ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΚΑΛΑΣ ΩΡΩΠΟΥ ( )

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΚΑΛΑΣ ΩΡΩΠΟΥ (1996-2003)"

Transcript

1 1 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΚΑΛΑΣ ΩΡΩΠΟΥ ( ) Χάρτης περιοχής Ωρωπού. 1. Οικόπεδο Ο.Σ.Κ. 2. Οικόπεδο Ο.Τ.Ε. 3. Προϊστορική εγκατάσταση. 4. Παλαιός Ωρωπός (Μεσοελλαδικά-Μυκηναϊκά). 5. Ξερόπολη Λευκαντί. 6. Τούµπα Λαυκαντί. Οι ανασκαφές στη Σκάλα Ωρωπού (οικόπεδο Ο.Σ.Κ.) διενεργούνται κάθε καλοκαίρι από το το 1996 έως σήµερα, υπό τη διεύθυνση του Αναπλ. Καθηγητή της Κλασικής Αρχαιολογίας κ. Αλ. Μαζαράκη Αινιάνος υπό την αιγίδα της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Εκτός από την Αρχαιολογική Εταιρεία, η ανασκαφή χρηµατοδοτείται από τα Ιδρύµατα Ψύχα, Ι. Κωστοπούλου, Institute for Aegean Prehistory και Shelby White - Leon Levy Program for Archaeological Publications. Το Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας καλύπτει τα έξοδα των πολυάριθµων φοιτητών του τµήµατος ΙΑΚΑ που µετέχουν στις ανασκαφές. Άποψη του Ωρωπού Ανασκαφή υτικού Τοµέα, 2001

2 2 Βασιζόµενοι τόσο στις φιλολογικές µαρτυρίες (Θουκυδίδη [ΙΙ, 23, 3], Αριστοτέλη [Στ. Βυζ. λ. Τανάγρα, Ωρωπός και Αrist. Fr. 613 Rose] και Στράβωνα [ΙΧ, 404]), όσο κατά αρχαιολογικά δεδοµένα, ο προκλασικός Ωρωπός θα πρέπει να ταυτιστεί µε την οµηρική Γραία (Ιλιάδα Β, 498). Στον Κεντρικό Τοµέα της ανασκαφής ήρθε στο φως ένα εκτεταµένο συγκρότηµα εργαστηρίων για την κατεργασία µετάλλων, που ήταν σε χρήση από τα µέσα του 8ου έως τα τέλη του 7ου αι. π.χ. Άποψη Κεντρικού Τοµέα από Βόρεια Κάτοψη Κεντρικού και Νότιου Τοµέα Φαίνεται πώς οι συχνές και ενίοτε καταστρεπτικές πληµµύρες ανάγκασαν τους κατοίκους της περιοχής να εγκαταλείψουν οριστικά το συγκεκριµένο χώρο και να µετακινηθούν αρχικά νοτιότερα, και µερικές δεκαετίες αργότερα, ύστερα από νέες πληµµύρες, ανατολικότερα, στη θέση της πόλης του Ωρωπού των κλασικών χρόνων, ενώ στην περιοχή του προκλασικού οικισµού αναπτύχθηκε το υτικό νεκροταφείο της νέας πόλης. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια ο Ωρωπός πλήττεται και πάλι από τις πληµµύρες. Κεντρικός Τοµέας, µετά τις πληµµύρες του χειµώνα 2001/2002 υτικός Τοµέας, µετά τις πληµµύρες του χειµώνα 2001/2002

3 3 ΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ Ωρωπός. Οικόπεδο Ο.Σ.Κ. Τοπογραφικό διάγραµµα ανασκαφής. εξία : Κεντρικός και Νότιος Τοµείς. Αριστερά : υτικός Τοµέας (σχ. Αλ. Γούναρη, 2002) Τόσο στο υτικό όσο και στον Κεντρικό Τοµέα της ανασκαφής διαπιστώθηκε η παρουσία επτά επάλληλων φάσεων, η πρώτη δίχως αρχιτεκτονικά λείψανα, που εκτείνονται, όπως πιστοποιούν τα κινητά ευρήµατα, από τα µέσα του 8 ου έως και τα τέλη περίπου του 7 ου π.χ. αι. Αξίζει πάντως να µνηµονευτεί ότι στον υτικό τοµέα συλλέχτηκαν και µεµονωµένα ευρήµατα του τέλους του 10 ου και του 9 ου αι. π.χ. Συνεπώς, η χρονολόγηση της αρχαιότερης ανθρώπινης παρουσίας στο χώρο συµβαδίζει τώρα µε εκείνην που πιστοποίησε η ανασκαφή της Αλίκης ραγώνα στο οικόπεδο του Ο.Τ.Ε., περίπου 700 µέτρα ανατολικότερα. Τουλάχιστον δύο ακόµη αρχιτεκτονικές φάσεις ανάγονται στον 6 ο π.χ. αι. (Φάσεις 8-9). Οικόπεδο Ο.Τ.Ε. Σκύφος µε κρεµάµενα ηµικύκλια (1 ο µισό 9 ου αι. π.χ.) Οικόπεδο Ο.Τ.Ε. Σκύφος µε οµόκεντρους κύκλους (τέλη 10 ου αι. π.χ.)

4 4 ΦΑΣΗ 1 (Στρώµα σπασµένων αγγείων). υτικός Τοµέας. Ανασκαφή στρώµατος πυράς µε διάσπαρτες πέτρες και θραυσµένα αγγεία Κεντρικός Τοµέας. Πυξίδα της Μέσης Γεωµετρικής περιόδου (α' µισό 8 ου π.χ. αι.) Ο οικισµός φαίνεται ότι ιδρύθηκε πάνω σε έδαφος αµµουδερό, παρθένο. Μολονότι απαντούν σποραδικά ευρήµατα της Μέσης Γεωµετρικής περιόδου, είναι πλέον σαφές ότι η πρώτη αυτή εγκατάσταση ανάγεται γύρω στα µέσα του 8 ου αι. Στο υτικό Τοµέα ο ορίζοντας αυτός χρήσης χαρακτηρίζεται από ένα εκτεταµένο στρώµα πυράς, που περιλαµβάνει πολυάριθµα θραύσµατα αγγείων καλής ποιότητας, κάρβουνα, οστά και διάσπαρτες πέτρες, οι οποίες κατά τόπους σχηµατίζουν σωρούς. Τα περισσότερα όστρακα χρονολογούνται στο δεύτερο µισό του 8 ου αι. π.χ., φέρουν γεωµετρική διακόσµηση και ορισµένα παραστάσεις. Παρόµοια φάση µε σπασµένα αγγεία και καµένα υπολείµµατα επάνω στο φυσικό έδαφος αναγνωρίστηκε και στον Κεντρικό Τοµέα. Η ερµηνεία του συνόλου παραµένει αβέβαιη. Η σκέψη ότι έχουµε να κάνουµε µε απόθεση καταλοίπων καταστροφής µοιάζει αρκετά πιθανή καθώς αρκετά συγκολλώµενα όστρακα προέρχονται από περιοχές που απέχουν αρκετά µεταξύ τους. ΤΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΛΕΙΨΑΝΑ. ΟΙΚΙΣΤΙΚΕΣ ΦΑΣΕΙΣ 2-7 Φάσεις 2-7 υτικού Τοµέα Κάτοψη υτικού Τοµέα

5 5 Αποκατάσταση φάσεων 2-7 Κεντρικού Τοµέα Φάσεις 2-7 Κεντρικού Τοµέα Όπως προαναφέρθηκε, τα αρχιτεκτονικά λείψανα που ήρθαν στο φως δεν ανήκουν όλα σε µία οικιστική περίοδο. Συνολικά ήρθαν στο φως στον µεν Κεντρικό Τοµέα οκτώ ελλειψοειδή, έξι κυκλικά, ένα αψιδωτό και ένα ορθογώνιο οικοδοµήµατα (Α-ΙΖ), στο δε υτικό, επτά ελλειψοειδή, έξι κυκλικά (τα τρία από αυτά σώζονται αποσπασµατικά) και δύο ορθογώνια (ΙΗ-ΛΑ). Χαρακτηριστικό και των δύο τοµέων αποτελούν οι πολυάριθµοι περίβολοι. Η πλειονότητα των ελλειψοειδών κτιρίων ακολουθεί Β-Ν προσανατολισµό και η είσοδός τους βρισκόταν προς Νότον (εξαίρεση αποτελούν τα Ε και ΙΣΤ, και ενδεχοµένως το αψιδωτό ). Πρόκειται για τη µεγαλύτερη συγκέντρωση καµπυλόγραµµων κτιρίων των πρώιµων ιστορικών χρόνων του ελλαδικού χώρου. Οι τοίχοι είναι κατασκευασµένοι από αδρά κατεργασµένους λίθους και έφεραν ανωδοµή από ωµές πλίνθους. Συνήθως στην είσοδο υπήρχε κατώφλι από αδρά κατεργασµένους λίθους, το οποίο φαίνεται ότι χρησίµευε και ως προστασία κατά των συχνών πληµµύρων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στοά από ξύλινους στύλους που περιθέει το ελλειψοειδές κτίριο Α, το οποίο, σύµφωνα µε όλες τις ενδείξεις, χρησίµευε ως εργαστήριο µεταλλοτεχνίας. Τούτο αποτελεί ένδειξη ότι το περιστύλιο του αρχαίου ελληνικού ναού έχει τις ρίζες του στην κοσµική αρχιτεκτονική των πρώιµων ιστορικών χρόνων. Κτίριο Α από πάνω Κτίριο Β-Γ από Βόρεια Κτίρια Θ και Η από πάνω

6 6 ΦΑΣΗ 2 (ΠΟΡΦΥΡΗ) Κεντρικός Τοµέας. Στο β µισό του 8 ου αι. ανάγεται ο πρώτος, ακανόνιστος, περίβολος, στο εσωτερικό του οποίου οικοδοµείται ένα ελλειψοειδές κτίριο, το Ι, διαστ. 7,30 X 4,20 µ., και πιθανώς ένα αψιδωτό κτίριο ( ), στα Ν, το οποίο όµως σώζεται τελείως αποσπασµατικά. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα λίθινο δισκοειδές βαρίδι. Βρέθηκε πάνω στο λίθινο κατώφλι του κτιρίου Ι, µαζί µε µία τριγωνική φοινικική χάνδρα από υαλόµαζα. Πάνω στη µία όψη ήταν χαραγµένο επί τα λαιά το όνοµα του κτήτορά του, Πειθάλιµος, σε πτώση γενική. Το εύρηµα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όχι µόνο γιατί συγκαταλέγεται ανάµεσα στις παλαιότερες ελληνικές επιγραφές, αλλά επιπλέον επειδή το αλφάβητο είναι ευβοϊκό (πεντασκελές Μ), υπογραµµίζοντας τις στενές σχέσεις των Ωρωπίων µε τους Ευβοείς. Ελλειψοειδή Κτίρια Ι και ΙΑ, από Νότον Xάνδρα και λίθινος ενεπίγραφος δίσκος από το Κτίριο Ι Σχέδιο λίθινου ενεπίγραφου δίσκου από το Κτίριο Ι υτικός Τοµέας. Στην ίδiα φάση, ανάγονται ο παλαιότερος περίβολος, ένας κεραµεικός κλίβανος, και ένα καµπυλόγραµµο οικοδόµηµα (KE) προσανατολισµένο προς Νότον, από το οποίο σώζεται σε καλή κατάσταση µόνον ο πίσω αψιδωτός τοίχος. Οι διαστάσεις του οικοδοµήµατος, εφόσον το αποκαταστήσουµε ως ελλειψοειδές, πρέπει να ήταν 6,50 Χ 3,60 µ. περίπου. Το ικανό πλάτος του τοιχοβάτη (περ. 0,65 µ.) επιτρέπει τη διατύπωση της υπόθεσης ότι η πλίνθινη ανωδοµή κάλυπτε την εξωτερική πλευρά του θεµελίου, ενώ η εσωτερική ενδέχεται να αντιπροσωπεύει θρανίο. Άποψη τµήµατος του υτικού Τοµέα, από Ανατολάς Αψιδωτό Κτίριο ΚΕ, από Βόρεια. Στο βάθος το αψιδωτό ΚΣΤ, σε πρώτο πλάνο το ΚΕ ΦΑΣΗ 3 (ΕΡΥΘΡΗ) Κεντρικός Τοµέας. Κατά την επόµενη φάση που χρονολογείται ακόµη στην Ύστερη Γεωµετρική περίοδο, ανανεώθηκε ο περίβολος και συνεχίστηκε η χρήση του κτιρίου Ι. Βορειότερα οικοδοµήθηκε το κυκλικό Ι, διαµ. 2,80 µ., νοτιότερα το ελλειψοειδές Ε, διαστ. 6 Χ 4 µ. Το τελευταίο ακολουθεί είναι προσανατολισµένο προς ανατολάς.

7 7 υτικός Τοµέας. Την ίδια περίοδο ανανεώθηκε ο παλαιότερος περίβολος και µάλιστα επεκτάθηκε. Ο σχεδόν τετράγωνος περίκλειστος χώρος, πλευράς 12,50 µ περίπου, καταλάµβανε τώρα έκταση περίπου 155 τ.µ. Στο εσωτερικό του οικοδοµήθηκαν τρία νέα καµπυλόγραµµα κτίρια, το ένα δίπλα στο άλλο και µε προσανατολισµό προς Νότον. υτικός Τοµέας. Κτίριο ΚΣΤ Ελλειψοειδή Κτίρια ΙΗ, ΙΘ (δεξιά), Κ, ΚΑ (αριστερά) και "πύργος" από Νότον Το ανατολικότερο κτίριο είναι κατά πάσα πιθανότητα αψιδωτό (ΚΣΤ). Το οικοδόµηµα σώζεται σε µήκ. 5,10 µ. και το πλάτος του πρέπει να ήταν 3,30 µ. περίπου. Στο εσωτερικό, σε επαφή µε την αψίδα, βρέθηκε ένα θρανίο, υπερυψωµένο σε σχέση µε το αρχικό δάπεδο, κάτι που δηλώνει ότι η κατασκευή αυτή προστέθηκε σε β' φάση. Το κεντρικό ελλειψοειδές οικοδόµηµα (ΙΗ), παρόλο που είναι µικρό (5,30 Χ 3 µ.), παρουσιάζει εξαιρετικά επιµεληµένη τοιχοποιία από κατεργασµένους ορθογώνιους λίθους. Εσωτερικά, κατά µήκος του Α τοίχου, αναγνωρίστηκε θρανίο από αδρά κατεργασµένους λίθους, πλ. 0,60, το οποίο σε β φάση αντικαταστάθηκε από λίθινη κατασκευή πλ. 1 µ. που κάλυψε το µεγαλύτερο τµήµα του δαπέδου και του αψιδωτού χώρου (βλ. φάση 4). Το υτικό ελλειψοειδές κτίριο (Κ) ήταν µεγαλύτερο. Το µήκος του είναι περίπου 9 µ., ενώ το πλάτος υπολογίζεται ότι δεν πρέπει να ξεπερνούσε τα 4 µ. Στο εσωτερικό του κτιρίου, κατά µήκος του Α τοίχου και της αψίδας απαντήθηκαν διάσπαρτες κροκάλες που εικάζουµε ότι ανήκουν σε περιφερικό θρανίο, ανάλογο µε εκείνο που βρέθηκε στο εσωτερικό του Κτιρίου ΙΗ. ΦΑΣΗ 4 (ΚΙΤΡΙΝΗ) Κεντρικός Τοµέας. Αεροφωτογραφία 1998 (φωτ. Κ. Μαζαράκης Αινιάν) Κεντρικός Τοµέας. Κτίρια Α, Β-Γ και Ε (φωτ. 1985)

8 8 Κεντρικός Τοµέας. Η φάση αυτή σχετίζεται µε τη ριζική αναδιοργάνωση του χώρου. Τον ακανόνιστο περίβολο της δεύτερης φάσης διαδέχεται ένας ιδιαίτερα προσεγµένος ορθογώνιος περίβολος, µέγ. διαστ. 17 Χ 14 µ. περίπου, που περικλείει τα κυκλικά ΙΓ (διάµ. 1,70 µ.), ΙΕ (διάµ. περ. 1,80 µ.),, και ΣΤ (διάµ. 3,85 µ.), καθώς και τα ελλειψοειδή ΙΑ (7,20 X 4,50 µ.) και Θ (9,80 Χ 4,70 µ.). Ένας δεύτερος οικοδοµικός πυρήνας κατασκευάστηκε ανατολικότερα [ελλειψοειδή Α (7 X 4,60) και Β (8,50 X 4,60 µ.)], ενώ Νότια του περιβόλου υπήρχε ένα ακόµη ελλειψοειδές, το ΙΣΤ (7 X 4 µ. περίπου), στραµµένο προς υσµάς. Κυκλικό Κτίριο ΣΤ Ελλειψοειδές Κτίριο ΙΑ Κυκλικό κτίσµα ΙΓ Οι ανασκαφές και η Έρευνα Μαγνητικής Επιδεκτικότητας τεκµηρίωσαν ότι το Κτίριο Α χρησίµευε ως εργαστήριο µεταλλοτεχνίας ενώ τα Κτίρια Β, ΙΣΤ φαίνεται ότι ήταν κατοικίες. Ο προορισµός του κτιρίου ΙA, είναι περισσότερο αινιγµατικός. Μολονότι δεν µπορούµε να αποκλείσουµε ότι είχε λατρευτική χρήση, καθώς στο εσωτερικό του απαντήθηκαν αλλεπάλληλα δάπεδα από καθαρή στάχτη που δηµιουργήθηκαν από τους συχνούς καθαρισµούς µιας µεγάλης κεντρικής εστίας, εντούτοις, τα κινητά ευρήµατα στηρίζουν περισσότερο την ερµηνεία του ως κατοικία. Αντίθετα, κάποια ασυνήθιστα για τον Ωρωπό ευρήµατα από το µεγαλύτερο κυκλικό κτίριο, το ΣΤ, όπως ένας αιγυπτιακός σκαραβαίος από φαγεντιανή, ένα πήλινο ειδώλιο αλόγου και µία χάλκινη πόρπη, καθώς και ένα κτιστό θρανίο από µεγάλους ποταµίσιους λίθους που αποκαλύφτηκε στο βόρειο τµήµα του χώρου, δηλώνουν ότι το εν λόγω οικοδόµηµα είχε κατά πάσα πιθανότητα λατρευτικό προορισµό. Η χρήση των υπόλοιπων κυκλικών κτισµάτων δεν αποσαφηνίστηκε αλλά εικάζουµε ότι ήταν αποθηκευτικοί χώροι (σιροί). ΣΤ. Πήλινο ειδώλιο αλόγου ΣΤ. Σκαραβαίος ΣΤ. Χάλκινη πόρπη Το πιο επιβλητικό οικοδόµηµα που περικλείει ο περίβολος, το κτίριο Θ, δεν φαίνεται να σχετίζεται άµεσα µε βιοτεχνικές δραστηριότητες. Οι συγκριτικά µεγάλες διαστάσεις του, η ιδιαίτερα προσεγµένη κατασκευή του, οι συνεχείς µετασκευές, η εσωτερική διαίρεση σε τρία διαµερίσµατα, οι ενδείξεις για την παρουσία κεντρικής εστίας και το επιβλητικό θρανίο στο πίσω δωµάτιο πλ. 1 µ. προσδίδουν στο οικοδόµηµα ξεχωριστή σηµασία. Τούτο συνάγεται και από τα µάλλον ασυνήθιστα κινητά ευρήµατα που συλλέχτηκαν εδώ λίγα χάλκινα κοσµήµατα (δύο περόνες και ένα κωδωνόσχηµο περίαπτο), µερικά πολύ πρώιµα χειροποίητα λυχνάρια µε έντονα ίχνη από την καύση, πολλά τροχήλατα αγγεία, ανάµεσά τους αρκετοί διακοσµηµένοι κρατήρες, µερικοί από τους οποίους σώζουν παραστάσεις, αλλά και πλήθος από χειροποίητα χρηστικά αγγεία καθώς και πολυάριθµα µολύβδινα διπλωµένα βαρίδια που προέρχονται από δίχτυα ψαρέµατος που έχουν αποσυντεθεί. Όπως έχω υποστηρίξει αλλού, η

9 9 πιο πιθανή ερµηνεία είναι ότι πρόκειται για την κατοικία ενός σηµαίνοντος προσώπου που είχε υπό την εποπτεία του τον εργαστηριακό χώρο και τον έλεγχο της παραγωγής. Κάτοψη Κτιρίου Θ α' φάση: κίτρινη β' φάση: πορτοκαλί γ' φάση: πράσινη α. Μολύβδινα αλιευτικά βαρίδια από δίχτυα. β. ύο χάλκινες περόνες Χάλκινο κωδωνόσχηµο περίαπτο από το θρανίο του Θ α. Πήλινος λύχνος β. ίνος µε µελανόµορφη παράσταση υτικός Τοµέας. Κατά την περίοδο αυτή, έγιναν όπως φαίνεται κάποιες τροποποιήσεις στον περίβολο στα ΝΑ, εξωτερικά του κτιρίου ΚΣΤ, και στα Β. Πράγµατι, στη Β γωνία του περιβόλου, βρέθηκαν δύο τµήµατα καµπύλου τοίχου που εικάζεται ότι αντιπροσωπεύει ό,τι απέµεινε από ένα µικρό κυκλικό οικοδόµηµα, Λ. Αν η απόδοσή του σε αυτή τη φάση είναι ορθή, τούτο θα σήµαινε ότι το κτίσµα αυτό ενσωµατώθηκε στη Β γωνία του περιβόλου. Εσωτερικά της αψίδας του αψιδωτού κτιρίου ΚΣΤ, κατασκευάστηκε λίθινο θρανίο. Όπως προαναφέρθηκε, την ίδια περίοδο το θρανίο του ελλειψοειδούς ΙΘ αντικαταστάθηκε από λίθινη χαµηλή κατασκευή κατόψεως U, πλ. 1 µ. που κάλυψε το µεγαλύτερο τµήµα του δαπέδου του. Ακριβώς πάνω από το κτίριο Κ κτίστηκε ένα παρόµοιο αλλά µικρότερο ελλειψοειδές οικοδόµηµα (ΚΑ), µήκους 8 µ. Ο υτικός τοίχος δεν σώζεται αλλά υπολογίζεται ότι το πλάτος του κτιρίου δεν πρέπει να ξεπερνούσε τα 4 µ περίπου. Τέλος, στην ίδια περίοδο ενδέχεται να ανήκει ο µικρός ορθογώνιος χώρος που κτίστηκε σε επαφή µε το Β σκέλος του περιβόλου, διαστ. 2,50 Χ 3,50 µ. Ελλειψοειδή ΙΗ-ΙΘ, από ΒΑ Ελλειψοειδές ΚΑ από ΒΑ

10 10 ΦΑΣΗ 5 (ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ) Κεντρικός Τοµέας. Κατά την επόµενη φάση παραµένουν σε χρήση τα περισσότερα από τα προαναφερθέντα οικοδοµήµατα. Το Θ µετατράπηκε σε αψιδωτό οικοδόµηµα µήκους 12 µ., µε την προσθήκη ενός ορθογώνιου δωµατίου προς Νότον, µε άνοιγµα στο πλάι (στα υτικά). Η τάση για υιοθέτηση των ευθύγραµµων κατασκευών και της ορθής γωνίας είναι εµφανής καθώς αµέσως νοτιότερα κτίστηκε ο ορθογώνιος χώρος Ζ, που αντιπροσωπεύει πιθανώς προσθήκη στο κυκλικό ΣΤ, µε το οποίο φαίνεται ότι επικοινωνούσε µε ενδιάµεση θύρα. Το ευτελές αινιγµατικό κυκλικό οικοδόµηµα ΙΖ, διάµ. 1,20 µ., Νότια και εξωτερικά του περιβόλου, ανήκει και αυτό στην ίδια φάση. Κεντρικός Τοµέας. Κτίριο Θ, από Ν Κεντρικός Τοµέας. Χώρος Ζ από Ανατολικά υτικός Τοµέας. Ο περίβολος ξαναχτίστηκε λαµβάνοντας υπόψη τη θέση των παλαιότερων τοίχων, µε εξαίρεση το Βόρειο και Β σκέλος του το οποίο είναι νέο. Κατ' ουσίαν, ο περίκλειστος χώρος επεκτάθηκε 3,5 µέτρα προς Βορράν. Στο εσωτερικό του υπήρχαν τώρα δύο ελλειψοειδή κτίρια, τα ΙΘ και ΚΒ, τα οποία σώζονται αποσπασµατικά, καθώς και δύο ή τρία κυκλικά, ΚΓ, ΚΘ και ΛΑ. Σε επαφή µε το Β σκέλος του περιβόλου κτίστηκε το κυκλικό οικοδόµηµα ΚΓ, διαµέτρου 2,50 µ. ύο ακόµη κυκλικά κατά πάσα πιθανότητα οικοδοµήµατα που πλαισιώνουν τη Β και Ν γωνία του συγκροτήµατος, το ΚΘ και το ΛΑ, αντίστοιχα, θα πρέπει µάλλον να αποδοθούν σε αυτή τη φάση. Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν τα πρώτο ανήκει στο ίδιο οικοδοµικό συγκρότηµα, ή σε κάποιο άλλο που εκτεινόταν δυτικότερα και οριζόταν προς Βορράν από άλλο περίβολο, ενώ η ταύτιση του δεύτερου µε στεγασµένο οικοδόµηµα είναι εξαιρετικά αβέβαιη. Από το ελλειψοειδές κτίριο ΙΘ, το οποίο κτίστηκε ακριβώς πάνω από το προγενέστερο ΙΗ, σώζεται µόνον η πρόσοψη µε το επιµεληµένο κατώφλι και τµήµατα του Α τοίχου και της αψίδας. Οι διαστάσεις του κτιρίου υπολογίζονται σε 6,50 Χ 3,50 µ., δηλ. δε διέφεραν σηµαντικά από εκείνα του ΙΘ που αντικατέστησε. Το 2000, αµέσως στα Ανατολικά των ελλειψοειδών ΙΗ-ΙΘ, είχε βρεθεί αινιγµατική πλίνθινη κατασκευή. Την επόµενη χρονιά φάνηκε ότι πρόκειται για ένα ακόµη ελλειψοειδές οικοδόµηµα (ΚΒ), από το οποίο σώζονται µόνον τα επάλληλα πήλινα δάπεδα, καθώς και η πρόσοψη, δηλ. οι δύο παραστάδες και το κατώφλι, εκατέρωθεν του οποίου σώζονται δύο τετράγωνοι ογκόλιθοι πλευράς µισού µέτρου περίπου, πιθανώς βάσεις για τη στερέωση ξύλινων στύλων. Στο εσωτερικό του κτιρίου ερευνήθηκε κοιλότητα που περιείχε αναρίθµητα καµένα οστά ζώων και κάρβουνα, πιθανώς κατάλοιπα κάποιας θυσίας που ενδεχοµένως θα πρέπει να ταυτιστεί µε εσχάρα (βλ. εικόνα σελ. 12). Κάτι τέτοιο, βέβαια, προϋποθέτει ότι το οικοδόµηµα είχε λατρευτικό προορισµό. Η συνειδητή διάλυση του κτιρίου και η θεµελίωση στη θέση του αινιγµατικής ορθογώνιας κατασκευής που περιγράφεται παρακάτω ενδέχεται να σχετίζονται µεταξύ τους.

11 11 ΦΑΣΗ 6 (ΠΡΑΣΙΝΗ) Κεντρικός Τοµέας. Πρόκειται για την τελευταία σηµαντική αρχιτεκτονική φάση στον τοµέα αυτό. Όπως φαίνεται, στο εσωτερικό του ορθογώνιου περιβόλου έστεκε πλέον µόνον το κτίριο Θ, το οποίο ανέκτησε πάλι την αρχική ελλειψοειδή του µορφή. Στη θέση του ΙΕ κτίστηκε ένα µεγαλύτερο κυκλικό οικοδόµηµα, το Η, διαµ. 2,90 µ., το οποίο ενδέχεται να ήταν κεραµεικός κλίβανος. Κυκλικό Κτίριο Η (κεραµεικός κλίβανος) Τύµβος XXXIV ("Ηρώον"), από Βόρεια Στη θέση του ΙΑ, χτίστηκε µία ορθογώνια πλακόστρωτη κατασκευή που όπως όλα δείχνουν πρέπει να ήταν βωµός ήταν καλυµµένη µε καθαρή στάχτη και δίπλα της βρέθηκε ένα τελετουργικό χειροποίητο λυχνάρι. Σε επαφή µε µία άλλη γειτονική λίθινη µακρόστενη κατασκευή (XXXIV, 0,84 X 0,68 µ.), στο µέσον της οποίας είχε τοποθετηθεί ένας κατακόρυφος κατεργασµένος λίθος που έδινε την εντύπωση ταφικού σήµατος, βρέθηκε ένα σύνολο από θρυµµατισµένα αγγεία των πρώιµων αρχαϊκών χρόνων, κάρβουνα και οστά ζώων. Ωστόσο η έρευνα που επακολούθησε δεν οδήγησε στην ανεύρεση ανθρώπινων λειψάνων. Λίγο ανατολικότερα, εν µέρει πάνω στο θεµέλιό του κυκλικού κτίσµατος ΙΓ εντοπίστηκε µια µικρή λίθινη κυκλική τράπεζα (XXXVI). Παρόµοιες κατασκευές συνήθως σχετίζονται µε τη λατρεία των προγόνων ή των νεκρών. Κάτοψη περιοχής "Ηρώου" (σχ. Α. Μαζαράκη Αινιάνος) Πήλινος Λύχνος πλησίον βωµού Πήλινο οµοίωµα πλοίου από κατασκευή XXXIV Συνεξεταζόµενα, όλα τα στοιχεία οδηγούν στη σκέψη ότι στο χώρο λειτουργούσε ένα "ηρώο". Μάλιστα, η παρουσία ενός πήλινου οµοιώµατος πλοίου ανάµεσα στις προσφορές θα µπορούσε να δηλώνει ότι πρόκειται για το κενοτάφιο ενός σηµαίνοντος προσώπου που χάθηκε στη θάλασσα. Το χθόνιο χαρακτήρα της λατρείας τονίζουν τα πήλινα ακρωτηριασµένα ειδώλια αλόγων που βρέθηκαν στη γύρω περιοχή, και σε άµεση γειτνίαση µε το βωµό. Είναι γνωστό πόσο διαδεδοµένη ήταν η λατρεία των ηρώων στην Εύβοια. Αρκεί να µνηµονεύσουµε το ηρώο στο Λευκαντί του 10ου αι., και εκείνο της υτικής Πύλης της Ερέτριας, των αρχών του 7ου αι., που και τα δύο σχετίζονται µε τη λατρεία νεκρών της αριστοκρατικής τάξης. Ειδολογικά, τα ευρήµατα παρουσιάζουν ορισµένες οµοιότητες µε ένα λατρευτικό σύνολο του 7ου αι. από τις Πιθηκούσσες. Εκεί ανασκάφτηκε ένας αποθέτης που

12 12 περιείχε µεταξύ άλλων πήλινα ειδώλια αλόγων και µουλαριών, και οµοιώµατα πλοιαρίων. Ο Β. d Agostino συµπεραίνει ότι πρόκειται πιθανώς για ένα ηρώο, καθώς τα ευρήµατα σχετίζονταν άµεσα µε καµένα ανθρώπινα οστά. υτικός Τοµέας. Ορισµένες από τις κατασκευές που σχετίζονται µε την περίοδο αυτή µας πείθουν ότι η χρήση του χώρου άλλαξε και εδώ. Φαίνεται πως κάποια στιγµή, όταν το ελλειψοειδές κτίριο ΚΒ εγκαταλείφθηκε, χρησιµοποίησαν τις πέτρες του για κάποια άλλη κατασκευή, ίσως για το νέο περίβολο, που τώρα όχι µόνον ανανεώθηκε αλλά επίσης διευρύνθηκε προς Νότον, προς υσµάς και ίσως προς Βορράν. Το µόνο σηµαντικό στεγασµένο οικοδόµηµα που παρέµεινε σε χρήση φαίνεται ότι ήταν το ελλειψοειδές ΙΘ. Νέες κατασκευές είναι τα κυκλικά ΚΖ και Κ. Το µικρότερο, το ΚΖ, αποκαλύφτηκε πλησίον της Νότιας εισόδου. Σε σχέση µε τη µικρή του διάµετρο (1,80 µ) και συγκρινόµενο µε τα άλλα κυκλικά οικοδοµήµατα του υτικού Τοµέα διαθέτει ασυνήθιστα πλατύ θεµέλιο. Η χρήση του κτίσµατος αυτού παραµένει αβέβαιη, µολονότι η εύρεση στο εσωτερικό του, σε επαφή µε τον τοιχοβάτη, µιας µικρογραφικής οινοχόης, ίσως δηλώνει κάποια λατρευτική λειτουργία. υτικός Τοµέας. Κτίριο ΚΖ υτικός Τοµέας. Κυκλικά Κτίρια ΚΓ και Κ Το µεγαλύτερο κυκλικό οικοδόµηµα, διαµ. 2,50 µ., κτίστηκε στη ΒΑ γωνία του περιβόλου (Κ ), δίπλα στο παλαιότερο και παρόµοιο ΚΓ. Με βάση τα στρωµατογραφικά δεδοµένα είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι το ΚΓ συνέχισε να χρησιµοποιείται. Και τα δύο κτίσµατα ίσως ήταν σιταποθήκες, των οποίων η είσοδος θα πρέπει να αποκατασταθεί προς Νότον. Στη Ν γωνία του περιβόλου, πλησίον της πιθανολογούµενης εισόδου, ερευνήθηκε λίθινη συµπαγής κυλινδρική κατασκευή (διαµ. 0,80, ύψ. 0,45 µ.). Πάνω στην επιφάνειά της, η οποία ήταν επενδεδυµένη µε πηλό, παρατηρήθηκαν λίγα ίχνη καύσης. Η υπόθεση ότι πρόκειται για οικιακό (;) βωµό είναι αρκετά πιθανή. Τέλος, στη θέση του ελλειψοειδούς κτιρίου ΚΒ, το οποίο όπως προαναφέρθηκε εκθεµελιώθηκε, αµέσως στα υτικά της εσχάρας, κτίστηκε µία µακρόστενη ορθογώνια αινιγµατική κατασκευή. Το µήκος της είναι 2,70 µ. και το µέγ. πλάτος λίγο λιγότερο από 1 µ. Πλησίον και εντός της κατασκευής συλλέχτηκαν, µεταξύ άλλων, 10 µολύβδινα διπλωµένα αλιευτικά βαρίδια και ένα χάλκινο αγκίστρι. Εσχάρα µε καµένα οστά ζώων Κυλινδρική κατασκευή Χάλκινο αγκίστρι

13 13 ΤΑΦΕΣ Με αρκετές από τις παραπάνω φάσεις συνδέονται και ευάριθµοι παιδικοί εγχυτρισµοί. Οι περισσότεροι βρέθηκαν στον κεντρικό τοµέα και η απόδοσή τους στις επιµέρους οικιστικές φάσεις θα επιτευχθεί µόνον ύστερα από τη συνδυαστική µελέτη των κινητών ευρηµάτων και των δεδοµένων της στρωµατογραφίας. Η µελέτη αυτή, έως τώρα, οδηγεί στην προσωρινή διαπίστωση ότι οι ταφές χρονολογούνται, κατά κανόνα, στη Γεωµετρική περίοδο (δύο ταφικοί τύµβοι χρονολογούνται στον 6 ο αι., δηλ. µετά την εγκατάλειψη του συγκεκριµένου χώρου). υτικός Τοµέας. Παιδικός εγχυτρισµός (2001) Ακτέριστη ταφή εφήβου, σε συνεσταλµένη στάση Αµφορέας που είχε τοποθετηθεί ως "σήµα" πάνω από τάφο Ειδικότερα, στο υτικό τοµέα ερευνήθηκαν µόνον δύο εγχυτρισµοί στα Β και, εξωτερικά του περιβόλου. Ένας πίθος, του οποίου το στόµιο είχε σφραγιστεί µε µία πέτρα, περιείχε το σκελετό ενός βρέφους και ένα σκυφοειδές ολόβαφο κύπελλο. Αντίθετα, στις παρυφές της εργαστηριακής συνοικίας του Κεντρικού Τοµέα ανασκάφτηκαν πάνω από 30 ταφές. Οι περισσότερες - αν όχι όλες - είναι παιδικές (κυρίως εγχυτρισµοί, καθώς και λακκοειδείς και κιβωτιόσχηµοι). Σύµφωνα µε τη ραγώνα, παρατηρήθηκαν και µερικές καύσεις ενηλίκων, αλλά κάτι τέτοιο δεν επιβεβαιωθεί ακόµη. Πολύ συχνά, ο τάφος σκεπαζόταν από ένα λίθινο τύµβο, και γύρω του έσπαγαν διάφορα αγγεία και πραγµατοποιούσαν νεκρόδειπνα. Σε µία περίπτωση ένας γραπτός αµφορέας είχε τοποθετηθεί ως σήµα πάνω από τον τάφο. Είναι αξιοπαρατήρητο ότι και τα δύο παραπάνω έθιµα παρατηρούνται και στις Πιθηκούσσες. Η εύρεση ενός σκελετού εφήβου (;) σε συνεσταλµένη στάση, δίχως κτερίσµατα, µας παραπέµπει και πάλι στο αντίστοιχο έθιµο από τις Πιθηκούσσες. Η αποσαφήνιση των ταφικών εθίµων στον Ωρωπό θα επιτρέψει ενδεχοµένως να κατανοηθούν καλύτερα τα αντίστοιχα έθιµα της πρώτης ελληνικής αποικίας της ύσης, τα οποία, σηµειωτέον, προβληµατίζουν τους µελετητές αφού µέχρι τώρα δεν έχουν προκύψει ξεκάθαρες οµοιότητες µε τις ταφικές συνήθειες στην ίδια την Εύβοια. Η συνήθεια πάντως του τέλους της γεωµετρικής εποχής να θάβουν τα παιδιά εντός της οικιστικής ζώνης ήταν διαδεδοµένη και στη γειτονική Ερέτρια. ΦΑΣΗ 7 (ΚΥΑΝΗ) Κεντρικός Τοµέας. Η περιοχή σταδιακά εγκαταλείπεται, αλλά συνεχίζουν για ένα διάστηµα οι δραστηριότητες που σχετίζονται µε τα κεραµεικά εργαστήρια. υτικός Τοµέας. Η χρήση του χώρου αλλάζει δραστικά. Στην φάση αυτή ανήκει ένα µνηµειακό ορθογώνιο οικοδόµηµα που ερευνήθηκε µερικώς τα έτη 2000 έως και Ο παλαιότερος περίβολος παραµένει σε χρήση και ενδεχοµένως ενισχύθηκε στα ΝΑ. Με την φάση αυτή πρέπει να σχετίζεται και ο µικρός ορθογώνιος χώρος ΚΗ, εσωτ. διαστ. 2 Χ 1,30 µ., ο οποίος κτίστηκε πάνω από το κυκλικό ΚΖ, και σε επαφή µε τον περίβολο. Στη ΒΑ γωνία

14 14 του Ν περιβόλου, τα κυκλικά οικοδοµήµατα ΚΓ και Κ µάλλον συνέχισαν να χρησιµοποιούνται. Ένα σχεδόν τετράγωνο οικοδόµηµα κτίστηκε σε επαφή µε το σκέλος του περιβόλου. Έχει διαστάσεις 5 Χ 4,60 µ. και είσοδο προς Νότον (πλ. 1,25 µ.). Το οικοδόµηµα αυτό, αν λάβουµε υπόψη το πάχος του τοιχοβάτη (0,90 µ.), ήταν πιθανώς διώροφο και χαρακτηρίστηκε συµβατικά ως "πύργος". Η ανωδοµή του ήταν από ωµές πλίθρες οι οποίες εδράζονταν πάνω σε λίθινο τοιχοβάτη, το ύψος του οποίου είναι µόλις 20 εκ. Το παλαιότερο δάπεδο ήταν σπαρµένο µε πολυάριθµα θραύσµατα προερχόµενα από µεγάλα χρηστικά αγγεία. Η καταστροφή φαίνεται ότι συνοδεύτηκε από πυρκαγιά. Το νεώτερο επίπεδο χρήσης χαρακτηρίζεται από δύο µερικώς επικαλυπτόµενες πρόχειρες κεντρικές εστίες. Ο πυθµένας της παλαιότερης ήταν το κοίλο σώµα ενός µεγάλου χρηστικού αγγείου. Τα λιγοστά χαρακτηριστικά ευρήµατα από το εσωτερικό του δωµατίου χρονολογούνται στους πρώιµους αρχαϊκούς χρόνους (λ.χ. πήλινος "πεταλόσχηµος" λύχνος και θραύσµατα αγγείων ανατολίζοντος ρυθµού). "Πύργος" από υσµάς Στρώµα καταστροφής "πύργου" από πάνω Αγγείο ανατολίζοντος ρυθµού από τον "πύργο" Βορειότερα εκτείνεται ένα µνηµειακό οικοδόµηµα, διαστάσεων 57 Χ 17,60 µ., το οποίο ακολουθεί Β-Ν προσανατολισµό. Μολονότι η έρευνα του κτιρίου βρίσκεται σε πρώιµο στάδιο, η πρώτη εντύπωση είναι ότι πρόκειται για υπαίθριο περίβολο µέσα στον οποίο εγγράφονται ορισµένοι ορθογώνιοι χώροι, καθώς και οι προαναφερθείσες κυκλικές κατασκευές. Η περίκλειστη περιοχή διαιρείται εσωτερικά σε τουλάχιστον δύο άνισα διαµερίσµατα. Ο περιµετρικός τοιχοβάτης, πλ. περίπου 40 εκ., είναι κατασκευασµένος από µία σειρά από σχετικά µικρούς πρόχειρα κατεργασµένους λίθους και µέχρι ένα ύψος πρέπει να έφερε ανωδοµή από πλίνθους. Το µεσαίο τµήµα του δυτικού επιµήκη τοίχου έχει υποστεί µετατόπιση και εν µέρει έχει καταστραφεί, πιθανώς εξαιτίας πληµµύρας. Κάτοψη Β απόληξης µνηµειακού οικοδοµήµατος Άποψη της Β απόληξης του µνηµειακού οικοδοµήµατος από τα υτικά

15 15 Στη Βόρεια απόληξη του οικοδοµήµατος ήρθαν στο φως έκκεντρη προς υσµάς ευρύχωρη είσοδος πλάτους 2,60 µ. και λιθόστρωτο τετράγωνο δωµάτιο στη Β γωνία, εσωτ. πλευράς 2,60 µ., µε είσοδο πλ. 1,30 µ. προς Ν. Είναι αξιοσηµείωτο ότι το Α σκέλος του Β θεµελίου δεν είναι απόλυτα ευθυγραµµισµένο µε το αντίστοιχο υτικό, κάτι που µαρτυρεί µία προχειρότητα, αν όχι βιασύνη, στο στάδιο της κατασκευής. Εντύπωση προξενεί το λιθόστρωτο γέµισµα του εσωτερικού του δωµατίου, καθώς η επιφάνειά του είναι αρκετά ανώµαλη και δύσκολα θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί σαν δάπεδο. Ενδεχοµένως να έφερε κάποια εξισωτική επίστρωση από πατηµένο χώµα, ίσως δηλαδή χρησίµευε ως υπόστρωµα δαπέδου, εξαιτίας του ασταθούς και υγρού υπεδάφους, λόγω της γειτνίασης του υδροφόρου ορίζοντα. Από την πρώτη εξέταση των κινητών ευρηµάτων που σχετίζονται µε την περίοδο χρήσης του οικοδοµικού συγκροτήµατος συνάγεται το συµπέρασµα ότι πρέπει να ήταν σε χρήση κατά τη διάρκεια του 7 ου π.χ. αι. Ενισχυτική της πρώιµης χρονολόγησης είναι η διαπίστωση ότι δεν απαντήθηκαν κέραµοι σε κανένα σηµείο του ανασκαπτόµενου χώρου, ούτε καν σε σχέση µε τα δύο στεγασµένα τετράγωνα δωµάτια. εν είναι σαφές πότε ακριβώς εγκαταλείφτηκε το συγκρότηµα και κάτω από ποιες συνθήκες: το Β δωµάτιο µε το λιθόστρωτο δεν απέδωσε ευρήµατα, σε αντίθεση µε τον "πύργο" όπου, όπως προαναφέρθηκε, διαπιστώθηκε ένα στρώµα καταστροφής και µία σύντοµη φάση επαναχρησιµοποίησης. Ίσως η εγκατάλειψη του συγκροτήµατος να πραγµατοποιήθηκε οργανωµένα, αλλά ενδέχεται να ακολούθησε βίαιη καταστροφή, πιθανώς από ανθρώπινη επέµβαση, την οποία ακολούθησε σύντοµη περίοδος πρόχειρης χρησιµοποίησης ορισµένων χώρων, συµπεριλαµβανοµένου του "πύργου". Ακολούθως το µνηµειακό οικοδόµηµα εγκαταλείφτηκε οριστικά και σε κάποιο στάδιο η περιοχή πληµµύρισε. Η χρήση του µνηµειακού οικοδοµικού συγκροτήµατος του Ωρωπού παραµένει προς το παρόν αδιευκρίνιστη, αν και µπορούµε ήδη να διατυπώσουµε κάποιες σκέψεις. Συγκρινόµενη µε τα γνωστά αρχιτεκτονικά δεδοµένα της εποχής αυτής η µορφή του οικοδοµήµατος είναι µοναδική. Η ασυνήθιστη κάτοψη, οι σηµαντικές διαστάσεις, η προχειρότητα της τοιχοποιίας, οι πυργόσχηµες ή ενισχυµένες κατασκευές στα σηµεία των εισόδων, τα κυκλικά οικοδοµήµατα στο εσωτερικό του περιβόλου, και τέλος τα λιγοστά και µάλλον φτωχά ευρήµατα συνιστούν ενδείξεις ότι ίσως έχουµε να κάνουµε µε ένα στρατόπεδο. Είναι ενδιαφέρον ότι ανάµεσα στα ευρήµατα που σχετίζονται µε το µνηµειακό οικοδόµηµα συγκαταλέγεται χάλκινο έλασµα που πιθανότατα ανήκει σε κυκλική ασπίδα. Το εύρηµα αυτό φαινοµενικά ενισχύει την υπόθεση του στρατοπέδου, αλλά οδηγεί και σε περίσκεψη, καθώς θα µπορούσε να είχε αναθηµατικό χαρακτήρα. Λιγοστά θραύσµατα από µικρογραφικά αγγεία που προέρχονται από τα ανώτερα στρώµατα του ανασκαπτόµενου χώρου θα ήταν δυνατόν να ενισχύσουν αυτή την εκδοχή. Μνηµειακό οικοδόµηµα υτικού Τοµέα, από Νότια Χάλκινη κυκλική ασπίδα

16 16 Εάν η ταύτιση του οικοδοµήµατος του Ωρωπού µε στρατόπεδο αποδειχτεί σωστή, τότε η σύνδεσή του µε κάποιο επεισόδιο του φηµισµένου Ληλαντίου πολέµου καθίσταται πιθανή. Θα ήταν δυνατόν να εικάσουµε ότι εδώ έδρευε µία φρουρά, της οποίας ο ρόλος θα ήταν να ελέγχει το θαλάσσιο πέρασµα ανάµεσα στον Ωρωπό και την Ερέτρια και να εξασφαλίζει την απρόσκοπτη επικοινωνία ανάµεσα στις δύο θέσεις. Ωστόσο, η υπόθεση ότι το µνηµειακό οικοδόµηµα που αρχίσαµε να ερευνούµε ενδέχεται να ταυτίζεται µε πρόχειρο στρατόπεδο, αν και δελεαστική, παραµένει µια αναπόδεικτη εικασία. Μόνον η συνέχιση της έρευνας θα δώσει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήµατα. Είναι γενικά παραδεκτό ότι στις πρώτες δεκαετίες του 7 ου αι. η Ερέτρια παρακµάζει και ο πληθυσµός της µειώνεται. Η συρρίκνωση της Ερέτριας στη διάρκεια του 7 ου αι. και η µείωση των αποικιακών της δραστηριοτήτων στη ύση συνδέονται συνήθως µε την δύσκολη κατάσταση στην οποία περιήλθε µετά τον πολύχρονο πόλεµο στον οποίο ενεπλάκη µε την άλλοτε σύµµαχό της Χαλκίδα, τον γνωστό από τις πηγές Ληλάντιο πόλεµο. Αρχαιολογικά «τεκµήρια» του πολέµου αυτού θεωρούνται συνήθως η καταστροφή και εγκατάλειψη του οικισµού στην Ξερόπολη-Λευκαντί, οι ταφές του γένους των πολεµιστών στην περιοχή της υτικής Πύλης της Ερέτριας, η απόκρυψη ενός σκύφου µε τάλαντα χρυσού από κοσµηµατοποιό της Ερέτριας και η κατασκευή του οχυρωµατικού περιβόλου της Ερέτριας γύρω στο 700 π.χ. Αντίθετα, στον Ωρωπό οι ενδείξεις που έχουµε συγκεντρώσει µέχρι σήµερα πιστοποιούν µάλλον το αντίθετο, δηλ. διαπιστώνουµε σχετική ευµάρεια και συνεχή δραστηριότητα µέχρι τουλάχιστον τα τέλη του 7 ου π.χ. αι. Η υπόθεση που διατύπωσα παλαιότερα ότι µία από τις συνέπειες του πολέµου ήταν ότι ο Ωρωπός δέχτηκε «πρόσφυγες» από την απέναντι Ερέτρια, πιθανώς και από το Λευκαντί, δεν έχει ακόµη αντικρουστεί από τα αρχαιολογικά δεδοµένα. ΦΑΣΕΙΣ 8 και 9. Αρχαϊκή οικία και οδοί Οι φάσεις αυτές, που τοποθετούνται στον 6 ο π.χ. αι., παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς παρατηρείται ριζική αναδιοργάνωση του χώρου και εγκατάλειψη των καµπυλόγραµµων κτιρίων. Η ανθρώπινη δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή συνέχισε µέχρι και το τέλος των αρχαϊκών χρόνων. Σταδιακά, η µορφή και ο προορισµός των οικοδοµηµάτων θα αλλάξει. Πιο συγκεκριµένα, οι περιοχές µε την παλαιότερη έντονη οικοδοµική δραστηριότητα παρέµειναν εγκαταλειµµένες και αδόµητες. Στο υτικό Τοµέα ερευνήθηκε το 1985 µία οδός που ακολουθεί Β-Ν προσανατολισµό, καθώς και µια οικία του τύπου µε παστάδα, από το στρώµα καταστροφής της οποίας προέρχεται, µεταξύ άλλων, πώµα µελανόµορφης λεκάνης. υτικός Τοµέας. Αρχαϊκή οδός και οικία από ΒΑ Μελανόµορφο πώµα από την επίχωση καταστροφής της αρχαϊκής οικίας

17 17 Ανατολικά του µνηµειακού οικοδοµήµατος και Νότια του κεντρικού τοµέα ήρθαν στο φως δύο οδικοί άξονες, ο ένας µε Β-Ν και ο άλλος µε Α- προσανατολισµό. Οι οδοί έχουν πλάτους 3 µέτρων και ορίζονται εκατέρωθεν από αναληµµατικούς τοίχους. Νότια του Α- άξονα αποκαλύφτηκαν πολυάριθµοι παρόδιοι χώροι. Επειδή το µεγαλύτερο τµήµα των χώρων αυτών εκτείνεται κάτω από το άσκαφο όριο του σκάµµατος, η εικόνα που έχουµε διαµορφώσει είναι ελλιπής, και τόσο η κάτοψη όσο και η χρήση τους παραµένουν αβέβαιες (µάλλον έχουν ορθογώνια κάτοψη: οικίες; καταστήµατα;). Βόρεια του δρόµου, ήρθαν στο φως 2 ταφικοί τύµβοι του 6 ου αι. π.χ. Νότιος Τοµέας. Ανασκαφή της αρχαϊκής οδού. Άποψη από Α (2003) Νότιος Τοµέας. Αρχαϊκή οδός από (2003) Η περιοχή εγκαταλείφτηκε στις αρχές του 5 ου αι. ύστερα από καταστρεπτική πληµµύρα: αψευδείς µαρτυρίες του συµβάντος αυτού είναι οι ποταµίσιες κροκάλες και τα στρώµατα αµµοχάλικου που σκέπασαν τόσο τον δρόµο όσο και τους παρόδιους στεγασµένους χώρους. εν αποκλείεται οι δρόµοι να χαράχτηκαν µε την προοπτική ανάπτυξης ενός πολεοδοµικού σχεδίου το οποίο όµως δεν υλοποιήθηκε ποτέ πλήρως, εξαιτίας της πληµµύρας αυτής που υποχρέωσε τους κατοίκους του Ωρωπού να µετακινηθούν ανατολικότερα. Στην πόλη του Ωρωπού των κλασικών χρόνων που ιδρύθηκε λίγες εκατοντάδες µέτρα ανατολικότερα, εφαρµόστηκε εξαρχής το ορθογωνικό σύστηµα. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Όπως φάνηκε από τη σύντοµη και επιλεκτική παρουσίαση των δεδοµένων, οι ανασκαφές στη Σκάλα Ωρωπού θα συµβάλουν στην αποσαφήνιση πολλών σκοτεινών ζητηµάτων γύρω από την αρχαία τεχνολογία και την πρώιµη µεταλλοτεχνία ειδικότερα. Από την άλλη µεριά, η παρουσία στον Κεντρικό Τοµέα λατρευτικών κτιρίων και κάποιων αναθηµάτων στο χώρο που περικλείεται από το µεγάλο ορθογώνιο περίβολο δίνει τη δυνατότητα διερεύνησης της σχέσης που αναµφίβολα υπήρχε κατά την αρχαιότητα ανάµεσα σε ιερά και εργαστήρια. Πράγµατι, µολονότι έχουν προκύψει σαφείς ενδείξεις για λατρευτικές εκδηλώσεις εντός των ορίων του µνηµειακού περιβόλου, εντούτοις µένει να εξακριβωθεί η ακριβής φύση των εκδηλώσεων αυτών και η σχέση που υπάρχει µε τις παράλληλες βιοτεχνικές δραστηριότητες και τις γειτονικές παιδικές ταφές.

18 18 Ευβοϊκός κρατήρας Ευβοϊκός αµφορίσκος Ευβοϊκός σκύφος Ευβοϊκό κύπελλο Τα κινητά ευρήµατα υπογραµµίζουν τον ευβοϊκό προσανατολισµό των Ωρωπίων, καθώς ένα µεγάλο ποσοστό από τα τροχήλατα αγγεία είναι ευβοϊκής τεχνοτροπίας. Αυτό, καθώς και ο ενεπίγραφος δίσκος που µνηµονεύεται παραπάνω, αποτελούν αδιάψευστη µαρτυρία των στενών σχέσεων που διατηρούσαν οι Ωρώπιοι µε τους Ευβοείς, και ιδιαίτερα µε τους Ερετριείς. Τα νέα ευρήµατα δίνουν βάση τόσο στις αποσπασµατικές γραπτές µαρτυρίες (σύµφωνα µε τον Νικοκράτη (Ερε]τριέων κτί[σµα είναι τον Ω]ρωπόν) (FGrHist. 376 F1) και τον Στ. Βυζ. λ. Γραία = πόλις Ερετρίας) όσο και στην παλαιότερη υπόθεση ορισµένων µελετητών περί κυριαρχίας της Ερέτριας επί του Ωρωπού, καθώς και στην πιο πρόσφατη του D. Knoepfler, σύµφωνα µε την οποία ο προκλασσικός Ωρωπός υπήρξε αποικία των Ερετριέων. Βέβαια δε λείπουν οι αποµιµίσεις Κορινθιακών αγγείων, αλλά και τα Πρωτοαττικά, ορισµένα από τα οποία φαίνεται ότι είναι προϊόντα του τοπικού εργαστηρίου. Κορινθιακή κοτύλη τύπου Αετού 666 Πρωτοαττικός κρατήρας Παράλληλα, τα λιγοστά φοινικικά και αιγυπτιάζοντα πολύτιµα αντικείµενα, όπως χάνδρες από υαλόµαζα και φαγεντιανή, σφραγίδες και ψήφοι από ηµιπολύτιµους λίθους, καθώς και ο σκαραβαίος που µνηµονεύτηκε παραπάνω, καθώς και τα εισαγµένα Ανατολικοιωνικά αγγεία αποτελούν τεκµήρια επαφών και µε την Ανατολική Μεσόγειο. Τριγωνικές χάνδρες από υαλόµαζα Λίθινη χάνδρα µε εγχάρκατη παράσταση πτηνού Σφαιρική χάνδρα από πράσινη υαλόµαζα Θραύσµατα ροδιακών σκύφων

19 19 εν είναι ακόµη σαφής ο προορισµός όλων των οικοδοµηµάτων. Ορισµένα από αυτά χρησίµευαν µε βεβαιότητα ως εργαστήρια µεταλλοτεχνίας. Αυτό πιστοποιείται από τους διάσπαρτους µεταλλευτικούς κλιβάνους τόσο έξω όσο και µέσα στα οικοδοµήµατα (λ.χ. στο εσωτερικό του ελλειψοειδούς Α), καθώς και από τα πολυπληθή απορρίµµατα εκκαµίνευσης που είναι σπαρµένα σε όλους τους χώρους της ανασκαφής. Από τις αναλύσεις των σκωριών που πραγµατοποιήθηκαν στο Κέντρο Αρχαιοµετρίας του ηµόκριτου από τον R. Doonan µε τη βοήθεια του Γ. Μπασιάκου, καταδείχτηκε ότι κατασκεύαζαν σιδερένια και χάλκινα αντικείµενα, ενώ προέκυψαν ενδείξεις και για πρωτογενή κατεργασία χαλκού. Ανάµεσα στα ευρήµατα συγκαταλέγονται αρκετά πήλινα ακροφύσια κλιβάνων (tuyères). Σκωρία από τον πυθµένα κλιβάνου του Κτιρίου Α Σκωρίες χαλκού Τρία ακροφύσια µεταλλευτικών κλιβάνων Τα σιδερένια εργαλεία αποτελούν µία από τις πιο σηµαντικές κατηγορίες κινητών ευρηµάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα σύνολο από 70 περίπου σιδερένια µαχαίρια και εργαλεία (κυρίως µικρές αξίνες διαφόρων µεγεθών) που βρέθηκε κατά την ανασκαφική περίοδο του Ανάµεσά τους συλλέχτηκαν µερικά ασηµένια και χάλκινα κοσµήµατα, καθώς και χάνδρες από υαλόµαζα και φαγεντιανή, προφανώς εισαγµένες από την Ανατολή. Σιδερένια εργαλεία Αξίνα, αιχµή δόρατος, 2 εγχειρίδια, από σίδερο Επιλογή µετάλλινων αντικείµένων και κοσµηµάτων Στον ίδιο χώρο φαίνεται ότι λειτουργούσαν παράλληλα και εργαστήρια αγγειοπλαστικής. ύο από τα κυκλικά οικοδοµήµατα (Η και Ι ) φαίνεται ότι χρησίµευαν ως κεραµικοί κλίβανοι ενώ βρέθηκαν και τρεις παρόµοιοι κλίβανοι µε δίδυµους θαλάµους καύσης. Η καύσιµη ύλη των κλιβάνων αυτών ήταν κουκούτσια από αγριελιές, που βρέθηκαν σε ικανές ποσότητες, τελείως πυρακτωµένα.

20 20 Κεντρικός Τοµέας. Κλίβανος κεραµεικής πλησίον Κτιρίου Α υτικός Τοµέας. Κλίβανος κεραµεικής Τα πολυάριθµα τεκµήρια για την ενασχόληση των ευβοέων µε τη µεταλλοτεχνία (Καστρί, Λευκαντί, Ερέτρια, Πιθηκούσσες) ενισχύουν την επικρατούσα σήµερα άποψη ότι ένα από τα βασικά κίνητρα που τους οδήγησαν αρχικά στην Ανατολή και τη Χαλκιδική, και στη συνέχεια στη ύση, ήταν το εµπόριο µετάλλων. Κάτι τέτοιο συνάγεται και από το εδάφιο της Οδύσσειας όπου η Αθηνά µεταµφιεσµένη ως Μέντης, αφηγείται στον Τηλέµαχο ότι έφθασε στην Ιθάκη καθ' οδόν προς την Τεµέση όπου πηγαίνει για να ανταλλάξει σίδερο µε χαλκό (Οδ. α, πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον ἐπ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους / ἐς Τεµέσην, µετὰ χαλκόν, ἄγω δ αἴθωνα σίδηρον). Η υπόθεση του Μ. Σακελλαρίου ότι κάτοικοι της Γραίας πήραν µέρος στις πρώτες εξορµήσεις των Ευβοέων στη ύση αποκτά σήµερα και αρχαιολογικά ερείσµατα. Με βάση όλα τα παραπάνω ενισχύεται η άποψη που διατύπωσαν kατά καιρούς αρκετοί µελετητές, ότι δηλαδή οι Γραίοι πρέπει να συµµετείχαν στην ίδρυση των πρώτων ευβοϊκών αποικιών στη ύση, ήρθαν σε επαφή µε τους αυτόχθονες κατοίκους της Ιταλικής χερσονήσου και τελικώς όλοι οι Έλληνες έγιναν γνωστοί στη ύση ως Graii, Geci. Η παρουσία πολυάριθµων επάλληλων περιβόλων της Γεωµετρικής και πρώιµης αρχαϊκής περιόδου στον Ωρωπό επιτρέπει την διατύπωση ορισµένων σκέψεων. Η συνήθεια αυτή προφανώς απηχεί έναν τρόπο κοινωνικής οργάνωσης που φαίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα οικείος στην γειτονική Εύβοια. Οι ανασκαφές του Π. Θέµελη, της Α. Ανδρειωµένου και των Ελβετών στην Ερέτρια έφεραν στο φως τις τελευταίες δεκαετίες αποσπασµατικά αρχιτεκτονικά λείψανα της Γεωµετρικής περιόδου. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις τα στεγασµένα οικοδοµήµατα, συνήθως ελλειψοειδούς µορφής, πλαισιώνονται από περιβόλους. Αυτή η παρατήρηση ισχύει και για το ιερό του Απόλλωνος αφνηφόρου, και ήταν ένας από τους λόγους που µε είχαν οδηγήσει το 1987 στην αµφισβήτηση της στερεότυπης άποψης ότι η παρουσία ενός µεταγενέστερου αστικού ναού σε µία συγκεκριµένη θέση προϋποθέτει ότι ο τα παλαιότερα αρχιτεκτονικά λείψανα στον ίδιο χώρο θα πρέπει επίσης να θεωρηθούν λατρευτικά. Παρόµοιοι περίβολοι φαίνεται ότι χαρακτηρίζουν και τη γειτονική Ξερόπολη- Λευκαντί, καθώς και την Κύµη, αλλά και αποµακρυσµένες περιοχές, όπως την Παλαιά Σµύρνη. Πώς εξηγείται η παρουσία των περιβόλων αυτών; Μία εξήγηση είναι ότι παρείχαν προστασία από τις συχνές πληµµύρες από τους χειµάρρους και τα ποτάµια που διέρχονταν µέσα από τους οικισµούς. Είναι γνωστό ότι στο σηµείο της µετέπειτα υτικής Πύλης, οι Ερετριείς, στις αρχές του 7 ου αι., εξέτρεψαν την κοίτη του ποταµού που διερχόταν µέσα από την κατοικηµένη ζώνη. Η εικόνα της γεωµετρικής Ερέτριας σύµφωνα µε την γνωστή αναπαράσταση του Kl. Krause µπορεί να εφαρµοστεί και στην περίπτωση του Ωρωπού. Στην Ερέτρια οι γεωλογικές έρευνες έδειξαν ότι πολλά αποξηραµένα ρεύµατα διαµορφώθηκαν από τον 7 ο αι. και εξής σε οδικές αρτηρίες. Κάτι παρόµοιο παρατηρήθηκε και στον Ωρωπό (οικόπεδο Ο.Τ.Ε. και πιθανώς Β-Ν οδός του υτικού Τοµέα).

21 21 Όµως η προστασία από τις πληµµύρες δεν πρέπει να είναι ο µόνος λόγος της παρουσίας των περιβόλων. Οι έρευνες στον Ωρωπό έδειξαν ότι η εικόνα που παρατηρείται στον Κεντρικό Τοµέα, επαναλαµβάνεται στο υτικό. Φαίνεται δηλαδή ότι έχουµε να κάνουµε µε αυτόνοµες οικιστικές µονάδες, τις οποίες θα µπορούσαµε να αποκαλέσουµε οίκους. Μέσα στα όρια κάθε περιβόλου, το «έρκος» του Οµήρου θα πρέπει να υποθέσουµε ότι διέµενε µία οικογένεια. Τα οικοδοµήµατα που συνθέτουν την κάθε µονάδα ήταν όπως φαίνεται συναρτηµένα µε τον αριθµό των µελών της οικογένειας και την θέση που κατείχε αυτή στην κοινωνία. Η οµηρική περιγραφή του οίκου, µε το µέγαρο, το έρκος που το περιβάλλει (Ιλ. Α, 476), τους σωρούς της κοπριάς από την παραµονή των ζώων στην αυλή (Ιλ. Ω, 163 κ.ε. Οδ. ρ, 297), το βωµό του ιός «εν µέσω έρκει» (Οδ. χ, 334), τη θόλο (Οδ. χ, ), τη «λαύρη» (Οδ. χ, , ) και τους ανεξάρτητους θαλάµους (Οδ. α, 425. δ, 718, 802. ψ, 192 κ.ε.) νοµίζω ότι ταιριάζει ικανοποιητικά µε τα ευρήµατα του Ωρωπού. Ακόµη και το οµηρικό «υπερώιον» (λ.χ. Οδ. φ, 42) θα µπορούσε να αποκατασταθεί στο Κτήριο Θ του Κεντρικού Τοµέα, όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι υπήρχε κλίµακα που οδηγούσε σε πατάρι, όπως στην περίπτωση της ελλειψοειδούς αρχαϊκής οικίας στη θέση Punta Chiarito των Πιθηκουσσών. Οι κεντρικές εστίες των περισσοτέρων οικιών του Ωρωπού, το µεγάλο θρανίο στο αψιδωτό δωµάτιο του κτιρίου Θ, τα πολυάριθµα κατάλοιπα των οστών ζώων, τα µικρά ακέραια κλειστά αγγεία που θα µπορούσαν να είχαν χρησιµοποιηθεί σε σπονδές, συνιστούν ενδείξεις για την τέλεση «οµηρικών» συµποσίων. Μάλιστα τα υφαντικά βάρη κατά µήκος των τοίχων µας φέρνουν στο νου τα οµηρικά χωρία όπου οι γυναίκες αποτραβιούνται σε µία άκρη και υφαίνουν όσο διαρκεί το συµπόσιο των ανδρών. Πήλινες σφαίρες Πήλινα σφονδύλια Πήλινες αγνύθες Από τις ανασκαφές του Ωρωπού διαφαίνεται ότι µέσα στα πλαίσια του κάθε οίκου υπήρχε αυτονοµία τόσο σε οικονοµικό όσο και σε θρησκευτικό επίπεδο. Για παράδειγµα, κάθε νοικοκυριό φαίνεται ότι είχε κατά περιόδους δική της ανεξάρτητη κεραµική παραγωγή. Ωστόσο, οι δραστηριότητες που σχετίζονται µε τη µεταλλοτεχνία χαρακτηρίζουν µόνον τις οικογένειες που κατοικούσαν στον Κεντρικό Τοµέα, ενασχόληση που ασφαλώς τους προσέδιδε µεγαλύτερο πλούτο, δύναµη και κύρος. Οι λατρευτικές εκδηλώσεις των οικογενειών που κατοικούσαν στη συγκεκριµένη περιοχή πρέπει να είχαν ως αποδέκτες την Αλία Νύµφη, θεά προστάτιδα των ναυτικών, της οποίας η λατρεία µαρτυρείται επιγραφικά στον Ωρωπό κατά την Ελληνιστική περίοδο, αλλά και τους αδελφούς της, τους Τελχίνες, δηλ. τους δαίµονες που είχαν σχέση µε τη µεταλλοτεχνία. Η λατρεία του ήρωος στο µεγάλο περίβολο του κεντρικού τοµέα φαίνεται ότι έχει το παράλληλό της στον περίβολο του υτικού τοµέα. Σε κάθε οικιστική µονάδα, ένα από τα οικοδοµήµατα πρέπει να ήταν η κύρια κατοικία, και τα λοιπά οικοδοµήµατα πρέπει να ήταν χώροι εργασίας και λατρείας. Το αν κάποιος ή κάποιοι οίκοι ξεχώριζαν από τους υπόλοιπους είναι µάλλον πρόωρο να επιχειρήσουµε να το διαπιστώσουµε. Η κοινωνική διαστρωµάτωση δεν είναι ιδιαίτερα έντονη, µολονότι η εντύπωση που δίδεται µε τα µέχρι σήµερα υλικά κατάλοιπα που έχουν αποκαλυφτεί είναι ότι το οικοδοµικό συγκρότηµα του κεντρικού τοµέα που περιβάλλεται από τον εντυπωσιακό περίβολο ανήκε σε µία από τις πιο σηµαντικές οικογένειες του Ωρωπού. Αυτό προφανώς επέτρεπε στους ενοίκους του Κτιρίου Θ να τελούν θρησκευτικές τελετές στις οποίες θα συµµετείχαν και µέλη από άλλες οικογένειες. Αλλά και τα επάλληλα κτίρια ΙΗ, ΙΘ στο µέσον του περίκλειστου χώρου του υτικού τοµέα ενδέχεται να ανήκαν σε µία σηµαντική

22 22 οικογένεια. Τούτο συνάγεται από τη µεγάλη διάρκεια χρήσης των παραπάνω κτιρίων, καθώς και από την επιµεληµένη τοιχοποιία τους. Πήλινο ειδώλιο αλόγου ύο πήλινα ειδώλια αλόγων Πήλινα ειδώλια ζώων Η παραπάνω πρόταση επιτρέπει να κατανοήσουµε καλύτερα την διαδικασία γένεσης του ιερού του Απόλλωνος αφνηφόρου στην Ερέτρια, που σύµφωνα µε παλαιότερη άποψή µου ήταν αρχικά ο πυρήνας της αριστοκρατικής συνοικίας της πόλης που µετεξελίχτηκε σε ιερό της πολιούχου θεότητας. Ορισµένα κτήρια προορίζονταν για κατοικίες της αριστοκρατικής τάξης, άλλα χρησίµευαν ως χώροι εργασίας (λ.χ. εργαστήριο για την κατασκευή χάλκινων αντικειµένων). Τον ίδιο «διπολισµό» παρατηρούµε, όπως είδαµε, στη βιοτεχνική συνοικία των Πιθηκουσσών (αψιδωτή κατοικία, ελλειψοειδή ή ορθογώνια εργαστήρια µεταλλοτεχνίας). Φαίνεται συνεπώς ότι η σύνθετη κοινωνική οργάνωση οδήγησε σταδιακά, από το 2 ο µισό του 8 ου αι., στην εξειδίκευση των οικοτεχνικών ή βιοτεχνικών δραστηριοτήτων στα πλαίσια του οίκου. Σε περιοχές όπου κυριαρχούσαν οι καµπυλόγραµµες αρχιτεκτονικές µορφές, η λύση που δόθηκε ήταν η ενσωµάτωση των επιµέρους κτιρίων µέσα σε έναν περίβολο, αν και σε ορισµένες περιπτώσεις επιχειρήθηκαν δύσκολοι συνδυασµοί, όπως στη Λαθούριζα της Αττικής. Αντίθετα, σε περιοχές όπου επικρατούσε η συνήθεια να χτίζουν ορθογώνια σπίτια, οι επιλογές ήταν περισσότερες. Είτε ακολουθήθηκε και εδώ η λογική του περιβόλου, όπως στα Μέγαρα Υβλαία, είτε εκείνη της κεντρικής αυλής, γύρω από την οποία διατάσσονταν οι χώροι, όπως στη Ζαγορά της Άνδρου ή τη Μίλητο. Σύµφωνα µε τον Ι. Morris, οι κοινωνικές µεταβολές που σταδιακά θα οδηγήσουν σε ανάγκη κατάτµησης του ωφέλιµου χώρου των κτιρίων, έτσι ώστε ο κάθε χώρος να έχει µία συγκεκριµένη χρήση, και η πρόσβαση σε αυτούς να είναι ελεγχόµενη, σε συνδυασµό µε τον περιορισµό του ρόλου της γυναίκας στις οικοτεχνικές δραστηριότητες και ο αποκλεισµός της από τα κοινά, µε εξαίρεση βέβαια τις θρησκευτικές εκδηλώσεις, θα οδηγήσει περαιτέρω στην παγίωση του τύπου του αρχαίου ελληνικού σπιτιού όπου οι χώροι θα είναι πλέον στραµµένοι προς το εσωτερικό και θα διατάσσονται γύρω από µιαν αυλή. Αναµφίβολα, η εξέλιξη υπήρξε αργή. Από τον αψιδωτό µνηµειώδη αριστοκρατικό οίκο του 10ου π.χ. αι. στο Λευκαντί, όπου όλες οι δραστηριότητες βρίσκονται συγκεντρωµένες κάτω από την ίδια στέγη έως την αρχαϊκή οικία µε την παστάδα του Ωρωπού διανύθηκε µία µεγάλη πορεία, από την οποία ακόµη µας λείπουν οι συνδετικοί κρίκοι. Οι ανασκαφές του Ωρωπού συµβάλουν ως ένα βαθµό στη γεφύρωση αυτού του κενού. ΑΛ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ ΑΙΝΙΑΝ ιευθυντής ανασκαφής Ωρωπού Αναπλ. Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστηµών του Ανθρώπου Τµήµα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Αργοναυτών και Φιλελλήνων, Βόλος

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15 Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα διεξήχθησαν κατά τα έτη 20002010 συνολικά 298 σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών ή σε δημόσια έργα (ΜΕΤΡΟ) και πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανασκαφή του παραλιακού νεκροταφείου στη θέση Κασιδιάρης των Σαβαλιών πρόσθεσε μία ακόμη θέση στις ήδη γνωστές της ευρύτερης περιοχής και εμπλούτισε τις γνώσεις μας με νέα σημαντικά συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Στις Βαθιές Λάκες βρέθηκαν σηµαντικότατα ευρήµατα, τα οποία θεωρείται σκόπιµο να παρουσιασθούν και να αναλυθούν. Τα ευρήµατα αυτά είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΗΡΑΚΛΕΙΟ Κνωσός Άγιος Ιωάννης Κνωσού: Νέο τμήμα του «Βόρειου Νεκροταφείου Κνωσού» Κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής (Απρίλιο έως Σεπτέμβριο 2010), με

Διαβάστε περισσότερα

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που ΠΕΡΙΛΗΨΗ H διδακτορική διατριβή με θέμα: «Σύγκλιση Απόκλιση. Έρευνα & Συνεισφορά στην τοπική κεραμική της Περιφέρειας Αρμένων-Ρεθύμνου και στην Κεραμική Παραγωγή της Κρήτης κατά τον 14 ο και 13 ο π. Χ.

Διαβάστε περισσότερα

1. Επεμβάσεις συντήρησης

1. Επεμβάσεις συντήρησης Έκθεση εργασιών συντήρησης αρχιτεκτονικών καταλοίπων στον αρχαιολογικό του Αζοριά κατά την ανασκαφική περίοδο του 2014 της Σ. Χλουβεράκη, Επιστημονική Συνεργάτιδα, ΙΝΣΤΑΠ Κέντρο Μελέτης Αν Κρήτης Αρ. Αδειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ TΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά κατασκευαστικά σχέδια 1:50 Σχέδια ξυλοτύπων 1:50

Γενικά κατασκευαστικά σχέδια 1:50 Σχέδια ξυλοτύπων 1:50 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ 4 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Περιοχή ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗΣ & Περιοχή ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 3ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗ 1 ιδάσκοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ: 2011-2012 Υπεύθυνοι/ες καθηγητές/τριες Τζιούφας Βασίλειος ΠΕ11 Φλόκας Αθανάσιος ΠΕ03 Κρομμύδα Δέσποινα ΠΕ09 Σωτήρη Χρυσούλα ΠΕ15 Νασιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΙΕΡΙΑ Μεθώνη (εικ. 1-4) Αμέσως βόρεια της Νέας Αγαθούπολης έχει ε ντο πιστεί, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η θέ ση της αρχαίας Μεθώνης, της αρχαιότερης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ. ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης. 1 ο ΕΤΟΣ

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ. ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης. 1 ο ΕΤΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης 1 ο ΕΤΟΣ 1 η φάση: Ερώτημα συζήτησης: Που χρησιμοποιείται τη γεωμετρία στην εργασία σας και στην καθημερινή σας ζωή. (Μια διδακτική ώρα).

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 99 ΑΧΑΪΑ ΣΩΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ Δήμος Πατρέων Ποτάμι Ξυλοκέρας (2003 κ.ε.). Αποκαλύφθηκε μεγάλο ιδιωτικό βαλανείο εξαιρετικής διατήρησης, υστερορωμαϊκών χρόνων,

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο!

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Πρόγραµµα επίσκεψης Μόρνος (Φράγµα, Υδροληψία, Έξοδος σήραγγας Ευήνου) Σάββατο 16:00-19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΗ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Αρχαίος Φάγρης. Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας και πήλινη γυναικεία προτομή από το νεκροταφείο (4ος αι. π.χ.). ΚΑΒΑΛΑ Πέρνη Στη θέση «Τούμπα»

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Ο 19ος αι. είναι µια περίοδος σηµαντικών αλλαγών στον ελλαδικό χώρο - Ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 - Μεταρρυθµίσεις της οθωµανικής αυτοκρατορίας (Τανζιµάτ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ ΘΑΣΟΥ

ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ ΘΑΣΟΥ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ ΘΑΣΟΥ Περιήγηση ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ Το μεταλλευτικό συγκρότημα τοποθετείται Ανατολικά του Οικισμού Λιμεναρίων ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών.

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. 67 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Στα πλαίσια του μαθήματος: Τοπικής Ιστορίας Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. Μια ματιά στο ΧΘΕΣ και στο ΣΗΜΕΡΑ. Θανάτη Φωτεινή Γ1 Σχολικό Έτος : 2012-2013 Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ 3 Μαρτίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr Την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΜΑΘΗΜΑ: Ο πολιτισμός του Β.Α. Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. (ΑΠΡ 528)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ http://www.ikastiko.gr/ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Χώρα, Πόλη Ελλάδα, Αρχάνες Μελέτη περίπτωσης Όνομα Δήμου: Αρχανών κτιρίου: Όνομα σχολείου: 2 Δημοτικό Σχολείο Αρχανών Το κλίμα στις Αρχάνες έχει εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας, Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΕ ΞΕΝΩΝΑ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΕ ΞΕΝΩΝΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΕ ΞΕΝΩΝΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Α. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ- ΕΠΚΑ Θέατρο Διονύσου, Ωδείο Περικλέους ς Αθήνα Α ΕΠΚΑ Ηρώδειο ς Αθήνα Α ΕΠΚΑ Θέατρο Αχαρνών Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ Οι ιδιαίτερες δεσµεύσεις νέων κτισµάτων σε προστατευόµενες περιοχές αφορούν: 1) Την υποχρέωσή τους να ακολουθήσουν τον αρκετά δεσµευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ: «EΚΘΕΣΙΑΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Ιωάννης Ασλάνης, Δρ. Προϊστορικής Αρχαολογίας, ΚΕΡΑ Η εσωτερική οργάνωση των οικισμών με τον τρόπο διάταξης των σπιτιών και των άλλων κτισμάτων και η τεχνική κατασκευής τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα)

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) ΔΑΛΑΚΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΟΦΩΝΟΥ ΥΑΚΙΝΘΗ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΩΡΓΟΣ ΟΡΦΕΑΣ ΚΟΥΦΟΛΑΜΠΡΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΟΓΑ ΕΛΕΝΑ Πολυκατοικίες σε μεγάλες πόλεις από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 33 1η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΤΤΙΚΗ Μεσόγεια Οι ανασκαφικές έρευνες επικεντρώθηκαν σε δύο τομείς: 1) στη συνέχιση της αποκάλυψης ερειπωμένων βυζαντινών ναών, που είχε αρχίσει από παλαιότερα με

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπάτια και αρχαιότητες. Οδοιπορικό στα μνημεία της αρχαίας Σίφνου

Μονοπάτια και αρχαιότητες. Οδοιπορικό στα μνημεία της αρχαίας Σίφνου Μονοπάτια και αρχαιότητες. Οδοιπορικό στα μνημεία της αρχαίας Σίφνου (ΔΙΑΦ1= TITΛΟΣ) Οδός, ρύμη, αγυιά,κέλευθος είναι κάποιοι από τους όρους που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Ελληνες για να δηλώσουν το πέρασμα,

Διαβάστε περισσότερα

10. ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΖΩΜΙΝΘΟΥ

10. ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΖΩΜΙΝΘΟΥ Originalveröffentlichung in: Πρακτικά της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας 2005, S. 89-105 10. ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΖΩΜΙΝΘΟΥ (Πίν. 47-55) Μετά από διακοπή δεκαπέντε περίπου χρόνων συνεχίστηκαν τό καλοκαίρι τοΰ 2005

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΚΕΨΗ Οι τεράστια ανθρώπινη ικανότητα για μάθηση διακρίνει τον άνθρωπο από όλα τα άλλα γένη. Στην απώτερη Προϊστορία, η εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 24η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΘΙΩΤΙΔΑ Εικ. 1. Ενετικό tornesello του Antonio Venier (1382-1400) από το στρώμα καταστροφής στο νοτιοανατολικό χώρο της ακρόπολης του Κάστρου της Yπάτης. Εικ. 2. Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΓ-Λ9Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΓ-Λ9Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

08/11/2006. Στην έκθεση Αθήνα-Σπάρτη περιλαµβάνονται αρχαία ελληνικά έργα τέχνης, όπως έργα πλαστικής, µεταλλοτεχνίας, µικροτεχνίας και αγγειογραφίας.

08/11/2006. Στην έκθεση Αθήνα-Σπάρτη περιλαµβάνονται αρχαία ελληνικά έργα τέχνης, όπως έργα πλαστικής, µεταλλοτεχνίας, µικροτεχνίας και αγγειογραφίας. Νέα Υόρκη, ΗΠΑ. "Αθήνα-Σπάρτη: Από τον 8ο αι. π.χ. έως τον 5ο αι. π.χ." Έκθεση 08/11/2006 Το Κοινωφελές Ίδρυµα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης παρουσιάζει, σε συνεργασία µε το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, την έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ Αρχ. Ολυμπία TO ΠΑΛΑΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Είναι το πρώτο Μουσείο της Ελλάδος και πιθανότατα και στη Μεσόγειο το οποίο κτίστηκε δίπλα στο χώρο των ανασκαφών, για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΡΙΝΑ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3Η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ.

Η ΜΥΡΙΝΑ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3Η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ - ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΜΥΡΙΝΑ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3Η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. ΤΟΚΟΥ ΕΛΙΣΣΑΒΕΤ ΑΜ:8794 6/8/2015 Η Λήµνος

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ξένια Χαραλαμπίδου Τμήμα Αρχαιολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Δρ. Ξένια Χαραλαμπίδου Τμήμα Αρχαιολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Η κεραμική από το νεκροταφείο του Τσικαλαριού Νάξου και η συμβολή της στη γνώση της Κυκλαδικής κεραμικής 1 Δρ. Ξένια Χαραλαμπίδου Τμήμα Αρχαιολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχος

Διαβάστε περισσότερα