ΒΙΤΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΟΙ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΙΤΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΟΙ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ:"

Transcript

1 ΒΙΤΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΟΙ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ: Από το αυτοκέφαλο στην πολιτική θρησκευτική (εθναρχική) δράση των Αρχιεπισκόπων της Κύπρου και τα προνόμιά τους (Διδακτορική Διατριβή, υποβληθείσα προς έγκριση στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2007

2 ΟΙ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ: Από το αυτοκέφαλο στην πολιτική θρησκευτική (εθναρχική) δράση των Αρχιεπισκόπων της Κύπρου και τα προνόμιά τους ΑΝΔΡΕΑΣ Π. ΒΙΤΤΗΣ (Διδακτορική Διατριβή, υποβληθείσα προς έγκριση στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. 5 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΔΥΟ ΘΕΣΜΩΝ: ΤΟ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟ ΚΑΙ Ο «ΕΘΝΑΡΧΙΚΟΣ» ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΡΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ Προλεγόμενα I Βυζαντινή Περίοδος (4 ος -12 ος αιώνας) Το Αυτοκέφαλο της εκκλησίας της Κύπρου Εκλογή επισκόπων του τόπου και Αυτοκέφαλο Ο θεσμός της «προβλήσεως» II Λατινοκρατία: Φραγκοκρατία ( ) Βενετοκρατία( ) Από την Ανατολή στη Δύση Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ «ΕΘΝΑΡΧΕΣ»:Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ (1570/1-1878) Εισαγωγικά I. Η «αποκατάσταση» της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου και η θέση της έναντι της Πολιτείας II. Εκλογή, χειροτονία και διορισμός των Αρχιεπισκόπων της Κύπρου Οι πρώτοι ιεράρχες Η διαδοχή των πρώτων ιεραρχών III. Οι Αρχιεπίσκοποι του 17 ου αιώνα IV. Οι Αρχιεπίσκοποι του 18 ου αιώνα V. Οι Αρχιεπίσκοποι του 19 ου αιώνα

4 Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΤΑ ΒΕΡΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 19 ο ΑΙΩΝΑ: Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ, ΟΙ ΠΡΟΝΟΙΕΣ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΑΡΧΙΑ I. Η σπουδαιότητα των βερατίων II. Τα αρχιεπισκοπικά βεράτια III. Τα μητροπολιτικά βεράτια IV. Σύγκριση των αρχιεπισκοπικών και των μητροπολιτικών βερατίων V. Η συμβολή των βερατίων στον εθναρχικό ρόλο των ιεραρχών Συμπεράσματα ΕΠΙΛΟΓΟΣ Κατάλογος των Αρχιεπισκόπων Κύπρου επί Οθωμανοκρατίας ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη και ευχαριστίες οφείλουμε στον επιβλέποντα καθηγητή μας κύριο Γιώργο Γιωργή του οποίου η καθοδήγηση, η συνεχής ενθάρρυνση και οι παρατηρήσεις σε όλα τα στάδια της διατριβής αυτής υπήρξαν πολύτιμες. Ευχαριστίες, επίσης, οφείλουμε στους καθηγητές Chris Schabel και Alexander Beihammer των οποίων οι παρατηρήσεις και επισημάνσεις συνέβαλαν στη βελτίωση της εργασίας αυτής, ιδιαίτερα όσον αφορά στο πρώτο κεφάλαιο. Ευχαριστίες οφείλουμε και στο Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο πρώην Κύπρου κ. Χρυσόστομο Α ο οποίος μας παραχώρησε την άδεια και όλες τις σχετικές διευκολύνσεις για μελέτη και αξιοποίηση του πολύτιμου Αρχείου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου και ιδιαίτερα του Μέγα Κώδικα. 5

6 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Απ. Βαρ. Απόστολος Βαρνάβας, επίσημο περιοδικό της Εκκλησίας της Κύπρου, Λευκωσία ΕΚΕΕΚ Επετηρίς Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών Κύπρου ΕΚΕΙΣ ΕΠΑ ΘΗΕ ΜΚΕ ΚΣ ΚΧ BF BNJ BZ EC Επετηρίδα της Κυπριακής Εταιρείας Ιστορικών Σπουδών, Λευκωσία Επετηρίδα του Πανεπιστημίου Αθηνών Θρησκευτική και Ηθική Εγκυλκοπαιδεία Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια Κυπριακαί Σπουδαί, περιοδικό, Λευκωσία Κυπριακά Χρονικά, περιοδικό, Λάρνακα Byzantinische Forschungen Byzantinisch Neagriechischen Jahrbuchern Byzantinische Zeitshcrift Excerpta Cypria, materials for a history of Cyprus, by Claude Delaval Cobham, Larnaca 1908, Nicosia MPG Patrologia Graeca, by J. P. Migne, τ

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκκλησία της Κύπρου, από την αρχή της ίδρυσής της και ιδιαίτερα μετά την οριστική επικράτηση του χριστιανισμού στο νησί (4 ος αιώνας), διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο στα θρησκευτικά πράγματα του τόπου και όχι μόνο. Κατά καιρούς ο ρόλος της επεκτάθηκε και στα πολιτικά, κοσμικά δρώμενα του νησιού. Αυτό ίσχυσε ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους για την ιστορία της Κύπρου. Έτσι, τόσο κατά την περίοδο των αραβικών επιδρομών (7 ος 10 ος αιώνας), όσο και από τον 12 ο μέχρι και τα μέσα περίπου του 20 ου αιώνα, περίοδο κατά την οποία η Κύπρος τελούσε υπό ξένη κατοχή, η Εκκλησία είχε ένα πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλες σχεδόν τις εκφάνσεις της ζωής των κατοίκων και ειδικότερα των μελών της ορθόδοξης εκκλησίας. Ιστορικά, η εκκλησία αναδείχτηκε, ίσως, ως ο μακροβιότερος θεσμός του τόπου με μια συνεχή ιστορία είκοσι περίπου αιώνων. Μάλιστα, από την περίοδο που η Κύπρος έπαψε να αποτελεί μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (4 ος 12 ος αιώνας) και πέρασε διαδοχικά κάτω από την κυριαρχία των Λατίνων, της Οθωμανικής και της Αγγλικής Αυτοκρατορίας, η Εκκλησία ήταν ο μόνος σημαντικός τοπικός θεσμός που επιβίωσε. Την περίοδο αυτή, η Εκκλησία υπήρξε ο κατεξοχήν οργανισμός που εκπροσωπούσε το γηγενή πληθυσμό, ο οποίος στην πλειοψηφία του ήταν ελληνορθόδοξος. Αν ισχύει στην ιστορία ο νόμος ότι για κάθε αποτέλεσμα, αιτιατό, υπάρχει κάποιο αίτιο ή αίτια, τότε ο όποιος ρόλος και το κύρος που απέκτησε η εκκλησία της Κύπρου στο πέρασμα των αιώνων πρέπει να οφείλονται και να εξηγούνται με βάση κάποια δεδομένα, κάποιους συγκεκριμένους παράγοντες. Στην έρευνα αυτή θα ασχοληθούμε με μια συγκεκριμένη περίοδο της ιστορίας της εκκλησίας της Κύπρου, την Οθωμανοκρατία (16 ος 19 ος αιώνας), και θα επιχειρήσουμε ακριβώς να εξετάσουμε δύο από τους παράγοντες αυτούς που σχετίζονται και συνέτειναν σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση της δύναμης, της δράσης και την ανάληψη του πρωταγωνιστικού ρόλου της Εκκλησίας κατά την περίοδο αυτή. Πρόκειται για το αυτοκέφαλο, έναν καθαρά εκκλησιαστικό θεσμό που αναφέρεται 7

8 στο διοικητικό καθεστώς της τοπικής εκκλησίας, και τον εθναρχικό (εμπλοκή και ρόλος σε πολιτικές, κοσμικές υποθέσεις και δραστηριότητες κοινωνικά θέματα, οικονομικά, τομέας δικαίου κ.α.-, πέραν των θρησκευτικών) της ρόλο, ένα θεσμό που σίγουρα δεν έχει εκκλησιολογική προέλευση. Επιπρόσθετα, ερευνούμε το κατά πόσον οι δύο θεσμοί σχετίζονται μεταξύ τους και αν υπάρχουν λόγοι ιστορικοί που εξηγούν αυτή τη σχέση. Μάλιστα εξετάζεται η υπόθεση εάν και κατά πόσο ο ένας από τους δύο αυτούς θεσμούς, ο εθναρχικός, οφείλεται εν πολλοίς στον πρώτο, το αυτοκέφαλο. Γνωρίζουμε ότι το αυτοκέφαλο και τα σχετικά με αυτό (εκλογή και χειροτονία των επισκόπων και ιδιαίτερα του πρώτου, δηλαδή του αρχιεπισκόπου), δεν εμφανίστηκαν επί Οθωμανοκρατίας. Το ίδιο ισχύει και με την εμπλοκή της Εκκλησίας, στο πρόσωπο των ιεραρχών της και ιδιαίτερα των αρχιεπισκόπων, στην κοσμική - πολιτική πορεία του ορθόδοξου πληθυσμού της Κύπρου. Ως εκ τούτου, θεωρούμε χρήσιμο, πριν προχωρήσουμε στη μελέτη του ρόλου και της δράσης της Εκκλησίας επί Οθωμανοκρατίας, να προτάξουμε ένα κεφάλαιο που επέχει θέση ιστορικής εισαγωγής στο υπό εξέταση θέμα. Σκοπός μας είναι να εντοπιστούν και να προβληθούν οι καταβολές του αυτοκέφαλου και οι όποιες τάσεις ή εκδηλώσεις εθναρχίας στους προ της Οθωμανοκρατίας χρόνους. Αυτό επιχειρείται στο πρώτο κεφάλαιο της έρευνας αυτής. Στο δεύτερο κεφάλαιο επιχειρείται η εξέταση της διαμόρφωσης της θρησκευτικής κατάστασης που επικράτησε στην Κύπρο επί Οθωμανοκρατίας. Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται, παράλληλα, ο θρησκευτικός και ο πολιτικός ρόλος και δράση των ιεραρχών (επικεφαλής - εκπρόσωποι της ορθόδοξης κοινότητας) της τοπικής εκκλησίας και ιδιαίτερα των πρώτων, των αρχιεπισκόπων. Οι ιεράρχες και ιδίως οι αρχιεπίσκοποι είναι αυτοί στο πρόσωπο και το αξίωμα των οποίων βρίσκει την εφαρμογή του το αυτοκέφαλο και φαίνεται ο τρόπος λειτουργίας του. Οι αρχιεπίσκοποι, επίσης, απέβησαν μέσα από μια μακρά διαδικασία ιστορικών, πολιτικών και θρησκευτικών ζυμώσεων οι κατεξοχήν θρησκευτικοπολιτικοί ηγέτες (=εθνάρχες) της κοινότητάς τους, ως οι προκαθήμενοι της ορθόδοξης τοπικής εκκλησίας. Για σκοπούς μεθοδολογίας, η 8

9 εξέταση του θρησκευτικού και εθναρχικού ρόλου των αρχιεπισκόπων γίνεται με βάση την αρχιεπισκοπική διαδοχή. Πιστεύουμε πως η μέθοδος αυτή μας επιτρέπει να διαμορφώσουμε μια καλύτερη εικόνα όσον αφορά στη διαμόρφωση και τη λειτουργία του αυτοκέφαλου και του εθναρχικού ρόλου της εκκλησίας, από την αρχή μέχρι και τη λήξη της Οθωμανοκρατίας, αφού η κάθε αρχιεπισκοπική διαδοχή έχει τις δικές της θρησκευτικοπολιτικές ιδιαιτερότητες. Στο τρίτο κεφάλαιο ασχολούμαστε με τα διασωθέντα βεράτια των αρχιεπισκόπων και των επισκόπων μητροπολιτών της Κύπρου. Εδώ ερευνούμε τη σπουδαιότητα, τις πρόνοιες, τη συμβολή και τη σχέση των βερατίων με το αυτοκέφαλο και τον εθναρχικό ρόλο των ιεραρχών της τοπικής εκκλησίας. Τα βεράτια αποτελούν σημαντικό κεφάλαιο στο θέμα της ένταξης των ιεραρχών στην οθωμανική έννομη τάξη και άρα στο θέμα των προνομίων και της κατανόησής τους. Επομένως, η μελέτη και η ανάλυσή τους πιστεύουμε ότι θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του υπό εξέταση θέματος. Εξ όσων γνωρίζουμε, η εργασία αυτή είναι η πρώτη που συνεξετάζει αυτοκέφαλο, εθναρχία και βεράτια στα πλαίσια μιας προσπάθειας να ερμηνευθεί ο θρησκευτικός και πολιτικός ρόλος (=εθναρχικός) της Εκκλησίας, όπως αυτός διαμορφώθηκε επί Οθωμανοκρατίας. Για πρώτη φορά στην κυπρολογική έρευνα επιχειρείται η εξέταση της συμβολής των βερατίων των Κυπρίων ιεραρχών στο θέμα του αυτοκέφαλου και της εθναρχίας. Μέσα από την έρευνα εξετάζεται και το ερώτημα της πιθανής αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης μεταξύ αυτοκέφαλου, εθναρχίας και βερατίων. Επίσης, εξετάζουμε και εντοπίζουμε πότε έγινε για πρώτη φορά η χρήση του όρου εθνάρχες, αναφορικά με τους ιεράρχες. Για σκοπούς της έρευνας αυτής χρησιμοποιήθηκαν, εκτός από τη σχετική βιβλιογραφία και άρθρα, διάφορα επίσημα εκκλησιαστικά έγγραφα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, άλλα έγγραφα, όπως και αρχειακό (σε μεγάλο βαθμό ανέκδοτο) υλικό από τα Αρχεία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου. Ιδιαίτερα έχει γίνει χρήση του Μέγα Κώδικα της Αρχιεπισκοπής, ο οποίος παρά τη σπουδαιότητα του παραμένει σε μεγάλο βαθμό αχρησιμοποίητος μέχρι σήμερα. 9

10 Ευελπιστούμε πως η εργασία αυτή θα αποτελέσει μια έστω και μικρή συμβολή σε ένα τόσο σημαντικό κεφάλαιο για την ιστορία όχι μόνο της τοπικής Εκκλησίας, αλλά και για την ιστορία της Κύπρου και ειδικότερα της ελληνορθόδοξης κοινότητας. 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Οι ιστορικές καταβολές δύο θεσμών: Το αυτοκέφαλο και ο «εθναρχικός» ρόλος της εκκλησίας προ της Οθωμανοκρατίας Προλεγόμενα Στο κεφάλαιο αυτό θα γίνει μια προσπάθεια εντοπισμού των καταβολών, των απαρχών των δύο συνεξεταζόμενων θεμάτων της εργασίας αυτής, δηλαδή, του αυτοκέφαλου της εκκλησίας της Κύπρου και του φαινομένου που επεκράτησε να ονομάζουμε εθναρχία ή εθναρχικό ρόλο της Εκκλησίας. Για να ακριβολογούμε μάλιστα, θα πρέπει να μιλούμε για τον εθναρχικό ρόλο, ιδιότητα των ιεραρχών της Κύπρου και ιδιαίτερα των εκάστοτε αρχιεπισκόπων, που είναι οι πρώτοι των ιεραρχών και, κυρίως, οι εθνάρχες. Το τι ακριβώς εκφράζει ο όρος εθνάρχης, πού και πότε συναντάται για πρώτη φορά και όλα τα συναφή ερωτήματα, είναι θέματα που θα μας απασχολήσουν αργότερα. Εδώ θα αρκεστούμε να εξετάσουμε εκείνες τις ιστορικές καταβολές, τους παράγοντες, τις τάσεις που συντέλεσαν βαθμηδόν στη διαμόρφωση της εθναρχίας στην Κύπρο, προσδίδοντας ένα ιδιάζοντα ρόλο στους εκάστοτε αρχιεπισκόπους της τοπικής εκκλησίας, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Οθωμανοκρατίας (1570/1 1878), κατά την οποία η εθναρχία βρίσκει ίσως και την πλήρη εφαρμογή της. Πιστεύουμε ότι η εθναρχική ιδιότητα των ιεραρχών της εκκλησίας της Κύπρου συνδέεται άμεσα με το εκκλησιαστικό - διοικητικό καθεστώς της τοπικής εκκλησίας. Πρόκειται συγκεκριμένα για το αυτοκέφαλο της εκκλησίας, το οποίο έχει μια μακραίωνη ιστορία που ξεκινά πολύ πιο πριν την Οθωμανοκρατία. Ακριβώς, η εξέταση του αυτοκέφαλου και των περί του αυτοκέφαλου (εκλογή επισκόπων, διοίκηση) θα μας δώσει τη δυνατότητα να αντιληφθούμε, γιατί ο επικεφαλής μιας μικρής τοπικής εκκλησίας, όπως η Κύπρος, καθίσταται εθνάρχης. Αυτό μάλιστα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αν σκεφτούμε ότι άλλοι ομοβάθμιοι του Κύπρου, μητροπολίτες και αρχιεπίσκοποι της Ανατολικής Εκκλησίας (π.χ. της Ελλάδας, Βαλκανικών χωρών), δεν έχουν επί Οθωμανοκρατίας αυτό το ρόλο και εκπροσωπούνται από τον Οικουμενικό 11

12 Πατριάρχη, που είναι ο κατεξοχήν εθνάρχης όλων των υπόδουλων ορθόδοξων χριστιανών. Το αυτοκέφαλο της εκκλησίας της Κύπρου και ο τρόπος εκλογής των επισκόπων της τοπικής εκκλησίας, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένα, δεν είναι πραγματικότητες και πρακτικές που εμφανίστηκαν αίφνης κατά την περίοδο της Οθωμανοκρατίας (1570/1-1878). Αντίθετα, διαμορφώθηκαν κατά τη μακραίωνη ιστορία του χριστιανισμού στο νησί. Επομένως, μόνο η γνώση των δεδομένων της διαμόρφωσης και λειτουργίας τους, κατά τους αιώνες που προηγήθηκαν, θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τόσο αυτά, όσο και την καθοριστική σημασία τους για τον εθναρχικό ρόλο της εκκλησίας επί Οθωμανοκρατίας. Σύμφωνα με τα δεδομένα αυτά, πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητη, για την εργασία αυτή, η πρόταξη αυτής της ιστορικής εισαγωγής που σχετίζεται άμεσα με το υπό εξέταση θέμα, γνωρίζοντας ότι μια εισαγωγή έχει πάντα τις αδυναμίες της. Σύμφωνα, λοιπόν, με τις σαφείς μαρτυρίες του βιβλίου των Πράξεων 1, η εκκλησία της Κύπρου είναι μια από τις πρώτες χριστιανικές αποστολικές εκκλησίες στον κόσμο 2 και αυτό έχει αποτελέσει σίγουρα καθοριστικό παράγοντα και για τη διαμόρφωση του διοικητικού της καθεστώτος 3. Οι Πράξεις, όμως, δε μας παρέχουν πληροφορίες σχετικές με την πρώτη διοικητική οργάνωση της 1 Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας Κύπρου, Η Καινή Διαθήκη, «Πράξεις Αποστόλων», α) 11, και β) 13, α) Οἱ μέν οὗν διασπαρέντες ἀπό τῆς θλίψεως τῆς γενομένης ἐπί Στεφάνῳ διῆλθον ἕως Φοινίκης καί Κύπρου καί Ἀντιοχείας, μηδενί λαλοῦντες τόν λόγον εἰ μή μόνον Ἰουδαίοις. -Ἦσαν δέ τινες ἐξ αὐτῶν ἄνδρες Κύπριοι καί Κυρηναῖοι, οἵτινες εἰσελθόντες εἰς Ἀντιόχειαν ἐλάλουν πρός τούς Ἑλληνιστάς... β)... εἶπε τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἀφορίσατε δή μοι τόν Βαρνάβαν καί τόν Σαῦλον... τε ἀπέπλευσαν εἰς τήν Κύπρον καί γενόμενοι ἐν Σαλαμῖνι κατήγγελον τόν λόγον τοῦ Θεοῦ ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων εἶχον δέ καί Ἰωάννην ὑπηρέτην. Διελθόντες δέ τήν νῆσον ἄχρι Πάφου εὗρόν τινα μάγον ψευδοπροφήτην Ἰουδαῖον ᾧ ὄνομα Βαριησοῦς, ὅς ἦν σύν τῷ άνθυπάτῳ Σεργίῳ Παύλῳ, ἀνδρί συνετῷ οὗτος προσκαλεσάμενος Βαρνάβαν καί Σαῦλον ἐπεζήτησεν ἀκοῦσαι τόν λόγον τοῦ Θεοῦ ἀνθίστατο δέ αὐτοίς Ἐλύμας ὁ μάγος... παραχρῆμα δέ ἔπεσεν ἐπ αὐτόν ἀχλύς καί σκότος... τότε ἰδών ὁ ἀνθύπατος τὀ γεγονός ἐπίστευσεν, ἐκπλησσόμενος ἐπί τῇ διδαχῇ τοῦ Κυρίου... 2 Χρήστος Κ. Οικονόμου Οι Απαρχές του Χριστιανισμού στην Κύπρο, Λευκωσία Κύπρος 1991, σ. 95, όπου και πλούσια σχετική βιβλιογραφία. 3 Βαρνάβας Δ. Τζωρτζάτος, Οι βασικοί θεσμοί διοικήσεως των Ορθόδοξων Πατριαρχείων μετά ιστορικών ανασκοπήσεων, Αθήνα 1972, σ

13 εκκλησίας της Κύπρου από τους ιδρυτές της, Βαρνάβα και Παύλο, εκτός του ότι ο Βαρνάβας σε κάποιο χρονικό σημείο 4 ανεψιό του Ιωάννη Μάρκο 5. επέστρεψε μόνιμα στην Κύπρο με τον Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν άλλες σύγχρονες σχετικές πηγές για το θέμα μας, τουλάχιστον εξ όσων γνωρίζουμε, δε μπορούμε να καθορίσουμε με ιστορική ακρίβεια και βεβαιότητα τον τρόπο λειτουργίας και οργάνωσης της εκκλησίας της Κύπρου, ιδιαίτερα του αυτοκέφαλου, κατά την αποστολική και μεταποστολική περίοδο. Ό,τι σχετικό γνωρίζουμε για τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους προέρχεται από άλλες πηγές πληροφοριών, κυρίως αγιολογικές και την επιτόπια παράδοση 6. Επιπρόσθετα, συμπεράσματα μπορούμε να εξαγάγουμε από την εκκλησιαστική πρακτική των χρόνων αυτών, όσον αφορά στα θέματα διοίκησης και οργάνωσης των τοπικών εκκλησιών και μάλιστα αυτών που είχαν ιδρυθεί από Αποστόλους. Αναφορικά με την πιο πάνω πρακτική, γνωρίζουμε ότι οι Απόστολοι, όταν ίδρυαν μια τοπική εκκλησία, φρόντιζαν για την κατά το δυνατό αυτοτελή και πλήρη στελέχωση και οργάνωσή της με αυτόχθονες 7, ούτως ώστε να μπορεί να συνεχίσει το έργο της. Είναι γνωστό ότι οι Απόστολοι, έχοντας ως πρώτιστο 4 Η επάνοδος των Βαρνάβα και Μάρκου στην Κύπρο τοποθετείται μεταξύ των ετών 49 μ.χ. 51 μ.χ. Ιωάννης Τσικνόπουλλος, Ιστορία της Εκκλησίας Πάφου, Λευκωσία 1971, σ. 39. Μάρκος Σιώτης, «Χρονολογική Έκθεσις γεγονότων σχετιζομένων προς τον Βαρνάβα και Μάρκον», Απ. Βαρ., τόμος Αναμνηστικός επί τη 50ετηρίδη του Περιοδικού, ( ), Λευκωσία 1975, σ Φίλιππος Γεωργίου, Ειδήσεις Ιστορικαί περί της Εκκλησίας Κύπρου, επανέκδοση Λευκωσία 1975, σ. 4. Σωφρόνιος Γ. Μιχαηλίδης, Ιστορία της κατά Κίτιον Εκκλησίας, Λάρνακα - Κύπρος 1992, σ Ιερά Σύνόδος της Εκκλησίας Κύπρου, ο.π., «Πράξεις Αποστόλων», 15:39, όπου και η ακόλουθη πληροφορία: τόν τε Βαρνάβαν παραλαβόντα τόν Μᾶρκον ἐκπλεῦσαι εἰς Κύπρον. 6 Πρόκειται κυρίως για τα δύο ακόλουθα έργα: 1. Ανώνυμου, Περίοδοι και Μαρτύριον του αγίου Βαρνάβα του Αποστόλου, έκδοση από Maximilianus Bonnet, Acta Apostolorum Apocrypha, Partis Alterius, vol. Alterum, Hidesheim 1959, σ και Acta Sanctorum, Junii, t. II, Venetiis MDCCXLII, σ Ο Οικονόμου, ο.π., Πάφος , σ. 195, τοποθετεί το έργο αυτό στον 4 ο αιώνα. 2. Αλεξάνδρου Μοναχού του Κυπρίου, «Laudatio Barnabae Apostoli» («Εγκώμιον εις Απόστολον Βαρνάβα»), έκδοση από Peter van Deun, Corpus Christianorum, Hagiographica Cypria, Series Graeca, 26, Brepols 1993, σ Ο εκδότης τοποθετεί το έργο στον 6 ο αιώνα, βλέπε σ Βλέπε επίσης και Acta Sanctorum, ο.π., σ Νικόδημος Μίλας, Το Εκκλησιαστικόν Δίκαιον της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας συνταγέν κατά τας γενικάς πηγάς και κατά τους εν ταις αυτοκεφάλοις εκκλησίαις ισχύοντας ειδικούς νόμους, μετάφραση εκ του γερμανικού από Μελέτιο Αποστολόπουλο, Αθήνα , σ Βλάσιος Φειδάς, Εκκλησιαστική Ιστορία, τ. Α, Αθήνα 1992, σ. 93,

14 στόχο τους το κήρυγμα του ευαγγελίου στα έθνη, είχαν τη γενικότερη επιστασία της Εκκλησίας και δε μπορούσαν να εγκαθίστανται σ αυτό το στάδιο μόνιμα σε κάθε νέα εκκλησία. Στις σχετικές με την Κύπρο πηγές λαμβάνουμε πληροφορίες για χειροτονία επισκόπων, κατά τους αποστολικούς και μεταποστολικούς χρόνους, σε διάφορες περιοχές του νησιού 8. Οι πληροφορίες αυτές μας δίνουν το δικαίωμα να υποθέσουμε τη σταδιακή οργάνωση των πρώτων διοικητικών δομών και θεσμών της τοπικής εκκλησίας από τους πρώτους κιόλας χριστιανικούς χρόνους. βάση τα στοιχεία αυτά, έχει εκφραστεί στη σύγχρονη έρευνα η θέση ότι όσον αφορά εις την διοίκηση, η Εκκλησία της Κύπρου, μη διαθέτουσα αρχικώς ίδιους κανονισμούς, ετήρει, ως και οι λοιπαί Ορθόδοξαι Εκκλησίαι, τους ιερούς κανόνας και την επιτόπιον εκκλησιαστικήν παράδοσιν Προκειμένου περί της εκλογής Αρχιεπισκόπου Κύπρου, ούτος εξελέγετο υπό των εν Κύπρω επισκόπων, παρά των οποίων και εχειροτονείτο, αναλόγως, φυσικά, εγίνετο και η εκλογή και χειροτονία των Επισκόπων 9. I Βυζαντινή Περίοδος (4 ος - 12 ος αιώνας) Η επίσημη λήξη των διωγμών, με το «διάταγμα» των Μεδιολάνων (313) και η μεταφορά της πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη, κατά τις αρχές του τέταρτου αιώνα, δημιούργησαν μια νέα δυναμική και προοπτικές στη ζωή και την οργάνωση της εκκλησίας και ειδικότερα της ανατολικής. Την εποχή αυτή έφθασε στο αποκορύφωμά του ο ύψιστος των εκκλησιαστικών θεσμών διοικήσεως, ο συνοδικός, με τη λειτουργία των Οικουμενικών Συνόδων. Οι Οικουμενικές Σύνοδοι αποτελούν, τουλάχιστον για την Ανατολική Εκκλησία, τους επισημότερους εκφραστές και ρυθμιστές του δόγματος, της ζωής, της λατρείας και της οργάνωσης της Εκκλησίας. Με 8 Bonnet, ο.π., σ. 298, 12 και 299, 20. F. Dolger, «Johannes Von Euboia», Analecta Bollandiana, vol. LXVIII, Bruxelles 1950, σ Αθανάσιος Παπαγεωργίου, Σύντομος Ιστορία της Εκκλησίας της Κύπρου, Λευκωσία Κύπρος 1962, σ. 9. Μιχαηλίδης, ο.π., σ. 32. Παρασκευάς Σ. Αγάθωνος, Ο άγιος Λάζαρος ο τετραήμερος, Λευκωσία- Κύπρος 1997, σ Τζωρτζάτος, Οι Βασικοί Θεσμοί Διοικήσεως της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Κύπρου, Αθήνα 1974, σ

15 Η πρώτη κιόλας Οικουμενική Σύνοδος (325, Νίκαια) ασχολήθηκε και με θέματα που αφορούσαν το διοικητικό καθεστώς των τοπικών εκκλησιών, των κανονικών διοικητικών σχέσεων μεταξύ τους και έθεσε τα κριτήρια με βάση τα οποία θα ρυθμίζονταν αυτές. Έτσι, καθόρισε για πρώτη φορά τις θεμελιώδεις αρχές που καθιέρωναν στην εκκλησιαστική διοίκηση το κατά πολιτική επαρχία μητροπολιτικό σύστημα (Κανόνες Δ, Ε και Στ ), αλλά και τα εθιμικά υπερδιοικητικά πρεσβεία τιμής των επισημότερων - σπουδαιότερων εκκλησιαστικών θρόνων 10. Η Εκκλησία, κατά την περίοδο αυτή, προχωρούσε στη διαμόρφωση των ορίων των διάφορων εκκλησιών με βάση τα εκκλησιαστικά και τα πολιτικά δεδομένα της εποχής 11. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με την ιστορική έρευνα, την εποχή αυτή τα όποια πρεσβεία τιμής, όχι εξουσίας, ήταν απαλλαγμένα από κάθε έννοια διοικητικής δικαιοδοσίας και αναφέρονταν άμεσα στην ενότητα της εκκλησίας 12. Δεν υπήρχε την εποχή αυτή πατριαρχική διοίκηση (ούτε καν ο τίτλος πατριάρχης, τον οποίο συναντούμε επίσημα για πρώτη φορά στους ιερούς κανόνες το 691/2, στο ΛΣτ κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη) 13 με την έννοια των μετέπειτα υπερμητροπολιτικών θρόνων που κάλυπταν διοικητικά μια ή περισσότερες πολιτικές διοικήσεις. Κατά τον τρόπο αυτό δε μπορούσε να υπάρξει υπερόρια εξωτερική διοικητική εξάρτηση μιας τοπικής εκκλησίας από άλλη εξωκλιματική αρχή. Τα πιο πάνω δεδομένα και το γενικό εκκλησιαστικό έθος φαίνεται να ίσχυσαν και για την περίπτωση της Κύπρου. Η Κύπρος, όπως θα δούμε στη συνέχεια, 10 Σπύρος Τρωιάνος, «Εκκλησιαστικοί Θεσμοί», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Α - ΙΣΤ, τ. Ζ, Αθήνα 1978, σ Φειδάς, ο.π., σ Για το θέμα αυτό βλέπε Φειδάς, Προϋποθέσεις διαμορφώσεως του θεσμού της Πενταρχίας των Πατριαρχών, Ι, Αθήνα 1969, σ Ernest Honigmann, «Juvenal of Jerusalem», Dumbarton Oaks Papers, Harvard University Press, 1950, σ Ο Honigmann υποστηρίζει ότι ο τίτλος Πατριάρχης εμφανίστηκε μετά τα μέσα του πέμπτου αιώνα. Σημειώνει δε τα εξής: The head of each diocese was not yet officially called «patriarch»; his title even as late as the middle of the fifth century being exarch (έξαρχος, Latin primas). 15

16 διατηρούσε το αυτοδιοίκητό της, όπως αυτό εκφραζόταν μέσα από τη χειροτονία των δικών της επισκόπων και ιδιαίτερα του πρώτου, δηλαδή, του επέχοντος θέση αρχιεπισκόπου Το Αυτοκέφαλο της εκκλησίας της Κύπρου Η Κύπρος, όπως είναι γνωστό, ανήκε στην Ανατολική Διοίκηση ή Υπαρχία (Provincia Orientis) της Ρωμαïκής Αυτοκρατορίας, πρωτεύουσα της οποίας ήταν η Αντιόχεια. Ο Κόμης ή Ύπαρχος της Ανατολής, που έδρευε στην Αντιόχεια, διόριζε και τον εκάστοτε ανθύπατο ή διοικητή της Κύπρου 15. Έτσι, υπήρχε μια πολιτική εξάρτηση της Κύπρου από την Αντιόχεια. Όταν κατά τον πέμπτο αιώνα ξεκίνησε η τάση απορρόφησης των μικρότερων επισκοπών από τις υπό δημιουργία υπερεπισκοπές, παρουσιάστηκε και η πρώτη σοβαρή διοικητική απειλή για την εκκλησία της Κύπρου. Ο Ιωάννης Α (428/9-441/2) με την άνοδό του στο θρόνο της Αντιόχειας θέλησε να καθυποτάξει την Κύπρο και εκκλησιαστικά, κατ αναλογία προς τα πολιτικά δεδομένα. Η αξίωση του αυτή εκδηλώθηκε υπό τη μορφή της στέρησης του δικαιώματος της εκλογής νέου «επισκόπου του τόπου» (δηλαδή αρχιεπισκόπου) από τους επιχώριους επισκόπους, μετά το θάνατο του Κωνσταντίας Θεοδώρου, και το σφετερισμό του δικαιώματος αυτού, στο εξής, από το θρόνο της Αντιόχειας Τζωρτζάτος, ο.π., σ Γ. Α. Ράλλης και Μ. Ποτλής, Σύνταγμα των Θείων και Ιερών Κανόνων, Αθήνα , τ. Α - Στ, ανατύπωση Αθήνα 1966, τ. Β, σ. 205, σχόλιο στον Η Κανόνα της Γ Οικουμενικής Συνόδου: Πρό τοῦ ἀποξενωθῆναι τήν βασιλείαν τῶν Ῥωμαίων ἐκ τῆς μεγάλης Άντιοχείας, δούξ ἐν ἀυτῇ παρά τοῦ Βασιλέως ἐπέμπετο, καί οὗτως στρατηγόν εἰς Κύπρον ἀπέστελλεν, ὡς ὑποκειμένην τῇ Άντιοχεία. George Hill, A History of Cyprus, vol. I-V, , Cambridge University Press, reprinted 1972, vol. 1, σ Για επίτευξη των στόχων του, ο Αντιοχείας χρησιμοποίησε την επιρροή του επί του κόμη της Εώας Φλαβίου Διονυσίου, στρατηγού της Ανατολής, ζητώντας του να δώσει εντολή στο διοικητή της Κύπρου Θεόδωρο όπως παρεμποδίσει την εκλογή και ενθρόνιση νέου αρχιεπισκόπου, στο χηρεύοντα θρόνο Κωνσταντίας, μέχρι που το θέμα της χειροτονίας των επισκόπων της Κύπρου κριθεί από τους πατέρες της συνόδου στην Έφεσο. Βλέπε Schwartz, ed., ACO, I, 1, 7, σ. 120, 121 όπου ευρίσκονται οι επιστολές του υπάρχου Αντιοχείας Διονυσίου προς τον υπατικό Θεόδωρο (διοικητή της Κύπρου) και τον κλήρο της «Κωνσταντιέων Μητροπόλεως» για μη εκλογή του επισκόπου της νήσου, μέχρι διευθετήσεως του θέματος από τη σύνοδο της Εφέσου όπου, κατά την πεποίθηση του Αντιοχείας, θα απέδιδε τα δίκαια εκλογής των επισκόπων της Κύπρου στον Αντιοχείας. Βλέπε και Ιωάννης Χάκκεττ, Ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου, μετάφραση εκ του αγγλικού από Χαρίλαο Ι. Παπαϊωάννου, τ. 1-3, Αθήνα 1923, Πειραιάς 1927, 16

17 Οι Κύπριοι όχι μόνο δεν αποδέχτηκαν τις αξιώσεις του Αντιοχείας, αλλά προχώρησαν στην εκλογή και ενθρόνιση του Ρηγίνου ως νέου επισκόπου του τόπου. Ο νέος «αρχιεπίσκοπος» μαζί με τους επισκόπους (Κουρίου Ζήνωνα, Σόλων Ευάγριο και τον πρωτοπρεσβύτερο Καισάριο) παρουσιάστηκαν ενώπιον της Γ Οικουμενικής Συνόδου (Έφεσος 431). Οι Κύπριοι ιεράρχες, αφού έπεισαν με επιχειρήματα για το αντίθετο προς το έθος και το αντικανονικό των αξιώσεων του Αντιοχείας, πέτυχαν τη μεγάλης ιστορικής και διοικητικής σπουδαιότητας, για την τοπική εκκλησία, Η 17 Ψήφο-Κανόνα. Η ψήφος αυτή αναγνώριζε στους Κύπριους το δικαίωμα να τελούν, σύμφωνα με τους κανόνες και τη συνήθεια, τις χειροτονίες των επισκόπων τους. Έτσι, αναγνωρίστηκε τον πέμπτο αιώνα 18 το αυτοδιοίκητο, ό,τι αργότερα ονομάστηκε, όπως θα δούμε στη συνέχεια, αυτοκέφαλο της εκκλησίας της Κύπρου. Η κατοχύρωση των δικαίων της τοπικής 1932, τ. 1, σ , Γεωργίου, ο.π., σ , Φειδάς, ο.π., σ Πολύτιμη πηγή και αξιόλογο κανονικό συμπλήρωμα για το επίμαχο θέμα του αυτοκέφαλου της Εκκλησίας της Κύπρου, κατά την υπό εξέταση περίοδο, αποτελεί το ακόλουθο έργο: Χρυσόστομος Παπαδόπουλος «Ο Αθηναϊκός Κώδιξ των Πρακτικών της Γ Οικουμενικής Συνόδου και το αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της Κύπρου», Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών, 1933, τ. 8, Αθήνα 1933, σ Schwartz, ο.π., I, 1, 7, σ Το σχετικό με την Κύπρο κείμενο της Γ Οικουμενικής Συνόδου, που δημοσιεύθηκε ως ο «Η Κανών», είναι το ακόλουθο: Πρᾶγμα παρά τους ἐκκλησιαστικούς θεσμούς καί τούς κανόνας τῶν ἀγίων πατέρων καινοτομούμενον, καί τῆς τῶν πάντων ἐλευθερίας ἁπτόμενον προσήγγειλεν ὁ θεοσεβέστατος συνεπίσκοπος Ῥηγῖνος, καί οἱ σύν αὐτῶι εὐλαβέστατοι ἐπίσκοποι τῆς Κυπρίων ἐπαρχίας, Ζήνων καί Εὐάγριος Ὅθεν, ἐπειδή τά κοινά πάθη μείζονος δεῖται τῆς θεραπείας, ὡς καί μείζονα τήν βλάβην φέροντα, εἰ μηδέ ἔθος ἀρχαῖον παρηκολούθησεν ὥστε τόν ἐπίσκοπον τῆς Ἀντιοχέων πόλεως τάς εν Κύπρωι ποιεῖσθαι χειροτονίας, καθά διά λιβέλλων καί τῶν οἰκείων φωνῶν ἐδίδαξαν οἱ εὐλαβέστατοι ἄνδρες, οἱ τήν πρόσοδον τῆι ἁγίαι συνόδῳι ποιησάμενοι, ἕξουσιν τό ἀνεπηρέαστον καἰ ἀβίαστον οἱ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, τῶν κατά τήν Κύπρον, προεστῶτες, κατά τούς κανόνας τῶν ὁσίων Πατέρων, καί τήν ἀρχαίαν συνήθειαν, δι ἑαυτῶν τάς χειροτονίας τῶν εὐλαβεστάτων ἐπισκόπων ποιούμενοι Ἔδοξε τοίνυν τῆι ἁγίαι καί οἰκουμενικῆι συνόδῳι σώιζεσθαι τῆι ἑκάστηι ἐπαρχίαι καθαρά καί ἀβίαστα τά αὐτῆι προσόντα δίκαια ἐξ ἀρχῆς καί ἄνωθεν κατά τό πάλαι κρατῆσαν ἔθος. Τα έντονα γράμματα είναι δικά μας. Βλέπε, επίσης, Ράλλης και Ποτλής, ο.π., σ Βενέδικτος Εγγλεζάκης (Αρχιμανδρίτης Παύλος), Είκοσι Μελέται διά την Εκκλησίαν Κύπρου (4 ος έως 20 ος αιών), Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, Αθήνα 1996, σ. 69. Ο Ευάγγελος Χρυσός, «Cyprus in early Byzantine times», The Sweet Land of Cyprus, επιμ. A. M. Bryer G. S. Georgalides, Nicosia 1993, σ. 5-6, υποστηρίζει ότι ο αγώνας της Εκκλησίας της Κύπρου για την ανεξαρτησία της από την Αντιόχεια, προϋποθέτει δύναμη και εξουσία, που είχαν ήδη αποκτήσει στην κυπριακή κοινωνία οι επίσκοποι από τις αρχές του πέμπτου αιώνα, εποχή κατά την οποία η Κύπρος είχε μια διαρκή ευημερία και σταθερότητα και παρέμενε αυτάρκης. 17

18 επαρχιακής μητροπολιτικής συνόδου, όπως εκλέγει και χειροτονεί, χωρίς καμιά εξωτερική παρέμβαση, τον επικεφαλής επίσκοπο του τόπου, αναφέρεται καθαρά σε θέματα διοίκησης και εθίμων της τοπικής εκκλησίας. Εννοείται βέβαια ότι η τοπική εκκλησία, όπως και κάθε άλλη, έπρεπε να λειτουργεί στα πλαίσια της δογματικής, λατρευτικής και κανονικής ενότητας της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας». Λίγα χρόνια αργότερα (επί βασιλείας του Ζήνωνος, ) ο ίδιος θρόνος, επικαλούμενος «αποστολικά δίκαια» 19 αυτή τη φορά, αξίωσε δια του μονοφυσίτη πατριάρχη Πέτρου του Κναφέα να υποτάξει την εκκλησία της Κύπρου. Μετά από αντιδράσεις των Κυπρίων ιεραρχών, η νέα αξίωση δεν έφερε, όπως και η προηγούμενη, το επιθυμητό για τον Αντιοχείας αποτέλεσμα. Ο Κωνσταντίας Ανθέμιος προσέφυγε αυτοπροσώπως στον αυτοκράτορα, στην Κωνσταντινούπολη (περί το 488) 20, και πέτυχε τη διασφάλιση του αυτοκέφαλου της εκκλησίας του και με την παρέμβαση, σύμφωνα με την παράδοση, του απόστολου Βαρνάβα Acta Sanctorum, Junii II, σ. 449 ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἀπό Ἀντιοχείας ἐν Κύπρῳ ἐξέχηται, καί δή τήν ἐκκλησίαν Κύπρου ὑπό τόν τοῦ Ἀντιοχείας θρόνον εἶναι, ἐπειδή άποστολικός καί πατριαρχικός θρόνος τυγχάνει. Βλέπε, επίσης, Γεωργίου, ο.π., σ. 25, και Χάκκεττ, ο.π., σ Ανδρέας Στυλιανού, «Η Κύπρος κατά την Πρωτοβυζαντινή Περίοδο ( )», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Α - ΙΣΤ, τ. Ζ, Αθήνα 1978, σ , σ Acta Sanctorum, ο.π., σ. 450 Ἐγώ εἰμί, φησί, Βαρνάβας... πορέψου φησίν, ἕξω τῆς πόλεως... καί ὤρυξον ἐπί τήν κεραταίαν, καί εὑρήσεις σπήλαιον, καί λάρνακα ἐν αὐτῷ ἐκεῖ μου τό πᾶν σῶμα ἀπόκειται, καί εὐαγγέλιον ἰδιόχειρον, ὅ ἐξέλαβον ἀπό Ματθαίου τοῦ ἁγίου Ἀποστόλου καἰ Εὐαγγελιστοῦ καί ἐπειδή οἱ ἀντίδικοι σου δικαιολογούσιν ἄνω καί κάτω, λέγοντες ὅτι Ἀποστολικός έστιν ὁ θρόνος Ἀντιοχείας, ἀντιδικαιολόγησον καί σύ πρός αὐτούς λέγων ὅτι καί ὁ ἐμός θρόνος Ἀποστολικός ἐστι καί Ἀπόστολον ἔχω ἐν τῇ πατρίδι μου. Βλέπε και Χρυσός, ο.π., σ Σημειώνουμε εδώ ότι τα γνωστά προνόμια που χάρισε ο Αυτοκράτορας Ζήνωνας στον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου (να φορεί αυτοκρατορικό μανδύα και να κρατά βασιλικό σκήπτρο κατά τις ιερές τελετές, αντί της ποιμαντορικής ράβδου, και να υπογράφει με κιννάβαρι) αναφέρονται για πρώτη φορά, εξ όσων γνωρίζουμε, από τον αρχιμανδρίτη Κυπριανό (Ιστορία Χρονολογική της Νήσου Κύπρου, Ενετία 1788, φωτοτυπική ανατύπωση Λευκωσία 1971, σ. 34.) και τους μετέπειτα. Τα προνόμια αυτά, για τα οποία δεν υπάρχει μαρτυρία από πηγές σύγχρονες των γεγονότων, δεν έχουν, ούτως ή άλλως, καμιά ουσιαστική σχέση με το αυτοκέφαλο. Έτσι, είτε δόθηκαν είτε όχι, ούτε προσθέτουν ούτε αφαιρούν κάτι από τη διοικητική αυτονομία της Εκκλησίας της Κύπρου. 18

19 Καταλυτική, όμως, στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να θεωρείται η αυτοκρατορική παρέμβαση 22. Όσον αφορά στα γεγονότα αυτά, σχετικά με το αυτοκέφαλο, κάποιο ρόλο θα πρέπει να διαδραμάτισε και το γεγονός ότι η Κύπρος ως νησί αποτελούσε μια ιδιαίτερη γεωγραφική ενότητα 23. Επιπρόσθετα, η γεωγραφική-οικονομική 24 αυτοτέλεια και η σχετική απόσταση της Κύπρου από τα μεγάλα και ισχυρά εκκλησιαστικά και πολιτικά κέντρα της εποχής ίσως λειτούργησε ευνοϊκά και για την εκκλησιαστική της αυτονομία. Εξ επόψεως ιστορικής τα γεγονότα του πέμπτου αιώνα, σχετικά με το αυτοκέφαλο της εκκλησίας της Κύπρου, μαρτυρούν: α) Την προβληματική για την αποστολικότητα των θρόνων στην όλη διένεξη για τα πρωτεία, β) Την επικράτηση, κατά τη συγκεκριμένη περίπτωση, της τάσης μη ικανοποίησης των επιδιώξεων της Αντιόχειας να καταστεί μια πανίσχυρη εκκλησιαστική αρχή στην Ανατολή, με την κατάργηση του αυτοκέφαλου μιας υπερόριας εκκλησίας όπως αυτή της Κύπρου και γ) Ότι το αυτοκέφαλο, τουλάχιστον κατά την περίοδο αυτή, δεν καθιερώθηκε σαν ένας μοναρχικός θεσμός εκκλησιαστικής ηγεσίας, υπό τον αρχιεπίσκοπο, αλλά μάλλον σαν ένα λειτουργικό προνόμιο της συνόδου των επισκόπων της Κύπρου, σαν μια συλλογική ηγεσία με τον επίσκοπο Κωνσταντίας ως πρώτο μεταξύ ίσων primus inter pares 25. Περί τα τέλη του έβδομου αιώνα, το θέμα της εφαρμογής και λειτουργίας του αυτοκέφαλου της τοπικής εκκλησίας ήλθε και πάλιν στο προσκήνιο λόγω ιστορικών αναγκών και γεγονότων 26. Αποτέλεσμα ήταν η εκ νέου επικύρωση του 22 Στο συμπέρασμα αυτό μπορεί να καταλήξει κάποιος αν αναλογιστεί τον τρόπο με τον οποίο εκφράσανε οι Κύπριοι την ευχαριστία, την ευγνωμοσύνη τους προ τον αυτοκράτορα Ζήνωνα, χαρίζοντας του ό,τι πιο πολύτιμο διέθετε η Εκκλησία της Κύπρου (το ιερό λείψανο του απόστολου Βαρνάβα με το χειρόγραφο επί στήθους του ευαγγέλιο). Ο δε αυτοκράτορας, ανταποδίδοντας, σύμφωνα με την παράδοση, χάρισε τα γνωστά προνόμια. Βλέπε προηγούμενη παραπομπή. 23 Τζωρτζάτος, ο.π., σ Χρυσός, ο.π., σ Στο ίδιο. 26 Κατά τον έβδομο αιώνα (649) η Κύπρος άρχισε να δέχεται συνεχείς επιδρομές από τους Άραβες. Περί το 690 οι Κύπριοι οδηγήθηκαν σε μετοικεσία, με επικεφαλής τον αρχιεπίσκοπο Ιωάννη, εις τον Ελλήσποντο (κοντά στη Κύζικο), σε μια πόλη που πήρε το όνομα Ιουστινιανούπολις από το όνομα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Β. Ο αυτοκράτορας αναγνώρισε 19

20 αυτοκέφαλου της εκκλησίας της Κύπρου σε επίπεδο Οικουμενικής Συνόδου (ΛΘ Κανόνας της Πενθέκτης εν Τρούλλω Οικουμενικής Συνόδου, 691/2) για δεύτερη φορά 27. Πολύ σημαντικά στοιχεία του ΛΘ κανόνα, για σκοπούς της παρούσας έρευνας, είναι τα ακόλουθα: 1. Ο πρώτος των επισκόπων της εκκλησίας της Κύπρου αναφέρεται απλά ως ἐπίσκοπος τῆς Κυπρίων νήσου. Λίγα χρόνια πριν, στα πρακτικά της Στ Οικουμενικής Συνόδου (680), έφερε τον τίτλο του ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκόπου 28. Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσον η ονομασία επίσκοπος, αντί αρχιεπίσκοπος, σήμαινε τον υποβιβασμό του επισκόπου Κύπρου με οποιοδήποτε τρόπο, με επιπτώσεις και στο αυτοκέφαλο της εκκλησίας της οποίας ηγείται. Στο ερώτημα αυτό μάλλον αρνητική απάντηση θα πρέπει να δοθεί, αφού αυτός αναφέρεται ρητά ως Πρόεδρος τῆς Κυπρίων νήσου που διατηρεί όλα τα προνόμιά του κατά τήν ἀρχαīαν συνήθειαν και σύμφωνα με τα έν ἑκάστη ἐκκλησία ἒθη. 2. Διασφαλίστηκαν τα προνόμια του επισκόπου της Κύπρου που χρείας καλούσης επεκτάθηκαν, για τον ίδιο σκοπό, και στην εμπερίστατη έδρα του. Έτσι, του στον προσφυγοποιημένο αρχιεπίσκοπο, που τελούσε υπό την προστασία του, όλα τα αρχαία προνόμια που απολάμβανε ο θρόνος της Κύπρου και στη συντρέχουσα, τη νέα έδρα του. Η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος ήλθε στη συνέχεια (691/2) να επικυρώσει και εκκλησιαστικά αυτά τα προνόμια. 27 Joannou Pericles-Pierre, Discipline Generale Antique (II-IX S), Fonti Fascicolo IX, Roma 1962, σ , Ράλλης και Ποτλής, ο.π., τ. Β, σ Εδώ παραθέτουμε το κείμενο της κριτικής έκδοσης του Joannou Pericles-Pierre, που έχει ως ακολούθως: Περί τοῦ ἐπισκόπου τῆς Κυπρίων νήσου Τοῦ ἀδελφοῦ καί συλλειτουργοῦ ἡμῶν Ἰωάννου, τοῦ τῆς Κυπρίων νήσου προέδρου, ἅμα τῷ οἰκείῳ λαῷ, ἐπί τήν Ἑλλησπόντιον ἐπαρχίαν, διά τέ τάς βαρβαρικάς ἐφόδους, διά τέ τό τῆς ἐθνικής ἐλευθερωθῆναι δουλείας καί καθαρῶς τοῖς σκήπτροις τοῦ χριστιανικωτάτου κράτους ὑποταγῆναι, τῆς εἰρημένης μεταστάντος νήσου, προνοίᾳ τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ καί μόχθῳ τοῦ φιλοχρίστου καί εὐσεβοῦς ἡμῶν βασιλέως, συνορῶμεν, ὥστε ἀκαινοτόμητα διαφυλαχθῆναι τά παρά τῶν ἐν Ἐφέσω τό πρότερον συνελθόντων θεοφόρων πατέρων τῷ θρόνῳ τοῦ προγεγραμμένου ἀνδρός παρασχεθέντα προνόμια, ὥστε τήν νέαν Ἰουστινιανούπολιν τό δίκαιον ἔχειν τῆς Κωνσταντιέων πόλεως, καί τόν ἐπ αὐτῇ καθιστάμενον θεοφιλέστατον ἐπίσκοπον πάντων προεδρεύειν τῶν τῆς Ἑλλησποντίων ἐπαρχίας, καί ὑπό τῶν οἰκείων ἐπισκόπων χειροτονεῖσθαι, κατά τήν ἀρχαίαν συνήθειαν τά γάρ ἐν ἐκάστῃ ἐκκλησίᾳ ἔθῃ καί οἱ θεοφόροι ἡμῶν πατέρες παραφυλάττεσθαι διεγνώκασι τοῦ τῆς Κυζικηνῶν πόλεως ἐπισκόπου ὑποκειμένου τῷ προέδρῳ τῆς εἰρημένης Ἰουστινιανουπόλεως, μιμήσει τῶν λοιπῶν ἁπάντων ἐπισκόπων τῶν ὑπό τόν λεχθέντα θεοφιλέστατον πρόεδρον Ἰωάννην, ὑφ οὗ χρείας καλούσης, καί ὁ τῆς αὐτῆς Κυζικηνῶν πόλεως ἐπίσκοπος χειροτονηθήσεται. Τα έντονα γράμματα είναι δικά μας. 28 Mansi J. D. Sancrorum Conciliorum nova et amplissima collection, XI, σ

21 αναγνωρίστηκε τό δίκαιο τῆς Κωνσταντιέων πόλεως και του απονεμήθηκε ο νεοφανής τίτλος του Νέας Ἰουστινιανουπόλεως, με τον οποίο υπέγραψε και τα πρακτικά της Συνόδου. Ως κανονική ακολουθία όλων αυτών, με κύριο μέλημα την προστασία και λειτουργία του αυτοκέφαλου, ο επίσκοπος Κύπρου: α) Ως Νέας Ιουστινιανουπόλεως προεδρεύει όλων στην επαρχία του Ελλήσποντου, που είναι εμπερίστατα τα όρια της επισκοπής του, β) Κατά τη συνήθεια χειροτονείται ὑπό τῶν οἰκείων ἐπισκόπων και όχι οποιαδήποτε εξωκλιματική αρχή, γ) Έχει υπό τη δικαιοδοσία του όχι μόνο τους Κύπριους, αλλά και όλους τους επισκόπους του κλίματος Ιουστινιανουπόλεως και κατά κανονική ακολουθία, όταν παραστεί ανάγκη, ο επίσκοπος της πόλεως των Κυζικηνών θα χειροτονηθεί μιμήσει τῶν λοιπῶν ἁπάντων από τον Κύπρου, ως προεδρεύοντα της Ιουστινιανουπόλεως. 3. Τόσο ο νέος τίτλος Ἰουστινιανουπόλεως, όσο και το δίκαιον τῆς Κωνσταντιέων πόλεως (κριτική έκδοση του κειμένου) ή Κωνσταντινουπόλεως (σύμφωνα με το κείμενο των Ράλλη και Ποτλή) 29, δεν επέφεραν καμία απολύτως αλλαγή στο αυτοκέφαλο της Κύπρου. Σκοπός τους, άλλωστε, ήταν ακριβώς το άκαινοτόμητα διαφυλαχθῆναι τά παρά τῶν έν Ἐφέσῳ τῶ θρόνῳ (του Ιωάννου) παρασχεθέντα προνόμια και όχι να επιφέρουν οποιεσδήποτε καινοτομίες στον τομέα αυτό. Άλλωστε, μετά τη λήξη της μετοικεσίας των Κυπρίων και τον επαναπατρισμό τους 30 ίσχυσε η προ της μετοικεσίας κανονική τάξη και τα δίκαια του Κύπρου περιορίστηκαν εντός των ορίων της τοπικής εκκλησίας Ράλλης και Ποτλής, ο.π., σ Για κριτική έκδοση του κειμένου βλέπε Pericles-Pierre, ο.π., σ Στην έκδοση αυτή γίνεται αναφορά περί της Κωνσταντιέων πόλεως, δηλαδή της Κωνστάντιας Σαλαμίνας της Κύπρου, που πρέπει να θεωρείται και το ορθότερο, αφού η απόφαση γίνεται προς διασφάλιση των δικαίων του ἐπισκόπου τῆς Κυπρίων νήσου. 30 Για το πιθανό έτος επαναπατρισμού των Κυπρίων, βλέπε Alexander Beihammer, «Audiatur et altera pars, Η Βυζαντινο-αραβική συγκυριαρχία στην Κύπρο υπό το πρίσμα των αραβικών πηγών», ΚΣ, τ. ΞΔ - ΞΕ , Λευκωσία 2003, σ Ο συγγραφέας αποδέχεται το έτος 706, σ Mansi, ο.π., ΧΙ, σ.989 και ΧΙΙ, σ Άξιο υπογραμμίσεως εδώ είναι το γεγονός ότι ενώ ο Κύπρου υπογράφει τα πρακτικά της Συνόδου (691/2) ως Ἰωάννης ἀνάξιος ἐπίσκοπος Νέας Ἰουστινιανουπόλεως (και όχι το λανθασμένο Νέας Ἰουστινιανής, που επικράτησε επί Οθωμανοκρατίας), λίγα χρόνια αργότερα, στην έβδομη Οικουμενική Σύνοδο (787), υπογράφει απλώς ως Κωνσταντίνος ἐπίσκοπος Κωνσταντίας τῆς Κυπρίων νήσου, χωρίς την προσθήκη Νέας Ἰουστινιανουπόλεως. Αυτά τα γεγονότα, οι πλέον επίσημες πράξεις που μπορούν να υπάρξουν εξ επόψεως κανονικού δικαίου, δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο πιο πάνω τίτλος και τα δίκαια ήταν εμπερίστατα, με στόχο τη διασφάλιση του αυτοκέφαλου και των δικαίων του 21

22 4. Τέλος, για σκοπούς της έρευνας αυτής, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου είναι μαζί με το λαό του στη δύσκολη αυτή ιστορική κατάσταση. Εδώ, ο ποιμαντικός ρόλος, η πνευματική ηγεσία του αυτοκέφαλου αρχιεπισκόπου αρχίζει να ξεφεύγει από τα θρησκευτικά πλαίσια. Άξιο τονισμού τυγχάνει και το γεγονός ότι η όλη διαδικασία της μετοικεσίας των Κυπρίων, υπό την ηγεσία του Κύπρου, ήταν οργανωμένη από την πολιτεία, τον αυτοκράτορα. Με τον τρόπο αυτό, ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου αναλάμβανε στη συγκεκριμένη περίπτωση και την πολιτική τύχη, τρόπον τινά, του λαού του σε μια δύσκολη στιγμή, όπως έγινε και αργότερα με την αποστολή του αγίου Δημητριανού προς απελευθέρωση των Κυπρίων που αιχμαλωτίστηκαν από τους Άραβες 32. Ο Robert Browning, που τοποθετεί τα γεγονότα στο 910 μ.χ., θα πει ότι είναι δυνατόν η αποστολή του αγίου Δημητριανού να ενετάσσετο στα πλαίσια των διακρατικών διαπραγματεύσεων, ο δε ρόλος του επισκόπου να ήταν ταυτόσημος προς εκείνο που διεδραμάτισαν οι Φαγγουμείς (=εκπρόσωποι των Κυπρίων στο σύνολό των) έναν αιώνα και ένα τέταρτο προγενεστέρως 33. Έχει εκφραστεί η άποψη ότι την περίοδο της λεγόμενης βυζαντινοαραβικής συγκυριαρχίας στην Κύπρο ( /4), όπου το νησί ήταν ως επί το πλείστον αποστρατικοποιημένο 34 και οι κάτοικοι αφέθηκαν να διοικούν τις δικές τους προσφυγοποιημένου αρχιεπισκόπου, και έπαψαν να υφίστανται με τη λήξη της ιστορικής ανάγκης και την επάνοδο στο νησί. 32 Αυτό το περιστατικό της αποστολής του αγίου Δημητριανού (επισκόπου Χύτρων) εμφανίζει τον εθναρχικό ρόλο της Εκκλησίας της Κύπρου. Άξιο παρατηρήσεως είναι ότι η αποστολή έγινε σε συνεργασία με τις πολιτικές αρχές της Κωνσταντινούπολης, που έστειλε παράλληλα τη δική της διπλωματική αντιπροσωπεία. Ο άγιος Δημητριανός πέτυχε στην αποστολή του και, κατά το Βίον του, εδείχθη «ἀρχηγός παντί τῷ λαῷ», δηλαδή, αυτό το οποίο στην Οθωμανοκρατία θα ονομάζεται εθνάρχης. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η τοπική εκκλησία αναλαμβάνει και της αναγνωρίζονται, από την πολιτεία, ρόλοι που δεν είναι κυρίως εκκλησιαστικοί, αλλά σχετίζονται με πολιτικές υποθέσεις. Για το βίο του αγίου Δημητριανού βλέπε Henri Gregoire, «Saint Demetrianos, évěque de Chytri (île de Chypre)», BZ, vol. XVI (1907), σ Μετάφραση από Κώστα Κύρρη και δημοσίευση από Πέτρο Στυλιανού στο έργο Ο άγιος Δημητριανός Κυθρέας, Λευκωσία 1973, σ Στο έργο αυτό υπάρχει και μελέτη του R. J. H. Jenkins για την «Αποστολή του αγίου Δημητριανού της Κύπρου εις Βαγδάτην», σ , όπως και άλλες σχετικές εργασίες και βιβλιογραφία. 33 Robert Browning, «Η Κύπρος και οι Άραβες (Ζ - Η Αι.), Ιστορία της Κύπρου, τ. Γ, Λευκωσία 2005, σ , σ. 276, και 272 όπου ο ορισμός για τους Φαγγουμείς. Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας. 34 Beihammer, ο.π., σ. 158,160 22

23 εσωτερικές υποθέσεις 35, ο εκάστοτε αρχιεπίσκοπος ασκούσε κοσμική εξουσία που αποτελούσε φυσική απόρροια των προνομίων που είχε παραχωρήσει στην Εκκλησία της Κύπρου ο αυτοκράτωρ Ζήνων Η κατάλυση των βυζαντινών αρχών τον 7 ο αι. και η ουδετεροποίηση της Κύπρου είχαν ως επακόλουθο να καταστεί η Εκκλησία ο μοναδικός φορέας της αυτοκρατορικής εξουσίας στην Κύπρο Οι κληρικοί είχαν το πλεονέκτημα να εκπροσωπούν τη βυζαντινή νομιμότητα 36. Όπως σημειώνεται στη σύγχρονη έρευνα, την περίοδο της συγκυριαρχίας Αράβων και Βυζαντινών, παρά τις μερικές ζημίες ή καταστροφές που υπέστησαν πολλοί ναοί, η Εκκλησία ως θεσμός παρέμεινε άθικτη, η ιεραρχία παρέμεινε ενεργός και η εκκλησιαστική ζωή δεν διεκόπη ούτε υπέστη παρενόχληση, ενώ παράλληλα η Εκκλησία υπήρξε η μόνη αποτελεσματική εξουσία ακόμα και στις πόλεις 37. Η δε εμπλοκή της Εκκλησίας στα πολιτικά κοσμικά δρώμενα ήταν καθοριστική, αφού στην πράξη το πλείστον μέρος της διοικήσεως, συμπεριλαμβανομένης της διοικήσεως της δικαιοσύνης, διεξήγετο από την Εκκλησία η οποία ήταν η μόνη οργάνωση που εκάλυπτε όλη τη νήσο και οι επίσκοποι διέθεταν τη μόνη δικαστική οργάνωση για την επίλυση διαφορών 38. Αυτή ακριβώς η εμπλοκή της Εκκλησίας και σε κοσμικές πολιτικές υποθέσεις λόγω των ιστορικών περιστάσεων, αποτελεί έκφραση εθναρχικής (θρησκευτικοπολιτικής) δραστηριότητας Browning, Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, Αθήνα 1992, μετάφραση Νικ. Κονομή, σ. 77, τίτλος πρωτοτύπου The Byzantine Empire, London Ανδρέας Δικηγορόπουλος, «Η Κύπρος από το 642 ως το 965», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Α - ΙΣΤ, τ. Η, Αθήνα 1979, σ , σ Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας. 37 Browning, «Η Κύπρος και οι Άραβες», σ. 260, 272. Παρόμοια άποψη εκφράζει και ο Beihammer, ο.π., σ. 160, ο οποίος σημειώνει: παρατηρούμε την ύπαρξη μιας αδιατάρακτης εκκλησιαστικής ζωής στην Κύπρο (ακέραιη εκκλησιαστική οργάνωση, ανέγερση εκκλησιών, τοπικές σύνοδοι, συμμετοχή Κυπρίων επισκόπων στις οικουμενικές συνόδους, συγγραφική δράση κτλ.). 38 Browning, ο.π., σ. 282, 284. Σχετικά με το ίδιο θέμα, ο Χοτζάκογλου παρατηρεί πως λίγο πριν τη βασιλεία του Ηράκλειου παράλληλα με τους ιλλούστριους (επιφανείς αξιωματούχους) αποκτούν και οι τοπικοί επίσκοποι διοικητικά και δικαστικά καθήκοντα εντός των επαρχιών τους, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην πληθώρα επισκοπικών μολυβδοβούλλων ήδη στον έβδομο αιώνα. Χαράλαμπος Χοτζάκογλου, «Βυζαντινή Αρχιτεκτονική και Τέχνη στην Κύπρο», Ιστορία της Κύπρου, τ. Γ, Λευκωσία 2005, σ , σ Αναφέρουμε, σχετικά με το θέμα αυτό τη χαρακτηριστική θέση που διατυπώνει ο Browning, ο.π., σ. 287: Γενικά ο διακεκριμένος ρόλος της Εκκλησίας στην Κυπριακή κοινωνία κατά την περίοδο αυτή ενίσχυε την ψυχολογική ταύτιση του Κυπριακού λαού με τους ομόδοξους του μέσα στα όρια της Αυτοκρατορίας και ενέτεινε την ασυμφωνία ανάμεσα στην πολιτική του θέση και την 23

24 Για να επανέλθουμε όμως, στο θέμα του αυτοκέφαλου, εκτός από τις πλέον επίσημες και έγκυρες αποφάσεις, εξ επόψεως κανονικού δικαίου, των δύο Οικουμενικών Συνόδων, σημαντικές πληροφορίες αντλούμε: α) Από τα διάφορα Notitiae Episcopatuum (Εκθέσεις ή Εκκλησιαστικά Τακτικά), β) Διάφορους βυζαντινούς συγγραφείς, και γ) Υλικό που σχετίζεται με την εκλογή επισκόπων και ιδιαίτερα των πρώτων, των οποίων η εκλογή είναι δείκτης της διοικητικής κατάστασης μιας εκκλησίας (πατριαρχείο, αυτοκέφαλη εκκλησία, ημιαυτόνομη εκκλησία, εκκλησία που υπάγεται σε άλλο θρόνο). Όσον αφορά στα Notitiae Episcopatuum, η εκκλησία της Κύπρου παρουσιάζεται, ως επί το πλείστον, ως αυτοκέφαλη επαρχία 40 ή αρχιεπισκοπή 41 που δεν τελεί υπό άλλο θρόνο και μάλιστα καταλαμβάνει την τιμητική πρώτη θέση μετά τα πέντε Πρεσβυγενή Πατριαρχεία 42. Μόνο σε ένα Τακτικό, εξ όσων αυτοσυνείδησή του. Πρόκειται για μια θέση που παρουσιάζει το ρόλο της εκκλησίας όχι μόνο σε θέματα θρησκευτικού, αλλά και πολιτικού προσανατολισμού. 40 Gustavi Parthey, ed., Hieroclis Synecdemus, et Notitiae Graecae Episcopatuum, Berlin 1886 και επανέκδοση Amsterdam 1967, σ. 93, και : 1049 Ἐπαρχία Κύπρου Νήσου 1050 Δεῖ εἰδέναι, ὅτι αὐτή αὐτοκέφαλός ἐστι, μή τελοῦσα ὑπό ἀποστολικόν θρόνον. Το ίδιο κείμενο εκδόθηκε και από τον H. Gezler, Georgii Cyprii Descriptio Orbis Romani, Lipsiae MDCCCXC, σ. 56. Βλέπε και Γεράσιμος Κονιδάρης, «Η θέσις της Εκκλησίας της Κύπρου εις τα Εκκλησιαστικά Τακτικά ((Notitiae Episcopatuum) από του Η μέχρι και του ΙΒ αιώνος (Συμβολή εις την ιστορία του Αυτοκεφάλου)», Πρακτικά του Πρώτου Διεθνούς Κυπρολογικού Συνεδρίου, (Λευκωσία, Απριλίου 1969), τ. Β, Μεσαιωνικό Τμήμα, Λευκωσία 1972, σ Κονιδάρης, ο.π., σ. 87 και του ίδιου «Η θέσις της αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Κύπρου εις τα Εκκλησιαστικά Τακτικά (Notitiae Episcopatuum) από του Η μέχρι και του ΙΒ αιώνος», Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών, έτος 1943, τ. 18, Αθήνα 1950, σ Το ίδιο Τακτικό εκδόθηκε και από τον Jean Darouzès, Notitiae Episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae, Paris 1981, Notitiae 8, σ. 290: Τάξις τῶν ὑποκειμένων μητροπόλεων τῷ αποστολικῷ καί πατριαρχικῷ θρόνῳ τῆς θεοφυλάκτου καί βασιλίδος Κωνσταντινουπόλεως Πρό δέ τούτων κεῖνται οἱ Ἀρχιεπίσκοποι ὁ Βουλγαρίας ὁ Κύπρου 42 Darouzès, ο.π., σ. 348: Τάξις τῶν θρόνων τῶν αὐτοκεφάλων ἀρχιεπισκόπων α Ὁ Ῥώμης, β ὁ Κωνσταντινουπόλεως, γ ὁ Ἀλεξανδρείας, δ ὁ Ἀντιοχείας, ε ὁ Ἱεροσολύμων, στ ὁ Κύπρου, ζ ὁ Βουλγαρίας. 24

25 γνωρίζουμε, η εκκλησία της Κύπρου αναφέρεται ως επαρχία της οποίας ο «Μητροπολίτης» τελεί υπό τον Κωνσταντινουπόλεως 43. Σε διάφορα άλλα κείμενα της Βυζαντινής Περιόδου απαντώνται διάφορες θέσεις. Έτσι, η εκκλησία της Κύπρου παρουσιάζεται ως: α) Αυτοκέφαλη, χωρίς να τελεί υπό οποιοδήποτε θρόνο, λόγω της ευρέσεως του λειψάνου του απόστολου Βαρνάβα 44 σε αυτή, β) Μητρόπολη που τελούσε υπό τον Αντιοχείας, αλλά λόγω της ευρέσεως του λειψάνου του απόστολου Βαρνάβα τελεί υπό τον Κωνσταντινουπόλεως 45, γ) Αυτοκέφαλη «εξ αρχής και άνωθεν» 46, όπως καθορίστηκε από τις Οικουμενικές Συνόδους 47, δ) Υποκείμενη αρχικά στο θρόνο της Αντιόχειας και αυτοκέφαλον στη συνέχεια, μετά την εύρεση του λειψάνου του απόστολου Βαρνάβα 48, και τέλος ε) Αυτοκέφαλη αλλά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου υπόκειται στο θεσμό της προβλήσεως 49, για τον οποίο θα αναφερθούμε στη συνέχεια. 43 Στο ίδιο, σ. 230 και Κονιδάρης «Αι Μητροπόλεις και Αρχιεπισκοπαί του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η Τάξις αυτών», Byzantinisch Neugriechischen Jarbüchern, n. 13, v. A, Athens 1934, σ. 27: Μητροπολιτῶν ὑπό τόν Κωνσταντινουπόλεως α. Ἐπαρχία Καππαδοκίας ὁ Καισαρείας 8 β. Ἐπαρχία Ἀσίας ὁ Ἐφέσου 9 γ. Ἐπαρχία Κύπρου ὁ Κωνσταντίας 10 δ. Ἐπαρχία Εὐρώπης ὁ Ἡρακλείας Θράκης Η. Delehaye, Synaxarium Ecclesiae Constantinopolitanαe, Propylaeum ad Acta Sanctorum Novembris, Bruxellis 1902, σ Β. Νεράντζη Βαρμάζη, Σύνταγμα Βυζαντινών Πηγών Κυπριακής Ιστορίας 4 ος -15 ος αιώνας, Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, Λευκωσία 1996, σ. 18, 69, Στην πηγή αυτή, αφού γίνεται αναφορά στα γεγονότα της εύρεσης του λειψάνου του Απόστολου Βαρνάβα, σημειώνονται και τα εξής: ὅθεν καί προνόμιον ἔλαβον οἱ πιστοί μή ὑποκεῖσθαι ὑπό τινα τῶν ἄλλων ἐπισκόπων ταύτην τήν νῆσον ἀλλ ὑπό τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου χειροτονεῖσθαι. 45 MPG, τ., 107, στ.1072 Β, και Βαρμάζη, ο.π., σ. 56. Μετά τα σχετικά με την εύρεση του λειψάνου του αγίου, προστίθενται τα ακόλουθα: ἐξ ἧς προφάσεως ἔκτοτε γέγονε μητρόπολις ἡ Κύπρος καί τοῦ μή τελεῖν ὑπό Ἀντιόχειαν ἀλλ ὑπό Κωνσταντινούπολιν. 46 M Souget, «Zenon de Chypre», Revue des Ếtudes Byzantines, τ. 25, 1967, σ : Οὗτος ὁ ὅσιος πατήρ ἡμῶν Ζήνων... τόν ἐν Ἀντιοχείᾳ πατριαρχοῦντα διαμαχόμενον ὑφ ἑαυτόν ἔχειν τήν Κύπρον καί χειροτονεῖν ἐν αὐτῇ, πείσας μή δεῖν εἶναι ὑπ αὐτόν ἀλλ ἐλευθέραν καἰ ἀδούλωτον διαμένειν καθώς ἄνωθεν καί ἐξ ἀρχῆς. 47 Ράλλης και Ποτλής, ο.π., τ. Β, σ , , τ. Στ, σ Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος, Εκκλησιαστική Ιστορία, MPG, ο.π., τ. 147, σ Μετά την αναφορά των γεγονότων της ευρέσεως του λειψάνου του Απόστολου Βαρνάβα, αναφέρονται και τα ακόλουθα: Ἐκ ταύτης τοίνυν προφάσεως καί Κύπριοι τό καταρχάς περιγεγόνασιν αὐτοκέφαλον ἔχειν τήν κατ αὐτούς μητρόπολιν, καί μή τελείν ὑπό Ἀντιόχειαν ᾗ καί ὑπέκειτο πρότερον. 49 Ράλλης και Ποτλής, ο.π., σ

26 Στις πιο πάνω πηγές επιβεβαιώνεται, κατά κανόνα, η αναγνώριση του αυτοκέφαλου της εκκλησίας της Κύπρου από τον πέμπτο αιώνα, έστω και αν αυτό συνδέεται, κυρίως, με την εύρεση του λειψάνου του απόστολου Βαρνάβα. Η μη συχνή αναφορά στις αποφάσεις των δύο Οικουμενικών Συνόδων ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι οι αποφάσεις τους θεωρούνται δεδομένες και γνωστές από όλους. Επιπλέον, μπορεί η αναφορά στα γεγονότα με τον απόστολο Βαρνάβα, που συνδέονται άμεσα με τον αυτοκράτορα Ζήνωνα, να γίνεται για να τονιστεί πως όχι μόνο η Εκκλησία, αλλά και η βυζαντινή πολιτεία ήθελαν την Κύπρο ως μια αυτοκέφαλη εκκλησία. 2. Εκλογή επισκόπων του τόπου και Αυτοκέφαλο Ο τρόπος, η διαδικασία εκλογής των επισκόπων των επί μέρους εκκλησιών και γενικότερα τα επισκοπικά δίκαια και έθη ρυθμίζουν και εκφράζουν τη διοικητική κατάσταση και δίκαια των εκκλησιών στο ευρύτερο εκκλησιαστικό στερέωμα. Άμεση όμως είναι και η σχέση τους με θέματα προκαθεδρίας των θρόνων. Ειδικότερα, αυτό ισχύει για την εκλογή και τα δίκαια του πρώτου των επισκόπων μιας τοπικής εκκλησίας, ανεξάρτητα του τίτλου που αυτός φέρει (επίσκοπος, αρχιεπίσκοπος, μητροπολίτης ή πατριάρχης). Δυστυχώς, οι πληροφορίες μας για την εκλογή των επισκόπων της Κύπρου και ειδικότερα των «επισκόπων του τόπου» κατά τους πρώτους τέσσερις αιώνες είναι και περιορισμένες και, οι περισσότερες, μεταγενέστερες. Προέρχονται, κυρίως, από αγιολογικά έργα και έργα βασισμένα στην τοπική παράδοση 50. Τα δεδομένα αυτά, βέβαια, δε μας επιτρέπουν να μιλούμε με ιστορική ακρίβεια αναφορικά με το υπό εξέταση θέμα κατά την περίοδο αυτή. Μπορούμε μόνο να προβούμε σε εκτιμήσεις, συνδυάζοντας τις πιο πάνω πληροφορίες με ό,τι ακολούθησε και για το οποίο έχουμε σύγχρονες και αξιόπιστες μαρτυρίες. Οι μαρτυρίες αυτές, μάλιστα, αποκτούν ιδιαίτερη σπουδαιότητα. Αναφέρονται όχι 50 Ανώνυμου, ο.π., σ και Acta Sanctorum, Junii, t. II, Venetiis MDCCXLII, σ Αλεξάνδρου Μοναχού του Κυπρίου, ο.π., σ και Acta Sanctorum, ο.π., σ Delehaye, «Saints de Chypre», Analecta Bollandiana, vol. XXVI, Bruxelles 1907, σ

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία E.E., Παρ. I, Αρ. 2485, 2.3.90 811 Ν. 23/90 Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 23

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Μακαριώτατε, Πανιερώτατε, Θεοφιλέστατοι, έντιμε Πρόεδρε της Βουλής των Αντιπροσώπων, κυρίες και κύριοι,

Μακαριώτατε, Πανιερώτατε, Θεοφιλέστατοι, έντιμε Πρόεδρε της Βουλής των Αντιπροσώπων, κυρίες και κύριοι, Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Μακαριώτατε, Πανιερώτατε, Θεοφιλέστατοι, έντιμε Πρόεδρε της Βουλής των Αντιπροσώπων, κυρίες και κύριοι, Εν πρώτοις θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012

Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012 ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΥ MAR BECHARA BOUTROS RAI ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΡΩΝΙΤΩΝ 10-11-12-13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:... ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Διάρκεια: 2 ώρες Τάξη : Β Γυμνασίου Ημερ.: 04/06/2014 Ονοματεπώνυμο μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Η ενδεκάτη Συνάντηση της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Τμήμα Θεολογίας και Πολιτισμού Μεταπτυχιακό στη Θεολογία (MA)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Τμήμα Θεολογίας και Πολιτισμού Μεταπτυχιακό στη Θεολογία (MA) Master s Degree www.unic.ac.cy Τμήμα Θεολογίας και Πολιτισμού Μεταπτυχιακό στη Θεολογία (MA) Το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας προσφέρει, από τον Σεπτέμβριο του 2015, ολοκληρωμένες Σπουδές Θεολογίας στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπου

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπου Ε.Ε.Παρ. 1(1) 322 Ν. 68(Ι)/96 Αρ. 3057, 3.5.96 Ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπουδών Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης και Παροχής Σχετικών Πληροφοριών Νόμος του 1996 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α Κείμενο Ἀκούσας ταῦτα ὁ Θηραμένης, ἀνεπήδησεν ἐπί τήν ἑστίαν καί εἶπεν: «Ἐγώ δ ἔφη, ὦ ἄνδρες, ἱκευεύω τά πάντων ἐννομώτατα, μή ἐπί Κριτίᾳ εἶναι ἐξαλείφειν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 Περιεχόμενα 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Σκοπός και αντικείμενο της εργασίας... 43 2. Ο Άρειος Πάγος...

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κείµενο ιδαγµένο: ηµοσθένους, Υπέρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας, (18-20) 18 Ὥστ ἔγωγ οὐκ ἄν ὀκνήσαιµ

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ Αριστοτέλειο, Ερμού 61 ), Γραμματολογία τ.α, ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΛΟΓΙΑΣ Αριστοτέλειο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Αρχιμ. Νήφων Βασιλάκης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Αρχιμ. Νήφων Βασιλάκης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Αρχιμ. Νήφων Βασιλάκης Αρχιμανδρίτης Νήφων Βασιλάκης, κατά κόσμο Γεώργιος Βασιλάκης του Ηλία, γεννήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 1977 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Μετά την βασική εκπαίδευση, έλαβε (με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Συνοπτικός 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Διοικητικού τίτλος. Δικαστηρίου Νόμος του 2013. Ερμηνεία. 2.(1) Στον παρόντα

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ Τ.Θ. 1308 Τ.Κ. 380 01 ΒΟΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 21/04/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΝΗΕΣ Στο φύλλο της 21 ης Απριλίου 2010 της εφημερίδας η «Θεσσαλία» δημοσιεύονται αποσπάσματα της εισήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βουλή του Διός. από το Γιώργο Χαραλαμπίδη

Η Βουλή του Διός. από το Γιώργο Χαραλαμπίδη Η Βουλή του Διός από το Γιώργο Χαραλαμπίδη ESPEROS PARANORMAL 2012 Η Βουλή του Διός η ΣΥΜΒΟΥΛΗ η ΣΚΕΨΗ η ΑΠΟΦΑΣΗ από το Γιώργο Χαραλαμπίδη ESPEROS PARANORMAL 2012 2 Η Βουλή του Διός Η ΒΟΥΛΗ στα αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΛΑΙΑ (ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ) ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΛΑΙΑ (ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ) ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ 1 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΛΑΙΑ (ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ) ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ. Α ΠΑΛΑΙΑ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

«Θεολογικές Σπουδές και Οικουμένη Με ειδική αναφορά στη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στους διαχριστιανικούς διαλόγους και το μέλλον τους»

«Θεολογικές Σπουδές και Οικουμένη Με ειδική αναφορά στη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στους διαχριστιανικούς διαλόγους και το μέλλον τους» Θεολογίας, Θεολογική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών. Μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής ήταν οι καθηγητές του Τμ. Θεολογίας ΕΚΠΑ Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος και Κ. Δεληκωσταντής, καθώς και η Β. Σταθοκώστα,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτημα τρίτο (βαθμοί 2) Να απαντήσετε αιτιολογημένα εάν η εκχώρηση είναι υποσχετική και αιτιώδης σύμβαση.

Ζήτημα τρίτο (βαθμοί 2) Να απαντήσετε αιτιολογημένα εάν η εκχώρηση είναι υποσχετική και αιτιώδης σύμβαση. Γενικό Ενοχικό Δίκαιο Έκτακτη εξεταστική περίοδος Ιουνίου 2014 Καθηγήτρια Κ.Δ.Παντελίδου Ζήτημα πρώτο (βαθμοί 6) Ο ιδιοκτήτης συνεργείου αυτοκινήτων Α ανέλαβε την υποχρεώση να τοποθετήσει με αμοιβή ένα

Διαβάστε περισσότερα

της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που έληξε την 31 η Δεκεμβρίου 2009

της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που έληξε την 31 η Δεκεμβρίου 2009 Υποβολή αιτημάτων από την ΣΕΤΕΠ ΑΤΗΚ για ανανέωση Υποβολή αιτημάτων από την ΣΕΤΕΠ ΑΤΗΚ για ανανέωση της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που έληξε την 31 η Δεκεμβρίου 2009 Το όλο πνεύμα του περιεχομένου του

Διαβάστε περισσότερα