18 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "18 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ"

Transcript

1 ΕIΣΑΓΩΓΗ Ο τραγικός μύθος της αρχαιότητας, όπως εξάλλου και ο ηρωικός, έχει εν πολλοίς αξιοποιηθεί σε πολλαπλά πεδία, μεταξύ των οποίων και αυτό του παιδικού κοινού-αποδέκτη. Ο μύθος μετασχηματίζεται και ακολουθεί τους κανόνες του εκάστοτε γένους, όπου εντάσσεται, αλλά αποτελεί ο ίδιος το κλειδί της νοηματικής προσπέλασης και κάθε είδους ερμηνείας του στη νέα του μορφή. 1 Από την άλλη, το κάθε γένος και είδος λόγου προσλαμβάνει την πραγματικότητα που το ίδιο κατασκευάζει, καθώς τα δομικά του χαρακτηριστικά και οι συμβάσεις του αποτελούν τον δικό του τρόπο να μορφοποιεί τα εμπειρικά δεδομένα. 2 Ο μύθος της τραγωδίας ανέκαθεν απευθυνόταν κατεξοχήν στο ενήλικο κοινό. Στους Νόμους του Πλάτωνα (887d και 658c-d) υποβάλλεται η ιδέα ότι τα νήπια προτιμούν το κουκλοθέατρο, τα μεγαλύτερα παιδιά τις κωμωδίες, ενώ οι περισσότεροι από τον υπόλοιπο πληθυσμό επιλέγουν τις τραγωδίες (εκτός από τους γέροντες που απολαμβάνουν τις απαγγελίες από τα έπη). 3 Βέβαια αυτή την άποψη δεν την ασπάζονται όλοι οι στοχαστές. Ο Γοργίας, π.χ., (502d) ανα-

2 18 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ φέρει ότι η δραματική ποίηση απευθύνεται σε όλο τον κόσμο, άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους πολίτες ή δούλους, ακόμα και παιδιά. Μια προσπάθεια μετατόπισης του τραγικού μύθου προς το παιδικό κοινό θα απαιτούσε μια αντίστοιχη διαδικασία προσαρμογής του στα μέτρα των απαιτήσεων των αποδεκτών του. Έτσι, ζητούμενο που θα απασχολήσει την προκείμενη εργασία είναι η διερεύνηση του είδους της σχέσης τραγωδίας και παιδικής λογοτεχνίας (αναγνώσματος, βιβλίου) και συγκεκριμένα θα επιχειρηθεί να απαντηθεί το ερώτημα: Ο μύθος ή το γένος σφραγίζει ερμηνευτικά τη μετάπλαση της τραγωδίας σε παιδικό ανάγνωσμα; Μήπως στην ελληνική μεταπολεμική πραγματικότητα οι εξωλογοτεχνικοί παράγοντες υπήρξαν καθοριστικότεροι στη διαδικασία μετασκευής και προσαρμογής του κλασικού υλικού σε «προϊόν» προοριζόμενο για το παιδικό κοινό; Από την άλλη, η αρχαία τραγωδία είχε ανέκαθεν παιδαγωγική αποστολή και ήταν ασφυκτικά εναγκαλισμένη με την πολιτική διαπαιδαγώγηση. 4 Για τους αρχαίους Αθηναίους ήταν εξίσου απαραίτητη με την Εκκλησία του Δήμου, τη Βουλή των Πεντακοσίων και τους άλλους θεσμούς της Δημοκρατίας; 5 Πολιτική και δράμα δεν ήταν αλληλοαποκλειόμενα στοιχεία, αλλά μια περίπτωση αλληλοδιείσδυσης. Η πολιτική έκφραση δημιουργήθηκε μαζί με το δράμα, το οποίο ήταν από τη φύση του μέσο έκφρασης των πολιτικών απόψεων. 6 Το μεγαλείο της τραγωδίας έγκειτο ακριβώς στη δύναμή της να προβάλλει και όχι να συγκαλύπτει τα ελαττώματα της κοινωνικής ζωής της οποίας αποτελούσε γέννημα και έτσι να προκαλεί το κοινό να στοχαστεί πάνω σε αυτά και να ασκήσει κριτική. 7

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 19 Στη νεότερη Ελλάδα «η ιστορία (των παραστάσεων) της αρχαίας τραγωδίας είναι η ιστορία μιας κοινωνίας ολόκληρης που βιώνει την αγωνίαν της ταυτότητας, μιας ταυτότητας η οποία δεν γίνεται δεκτή, παρά μόνον όταν και όσο κατορθώνουν να την εφεύρουν» και ακόμα «η ταυτότητα (των Ελλήνων) δεν είναι δεδομένο, αλλά στοίχημα, διακύβευμα, κατόρθωμα ή τραγωδία, που συνδέονται ίσως περισσότερο, όχι τόσο με αντικειμενικά επιστημονικά κριτήρια, όσο με την πολιτική και τη δημιουργία, πεδία όπου η έκβαση των όποιων εγχειρημάτων είναι μονίμως άδηλη» δηλώνει με σαφήνεια ο Γ. Ανδρεάδης. 8 Η πορεία της αρχαίας τραγωδίας, η επιβίωση, πραγμάτευση, εκτέλεση και πρόσληψή της, υπερβαίνει την αποκλειστικά φιλολογική ή αισθητική - καλλιτεχνική σφαίρα και ανάγεται σε εργαλείο κατανόησης της ελληνικής πραγματικότητας και της ιδεολογικής διαμόρφωσής της. Το υψηλό status των τραγωδιών ως αυθεντικών μνημείων ελληνικότητας, τις επιστράτευσε στον ιερό σκοπό της ελληνικής εθνοποίησης, που τις μονοπώλησε και τους προσέδωσε δεσμευτικές ιδεολογικές αποχρώσεις. Υπό το παραπάνω σκεπτικό θα υποστηριχθεί και θα αποδειχθεί ότι η αρχαία τραγωδία σε οποιαδήποτε μορφή της απευθυνόμενη στο παιδικό κοινό, είτε ως γνωστικό αντικείμενο στο πλαίσιο του αναλυτικού προγράμματος είτε ως θεατρική διασκευή προτεινόμενη για σχολική χρήση είτε ως παιδικό ανάγνωσμα, βρέθηκε εγκλωβισμένη στα γρανάζια του ψευδοδιλήμματος: παράδοση ή νεωτερικότητα. Οι δύο πόλοι αυτού του διλήμματος αποτελούσαν το πλαίσιο λειτουργίας της έννοιας της ελληνικότητας, που ταλάνισε τη νεοελληνική ζωή στο σύνολό της, και από τις διακυμάνσεις και παραλλαγές της οποίας καθοριζόταν το εκάστοτε ιδεολογικό

4 20 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ στίγμα της ελληνικής ταυτότητας, καθώς και οι όροι πρόσληψης της τραγωδίας. Αφού εγκύψουμε στα κείμενα και εστιάσουμε σε ορισμένα χαρακτηριστικά τους, τα οποία θα εξετάσουμε υπό το φως της θεωρίας της λογοτεχνίας, θα υιοθετήσουμε την αρχή του πολιτισμικού ματεριαλισμού, 9 σύμφωνα με την οποία ο μελετητής οφείλει να εξετάζει το κείμενο όχι μόνο κατά την ιστορική στιγμή της γέννησής του αλλά κυρίως καθ όλη τη διάρκεια της ζωής του και δη τον τρόπο με τον οποίο συμβάλλει στη διαμόρφωση και ανάγνωση του εκάστοτε παρόντος. Πιστεύοντας ότι η λογοτεχνικότητα ενός κειμένου γίνεται πάντα αντιληπτή ως ιστορικό γεγονός, 10 αλλά και ότι η ίδια η ιστορία και η λογοτεχνία είναι κατασκευασμένες κειμενικότητες, θα εξετάσουμε τη διαλεκτική σχέση των κειμένων με την ιστορία, εγγράφοντας το παρόν στην οπτική μας, στοχεύοντας τελικά στον αμοιβαίο αλληλοφωτισμό των διαφορετικών περιόδων. Εξάλλου «η Ιστορικότητα διαπερνάει και καθορίζει ολόκληρη τη λογοτεχνία ως θεσμό, από την πρώτη στιγμή της παραγωγής - δημιουργίας του λογοτεχνικού έργου ως την εκάστοτε τελευταία στιγμή της κατανάλωσης - πρόσληψής του, με όλες τις ενδολογοτεχνικές και εξωλογοτεχνικές αναφορές και εξαρτήσεις του». 11 Η κριτική ανάγνωση των παιδικών βιβλίων και αναγνωσμάτων γίνεται με βάση μεθοδολογικά εργαλεία από τη θεωρία της λογοτεχνίας, και ειδικότερα της αφηγηματολογίας και της θεωρίας της πρόσληψης. Η ορολογία είναι επιλεκτικά δανεισμένη από ένα ευρύ φάσμα θεωριών και προσαρμοσμένη στις ανάγκες της έρευνάς μας (Bakhtin, M., Genette, G., Stanzel, F., Bal, M., Cohn, D. κ.ά.). Σαφώς ελήφθη υπόψη, στο βαθμό του δυνατού, το μεγαλύτερο μέρος του θεωρητι-

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 21 κού στοχασμού που αφορά στην παιδική λογοτεχνία, από έλληνες και ξένους μελετητές (Ζερβού, Α., Γκίβαλου - Κατσίκη, Α., Κανατσούλη, Μ., Αναγνωστόπουλος, Β. Δ., αλλά και Hunt, P., Stephens, J., Zipes, J., Nikolajeva, M., Nodelman, P., Beckett, S. κ.ά.). Στα σημεία που εμπλέκεται ο παράγοντας «εικόνα» προβαίνουμε σε μια κριτική της αποτίμηση με βάση τα κριτήρια που έχουν διαμορφωθεί στο αντίστοιχο θεωρητικό πεδίο (Schwarcz και Schwarcz, Nikolajeva, M., Scott, C., Kress, G., Van Leewer, T. κ.ά.). Απώτερη φιλοδοξία και στόχος είναι η θεμελίωση και απόδειξη της θέσης ότι η τραγωδία όπως και κάθε άλλο κείμενο δεν είναι φορέας σημασιών εγγενών, αναλλοίωτων και εσενσιαλιστικών και γι αυτό δεν θα αναζητήσουμε ενυπάρχοντα σε αυτή νοήματα, αλλά θα καταδείξουμε πώς κατέληξε να προσλάβει ανά εποχές τα νοήματα που της αποδόθηκαν. Θα ερευνήσουμε ποιες ερμηνευτικές στρατηγικές εφαρμόστηκαν, ποιες συμβάσεις 12 ενεργοποιήθηκαν και ποιοι πολιτισμικοί κώδικες λειτούργησαν, ώστε να παραχθεί το υφιστάμενο νόημα που αποδίδουμε στην αρχαία τραγωδία στις ποικίλες εκφάνσεις της που απευθύνονται στο παιδί. Θέλουμε, τελικά, να επιχειρήσουμε την κατανόηση της διαδικασίας φετιχοποίησης 13 των τραγικών κειμένων, η οποία τα έχει αποσπάσει από τα ιστορικά και κοινωνικά τους συμφραζόμενα και έχει συσκοτίσει τις συνθήκες μέσα από τις οποίες τους προσδόθηκαν τα όποια νοήματα φέρονται να εμπεριέχουν. 14 Θα προσπαθήσουμε να καταδείξουμε συνοπτικά την αλληλεξάρτηση και συνάρθρωση της αισθητικής ιδεολογίας με τον πολιτικο-εθνικό λόγο στην Ελλάδα υπό τη σταθερή επήρεια του διλήμματος: παράδοση ή μοντερνισμός. Θα προσθέσουμε κάποια στοιχεία που αφορούν στη σχέση της δια-

6 22 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ δικασίας της ελληνικής εθνοποίησης με τη λογοτεχνία εν γένει και με την αρχαία τραγωδία συγκεκριμένα ως ύψιστου δημιουργήματος του αθάνατου ελληνικού πνεύματος. Θα παραθέσουμε εν πλήρει δυνατή συντομία ορισμένα πληροφοριακά δεδομένα, που θα βοηθήσουν τον αναγνώστη να συλλάβει το εύρος και την ανθεκτικότητα 15 της μετασχηματιστικής - απορροφητικής ικανότητας των τραγωδιών, 16 για να αιτιολογηθεί η αδιάλειπτη και οργανική παρουσία των τραγικών κειμένων στο σώμα του Κανόνα της Δυτικής Λογοτεχνίας 17 και εξού να καταστεί κατανοητό το ενδιαφέρον μας για ένα αντικείμενο, εκ πρώτης όψεως ασυσχέτιστο με το παιδικό σύμπαν. Σε μια εποχή όπως η σημερινή, όπου οι μείζονες μετααφηγήσεις αμφισβητούνται και έχει κλονιστεί το κύρος τους, 18 ενώ τόσο ο κλασικισμός όσο και ο μοντερνισμός που τις πριμοδοτούσαν έχουν ξεπεραστεί, 19 αναγνωρίζοντας την κοινωνικά διαμορφωτική λειτουργία της αρχαίας τραγωδίας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και εξής, 20 θα στραφούμε στο παιδί-αποδέκτη, με σκοπό να συνειδητοποιήσουμε το περιεχόμενο της ελληνικότητας ως προϊόντος των παρελθόντων αλλά και τρεχόντων νοημάτων που της προσδόθηκαν, κατανοώντας παράλληλα τη σχέση μας με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Έτσι η ελάσσονα μετα-αφήγηση που συνέχει αυτή την εργασία είναι η κατάδειξη του ρόλου της αρχαίας τραγωδίας στο πλαίσιο της ενστάλαξης της ελληνικότητας και της διαμόρφωσης της εθνικής ταυτότητας στα παιδιά που αποτελούν τη μαγιά των μελλοντικών πολιτών στη μεταπολεμική Ελλάδα και μέχρι την περίοδο της μεταπολίτευσης. Aπό τη μεταπολίτευση και μετά η χαλάρωση των εντόπιων ιδεολογη-

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 23 μάτων προκάλεσε μια γενικότερη αδιαφορία προς το παρελθόν και τα πολιτισμικά μνημεία του και επέτρεψε μια χαοτική ανάμειξη των πνευματικών προϊόντων που έρχονταν μαζικά από έξω με τα εγχώρια. Η ελληνοχριστιανική εκδοχή του ελληνοκεντρισμού, που είχε βρει την τελευταία της συστηματική χρήση ως ιδεολογικό όπλο του αντικομμουνιστικού στρατοπέδου την εποχή του εμφύλιου, αλλά και όταν η χώρα ζούσε υπό τις συνέπειες αυτού μία από τις οποίες ήταν σε έσχατη ανάλυση και η δικτατορία, σταδιακά αποδυναμώθηκε με τη διάδοση του καταναλωτισμού και των συναφών ηδονιστικών και χειραφετητικών ιδεολογημάτων, που οδήγησαν στην κατάρρευση των πατριαρχικών αντιλήψεων. Αυτή η είσοδος του μεταμοντερνισμού στις ελληνικές συνθήκες αποτελεί την κορύφωση της κρίσης όλων των θεμελιωδών δεδομένων της ελληνικής εθνικής ζωής. Η αρχαία τραγωδία έχασε τον κοινωνιολογικά εννοούμενο δεσμό της με μια μειοψηφική ελίτ του πνεύματος, της ιδεολογίας της οποίας αποτελούσε συστατικό, και άλλαξε η κοινωνική της λειτουργία. 21 Η αναβίωση του αρχαίου δράματος εντός του πλαισίου αποσταθεροποίησης της μέχρι τότε ισχύουσας νεωτερικής - κανονιστικής πραγματικότητας έχει μετατραπεί έκτοτε στον «αρχιμήδειο μοχλό» 22 που απειλεί να ανατρέψει τη γραμμική, προοδοκεντρική και λογοκρατούμενη αντίληψη της εξέλιξης του ιστορικού χρόνου και της ελληνικής φυλής, όπως αυτή καλλιεργήθηκε μέχρι εκείνο το χρονικό σημείο.

8 24 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ Σημειώσεις 1. Σιαφλέκης, Ζ. Ι. (1994), Η εύθραυστη αλήθεια. Αθήνα: Gutenberg, σσ. 48/ Γιαννουλόπουλος, Γ. (2004) [2003], Διαβάζοντας το Μακρυγιάννη. Αθήνα: Πόλις (2η έκδοση), σελ Buxton, R. (2002), Όψεις του Φαντασιακού στην Αρχαία Ελλάδα (μτφ. Τ. Τυφλόπουλος, επιμ. Δ. Ιακώβ). Θεσσαλονίκη: Cambridge University Press - University Studio Press, υποσ. σελ Μουλά, Ε. (2007), «Τραγωδία και Πολιτική: Από την οντογένεση στη διαχείριση», Diapolitismos, 07/11/ Christian, M. (1997), Η πολιτική τέχνη της αρχαίας τραγωδίας (μτφ. Φλώρα Μανακίδου, επιμ. Μαρία Ιατρού). Αθήνα: Καρδαμίτσας [Muenchen 1988], σελ Christian, M., ό.π., σελ Rush, R. (2003), Radical Theatre: Greek Tragedy and the Modern World. London: Duckworth, σσ. 34/ (92). 8. Ανδρεάδης, Γ. (επιμ.), (2005) Στα ίχνη του Διόνυσου, Παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας στην Ελλάδα Αθήνα: Σιδέρης (πρόλογος και σελ. 26 αντίστοιχα). 9. Ο πολιτισμικός ματεριαλισμός δεν θεωρεί κανενός είδους κριτική αθώα και αρνείται την επάρκεια της κλειστής κειμενικής έρευνας, η οποία συλλαμβάνει τον αναγνώστη με αφηρημένους όρους και τον κριτικό ως αμόλυντο από εξωτερικές ή ιδεολογικές επιρροές. Ανατρέπει τις αυθεντίες της ιδεαλιστικής προσέγγισης και κυρίως απορρίπτει τη μεταφυσική αντίληψη περί αναλλοίωτου της ανθρώπινης φύσης. Έτσι εντάσσει τα κείμενα στην ιστορική στιγμή τους και αντίθετα από την καθαρά μαρξιστική έρευνα τα παρακολουθεί στην εξελικτική πορεία τους στο χρόνο, εξετάζοντας αδιάλειπτα το ρόλο της κριτικής σκέψης στη διαδικασία πρόσληψής τους. Επιπλέον ο πολιτισμικός ματεριαλισμός αναθεωρεί την έννοια της κουλτούρας, διαφοροποιούμενος τόσο από την ταύτισή της με την υψηλή σε αντιδιαστολή με τη λαϊκή σύμφωνα με την ουμανιστική άποψη, όσο και από την ανθρωπολογική διάσταση της έννοιας κουλτούρα, που νοείται

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 25 ως ένα θεμελιώδες και ενδογενώς συνεκτικό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης στο οποίο συμμετέχουν όλα τα μέλη μιας κοινωνίας (βλ. Schein, L. S. (1999), «Cultural Studies in Classics» στο Falkner, T. M., Felson, N. και Konstan, D. (επιμ.), Contextualizing Classics: Ideology, Performance, Dialogue. Lanham, σσ / Erickson, P. (1991), Rewriting Shakespeare - Rewriting Ourselves, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, Oxford, σελ. 12. / Widdowson, P. (επιμ.) (1982), Re-reading English. New York: Routledge, σσ / Salomone, R., Davis, E., James, E. (επιμ.) (1987), Teaching Shakespeare into the twenty first century. Ohio University Press, σσ / Felperin, H. (1990), The uses of the canon: Elizabethan Literature and contemporary Theory. Oxford: Clarendon Press, εισαγωγή, σσ / Brown, M. (1995), The Uses of Literary History. Durham: Duke University Press, σσ. 192/ Όπως λέει και ο Scholes, R. (1974), Structuralism in Literature: An Introduction. New Haven: Yale University Press, σελ. 9: Ο κριτικός που ανασυστήνει το νόημα ενός έργου πάντοτε θεσπίζει σιωπηρά μια σχέση ανάμεσα σε αυτό και κάποιο σύστημα ιδεών έξω από αυτό. 11. Βελουδής, Γ. (1994), Γραμματολογία, Θεωρία Λογοτεχνίας. Αθήνα: Δωδώνη, σελ Η γνώση των συμβάσεων διά των οποίων χτίζουμε κάποιου είδους κατανόηση των κειμένων αποτελεί μέρος αυτού που ονομάζεται «λογοτεχνική επάρκεια» του αναγνώστη (βλ. Culler, J. (1982), Structuralist Poetics: Structuralism, Linguistics and the Study of Literature. Ithaca: Cornell University Press, κεφ. 6). 13. Για την έννοια της φετιχοποίησης του έργου τέχνης και της μετατροπής του σε εμπορικό προϊόν, σύμφωνα με τη μαρξιστική θεώρηση, βλ. Berel, L. και Forrest, W. (επιμ.) (1972), Marxism and Art. New York: Longman, 7-8 αλλά και Engels, F. (επιμ.) (1967) [1867], Capital (μτφ. Samuel Moore και Edward Aveling το 1883). New York: International Publishers, vol I: Για τη φετιχοποίηση των κλασικών κειμένων και δη αυτών

10 26 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ του Σαίξπηρ κάνει λόγο ο Longhurst Derek στο «Not for all time but for an age» an approach to Shakespearean studies, στο Widdowson, P. (επιμ.) (1982), Re-reading English. New York: Routledge, σελ Arendt, H. «Κοινωνία και Κουλτούρα», στο Η Κουλτούρα των Μέσων. Μαζική Κοινωνία και Πολιτιστική Βιομηχανία (1991) (σύνθεση και επιμέλεια τόμου Κώστας Λιβιεράτος - Τάκης Φραγκούλης, μτφ. Αμίκα Λυκιαρδοπούλου, Λένα Ζήση, Λευτέρης Αναγνώστου, Χρήστος Σκορίνης). Αθήνα: Αλεξάνδρεια, σσ Η διαπερατότητα των μεγάλων μύθων από την κοινωνική και πολιτική αμεσότητα σε συνδυασμό με την αναδρομικότητα του χαρακτήρα της σκέψης και του ύφους της Δύσης είναι στοιχεία που προβλημάτισαν πολλούς στοχαστές (Marx, Freud, Jung, Lévi-Strauss, Barthes κ.ά.) στην προσπάθειά τους να συλλάβουν το μυστήριο της αέναης παλιννόστησης στο αρχαιοελληνικό μυθικό αφετηριακό σώμα. (Βλ. Steiner, G. (2001), Οι Αντιγόνες. Αθήνα: Καλέντης, σσ ). 17. Η όλη επιχείρηση κανονικοποίησης στηρίζεται σε ακαθόριστες αντιλήψεις περί λογοτεχνικής υπεροχής και προσόντων που αναγορεύουν ένα κείμενο σε κλασικό και το εξουσιοδοτούν να συνταγογραφεί τα μυστικά της επιτυχίας, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει είναι μια οργανωμένη και συστηματοποιημένη ενέργεια διαφύλαξης και διάδοσης της κυρίαρχης ιδεολογίας (βλ. Nodelman, P. (1985), Reflections on the best in children s literature. Children s Literature Association, σσ. 2, 6, 11). Οι κανόνες είναι στη βάση τους ιδεολογικές επιλογές και η αποδοχή τους μια εκδήλωση συναίνεσης και συμμόρφωσης στις πολιτισμικές νόρμες. Επιτρέποντας την άσκηση συγκεκριμένων στρατηγικών ανάλυσης και ερμηνείας επί του κειμένου, του εξασφαλίζεται η δυνατότητα ένταξής του στον κανόνα ή έστω αποδοχής του από το εκδοτικό κατεστημένο και το αναγνωστικό κοινό (βλ. Rabinowitz, P. (1987), Before reading, narrative conventions and the politics of interpretation. Ithaca: Cornell University press, σελ. 225). Για τις πολλαπλές έως και αντιθετικές χρήσεις του λογοτεχνικού κανόνα από τις διάφορες κριτικές

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ / 27 σχολές, βλ. Felperin H. (1990), The uses of the canon: Elizabethan Literature and contemporary Theory. Oxford: Clarendon Press. 18. Lyotard, J. F. (1984), The Post modern condition. A report of Knowledge. Minneapolis: University of Minnesota Press. / Η Μεταμοντέρνα κατάσταση (1988) (προλεγόμενα Θόδωρος Γεωργίου, μτφ. Κ. Παπαγιώργης). Αθήνα: Γνώση, σελ Τζιόβας, Δ. «Μεταμοντερνισμός, Μικροαφήγηση και το νόημα της ιστορίας», στο Τζιόβας, Δ. (1993), Το Παλίμψηστο της Ελληνικής Αφήγησης. Αθήνα: Οδυσσέας, σσ. 248/ Moula, E. «Ancient Tragedy on modern Greek stage: From Ethnocentricity to postmodern centrifugality», Congreso de Cultura Europea, October 2007, Universidad de Pamplona. 21. Κονδύλης, Π. (1991), Η Παρακμή του αστικού Πολιτισμού. Αθήνα: Θεμέλιο, σελ Constatinidis, S. E. (2001), Modern Greek Theatre: A quest for Hellenism. North Carolina και London: McFarland and company Inc, Publishers Jefferson, σελ. 29.

12

13 º π 1 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ H πρόσληψη της αρχαίας τραγωδίας στον άξονα του χρόνου Η αρχαία ελληνική αντίληψη για τη λογοτεχνία, από τον Όμηρο και εξής, είναι βαθύτατα σφραγισμένη από την εμπειρία της αποτελεσματικότητας των κειμένων, δηλαδή η λογοτεχνία αντιμετωπιζόταν με κριτήριο τον αποδέκτη, ως κοινωνικό φορέα της λογοτεχνικής πράξης. 1 Η διάκριση τερπνού - ωφέλιμου 2 έλκει την καταγωγή της από τη διάκριση της ομηρικής (ποιητικής) από την ησιόδεια (φιλοσοφική) λογοτεχνία. Από τότε άρχισαν να διαχωρίζονται οι προθέσεις της λογοτεχνίας σε σχέση με την άσκηση επιρροής της. Στους Βατράχους του Αριστοφάνη (405 π.χ.), με αφορμή το θάνατο του Ευριπίδη παρουσιάζεται ως αιτία της πολιτικής παρακμής η αισθητική παρακμή της τραγωδίας. Στον επιρρηματικό αγώνα των δύο ποιητών (Αισχύλος - Ευριπίδης) οι αποφασιστικές για την τελική έκβαση απόψεις τους αφορούν στην κοι-

14 30 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ νωνική ευθύνη του τραγικού ποιητή και κορυφώνονται στο στίχο 1054, όπου λέγεται ότι «ό,τι είναι για τα παιδιά ο δάσκαλος είναι για τους ενήλικες ο τραγικός ποιητής» 3 και γι αυτό (στ. 1056) πάνυ δη δει χρηστά λέγειν ημάς. Η ποιητική τέχνη και η κοινωνική λειτουργία του δράματος αξιοποιήθηκαν κατά την κλασική περίοδο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού ως μέθοδοι διδασκαλίας, αποσκοπώντας να εντάξουν κάθε μονάδα στον κοινωνικό σχηματισμό. 4 Η συζήτηση γύρω από το τι συνιστά αυτό το «χρηστόν», αποτέλεσε και την πεμπτουσία του εκπαιδευτικού προβλήματος από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, τον άξονα δηλαδή γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι εκάστοτε εκπαιδευτικές (μεταρ)ρυθμίσεις. Αυτό διότι η θεσμοποιημένη εκπαίδευση αποτελεί για τη μετα-κλασική εποχή μια άλλη όψη του ίδιου νομίσματος του θεατρικού θεσμού, δηλαδή του μηχανισμού επιρροής της δημόσιας σφαίρας. Ο 4ος αιώνας ήταν μια εποχή ιδιαίτερης δραματικής παραγωγικότητας και δραστηριότητας αλλά ταυτόχρονα και η εποχή της καθιέρωσης και μάλιστα θεσμικής του κλασικού ρεπερτορίου. Υπάρχουν σαφή δείγματα ότι παράλληλα με τη δραματική τους απόδοση οι τραγωδίες αρχίζουν τότε να καθιερώνονται και στην καθαρά κειμενική τους μορφή ως κατ ιδίαν αναγνώσματα. 5 Το 386 π.χ. έλαβε χώρα ο πρώτος επίσημος τραγικός διαγωνισμός στα Μεγάλα Διονύσια, όχι με νέες τραγωδίες αλλά αποκλειστικά με αναβιώσεις παλιότερων έργων, πράγμα που αποτελεί τεκμήριο μιας υπαρκτής και σοβαρής κίνησης προς τη διαμόρφωση του κλασικού ρεπερτορίου. 6 Η ευρωπαϊκή κριτική της λογοτεχνίας, αρχίζοντας από τον Πλάτωνα, υιοθέτησε τη σημαντική σε συνέπειες για την αντιμετώπιση της αρχαίας γραμματείας αλλά και της μετέπειτα

15 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 31 λογοτεχνικής παραγωγής σκέψη ότι η ωφέλεια της ποίησης και συνεπώς και της τραγικής συνδέεται με την παιδεία, η οποία περαιτέρω ταυτίστηκε με την ηθική διαπαιδαγώγηση. 7 Το γεγονός ότι στον λατινόφωνο κόσμο, αργότερα, η τραγωδία πήρε νέα πνοή μέσω των μεταφράσεων και διασκευών είναι επίσης ένα ύψιστης σημασίας στοιχείο, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πνεύματος προσέγγισης της τραγωδίας. Οι στωικοί, κληρονόμοι της κυνικής φιλοσοφίας (Διογένης, Κράτης) αναγνώριζαν την ηθικοποιητική και διδακτική αξία των τραγωδιών, αλλά καταδίκαζαν την παράσταση ως θέαμα που αποσπούσε τους ανθρώπους από σοβαρότερες ασχολίες. 8 Έτσι ο Σενέκας έγραψε τραγωδίες διάσπαρτες από διδαχές, που δεν προορίζονταν προς αναπαράσταση, αλλά προς προσωπική ανάγνωση ή για ιδιωτικές - οικογενειακές συγκεντρώσεις. 9 Στη Δύση ξανά, το ενδιαφέρον για τα κλασικά γράμματα, που δεν είχε εκλείψει ποτέ, εντάθηκε κατά τον 14ο αιώνα, την περίοδο του Ανθρωπισμού. 10 Η πρώτη τυπωμένη συλλογή ελληνικών τραγικών κειμένων (Μήδεια, Ιππόλυτος, Άλκηστη, Ανδρομάχη) εκδόθηκε το 1495 στη Φλωρεντία και ακολούθησαν το Editio Princeps του Σοφοκλή από τον Aldus Manutius στη Βενετία το 1502, μια συλλογή από 18 ευριπίδεια έργα το 1503 και κατόπιν έξι έργα του Αισχύλου το To εντυπωσιακά αντιφατικό ήταν ότι δεδομένου του πολιτισμικού αναστήματος των αρχαίων τραγωδιών σπάνια κατέληγαν τα ίδια τα έργα στη σκηνή μέχρι τη σχετικά πρόσφατη εποχή. Η τραγωδία στη συνέχεια θεωρήθηκε από τους νεοκλασικιστές ως το πιο υψηλό και απαιτητικό ρητορικό γένος με προορισμό τη δημόσια θέαση, αλλά οι αρχαίες τραγωδίες 12 δεν αποτέλεσαν ποτέ γι αυτούς μοντέλα δραματικής δομής,

16 32 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ όσο κυρίως οι κωμωδίες του Τερέντιου 13 (που θεωρούνταν πρότυπα ηθικής διδασκαλίας κι εξαίρετα μοντέλα γλωσσικής εξάσκησης). Οι μυθικές - τραγικές φιγούρες την περίοδο του Μπαρόκ επενδύθηκαν με νέα νοήματα σε μια αχρονική προοπτική (Η Εκάβη αλλά και ο αδελφοκτόνος πόλεμος Ετεοκλή - Πολυνείκη αποτέλεσαν σύμβολα των αιματηρών εμφυλίων - θρησκευτικών πολέμων που σπάραζαν τον 16ο αι. και ενσάρκωναν τη συλλογική διάσταση του τραγικού 14 ). Άλλοτε τα θέματα αντλούνταν από τη ρωμαϊκή ιστορία (Soffonisba, Trissino, 1515), άλλοτε από την εθνική ή τοπική ιστορία (Rosmunda, Rucellai) ή ακόμα και από τη Βίβλο (Les Juifves, Garnier, 1580), 15 αλλά πάντοτε οι ομοιότητες - αναλογίες με τα αρχαιοελληνικά πρότυπα κυμαίνονταν σε μια πλατιά κλίμακα, από ιδιαίτερα εμφανείς έως κρυπτικά συγκαλυμμένες. Τα κύρια χαρακτηριστικά της νεοκλασικής αναβίωσης ήταν η αντιμετώπιση του κειμένου με φορμαλιστική ευλάβεια, η προσπάθεια τήρησης ενός υψηλού έως στομφώδους γλωσσικού οργάνου δίκην ρητορικής - υφολογικής άσκησης, αλλά και ο συμφυρμός των θεματικών πυρήνων υπό μια κυρίαρχη εγκυκλοπαιδική λογική. Η ακατάβλητη εμμονή των ουμανιστών στη διατήρηση του τραγικού decorum και η υποδούλωσή τους στο δόγμα του παιδαγωγισμού σε βάρος της ψυχαγωγικής πλευράς της τέχνης ήταν και οι βασικές αιτίες τόσο της αναγνώρισής τους όσο και της αποτυχίας τους. 16 Ο ρομαντικός 18ος αιώνας αντιδρώντας στην πολυπλοκότητα και την υπερβολή των σεναρίων του 17ου εγείρει σταδιακά το δόγμα της λιτότητας, προβάλλοντας ως πρότυπες τραγωδίες τον Αίαντα και τον Φιλοκτήτη, για την πλήρη απουσία οποιασδήποτε ερωτικής νύξης σε αυτές. Έτσι στις επιταγές αυτής της λογικής θα γραφτεί η αριστουργηματική Ιφιγένεια εν Ταύ-

17 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 33 ροις του Goethe (1779) που εγκαινιάζει μια νέα τάξη συμφιλίωσης, όπου η κατάρα της βίας παύει να αποτελεί ανθρώπινη αναγκαιότητα. Βασικό γνώρισμα του δράματος εκείνη την εποχή υπήρξε η προτίμηση σε θεματικούς πυρήνες που έδιναν έμφαση στην ανθρώπινη ελευθερία, την ευθύνη και την επιλογή και όχι στον επικαθορισμό της Μοίρας. Η ιδέα του οικουμενικού και υπερβατικού χαρακτήρα της τραγωδίας που προβλήθηκε αξιωματικά από τον Αριστοτέλη αναβίωσε από τους ρομαντικούς και βρήκε την ολοκληρωτική της έκφραση στον Kierkegaard. 17 O ίδιος προϋπέθετε την ύπαρξη μιας αμετάβλητης ανθρώπινης κατάστασης που υπερέβαινε τις δι-ιστορικές αλλαγές και τις διαφορές στη γλώσσα και την κουλτούρα και της οποίας ο τελεολογικός προορισμός ήταν να υποφέρει. Οι αιώνιες αλήθειες είχαν κατά την άποψή του κωδικοποιηθεί στα ανώτερα πνευματικά δημιουργήματα των τραγικών ποιητών του 5ου αι. Κανένας όμως δεν επηρέασε την ανάγνωση του τραγικού λόγου στο βαθμό που το έκανε ο Friedrich Nietzsche ( ). Αυτός υπήρξε ο γενάρχης μιας μακράς αλυσίδας συνεχιστών της τάσης της αποϊστορικοποίησης του μύθου και εξού και της ιστορίας και της καθιέρωσης μιας μυστικιστικής βιολογικής του ανάγνωσης που εκτείνεται μέχρι τους Freud, Jung, Gundolf, Klages, τη Νέα Κριτική του αμερικανικού μεσοπολέμου και τη μεταπολεμική της απόφυση (Frye), αλλά και μια πλειάδα αστών λογοτεχνών, όπως οι Rilke, Yeats, T. S. Eliοt, Pound. Γενικά με τον Nietzsche η ερμηνεία της τραγωδίας εγκαταλείπει το χώρο του ορθολογικού «εγώ» και παραδίδεται στο χώρο του «υποσυνείδητου - id». Ο Urlich von Willamowitz - Moellendorf κατηγόρησε τον Nietzsche ότι πρόδωσε τις αρχές της κλασικής φιλολογίας, καθώς διαχώρι-

18 34 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ σε τη γλωσσολογική από την ερμηνευτική ανάλυση. Εγκαινιάζοντας τη μοντέρνα κλασική φιλολογία που απαιτεί μια πιο σύνθετη προσέγγιση (προς την κατεύθυνση της οποίας κινήθηκαν οι H. D. F. Kitto, Maurice Bowra, Cedric Whitman, B. M. W. Knox, R. P. Winnington- Ingram κ.ά.) πυροδότησε το μηχανισμό πολλαπλασιασμού των κριτικών θεωρήσεων και ευθύνεται για τη σημερινή εικόνα κριτικής πολυμορφίας που επικρατεί, όπου και είναι αδύνατον να οριοθετηθούν με ακρίβεια τα πλαίσια του σύγχρονου διαλόγου για την ερμηνεία της αρχαίας τραγωδίας. 18 Από τη στιγμή που τα κλασικά γράμματα παγίωσαν ένα χαρακτήρα υπερβατικής - αξιωματικής γνώσης, που δεν επιδέχονταν αμφισβήτηση, έγιναν μετωνυμία της αριστοκρατίας (genteel tradition) 19 και το κενό ανάμεσα στους λόγιους που τα σφετερίζονταν και στους μαθητές-αποδέκτες τους που από την Αναγέννηση και εξής κατάφερνε να γεφυρώνεται με την ιδεολογική τους φόρτιση ως εγγύηση υψηλής στάθμης μόρφωσης και εξού κοινωνικής καταξίωσης τον 19ο αι. μετατράπηκε σε χάσμα. 20 Αντιπροσωπευτική του κλίματος που περιέβαλλε τις κλασικές σπουδές ήταν η φράση που αποδίδεται στον Thomas Gaisford, καθηγητή των αρχαίων ελληνικών στην Οξφόρδη στις αρχές του 19ου αι.: «Η κλασική παιδεία μας δίνει το δικαίωμα να κοιτούμε με περιφρόνηση αυτούς που δεν μπορούν να γευτούν τους καρπούς της». 21 Απότοκο του παραπάνω πνεύματος ήταν το γεγονός ότι, ενώ η αρχαία τραγωδία αποτελούσε σταθερά υποχρεωτικό αντικείμενο μελέτης ως τμήμα του κλασικού προγράμματος σπουδών σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα μέχρι το πρόσφατο παρελθόν, ιδιαίτερη αμηχανία προκαλούσε πάντοτε η δραματική της πρόσληψη που αποτελεί και την πρωταρχι-

19 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 35 κή ποιότητά της, γιατί εμπεριείχε δυνάμει ανατρεπτικές ιδιότητες. Αυτό ακριβώς τροφοδότησε τη μακρά συζήτηση περί καταλληλότητας ή μη της δραματικής τέχνης στην εκπαίδευση. Έτσι επιβλήθηκε στη μελέτη της τραγωδίας μια τεχνητή διχοστασία. Το τερπνό, αν και ουσιοκρατικά ενιαίο με το ωφέλιμο σε αυτήν τη μορφή τέχνης, αποκολλήθηκε, και τα δύο συστατικά της δραματικής ποίησης πλανιόνταν εσαεί χωρισμένα, υφιστάμενα την άδικη ετυμηγορία μιας πολιτισμικής ηγεμονίας που ένιωσε να απειλείται από τη δύναμή τους εν τη ενώσει. Αυτή η προσέγγιση δεν επηρέασε μόνο την κατάσταση στην εκπαίδευση, αλλά και στην επαγγελματική σκηνή, όπως μαρτυριέται στην ιστορία της απαγόρευσης της παράστασης του Οιδίποδα στην Αγγλία, υπό το σκεπτικό ότι θα μπορούσε να οδηγήσει «σε τεράστιο αριθμό θεατρικών έργων που θα απευθύνονται στις προτιμήσεις του ακαλλιέργητου κοινού, βασιζόμενα μόνο και μόνο στην προσβολή της δημοσίας αιδούς». 22 Αυτή η κρίση βρισκόταν σε πλήρη αντίφαση με το γεγονός της διδασκαλίας του ίδιου του κειμένου, που είχε μακρά παράδοση στην εκπαιδευτική πραγματικότητα, ως διδασκόμενο αντικείμενο ή ως σχολική παράσταση. 23 Στο μεταξύ, στη Γερμανία το όραμα του Von Humboldt να συνδέσει θεσμικά τους κλασικούς με τη διαμόρφωση του γερμανικού λαού οδήγησε στην επαγγελματοποίησή τους, δημιουργώντας μια κάστα «μανδαρίνων» πανεπιστημιακών. 24 Στην απεγνωσμένη τους προσπάθεια οι κλασικιστές να υπερασπιστούν τα ως τότε κεκτημένα τους δικαιώματα επέλεξαν λάθος δρόμο, εκείνον της επίτασης του σχολαστικισμού ως επίφασης λογιοσύνης. Aργότερα (1941) 25 όταν έκανε την εμφάνισή της στο θεωρητικό στερέωμα η νεότερη γενιά των Νεοκριτικών με τους C.

20 36 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ Brooks, R. B. Heilman, Una - Ellis Fermor, Warren, Wellek, Wimsatt, οι οποίοι περιθωριοποιούσαν την κοινωνιολογική προσέγγιση κάθε κειμένου και κατά συνέπεια και του δράματος και προέβαλλαν την ιδέα ότι κάθε έργο έχει εγγενείς αξίες, που απαιτούν απόλυτη προσήλωση στο κείμενο για την κατανόησή τους, η ως τότε εφαρμοσμένη διδακτική προσέγγιση της τραγωδίας βρήκε το ιδεολογικό της άλλοθι. Όσο για τη θεατρική παράσταση μελετούνταν στο βαθμό που δικαίωνε την πρώτη γραφή. Η Νέα Κριτική, αν και ισχυριζόταν ότι περιορίζεται στην περιγραφή της μορφικής ενότητας του κειμένου, στην ουσία πρότεινε τη δική της απο-ιστορικοποιημένη ερμηνεία, ταυτίζοντας την αισθητική με τη φιλοσοφική αξία και εξισώνοντας τον αναγνώστη με τον κριτικό, χωρίς να προσφέρει μια θέση από την οποία η πράξη της ανάγνωσης θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο κριτικής εξέτασης. Έτσι νομιμοποιούσε την αυθαιρεσία της εκάστοτε ερμηνείας ή, ακόμα χειρότερα, υποβάθμιζε το νόημα του κειμένου εξισώνοντάς το με το θέμα του. Ακόμα κι αν στην εποχή μας πλέον μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι οι θέσεις αυτές έχουν απολέσει κάθε κύρος, αισθητά παραμένουν τα σημάδια της επιρροής τους μεταξύ άλλων, κυρίως στην πρακτική της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Αμερική. 26 Η νεοκριτική μέθοδος εξακολουθεί να επιβιώνει ως lingua franca 27 ανάμεσα στους μελετητές των κλασικών γραμμάτων. Η δυναμική επανεμφάνιση της αρχαίας τραγωδίας υπό μορφή θεάματος έγινε μόλις στις 3 Μαρτίου του 1585 όπου στο άρτι ανεγερθέν θέατρο Olimpico της Vicenza παίχτηκε ο Οιδίποδας Τύραννος, σε μια παραγωγή που φιλοδοξούσε να παραμείνει όσο το δυνατόν εγγύτερα στις συμβάσεις του εί-

21 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 37 δους και των κλασικών παραστάσεων (μολονότι βέβαια το σκηνικό θύμιζε απαράλλακτο ένα βενετσιάνικο ανάκτορο). Αν όμως εξαιρέσουμε τις σχολικές παραστάσεις, αυτή η παράσταση του Οιδίποδα ήταν η μοναδική δημόσια εκδήλωση αρχαίας τραγωδίας μέχρι τον ύστερο 18ο αιώνα. 28 Αυτή η μοναδική απόπειρα ήταν ανεξίτηλα χαραγμένη από ένα πνεύμα ευλαβικής αντιμετώπισης της τραγωδίας, ως ιερού πολιτισμικού κληροδοτήματος, μιας σεβάσμιας και καθαγιασμένης παραδοσιακής μορφής που υπαγόρευε μια συγκεκριμένη και όσο το δυνατόν πιστότερη στις αρχικές συνθήκες παρουσίασης αναδημιουργία. Τους ενδιάμεσους αιώνες (16ος - 17ος) δεν έγιναν παραστάσεις για την αναβίωση της τραγωδίας, αλλά εμφανίστηκαν πολλά καινούργια έργα - προσαρμογές των τραγικών και όπερες. 29 Η παράσταση της Αντιγόνης το ήταν μια εξαιρετική περίπτωση για πάρα πολλούς λόγους. Η επιλογή της Meininger Company να ανεβάσει μια παράσταση βασισμένη στο πρωτότυπο του Σοφοκλή και μάλιστα σε πιστή μετάφραση χωρίς περικοπές και στο ίδιο ποιητικό μέτρο, από τον Johann Jakob Christian Donner ήταν αναντίρρητα πρωτοποριακή. Μόνη εξαίρεση το γεγονός ότι η Αντιγόνη ερμηνευόταν ρομαντικά ως χριστιανή μάρτυρας. 31 Αυτή η παράσταση, που οροθέτησε μια ιστορική καμπή στην εξέλιξη του τρόπου προσέγγισης της αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη εποχή, ήταν προϊόν συνδυασμένης δράσης μιας επίσημης πολιτικής επιλογής, του επανακαθοριζόμενου ευρωπαϊκού πνεύματος, που είχε απώτερο σκοπό τη δι εξευγενισμένων μέσων επίδειξη του απολυταρχικού μεγαλείου και της ήδη προηγμένης στον τομέα των κλασικών σπουδών ακαδημαϊκής γνώσης, 32 που ακολουθούσε και ενίσχυε δίκην αντερεί-

22 38 / ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ σματος τις προθέσεις της εξουσίας. Εν ολίγοις εγκαινίασε μια νέα περίοδο αρκούντως μακρά και άγονη κατά την οποία η τραγωδία λειτουργούσε ως κομμάτι της συλλογικής μνήμης της ευρωπαϊκής κουλτούρας υπό την ασφυκτικά περιοριστική αντίληψη της επιδίωξης αναβίωσης των αρχικών συνθηκών. Οι παραστάσεις τραγωδιών στο εξής ήταν ένα είδος επίκλησης των νεκρών ενός μακρινού καθοσιωμένου παρελθόντος, που αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, οπότε και η μόνη δυνατή θεώρηση της τραγωδίας ήταν αυτή ενός απαράμιλλου μουσειακού εκθέματος. Η ίδια παράσταση είχε τόση επιτυχία που ως το 1882 ανέβηκε 62 φορές. Ο σκοπός που κατέστη δογματικός εστιαζόταν όχι στη μετάδοση μιας ορισμένης ανάγνωσης των δραμάτων στη σύγχρονη εποχή, αλλά στην κατά το δυνατόν πιστότερη ανασύσταση του αρχαιοελληνικού παρελθόντος. Η σύντομη, σαφώς ελλειπτική αλλά ενδεικτική της πορείας της πρόσληψης της αρχαίας τραγωδίας, ανασκόπηση που επιχειρήσαμε, σκιαγραφεί αδρά το προοπτικό βάθος εντός του οποίου η αρχαία τραγωδία παραλήφθηκε από τη νεότερη ελληνική πραγματικότητα. Οι ερμηνευτικές παλινωδίες κι ο επαμφοτερισμός μεταξύ της θεαματικής και της παιδαγωγικής της διάστασης, η χρησιμοποίησή της ως μέσου προώθησης και επιβολής ποικιλώνυμων στόχων και η φαινομενική πολυμορφία στην πρόσληψή της έχουν κοινό θεωρητικό υπόβαθρο και αφετηρία το αξίωμα της υπερβατικότητας και οικουμενικότητας των νοημάτων της. Η μακραίωνη αντιμετώπισή της από τον εκπαιδευτικό και τον θεατρικό θεσμό ακολουθούσε ως θέσφατο την προσήλωση στη φόρμα με σκοπό είτε την κατάκτηση της γλωσσικής μορφής είτε την

23 ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ / 39 ηθική διαπαιδαγώγηση ή ακόμα την πιστή αναβίωση του αρχαιοελληνικού μεγαλείου. Στο όνομα μιας μεταφυσικής εξ ορισμού υπεροχής της αρχαίας τραγωδίας αυτή η προσέγγιση σφράγισε τις εξελίξεις, παγίωσε και στεγανοποίησε έναν συγκεκριμένο, απο-ιστορικοποιημένο τρόπο θέασης και κατανόησης της αρχαίας τραγωδίας, ο οποίος αποτέλεσε τροχοπέδη στην όποια δημιουργική μεταλειτούργηση και εγκοσμίωσή της. Το δίλημμα: Παράδοση - μοντερνισμός στην παραστασιογραφία της αρχαίας τραγωδίας και η αναζήτηση της νεοελληνικής ταυτότητας Στην Ελλάδα η θεατρική δραστηριότητα είχε διακοπεί επί αιώνες. Σύμφωνα με τον Bourdieu 33 κάθε πεδίο πολιτισμικής παραγωγής διαμορφώνεται από τη δυναμική που αναπτύσσεται ανάμεσα στις δυνάμεις της παράδοσης και στις αντίρροπες δυνάμεις της πρωτοπορίας. Όταν υπάρχει μια ισχυρή τάση σύγχρονης δραματουργίας, τότε και το κομμάτι εκείνο που συνδέεται με την παράδοση έλκεται από την πρωτοπορία και αναπροσαρμόζεται, σε μια αέναη κίνηση, όπου η ανανέωση παγιώνεται και υποχωρεί σε θέση συντήρησης, επιτρέποντας τη συνεχή εξέλιξη. Ειδικότερα, το πεδίο της θεατρικής παραγωγής υπόκειται σε μια διπλή δυναμική πίεση δύο υπο-πεδίων, εκείνο της δραματουργίας και εκείνο της παράστασης - εκτέλεσης, που αλληλεξαρτώνται μεν και συλλειτουργούν, αλλά δρουν εξίσου και αυτόνομα. Η συντονισμένη δράση τους οροθετεί το πεδίο της θεατρικής παραγωγής, για την ανάπτυξη του οποίου χρειάζεται βεβαίως να

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ. ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ προτείνουν στο ΣΤΑΘΜΟ»

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ. ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ προτείνουν στο ΣΤΑΘΜΟ» ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Βασ. Αλεξάνδρου 1 211 00 ΝΑΥΠΛΙΟ Τηλ.: 27520 28947 Fax: 27520 27960 e-mail education@pli.gr ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Η ιστορία του Το Τµήµα ιδρύθηκε το 1951, αρχικά ως µέρος του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, και στη συνέχεια, από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ Α. ΚΟΥΝΟΥΠΗΣ Υποψήφιος διδάκτωρ Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ «Το λογοτεχνικό κείμενο δουλεύει μέσα μας, και εμείς δουλεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Πράξη «Σχεδιασμός και ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού και εποπτικού υλικού για μαθητές με αναπηρίες Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πανεπιστημιούπολη ΤΚ 69100 τηλ.: +30-25310-39947 φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ο διάλογος είτε προέρχεται από ένα πρόσωπο είτε από περισσότερα-ασκεί την ψυχή του ακροατή έντονη παιδευτική επίδραση, όπως άλλωστε όλα τα συνταρακτικά συμβάντα. Αυτός σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. ΛΥΣΙΑΣ, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή (σ.σ. 9-13, 15-20) Εισαγωγή (σ.σ. 79-80) Πρωτότυπο Κείμενο 1-3, 4-8, 9-13, 18-19, 20-21 2. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Υπέρ της Ροδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* 15/10/14. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 15/10/2014

Greek Finance Forum* 15/10/14. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 15/10/2014 15/10/14 - Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή για αγορά, πώληση ή/και διακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι.

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου, Ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 Β ΕΞΑΜΗΝΟ 9.00 10.00 Γενική Γλωσσολογία ΙΙ Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ.Π. (Καθηγήτριες: Λαγκαδιανού, Τσάτση, Ξαγοράρη, Ράπτη, Παπαντωνοπούλου)

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ.Π. (Καθηγήτριες: Λαγκαδιανού, Τσάτση, Ξαγοράρη, Ράπτη, Παπαντωνοπούλου) ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ.Π. (Καθηγητές: Τσομπανέλλης, Μαγκούτη) Ως ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΟΡΙΖΕΤΑΙ Η ΠΑΡΑΚΑΤΩ: 1-4-5-6-7-8-9-10-11-12-14-21-23-24-25-29-30-31-32 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ.Π. (Καθηγήτριες: Παπαντωνοπούλου, Λαγκαδιανού,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα