισκοπικό σύστηµα κατά τη διαδικασία αντίληψης, κατανόησης, ανάλυσης και έρευνας του εξωτερικού κόσµου, όπως τον προσλαµβάνει οπτικά, αµέσως ή µέσω αναλογικών απεικονίσεών του, λειτουργεί αφετηριακά µε βάση την ψυχολογική διέγερσή του. Η ψυχολογική διέγερση του φωτοερµηνευτή πραγµατοποιείται: α. Με την απόκριση / αντίδρασή του στα βασικά φωτοαναγνωριστικά στοιχεία µιας ή ενός ζεύγους τηλεπισκοπικών απεικονίσεων ΤΟΝΟΣ / ΑΠΟΧΡΩΣΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΣΧΗΜΑ / ΜΟΡΦΗ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΡΟΤΥΠΟ 209

3 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ ΥΦΗ ΣΚΙΑ ΑΙΣΘΗΣΗ / ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ 3ης ΙΑΣΤΑΣΗΣ ΘΕΣΗ / ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ β. µε την προοδευτική βήµα προς βήµα αξιοποίησή τους, απ' τα απλούστερα κατανοητά (τόνος/απόχρωση χρώµατος), ως τα αντικειµενικά πιο σύνθετα, (σχέση µε το περιβάλλον), για την εξαγωγή µονοσήµαντων ή πιθανολογικών συµπερασµάτων και πληροφοριών. (Ρόκος, 1988). Είναι φανερό ότι οι τηλεπισκοπικές απεικονίσεις µιας συγκεκριµένης περιοχής / περιφέρειας µπορεί να είναι: 1. σε αναλογική ή ψηφιακή µορφή, (αεροφωτογραφίες ή δισκέτες / ταινίες / κασέτες / οπτικοί δίσκοι κλπ.) 2. της ίδιας ή διαφορετικών κλιµάκων, (λόγω µεταβολής του ύψους πτήσης ή της εστιακής απόστασης του τηλεπισκοπικού δέκτη), 3. της ίδιας ή διαφορετικής διαχωριστικής/διακριτικής ικανότητας / δυνατότητας ( / Ι), 4. µονοεικονικές ή σε µορφή στερεοζευγών, 5. της ίδιας ή διαφορετικών χρονολογιών, 6. της ίδιας ή διαφορετικών εποχών του χρόνου, 7. της ίδιας ή διαφορετικών ωρών λήψης, 8. κάτω απ' τις ίδιες, ή διαφορετικές ατµοσφαιρικές / µετεωρολογικές συνθήκες, 9. ευαισθητοποιηµένες στην ίδια, ή σε διαφορετικές περιοχές του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος, 10. µε τον ίδιο ή διαφορετικούς προσανατολισµούς του άξονα πτήσης, 11. παρµένες µε τον ίδιο ή διαφορετικούς τηλεπισκοπικούς δέκτες/συστήµατα, 12. κάτω απ' τις ίδιες / ή διαφορετικές / ειδικές (τεχνικές) συνθήκες λήψης (π.χ. άξονας λήψης κατακόρυφος/κεκλιµένος, πόλωση σε radar λήψεις οριζόντια ή κατακόρυφη κλπ.) Και οι τηλεπισκοπικές αυτές απεικονίσεις είναι δυνατόν ν' αναλυθούν απ' τον φωτοερµηνευτή, είτε µε την παραδοσιακή αναλογική φωτοερµηνευτική µέθοδο, η οποία αποτελεί την οικειότερη στον άνθρωπο (ως το πιο ολοκληρωµένο δυνατό τηλεπισκοπικό σύστηµα) διαδικασία, ή µε την βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών και αλγορίθµων ψηφιακών επεξεργασιών ή τέλος µε µεικτές υβριδικές µεθόδους ολοκλήρωσης των δυνατοτήτων των αναλογικών και ψηφιακών µεθόδων και τεχνικών της τηλεπισκόπησης µε τις δυνατότητες των Συστηµάτων Πληροφοριών Γης και Περιβάλλοντος (Γεωγραφικών / Κτηµατολογικών). Ενώ λοιπόν τα βασικά φωτοαναγνωριστικά στοιχεία αποτελούν την κοινή αναφορά των αναλογικών και των ψηφιακών διαδικασιών, αποκάλυψης/εξακρίβωσης ταυτοτήτων αντικειµένων/φαινοµένων και λύσης σχετικών προβληµάτων, ο τρόπος αξιοποίησής τους αυτονόητα επηρεάζεται απ' τις αντικειµενικές δυνατότητες και τους περιορισµούς των αντιστοίχων µεθόδων και τεχνικών και των διατιθέµενων στοιχείων υποδοµής / στήριξης της φωτοερµηνευτικής τηλεπισκοπικής µεθοδολογίας. 1.1 Αναλογικές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης Έτσι, οι αναλογικές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης, βασίζονται στον έλεγχο αληθοφανών υποθέσεων και στην αρχή των συγκλινουσών ενδείξεων. Οι διαδικασίες αυτές αξιοποιούν τις δυνατότητες του φωτοερµηνευτή να συγκροτεί αληθοφανείς υποθέσεις για αντικείµενα / φαινόµενα / εµφανίσεις / χαρακτηριστικά στον υπό διερεύνηση χώρο, συνθέτοντας στοιχεία της εµπειρίας του και της ειδικότερης επιστηµονικής του γνώσης, σε σχέση µε τις απεικονίσεις τους ως συνδυασµών φωτοαναγνωριστικών στοιχείων στις τηλεπισκοπικές εικόνες και να ελέγχει στη συνέχεια την πιθανοφάνεια / αξιοπιστία τους, µε βάση επαγωγικούς και απαγωγικούς συλλογισµούς και την ολοκληρωµένη προσέγγιση όλων των διαστάσεων του κάθε προβλήµατος. Ο άνθρωπος φωτοερµηνευτής, όντας το τελειότερο και αντικειµενικά ανυπέρβλητο ολοκληρωµένο τηλεπισκοπικό σύστηµα, µε το κυριότερο µέσο της πειραµατικής µεθόδου την Επαγωγή, µπορεί : 210

4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ απ' την παρατήρηση ενός φαινοµένου να συµπεραίνει (µε αλλεπάλληλες αναδράσεις / συσχετισµούς και διορθώσεις) τον νόµο που διέπει το φαινόµενο αυτό, από το είδος, να µεταβαίνει στο γένος και από µερικά δεδοµένα να συνάγει καθολικά συµπεράσµατα, ανιχνεύοντας, οµαδοποιώντας, συσχετίζοντας και αξιολογώντας οµοιότητες, αντιστοιχίες και διαφορές αντικειµένων / εµφανίσεων / χαρακτηριστικών / συνθηκών και προτύπων. Τα σηµειακά, γραµµικά, επιφανειακά και χωρικά στοιχεία τα οποία συγκροτούν ως εικόνες της πραγµατικότητας την τηλεπισκοπική απεικόνιση µιας συγκεκριµένης περιοχής / περιφέρειας κάτω από γνωστές συνθήκες λήψης, αποτελούν ταυτόχρονα και έκφραση των αµοιβαίων σχέσεων, εξαρτήσεων και αλληλεπιδράσεων µεταξύ των πραγµατικών αντικειµένων, φαινοµένων, εµφανίσεων και χαρακτηριστικών, οι οποίες προϋπήρξαν, υπάρχουν, τελούνται ή εξελίσσονται στο χώρο του υπό µελέτη αντικειµένου, φαινοµένου ή προβλήµατος. Ο άνθρωπος - φωτοερµηνευτής αντιλαµβάνεται αµέσως και µπορεί να µετρά, να εκτιµά, να συσχετίζει µε εµπειρικές κλίµακες και µεγέθη αναφοράς (φωτοερµηνευτικά κλειδιά, προηγούµενες προσλαµβάνουσες παραστάσεις καταχωρισµένες στη µνήµη του, κανόνες, νόµοι, φυσικές, χηµικές και βιολογικές ιδιότητες αντικειµένων και σχέσεις, µεταξύ τους και µε τις αντίστοιχες ιδιότητες του περιβάλλοντος χώρου κλπ.), αλλά και να αξιολογεί τη σηµασία όλων ανεξαιρέτως των φωτοαναγνωριστικών στοιχείων. Έτσι µπορεί: (Ι) να εξάγει αµέσως πληροφορίες, µετρητικές και ποιοτικές από µια κατάλληλη τηλεπισκοπική απεικόνιση ή από στερεοσκοπικό ζεύγος τους που να αφορούν: α) στις οριζοντιογραφικές και υψοµετρικές συντεταγµένς χ, y και z της θέσης οποιουδήποτε ενδιαφέροντος σηµείου, και συνεπώς και στα γραµµικά στοιχεία, τα σχήµατα και τις διατάξεις τους (πρότυπα), β) στην διαβάθµιση τόνου ή στην απόχρωση χρώµατος της ορατής επιφάνειας ενός αντικειµένου ή χωρικού στοιχείου και συνεπώς και στην συχνότητα εναλλαγής τους (υφή / επιφανειακή τραχύτητα), γ) στην περιεχόµενη στο έδαφος υγρασία, δ) στην θερµοκρασία σηµειακών, επιφανειακών και χωρικών στοιχείων, (όταν χρησιµοποιούµε τηλεπισκοπικό δέκτη που ευαισθητοποιείται στην περιοχή του θερµικού υπερύθρου του φάσµατος της ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας), ε) στην περιεχόµενη στη βλάστηση υγρασία, ζ) στην βιοµάζα της βλάστησης και η) στα χαρακτηριστικά απορρόφησης της χλωροφύλλης της βλάστησης, αλλά και (II) εµµέσως, από συνδυασµούς των παραπάνω µεταβλητών, (π.χ. ανίχνευση συγκεκριµένων φυσικών διαθεσίµων και της κατάστασής τους: νερά, δάση, αλλά και καµένο ή προσβεβληµένο από έντοµα ή ασθένειες δάσος, χρήσεις γης, γεωλογικά ρήγµατα, εµφανίσεις συγκεκριµένων πετρωµάτων, µεταλλευτικά διαθέσιµα κλπ.) Ο J.Jensen (1986) σχετικά, αναφέρεται σε 9 ανεξάρτητες βασικές / πρωτογενείς "βιοφυσικές" µεταβλητές: την οριζοντιογραφική θέση, το υψόµετρο/βαθύµετρο, το χρώµα αντικειµένου, τα χαρακτηριστικά απορρόφησης της χλωροφύλλης της βλάστησης, την βιοµάζα της βλάστησης, την περιεχόµενη στη βλάστηση υγρασία, την περιεχόµενη στο έδαφος υγρασία, την θερµοκρασία και την υφή ή επιφανειακή τραχύτητα. 1.2 Οι ψηφιακές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης Αναπτύχθηκαν παράλληλα µε την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών και έχουν ως στόχο να αξιοποιήσουν τις συνεχώς επεκτεινόµενες δυνατότητές τους στην ταχύτατη εκτέλεση µεγάλου όγκου αριθµητικών πράξεων, πάνω στις ψηφιακές τιµές των πινάκων ν γραµµών και µ στηλών οι οποίες συγκροτούν µια ψηφιακή τηλεπισκοπική απεικόνιση και αποτελούν αριθµητική έκφραση του απλούστερου φωτοαναγνωριστικού στοιχείου, του τόνου. Οι ψηφιακές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης υστερούν αντικειµενικά σε θέµατα λογικής διαδικασίας, αναγνώρισης, διαλεκτικής προσέγγισης, αντίληψης και κατανόησης (π.χ. 211

5 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ σχηµάτων και µορφών) και εκτίµησης της σηµασίας τους, από τον άνθρωπο-φωτοερµηνευτή, και οι σχετικές βελτιώσεις τους θα οριοθετηθούν απ' την έρευνα και τις σχετικές εξελίξεις στα πεδία της τεχνητής νοηµοσύνης (Artificial Intelligence) και της κατανόησης εικόνων (Image Understanding). Οι ψηφιακές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης στηρίζονται: στην στατιστική και συντακτική αναγνώριση προτύπων, (statistical and syntactical pattern recognition) στην θεωρητική µέθοδο αποφάσεων (decision theoretic approach) και στη συµβολική λογική συνεπαγωγή, (symbolic reasoning) (Jensen, 1986). Οι αναλογικές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης υστερούν µε τη σειρά τους έναντι των ψηφιακών γιατί ο άνθρωπος - φωτοερµηνευτής αντιλαµβάνεται µόνον τα φυσικά µεγέθη που απεικονίζονται από τηλεπισκοπικούς δέκτες οι οποίοι ευαισθητοποιούνται στις περιοχές του ορατού φωτός και µπορεί να αναλύει στις παραπάνω περιοχές του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος µια τηλεπισκοπική απεικόνιση (ή ένα στερεοζεύγος), κάθε φορά. Έτσι οι αναλογικές µέθοδοι φωτοερµηνευτικής ανάλυσης αποτελούν επιστηµονοτεχνικό αντικείµενο έντασης εργασίας, ενώ οι ψηφιακές µέθόδοι αποτελούν αντικείµενο έντασης κεφαλαίου, γιατί απαιτούν τη χρήση πολύπλοκων και δαπανηρότατων οργάνων και συστηµάτων, τόσο τηλεπισκοπικών λήψεων, όσο και τηλεπισκοπικών ψηφιακών επεξεργασιών και αποδόσεων. Είναι φανερό ότι το µέλλον της τηλεπισκόπησης βρίσκεται στην ανάπτυξη υβριδικών µεθόδων βελτιστοποίησης και δηµιουργικής σύνθεσης των δυνατοτήτων και µείωσης / υπέρβασης των αντικειµενικών (µέχρι στιγµής) περιορισµών των αναλογικών και των ψηφιακών µεθόδων φωτοερµηνευτικής ανάλυσης Τεχνικές και στοιχεία υποδοµής / στήριξης των Aναλογικών και των Ψηφιακών µεθόδων φωτοερµηνευτικής ανάλυσης Οι προϋποθέσεις και τα στοιχεία υποδοµής/στήριξης της φωτοερµηνευτικής µεθοδολογίας συζητήθηκαν αναλυτικά (.Ρόκος: Φωτοερµηνεία-Τηλεπισκόπηση" Ε.Μ.Π., Αθήνα, 1988) και ισχύουν "αναλογικά", τόσο για τις αναλογικές, όσο και για τις ψηφιακές µεθόδους φωτοερµηνευτικής ανάλυσης. Η δυνατότητα στερεοσκοπικής όρασης και αντίληψης και µέτρησης παραλλάξεων για υπολογισµό υψοµετρικών διαφορών και υψοµέτρων που εξασφαλίζεται µε τη χρήση των απλών και των κατοπτρικών / πρισµατικών στερεοσκοπίων και των παραλλακτικών ράβδων, αποτελεί, (µαζί βέβαια και µε τις απλές µετρήσεις µηκών και επιφανειών στις αεροφωτογραφίες και τις λοιπές τηλεπισκοπικές απεικονίσεις), την κύρια τεχνική της αναλογικής µεθόδου φωτοερµηνευτικής ανάλυσης που συµπληρώνει την πρωτογενή µονοεικονική παρατήρηση. Με τη βοήθεια βέβαια της στερεοσκοπικής παρατήρησης και των στοιχείων / προϋποθέσεων στήριξης της φωτοερµηνευτικής µεθοδολογίας, (γενική γνώση της περιοχής, ειδική γνώση των ειδικών χαρακτηριστικών/συνθηκών της περιοχής, ειδική γνώση των δυνατοτήτων ειδικών τηλεπισκοπικών δεκτών / συστηµάτων, ειδική γνώση του επιστηµονοτεχνικού πεδίου της σχετικής µελέτης), τα οποία ολοκληρώνονται µε την κατάλληλη διεπιστηµονική συνεργασία, την ολοκληρωµένη προσέγγιση του προβλήµατος, τους κατάλληλους επίγειους ελέγχους και τα απαραίτητα φωτοερµηνευτικά κλειδιά, ο άνθρωπος - φωτοερµηνευτής συγκροτεί Μοντέλα Αντίληψης / Κατανόησης των στοιχείων της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, αλλά και Βάσεις Γνώσης (αναλογικές), µε τα οποία ελέγχει τις υποθέσεις του. Ο φωτοερµηνευτής στην αναλογική µέθοδο φωτοερµηνευτικής ανάλυσης αξιοποιεί τις τυχόν προϋπάρχουσες πληροφορίες, σε αναλογική ή και εικονιστική / χαρτογραφική / θεµατική µορφή όπως: χάρτες και τοπογραφικά διαγράµµατα διαφόρων κλιµάκων, κτηµατολογικά διαγράµµατα και χάρτες εγγείων διαρθρώσεων, χάρτες χρήσεων / καλύψεων γης, βιβλιογραφικά στοιχεία, στατιστικά στοιχεία, µετεωρολογικά στοιχεία, γεωµορφολογικά στοιχεία, 212

6 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ κλιµατολογικά στοιχεία, θεµατικούς χάρτες της περιοχής, πάσης φύσης καταγραφές πληροφοριών για την περιοχή, αεροφωτογραφίες κλπ. τηλεπισκοπικές απεικονίσεις κλπ. Όπως είναι φυσικό, στην ψηφιακή µέθοδο φωτοερµηνευτικής ανάλυσης, οι τεχνικές και τα στοιχεία στήριξης της φωτοερµηνευτικής µεθοδολογίας πρέπει να συµβαδίζουν µε τον αντικειµενικά στατιστικής / πιθανολογικής φύσης χαρακτήρα της µεθόδου και να έχουν την µορφή, είτε γνωστών εκ των προτέρων πιθανοτήτων εµφάνισης ενός αντικειµένου / χαρακτηριστικού, το οποίο σχετίζεται αµέσως ή εµµέσως µε συγκεκριµένο φυσικό διαθέσιµο, ή µπορεί να οδηγήσει στην ανίχνευσή του, ή /και άλλων χρήσιµων κατά περίπτωση γενικών και ειδικών ψηφιακών πληροφοριών. Έτσι π.χ. στη διαδικασία ταξινόµησης ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων, βασική για τις διερευνήσεις φυσικών διαθεσίµων: (α) διαµορφώνονται πεδία ελέγχου / αναφοράς και "εξάσκησης" (training sites) που ορίζονται από το άνω και κάτω πέρας των ψηφιακών τιµών, οι οποίες - κάτω από ορισµένες συγκεκριµένες συνθήκες - αντιστοιχούν σε ένα ορισµένο συγκεκριµένο αντικείµενο / χαρακτηριστικό της τηλεπισκοπικής απεικόνισης, το οποίο σχετίζεται ποικιλότροπα µε ένα (β) συγκεκριµένο φυσικό διαθέσιµο, και συγκροτούνται τα κατάλληλα για κάθε περίπτωση µαθηµατικά µοντέλα. Παρά το γεγονός ότι τα πεδία ελέγχου / αναφοράς και "εξάσκησης", για τις µη επιβλεπόµενες ταξινοµήσεις υποκαθιστούν τον ρόλο των κατάλληλων επίγειων ελέγχων, οι επιβλεπόµενες ταξινοµήσεις απαιτούν, στην πιο αξιόπιστη δυνατή εκδοχή τους τον σχεδιασµό και την πραγµατοποίηση των κατάλληλων επιγείων ελέγχων. Οι ψηφιακής µορφής Βάσεις Γνώσης οι οποίες µπορούν να καλύπτουν συγκεκριµένα ειδικά επιστηµονοτεχνικά πεδία µπορούν στην προοπτική ανάπτυξης εµπείρων συστηµάτων (expert systems) ν'αξιοποιηθούν µε κατάλληλο λογισµικό, για συγκρίσεις, συσχετίσεις, αναφορές και ταυτοποιήσεις σηµειακών, γραµµικών, επιφανειακών, χωρικών και φασµατικών στοιχείων και χαρακτηριστικών µιας τηλεπισκοπικής απεικόνισης µε γνωστές σταθερές, ή µε τις πιθανότερες δυνατές εναλλακτικές αντιστοιχίσεις τους µε αντικείµενα / χαρακτηριστικά / εµφανίσεις / φαινόµενα του πραγµατικού φυσικού και κοινωνικοοικονοµικού χώρου τα οποία σχετίζονται αµέσως ή εµµέσως µε συγκεκριµένα φυσικά διαθέσιµα αλλά και µε τις διάφορες "καταστάσεις" και "ποιότητές" τους, σε συγκεκριµένο χρόνο Κριτήρια επιλογής αναλογικών και ψηφιακών µεθόδων φωτοερµηνευτικής ανάλυσης Η αναλογική µέθοδος φωτοερµηνευτικής ανάλυσης και στη διαδικασία διερεύνησης φυσικών διαθεσίµων ενδείκνυται: (α) όταν η υπό διερεύνηση περιοχή είναι σχετικά µικρή και δεν υπερβαίνει τα όρια ενός µεγάλου δήµου, ενός συνδέσµου κοινοτήτων, µιας επαρχίας, ή ενός τµήµατος νοµού, (β) όταν στο προς διερεύνηση πρόβληµα έχει ιδιαίτερη σηµασία η αναγνώριση και η εξακρίβωση της ταυτότητας συγκεκριµένων σηµειακών, γραµµικών, επιφανειακών και χωρικών στοιχείων και χαρακτηριστικών, (γ) όταν οι φασµατικές υπογραφές των αντικειµένων / εµφανίσεων / χαρακτηριστικών της υπό µελέτη περιοχής είναι πολλές και προκαλούν µε την σύγχυσή τους δυσκολία στην ειδικολόγηση και αποκάλυψη των αντίστοιχων συγκεκριµένων µεµονωµένων ειδών, (δ) όταν είναι απαραίτητη η χρήση της αρχής των συγκλινουσών ενδείξεων για την διακρίβωση συγκεκριµένων σηµειακών, γραµµικών, επιφανειακών και χωρικών στοιχείων και χαρακτηριστικών στην υπό µελέτη περιοχή, (ε) όταν απαιτείται υψηλή ιαχωριστική / ιακριτική υνατότητα / Ικανότητα για την διάκριση εκείνων των ενδιαφερόντων χαρακτηριστικών τα οποία έχουν ουσιαστική σηµασία για την συγκεκριµένη κάθε φορά µελέτη. Η ψηφιακή µέθοδος φωτοερµηνευτικής ανάλυσης απ' την άλλη µεριά ενδείκνυται: (α) όταν η περιοχή στην οποία πραγµατοποιείται η διερεύνηση φυσικών διαθεσίµων, ή η περιοχή στα όρια της οποίας τελείται ή εξελίσσεται ένα ενδιαφέρον φυσικό ή άλλο φαινόµενο, το 213

7 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ (β) (γ) (δ) οποίο σχετίζεται αµέσως ή εµµέσως µε την παρουσία ενός φυσικού διαθεσίµου, είναι εξαιρετικά εκτεταµένη και υπερβαίνει τα όρια ενός νοµού, µιας περιφέρειας ή και ενός κράτους ακόµη, όταν η ανίχνευση λεπτοµερειακών σηµειακών, γραµµικών, επιφανειακών και χωρικών στοιχείων δεν είναι ιδιαίτερης σηµασίας για το υπό διερεύνηση πρόβληµα, ή για την συγκεκριµένη µελέτη, όταν τα επιµέρους τµήµατα, είδη, ζώνες και περιφέρειες της υπό διερεύνηση περιοχής είναι σε µεγάλο βαθµό οµοιογενή και συνεπώς συντελούν σε λίγες, σαφείς και διακριτές µεταξύ τους φασµατικές υπογραφές οι οποίες διευκολύνουν την διακρίβωση της ταυτότητας των αντίστοιχων συγκεκριµένων µεµονωµένων εµφανίσεων, όταν η υψηλή ιαχωριστική / ιακριτική υνατότητα / Ικανότητα του τηλεπισκοπικού δέκτη δεν είναι ιδιαίτερης σηµασίας για το είδος της συγκεκριµένης µελέτης / διερεύνησης. Σε κάθε περίπτωση όµως, η ολοκλήρωση των δυνατοτήτων των αναλογικών και των ψηφιακών µεθόδων και τεχνικών (η οποία πραγµατοποιείται προφανώς κατ' εξακολούθηση όταν ο φωτοερµηνευτής επιχειρεί να αναλύσει πάνω στην οθόνη του συστήµατος ψηφιακής επεξεργασίας τηλεπισκοπικών απεικονίσεων τις απεικονίσεις συγκεκριµένων ψηφιακών επεξεργασιών) και µε τις δυνατότητες των Συστηµάτων Πληροφοριών Γης και Περιβάλλοντος, αξιοποιούν µε τον βέλτιστο δυνατό τρόπο την θεµελιακή υπόσταση της Φωτοερµηνευτικής/Τηλεπισκοπικής Μεθοδολογίας ως "της διαλεκτικής και διεπιστηµονικής ολοκλήρωσης των δυνατοτήτων της πείρας των αισθήσεων (εµπειρίας), της λογικής, της ειδικής επιστηµονικής γνώσης (κάτω από την οπτική της οποίας γίνεται η συγκεκριµένη διερεύνηση) και των απαραίτητων επίγειων ελέγχων, στην έρευνα και την γνώση του εξωτερικού κόσµου" (Ρόκος 1980, 1988). 2. Προεπεξεργασίες/ ιορθώσεις Ψηφιακών Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων Κατά τη διαδικασία λήψης ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων µια σειρά από σφάλµατα, "ενδογενή" και "εξωγενή", επηρεάζουν την ποιότητά τους και κατά προέκταση, την ακρίβεια, την πληρότητα και την αξιοπιστία της φωτοερµηνευτικής ανάλυσης που θα ακολουθήσει. Τα "ενδογενή" σφάλµατα οφείλονται στους τηλεπισκοπικούς δέκτες / συστήµατα, είναι συστηµατικού χαρακτήρα και σταθερά και µπορούν να προσδιορισθούν µε µετρήσεις, διαµετρήσεις (calibration) πριν ή κατά την πτήση. Τα "εξωγενή" σφάλµατα οφείλονται σε ποικίλες, διαφορετικής φύσης ανωµαλίες που επηρεάζουν µε µη συστηµατικό τρόπο τον φορέα / πλατφόρµα εναέριας ή διαστηµικής τηλεπισκοπικής λήψης και συνεπώς την διαµόρφωση των χαρακτηριστικών των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων. Τα µη συστηµατικά αυτά "εξωγενή" σφάλµατα µπορούν να προσδιορισθούν µε την χρησιµοποίηση σηµείων επιγείου ελέγχου, (τα οποία είναι γνωστά µε τις γεωδαιτικές τους συντεταγµένες) και τη µαθηµατική συσχέτισή τους µε τις ευδιάκριτες στις τηλεπισκοπικές απεικονίσεις θέσεις τους. Τα βασικά σφάλµατα της διαδικασίας λήψης τηλεπισκοπικών απεικονίσεων, τα οποία υποβαθµίζουν την ποιότητά τους και συνεπώς θέτουν συγκεκριµένους περιορισµούς στις δυνατότητες των Ψηφιακών Μεθόδων ιερεύνησης των Φυσικών ιαθεσίµων, είναι ραδιοµετρικής και γεωµετρικής φύσης. Έτσι, πριν την φωτοερµηνευτική ανάλυση και γενικότερα την αξιοποίηση των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων, απαιτούνται, ανάλογα µε τα προβλήµατα που πρόκειται να αντιµετωπισθούν, είτε µόνο ραδιοµετρικές, ή µόνο γεωµετρικές και το συνηθέστερο ραδιοµετρικές και γεωµετρικές διορθώσεις τους Ραδιοµετρικές ιορθώσεις Οι ραδιοµετρικές διορθώσεις των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων των πολυφασµατικών σαρωτών, (MSS των LANDSAT, SPOT, MOS κλπ., TM του LANDSAT) αναφέρονται στη συσχέτιση της εισόδου της ανακλώµενης / εκπεµπόµενης από το χώρο του προς διερεύνηση προβλήµατος ακτινοβολίας, η οποία ευαισθητοποιεί τις κατάλληλες διατάξεις ανίχνευσης (detectors) των τηλεπισκοπικών δεκτών, µε αυτή καθ' εαυτή την έξοδο της από την κάθε διάταξη 214

8 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ανίχνευσης και την στη συνέχεια διόρθωση των ραδιοµετρικών τιµών από κάθε φύσης δυσλειτουργίες ή διαστροφές (Jensen 1986). Οι συνήθεις ραδιοµετρικές διορθώσεις των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων είναι: (α) η αποκατάσταση του σφάλµατος από το κενό της 6ης γραµµής, (β) η αποκατάσταση του σφάλµατος από την διαστροφή έντασης της 6ης γραµµής, (γ) (δ) η αποκατάσταση του σφάλµατος από την οριζόντια µετατόπιση τµηµάτων γραµµών, η αποκατάσταση του σφάλµατος από τις επιπτώσεις της ατµοσφαιρικής διάχυσης και απορρόφησης, οι οποίες µπορούν ακόµα και να µηδενίσουν σε ορισµένες περιοχές του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος την δυνατότητα εξαγωγής πληροφοριών για τον υπό διερεύνηση χώρο. Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι οι απεικονίσεις που σχηµατίζονται από ακτινοβολίες µε µήκη κύµατος λ>0.7µm (υπέρυθρες) είναι πρακτικά απαλλαγµένες από τις επιπτώσεις της ατµοσφαιρικής διάχυσης. (Ρόκος 1989, όπου και αναλυτική παρουσίαση των σχετικών διορθώσεων) Γεωµετρικές διορθώσεις ψηφιακών πολυφασµατικών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων Κατά τη διάρκεια λήψης ψηφιακών πολυφασµατικών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων, µια σειρά από συστηµατικά και µη συστηµατικά σφάλµατα επηρεάζουν την γεωµετρική τους ποιότητα. Για µεν τα συστηµατικά απ' αυτά, οι αντίστοιχες γεωµετρικές διορθώσεις µπορούν να γίνουν µε βάση τη γνώση: (α) των στοιχείων της τροχιάς και της κίνησης του αεροµεταφερόµενου ή διαστηµικού φορέα του τηλεπισκοπικού συστήµατος και (β) των στοιχείων που αφορούν τα βασικά χαρακτηριστικά, τις ιδιότητες, τη διαµέτρηση και τις διαστροφές του συγκεκριµένου τηλεπισκοπικού συστήµατος. Για τα µη συστηµατικά απ αυτά, όπως είναι : (α) τα σφάλµατα τα οποία προκύπτουν απ την τυχαία καθ' ύψος απόκλιση του φορέα του τηλεπισκοπικού συστήµατος από την προσδιορισµένη τροχιά του (και προκαλούν µεταβολή (β) της κλίµακας των τηλεπισκοπικών απεικονίσεων) και τα σφάλµατα τα οποία προκύπτουν από τυχαίες αποκλίσεις των αξόνων του τηλεπισκοπικού συστήµατος από τις προδιαγραµµένες θέσεις αναφοράς τους, (που είναι συνήθως, ο µεν ένας να είναι κατακόρυφος, ο άλλος παράλληλος προς τον άξονα πτήσης και ο τρίτος κάθετος στους δύο προηγούµενους): απαιτείται η γνώση των γεωδαιτικών συντεταγµένων επιγείων σηµείων ελέγχου, τα οποία είναι ταυτόχρονα ευδιάκριτα στις τηλεπισκοπικές απεικονίσεις και συνεπώς µπορούν να µετρηθούν οι εικονοσυντεταγµένες τους, σε γραµµές και στήλες pixels. (Ρόκος 1989, όπου και αναλυτικότερη αναφορά στις διαδικασίες των σχετικών διορθώσεων). 3. Η συµβολή της ολοκλήρωσης των Αναλογικών και Ψηφιακών Τηλεπισκοπικών µεθόδων στη διερεύνηση των Φυσικών ιαθεσίµων Με βάση όσα αναφέρθηκαν παραπάνω ουσιαστική προϋπόθεση εφαρµογής της Φωτοερµηνευτικής Μεθοδολογίας γενικότερα είναι: (α) Η γενική γνώση της υπό µελέτη περιοχής, (β) Η γενική γνώση των υφιστάµενων χαρτογραφικών, βιβλιογραφικών, στατιστικών, αεροφωτογραφικών, τηλεπισκοπικών κλπ. στοιχείων, (γ) Η ειδική γνώση των συγκεκριµένων, για την κάθε φορά ειδική έρευνα, συνθηκών της περιοχής, (δ) Η ειδική γνώση των δυνατοτήτων των τηλεπισκοπικών δεκτών, (ε) Η ειδική γνώση του επιστηµονικού πεδίου της ειδικής διερεύνησης και (στ) Η δυνατότητα προγραµµατισµού και υλοποίησης ειδικών επίγειων ελέγχων. Ειδικολογώντας εδώ τη σηµασία της γενικής γνώσης της υπό µελέτη περιοχής και ειδικότερα της γεωµορφολογίας και της βλάστησής της, στη διαδικασία διερεύνησης των Φυσικών ιαθεσίµων, θα µπορούσαµε ανάλογα να τεκµηριώσουµε και τη σηµασία των άλλων 215

9 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ προϋποθέσεων στη µεθοδολογία έρευνας των µεταλλευτικών, υδατικών, εδαφικών και οικολογικών διαθεσίµων της και τον προγραµµατισµό και υλοποίηση σχεδίων αξιοποίησής τους. Πιο συγκεκριµένα, στη διεθνή βιβλιογραφία αναφέρεται ότι από τα 25 µοναδιαία φωτοαναγνωριστικά στοιχεία µε τα οποία µπορούµε να προσεγγίσουµε τον εξωτερικό κόσµο από τις απεικονίσεις του, τα 9 είναι γεωµορφικού χαρακτήρα και τα 3 στοιχεία βλάστησης. Είναι φανερό λοιπόν ότι η γνώση της γεωµορφολογίας και των συνθηκών βλάστησης, µιας περιοχής δηµιουργεί καλύτερο επίπεδο αφετηρίας της µεθοδολογίας ιερεύνησης Φυσικών ιαθεσίµων: (α) Για το γεωλόγο, γιατί µη ορατά (άµεσα) στοιχεία, (τύποι πετρωµάτων, γεωλογική δοµή κλπ.) µπορούν να συναχθούν κύρια - (και πέρα απ' την αξιοποίηση των διαβαθµίσεων του γκρίζου και χαρακτηριστικών εµφανίσεων βλάστησης), απ' τα σχετικά γεωµορφολογικά φαινόµενα και διαδικασίες που εικονογραφούνται αξιόπιστα µε το τοπογραφικό ανάγλυφο και τα επιφανειακά δίκτυα αποστράγγισης. (β) Για τον υδρολόγο, γιατί η γεωµορφολογία και η τοπογραφία της περιοχής και οι διαδικασίες εξέλιξής της, παίζουν σηµαντικό ρόλο, (µαζί µε ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως π.χ. η υδατοπερατότητα), για τη µελέτη και εκτίµηση των υδατικών διαθεσίµων της. (γ) Για τον εδαφολόγο, γιατί αν και τα εδάφη στις απεικονίσεις της φυσικής γήινης επιφάνειας καλύπτονται συνήθως µε βλάστηση, έτσι ώστε να µην είναι εύκολο να διαπιστώνεται η µορφή της τοµής τους, συχνότατα τα όρια εµφανίσεων εδαφών, συµπίπτουν ή έχουν συγκεκριµένη σχέση µε γεωµορφολογικά όρια και έτσι µαζί µε την αξιοποίησή και άλλων αναγνωριστικών στοιχείων, (τόνοι, βλάστηση, χρήση γης και µεταβολή της) και επιγείων δειγµάτων, ολοκληρώνεται η διαδικασία διερεύνησης εδαφικών διαθεσίµων. (δ) Για το γεωπόνο, γιατί η σχέση των διαφόρων µορφών γης µε την αγροτική / καλλιεργητική χρήση της, τον βοηθάει (µαζί µε τα υπόλοιπα απαραίτητα στοιχεία), στην ορθολογικότερη χρήση της, αλλά και στην αποδοτικότερη (µε αναδιάρθρωση καλλιεργειών) αξιοποίηση των εδαφών της. (ε) Για τον µηχανικό, (µελετητή ή κατασκευαστή), γιατί η γνώση της γεωµορφολογίας µιας περιοχής τον βοηθάει, στη γνώση των ιδιοτήτων των υλικών των διαφόρων µορφών της και συνακόλουθα σε σωστές επιλογές σχετικά µε τη καλύτερη δυνατή χρήση τους, και τους αντικειµενικούς περιορισµούς και δυνατότητες που προκύπτουν στη µελέτη και κατασκευή τεχνικών έργων. Όπως πιο πέρα θα δούµε, ή έστω και µε µηχανιστική άθροιση των πλεονεκτηµάτων απ' τη γνώση των γεωµορφολογικών συνθηκών και των συνθηκών βλάστησης, πραγµατική βελτίωση του επιπέδου αναφοράς της µεθοδολογίας διερεύνησης Φυσικών ιαθεσίµων, µπορεί να ολοκληρωθεί, µόνο µέσα απ' τη συστηµατική διακλαδική συνεργασία των παραπάνω (ή και άλλων κατά περίπτωση ειδικοτήτων), σύµφωνα µε τη διαδικασία των "Ολοκληρωµένων Αποδόσεων" των στοιχείων της Φυσικής και Κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας. (Ρόκος 1980). Έτσι, µε διασφαλισµένα τα επίπεδα αναφοράς της µεθοδολογίας διερεύνησης Φυσικών ιαθεσίµων που προαναφέραµε, τα συγκεκριµένα βήµατα της τεχνικής προσέγγισής της είναι : (α) Η αναγνώριση στοιχείων, (β) Η ανάλυση των διαφορών / µεταβολών / αλληλεξαρτήσεων των στοιχείων και η εκτίµηση της σηµασίας τους, (γ) Οι κατάλληλοι συσχετισµοί µε το περιβάλλον, οι παραβολές µε "κλείδες" και µε τα πορίσµατα ελέγχων και των τεχνικών δειγµατοληψιών, (δ) Η σύµφωνη, µε τις κατάλληλες κάθε φορά προδιαγραφές, ταξινόµηση των οµοιοτήτων και των διαφορών, (ε) Οι χαρακτηρισµοί των πορισµάτων σχετικά µε τις ενότητες στοιχείων που διακρίθηκαν, (στ) Η ανατροφοδότηση µε τα πορίσµατα αυτά, της αρχικής φάσης και η επανάληψη της όλης διαδικασίας της τεχνικής προσέγγισης, για ειδικότερες ή λεπτοµερέστερες διερευνήσεις. Στα παραπάνω βήµατα, βασικής σηµασίας νοητικό εργαλείο είναι οι επαγωγικοί (απ' το "ειδικό" στο "γενικό"), και οι απ' το "γενικό" στο "ειδικό" συλλογισµοί. Πιο συγκεκριµένα, ξεκινώντας µεθοδικά, απ' τα πιο οικεία αναγνωριστικά στοιχεία προς τα λιγότερο οικεία, αναλύουµε µία προς µία χαρακτηριστικές για τα συγκεκριµένα κάθε φορά υπό διερεύνηση Φυσικά ιαθέσιµα λεπτοµέρειες, µελετούµε σε µικρές κλίµακες τηλεπισκοπικών 216

10 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ απεικονίσεων, ή φωτοµωσαϊκά, ή Landsat απεικονίσεις, πρότυπα της ευρύτερης περιοχής, για να προχωρήσουµε στη συνέχεια, σε ειδικότερη ανάλυση, πάνω σε µεγάλων κλιµάκων απεικονίσεις ή και µεγεθύνσεις τους, (προσπαθώντας π.χ. απ' το πρότυπο του αποστραγγιστικού δικτύου να συνάγουµε στοιχεία για τα εδαφικά διαθέσιµα, και αντίστροφα, απ' τη µορφή της διατοµής και το µήκος µιας ρεµατιάς, να συνάγουµε στοιχεία για ολόκληρη την περιοχή στην οποία εµφανίζονται όµοιες ρεµατιές). Με βάση τα στοιχεία που επιβεβαιώθηκαν µε την παραπάνω πορεία και αποτελούν πια "γνωστά" στοιχεία, µπορούµε µε σύγκριση - παραβολή να προσπελάσουµε στον προσδιορισµό της ταυτότητας κάποιων απ' τα εναποµένοντα άγνωστα στοιχεία, και τέλος, έχοντας πάντα υπ'όψη τις δοσµένες ιδιότητες και δυνατότητες των διαφόρων τηλεπισκοπικών δεκτών, (που κάτω από διαφορετικές συνθήκες λήψης, µπορούν να κρύψουν ή ν'αποκαλύψουν κάποιες ενότητες, κάθε φορά, πληροφοριών), εφαρµόζοντας τη µέθοδο των διαδοχικών προσεγγίσεων / αποκλεισµών, µπορούµε να καταλήξουµε είτε σε µονοσήµαντους - συγκεκριµένους ή σε πολυσήµαντους - συγκεκριµένους χαρακτηρισµούς, ενότητας ή ενοτήτων Φυσικών ιαθεσίµων, ή ακόµα και να ζητήσουµε µια λεπτοµερέστερη διαδικασία διερευνήσεων. Στο βαθµό που συγκεκριµένα Φυσικά ιαθέσιµα συναρτώνται µε τη διαδικασία γένεσης, ή την ίδια τη δοµή ενός γεωµορφολογικού τοπίου, η Μέθοδος Φωτοερµηνείας Τοπίου απ το "γενικό" στο "ειδικό" (σε συνδυασµό όπου απαιτείται µε µετάβαση απ' το "ειδικό" στο "γενικό"), έχει ιδιαίτερη σηµασία για τη διερεύνηση και απογραφή τους. Σύµφωνα µε τη µέθοδο αυτή (Komarov 1978): Με αξιοποίηση του διατιθεµένου χαρτογραφικού κλπ. γεωµορφολογικού, γεωλογικού κλπ. υλικού για την περιοχή προβαίνουµε: 1. Στη ιάκριση (πάνω σε φωτοµωσαϊκό, ή σήµερα σε απεικονίσεις από δορυφόρους) των περιφερειών που φαίνονται "φωτογραφικά" οµοιογενείς (σε σχέση µε την οµοιογένεια της δοµής τοπίων). 2. Στη ιάκριση τοποθεσιών και µονάδων, ή συστηµάτων µονάδων γης, στον Προσδιορισµό του τύπου τους µέσα σε συγκεκριµένα όρια τοπίου, στον Προσδιορισµό του τύπου της σχέσης τους µέσα σ' αυτά τα όρια, και µε βάση αυτό, στην Ειδικολόγηση του τύπου τοπίου. 3. Στην Ανάλυση της φωτογραφικής απεικόνισης των στοιχείων του τοπίου, τον Χαρακτηρισµό τους για κάθε τύπο µονάδας γης που διακρίναµε στη δεύτερη φάση, (ανάγλυφο, δίκτυο διάβρωσης, γεωλογική δοµή, εδάφη, βλάστηση, χαρακτηριστικά επέµβασης του ανθρώπου), την Περιγραφή τους και την Καταγραφή των αλληλεξαρτήσεων τους, µε βάση τα στοιχεία της φωτοερµηνείας (µε χρήση όλου του διατιθεµένου βιβλιογραφικού και χαρτογραφικού υλικού για την περιοχή). 4. Στην Αποκάλυψη των "δεικτών" των υπό διερεύνηση αντικειµένων (θεωρουµένων ως στοιχείων του τοπίου) και την επεξεργασία κριτηρίων για την ερµηνεία αυτών των δεικτών. 5. Στην Ερµηνεία του αντικειµένου της µελέτης, στη βάση των παραπάνω κριτηρίων, πάνω στο σύνολο της έκτασης της εµφάνισης τους χρησιµοποιώντας παράλληλα επιγείους ελέγχους και παραβολές µε φωτοερµηνευτικές κλείδες. Από µια άλλη οπτική τώρα, για να κατανοήσουµε καλύτερα τα σχετικά φυσικά µεγέθη αλλά και να επιλέξουµε τις βέλτιστες κατά περίπτωση ψηφιακές τηλεπισκοπικές τεχνικές για τη διερεύνηση συγκεκριµένων φυσικών διαθεσίµων θα µπορούσαµε να αξιοποιήσουµε την βασική παρατήρηση ότι: "Η ανακάλυψη φυσικών διαθεσίµων µπορεί να βασισθεί κυρίως στο γεγονός ότι αυτά αποτελούν ΑΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ, ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ, ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΕΙΣ σε συγκεκριµένη ή συγκεκριµένες χρονικές περιόδους, σηµειακών, γραµµικών, επιφανειακών, χωρικών και φασµατικών χαρακτηριστικών και στοιχείων, τα οποία και συµβάλλουν στην διάκρισή τους από το περιβάλλον τους". (Ρόκος, 1988). Οι ασυνήθεις π.χ. Εµφανίσεις / Συγκεντρώσεις / Συσσωρεύσεις υλικών τα οποία βρίσκονται σε συνήθη πετρώµατα και τα οποία περιέχουν χρήσιµα µεταλλεύµατα, θα µπορούσαν να θεωρηθούν ως το αποτέλεσµα συγκεκριµένων γεωλογικών διαδικασιών οι οποίες τελούνται ή τελέσθηκαν µε ένα ακραίο τρόπο. (Drury 1990). 217

11 ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΟΚΟΣ Έτσι, κατά την διαδικασία διερεύνησης µεταλλευτικών διαθεσίµων µε ψηφιακές τηλεπισκοπικές µεθόδους θα µπορούσαµε π.χ. ν' αναζητήσουµε αναγνωρίσιµα "ίχνη" ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ: στη χηµική σύσταση των πετρωµάτων η οποία σχετίζεται µε τη συγκέντρωση µετάλλων, στις φυσικές τους ιδιότητες που οφείλονται: στις ενώσεις στις οποίες βρίσκονται τα µέταλλα αυτά, στη δοµή τους, η οποία π.χ. µπορεί να έχει συντελέσει στην εναπόθεση µεταλλικών ενώσεων ή την "µετανάστευση" και παγίδευση υγρών και αερίων υδρογονανθράκων Στη διαδικασία αυτής της αναζήτησης χρησιµοποιούµε µια ευρεία σειρά από ειδικά όργανα και τηλεπισκοπικούς δέκτες τα οποία αποσκοπούν στην παρακολούθηση εκείνων των ιδιοτήτων των πετρωµάτων οι οποίες είναι κριτικής σηµασίας για την παρουσία ή απουσία συγκεκριµένων εναποθέσεων. Μια άλλη προσέγγιση του προβλήµατος θα απαιτούσε την ανάλυση των γεωλογικών σχέσεων και της εξέλιξης των γνωστών εναποθέσεων για να αντιληφθούµε τις διαδικασίες οι οποίες συντέλεσαν στο σχηµατισµό τους. αυτές οι "ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ" και τα αντίστοιχα "ΜΟΝΤΕΛΑ" τα οποία µπορούν ν'αναπτυχθούν στο γενικό πλαίσιο της γενικής γεωλογικής γνώσης για τη συγκεκριµένη περιοχή µπορούν µετά να χρησιµοποιηθούν µ'ένα τρόπο "προφητικό" για να "καθορίσουν" συγκεκριµένα είδη πετρωµάτων ή δοµών στα οποία τέτοιες διαδικασίες µπορεί να τελούνται.. (Drury 1990). Εξ ίσου σηµαντικό είναι ακόµη το ότι µπορούν να συµβάλουν στον προσδιορισµό εκείνων "των περιβαλλόντων" στα οποία τέτοιες διαδικασίες / διεργασίες είναι απίθανο να έχουν τελεσθεί, ή αν έχουν τελεσθεί δεν είναι ικανές να προκαλέσουν τις αναγκαίες συγκεντρώσεις. Σύµφωνα µε τα παραπάνω η διερεύνηση µεταλλευτικών διαθεσίµων µέσω της Τηλεπισκόπησης µπορεί σε µεγάλο βαθµό να υποκαταστήσει τις πολύ χρονοβόρες και δαπανηρές επίγειες γεωλογικές µεθόδους. Όσο όµως τα ήδη γνωστά, αµέσως προσπελάσιµα, εύκολα ανιχνεύσιµα και αξιοποιήσιµα µε µικρό κόστος (π.χ. επιφανειακά, κοντά σε οδικούς, θαλάσσιους ή ποτάµιους άξονες και χαµηλά υψόµετρα) µεταλλεύµατα εξαντλούνται, οι µέθοδοι τηλεπισκοπικής διερεύνησης θαµµένων, δυσπρόσιτων, δύσκολα προσπελάσιµων "δυνάµει" κοιτασµάτων, αναγκαστικά γίνονται ιδιαίτερα πολύπλοκες και η σχετική έρευνα απαιτεί την παράλληλη αξιοποίηση πέραν αυτών καθ' εαυτών των βελτιώσεών τους και την ολοκλήρωσή τους µε άλλες µεθόδους και τεχνικές όπως π.χ. εκείνων των Συστηµάτων Πληροφοριών Γης και Περιβάλλοντος. (Rokos et al 1993). 4. Ενίσχυση/Βελτίωση Ψηφιακών Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων (Ψ.Τ.Α.) Για να διευκολυνθεί κυρίως η (υποκειµενική) φωτοερµηνευτική ανάλυση ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων στην αναλογική τους µορφή, αλλά και ορισµένες φορές η ανάλυσή τους µε βάση τις ψηφιακές τεχνικές σε συστήµατα Ψηφιακής Επεξεργασίας Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων (Ψ.Ε.Τ.Α.) χρησιµοποιούµε αλγορίθµους Ενίσχυσης/Βελτίωσης Ψηφιακών Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων (Ψ.Τ.Α.). (Image Enhancement). Οι αλγόριθµοι αυτοί αξιοποιώντας τις βασικές αρχές της Φωτοερµηνευτικής / Τηλεπισκοπικής Μεθοδολογίας αποσκοπούν σε βελτιώσεις της εµφάνισης / παρουσίασης σε εκτυπώσεις ή σε οθόνες Η/Υ, στοιχείων, χαρακτηριστικών και προτύπων τα οποία σχετίζονται µε οποιοδήποτε τρόπο µε τα Φυσικά ιαθέσιµα της περιοχής και είναι: σηµειακού χαρακτήρα, γραµµικού χαρακτήρα, επιφανειακού χαρακτήρα, χωρικού χαρακτήρα, φασµατικού χαρακτήρα και χρονικού χαρακτήρα (α) είτε µε τροποποιήσεις των Ψηφιακών Τιµών της κάθε στοιχειώδους επιφάνειας εικόνας (pixel) ανεξάρτητα απ' τις Ψηφιακές Τιµές (ΨΤ) της περιβαλλουσών της στοιχειωδών επιφανειών, (β) ή µε τροποποιήσεις των ΨΤ κάθε pixel σε σχέση µε τις ΨΤ των περιβαλλόντων τους pixels. Οι συνήθεις τεχνικές Ενίσχυσης/Βελτίωσης Ψ.Τ.Α. είναι: 218

12 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 4.1. Η ενίσχυση/βελτίωση της διαβάθµισης του τόνου µιας Ψ.Τ.Α., (Contrast Enhancement) 4.2. Οι ψευδοχρωµατικές ενισχύσεις/βελτιώσεις µιας Ψ.Τ.Α. όπως η τεµαχιοποίηση της πυκνότητας (Density Slicing) 4.3. Η ενίσχυση/βελτίωση µιας ψ.τ.α. µέσω αριθµητικών πράξεων (πρόσθεσης, αφαίρεσης, πολλαπλασιασµού και διαίρεσης Ψ.Τ.Α.) 4.4. Η ενίσχυση των ακµών (Edge Enhancement) 4.5. Το φιλτράρισµα (Filtering) µιας Ψ.Τ.Α Άλλοι ειδικοί µετασχηµατισµοί µιας Ψ.Τ.Α. (όπως π.χ. η ανάλυση των κυρίων συνιστωσών/principal Component Analysis, ο δείκτης βλάστησης/vegetation Index, ο µετασχηµατισµός Kauth-Thomas/Tasseled Cap, ο µετασχηµατισµός πολλαπλής διακριτικής ανάλυσης/multiple Discriminant Analysis, ο µετασχηµατισµός H, S, I/Hue, Saturation, Intensity, ο µετασχηµατισµός Fourier, κλπ.) Ο J. Jensen (1986) περιλαµβάνει στις τεχνικές ενίσχυσης/βελτίωσης µιας Ψ.Τ.Α. και τις διαδικασίες µεγέθυνσης και σµίκρυνσής της, οι οποίες υποβοηθούν στην ειδικότερη λεπτοµερειακή προσέγγιση µέρους της, αλλά και στην συνοπτική συνολική θεώρησή της, (που θα ήταν αδύνατη µε τις δοσµένες δυνατότητες π.χ. επίδειξής της (display) στο monitor ενός συστήµατος Ψ.Ε.Τ.Α.) αντίστοιχα, καθώς επίσης και τον υπολογισµό σε µορφή ιστογράµµατος των Ψηφιακών Τιµών των pixels κατά µήκος µιας ενδιαφέρουσας τοµής µιας Ψ.Τ.Α. Αλλά για όλες αυτές τις τεχνικές και για την ταξινόµηση Ψ.Τ.Α. καθώς επίσης και για τις εφαρµογές τους στη διερεύνηση των Φυσικών ιαθεσίµων και την Παρακολούθηση του Περιβάλλοντος ο ενδιαφερόµενος µελετητής θα πρέπει να ανατρέξει στις λεπτοµερέστερες αναλύσεις της ακόλουθης βιβλιογραφίας και βεβαίως όχι µόνον αυτής. 5. Βιβλιογραφία Colwell, R. (ed.) «Manual of Remote Sensing» (2 volumes). American Society of Photogrammetry, Falls Church Virginia, Curran, P. «Principles of Remote Sensing». Longman Scientific and Technical, Hong Kong, Drury, S. «A Guide to Remote Sensing». Oxford Science Publications, Oxford, Haralick, R.M. «Automatic Remote Sensor Image Processing». (in Rosenfeld, A. (editor), Digital Picture Analysis), Springer-Verlag, New York, Hartl, P. «Digital Picture Processing». (in Schanda, E. (editor) Remote Sensing for Environmental Sciences), Springer-Verlag, New York, Chapman and Hall, London, Jensen, J. «Introductory Digital Image Processing. A Remote Sensing Perspective». Prentice-Hall, Komarov, V. «Aerial Photography in the Investigation of Natural Resources in the U.S.S.R.». Moscow, Mather, P. «Computer Processing of Remotely Sensed Images». John Wiley and Sons, Rokos, D., Theocharopoulos, S., Halaris, G. «Geographic Context of Typical Mediterranean Crops and Vegetation Types as a basis for Image Analysis Expert System Rules». Final Report, Contract No ED ISP GR EEC, N.T.U.A., Athens, Ρόκος,. «Αναλογικές Μέθοδοι και Ψηφιακές Επεξεργασίες». Ε.Μ.Π., Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης, Αθήνα, Ρόκος,. «Προεπεξεργασίες Ψηφιακών Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων». Ε.Μ.Π., Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης, Αθήνα, Ρόκος,. «Ενίσχυση/Βελτίωση Ψηφιακών Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων». Ε.Μ.Π., Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης, Αθήνα, Ρόκος,. «Φωτοερµηνεία Τηλεπισκόπηση». Ε.Μ.Π., Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης, Αθήνα, Ρόκος,. «Φυσικά ιαθέσιµα και Ολοκληρωµένες Αποδόσεις». Εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 1981, (ανατύπωση 1985 και 1989), (σελ. 304). 219

1. Εισαγωγή στις Αναλογικές και τις Ψηφιακές Μεθόδους και Τεχνικές της Τηλεπισκόπησης. Φωτοερµηνεία Τηλεπισκόπηση

1. Εισαγωγή στις Αναλογικές και τις Ψηφιακές Μεθόδους και Τεχνικές της Τηλεπισκόπησης. Φωτοερµηνεία Τηλεπισκόπηση Η Συµβολή της Ολοκλήρωσης των Φωτοερµηνευτικών και Τηλεπισκοπικών Μεθόδων και Τεχνικών και των Γεωγραφικών Συστηµάτων Πληροφοριών στην Υδρολογική Ερευνα 1. Εισαγωγή στις Αναλογικές και τις Ψηφιακές Μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος Φωτογραμμετρία Εισαγωγή Ορισμοί Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Εφαρμογές Εισαγωγή Προσδιορισμός θέσεων Με τοπογραφικά όργανα Σχήμα Μέγεθος Συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 7: Δορυφορικά Συστήματα. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός ΠΜΣ «Πληροφορική» Τµήµα Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πειραιώς ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ (Introduction to GeoInformatics) Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός Μαργαρίτα Κόκλα Ορισµοί του χάρτη Μια αναπαράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. Remote Sensing

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. Remote Sensing ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Remote Sensing Ορισµός Η Τηλεπισκόπηση ή Τηλεανίχνευση (Remote Sensing) είναι το επιστηµονικό τεχνολογικό πεδίο που ασχολείται µετην απόκτηση πληροφοριών από απόσταση, για αντικείµενα περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

1.13. Επίγειοι έλεγχοι - Φωτοερµηνευτικά κλειδιά Πολλές φορές στη Φωτοερµηνεία και την Τηλεπισκόπηση χρειάζεται να δουλέψουµε, παραβάλλοντας

1.13. Επίγειοι έλεγχοι - Φωτοερµηνευτικά κλειδιά Πολλές φορές στη Φωτοερµηνεία και την Τηλεπισκόπηση χρειάζεται να δουλέψουµε, παραβάλλοντας 1.13. Επίγειοι έλεγχοι - Φωτοερµηνευτικά κλειδιά Πολλές φορές στη Φωτοερµηνεία και την Τηλεπισκόπηση χρειάζεται να δουλέψουµε, παραβάλλοντας δειγµατοληπτικά, χαρακτηριστικά τµήµατα απεικονίσεων διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

-1- Π = η απόλυτη παράλλαξη του σημείου με το γνωστό υψόμετρο σε χιλ.

-1- Π = η απόλυτη παράλλαξη του σημείου με το γνωστό υψόμετρο σε χιλ. -1- ΜΕΤΡΗΣΗ ΥΨΟΜΕΤΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΟΥ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Η γνώση των υψομέτρων διαφόρων σημείων μιας περιοχής είναι πολλές φορές αναγκαία για ένα δασοπόνο. Η χρησιμοποίηση φωτογραμμετρικών μεθόδων με τη βοήθεια αεροφωτογραφιών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα GIS. Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή δεδοµένων

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα GIS. Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή δεδοµένων Εισαγωγή δεδοµένων ΓΕΝΙΚΑ Η απόκτηση και η εισαγωγή των χωρικών δεδοµένων είναι ίσως η πιο δαπανηρή και χρονοβόρα φάση ~70% του χρόνου και κόστους επηρεάζοντας άµεσα τη λειτουργικότητα και αποτελεσµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S.

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. 170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. Καθ. Βασίλειος Ασημακόπουλος ρ. Έλλη Παγουρτζή Μονάδα Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΦΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών 5 Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών Όπως έχει τονιστεί ήδη, η σωστή επιλογή συμβολισμού είναι το θεμελιώδες ζητούμενο για την επικοινωνιακή και την τεχνική επιτυχία ενός θεματικού χάρτη.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

6. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) & Τηλεπισκόπηση (Θ) Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος:

6. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) & Τηλεπισκόπηση (Θ) Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΕΞΑΜΗΝΟ Δ 6. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) & Τηλεπισκόπηση (Θ) Εξάμηνο: Δ Κωδικός μαθήματος: ΖΤΠΟ-4016 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών:

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Αεροφωτογραφία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα ΣΓΠ

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα ΣΓΠ Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα ΣΓΠ ΓΕΝΙΚΑ Η απόκτηση και η εισαγωγή των χωρικών δεδοµένων είναι ίσως η πιο δαπανηρή και χρονοβόρα φάση ~70% του χρόνου και κόστους επηρεάζοντας άµεσα τη λειτουργικότητα και αποτελεσµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Οι σύγχρονες εξελίξεις της Τηλεπισκόπησης και η συµβολή τους στη διεπιστηµονική προσέγγιση των προβληµάτων της ανάπτυξης

Οι σύγχρονες εξελίξεις της Τηλεπισκόπησης και η συµβολή τους στη διεπιστηµονική προσέγγιση των προβληµάτων της ανάπτυξης Οι σύγχρονες εξελίξεις της Τηλεπισκόπησης και η συµβολή τους στη διεπιστηµονική προσέγγιση των προβληµάτων της ανάπτυξης Καθ..Ρόκος Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Ε.Μ.Π. 1. Αναλογικές και Ψηφιακές Μέθοδοι Ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι σύγχρονες εξελίξεις της Τηλεπισκόπησης και η συµβολή τους στη διεπιστηµονική προσέγγιση των προβληµάτων της ανάπτυξης 1992

Οι σύγχρονες εξελίξεις της Τηλεπισκόπησης και η συµβολή τους στη διεπιστηµονική προσέγγιση των προβληµάτων της ανάπτυξης 1992 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Οι σύγχρονες εξελίξεις της Τηλεπισκόπησης και η συµβολή τους στη διεπιστηµονική προσέγγιση των προβληµάτων της ανάπτυξης 1992 1. Αναλογικές και Ψηφιακές Μέθοδοι Ανάλυσης κι Ερµηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή...1 1.1 Χάρτης και Χαρτογραφία... 1 1.2 Ιστορική αναδρομή... 5 1.3 Βασικά χαρακτηριστικά των χαρτών...12 1.4 Είδη και ταξινόμηση χαρτών...14 1.4.1 Ταξινόμηση με βάση την κλίμακα...15

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.2 ΕΙΔΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ 1.4 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΡΓΟΥ 1.5 ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1.6 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Δίκτυα. Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί. 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016. Χριστόφορος Κωτσάκης

Εισαγωγή στα Δίκτυα. Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί. 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016. Χριστόφορος Κωτσάκης Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016 Εισαγωγή στα Δίκτυα Χριστόφορος Κωτσάκης Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Πολυτεχνική Σχολή, ΑΠΘ Εισαγωγή Τι είναι δίκτυο;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική πληροφορική - Ευφυείς εφαρµογές

Περιβαλλοντική πληροφορική - Ευφυείς εφαρµογές Περιβαλλοντική πληροφορική - Ευφυείς εφαρµογές ρ. Ε. Χάρου Πρόγραµµα υπολογιστικής ευφυίας Ινστιτούτο Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών ΕΚΕΦΕ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ http://www.iit.demokritos.gr/neural Περιβαλλοντικά προβλήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1 Περιεχόµενα Περιεχόµενα... 7 Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11 Ευρετήριο Εικόνων... 18 Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ... 19 Θεωρία... 19 1.1 Έννοιες και ορισµοί... 20 1.2 Μονάδες µέτρησης γωνιών και µηκών...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ 1 1. Υδρολογική ανάλυση Η ποσότητα και η ποιότητα υδρολογικών δεδοµένων που διατίθενται για επεξεργασία καθορίζει τις δυνατότητες και τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί, ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ

Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ Συµβατική χρήση χρωµάτων στους τοπογραφικούς χάρτες 1/31 Μαύρο: Γκρι: Κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο: Μπλε: Σκούρο µπλε: Ανοιχτό µπλε: βασικές τοπογραφικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη συστήματος με τη συνδυασμένη χρήση συστημάτων επικοινωνίας και διαστημικών εικόνων για ενημέρωση των γεωργών σε θέματα άρδευσης

Ανάπτυξη συστήματος με τη συνδυασμένη χρήση συστημάτων επικοινωνίας και διαστημικών εικόνων για ενημέρωση των γεωργών σε θέματα άρδευσης Ανάπτυξη συστήματος με τη συνδυασμένη χρήση συστημάτων επικοινωνίας και διαστημικών εικόνων για ενημέρωση των γεωργών σε θέματα άρδευσης Σκεύη Πέρδικου Frederick Research Centre Το έργο είναι χρηματοδοτημένο

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Η Γεωπληροφορική αφορά γενικά πληροφορικής στις επιστήµες της γης. στις εφαρµογές της Η Γεωργία Ακριβείας βασίζεται σε τεχνολογίες και σε µέσα ικανά να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Ι. ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟ, 2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και αποκατάσταση συνέπειας χρονοσειρών βροχόπτωσης Παράδειγµα Η ετήσια βροχόπτωση του σταθµού Κάτω Ζαχλωρού Χ και η αντίστοιχη βροχόπτωση του γειτονικού του σταθµού Τσιβλός Υ δίνονται στον Πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ. Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΧΡΩΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ. Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΧΡΩΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΣΕΡΡΩΝ Τμήμα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών

Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών Α. Κουκουβίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» http://www.hydromentor.uth.gr/ Συντονιστής: Αθανάσιος Λουκάς, Καθηγητής Επιστ. Υπεύθυνος: Νικήτας Μυλόπουλος, Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Υδρολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Digital Image Processing

Digital Image Processing Digital Image Processing Intensity Transformations Πέτρος Καρβέλης pkarvelis@gmail.com Images taken from: R. Gonzalez and R. Woods. Digital Image Processing, Prentice Hall, 2008. Image Enhancement: είναι

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση Υφής. Μέρος Α Υφή σε Πολύγωνα

Απεικόνιση Υφής. Μέρος Α Υφή σε Πολύγωνα Απεικόνιση Γραφικά ΥφήςΥπολογιστών Απεικόνιση Υφής Μέρος Α Υφή σε Πολύγωνα Γ. Γ. Παπαϊωάννου, - 2008 Τι Είναι η Υφή; Η υφή είναι η χωρική διαμόρφωση των ποιοτικών χαρακτηριστικών της επιφάνειας ενός αντικειμένου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση Από τη στιγμή που άνθρωπος ανακάλυψε τη σπουδαιότητα της αεροφωτογραφίας, άρχισε να αναζητά τρόπους και μέσα που θα του επέτρεπαν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0 Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής Γεωδαισία Μοιράζω τη γη (Γη + δαίομαι) Ακριβής Έννοια: Διαίρεση, διανομή /μέτρηση της Γής. Αντικείμενο της γεωδαισίας: Ο προσδιορισμός της μορφής, του

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρική Τεκμηρίωση Μνημείων. Πολιτιστικών Αγαθών. Α. Γεωργόπουλος & Χ. Ιωαννίδης Εργαστήριο Φωτογραμμετρίας. Εισαγωγή

Γεωμετρική Τεκμηρίωση Μνημείων. Πολιτιστικών Αγαθών. Α. Γεωργόπουλος & Χ. Ιωαννίδης Εργαστήριο Φωτογραμμετρίας. Εισαγωγή Γεωμετρική Τεκμηρίωση Πολιτιστικών Αγαθών Α. Γεωργόπουλος & Χ. Ιωαννίδης Εργαστήριο Φωτογραμμετρίας Σχολή Αγρ.. & Τοπογράφων Μηχ. ΕΜΠ ιήμερο Συνέδριο προσωπικού του Τμήματος Αναδασμού, ΚΕΓΕ Αγρού, 17-18/11/2008

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Βάσης Γεωγραφικών Δεδομένων για Διαχείριση Κινδύνων στην Αχαΐα. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΑΓΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ Marathon Data Systems 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Ανδρέας Λοΐζος Αν. Καθηγητής ΕΜΠ Χριστίνα Πλατή Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ Γεώργιος Ζάχος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΦΥΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΦΥΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΦΥΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μορόπουλος Intell Business Consulting Ανδρέα Μεταξά 13-15 Αθήνα 106 81 nmoropou@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Σηµειώσεις Σεµιναρίου ηµήτρης Τσολάκης v1.2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 9 1.1. GIS in Greek...10 1.2. Γιατί GIS;...10 1.3. Τι Είναι τα GIS...12 1.3.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ Τμήμα Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Οικολογίας & Διαχείρισης της Βιοποικιλότητας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ Διδάσκων: Καθηγητής Παναγιώτης Δ. Δημόπουλος Επιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Διατάξεις Ημιαγωγών. Ηλ. Αιθ. 013. Αριθμητικές Μέθοδοι Διαφορικών Εξισώσεων Ηλ. Αιθ. 013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Διατάξεις Ημιαγωγών. Ηλ. Αιθ. 013. Αριθμητικές Μέθοδοι Διαφορικών Εξισώσεων Ηλ. Αιθ. 013 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Περίοδος Φεβρουαρίου 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ 1ο-2ο ΕΞΑΜΗΝΟ 3ο-4ο ΕΞΑΜΗΝΟ 5ο-6ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 35 Περίθλαση απλής σχισµής ή δίσκου Intensity in Single-Slit Diffraction Pattern Περίθλαση διπλής σχισµής ιακριτική ικανότητα; Κυκλικές ίριδες ιακριτική

Διαβάστε περισσότερα

http://kesyp.didefth.gr/ 1

http://kesyp.didefth.gr/ 1 248_Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ηράκλειο Προπτυχιακό Πρόγραµµα Σκοπός του Τµήµατος Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών είναι η εκαπαίδευση επιστηµόνων ικανών όχι µόνο να υπηρετήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ 241 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ Η επιτυχής υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδιασµού στη βάση των σχεδίων δράσης που έχουν αναπτυχθεί, προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Στην ενότητα αυτή παρατίθενται δεξιότητες που αφορούν στη χρήση των πιο διαδεδομένων λογισμικών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS).

Στην ενότητα αυτή παρατίθενται δεξιότητες που αφορούν στη χρήση των πιο διαδεδομένων λογισμικών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS). Ενότητα 3η: Χρήση Λογισμικού GIS Το παρακάτω αναλυτικό γνωστικό περιεχόμενο, αποτελεί την τρίτη ενότητα της εξεταστέας ύλης για την πιστοποίηση GISPro και παρέχει το υπόβαθρο της πρακτικής εξέτασης στο

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση 5 η Παρουσίαση : Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Διδάσκων: Γιάννης Ντόκας Σύνθεση Χρωμάτων Αφαιρετική Παραγωγή Χρώματος Χρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογικοί Χάρτες ΜΕΡΟΣ Α: Βασικές Έννοιες & Στοιχειώδεις Δομές. Χ.Δ. Κράνης. Β.Ε. Αντωνίου. Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Γεωλογικοί Χάρτες ΜΕΡΟΣ Α: Βασικές Έννοιες & Στοιχειώδεις Δομές. Χ.Δ. Κράνης. Β.Ε. Αντωνίου. Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Γεωλογίας Γεωλογικοί Χάρτες ΜΕΡΟΣ Α: Βασικές Έννοιες & Τομέας ΔυναμικήςΤεκτονικής & Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Στοιχειώδεις Δομές Χ.Δ. Κράνης Β.Ε. Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007

Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ2006-07 Σ Ε ΛΑΡΙΣΑΣ Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007 β επίπεδο Επιστηµονικός Γραµµατισµός Υπεύθυνος καθηγητής: Αβραάµ Κοέν Θέµα - άξονες ανάπτυξης Στοχοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου

Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Ο.Ε. Γεώργιος Σακκάς Χρήστος Λαμπρόπουλος Ιωάννης Μισαηλίδης Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 9β: GIS ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ. Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 9β: GIS ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ. Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 9β: GIS Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΓΣΠ Σύνδεση χωρικών δεδομένων με περιγραφικά δεδομένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Συµβατική χρήση χρωµάτων σε θεµατικούς χάρτες και «ασυµβατότητες» Γεωλογικοί χάρτες: Χάρτες γήινου ανάγλυφου: Χάρτες χρήσεων γης: Χάρτες πυκνότητας πληθυσµού: Χάρτες βροχόπτωσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 Β. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ 1. Γενικά Έννοιες.. 2 2. Πρακτικός Οδηγός Ανάλυσης εδοµένων.. 4 α. Οδηγός Λύσεων στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

9. Ανάλυση κυρίων συνιστωσών *Principal Component Analysis)

9. Ανάλυση κυρίων συνιστωσών *Principal Component Analysis) 1 9. Ανάλυση κυρίων συνιστωσών *Principal Component Analysis) Προαπαιτούμενα: MULTISPEC και η πολυφασματική εικόνα του φακέλου \Multispec_tutorial_Files\Images and Files \ salamina_multispectral.tiff Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.)

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Τίτλος Προγράμματος: «Συστήματα Διαχείρισης Κρίσεων Φυσικών Καταστροφών με την εφαρμογή G.I.S.» Περίγραμμα εκπαίδευσης (Syllabus) 1. Πρόληψη Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων.

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 101 10. Άσκηση 10 Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. 10.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ

2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ 2.1 Βασικοί Ορισµοί ιοίκηση έργου είναι η διαδικασία (process) του σχεδιασµού και της διοίκησης εργασιών και αποθεµάτων, και της επικοινωνίας µεταξύ προόδου και αποτελεσµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή Τηλεπισκόπησης στην καταγραφή της κατανάλωσης του αρδευτικού νερού στον Κάµπο του Ν. Χανίων Ανθούλα Γκιούρου Μηχανικός Ορυκτών Πόρων GEOMET Ltd. Φανερωµένης 4, 152 31 Χολαργός 210 6748540/547,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Υ ΡΟΣΚΟΠΙΟ

Εισαγωγή στο Υ ΡΟΣΚΟΠΙΟ ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. Εισαγωγή στο Υ ΡΟΣΚΟΠΙΟ Ν. Μαµάσης & Σ. Μίχας

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες τεχνολογίες τηλεπισκόπησης για την ανίχνευση, καταγραφή, αποτίµηση πυρκαγιών και προστασία των πληγέντων περιοχών. Α. Τζώτσος,.

Σύγχρονες τεχνολογίες τηλεπισκόπησης για την ανίχνευση, καταγραφή, αποτίµηση πυρκαγιών και προστασία των πληγέντων περιοχών. Α. Τζώτσος,. Σύγχρονες τεχνολογίες τηλεπισκόπησης για την ανίχνευση, καταγραφή, αποτίµηση πυρκαγιών και προστασία των πληγέντων περιοχών. Α. Τζώτσος,. Αργιαλάς Η τηλεπισκόπηση είναι η επιστήµη της απόκτησης ποιοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΙΙΟΤΗΤΑ ΕΠΙΙΦΑΝΕΙΙΑΚΩΝ ΚΑΙΙ ΥΠΟΓΕΙΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Π ΕΕ ΡΡ ΙΙ ΙΟΟ ΔΔ ΟΟ ΣΣ Α ΝΝ ΑΑΦ ΟΟ ΡΡ ΑΑ ΣΣ : 8 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 212 (2 η έκδοση) ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Η τεχνική έκθεση με τίτλο «: περίοδος αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ:

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ: «ΘΑΛΗΣ: Ενίσχυση της Διεπιστημονικής ή και Διιδρυματικής έρευνας και καινοτομίας με δυνατότητα προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου από το εξωτερικό μέσω της διενέργειας βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές επιλογές σχετικά με το περιεχόμενο Στον επαναπροσδιορισμό της θεματολογίας, της διδακτέας ύλης και της διδακτικής προσέγγισης, που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, έχουν ληφθεί υπόψη οι ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικότητα και πλοήγηση σε ψηφιακούς χάρτες

Διαδραστικότητα και πλοήγηση σε ψηφιακούς χάρτες Ενότητα 10 η Διαδραστικότητα και πλοήγηση σε ψηφιακούς χάρτες Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. krasvas@mail.ntua.gr Β. Νάκος & Β. Κρασανάκης

Διαβάστε περισσότερα