ҚОСТАНАЙДАҒЫ КЕСЕНЕЛЕРГЕ ЗЕРТТЕУ ЖҮРГІЗУ: «БОЛАШАҚҚА БАҒДАР: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ» БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ АЯСЫНДА

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ҚОСТАНАЙДАҒЫ КЕСЕНЕЛЕРГЕ ЗЕРТТЕУ ЖҮРГІЗУ: «БОЛАШАҚҚА БАҒДАР: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ» БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ АЯСЫНДА"

Transcript

1 ҚОСТАНАЙДАҒЫ КЕСЕНЕЛЕРГЕ ЗЕРТТЕУ ЖҮРГІЗУ: «БОЛАШАҚҚА БАҒДАР: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ» БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ АЯСЫНДА «Қазақстан кесенелері» тақырыбының өзектілігін Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласы жан-жақты ашады. Н.Ә. Назарбаев: «Әрбір жұрт тарихтан өзінше тағылым алады, бұл әркімнің өз еркіндегі шаруа. Біреуге өзіңнің көзқарасыңды еріксіз таңуға ешқашан болмайды. Бізге тарих туралы өздерінің субъективті пайымдарын тықпалауға да ешкімнің қақысы жоқ, екендігін назарымызға ерекше ұсынып, Қазақ «Туған жерге туыңды тік» деп бекер айтпаған», - дейді. Елбасы өз мақаласында патриотизмнің кіндік қаны тамған жерінен, өскен ауылынан, қаласы мен өңірінен, яғни туған жерінен деген сүйіспеншіліктен басталатындықты ескеріп, «Туған жер» бағдарламасын қолға алуды ұсынды. «Туған жерге деген сүйіспеншілік нені білдіреді, жалпы, бағдарламаның мәні неде?» деген сауалға төмендегідей жауап берді: «Бірінші, бұл білім беру саласында ауқымды өлкетану жұмыстарын жүргізуді, экологияны жақсартуға және елді мекендерді абаттандыруға баса мән беруді, жергілікті деңгейдегі тарихи ескерткіштер мен мәдени нысандарды қалпына келтіруді көздейді....әрбір өлкенің халқына суықта пана, ыстықта сая болған, есімдері ел есінде сақталған біртуар перзенттері бар. Осының бәрін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс» [1]. Содан соң, «жергілікті нысандар мен елді мекендерге бағытталған «Туған жер» бағдарламасынан бөлек, біз халықтың санасына одан да маңыздырақ жалпыұлттық қасиетті орындар ұғымын сіңіруіміз керек. Ол үшін «Қазақстанның қасиетті рухани құндылықтары» немесе «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы керек. Әрбір халықтың, әрбір өркениеттің баршаға ортақ қасиетті жерлері болады, оны сол халықтың әрбір азаматы біледі», - дейді. Қасиетті орындардың бірі кесене. Сонымен қатар, Қазақ халқында ерекше маңызға ие болған тұлғаларды ел есінде мәңгі сақтаудың көне дәстүрінің бірі «кесене» орнату болып табылады. Ол халқына ерекше қызмет еткен сүйікті перзеттеріне қаланады. Ел перзеттері Қазақстан тарихының әр кезеңінде: Ежелгі дәуірде, Орта ғасырларда, Жаңа және Қазіргі заманда өмір сүргеніне қарамастан, күні бүгінге дейін, сол елді-мекендердің тұрғылықты халқының жадында.

2 Кесене (көне гр. Μαυσωλεῖον, лат mausoleum, араб. رازم мазар) қайтыс болған кісінің сүйегі жерленетін орны, кей уақытта дұға оқуға арналған бөлмесі бар монуметті құрылыс. Грек тілінен «Мавзолей» ұғымын береді. Бұл сөздің этимологиясы б.з.б. IV ғасырдың ортасында Галикарнас қаласында (қазіргі Түркияның Бодрум қаласының маңында) карий патшасы Мавсолдың құрметіне салынған табытханамен байланысты. Кейін кесенелер салу үрдісі Ежелгі Ұрым империясында кең өріс алды: Август кесенесі, Адреан кесенесі, Галла Плацидия кесенесі, Сен-Реми-де-Прованстағы Юлийлердің кесенелері [2]. Мәселе негізі болып отырған «Кесенелер» мәселесін талқылау барысында «Қазақ энциклопедиясы», «Қазақ мәдениеті», «Батыс Қазақстан облысы» және «Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі» сияқты энциклопедияларға сүйене отырып қорым, зират пен бейіт және мазар ұғымдарына тоқталғанымыз абзал. Қорым ертедегі ғұрыптық жерлеу орны. Қорым, негізінен, тастан қаланып, кейде топырақтан тұрғызылған немесе қиыршық тастан үйіп жасалған бірнеше обалардан, қорған-қоршаулардан тұрады. Мұндай жерлеу орындары көбіне шығыстан батысқа қарай қатар орналасады. Қазақстанда қола, темір дәуіріне жататын қорымдар біршама зерттелген. Мысалы, Бесшатыр қорымы үлкенді-кішілі 31 обадан, Бесоба қорымы 12 обадан, Жуантөбе (Іле өзенінің сол жағалауы) 300 обадан, Берікқара Қорымы (Талас өзені бойы) 500 төмпешіктен тұрады. Кейде обалардың диаметрі 100 метрден, биіктігі 20 метрден асады. Үйінді астында тас жәшік, циста, ағаштан жасалған төртбұрышты немесе дөңгелек саркофагтар да кездеседі. Қорымдардағы ескерткіштер мен табылған әшекей заттар, бұйымдар байырғы тұрғындардың әлеуметтік даму деңгейін, дүниетанымын, қоғамдық қатынастарын анықтауға мүмкіндік береді [3]. Зират қайтыс болған адамдардың мүрдесі жерленетін орын [4]. Бейіт қайтыс болған адамның зиратта жерленіп белгі қойылған орны. Бейіт араб тілінде «үй», «пәтер», «шатыр», «бөлім», қалта», «қын» дегендерді білдіретін көп мағыналы сөз. Этномәдени ортада зират белгілі бір қауымға тән меншікті ұжымдык жерлеу орны болса, бейіт - соның ішінде мәйітті қоятын бір «бөлімі», «үйі». Ал қабір жерден терең етіліп қазылып, мәйітті арулап қоятын орын (көр) [5]. Бейіт «қабір және оның үстіне қойылатын белгі» - деген мағыналарды қамтитын ұғым. Ал мола атауы көбінесе әртүрлі себептермен жеке дара жерленген адамның көрі мен көр үстіне қойылған белгі деген ұғымды білдіреді. Мысалы, сапар үстінде, алыс жолда қайтыс болған адамды зиратқа, қорымға қою мүмкін болмаған кезде топырақ

3 бұйіырған жеріне қойып, белгі орнатады. Жерлеу орнының бұл түрі де мола деп аталады [6]. Сондай-ақ аруақты мазалайды деген түсінікке байланысты бақсылардың моласы зираттан оқшаулау жерде жалғыз-жарым тұрады. Бұл жайт - халық тілінде бейіт, зират, қабір, мола сөздері мәдени семантикалық бір ғана өріске жататын мәндес қолданыс болғанымен, олардың өзді-өзіне тән мағыналық ерекшеліктері бар атау екенін аңғартады. Сондай-ақ кесене, дың, күмбез т.б. да мәдени семантикалық бір өріске жатады. Ұжымдық жерлеу орнының жоғарыда айтылған бір түрі зират болса, енді оның көне бір түрі қорым деп аталады. Қорым көбінесе соғыста, жауынгершілікте қаза болған жауынгерлерді жекежеке қабір қазып, арулау мүмкін болмаған жағдайда үлкен етіп қабір тәрізді қазылған орға мәйіттерді топтап қойып, топырақ жауып, үстіне тас үйіп орнатқан жерлеу орны деген ұғымды білдіретін атау болса керек. Жеке-дара жерленіп ерекше белгі қойылған орындардың түрлері кесене, күмбез, дың, сағана деп аталады. Әйгілі хан, сұлтан, би, батыр, әулие сияқты т.б. байырғы элиталық тұлғалардың аруағын ұлықтау мақсатымен, сондай-ақ ел есінде сақтауы, келер ұрпақ ұмытпай қадір тұтып жүруі үшін төрт жолдың торабына, қара жолдың бойына, биіктеу, көрнекі жерлерге жерлеп, басына кесене, күмбез, сағана салып, дың орнатады [7]. Байырғы кезде ересек адам бейітіне найза (сындырылғаны да болуы мүмкін), әйел адамның бейітіне бақан, піспек немесе ұршық, қыз бейітне арқан, уық, ал жас нәресте бейітне бесік қойылған. Қазақтың мекен еткен жерлері мен атажұртын, атақонысын мола, зират, сағана, күмбез, қорымдары сияқты дәстүрлі жерлеу ескерткіштерінен білуге болады. Қазақ жерінде ерте заманнан бері бейіт басына кесектен, қыштан, күйдірілген кірпіштен салынған ескерткіштерді күмбез, кешен, кесене, там тәрізді жерлеу ескерткіштері жиі кездеседі. Мысалы, батыс өңірдің қазақтары бейіт басына үштас, бестас, қойтас, қүлпытастарды орнатады немесе сандықтас, сағанатам және күмбезді там салады. Жерлеу орындарының қара жолдың бойында болатын себебі ниет етіп, дұға қылсын деген мақсатпен бірге жолаушылар жауын-шашын, боранда ықтасын қылып, түнеп аттануын да ойластырғаннан болса керек. Әдетте, дәстүрлі ортада зират, мола, дың т.б. жерлеу ескерткіштері жанынан өткен атты жолаушы тоқтап, аялдамайтын жағдайда оң жақ аяғын үзеңгіден шығарып «жандарың жаннатта, жатқан жерлерің жайлы болсын; қияметтің күні жақын» - деп бет

4 сипай ниет етеді. Аяғын үзеңгіден шығару ырымы «аттан түстім» деген бейвербальды семантиканы білдіреді. Мазар (араб. сыйынатын орын) мұсылман қауымының қаза болған адам қабіріне тұрғызатын сәулет ескерткіші. Мазар тұрғызу дәстүрі Таяу Шығыс, Орталық, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның мұсылман елдеріне ертеден кең тараған. Мысалы, Ауғанстандағы Мазари-Шариф пенгерат, Ирактағы Неджеф пен Кербала, Ирандағы Мешхед пен Кум, Өзбекстандағы Бұқара мен Хиуа Мазарлары тарихилығымен әрі жергілікті дәстүрлі мәдениеттің дамуына тигізген ықпалымен ерекшеленеді. Сонымен, кесене түрлі мағына беруі мүмкі:. 1) қабір, бейіт, зират, мола басына салынған күмбезді мәдени-тарихи ескерткіш; 2) түркі халықтары үйді, қоныстұрақтарды, төбесі жабылған құрылыстарды да кесене деп атаған. Сөз этимологиясына сүйенсек, ортағасырлық қыпшақтар кезене, малқар мен қарашайлар кешене, қырғыздар касана, қабардалықтар чамана, ингуштар мен шешендер каши деген. Қазіргі түріктер сәнді-салтанатты оңаша үйлер мен сарайларды «kaкane» дейді [8]. Сонымен қатар, кесене деп, жерлеу үшін көптеген сағаналары (табыттары) бар құрылысты айтамыз. Қазіргі бірқатар шет елдердердің кесенелерінде кремацияға ұшыраған өлік сүйегінің күлін сақтауға арналған арнайы орын колумбарий жиі жасалатын болды. Кесенелер жеке дара құрылыс ретінде немесе діни ғимараттардың құрамдас бір бөлігі ретінде де бола алады. Ежелгі уақыттан бері кесененің қалануы жерленген тұлғаның қоғамда ерекше маңызды орынға ие болғандығының айрықша дәлелі болып табылады. Сол тұлғаның халық жадында, тарих сахнасында «мәңгі» сақталуына әсер етті. Ислам мемлекеттерінде тұрғандары ардақтап қастерлейтін, діни және архитектуралық құндылығы жоғары кесенелер аз емес. Соның ішінде Орталық Азияның, әсіресе, Қазақстанның кесенелері кешенді зерттеуді, қайта жөндеуді, халық арасында насихаттауды қажет етеді. Зерттеушілер қазақ жерінде кесене тұрғызу дәстүрін ежелгі көшпелілер дәуірінен (андронов мәдениеті мен сақ дәуірінен) бастап, оның ең байырғы үлгісіне Баланды-2 ескерткішін (б.з.б. IV-II ғғ.) жатқызады. Қазақстандағы Қозы Көрпеш Баян Сұлу, Алаша хан, Бабажа Қатын кесенелері ортағасырлық Мазар саналады. Мазарлар Маңғыстау түбегі мен Батыс Қазақстанда көп кездеседі. Қазақ жеріндегі Мазарлардың пішіні, негізінен, шаршы немесе шеңбер үлгісінде келіп, төбесі күмбезделіп өрілетін болған. Қабырғасы шикі немесе күйдірілген кірпіштен қаланып, әрлеу жұмысына өрнекті кірпіш, терракот тақтайша және жылтыр бор тас материалдарын қолданған.

5 Қасбеті мен пештағына, күмбезіне нақышты өрнектер мен қабырға безендіруіне фриз тәсілдерін пайдаланған. Ислам діні мен мәдениетінің өркен жаюына байланысты Мазардың қабырғалары мен маңдайшаларына аят және хадис үзінділері жазылып, қабір басына құлпытас қойылатын болды. Н.Ә. Назарбаев айтқандай: «Мәселе еліміздегі ескерткіштерді, ғимараттар мен көне қалаларды қалпына келтіруде тұрған жоқ. Себебі идеяның түпкі төркіні Ұлытау төріндегі жәдігерлер кешенін, Қожа Ахмет Ясауи мавзолейін, Тараздың ежелгі ескерткіштерін, Бекет ата кесенесін, Алтайдағы көне қорымдар мен Жетісудың киелі мекендерін және басқа да жерлерді өзара сабақтастыра отырып, ұлт жадында біртұтас кешен ретінде орнықтыруды меңзейді» [1]. Мұның барлығы Қазақстан халқының ұлттық бірегейлігінің мызғымас негізін құрайды. Қазақстан жастары жат идеологияларды, басқа халықтардың белгілі бір құндылықтары мен мәдени символдарын есте ұстауы керек. Осының барлығына өзіміздің ұлттық құндылықтарымыз арқылы ғана төтеп бере аламыз. Қазақстанның қасиетті жерлерінің мәдени-географиялық белдеуі неше ғасыр өтсе де қазақ халқын кез келген рухани жұтаңдықтан сақтап, аман алып шығатын символдық қалқанына, сонымен қатар, ұлттық мақтанышымыздың қайнар бұлағына айналып отыр. Қазақстан Республикасының архитектуралық әрі тарихи-мәдени ескерткіштері ұлттық бірегейлік негізінің басты элементтерінің бірі. Сондықтан, мыңжылдық тарихымызда Қазақстан Республикасының президенті Нұрсұлтан Әбішұлы көтеріп отырған осындай ауқымды жобаларды жасауға, оларды жүзеге асыруға тиіспіз. Қостанай облысында әр тарихи кезеңде қаланған кесенелер бар. Соларға жекежеке тоқталғанымыз абзал. VII-IX ҒАСЫРДАҒЫ ЕКІДІН ҚҰРЫЛЫСЫ. Қостанай облысы Екідін (Сарыторғай) ауылы маңында Амангелді ауданында жабайы тастан жасалған шар тәріздес формасы бар екі көне құрылыс діндер орналасқан (сур. 1). Осы тарихи объекттің болжамды салыну уақыты ерте темір ғасыры. Кейбір ғалымдардың ойлауынша, бастапқыда олар сакралды, салттық міндетке ие болған. Осы тарихи ескерткіш Екідін деп аталады, ол бір-бірінен біршама алыс қашықтықта орналасқан түрлі төбешіктердің үстінде орналасқан екі объекттерден тұрады. Екідін-І Арқалық қаласының әкімшілігіне бағынатын әкімшілік территориясында Бейсен қыстауынан солтүстік-батысқа қарай 1,5 шақырым және өзеннен 0,73 шақырым

6 жерде, Қараторғай өзенінің сол жағалауында орналасқан. 1 қорғандағы үйіндінің диаметрі 15м. тең, биіктігі 0,7м. Қорғанды ені 5м. құрайтын ор қоршап тұр, оның тереңдігі 0,3 м. Ор қорғанды толығымен қоршамайды. Оның оңтүстік шығыс жағында ені шамамен 0,15 м құрайтын өткел бар. Екидын-ІІ көтеріңкі жерде орналасып, бағдар болып табылады және алыстан көрінеді. Киіз үй тәрізді құрылыс тақтатастан салынған, оның жоба диаметрі 6 м, жалпы биіктігі 3,8 м болып табылады. Өткелдің бағытталуы шығыс. Жергілікті аңыздар бойынша ХVІІ-ХVІІІ ғасырларда діндер орналасқан төбешіктердің арасында қантөгіс шайқас өткен. Дәл осы жерде жауласушы рулар қолбасшыларының ордалары орналасқан. Діндер орналасқан жазықтар мен төбешіктер жергілікті адамдар арасында құпияға толы сакралды орын болып саналады. Ғалымдардың шамалағаны бойынша, осы көне құрылыстар біздің заманымыздың ІХ-ХІ ғасырларында белсенді түрде қолданылған, олар қазақ сарбаздарына сынақ мұнаралары ретінде қызмет еткен. Қазақтың атақты академик ғалымы Ә.Х. Марғұлан діндерді былай сипаттайды: «Табиғат байлықтары мен тарихи ескерткіштер арасындағы нағыз қазынасы көне Екідін болып табылады. Ауылдың атауын берген діндер, жабайы тастан жасалған шар тәріздес формасы бар екі көне құрылыс исламға дейінгі уақытқа жатады. «Айтыс» немесе «дынг» атаулары бойынша танымал болған Қазақстан территориясында сирек кездесетін құрылыстар қазақтың көне тұрағы «шошалы» формасы бойынша салынған, және олардың салттық мәні болуы мүмкін. Шамаланған мерзімі ежелгі темір дәуірі». Діндердің үстіңгі бөлігін шеберлікпен жасалған ойық аяқтайды. Ол түтін тартқыш болып саналған. «Дала өңірінің тарихы» атты Арқалық мұражайы директорының орынбасары Асхат Қасенов былай айтқан: «Сол кезде жақындап жатқан жауды көрген қазақ жауынгерлері халықты ажалдан аман қалдыру үшін қауіп жайында шұғыл түрде ескертуге жасауға міндетті болған. Дәл осы мақсатпен олар «дін» жасап, оның ішіне от жаққан, халық алыстан түтінді байқаған, осылай қауіп жайындағы ескертуді алған». Осындай діндер көбірек болғаны мүмкін деп жалғастырды ол. Осылай маңайында тұрған ауылдардың ақсақалдары айтып жүр. Бірақ бүгінгі күнге дейін екеуі ғана жетіп, аман қалды. Әрі А. Қасенов діндердің жарамды болғандықтарына ерекше көңіл аударады, ғалымдар арнайы тәжірибе жасап, тексерді. ХХ ғасырдың 80-ші жылдарында жергілікті тұрғындардан алып жиналған қаражатқа сол кездегі ішінара бұзылған діндер қайта қалпына келтірілген. Екідін құрылысы Қостанай облысының тарихи-мәдени мұраның тізіміне кіреді және танымал туристтік объект болып табылады [9].

7 ШОҚАЙ БАЛҚАНҰЛЫНЫҢ МАЗАРЫ Қостанай жерінде еліміздің өзге өңірлерінен кем түспейтін маңызға ие қаситетті орындар баршылық. Солардың бірі Алтынсарин ауданының Шоқай ауылында орналасқан Шоқай Балқанұлының мазары. Шоқай Балқанұлы шамамен жылдары өмір сүріп, Жәңгір ханның кеңесшісі, әрі үш жүздің биі болған. Сондай-ақ, оның әулиелік қасиеті де болыпты. Қазіргі таңда, аталмыш ауылға әулие мазарының басына қонып шығу үшін мыңдаған шақырым қашықтықты бағындарып келушілердің қарасы қалың (сур.2) [10-11]. ҚОРЖЫН ТАМ сәулет өнері ескерткіші. Қостанай облысы Амангелді ауданы Амангелді ауылының оңтүстігінде ескі қорымда орналасқан. Ел арасында «Сатыбалды ишан тамы», кейде «Файзолла ишан тамы» деп аталады. Қоржын там-ға өңірге белгілі Сатыбалды ишан (1826 ж. т.), оның баласы Файзолла ишан ( ) жәнеомар Тепекұлы ( ) жерленген. Қоржын тамды 1899 ж. Сатыбалды ишанның баласы Мырза ишан салдырған. Кесене екі бөлмелі, қос күмбезді құрылыс. Шикі кірпіштен қаланып, іші, сырты күйдірілген кірпішпен қапталған. Құбыла жағына екі және бүйірдегі қос қаптал қабырғаларына төрт доғал таяз қуыс түсіріліп сәнделген. Шығыс жағында төбеге шығаратын баспалдағы бар. Күмбездерінің аумағы әр түрлі, олар тақта кірпіштен өріліп, басына ай кескіні орнатылған. Адамдардың зираттары сағана түрінде орналастырылған. Кесененің аумағы 10,5x5,5 м, биіктігі 6,88 метр Қоржын тамға 1980 жылы Қазақ КСР Мәдениет министірлігі экспедиция (жетекші Ж.А. Шәйкен) зерттеу жұмыстарын жүргізген жылы мемлекет қарауына алынды. Кесенеге 1991 жылы жөндеу жұмыстары жүргізілді [12-13]. БАРЛЫБАЙ КҮМБЕЗІ ХХ ғасырдың басынан сақталған дәстүрлі сәулет өнері ескерткіші. Жыланшықтүрме қыратындағы (Қостанай облысы Амангелді ауданы) Сарыторғай өзінің Терісбұтақ саласы жағалауының оң жақ бетінде тұрғызылған. Ғимараттың іргесі тең шаршы пішінді, өлшемі 6,23x6,21 м, қабырғаларының биіктігі 2,50 м. Оның алдыңғы қасбетіндегі есік ойығының өлшемі 1,87x0,70 м. Төрт қабырғасының жоғарғы жағына мәнерленген шаршы тақта кірпішпен бұғаттама берілген. Алдыңғы қасбетіндегі есік ойығына сәйкес, оның екі жағына екі ойық мәнерлеп өрілген. Құрылысқа күйдірілген қызыл кірпіш пайдаланылған. Уақыт пен ауа райының құбылыстары әсерінен ғимараттың бүрмелі күмбезі мүлдем опырылып құлаған (сур. 3). ЫБЫРАЙ АЛТЫНСАРИН КЕСЕНЕСІ ұлы ұстаз және ағартушының моласы орнындағы ескерткіш. Ескерткіш Тобыл өзенінің оң жағалауында Қостанай қаласынан 7 км жерде орналасқан. Ол әйгілі ұстаз-ағартушы, ғалым-этнограф, ақын және жазушы, публицист және мектеп білімі саласында танымал қайраткердің құрметінен салынған.

8 Ыбырай Алтынсарин зиялы адам бола тұрып халықтың блім алуына үлкен назар аударған. Ол тұңғыш халық мектебін ашты, «Қазақ хрестоматиясын» шығарды, қазақ тілін үйрену бойынша әдістемелер жазды. Жазушы ретінде ол «Бай баласы және жарлы баласы», «Қыпшақ Сейітқұл», «Киіз үй және ағаш үй» шығармалары арқылы танымал. Ғалым бола тұра Орынбордағы Орыс Жағрафиялық Қоғамының толық құқықты мүшесі болды. Осы қоғамның тапсырмасы бойынша қазақ этнографиясы жөнінде баяндамалар мен мақалалар дайындап басылымға шығарды. Мазарының орнындағы кесене порталды-күмбезді типті қызыл кірпіштен жасалған әсем ғимарат. Ішінде ағартушы моласының үстінде гранитті тақта орнатылған (сур.4). Ыбырай Алтынсарин 1889 жылы қайтыс болды және оның өмір сүрген кезінде «инспекторлық» деп аталып кеткен көлдің жағасында жерленді жылғы 10 қыркүйекте Халық депутаттарының Қостанай қалалық кеңесі «Көрнекті қазақ ағартушысы Ыбырай Алтынсариннің жерлеу орнын сақтап қалу» туралы шешім қабылдады жылы ұлы оқытушының туғанына 120-жылдық мерейтойына орай оның жерленген орнына гранитті тас қойылады жылы, Қазақстанда ағартушының 150-жылдығын кеңінен тойлаған кезде гранитті тас айналасында кесене тұрғызылды, оның салтанатты ашылуы 22 шілдеде өтті жылы қыркүйек айының соңында Қостанай ауданында ұстаздар күніне орай қайта жаңартылған Ы.Алтынсарин кесенесі салтанатты түрде ашылды. Шараға Қостанай облысының әкімі Архимед Мұхамбетов, аудандар мен қалалардың әкімдері, облыстық басқармалар мен департаменттер басшылары, еңбек ардагерлері қатысты. Алдымен, ұлы ұстаздың рухына құран бағышталды. Облыс әкімі ұлы ағартушы кесенесінің жаңартылуына 81 млн теңге көлемінде қаржы бөлінгенін айтты. Ыбырай Алтынсарин кесенесінің ашылуы биылғы жылы жүргізіліп жатқан рухани шаралардың бір парасы. Бұл қаражатқа кесенені жөндеу және сол аймақты абаттандыру қарастырылған. Келешекте кесене маңайында жаңа саябақ пайда болады. Ыбырай Алтынсариннің жаңа кесенесі Тобыл өзенінің жағасында бой көтерді. Ұлы ағартушының өзі де осында жерленген. Ертеректе оның басында тек белгі болыпты. Қостанайдағы Ыбырай мектебінің бірнеше буын шәкірттері үшін бұл орын қашаннан киелі саналады (сур. 5, 6). Кейін 1991-ші жылы Ыбырайдың басына қызыл кірпіштен шағын кесене салынды. Бірақ соңғы жылдары тоза бастағандықтан жергілікті азаматтар оны жөндеу туралы ұсыныс айтқан еді. Бұл ұсынысты атқарушы билік өкілдері де құп алып, көп ұзамай бюджеттен кесенені қайта жаңартуға 81 млн теңге қаржы бөлінді.

9 Қайта жаңартылған кесене Маңғыстаудан әкелінген ұлутастардан салынған. Жерден ұшар басына дейінгі жалпы биіктігі 18 метр. Көлемі 64 шаршы метр. Сонымен қатар кесенеге баратын жол да жаңартылып, кіреберісіне үлкен арка салынды. Аумағы толық абаттандырылды. Электр жарығы орнатылды. Жалпы қайта жаңартылған кесененің ашылуы Тобыл жұртына рухани серпіліс әкелген оқиғалардың бірі. Ыбырай Алтынсариннің жаңа кесенесімен қатар биылғы Қостанай облысында басқа да тарихи маңызы бар ескерткіштер бой көтеріп жатыр. Оның бірі Тобыл өңірінде ұлт-азаттық көтерілісінің басшысы Кейкі батырдың кесенесі. Кейкі батырдың мәйітін жерлейтін орын анықталып, мазар құрылысының жобасы бекітілді. Қостанай облысының Мәдениет басқармасының басшысы Ерлан Қалмақовтың айтуынша, Амангелді ауданының Тасты ауылының маңынан кесене салатын орын таңдалған екен. Бұл орынға таңдаудың түсуі тегін емес. Себебі: Baq.kz агенттігінің хабарлауы бойынша аталып отырған тарихи жәдігер Қостанай облысындағы шалғай жатқан Амангелді ауданының Тасты ауылында 2005 жылы салынған. Кесенені салу барысында құрылысшылар табиғи тастар пайдаланыпты. Тіпті, кесененің ішінде халық батырының мүсіні де бар (сур. 7, 8). Айта кету керек, 2016 жылдың ең елеулі оқиғаларының бірі Кейкі батырдың бассүйегін елге қайтару болған еді. Ресей мен арадағы ұзақ жылдарға созылған келіссөздер өз нәтижесін беріп, батырдың сүйегі елге оралды. Ғалымдар оған сараптама жасап, бет-бейнесін қалыпқа келтірді. Қостанай таңы газетінің мәлімдеуі бойынша Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа көзқарас: қоғамдық сананы жаңғырту» мақаласы тарихи мұраны сақтауға бағытталды. «Ұлттық біртектіліктің тірегі саналатын ескерткіштер мен тарихи орындарын жаңғырту, қайта жөндеу жұмыстары Қазақстанның сакральдық географиясы жобасын ұйымдастыру аясында жалғаса бермек. Солардың бірі Аманкелді ауданындағы Кейкі Көкембайұлы ескерткіші. Тарихи шараға ҚР Парламенті депутаттары, елге танымал ақын-жазушылар, қоғам қайраткерлері қатысты. Сағат тура 11:00-ді соққанда тарихи сәт батыр сүйегін жерлеу рәсімі басталды. Сүйекті жер қойнына тапсыру рәсіміне ҚР мемлекеттік хатшысы Гүлшара Әбдіхалықова, ҚР мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы, Қостанай облысының әкімі Архимед Мұхамбетов, Венгрияның Қазақстандағы елшісі Барани Андраш, ҚР Парламенті депутаты Қуаныш Сұлтанов, жазушы Сәбит Досанов қатысты.

10 Кейкі батырдың кесенесі Аманкелді ауданына қарасты Тасты ауылының қырындағы, Жалдама-Арқалық тас жолының маңынан салынған. Кесенені салуды ұйымдастырған Астана қаласындағы «ЕL-DAANA» архитектуралық бюросы. Оның басшысы Эльвира Нұралиева. Бұл бюро Арқалық қаласындағы «Аллюминстрой» ЖШС-мен келісімшартқа отырып, құрылыстың біраз бөлігін соларға салдыртуды шешкен. Іргетасты құйған осы серіктестік басшысы А.Мұқанов. Нысанның биіктігі 15 метр (сур. 9, 10). Қорыта келгенде, қазіргі таңда «Қазақстан» ұғымы біріктіруші әрі жинақтаушы атуға айналғанын ескере отырып, Қазақстан тарихына тиесілі тарихи-мәдени ескерткіштерді қорым мен обаларды, мазар мен кесенелерді саралап, оларды қайта зерттеу қажет. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: 1. https://egemen.kz/article/nursultan-nazarbaev-bolashaqqa-baghdar-rukhanizhanhghyru 2. Плиний Старший. Естествознание. XXXVI (о гробнице Мавсола) // Плиний Старший. Естествознание. Об искусстве. М., 1994, с «Қазақ энциклопедиясы», VI-том 4. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия Алматы: «Арыс» баспасы, Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. Алматы: DPS, Қазақ энциклопедиясы https://baq.kz/kk/news/kogam_aimak/tobil_onirindegi_kasietti_orindar «Қазақ энциклопедиясы», VI-том 13. Отырар. Энциклопедия. Алматы. «Арыс» баспасы, 2005

СӨЗЖАСАМ, ТЕРМИНЖАСАМ ТӘСІЛДЕРІ ОЛАРДЫҢ БАЙЛАНЫСЫ

СӨЗЖАСАМ, ТЕРМИНЖАСАМ ТӘСІЛДЕРІ ОЛАРДЫҢ БАЙЛАНЫСЫ СӨЗЖАСАМ, ТЕРМИНЖАСАМ ТӘСІЛДЕРІ ОЛАРДЫҢ БАЙЛАНЫСЫ Мамаева Гүлнар Бейсенқызы филология ғылымдарының кандидаты Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті қазақ тіл білімі кафедрасының доценті Астана.

Διαβάστε περισσότερα

Тема: 23-Көпжақтар. Олардың аудандары мен көлемдері Подтема: 01-Призма. Тік жəне көлбеу призмалар. Куб. Олардың бет аудандары мен көлемдері.

Тема: 23-Көпжақтар. Олардың аудандары мен көлемдері Подтема: 01-Призма. Тік жəне көлбеу призмалар. Куб. Олардың бет аудандары мен көлемдері. Тема: -Көпжақтар. Олардың аудандары мен көлемдері Подтема: 01-Призма. Тік жəне көлбеу призмалар. Куб. Олардың бет аудандары мен көлемдері. 1. Тік үшбұрышты призманың табанының қабырғалары 10 см, 17 см

Διαβάστε περισσότερα

ДЕНЕЛЕРДІҢ ЕРКІН ТҮСУІ

ДЕНЕЛЕРДІҢ ЕРКІН ТҮСУІ ДЕНЕЛЕРДІҢ ЕРКІН ТҮСУІ Денелердің еркін түсуі деп ауа кедергісі болмағандағы денелердің Жерге түсуін айтады. XVI ғасырдың аяғында ұлы итальян Г. Галилей тәжірибелік жолмен сол заманға сай уақыт дәлдігімен

Διαβάστε περισσότερα

ИМАМ ƏБУ ХАНИФА ӨСИЕТІ

ИМАМ ƏБУ ХАНИФА ӨСИЕТІ ИМАМ АҒЗАМ ӘБУ ХАНИФА ИМАМ ƏБУ ХАНИФА ӨСИЕТІ (Араб тілінен аударған Ризабек Ілімбаев) Алматы Баспалар үйі, 2014 ӘОЖ 297 КБЖ 86.38 И 48 Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігі «Әдебиеттің әлеуметтік

Διαβάστε περισσότερα

Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ

Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады  vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ ҰЛТТЫҚ АПТАЛЫҚ Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ 23 (595) 3 маусым 2016 жыл 31 МАМЫР САЯСИ ҚУҒЫН-СҮРГІН ҚҰРБАНДАРЫН ЕСКЕ АЛУ КҮНІ Шетінен текті туған бабам

Διαβάστε περισσότερα

Дефектология деген не?

Дефектология деген не? Біздің мамандық Дефектология деген не? Дефектология (лат. defectus жетімсіздік және гр. λόγος ілім) педагогиканың көру, есту, сөйлеу мүшелерінде, ақыл-ойының дамуында табиғи кемістігі бар балаларды оқыту

Διαβάστε περισσότερα

АНОМАЛЬДЫ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫС ЖАСАУДЫҢ КЕЙБІР АСПЕКТІЛЕРІ

АНОМАЛЬДЫ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫС ЖАСАУДЫҢ КЕЙБІР АСПЕКТІЛЕРІ АНОМАЛЬДЫ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫС ЖАСАУДЫҢ КЕЙБІР АСПЕКТІЛЕРІ Маханбет Айнұр Мұратбайқызы., ҚМПИ, дефектология мамандығының 2 курс студенті Ғылыми жетекші : Шалғымбекова Ə.Б, ҚМПИ педагогика кафедрасының аға

Διαβάστε περισσότερα

1-бөлім: Эрозия және үгілу. Үгілу мен эрозия арасында қандай айырмашылық бар?

1-бөлім: Эрозия және үгілу. Үгілу мен эрозия арасында қандай айырмашылық бар? Өзен эрозиясы ЖЕР ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМДАР ГЕОЛОГИЯ ӨЗЕН ЭРОЗИЯСЫ 1-бөлім: Эрозия және үгілу Үгілу мен эрозия арасында қандай айырмашылық бар? Жердің рельефі Жер ландшафтын көтеретін және түсіретін түрлі процестердің

Διαβάστε περισσότερα

Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ. Ағайынның мұңы,

Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады  vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ. Ағайынның мұңы, ҰЛТТЫҚ АПТАЛЫҚ Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ 31 (603) 5 тамыз 2016 жыл ЖАНАЙҚАЙ Ағайынның мұңы, Нұрлы көштің жыры Базарбай ӘБУОВ, Ақмола облысы Красный

Διαβάστε περισσότερα

КИНЕМАТИКАНЫҢ НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАРЫ. Кинематика деп денелердің қозғалысын зерттейтін, бірақ қозғалыстың туу себебін қарастырмайтын физиканың бөлімі.

КИНЕМАТИКАНЫҢ НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАРЫ. Кинематика деп денелердің қозғалысын зерттейтін, бірақ қозғалыстың туу себебін қарастырмайтын физиканың бөлімі. КИНЕМАТИКАНЫҢ НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАРЫ Кинематика деп денелердің қозғалысын зерттейтін, бірақ қозғалыстың туу себебін қарастырмайтын физиканың бөлімі. Механикалық қозғалыс деп уақыт өзгерісінде кеңістікте дененің

Διαβάστε περισσότερα

нарықтың дамыған инфрақұрылымның болуы; тұрақты салықтық-бюджеттік және кредитті-ақшалай жүйенің болуы. Еркін нарықтың қызмет етуін қамтамасыз ететін

нарықтың дамыған инфрақұрылымның болуы; тұрақты салықтық-бюджеттік және кредитті-ақшалай жүйенің болуы. Еркін нарықтың қызмет етуін қамтамасыз ететін 3 дәріс. Нарық және оның қызмет жасауының механизмі. Нарықтың жалпы сипаттамасы және олардың өзара әсерлесуі. Нарықтың негізгі элементтері және олардың өзара әсерлесуі. Нарықтың сиымдылығы және болжауы.

Διαβάστε περισσότερα

ЕЛБАСЫНА ЖАҢА ӘЛІПБИДІҢ ЖОБАСЫ ҰСЫНЫЛДЫ

ЕЛБАСЫНА ЖАҢА ӘЛІПБИДІҢ ЖОБАСЫ ҰСЫНЫЛДЫ ЭКОНОМИКА 2017 41 (527) 12 18 ҚАЗАН ЖЫЛ Газет 2006 жылдың 15 желтоқсанынан шыға бастады www.economics.kazgazeta.kz www.facebook.com/economkaz.kz Бизнес&Жаңалық Бизнес&Қоғам Бизнес&Қоғам Бизнес&Мәдениет

Διαβάστε περισσότερα

ҚЫЗЫЛ ЖОБАСЫ СУДЫ ПАЙДАЛАНУ МЕН САРҚЫНДЫ СУЛАРДЫ ЖОЮ БОЙЫНША ІС-ШАРАЛАР ЖОСПАРЫ жылғы ҚАЗАН

ҚЫЗЫЛ ЖОБАСЫ СУДЫ ПАЙДАЛАНУ МЕН САРҚЫНДЫ СУЛАРДЫ ЖОЮ БОЙЫНША ІС-ШАРАЛАР ЖОСПАРЫ жылғы ҚАЗАН ҚЫЗЫЛ ЖОБАСЫ СУДЫ ПАЙДАЛАНУ МЕН САРҚЫНДЫ СУЛАРДЫ ЖОЮ БОЙЫНША ІС-ШАРАЛАР ЖОСПАРЫ 2016 жылғы ҚАЗАН Wardell Armstrong International Baldhu House, Wheal Jane Earth Science Park, Baldhu, Truro, Cornwall, TR3

Διαβάστε περισσότερα

Сұлтанғали Төлегенов БИОМЕТРИЯ. ОҚУлық

Сұлтанғали Төлегенов БИОМЕТРИЯ. ОҚУлық Сұлтанғали Төлегенов БИОМЕТРИЯ ОҚУлық Алматы 0 УДК 378 (075.8): 57.087. ББК 8.073. я к Т 65 Пікір жазғандар: Шүлембаева К.Қ. б.ғ.д., профессор; Жұмабеков Е.Ж. б.ғ.д., профессор; Торыбаев Х.К. б.ғ.д., профессор;

Διαβάστε περισσότερα

Аннотация. Annotation

Аннотация. Annotation 8 9 10 Аңдатпа 11 Осы дипломдық жобада «Н. В. Гоголь атындағы орта мектебінің ақпараттық жүйесін жобалау және құру» Н. В. Гоголь атындағы орта мектебінің білім беру жүйесі қарастырылады. Бұл жүйеде білім

Διαβάστε περισσότερα

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық. Депакин Хроносфера

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық. Депакин Хроносфера Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Төрағасының 2014 жылғы 04 02. 82 бұйрығымен БЕКІТІЛГЕН Саудалық атауы Депакин Хроносфера Дәрілік

Διαβάστε περισσότερα

Гиппократқа берген антың қайда?

Гиппократқа берген антың қайда? ҰЛТТЫҚ АПТАЛЫҚ Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады www.jasqazaq.kz vk.com.jasqazaq Jasqazaq Жас қазақ 14 (586) 15 сəуір 2016 жыл КЕРІ КЕТКЕН Гиппократқа берген антың қайда? ТАҒЫ ДА ДОЛЛАР ТУРАЛЫ

Διαβάστε περισσότερα

МАТЕРИАЛДАР КЕДЕРГІСІ

МАТЕРИАЛДАР КЕДЕРГІСІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. ТҮСІПОВ С. ТҮСІПОВА МАТЕРИАЛДАР КЕДЕРГІСІ ОҚУЛЫҚ Екінші басылым. Өңделген Алматы, 01 1 ƏОЖ 53 (075.8) КБЖ.3 я 73 Т90 Қазақстан Республикасының

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖƏНЕ БІЛІМ БЕРУ МИНИСТРЛІГІ С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан Мемлекеттік университеті. Т.Т.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖƏНЕ БІЛІМ БЕРУ МИНИСТРЛІГІ С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан Мемлекеттік университеті. Т.Т. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖƏНЕ БІЛІМ БЕРУ МИНИСТРЛІГІ С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан Мемлекеттік университеті Т.Т. Ракишева АДАМ ЭКОЛОГИЯСЫ Оқу құралы скемен ШҚМУ Баспасы 2006 УДК 502/504

Διαβάστε περισσότερα

факторлары келесі формулалармен анықталады

факторлары келесі формулалармен анықталады ГЛОССАРИЙ Материалдар кедергісі - Конструкция элементтерінің беріктігін, қатаңдығын және орнықтылығын зерттейтін ғылым Беріктік- конструкцияның немесе оның жеке элементтерінің сыртқы күш әсеріне қирамай

Διαβάστε περισσότερα

Қоғамдық-саяси, құқықтық газет БАС МҰҒАЛІМ ЕЛБАСЫНЫҢ ТАПСЫРМАСЫН ТҮСІНБЕЙТІН СИЯҚТЫ

Қоғамдық-саяси, құқықтық газет БАС МҰҒАЛІМ ЕЛБАСЫНЫҢ ТАПСЫРМАСЫН ТҮСІНБЕЙТІН СИЯҚТЫ www.zanmedіa.kz zangazet@maіl.ru Қоғамдық-саяси, құқықтық газет Ақпарат ЭКС-МИНИСТР ПРЕЗИДЕНТ КЕҢЕСШІСІ БОЛДЫ Экс-министр Владимир Школьник Нұрсұл тан Назарбаевтың штаттан тыс кеңес шісі болып тағайындалды.

Διαβάστε περισσότερα

САННАН САПАҒА КӨШУ ЖОЛЫНДА. Қ.А. ЯСАУИ атындағы ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ

САННАН САПАҒА КӨШУ ЖОЛЫНДА. Қ.А. ЯСАУИ атындағы ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ САННАН САПАҒА КӨШУ ЖОЛЫНДА Қ.А. ЯСАУИ атындағы ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ 2008-2014 АНКАРА, 2015 САННАН САПАҒА КӨШУ ЖОЛЫНДА Қ.А. ЯСАУИ атындағы ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ 2008-2014

Διαβάστε περισσότερα

5 ДИФФЕРЕНЦИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ИНТЕГРАЛДЫҚ ЕСЕПТЕУЛЕРДІҢ САНДЫҚ ӘДІСТЕРІ. 5.1 Интегралдарды жуықтап есептеу

5 ДИФФЕРЕНЦИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ИНТЕГРАЛДЫҚ ЕСЕПТЕУЛЕРДІҢ САНДЫҚ ӘДІСТЕРІ. 5.1 Интегралдарды жуықтап есептеу 5 ДИФФЕРЕНЦИАЛДЫҚ ЖӘНЕ ИНТЕГРАЛДЫҚ ЕСЕПТЕУЛЕРДІҢ САНДЫҚ ӘДІСТЕРІ 5 Интегралдарды жуықтап есептеу [] аралығында анықталған интегралды қарастырайық: J d Егер аралығында үзіліссіз функция болса онда интеграл

Διαβάστε περισσότερα

ТШО ұжымының. жалпы жиналысы. Сындарлы әңгіме ынтымақтастық негізі. Бұл номерде: НОВОСТИ ТШО 03 (177) 2012 TCO NEWS

ТШО ұжымының. жалпы жиналысы. Сындарлы әңгіме ынтымақтастық негізі. Бұл номерде: НОВОСТИ ТШО 03 (177) 2012 TCO NEWS «Теңізшевройл» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің басылымы Информационная газета ТОО «Тенгизшевройл» Tengizchevroil Newsletter НОВОСТИ ТШО 03 (177) 2012 TCO NEWS ТШО ұжымының Бұл номерде: жалпы жиналысы

Διαβάστε περισσότερα

ЖАҚСЫНЫҢ ЖАҚСЫЛЫҒЫН АЙТ НҰРЫ ТАСЫСЫН

ЖАҚСЫНЫҢ ЖАҚСЫЛЫҒЫН АЙТ НҰРЫ ТАСЫСЫН 20 қаңтар 2016 ж 02 (152) ЖАҚСЫНЫҢ ЖАҚСЫЛЫҒЫН АЙТ НҰРЫ ТАСЫСЫН Акция ұйымдастырушысы: «БІЛІМ ЖОЛЫ НҰРЛЫ ЖОЛ» www.bilimnur.kz Мақсаты: Интернет арқылы ұстаздар жетістігі, шығармашылығы, іс-тәжірибелерін

Διαβάστε περισσότερα

Е.М.Ахметов ГЕОФИЗИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІНЕ КІРІСПЕ

Е.М.Ахметов ГЕОФИЗИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІНЕ КІРІСПЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Қ.И.СӘТБАЕВ АТЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ Е.М.Ахметов ГЕОФИЗИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІНЕ КІРІСПЕ АЛМАТЫ 2015 ОЭЖ 550.8(075) Қ.И.Сәтбаев атындағы Казақ

Διαβάστε περισσότερα

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ 0-05 оқу жылында химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектептеріндегі жоғары мектеп бітірушілерінің қорытынды аттестаттауына арналған математика пәнінен

Διαβάστε περισσότερα

2. HЬЮТОН САҚИНАЛАРЫ КӨМЕГІМЕН ЖАРЫҚ ТОЛҚЫНЫНЫҢ ҰЗЫНДЫҒЫН АНЫҚТАУ

2. HЬЮТОН САҚИНАЛАРЫ КӨМЕГІМЕН ЖАРЫҚ ТОЛҚЫНЫНЫҢ ҰЗЫНДЫҒЫН АНЫҚТАУ 23 2. HЬЮТОН САҚИНАЛАРЫ КӨМЕГІМЕН ЖАРЫҚ ТОЛҚЫНЫНЫҢ ҰЗЫНДЫҒЫН АНЫҚТАУ 2.1. Жұмыстың мақсаты Амплитудалардың бөліну принципі бойынша оптикадағы когеренттілікті алу жолдарымен танысу (мөлдір жұқа қабаттар,

Διαβάστε περισσότερα

Теруге: «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны 2, 2010

Теруге: «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны 2, 2010 Теруге: Редактор Д.Ақышев «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны 2, 2010 Мақаланың атауы Автор Бөлімше Ақша-кредит саясатының дамуы 1. Фискалды/мұнай доминанты, инфляция жəне саясатты үйлестіру Əлия

Διαβάστε περισσότερα

С.Ж.АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ

С.Ж.АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ С.Ж.АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ Сарсенбаева С.С., Рамазанова Ш.Х., Баймаханова Н.Т. МЕДИЦИНАЛЫҚ ЖОҒАРҒЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНДАҒЫ БЕЛСЕНДІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ Оқу құралы Алматы 2011 ж. 1

Διαβάστε περισσότερα

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті Бекітемін Бірінші проректор Исагулов А.З. " " 2009ж. ОҚЫТУШЫ ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ Мәліметтерді

Διαβάστε περισσότερα

Иондаушы сәулелердің затпен әсерлесуі

Иондаушы сәулелердің затпен әсерлесуі Электрондардың затпен әсерлесуі Иондаушы сәулелердің затпен әсерлесуі Электрондар жеңіл зарядталған бөлшектер. Электрондардың көзі ретінде бета сәулелену электрон және позитрон шығаратын β радионуклидтері

Διαβάστε περισσότερα

9. СҰЙЫҚ ЖӘНЕ ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДЕГІ ЖАРЫҚТЫҢ ЖҰТЫЛУЫ

9. СҰЙЫҚ ЖӘНЕ ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДЕГІ ЖАРЫҚТЫҢ ЖҰТЫЛУЫ 10 9. СҰЙЫҚ ЖӘНЕ ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДЕГІ ЖАРЫҚТЫҢ ЖҰТЫЛУЫ 9.1. Жұмыстың мақсаты Фотометрлердің көмегімен денелердің жарықты жұтуының негізгі сипаттамаларын зерттеу. Жарықтың жұтылу заңына негізделген мөлшерлік

Διαβάστε περισσότερα

ЭЛЕКТРОМАГНЕТИЗМ НЕГІЗГІ ЗАҢДАР

ЭЛЕКТРОМАГНЕТИЗМ НЕГІЗГІ ЗАҢДАР 1 7971 ЭЛЕКТРОМАГНЕТИЗМ НЕГІЗГІ ЗАҢДАР 1 7-E ИЗДАНИЕ Рекомендовано учебно-методическим объединением в области «Ядерные физика и технологии» в качестве учебного пособия для студентов физических специальностей

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. Н.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. Н. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. Н. Доғалов Н. С. Досмағанбетов МАКРОЭКОНОМИКА Оқулық Алматы, 2012 1 ƏОЖ 330 (075.8) КБЖ 65.012.2я73 Д 54 Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық

Διαβάστε περισσότερα

АВТОМАТИКА ЖӘНЕ ТЕЛЕМЕХАНИКА ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ

АВТОМАТИКА ЖӘНЕ ТЕЛЕМЕХАНИКА ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ Умаров Амангелді Рахымбердіұлы Умаров Амантұр Амангелдіұлы АВТОМАТИКА ЖӘНЕ ТЕЛЕМЕХАНИКА ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ Оқу құралы А.Ясауи атындағы ХҚТУ оқу-әдістемелік кеңесінің шешімімен ЖОО 5В070200-Автоматтандыру

Διαβάστε περισσότερα

ЦЕНТР ПЕДАГОГИЧЕСКОГО МАСТЕРСТВА АОО «НАЗАРБАЕВ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЕ ШКОЛЫ» ФАКУЛЬТЕТ ОБРАЗОВАНИЯ КЕМБРИДЖСКОГО УНИВЕРСИТЕТА

ЦЕНТР ПЕДАГОГИЧЕСКОГО МАСТЕРСТВА АОО «НАЗАРБАЕВ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЕ ШКОЛЫ» ФАКУЛЬТЕТ ОБРАЗОВАНИЯ КЕМБРИДЖСКОГО УНИВЕРСИТЕТА «НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ» ДББҰ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ШЕБЕРЛІК ОРТАЛЫҒЫ КЕМБРИДЖ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ БІЛІМ БЕРУ ФАКУЛЬТЕТІ ЦЕНТР ПЕДАГОГИЧЕСКОГО МАСТЕРСТВА АОО «НАЗАРБАЕВ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЕ ШКОЛЫ» ФАКУЛЬТЕТ ОБРАЗОВАНИЯ

Διαβάστε περισσότερα

Ж. ҚАРАУЛОВ МҰНАЙ ЖƏНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ

Ж. ҚАРАУЛОВ МҰНАЙ ЖƏНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ Ж. Қараулов Ж. ҚАРАУЛОВ МҰНАЙ ЖƏНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ АЛМАТЫ, 2007 0 Мұнай жəне газ ұңғыларын бұрғылау технологиясы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Қ.И.СƏТБАЕВ атындағы

Διαβάστε περισσότερα

Сабақ жоспары. 1. М(2;-5), Р(-5;-2), К(2;5) болса, МРК үшбұрышының периметрін табыңдар.

Сабақ жоспары. 1. М(2;-5), Р(-5;-2), К(2;5) болса, МРК үшбұрышының периметрін табыңдар. 1 Сынып: 10 Сабақтың тақырыбы: Векторлар. Сабақтың мақсаттары: 1. Білімділік: Векторларларға амалдар қолдану. 2. Дамытушылық: 9 сыныпта өтілген тақырыптарды есеп шығару арқылы бекіту. 3. Тәрбиелік: Оқушылардың

Διαβάστε περισσότερα

І ТАРАУ ТЕХНИКАЛЫҚ ТЕРМОДИНАМИКА ПӘНІ МЕН ОНЫҢ МІНДЕТТЕРІ

І ТАРАУ ТЕХНИКАЛЫҚ ТЕРМОДИНАМИКА ПӘНІ МЕН ОНЫҢ МІНДЕТТЕРІ Кіріспе Классикалық (феноменологиялық) термодинамикада энергияның әр түрінің өзара түрлену заңдары оқылады. Техникалық термодинамика жылу мен жұмыстың өзара түрлену заңдылықтарын қарастырады. Мұнда жылулық

Διαβάστε περισσότερα

Теруге: «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны 4 (арнайы шығарылым), 2009 ж.

Теруге: «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны 4 (арнайы шығарылым), 2009 ж. Теруге: Редактор Д.Ақышев «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны 4 (арнайы шығарылым), 29 ж. Мақаланың атауы Бөлімше 1. Кіріспе Төлем жүйелері департаменті Төлем жүйелері 2. Қазақстанның төлем жүйелерінің

Διαβάστε περισσότερα

Серіков Т.Ғ-ның АҢДАТПА Тақырыптың өзектілігі.

Серіков Т.Ғ-ның АҢДАТПА Тақырыптың өзектілігі. 6D071900 «Радиотехника, электроника және телекоммуникация» мамандығы бойынша PhD докторанты Серіков Т.Ғ-ның «Бағдарламалық IP PBX Asterisk негізінде өңделген телекоммуникациялық жүйелердің тиімділігін

Διαβάστε περισσότερα

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық Зитига

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық Зитига Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Төрағасының 2014 жылғы «02» шілде 454 бұйрығымен БЕКІТІЛГЕН Дәрілік заттың медицинада қолданылуы

Διαβάστε περισσότερα

М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті

М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті Жаратылыстану-математика факультеті Биология жəне əкология кафедрасы «Шет тілі,қазақ тілі,физика,есеп жəне аудит,педагокика жəне психология,дене

Διαβάστε περισσότερα

Б.Бӛрібаев ПРОГРАММАЛАУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ. Оқулық

Б.Бӛрібаев ПРОГРАММАЛАУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ. Оқулық Б.Бӛрібаев ПРОГРАММАЛАУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ Оқулық Алматы, 2011 ISBN ББК Пікір берушілер: Ақпараттық технологиялар университетінің профессоры, техника ғылымдарының докторы Сейкетов А.Ж. Әл-Фараби ат. Қазақ

Διαβάστε περισσότερα

Елбасы елдігімнің бастауы

Елбасы елдігімнің бастауы Елбасы елдігімнің бастауы Қатысушыларды марапаттау кезеңі Кӛрермендер Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 1940 жылдың 6-шілдесінде Алматы облысының Қаскелең (Қарасай) ауданындағы Шамалған ауылында туған.

Διαβάστε περισσότερα

Дəрістің қысқаша мазмұны. 1-тақырып. Механика пəні. Материалдық нүктенің кинематикасы

Дəрістің қысқаша мазмұны. 1-тақырып. Механика пəні. Материалдық нүктенің кинематикасы Дəрістің қысқаша мазмұны. -тақырып Механика пəні. Материалдық нүктенің кинематикасы Дəріс жоспары: Механика дамуына қысқаша тарихи шолу. Материалдық нүкте туралы түсінік. Санақ жүйесі. Қозғалыстың салыстырмалылығы.

Διαβάστε περισσότερα

U PP124JAA(03) B BACTEC Myco/F Lytic Culture Vials (Культуралар шишалары) Байытылған Middlebrook 7H9 және жүрек-мый инфузия бульоны

U PP124JAA(03) B BACTEC Myco/F Lytic Culture Vials (Культуралар шишалары) Байытылған Middlebrook 7H9 және жүрек-мый инфузия бульоны B BACTEC Myco/F Lytic Culture Vials (Культуралар шишалары) Байытылған Middlebrook 7H9 және жүрек-мый инфузия бульоны BD BACTEC 9000MB БІРГЕ ҚОЛДАНУ ҮШІН U PP124JAA(03) 2016-07 Қазақ ҚОЛДАНУ МАҚСАТЫ BD

Διαβάστε περισσότερα

Дəрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық ИНСУМАН РАПИД ГТ

Дəрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық ИНСУМАН РАПИД ГТ Дəрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық ИНСУМАН РАПИД ГТ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық жəне фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Төрағасының 2011

Διαβάστε περισσότερα

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫ ОРЫНДАУҒА ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫ ОРЫНДАУҒА ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР Әдістемелік нұсқулрдың титулдық прғы Нысн ПМУ ҰС Н 7.8./40 Қзқстн Республиксының білім және ғылым министрлігі С. Торйғыров тындғы Пвлодр мемлекеттік университеті Мтемтик кфедрсы Мтемтик пәні бойынш 5В060800

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ С. АМАНЖОЛОВ АТЫНДАҒЫ ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ. Т.Т.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ С. АМАНЖОЛОВ АТЫНДАҒЫ ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ. Т.Т. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ С. АМАНЖОЛОВ АТЫНДАҒЫ ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ Т.Т. Кайсанова Жас ерекшеліктер физиологиясы және мектеп гигиенасы Электрондық дәріс

Διαβάστε περισσότερα

«ЭКОЛОГИЯ ЖӘНЕ ТҰРАҚТЫ ДАМУ» барлық мамандықтарға арналған ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАРЫ

«ЭКОЛОГИЯ ЖӘНЕ ТҰРАҚТЫ ДАМУ» барлық мамандықтарға арналған ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАРЫ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ атындағы СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ КОЛЛЕДЖІ 3 деңгейлі СМЖ құжаты 1 Басылым 042-14.4.05.1.20 35/03-2013 ПОӘК «Экология және тұрақты даму»

Διαβάστε περισσότερα

7. ПОЛЯРИЗАЦИЯ ЖАЗЫҚТЫҒЫНЫҢ БҰРЫЛУЫН ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ САХАРИМЕТР КӨМЕГІМЕН ҚАНТ ЕРІТІНДІСІНІҢ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН АНЫҚТАУ

7. ПОЛЯРИЗАЦИЯ ЖАЗЫҚТЫҒЫНЫҢ БҰРЫЛУЫН ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ САХАРИМЕТР КӨМЕГІМЕН ҚАНТ ЕРІТІНДІСІНІҢ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН АНЫҚТАУ 77 7. ПОЛЯРИЗАЦИЯ ЖАЗЫҚТЫҒЫНЫҢ БҰРЫЛУЫН ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ САХАРИМЕТР КӨМЕГІМЕН ҚАНТ ЕРІТІНДІСІНІҢ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН АНЫҚТАУ 7.1. Жұмыстың мақсаты Оптикаша актив заттардың жарық сәулесінің поляризациялану жазықтығын

Διαβάστε περισσότερα

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық Витамин Е Зентива

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық Витамин Е Зентива Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Төрағасының 2013 жылғы бұйрығымен БЕКІТІЛГЕН Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі

Διαβάστε περισσότερα

МАТЕМАТИКАЛЫҚ ФИЗИКА ТЕҢДЕУЛЕРІ

МАТЕМАТИКАЛЫҚ ФИЗИКА ТЕҢДЕУЛЕРІ Л.Н. ГУМИЛЕВ АТЫНДЫҒЫ ЕҰУ КІТАПХАНАСЫ Зара СЫЗДЫҚОВА Андрей ИБАТОВ МАТЕМАТИКАЛЫҚ ФИЗИКА ТЕҢДЕУЛЕРІ ОҚУЛЫҚ АСТАНА ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Л.Н. ГУМИЛЕВ АТЫНДЫҒЫ ЕУРАЗИЯ ҰЛТТЫҚ

Διαβάστε περισσότερα

In Vitro жағдайындағы диагностикада қолдануға арналған BD MAX System жүйесімен бірге қолдануға арналған

In Vitro жағдайындағы диагностикада қолдануға арналған BD MAX System жүйесімен бірге қолдануға арналған MAX CT/GC 442969 In Vitro жағдайындағы диагностикада қолдануға арналған P0212(02) BD MAX System жүйесімен бірге қолдануға арналған 2016-08 Қазақ 4 0086 I ҚОЛДАНУ МАҚСАТЫ BD MAX System жүйесінде орындалғандай

Διαβάστε περισσότερα

Біз мектепке барамыз

Біз мектепке барамыз 9 тамыз 2016 ж. сейсенбі 86 (18448) БІЛІМ Біз мектепке барамыз Гүлназым САҒИТОВА Қазір тамыз айы. Қыр астында қыркүйек тұр. Оқушы баласы бар ата-ананың қарбаласқа түсер шағы. Оқушы баласын жаңа оқу жылына

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. Т.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. Т. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ А. Т. Мусин МАТЕМАТИКА II (Лекциялар. Тесттер жинағы) Оқу құралы Алматы, ƏОЖ 5(75.8) КБЖ.я73 М 79 Баспаға Қарағанды «Болашақ» университетінің

Διαβάστε περισσότερα

ПӘНДІ ОҚЫТУДАҒЫ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР

ПӘНДІ ОҚЫТУДАҒЫ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР Әдістемелік нұсқаулардың Нысан титулдық парағы ПМУ ҰС Н 78 Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі С Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Математика кафедрасы Математикалық

Διαβάστε περισσότερα

СҰРАҚ КІТАПШАСЫ. НҰСҚА Сынып

СҰРАҚ КІТАПШАСЫ. НҰСҚА Сынып СҰРАҚ КІТАПШАСЫ НҰСҚА 33114 11 Сынып Аты-жөні Қала (Облыс) Аудан Мектеп Сынып МАТЕМАТИКАЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ МАТЕМАТИКА ФИЗИКА ХИМИЯ БИОЛОГИЯ ГЕОГРАФИЯ ТАРИХ АДАМ. ҚОҒАМ. ҚҰҚЫҚ.

Διαβάστε περισσότερα

Дәрілік затты медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық ЛИРИКА

Дәрілік затты медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық ЛИРИКА Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі Mедициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Төрағасының 2016 жылғы 24 тамыз N003585, N003587, 2016 жылғы 25 тамыз

Διαβάστε περισσότερα

М. Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті

М. Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті М. Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті Педагогика факультеті «Педагогика жəне психология» кафедрасы 5В010200 «Бастауышта оқыту педагогикасы мен əдістемесі» мамандығы бойынша кредиттік

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ. Физика кафедрасы. А.К.Салькеева, Н.А.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ. Физика кафедрасы. А.К.Салькеева, Н.А. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ Физика кафедрасы А.К.Салькеева, Н.А.Маженов Электромагнетизм бөлімі бойынша зертханалық жұмыстарға арналған

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ. Еуразиялық нарық институты А.Ə.БАЙМҰХАМЕТОВ, Қ.А.ҚАРАЖАНОВА ЖОҒАРЫ МАТЕМАТИКА

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ. Еуразиялық нарық институты А.Ə.БАЙМҰХАМЕТОВ, Қ.А.ҚАРАЖАНОВА ЖОҒАРЫ МАТЕМАТИКА ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Еуразиялық нарық институты А.Ə.БАЙМҰХАМЕТОВ, Қ.А.ҚАРАЖАНОВА ЖОҒАРЫ МАТЕМАТИКА (ЭКОНОМИСТЕРГЕ АРНАЛҒАН ДƏРІСТЕР) бөлім Оқулық Алматы 5 УДК 57 Баймұхаметов

Διαβάστε περισσότερα

8. ШЫҒАРУ ЖӘНЕ ЖҰТЫЛУ СПЕКТРЛЕРІН СТИЛОСКОП КӨМЕГІМЕН ЗЕРТТЕУ

8. ШЫҒАРУ ЖӘНЕ ЖҰТЫЛУ СПЕКТРЛЕРІН СТИЛОСКОП КӨМЕГІМЕН ЗЕРТТЕУ 94 8. ШЫҒАРУ ЖӘНЕ ЖҰТЫЛУ СПЕКТРЛЕРІН СТИЛОСКОП КӨМЕГІМЕН ЗЕРТТЕУ 8.1. Жұмыстың мақсаты Спектрлік қондырғылардың схемаларымен және спектрлік анализдің әдістерімен танысу. Спектр түрлерін (тұтас спектр,

Διαβάστε περισσότερα

Дәрілік затты медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық. Ликсумия

Дәрілік затты медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық. Ликсумия Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Mедициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Төрағасының 2017 жылғы 07 04 N007669 бұйрығымен БЕКІТІЛГЕН Дәрілік затты медициналық қолдану

Διαβάστε περισσότερα

Қолданушының нұсқасы. Өнімді мына жерде тіркеп, оған қолдау алыңыз: Portable speaker SB500

Қолданушының нұсқасы. Өнімді мына жерде тіркеп, оған қолдау алыңыз:  Portable speaker SB500 Portable speaker SB500 Қолданушының нұсқасы Өнімді мына жерде тіркеп, оған қолдау алыңыз: www.philips.com/support Мазмұндар кестесі 1 Маңызды 2 Қауіпсіздік 2 Ескерту 2 7 Ақауларды жою 11 Жалпы ақпарат

Διαβάστε περισσότερα

ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ Дәріс 1-2. Тақырыбы: Алгоритм және оның қасиеттері. Алгоритм терминінің тарихы. Алгоритм түрлері

ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ Дәріс 1-2. Тақырыбы: Алгоритм және оның қасиеттері. Алгоритм терминінің тарихы. Алгоритм түрлері ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ Дәріс -2. Тақырыбы: Алгоритм және оның қасиеттері. Алгоритм терминінің тарихы. Алгоритм түрлері Алгоритм математика мен информатиканың кең тараған негізгі ұғымдарының бірі. Кӛп жағдайда

Διαβάστε περισσότερα

9 СЫНЫПҚА АРНАЛҒАН ФИЗИКА ПƏНІНЕН ОЖСБ ТЕСТІЛЕРІ

9 СЫНЫПҚА АРНАЛҒАН ФИЗИКА ПƏНІНЕН ОЖСБ ТЕСТІЛЕРІ 9 СЫНЫПҚА АРНАЛҒАН ФИЗИКА ПƏНІНЕН ОЖСБ ТЕСТІЛЕРІ 1 нұска 1. Массасы 160 г хоккей шайбасының жылдамдығы 30 м/с. Шайбаның импульсі A) 48 кг м/с B) 4800 кг м/с C) 53 кг м/с D) 5,3 кг м/с E) 4,8 кг м/с 2.

Διαβάστε περισσότερα

Пайдалану жөніндегі нұсқаулық

Пайдалану жөніндегі нұсқаулық Пайдалану жөніндегі нұсқаулық az UG 2200 Super UG 3000 Super UG 2200 Special UG 3000 Special Тіркемелі сусепкіш MG5342 BAG0021.12 11.16 Printed in Germany kk Бірінші рет пайдалануға енгізу алдында осы

Διαβάστε περισσότερα

MAX Enteric Parasite Panel

MAX Enteric Parasite Panel MAX Enteric Parasite Panel 442960 In Vitro диагностикалық қолданысқа арналған P0219(01) BD MAX жүйесімен бірге қолдануға арналған 2016-05 Қазақ 4 I ҚОЛДАНУ МАҚСАТЫ BD MAX System жүйесінде орындалған BD

Διαβάστε περισσότερα

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық. Вивитрол

Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық. Вивитрол Саудалық атауы Вивитрол Дәрілік заттың медицинада қолданылуы жөніндегі нұсқаулық Вивитрол Халықаралық патенттелмеген атауы Налтрексон Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және

Διαβάστε περισσότερα

санын айтамыз. Бұл сан екі тік және екі жатық жолдардан тұратын а а

санын айтамыз. Бұл сан екі тік және екі жатық жолдардан тұратын а а Сызықтық лгебр және нлитиклық геометрия элементтері Екінші және үшінші ретті нықтуыштр Аныктм Екінші ретті нықтуыш деп снын йтмыз. Бұл сн екі тік және екі жтық жолдрдн тұртын кестесі түрінде белгіленеді

Διαβάστε περισσότερα

САБАҚ ЖОСПАРЫ. Сұйықтықтардағы қысым формуласы мен анықтамасын біледі. Қатынас ыдыстардың түрлерін біледі. Жетістік критерийлері

САБАҚ ЖОСПАРЫ. Сұйықтықтардағы қысым формуласы мен анықтамасын біледі. Қатынас ыдыстардың түрлерін біледі. Жетістік критерийлері САБАҚ ЖОСПАРЫ Пəн Мұғалім Мектеп, сынып Сабақ тақырыбы Физика Кененбаева Айнур Ахметжановна Шымкент қаласы ФМБ НЗМ, 7 «В», 7 «Е», 7 «G» сыныптары Паскаль заңы. Сұйықтық ішіндегі қысым. Қатынас ыдыс. Гидравликалық

Διαβάστε περισσότερα

(1) Телевизор. Анықтама нұсқаулығы KD-77A1 / 65A1 / 55A1

(1) Телевизор. Анықтама нұсқаулығы KD-77A1 / 65A1 / 55A1 4-723-998-41(1) Телевизор Анықтама нұсқаулығы KD-77A1 / 65A1 / 55A1 Мазмұны ЕСКЕРТУ........................... 3 Қауіпсіздік жөніндегі мəліметтер........ 3 Сақтық шаралары.................... 5 Теледидар

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ қ. ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ қ. ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ қ. ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ 3 деңгейдегі СМЖ құжаты ПОӘК «Аналитикалық химия» пәні бойынша оқу-әдістемелік материалдар ПОӘК «11»09.

Διαβάστε περισσότερα

«Агротехнологиялық машиналар» пəні бойынша сұрақтар

«Агротехнологиялық машиналар» пəні бойынша сұрақтар «Агротехнологиялық машиналар» пəні бойынша сұрақтар 1. Егін жинау объектісі ретіндегі дəнді дақылдардың сипаттамасы. 2. Астық жинағыш комбайндар. 3. Дестелегіштер. 4. Қалбағай. 5. Комбайнның бастырғышы.

Διαβάστε περισσότερα

ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕН «Кәсіпкерлік қызметтің негіздері» пәні бойынша

ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕН «Кәсіпкерлік қызметтің негіздері» пәні бойынша ТҰРАН УНИВЕРСИТЕТІ УНИВЕРСИТЕТ ТУРАН «МЕНЕДЖМЕНТ» КАФЕДРАСЫ Тұран университетінің ОӘК мәжілісінде бекітілді Хаттама 2014 ж. ОӘЖ жөніндегі проректор А.А.Сатмұрзаев ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕН «Кәсіпкерлік қызметтің

Διαβάστε περισσότερα

жазбаша MANObserver-i B/03-14

жазбаша MANObserver-i B/03-14 GASSONIC OBSERVER-i Ультрадыбыстық газ кемуінің детекторы Бөлшек Редакция Бұл құжатта көрсетілген ақпарат жəне техникалық деректер тек Gassonic компаниясының жазбаша рұқсатымен жəне үзінді ретінде, сондай-ақ,

Διαβάστε περισσότερα

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Cambridge International Examinations ФОРМУЛАЛАР ТІЗІМІ ЖƏНЕ СТАТИСТИКАЛЫҚ КЕСТЕЛЕР

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Cambridge International Examinations ФОРМУЛАЛАР ТІЗІМІ ЖƏНЕ СТАТИСТИКАЛЫҚ КЕСТЕЛЕР ** «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Cambridge International Eaminations МАТЕМАТИКА ФОРМУЛАЛАР ТІЗІМІ ЖƏНЕ СТАТИСТИКАЛЫҚ КЕСТЕЛЕР -сынып Мамыр 0 MATHK/0/0/0 Бұл құжат басылған беттен жəне таза беттен

Διαβάστε περισσότερα

3. ДИФРАКЦИЯЛЫҚ ТОРДЫҢ СИПАТТАМАЛАРЫН ГОНИОМЕТР- СПЕКТРОМЕТРДЕ ЗЕРТТЕУ

3. ДИФРАКЦИЯЛЫҚ ТОРДЫҢ СИПАТТАМАЛАРЫН ГОНИОМЕТР- СПЕКТРОМЕТРДЕ ЗЕРТТЕУ 34 3. ДИФРАКЦИЯЛЫҚ ТОРДЫҢ СИПАТТАМАЛАРЫН ГОНИОМЕТР- СПЕКТРОМЕТРДЕ ЗЕРТТЕУ 3.1. Жұмыстың мақсаты Жарық дифракциясын дұрыс бір өлшемді құрылымда (дифракциялық торда) зерттеу. Гониометр-спектрометрге юстировка

Διαβάστε περισσότερα

ПАЙДАЛАНУ НҰСҚАУЛАРЫ ПАЙДАЛАНУҒА ДАЙЫН ТАҚТАЛЫ ҚҰРАЛ PA Шығ.: Тамыз, 2016

ПАЙДАЛАНУ НҰСҚАУЛАРЫ ПАЙДАЛАНУҒА ДАЙЫН ТАҚТАЛЫ ҚҰРАЛ PA Шығ.: Тамыз, 2016 ПАЙДАЛАНУ НҰСҚАУЛАРЫ ПАЙДАЛАНУҒА ДАЙЫН ТАҚТАЛЫ ҚҰРАЛ Шығ.: Тамыз, 2016 BD Mueller Hinton Fastidious Agar (MH-F) ҚОЛДАНУ МАҚСАТЫ BD Mueller Hinton Fastidious Agar (MH-F) (Мюллер-Хинтон сезімтал агары) Микробтарға

Διαβάστε περισσότερα

АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ

АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ АЭСА оқу-әдістемелік кеңесінің мәжілісінде Бекітілген Хаттама 1 «27» тамыз 2012 ж. Оқу ісі жӛніндегі проректор, профессор Машанова Р.К. ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК

Διαβάστε περισσότερα

АЛГОРИТМДЕУ ЖƏНЕ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛДЕРІ

АЛГОРИТМДЕУ ЖƏНЕ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛДЕРІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті АЛГОРИТМДЕУ ЖƏНЕ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛДЕРІ Білім алушыларға арналған пəннің оқу-əдістемелік кешені 5В070300

Διαβάστε περισσότερα

БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ. Техник-технолог Кіші инженер-технолог

БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ. Техник-технолог Кіші инженер-технолог Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі «Кәсіпқор» Холдингі» коммерциялық емес акционерлік қоғамы БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ Мамандық: 1225000 «Ет және ет өнімдерінің өндірісі» (түрлері бойынша)

Διαβάστε περισσότερα

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ. Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ. Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті 34.63-1 М 38 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті «Мҧнай газ ісі және машина жасау технологиясы» кафедрасы 5В071200

Διαβάστε περισσότερα

Пайдаланушы нұсқаулығы

Пайдаланушы нұсқаулығы Пайдаланушы нұсқаулығы MultiSync V801 Мазмұны Сәйкестік жөніндегі декларация...қазақ-1 Маңызды ақпарат...қазақ-2 ЕСКЕРТУ...Қазақ-2 АБАЙ БОЛЫҢЫЗ...Қазақ-2 Қауіпсіздік шаралары, қолдану және пайдалануға

Διαβάστε περισσότερα

ҚЫСҚА СИПАТТАМАСЫ МЕН ТҮСІНІКТЕМЕСІ

ҚЫСҚА СИПАТТАМАСЫ МЕН ТҮСІНІКТЕМЕСІ Veritor System For Rapid Detection of Group A Strep (А тобына жататын стрептококктарды жылдам анықтауға арналған) CLIA бойынша талаптардан толық БОСАТЫЛҒАН CLIA бойынша талаптардан босатылған жинақ тамақ

Διαβάστε περισσότερα

Ф И З И К А - 2. пәні бойынша техникалық мамандықтарына арналған есептер жинағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Ф И З И К А - 2. пәні бойынша техникалық мамандықтарына арналған есептер жинағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық- техникалық университеті «Физика және математика» кафедрасы Ф И З И К А - пәні бойынша техникалық мамандықтарына

Διαβάστε περισσότερα

Register your product and get support at www.philips.com/welcome 46PFL76x5H 42PFL76x5C 42PFL76x5H 40PFL76x5H 37PFL76x5H 37PFL75x5H 32PFL76x5C 32PFL76x5H 32PFL74x5H KK Пайдаланушы нқсҕаулығы Contact information

Διαβάστε περισσότερα

B Gram Stain Kits and Reagents

B Gram Stain Kits and Reagents B Gram Stain Kits and Reagents ГРАМ БОЯҒЫШ ЖИНАҚТАРЫ ЖӘНЕ РЕАГЕНТТЕРІ 8820191JAA(04) 2014-08 Қазақ Gram Stain Kit Gram Iodine (Тұрақты) Gram Decolorizer Gram Safranin Gram Stain Kit Gram Iodine (Тұрақсыз)

Διαβάστε περισσότερα

СТУДЕНТТІҢ ПƏНДІК ОҚУ-ƏДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ

СТУДЕНТТІҢ ПƏНДІК ОҚУ-ƏДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Қ.И.СӘТБАЕВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ Машинажасау институты Станок жасау, материалтану жəне машинажасау өндірісінің технологиясы

Διαβάστε περισσότερα

CKOH ЦИКЛДЫ ҚОСЫЛЫСТАРДЫҢ ОРГАНИКАЛЫҚ ХИМИЯСЫ

CKOH ЦИКЛДЫ ҚОСЫЛЫСТАРДЫҢ ОРГАНИКАЛЫҚ ХИМИЯСЫ әл-фараби атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ ХИМИЯ ЖӘНЕ ХИМИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ Органикалық заттар, табиғи қосылыстар және полимерлер химиясы мен технология кафедрасы SYLLABUS Факультет ғылыми кеңесінің

Διαβάστε περισσότερα

Пайдаланушы нұсқаулығы

Пайдаланушы нұсқаулығы Үлкен пішімді дисплей Пайдаланушы нұсқаулығы MultiSync V552 MultiSync V652 Үлгі атауын монитордың артқы жағындағы жапсырмадан табуға болады. Индекс Сәйкестік туралы декларациясы...қазақ-1 Маңызды ақпарат...қазақ-2

Διαβάστε περισσότερα

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі. Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі. Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті Бекітемін Бірінші проректор Исагулов А.З. " " 2008 ж. ОҚЫТУШЫ ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ «Электроника

Διαβάστε περισσότερα

Алынған шамалар бірдей өлшем бірлікте болуы шарт.

Алынған шамалар бірдей өлшем бірлікте болуы шарт. «Қозғалыс» есептері Мұндай түрдегі есептердің негізгі компоненттері: жүрілген жол-, жылдамдық v, уақыт t. Олардың арасындағы байланыс формулалары: vt, v, t t. v Шешу əдісі: а)есеп шартындағы белгісіз шаманы

Διαβάστε περισσότερα

B BBL Streptocard Enzyme Latex Test Kit

B BBL Streptocard Enzyme Latex Test Kit B BBL Streptocard Enzyme Latex Test Kit (in vitro жағдайындағы диагностикада пайдалануға арналған) L010797(02) 2016-06 Қазақ ҚОЛДАНУ МАҚСАТЫ BD BBL Streptocard Enzyme Latex Test Kit (ферменттік латекс

Διαβάστε περισσότερα

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті Физика математика факультеті Физика жəне математика кафедрасы 5В физика мамандығы бойынша кредиттік оқу жүйесінде оқитын студенттерге арналған

Διαβάστε περισσότερα

Техникалық термодинамика

Техникалық термодинамика Техникалық термодинамика 1. Термодинамикалық жүйе. Термодинамикалық процесс. Теңдесулі жəне теңдесулі емес процесстер. 2. Күй параметрлері жəне олардың өлшем бірліктері. Күйдің термиялық теңдеулері. 3.

Διαβάστε περισσότερα

Көмектесу үшін әрдайым осындамын. Өнімді мына жерде тіркеп, оған қолдау алыңыз: HTL5120. Қолданушының нұсқасы

Көмектесу үшін әрдайым осындамын. Өнімді мына жерде тіркеп, оған қолдау алыңыз:  HTL5120. Қолданушының нұсқасы Көмектесу үшін әрдайым осындамын Өнімді мына жерде тіркеп, оған қолдау алыңыз: www.philips.com/welcome HTL5120 Қолданушының нұсқасы Мазмұндар кестесі 1 Маңызды ақпарат 2 Қауіпсіздік 2 Өнім күтімі 3 Қоршаған

Διαβάστε περισσότερα