18 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "18 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ"

Transcript

1 ΕIΣΑΓΩΓΗ Ο τραγικός μύθος της αρχαιότητας, όπως εξάλλου και ο ηρωικός, έχει εν πολλοίς αξιοποιηθεί σε πολλαπλά πεδία, μεταξύ των οποίων και αυτό του παιδικού κοινού-αποδέκτη. Ο μύθος μετασχηματίζεται και ακολουθεί τους κανόνες του εκάστοτε γένους, όπου εντάσσεται, αλλά αποτελεί ο ίδιος το κλειδί της νοηματικής προσπέλασης και κάθε είδους ερμηνείας του στη νέα του μορφή. 1 Από την άλλη, το κάθε γένος και είδος λόγου προσλαμβάνει την πραγματικότητα που το ίδιο κατασκευάζει, καθώς τα δομικά του χαρακτηριστικά και οι συμβάσεις του αποτελούν τον δικό του τρόπο να μορφοποιεί τα εμπειρικά δεδομένα. 2 Ο μύθος της τραγωδίας ανέκαθεν απευθυνόταν κατεξοχήν στο ενήλικο κοινό. Στους Νόμους του Πλάτωνα (887d και 658c-d) υποβάλλεται η ιδέα ότι τα νήπια προτιμούν το κουκλοθέατρο, τα μεγαλύτερα παιδιά τις κωμωδίες, ενώ οι περισσότεροι από τον υπόλοιπο πληθυσμό επιλέγουν τις τραγωδίες (εκτός από τους γέροντες που απολαμβάνουν τις απαγγελίες από τα έπη). 3 Βέβαια αυτή την άποψη δεν την ασπάζονται όλοι οι στοχαστές. Ο Γοργίας, π.χ., (502d) ανα-

2 18 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ φέρει ότι η δραματική ποίηση απευθύνεται σε όλο τον κόσμο, άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους πολίτες ή δούλους, ακόμα και παιδιά. Μια προσπάθεια μετατόπισης του τραγικού μύθου προς το παιδικό κοινό θα απαιτούσε μια αντίστοιχη διαδικασία προσαρμογής του στα μέτρα των απαιτήσεων των αποδεκτών του. Έτσι, ζητούμενο που θα απασχολήσει την προκείμενη εργασία είναι η διερεύνηση του είδους της σχέσης τραγωδίας και παιδικής λογοτεχνίας (αναγνώσματος, βιβλίου) και συγκεκριμένα θα επιχειρηθεί να απαντηθεί το ερώτημα: Ο μύθος ή το γένος σφραγίζει ερμηνευτικά τη μετάπλαση της τραγωδίας σε παιδικό ανάγνωσμα; Μήπως στην ελληνική μεταπολεμική πραγματικότητα οι εξωλογοτεχνικοί παράγοντες υπήρξαν καθοριστικότεροι στη διαδικασία μετασκευής και προσαρμογής του κλασικού υλικού σε «προϊόν» προοριζόμενο για το παιδικό κοινό; Από την άλλη, η αρχαία τραγωδία είχε ανέκαθεν παιδαγωγική αποστολή και ήταν ασφυκτικά εναγκαλισμένη με την πολιτική διαπαιδαγώγηση. 4 Για τους αρχαίους Αθηναίους ήταν εξίσου απαραίτητη με την Εκκλησία του Δήμου, τη Βουλή των Πεντακοσίων και τους άλλους θεσμούς της Δημοκρατίας; 5 Πολιτική και δράμα δεν ήταν αλληλοαποκλειόμενα στοιχεία, αλλά μια περίπτωση αλληλοδιείσδυσης. Η πολιτική έκφραση δημιουργήθηκε μαζί με το δράμα, το οποίο ήταν από τη φύση του μέσο έκφρασης των πολιτικών απόψεων. 6 Το μεγαλείο της τραγωδίας έγκειτο ακριβώς στη δύναμή της να προβάλλει και όχι να συγκαλύπτει τα ελαττώματα της κοινωνικής ζωής της οποίας αποτελούσε γέννημα και έτσι να προκαλεί το κοινό να στοχαστεί πάνω σε αυτά και να ασκήσει κριτική. 7

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 19 Στη νεότερη Ελλάδα «η ιστορία (των παραστάσεων) της αρχαίας τραγωδίας είναι η ιστορία μιας κοινωνίας ολόκληρης που βιώνει την αγωνίαν της ταυτότητας, μιας ταυτότητας η οποία δεν γίνεται δεκτή, παρά μόνον όταν και όσο κατορθώνουν να την εφεύρουν» και ακόμα «η ταυτότητα (των Ελλήνων) δεν είναι δεδομένο, αλλά στοίχημα, διακύβευμα, κατόρθωμα ή τραγωδία, που συνδέονται ίσως περισσότερο, όχι τόσο με αντικειμενικά επιστημονικά κριτήρια, όσο με την πολιτική και τη δημιουργία, πεδία όπου η έκβαση των όποιων εγχειρημάτων είναι μονίμως άδηλη» δηλώνει με σαφήνεια ο Γ. Ανδρεάδης. 8 Η πορεία της αρχαίας τραγωδίας, η επιβίωση, πραγμάτευση, εκτέλεση και πρόσληψή της, υπερβαίνει την αποκλειστικά φιλολογική ή αισθητική - καλλιτεχνική σφαίρα και ανάγεται σε εργαλείο κατανόησης της ελληνικής πραγματικότητας και της ιδεολογικής διαμόρφωσής της. Το υψηλό status των τραγωδιών ως αυθεντικών μνημείων ελληνικότητας, τις επιστράτευσε στον ιερό σκοπό της ελληνικής εθνοποίησης, που τις μονοπώλησε και τους προσέδωσε δεσμευτικές ιδεολογικές αποχρώσεις. Υπό το παραπάνω σκεπτικό θα υποστηριχθεί και θα αποδειχθεί ότι η αρχαία τραγωδία σε οποιαδήποτε μορφή της απευθυνόμενη στο παιδικό κοινό, είτε ως γνωστικό αντικείμενο στο πλαίσιο του αναλυτικού προγράμματος είτε ως θεατρική διασκευή προτεινόμενη για σχολική χρήση είτε ως παιδικό ανάγνωσμα, βρέθηκε εγκλωβισμένη στα γρανάζια του ψευδοδιλήμματος: παράδοση ή νεωτερικότητα. Οι δύο πόλοι αυτού του διλήμματος αποτελούσαν το πλαίσιο λειτουργίας της έννοιας της ελληνικότητας, που ταλάνισε τη νεοελληνική ζωή στο σύνολό της, και από τις διακυμάνσεις και παραλλαγές της οποίας καθοριζόταν το εκάστοτε ιδεολογικό

4 20 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ στίγμα της ελληνικής ταυτότητας, καθώς και οι όροι πρόσληψης της τραγωδίας. Αφού εγκύψουμε στα κείμενα και εστιάσουμε σε ορισμένα χαρακτηριστικά τους, τα οποία θα εξετάσουμε υπό το φως της θεωρίας της λογοτεχνίας, θα υιοθετήσουμε την αρχή του πολιτισμικού ματεριαλισμού, 9 σύμφωνα με την οποία ο μελετητής οφείλει να εξετάζει το κείμενο όχι μόνο κατά την ιστορική στιγμή της γέννησής του αλλά κυρίως καθ όλη τη διάρκεια της ζωής του και δη τον τρόπο με τον οποίο συμβάλλει στη διαμόρφωση και ανάγνωση του εκάστοτε παρόντος. Πιστεύοντας ότι η λογοτεχνικότητα ενός κειμένου γίνεται πάντα αντιληπτή ως ιστορικό γεγονός, 10 αλλά και ότι η ίδια η ιστορία και η λογοτεχνία είναι κατασκευασμένες κειμενικότητες, θα εξετάσουμε τη διαλεκτική σχέση των κειμένων με την ιστορία, εγγράφοντας το παρόν στην οπτική μας, στοχεύοντας τελικά στον αμοιβαίο αλληλοφωτισμό των διαφορετικών περιόδων. Εξάλλου «η Ιστορικότητα διαπερνάει και καθορίζει ολόκληρη τη λογοτεχνία ως θεσμό, από την πρώτη στιγμή της παραγωγής - δημιουργίας του λογοτεχνικού έργου ως την εκάστοτε τελευταία στιγμή της κατανάλωσης - πρόσληψής του, με όλες τις ενδολογοτεχνικές και εξωλογοτεχνικές αναφορές και εξαρτήσεις του». 11 Η κριτική ανάγνωση των παιδικών βιβλίων και αναγνωσμάτων γίνεται με βάση μεθοδολογικά εργαλεία από τη θεωρία της λογοτεχνίας, και ειδικότερα της αφηγηματολογίας και της θεωρίας της πρόσληψης. Η ορολογία είναι επιλεκτικά δανεισμένη από ένα ευρύ φάσμα θεωριών και προσαρμοσμένη στις ανάγκες της έρευνάς μας (Bakhtin, M., Genette, G., Stanzel, F., Bal, M., Cohn, D. κ.ά.). Σαφώς ελήφθη υπόψη, στο βαθμό του δυνατού, το μεγαλύτερο μέρος του θεωρητι-

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 21 κού στοχασμού που αφορά στην παιδική λογοτεχνία, από έλληνες και ξένους μελετητές (Ζερβού, Α., Γκίβαλου - Κατσίκη, Α., Κανατσούλη, Μ., Αναγνωστόπουλος, Β. Δ., αλλά και Hunt, P., Stephens, J., Zipes, J., Nikolajeva, M., Nodelman, P., Beckett, S. κ.ά.). Στα σημεία που εμπλέκεται ο παράγοντας «εικόνα» προβαίνουμε σε μια κριτική της αποτίμηση με βάση τα κριτήρια που έχουν διαμορφωθεί στο αντίστοιχο θεωρητικό πεδίο (Schwarcz και Schwarcz, Nikolajeva, M., Scott, C., Kress, G., Van Leewer, T. κ.ά.). Απώτερη φιλοδοξία και στόχος είναι η θεμελίωση και απόδειξη της θέσης ότι η τραγωδία όπως και κάθε άλλο κείμενο δεν είναι φορέας σημασιών εγγενών, αναλλοίωτων και εσενσιαλιστικών και γι αυτό δεν θα αναζητήσουμε ενυπάρχοντα σε αυτή νοήματα, αλλά θα καταδείξουμε πώς κατέληξε να προσλάβει ανά εποχές τα νοήματα που της αποδόθηκαν. Θα ερευνήσουμε ποιες ερμηνευτικές στρατηγικές εφαρμόστηκαν, ποιες συμβάσεις 12 ενεργοποιήθηκαν και ποιοι πολιτισμικοί κώδικες λειτούργησαν, ώστε να παραχθεί το υφιστάμενο νόημα που αποδίδουμε στην αρχαία τραγωδία στις ποικίλες εκφάνσεις της που απευθύνονται στο παιδί. Θέλουμε, τελικά, να επιχειρήσουμε την κατανόηση της διαδικασίας φετιχοποίησης 13 των τραγικών κειμένων, η οποία τα έχει αποσπάσει από τα ιστορικά και κοινωνικά τους συμφραζόμενα και έχει συσκοτίσει τις συνθήκες μέσα από τις οποίες τους προσδόθηκαν τα όποια νοήματα φέρονται να εμπεριέχουν. 14 Θα προσπαθήσουμε να καταδείξουμε συνοπτικά την αλληλεξάρτηση και συνάρθρωση της αισθητικής ιδεολογίας με τον πολιτικο-εθνικό λόγο στην Ελλάδα υπό τη σταθερή επήρεια του διλήμματος: παράδοση ή μοντερνισμός. Θα προσθέσουμε κάποια στοιχεία που αφορούν στη σχέση της δια-

6 22 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ δικασίας της ελληνικής εθνοποίησης με τη λογοτεχνία εν γένει και με την αρχαία τραγωδία συγκεκριμένα ως ύψιστου δημιουργήματος του αθάνατου ελληνικού πνεύματος. Θα παραθέσουμε εν πλήρει δυνατή συντομία ορισμένα πληροφοριακά δεδομένα, που θα βοηθήσουν τον αναγνώστη να συλλάβει το εύρος και την ανθεκτικότητα 15 της μετασχηματιστικής - απορροφητικής ικανότητας των τραγωδιών, 16 για να αιτιολογηθεί η αδιάλειπτη και οργανική παρουσία των τραγικών κειμένων στο σώμα του Κανόνα της Δυτικής Λογοτεχνίας 17 και εξού να καταστεί κατανοητό το ενδιαφέρον μας για ένα αντικείμενο, εκ πρώτης όψεως ασυσχέτιστο με το παιδικό σύμπαν. Σε μια εποχή όπως η σημερινή, όπου οι μείζονες μετααφηγήσεις αμφισβητούνται και έχει κλονιστεί το κύρος τους, 18 ενώ τόσο ο κλασικισμός όσο και ο μοντερνισμός που τις πριμοδοτούσαν έχουν ξεπεραστεί, 19 αναγνωρίζοντας την κοινωνικά διαμορφωτική λειτουργία της αρχαίας τραγωδίας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και εξής, 20 θα στραφούμε στο παιδί-αποδέκτη, με σκοπό να συνειδητοποιήσουμε το περιεχόμενο της ελληνικότητας ως προϊόντος των παρελθόντων αλλά και τρεχόντων νοημάτων που της προσδόθηκαν, κατανοώντας παράλληλα τη σχέση μας με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Έτσι η ελάσσονα μετα-αφήγηση που συνέχει αυτή την εργασία είναι η κατάδειξη του ρόλου της αρχαίας τραγωδίας στο πλαίσιο της ενστάλαξης της ελληνικότητας και της διαμόρφωσης της εθνικής ταυτότητας στα παιδιά που αποτελούν τη μαγιά των μελλοντικών πολιτών στη μεταπολεμική Ελλάδα και μέχρι την περίοδο της μεταπολίτευσης. Aπό τη μεταπολίτευση και μετά η χαλάρωση των εντόπιων ιδεολογη-

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 23 μάτων προκάλεσε μια γενικότερη αδιαφορία προς το παρελθόν και τα πολιτισμικά μνημεία του και επέτρεψε μια χαοτική ανάμειξη των πνευματικών προϊόντων που έρχονταν μαζικά από έξω με τα εγχώρια. Η ελληνοχριστιανική εκδοχή του ελληνοκεντρισμού, που είχε βρει την τελευταία της συστηματική χρήση ως ιδεολογικό όπλο του αντικομμουνιστικού στρατοπέδου την εποχή του εμφύλιου, αλλά και όταν η χώρα ζούσε υπό τις συνέπειες αυτού μία από τις οποίες ήταν σε έσχατη ανάλυση και η δικτατορία, σταδιακά αποδυναμώθηκε με τη διάδοση του καταναλωτισμού και των συναφών ηδονιστικών και χειραφετητικών ιδεολογημάτων, που οδήγησαν στην κατάρρευση των πατριαρχικών αντιλήψεων. Αυτή η είσοδος του μεταμοντερνισμού στις ελληνικές συνθήκες αποτελεί την κορύφωση της κρίσης όλων των θεμελιωδών δεδομένων της ελληνικής εθνικής ζωής. Η αρχαία τραγωδία έχασε τον κοινωνιολογικά εννοούμενο δεσμό της με μια μειοψηφική ελίτ του πνεύματος, της ιδεολογίας της οποίας αποτελούσε συστατικό, και άλλαξε η κοινωνική της λειτουργία. 21 Η αναβίωση του αρχαίου δράματος εντός του πλαισίου αποσταθεροποίησης της μέχρι τότε ισχύουσας νεωτερικής - κανονιστικής πραγματικότητας έχει μετατραπεί έκτοτε στον «αρχιμήδειο μοχλό» 22 που απειλεί να ανατρέψει τη γραμμική, προοδοκεντρική και λογοκρατούμενη αντίληψη της εξέλιξης του ιστορικού χρόνου και της ελληνικής φυλής, όπως αυτή καλλιεργήθηκε μέχρι εκείνο το χρονικό σημείο.

8 24 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ Σημειώσεις 1. Σιαφλέκης, Ζ. Ι. (1994), Η εύθραυστη αλήθεια. Αθήνα: Gutenberg, σσ. 48/ Γιαννουλόπουλος, Γ. (2004) [2003], Διαβάζοντας το Μακρυγιάννη. Αθήνα: Πόλις (2η έκδοση), σελ Buxton, R. (2002), Όψεις του Φαντασιακού στην Αρχαία Ελλάδα (μτφ. Τ. Τυφλόπουλος, επιμ. Δ. Ιακώβ). Θεσσαλονίκη: Cambridge University Press - University Studio Press, υποσ. σελ Μουλά, Ε. (2007), «Τραγωδία και Πολιτική: Από την οντογένεση στη διαχείριση», Diapolitismos, 07/11/ Christian, M. (1997), Η πολιτική τέχνη της αρχαίας τραγωδίας (μτφ. Φλώρα Μανακίδου, επιμ. Μαρία Ιατρού). Αθήνα: Καρδαμίτσας [Muenchen 1988], σελ Christian, M., ό.π., σελ Rush, R. (2003), Radical Theatre: Greek Tragedy and the Modern World. London: Duckworth, σσ. 34/ (92). 8. Ανδρεάδης, Γ. (επιμ.), (2005) Στα ίχνη του Διόνυσου, Παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας στην Ελλάδα Αθήνα: Σιδέρης (πρόλογος και σελ. 26 αντίστοιχα). 9. Ο πολιτισμικός ματεριαλισμός δεν θεωρεί κανενός είδους κριτική αθώα και αρνείται την επάρκεια της κλειστής κειμενικής έρευνας, η οποία συλλαμβάνει τον αναγνώστη με αφηρημένους όρους και τον κριτικό ως αμόλυντο από εξωτερικές ή ιδεολογικές επιρροές. Ανατρέπει τις αυθεντίες της ιδεαλιστικής προσέγγισης και κυρίως απορρίπτει τη μεταφυσική αντίληψη περί αναλλοίωτου της ανθρώπινης φύσης. Έτσι εντάσσει τα κείμενα στην ιστορική στιγμή τους και αντίθετα από την καθαρά μαρξιστική έρευνα τα παρακολουθεί στην εξελικτική πορεία τους στο χρόνο, εξετάζοντας αδιάλειπτα το ρόλο της κριτικής σκέψης στη διαδικασία πρόσληψής τους. Επιπλέον ο πολιτισμικός ματεριαλισμός αναθεωρεί την έννοια της κουλτούρας, διαφοροποιούμενος τόσο από την ταύτισή της με την υψηλή σε αντιδιαστολή με τη λαϊκή σύμφωνα με την ουμανιστική άποψη, όσο και από την ανθρωπολογική διάσταση της έννοιας κουλτούρα, που νοείται

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 25 ως ένα θεμελιώδες και ενδογενώς συνεκτικό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης στο οποίο συμμετέχουν όλα τα μέλη μιας κοινωνίας (βλ. Schein, L. S. (1999), «Cultural Studies in Classics» στο Falkner, T. M., Felson, N. και Konstan, D. (επιμ.), Contextualizing Classics: Ideology, Performance, Dialogue. Lanham, σσ / Erickson, P. (1991), Rewriting Shakespeare - Rewriting Ourselves, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, Oxford, σελ. 12. / Widdowson, P. (επιμ.) (1982), Re-reading English. New York: Routledge, σσ / Salomone, R., Davis, E., James, E. (επιμ.) (1987), Teaching Shakespeare into the twenty first century. Ohio University Press, σσ / Felperin, H. (1990), The uses of the canon: Elizabethan Literature and contemporary Theory. Oxford: Clarendon Press, εισαγωγή, σσ / Brown, M. (1995), The Uses of Literary History. Durham: Duke University Press, σσ. 192/ Όπως λέει και ο Scholes, R. (1974), Structuralism in Literature: An Introduction. New Haven: Yale University Press, σελ. 9: Ο κριτικός που ανασυστήνει το νόημα ενός έργου πάντοτε θεσπίζει σιωπηρά μια σχέση ανάμεσα σε αυτό και κάποιο σύστημα ιδεών έξω από αυτό. 11. Βελουδής, Γ. (1994), Γραμματολογία, Θεωρία Λογοτεχνίας. Αθήνα: Δωδώνη, σελ Η γνώση των συμβάσεων διά των οποίων χτίζουμε κάποιου είδους κατανόηση των κειμένων αποτελεί μέρος αυτού που ονομάζεται «λογοτεχνική επάρκεια» του αναγνώστη (βλ. Culler, J. (1982), Structuralist Poetics: Structuralism, Linguistics and the Study of Literature. Ithaca: Cornell University Press, κεφ. 6). 13. Για την έννοια της φετιχοποίησης του έργου τέχνης και της μετατροπής του σε εμπορικό προϊόν, σύμφωνα με τη μαρξιστική θεώρηση, βλ. Berel, L. και Forrest, W. (επιμ.) (1972), Marxism and Art. New York: Longman, 7-8 αλλά και Engels, F. (επιμ.) (1967) [1867], Capital (μτφ. Samuel Moore και Edward Aveling το 1883). New York: International Publishers, vol I: Για τη φετιχοποίηση των κλασικών κειμένων και δη αυτών

10 26 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ του Σαίξπηρ κάνει λόγο ο Longhurst Derek στο «Not for all time but for an age» an approach to Shakespearean studies, στο Widdowson, P. (επιμ.) (1982), Re-reading English. New York: Routledge, σελ Arendt, H. «Κοινωνία και Κουλτούρα», στο Η Κουλτούρα των Μέσων. Μαζική Κοινωνία και Πολιτιστική Βιομηχανία (1991) (σύνθεση και επιμέλεια τόμου Κώστας Λιβιεράτος - Τάκης Φραγκούλης, μτφ. Αμίκα Λυκιαρδοπούλου, Λένα Ζήση, Λευτέρης Αναγνώστου, Χρήστος Σκορίνης). Αθήνα: Αλεξάνδρεια, σσ Η διαπερατότητα των μεγάλων μύθων από την κοινωνική και πολιτική αμεσότητα σε συνδυασμό με την αναδρομικότητα του χαρακτήρα της σκέψης και του ύφους της Δύσης είναι στοιχεία που προβλημάτισαν πολλούς στοχαστές (Marx, Freud, Jung, Lévi-Strauss, Barthes κ.ά.) στην προσπάθειά τους να συλλάβουν το μυστήριο της αέναης παλιννόστησης στο αρχαιοελληνικό μυθικό αφετηριακό σώμα. (Βλ. Steiner, G. (2001), Οι Αντιγόνες. Αθήνα: Καλέντης, σσ ). 17. Η όλη επιχείρηση κανονικοποίησης στηρίζεται σε ακαθόριστες αντιλήψεις περί λογοτεχνικής υπεροχής και προσόντων που αναγορεύουν ένα κείμενο σε κλασικό και το εξουσιοδοτούν να συνταγογραφεί τα μυστικά της επιτυχίας, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει είναι μια οργανωμένη και συστηματοποιημένη ενέργεια διαφύλαξης και διάδοσης της κυρίαρχης ιδεολογίας (βλ. Nodelman, P. (1985), Reflections on the best in children s literature. Children s Literature Association, σσ. 2, 6, 11). Οι κανόνες είναι στη βάση τους ιδεολογικές επιλογές και η αποδοχή τους μια εκδήλωση συναίνεσης και συμμόρφωσης στις πολιτισμικές νόρμες. Επιτρέποντας την άσκηση συγκεκριμένων στρατηγικών ανάλυσης και ερμηνείας επί του κειμένου, του εξασφαλίζεται η δυνατότητα ένταξής του στον κανόνα ή έστω αποδοχής του από το εκδοτικό κατεστημένο και το αναγνωστικό κοινό (βλ. Rabinowitz, P. (1987), Before reading, narrative conventions and the politics of interpretation. Ithaca: Cornell University press, σελ. 225). Για τις πολλαπλές έως και αντιθετικές χρήσεις του λογοτεχνικού κανόνα από τις διάφορες κριτικές

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 27 σχολές, βλ. Felperin H. (1990), The uses of the canon: Elizabethan Literature and contemporary Theory. Oxford: Clarendon Press. 18. Lyotard, J. F. (1984), The Post modern condition. A report of Knowledge. Minneapolis: University of Minnesota Press. / Η Μεταμοντέρνα κατάσταση (1988) (προλεγόμενα Θόδωρος Γεωργίου, μτφ. Κ. Παπαγιώργης). Αθήνα: Γνώση, σελ Τζιόβας, Δ. «Μεταμοντερνισμός, Μικροαφήγηση και το νόημα της ιστορίας», στο Τζιόβας, Δ. (1993), Το Παλίμψηστο της Ελληνικής Αφήγησης. Αθήνα: Οδυσσέας, σσ. 248/ Moula, E. «Ancient Tragedy on modern Greek stage: From Ethnocentricity to postmodern centrifugality», Congreso de Cultura Europea, October 2007, Universidad de Pamplona. 21. Κονδύλης, Π. (1991), Η Παρακμή του αστικού Πολιτισμού. Αθήνα: Θεμέλιο, σελ Constatinidis, S. E. (2001), Modern Greek Theatre: A quest for Hellenism. North Carolina και London: McFarland and company Inc, Publishers Jefferson, σελ. 29.

12

13 º π 1 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ H πρόσληψη της αρχαίας τραγωδίας στον άξονα του χρόνου Η αρχαία ελληνική αντίληψη για τη λογοτεχνία, από τον Όμηρο και εξής, είναι βαθύτατα σφραγισμένη από την εμπειρία της αποτελεσματικότητας των κειμένων, δηλαδή η λογοτεχνία αντιμετωπιζόταν με κριτήριο τον αποδέκτη, ως κοινωνικό φορέα της λογοτεχνικής πράξης. 1 Η διάκριση τερπνού - ωφέλιμου 2 έλκει την καταγωγή της από τη διάκριση της ομηρικής (ποιητικής) από την ησιόδεια (φιλοσοφική) λογοτεχνία. Από τότε άρχισαν να διαχωρίζονται οι προθέσεις της λογοτεχνίας σε σχέση με την άσκηση επιρροής της. Στους Βατράχους του Αριστοφάνη (405 π.χ.), με αφορμή το θάνατο του Ευριπίδη παρουσιάζεται ως αιτία της πολιτικής παρακμής η αισθητική παρακμή της τραγωδίας. Στον επιρρηματικό αγώνα των δύο ποιητών (Αισχύλος - Ευριπίδης) οι αποφασιστικές για την τελική έκβαση απόψεις τους αφορούν στην κοι-

14 30 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ νωνική ευθύνη του τραγικού ποιητή και κορυφώνονται στο στίχο 1054, όπου λέγεται ότι «ό,τι είναι για τα παιδιά ο δάσκαλος είναι για τους ενήλικες ο τραγικός ποιητής» 3 και γι αυτό (στ. 1056) πάνυ δη δει χρηστά λέγειν ημάς. Η ποιητική τέχνη και η κοινωνική λειτουργία του δράματος αξιοποιήθηκαν κατά την κλασική περίοδο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού ως μέθοδοι διδασκαλίας, αποσκοπώντας να εντάξουν κάθε μονάδα στον κοινωνικό σχηματισμό. 4 Η συζήτηση γύρω από το τι συνιστά αυτό το «χρηστόν», αποτέλεσε και την πεμπτουσία του εκπαιδευτικού προβλήματος από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, τον άξονα δηλαδή γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι εκάστοτε εκπαιδευτικές (μεταρ)ρυθμίσεις. Αυτό διότι η θεσμοποιημένη εκπαίδευση αποτελεί για τη μετα-κλασική εποχή μια άλλη όψη του ίδιου νομίσματος του θεατρικού θεσμού, δηλαδή του μηχανισμού επιρροής της δημόσιας σφαίρας. Ο 4ος αιώνας ήταν μια εποχή ιδιαίτερης δραματικής παραγωγικότητας και δραστηριότητας αλλά ταυτόχρονα και η εποχή της καθιέρωσης και μάλιστα θεσμικής του κλασικού ρεπερτορίου. Υπάρχουν σαφή δείγματα ότι παράλληλα με τη δραματική τους απόδοση οι τραγωδίες αρχίζουν τότε να καθιερώνονται και στην καθαρά κειμενική τους μορφή ως κατ ιδίαν αναγνώσματα. 5 Το 386 π.χ. έλαβε χώρα ο πρώτος επίσημος τραγικός διαγωνισμός στα Μεγάλα Διονύσια, όχι με νέες τραγωδίες αλλά αποκλειστικά με αναβιώσεις παλιότερων έργων, πράγμα που αποτελεί τεκμήριο μιας υπαρκτής και σοβαρής κίνησης προς τη διαμόρφωση του κλασικού ρεπερτορίου. 6 Η ευρωπαϊκή κριτική της λογοτεχνίας, αρχίζοντας από τον Πλάτωνα, υιοθέτησε τη σημαντική σε συνέπειες για την αντιμετώπιση της αρχαίας γραμματείας αλλά και της μετέπειτα

15 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 31 λογοτεχνικής παραγωγής σκέψη ότι η ωφέλεια της ποίησης και συνεπώς και της τραγικής συνδέεται με την παιδεία, η οποία περαιτέρω ταυτίστηκε με την ηθική διαπαιδαγώγηση. 7 Το γεγονός ότι στον λατινόφωνο κόσμο, αργότερα, η τραγωδία πήρε νέα πνοή μέσω των μεταφράσεων και διασκευών είναι επίσης ένα ύψιστης σημασίας στοιχείο, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πνεύματος προσέγγισης της τραγωδίας. Οι στωικοί, κληρονόμοι της κυνικής φιλοσοφίας (Διογένης, Κράτης) αναγνώριζαν την ηθικοποιητική και διδακτική αξία των τραγωδιών, αλλά καταδίκαζαν την παράσταση ως θέαμα που αποσπούσε τους ανθρώπους από σοβαρότερες ασχολίες. 8 Έτσι ο Σενέκας έγραψε τραγωδίες διάσπαρτες από διδαχές, που δεν προορίζονταν προς αναπαράσταση, αλλά προς προσωπική ανάγνωση ή για ιδιωτικές - οικογενειακές συγκεντρώσεις. 9 Στη Δύση ξανά, το ενδιαφέρον για τα κλασικά γράμματα, που δεν είχε εκλείψει ποτέ, εντάθηκε κατά τον 14ο αιώνα, την περίοδο του Ανθρωπισμού. 10 Η πρώτη τυπωμένη συλλογή ελληνικών τραγικών κειμένων (Μήδεια, Ιππόλυτος, Άλκηστη, Ανδρομάχη) εκδόθηκε το 1495 στη Φλωρεντία και ακολούθησαν το Editio Princeps του Σοφοκλή από τον Aldus Manutius στη Βενετία το 1502, μια συλλογή από 18 ευριπίδεια έργα το 1503 και κατόπιν έξι έργα του Αισχύλου το To εντυπωσιακά αντιφατικό ήταν ότι δεδομένου του πολιτισμικού αναστήματος των αρχαίων τραγωδιών σπάνια κατέληγαν τα ίδια τα έργα στη σκηνή μέχρι τη σχετικά πρόσφατη εποχή. Η τραγωδία στη συνέχεια θεωρήθηκε από τους νεοκλασικιστές ως το πιο υψηλό και απαιτητικό ρητορικό γένος με προορισμό τη δημόσια θέαση, αλλά οι αρχαίες τραγωδίες 12 δεν αποτέλεσαν ποτέ γι αυτούς μοντέλα δραματικής δομής,

16 32 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ όσο κυρίως οι κωμωδίες του Τερέντιου 13 (που θεωρούνταν πρότυπα ηθικής διδασκαλίας κι εξαίρετα μοντέλα γλωσσικής εξάσκησης). Οι μυθικές - τραγικές φιγούρες την περίοδο του Μπαρόκ επενδύθηκαν με νέα νοήματα σε μια αχρονική προοπτική (Η Εκάβη αλλά και ο αδελφοκτόνος πόλεμος Ετεοκλή - Πολυνείκη αποτέλεσαν σύμβολα των αιματηρών εμφυλίων - θρησκευτικών πολέμων που σπάραζαν τον 16ο αι. και ενσάρκωναν τη συλλογική διάσταση του τραγικού 14 ). Άλλοτε τα θέματα αντλούνταν από τη ρωμαϊκή ιστορία (Soffonisba, Trissino, 1515), άλλοτε από την εθνική ή τοπική ιστορία (Rosmunda, Rucellai) ή ακόμα και από τη Βίβλο (Les Juifves, Garnier, 1580), 15 αλλά πάντοτε οι ομοιότητες - αναλογίες με τα αρχαιοελληνικά πρότυπα κυμαίνονταν σε μια πλατιά κλίμακα, από ιδιαίτερα εμφανείς έως κρυπτικά συγκαλυμμένες. Τα κύρια χαρακτηριστικά της νεοκλασικής αναβίωσης ήταν η αντιμετώπιση του κειμένου με φορμαλιστική ευλάβεια, η προσπάθεια τήρησης ενός υψηλού έως στομφώδους γλωσσικού οργάνου δίκην ρητορικής - υφολογικής άσκησης, αλλά και ο συμφυρμός των θεματικών πυρήνων υπό μια κυρίαρχη εγκυκλοπαιδική λογική. Η ακατάβλητη εμμονή των ουμανιστών στη διατήρηση του τραγικού decorum και η υποδούλωσή τους στο δόγμα του παιδαγωγισμού σε βάρος της ψυχαγωγικής πλευράς της τέχνης ήταν και οι βασικές αιτίες τόσο της αναγνώρισής τους όσο και της αποτυχίας τους. 16 Ο ρομαντικός 18ος αιώνας αντιδρώντας στην πολυπλοκότητα και την υπερβολή των σεναρίων του 17ου εγείρει σταδιακά το δόγμα της λιτότητας, προβάλλοντας ως πρότυπες τραγωδίες τον Αίαντα και τον Φιλοκτήτη, για την πλήρη απουσία οποιασδήποτε ερωτικής νύξης σε αυτές. Έτσι στις επιταγές αυτής της λογικής θα γραφτεί η αριστουργηματική Ιφιγένεια εν Ταύ-

17 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 33 ροις του Goethe (1779) που εγκαινιάζει μια νέα τάξη συμφιλίωσης, όπου η κατάρα της βίας παύει να αποτελεί ανθρώπινη αναγκαιότητα. Βασικό γνώρισμα του δράματος εκείνη την εποχή υπήρξε η προτίμηση σε θεματικούς πυρήνες που έδιναν έμφαση στην ανθρώπινη ελευθερία, την ευθύνη και την επιλογή και όχι στον επικαθορισμό της Μοίρας. Η ιδέα του οικουμενικού και υπερβατικού χαρακτήρα της τραγωδίας που προβλήθηκε αξιωματικά από τον Αριστοτέλη αναβίωσε από τους ρομαντικούς και βρήκε την ολοκληρωτική της έκφραση στον Kierkegaard. 17 O ίδιος προϋπέθετε την ύπαρξη μιας αμετάβλητης ανθρώπινης κατάστασης που υπερέβαινε τις δι-ιστορικές αλλαγές και τις διαφορές στη γλώσσα και την κουλτούρα και της οποίας ο τελεολογικός προορισμός ήταν να υποφέρει. Οι αιώνιες αλήθειες είχαν κατά την άποψή του κωδικοποιηθεί στα ανώτερα πνευματικά δημιουργήματα των τραγικών ποιητών του 5ου αι. Κανένας όμως δεν επηρέασε την ανάγνωση του τραγικού λόγου στο βαθμό που το έκανε ο Friedrich Nietzsche ( ). Αυτός υπήρξε ο γενάρχης μιας μακράς αλυσίδας συνεχιστών της τάσης της αποϊστορικοποίησης του μύθου και εξού και της ιστορίας και της καθιέρωσης μιας μυστικιστικής βιολογικής του ανάγνωσης που εκτείνεται μέχρι τους Freud, Jung, Gundolf, Klages, τη Νέα Κριτική του αμερικανικού μεσοπολέμου και τη μεταπολεμική της απόφυση (Frye), αλλά και μια πλειάδα αστών λογοτεχνών, όπως οι Rilke, Yeats, T. S. Eliοt, Pound. Γενικά με τον Nietzsche η ερμηνεία της τραγωδίας εγκαταλείπει το χώρο του ορθολογικού «εγώ» και παραδίδεται στο χώρο του «υποσυνείδητου - id». Ο Urlich von Willamowitz - Moellendorf κατηγόρησε τον Nietzsche ότι πρόδωσε τις αρχές της κλασικής φιλολογίας, καθώς διαχώρι-

18 34 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ σε τη γλωσσολογική από την ερμηνευτική ανάλυση. Εγκαινιάζοντας τη μοντέρνα κλασική φιλολογία που απαιτεί μια πιο σύνθετη προσέγγιση (προς την κατεύθυνση της οποίας κινήθηκαν οι H. D. F. Kitto, Maurice Bowra, Cedric Whitman, B. M. W. Knox, R. P. Winnington- Ingram κ.ά.) πυροδότησε το μηχανισμό πολλαπλασιασμού των κριτικών θεωρήσεων και ευθύνεται για τη σημερινή εικόνα κριτικής πολυμορφίας που επικρατεί, όπου και είναι αδύνατον να οριοθετηθούν με ακρίβεια τα πλαίσια του σύγχρονου διαλόγου για την ερμηνεία της αρχαίας τραγωδίας. 18 Από τη στιγμή που τα κλασικά γράμματα παγίωσαν ένα χαρακτήρα υπερβατικής - αξιωματικής γνώσης, που δεν επιδέχονταν αμφισβήτηση, έγιναν μετωνυμία της αριστοκρατίας (genteel tradition) 19 και το κενό ανάμεσα στους λόγιους που τα σφετερίζονταν και στους μαθητές-αποδέκτες τους που από την Αναγέννηση και εξής κατάφερνε να γεφυρώνεται με την ιδεολογική τους φόρτιση ως εγγύηση υψηλής στάθμης μόρφωσης και εξού κοινωνικής καταξίωσης τον 19ο αι. μετατράπηκε σε χάσμα. 20 Αντιπροσωπευτική του κλίματος που περιέβαλλε τις κλασικές σπουδές ήταν η φράση που αποδίδεται στον Thomas Gaisford, καθηγητή των αρχαίων ελληνικών στην Οξφόρδη στις αρχές του 19ου αι.: «Η κλασική παιδεία μας δίνει το δικαίωμα να κοιτούμε με περιφρόνηση αυτούς που δεν μπορούν να γευτούν τους καρπούς της». 21 Απότοκο του παραπάνω πνεύματος ήταν το γεγονός ότι, ενώ η αρχαία τραγωδία αποτελούσε σταθερά υποχρεωτικό αντικείμενο μελέτης ως τμήμα του κλασικού προγράμματος σπουδών σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα μέχρι το πρόσφατο παρελθόν, ιδιαίτερη αμηχανία προκαλούσε πάντοτε η δραματική της πρόσληψη που αποτελεί και την πρωταρχι-

19 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 35 κή ποιότητά της, γιατί εμπεριείχε δυνάμει ανατρεπτικές ιδιότητες. Αυτό ακριβώς τροφοδότησε τη μακρά συζήτηση περί καταλληλότητας ή μη της δραματικής τέχνης στην εκπαίδευση. Έτσι επιβλήθηκε στη μελέτη της τραγωδίας μια τεχνητή διχοστασία. Το τερπνό, αν και ουσιοκρατικά ενιαίο με το ωφέλιμο σε αυτήν τη μορφή τέχνης, αποκολλήθηκε, και τα δύο συστατικά της δραματικής ποίησης πλανιόνταν εσαεί χωρισμένα, υφιστάμενα την άδικη ετυμηγορία μιας πολιτισμικής ηγεμονίας που ένιωσε να απειλείται από τη δύναμή τους εν τη ενώσει. Αυτή η προσέγγιση δεν επηρέασε μόνο την κατάσταση στην εκπαίδευση, αλλά και στην επαγγελματική σκηνή, όπως μαρτυριέται στην ιστορία της απαγόρευσης της παράστασης του Οιδίποδα στην Αγγλία, υπό το σκεπτικό ότι θα μπορούσε να οδηγήσει «σε τεράστιο αριθμό θεατρικών έργων που θα απευθύνονται στις προτιμήσεις του ακαλλιέργητου κοινού, βασιζόμενα μόνο και μόνο στην προσβολή της δημοσίας αιδούς». 22 Αυτή η κρίση βρισκόταν σε πλήρη αντίφαση με το γεγονός της διδασκαλίας του ίδιου του κειμένου, που είχε μακρά παράδοση στην εκπαιδευτική πραγματικότητα, ως διδασκόμενο αντικείμενο ή ως σχολική παράσταση. 23 Στο μεταξύ, στη Γερμανία το όραμα του Von Humboldt να συνδέσει θεσμικά τους κλασικούς με τη διαμόρφωση του γερμανικού λαού οδήγησε στην επαγγελματοποίησή τους, δημιουργώντας μια κάστα «μανδαρίνων» πανεπιστημιακών. 24 Στην απεγνωσμένη τους προσπάθεια οι κλασικιστές να υπερασπιστούν τα ως τότε κεκτημένα τους δικαιώματα επέλεξαν λάθος δρόμο, εκείνον της επίτασης του σχολαστικισμού ως επίφασης λογιοσύνης. Aργότερα (1941) 25 όταν έκανε την εμφάνισή της στο θεωρητικό στερέωμα η νεότερη γενιά των Νεοκριτικών με τους C.

20 36 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ Brooks, R. B. Heilman, Una - Ellis Fermor, Warren, Wellek, Wimsatt, οι οποίοι περιθωριοποιούσαν την κοινωνιολογική προσέγγιση κάθε κειμένου και κατά συνέπεια και του δράματος και προέβαλλαν την ιδέα ότι κάθε έργο έχει εγγενείς αξίες, που απαιτούν απόλυτη προσήλωση στο κείμενο για την κατανόησή τους, η ως τότε εφαρμοσμένη διδακτική προσέγγιση της τραγωδίας βρήκε το ιδεολογικό της άλλοθι. Όσο για τη θεατρική παράσταση μελετούνταν στο βαθμό που δικαίωνε την πρώτη γραφή. Η Νέα Κριτική, αν και ισχυριζόταν ότι περιορίζεται στην περιγραφή της μορφικής ενότητας του κειμένου, στην ουσία πρότεινε τη δική της απο-ιστορικοποιημένη ερμηνεία, ταυτίζοντας την αισθητική με τη φιλοσοφική αξία και εξισώνοντας τον αναγνώστη με τον κριτικό, χωρίς να προσφέρει μια θέση από την οποία η πράξη της ανάγνωσης θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο κριτικής εξέτασης. Έτσι νομιμοποιούσε την αυθαιρεσία της εκάστοτε ερμηνείας ή, ακόμα χειρότερα, υποβάθμιζε το νόημα του κειμένου εξισώνοντάς το με το θέμα του. Ακόμα κι αν στην εποχή μας πλέον μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι οι θέσεις αυτές έχουν απολέσει κάθε κύρος, αισθητά παραμένουν τα σημάδια της επιρροής τους μεταξύ άλλων, κυρίως στην πρακτική της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Αμερική. 26 Η νεοκριτική μέθοδος εξακολουθεί να επιβιώνει ως lingua franca 27 ανάμεσα στους μελετητές των κλασικών γραμμάτων. Η δυναμική επανεμφάνιση της αρχαίας τραγωδίας υπό μορφή θεάματος έγινε μόλις στις 3 Μαρτίου του 1585 όπου στο άρτι ανεγερθέν θέατρο Olimpico της Vicenza παίχτηκε ο Οιδίποδας Τύραννος, σε μια παραγωγή που φιλοδοξούσε να παραμείνει όσο το δυνατόν εγγύτερα στις συμβάσεις του εί-

21 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 37 δους και των κλασικών παραστάσεων (μολονότι βέβαια το σκηνικό θύμιζε απαράλλακτο ένα βενετσιάνικο ανάκτορο). Αν όμως εξαιρέσουμε τις σχολικές παραστάσεις, αυτή η παράσταση του Οιδίποδα ήταν η μοναδική δημόσια εκδήλωση αρχαίας τραγωδίας μέχρι τον ύστερο 18ο αιώνα. 28 Αυτή η μοναδική απόπειρα ήταν ανεξίτηλα χαραγμένη από ένα πνεύμα ευλαβικής αντιμετώπισης της τραγωδίας, ως ιερού πολιτισμικού κληροδοτήματος, μιας σεβάσμιας και καθαγιασμένης παραδοσιακής μορφής που υπαγόρευε μια συγκεκριμένη και όσο το δυνατόν πιστότερη στις αρχικές συνθήκες παρουσίασης αναδημιουργία. Τους ενδιάμεσους αιώνες (16ος - 17ος) δεν έγιναν παραστάσεις για την αναβίωση της τραγωδίας, αλλά εμφανίστηκαν πολλά καινούργια έργα - προσαρμογές των τραγικών και όπερες. 29 Η παράσταση της Αντιγόνης το ήταν μια εξαιρετική περίπτωση για πάρα πολλούς λόγους. Η επιλογή της Meininger Company να ανεβάσει μια παράσταση βασισμένη στο πρωτότυπο του Σοφοκλή και μάλιστα σε πιστή μετάφραση χωρίς περικοπές και στο ίδιο ποιητικό μέτρο, από τον Johann Jakob Christian Donner ήταν αναντίρρητα πρωτοποριακή. Μόνη εξαίρεση το γεγονός ότι η Αντιγόνη ερμηνευόταν ρομαντικά ως χριστιανή μάρτυρας. 31 Αυτή η παράσταση, που οροθέτησε μια ιστορική καμπή στην εξέλιξη του τρόπου προσέγγισης της αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη εποχή, ήταν προϊόν συνδυασμένης δράσης μιας επίσημης πολιτικής επιλογής, του επανακαθοριζόμενου ευρωπαϊκού πνεύματος, που είχε απώτερο σκοπό τη δι εξευγενισμένων μέσων επίδειξη του απολυταρχικού μεγαλείου και της ήδη προηγμένης στον τομέα των κλασικών σπουδών ακαδημαϊκής γνώσης, 32 που ακολουθούσε και ενίσχυε δίκην αντερεί-

22 38 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ σματος τις προθέσεις της εξουσίας. Εν ολίγοις εγκαινίασε μια νέα περίοδο αρκούντως μακρά και άγονη κατά την οποία η τραγωδία λειτουργούσε ως κομμάτι της συλλογικής μνήμης της ευρωπαϊκής κουλτούρας υπό την ασφυκτικά περιοριστική αντίληψη της επιδίωξης αναβίωσης των αρχικών συνθηκών. Οι παραστάσεις τραγωδιών στο εξής ήταν ένα είδος επίκλησης των νεκρών ενός μακρινού καθοσιωμένου παρελθόντος, που αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, οπότε και η μόνη δυνατή θεώρηση της τραγωδίας ήταν αυτή ενός απαράμιλλου μουσειακού εκθέματος. Η ίδια παράσταση είχε τόση επιτυχία που ως το 1882 ανέβηκε 62 φορές. Ο σκοπός που κατέστη δογματικός εστιαζόταν όχι στη μετάδοση μιας ορισμένης ανάγνωσης των δραμάτων στη σύγχρονη εποχή, αλλά στην κατά το δυνατόν πιστότερη ανασύσταση του αρχαιοελληνικού παρελθόντος. Η σύντομη, σαφώς ελλειπτική αλλά ενδεικτική της πορείας της πρόσληψης της αρχαίας τραγωδίας, ανασκόπηση που επιχειρήσαμε, σκιαγραφεί αδρά το προοπτικό βάθος εντός του οποίου η αρχαία τραγωδία παραλήφθηκε από τη νεότερη ελληνική πραγματικότητα. Οι ερμηνευτικές παλινωδίες κι ο επαμφοτερισμός μεταξύ της θεαματικής και της παιδαγωγικής της διάστασης, η χρησιμοποίησή της ως μέσου προώθησης και επιβολής ποικιλώνυμων στόχων και η φαινομενική πολυμορφία στην πρόσληψή της έχουν κοινό θεωρητικό υπόβαθρο και αφετηρία το αξίωμα της υπερβατικότητας και οικουμενικότητας των νοημάτων της. Η μακραίωνη αντιμετώπισή της από τον εκπαιδευτικό και τον θεατρικό θεσμό ακολουθούσε ως θέσφατο την προσήλωση στη φόρμα με σκοπό είτε την κατάκτηση της γλωσσικής μορφής είτε την

23 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 39 ηθική διαπαιδαγώγηση ή ακόμα την πιστή αναβίωση του αρχαιοελληνικού μεγαλείου. Στο όνομα μιας μεταφυσικής εξ ορισμού υπεροχής της αρχαίας τραγωδίας αυτή η προσέγγιση σφράγισε τις εξελίξεις, παγίωσε και στεγανοποίησε έναν συγκεκριμένο, απο-ιστορικοποιημένο τρόπο θέασης και κατανόησης της αρχαίας τραγωδίας, ο οποίος αποτέλεσε τροχοπέδη στην όποια δημιουργική μεταλειτούργηση και εγκοσμίωσή της. Το δίλημμα: Παράδοση - μοντερνισμός στην παραστασιογραφία της αρχαίας τραγωδίας και η αναζήτηση της νεοελληνικής ταυτότητας Στην Ελλάδα η θεατρική δραστηριότητα είχε διακοπεί επί αιώνες. Σύμφωνα με τον Bourdieu 33 κάθε πεδίο πολιτισμικής παραγωγής διαμορφώνεται από τη δυναμική που αναπτύσσεται ανάμεσα στις δυνάμεις της παράδοσης και στις αντίρροπες δυνάμεις της πρωτοπορίας. Όταν υπάρχει μια ισχυρή τάση σύγχρονης δραματουργίας, τότε και το κομμάτι εκείνο που συνδέεται με την παράδοση έλκεται από την πρωτοπορία και αναπροσαρμόζεται, σε μια αέναη κίνηση, όπου η ανανέωση παγιώνεται και υποχωρεί σε θέση συντήρησης, επιτρέποντας τη συνεχή εξέλιξη. Ειδικότερα, το πεδίο της θεατρικής παραγωγής υπόκειται σε μια διπλή δυναμική πίεση δύο υπο-πεδίων, εκείνο της δραματουργίας και εκείνο της παράστασης - εκτέλεσης, που αλληλεξαρτώνται μεν και συλλειτουργούν, αλλά δρουν εξίσου και αυτόνομα. Η συντονισμένη δράση τους οροθετεί το πεδίο της θεατρικής παραγωγής, για την ανάπτυξη του οποίου χρειάζεται βεβαίως να

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πρόγραµµα Πρόγραµµα Διά Βίου Μάθησης Μάθησης Ποίηση και Θέατρο στην Ποίηση και Θέατρο στην Αρχαία Ελλάδα Αρχαία Ελλάδα + Στόχος του προγράμματος Το πρόγραμμα επιμόρφωσης Ποίηση και Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 1 η ενότητα: «Εισαγωγή στα ρομαντικά χρόνια» Ρομαντισμός. Η ανάδυση του μυθιστορήματος. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 12/01/2017 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Υπ./ Επ. 23/1 Σταθμοί της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Νεοελληνική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνητική ιστορική µάθηση: Η χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών

Διερευνητική ιστορική µάθηση: Η χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών Διερευνητική ιστορική µάθηση: Η χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών Αρμόδιος Τσιβάς Δρ. Επιστημών Αγωγής Σχολικός Σύμβουλος περιεχόμενα Ιστορική εκπαίδευση Διδακτική της ιστορίας Διερευνητική μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Πάμε θέατρο: Εισαγωγή στη δραματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 11: Κριτικός Στοχασμός και Ενδυνάμωση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Όγδοη Ενότητα: H πρόσληψη της ιστορίας του Ιησού στον κινηματογράφο (Ι) Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2014-2015 Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) 27.08.2015 Πέµπτη Παιδαγωγικά Ι: Εισαγωγή στην παιδαγωγική επιστήµη Θ. Καραλής

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 4: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Η πληροφορία και η ερμηνεία της 1. Η φόρτιση του παρελθόντος. 2. Η υποκειμενικότητα του ιστορικού. 3. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ Ραγδαία αύξηση μουσείων και κηρυγμένων ιστορικών χώρων Κάθε μουσειακή παρουσίαση συνιστά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΑ 5/9 ΤΡΙΤΗ 6/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 7/9 ΠΕΜΠΤΗ 8/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9/9

ΔΕΥΤΕΡΑ 5/9 ΤΡΙΤΗ 6/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 7/9 ΠΕΜΠΤΗ 8/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9/9 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΔΕΥΤΕΡΑ 5/9 ΤΡΙΤΗ 6/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 7/9 ΠΕΜΠΤΗ 8/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9/9 ΦΩΚΙΔΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει;

Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει; ΕΘΝΙΚΟN ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟN ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα: Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει; Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ Α α/α ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Κεφ. 2 2.2 Σελ.57-58, 2.3 Απόλυτη Τιμή (εκτός σελ. 64-66)2.4 (Χωρίς αποδείξεις ιδιοτήτων σελ.71). Κεφ. 3 3.1, 3.2, 3.3 (χωρίς αποδείξεις σελ.88-89). 1 Κεφ. 4 4.1, 4.2 (χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ Σ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017 ΔΕΥΤΕΡΑ 4/9 ΤΡΙΤΗ 5/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 6/9 ΠΕΜΠΤΗ 7/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8/9 ΚΛΑΔΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ 11:00-15:30 Προφορικές

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Έκτη Ενότητα: Η θεωρία της πρόσληψης κι η ερμηνεία της Καινής Διαθήκης: όρια

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το πρόγραμμα Το Πρόγραμμα με τίτλο «Το θέατρο ως μορφοπαιδευτικό αγαθό και καλλιτεχνική έκφραση στην εκπαίδευση και την κοινωνία» υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 3: Η εθνολογική θεώρηση Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 2: Α. Κλειδιά και Αντικλείδια: Εμψύχωση στην τάξη Β. Γεώργιος Σεφέρης Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Σ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 Αγγλικά ΙΙ & IV B1, Β2 Σπηλιοπούλου Εισαγωγή στη θεατρολογία (Νεότερο θέατρο) Σαµπατακάκης (Ροϊλού) Εισαγωγή στην ιστορία και θεωρία του

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 1: Επιστημολογικά Θέματα Ιστορίας I

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 1: Επιστημολογικά Θέματα Ιστορίας I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 1: Επιστημολογικά Θέματα Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή ικαιωµάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 23.2.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά µε την ενδυνάµωση των κοριτσιών στην ΕΕ µέσω της εκπαίδευσης Επιτροπή ικαιωµάτων

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους Με την ανακοίνωση αυτή επιχειρείται η ανάδειξη των βασικών χαρακτηριστικών του λογοτεχνικού έργου της Μάρως

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο τέχνης στη μετανεωτερικότητα

Το μουσείο τέχνης στη μετανεωτερικότητα Το μουσείο τέχνης στη μετανεωτερικότητα Νέοι τρόποι έκθεσης και ανάλυσης των εκθέσεων Μετανεωτερικό μουσείο Το τέλος της καθολικότητας και της παγκοσμιότητας του μουσείου Το τέλος της κυρίαρχης, κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: «Επιχειρηματικότητα» Εξάμηνο: 8 ο Κουτούγερα Άννα Λίτου Ζωή Διαδικτυακή, φιλολογικού περιεχομένου εφαρμογή για κινητά και ηλεκτρονικές ταμπλέτες (tablets).

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Πέμπτη Ενότητα: Θεωρία της πρόσληψης / αναγνωστική θεωρία και Καινή Διαθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΑΙΘΟΥΣΑ Πέμπτη 28-8-2014 10-13 Ειδικό εργαστήριο υποκριτικής ΙΙ 8 ο επιλ. Σακελλάρη 15.00 Κινηματογράφος και κοινωνία: αλληλεπιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ Υποέργο 1 «Εκπαίδευση Ενηλίκων» 1 ος κύκλος Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Νοέμβριος 2012 Φεβρουάριος 2013 Αθήνα, 2012 Σελίδα 2 από 16 Εικόνα Εγγράφου Αριθμός Παραδοτέου

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Πρώτη Ενότητα: Οι πρόδρομοι της θεωρίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΗΜΕΡΗΣΙΟ- ΕΣΠΕΡΙΝΟ) Τάξεις: Α, Β Ημερησίου και Α, Β, Γ Εσπερινού Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα