Το δάσος έχει και ζώα! Δεν μπορούμε να τα δούμε εύκολα Όμως αφού υπάρχουν ο ήλιος, το νερό, το έδαφος, ο αέρας, τα φυτά, υπάρχουν και ζώα!

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το δάσος έχει και ζώα! Δεν μπορούμε να τα δούμε εύκολα Όμως αφού υπάρχουν ο ήλιος, το νερό, το έδαφος, ο αέρας, τα φυτά, υπάρχουν και ζώα!"

Transcript

1 Το δάσος έχει και ζώα! Δεν μπορούμε να τα δούμε εύκολα Όμως αφού υπάρχουν ο ήλιος, το νερό, το έδαφος, ο αέρας, τα φυτά, υπάρχουν και ζώα! Ας ψάξουμε 43

2 44

3 4.1 Ανακαλύπτουμε ζώα στο δάσος μας Αναζήτηση ζώων στο δάσος. Συσχέτιση των βιοδηλωτικών στοιχείων και της παρουσίας ζώων στο δάσος. Ανάδειξη της εξάρτησης των ζωικών οργανισμών από τους φυτικούς οργανισμούς. Προτεινόμενα μέσα και υλικά: βιβλία και εικόνες με ζώα, φωτογραφική μηχανή, κόλλες χαρτιού (Α4), μπογιές, τα φύλλα εργασίας 8, 9, 10 Διάρκεια: η συζήτηση στην τάξη Έως 60 οι εργασίες στο πεδίο Στην τάξη Για την εισαγωγή των παιδιών σε θέματα που αφορούν στα ζώα του δάσους της περιοχής τους και την ανίχνευση των αντιλήψεων των παιδιών σχετικά, προτείνεται η έναρξη συζήτησης με ερωτήματα που αφορούν σε άμεσες εμπειρίες των παιδιών με ζώα: - Ποιος έχει κάποιο ζωάκι στο σπίτι του; - Πώς είναι; Πώς το λένε; Τι ανάγκες έχει; Πώς το φροντίζουν; - Ποιος γνωρίζει άλλα ζώα; - Πώς έχεις γνωρίσει αυτό το ζώο; Γνωρίζεις πού ζει; - Υπάρχουν ζώα στην αυλή μας; - Ποιος έχει δει ζώα στο πάρκο; Θέλει να μας μιλήσει γι αυτά; - Ποιος έχει δει ζώα σε δάσος; Παρουσιάζονται βιβλία, εικόνες με ζώα, τα παιδιά ανταλλάσσουν απόψεις και εμπειρίες. Η ομάδα προετοιμάζεται για μια εξόρμηση στο δάσος της περιοχής με σκοπό την αναζήτηση και παρατήρηση ζώων του δάσους. Στο πεδίο Τα μέρη ενός φυτού δεν είναι χρήσιμα μόνο για το ίδιο το φυτό. Πολλά ζώα αξιοποιούν μέρη των φυτών για την εύρεση τροφής, για προστασία, για την κατασκευή φωλιών ή τρέφονται με αυτά. Συνεπώς για την προσέγγιση αυτών των εξαρτήσεων, προτείνεται η επίσκεψη των παιδιών στο δάσος. Είναι προτιμότερο η επίσκεψη να πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο ή την άνοιξη όπου η εμφάνιση καρπών ή ανθέων σε δέντρα και θάμνους και η παρουσία οργανισμών (π.χ. 45

4 πουλιών ή εντόμων) δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να παρατηρήσουν την αξιοποίηση διάφορων μερών των φυτών από ζωικούς οργανισμούς. Επισημαίνεται ότι τα περισσότερα ζώα δεν γίνονται άμεσα αντιληπτά. Κάποια «κρύβονται» στο φύλλωμα ή στον κορμό των δέντρων, άλλα ζουν στο έδαφος, μερικά είναι δραστήρια μόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ άλλα διακρίνονται δύσκολα λόγω μικρού μεγέθους. Υπάρχουν βέβαια πάντα στοιχεία (φωλιές, τρύπες σε κορμούς, ανοίγματα στο έδαφος, ίχνη πελμάτων, φυτικοί ιστοί σε φάση αποσύνθεσης, μισοφαγωμένοι καρποί, περιττώματα κ.λπ.) που υποδηλώνουν όχι μόνο την παρουσία αλλά και συγκεκριμένες δραστηριότητες των ζώων. Για παράδειγμα ένα μισοφαγωμένο κουκουνάρι ή ένα σπασμένο φουντούκι μπορεί να δηλώνει την παρουσία του σκίουρου αλλά και μια βασική του ανάγκη, την πρόσληψη τροφής. Ίχνη πελμάτων κοντά σε ποτάμι δηλώνουν την παρουσία αλλά και την ανάγκη κάποιου ζώου για νερό. Άρα, εάν πραγματικά επιθυμούν τα παιδιά να συναντήσουν κάποια ζώα, θα πρέπει να είναι πολύ παρατηρητικά, συγκεντρωμένα και σιωπηλά. Κατά την εξερεύνησή τους αναμένεται να ανακαλύψουν: - ίχνη πελμάτων θηλαστικών, - φωλιές πουλιών, - ανοίγματα στο έδαφος ή στους κορμούς των δέντρων, - περιττώματα θηλαστικών ή πουλιών, - φτερά, καρπούς και φύλλα, - αλλά και υπολείμματα φωτιάς, πινακίδες, μονοπάτια, κάδους απορριμμάτων κ.λπ. που δηλώνουν την παρουσία κι ενός άλλου οργανισμού που δραστηριοποιείται στο δάσος, του ανθρώπου. Όλα τα παραπάνω κι ό,τι ακόμα ανακαλύψουν σημειώνονται στο φύλλο εργασίας 8 ή σε μια κόλλα χαρτιού που θα έχουν μαζί τους. Επίσης φωτογραφίζουν ό,τι τους εντυπωσιάζει. Κάθε ανακάλυψη υποστηρίζεται κι από τους σχολιασμούς των παιδιών. Για την ανάδειξη της εξάρτησης ζωικών οργανισμών από τα φυτά προτείνεται κατά την ανακάλυψη Φύλλο εργασίας 8 των βιοδηλωτικών στοιχείων να τονίζεται η παρουσία του οργανισμού σε σχέση με τη δραστηριότητά του που άφησε ίχνη. Η συζήτηση που πλαισιώνει την παρατήρηση μπορεί να υποστηριχθεί από παραινέσεις και διαπιστώσεις όπως: - Ελάτε να κοιτάξουμε καλά αυτά τα δυο πράσινα φύλλα. Είναι ίδια; Στο ένα υπάρχουν τρύπες. Πώς έγινε αυτό; (Πιθανή απάντηση: κάμπιες και σαλιγκάρια τρέφονται με φύλλα). - Αυτά τα κλαδάκια των θάμνων είναι γεμάτα με ιστούς. Ποιος τους έκανε; (Απάντηση: αράχνες). Βλέπουμε κάποια αράχνη αυτή τη 46

5 στιγμή; Σε τι χρησιμεύουν στην αράχνη τα κλαδάκια; (Απάντηση: στηρίζει τον ιστό της και παγιδεύει έντομα που αποτελούν την τροφή της). - Ας μαζέψουμε λίγα κουκουνάρια (ή βελανίδια ή κάστανα ανάλογα με το μέρος της επίσκεψης). Δεν είναι όλα ίδια (κάποιο μπορεί να είναι μισοφαγωμένο). Ξέρουμε κάποιο ζώο που τρέφεται με αυτούς τους καρπούς; (Πιθανή απάντηση: σκίουρος, ποντικός κ.ά.). - Ας κοιτάξουμε το θάμνο ή τα λουλούδια στο έδαφος. Υπάρχουν μέλισσες γύρω τους. Τι κάνουν οι μέλισσες στα άνθη; (Πιθανή απάντηση: τρέφονται). - Κοιτάζουμε τώρα αυτό το δέντρο, έχει πολλούς καρπούς. Τι είναι; (Προσεγγίζετε, για παράδειγμα, μια αγριοαχλαδιά). Μπορούμε να πάρουμε αχλάδια; (Πιθανόν να υπάρξει αρνητική και θετική απάντηση από τα παιδιά. Ο άνθρωπος μπορεί να συλλέγει καρπούς από δέντρα του δάσους). Προτείνεται και η επιλογή αχλαδιών που μέσα στον καρπό τους μπορεί να υπάρχει προνύμφη εντόμου (κοινώς σκουληκάκι). Αυτό αποτελεί αφορμή για να αναρωτηθούν τα παιδιά, γιατί το σκουληκάκι βρίσκεται εκεί μέσα; (Πιθανή απάντηση: για να τραφεί). - Από τι είναι φτιαγμένη η φωλιά του πουλιού που βλέπουμε πάνω στα κλαδιά; (Πιθανή απάντηση: από ξυλαράκια). Δε βλέπουμε το πουλί, όμως αφού υπάρχει η φωλιά του, μπορεί να μένει εδώ. Πού βρήκε τα υλικά για να φτιάξει τη φωλιά του; Για την ολοκλήρωση της δραστηριότητας προτείνεται η ενασχόληση των παιδιών με τα φύλλα εργασίας 9 & 10. Φύλλα εργασίας 9 & 10 47

6 4.2 Ποιος άλλος μένει εδώ; Κατανόηση της δυνατότητας αξιοποίησης των διαφορετικών μερών ενός δέντρου από άλλους οργανισμούς. Προτεινόμενα μέσα & υλικά: η έντυπη έκδοση του ΚΠΕ Καστοριάς «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;» και η κατασκευή με τα σφηνώματα που τη συνοδεύει, 2 λευκά χαρτόνια κάνσον, ψαλιδάκια, μαρκαδόροι, μουσικά όργανα, καβαλέτο Διάρκεια: για κάθε δραστηριότητα Στην τάξη I. Στην ενότητα αυτή προτείνεται η παρουσίαση και αξιοποίηση της έκδοσης του παρόντος εκπαιδευτικού υλικού, «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;». Στα κείμενά του παρουσιάζονται ζώα του δάσους που αξιοποιούν τα μέρη ενός δέντρου για την εύρεση της τροφής τους ή για την προστασία τους ή για την κατασκευή της φωλιάς τους. Τα παιδιά «διαβάζουν» την ιστορία παρατηρώντας τις εικόνες του βιβλίου. Ύστερα παιδιά και εκπαιδευτικός διαβάζουν τα κείμενα. Στο τέλος της ανάγνωσης, κάποιες από τις απορίες ή εντυπώσεις των παιδιών θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στη συζήτηση έτσι ώστε να γίνει κατανοητή η συμβολή του δέντρου στην ικανοποίηση ορισμένων αναγκών των ζώων που αναφέρονται στο βιβλίο. Για παράδειγμα: - Πού έχει τη φωλιά του ο σκίουρος; - Σε τι του χρειάζεται μια φωλιά; Πώς την κατασκευάζει; - Τι ζητούν τα μυρμήγκια στο δέντρο; - Τι κάνουν οι πράσινες κάμπιες; - Πού φτιάχνει τη φωλιά του ο δρυοκολάπτης; Τι χρησιμοποιεί; - Έχει κι η αράχνη τον ιστό της στο δέντρο; Τι κάνει με αυτόν; 48

7 Μετά την ανάγνωση και τη συζήτηση τα παιδιά καλούνται να παίξουν με την κατασκευή σφηνωμάτων που συνοδεύει το προαναφερόμενο βιβλίο. II. Συνέχεια των προηγούμενων δραστηριοτήτων είναι και η παρακάτω πρόταση: Σε κάθε πλευρά του καβαλέτου τοποθετείται ένα λευκό χαρτόνι κάνσον. Ο εκπαιδευτικός σχεδιάζει και στα δύο χαρτόνια διάφορα φυτά του δάσους. Τα παιδιά χωρίζονται σε δυο ομάδες. Τα παιδιά κάθε ομάδας ζωγραφίζουν ζώα σε κόλλες χαρτιού, τα κόβουν στο περίγραμμά τους και τα κολλούν σε κάθε ένα από τα χαρτόνια, εντάσσοντάς τα σύμφωνα με τις πληροφορίες της ιστορίας και τις διαπιστώσεις τους από τις δραστηριότητες στο πεδίο. Όταν ολοκληρωθεί κάθε σύνθεση, ο εκπαιδευτικός χαράσσει γραμμές σε κάθε χαρτόνι, χωρίζοντας την εικόνα σε μεγάλα τμήματα. Τα παιδιά κάθε ομάδας καλούνται να κόψουν τα τμήματα κάθε σύνθεσης, να τα ανακατέψουν και να ανασυνθέσουν την εικόνα. III. Τα παιδιά γενικά εντυπωσιάζονται ή συμπαθούν τα ζώα. Ίσως μετά την ανάγνωση της ιστορίας, να προσπαθήσουν αυθόρμητα να μιμηθούν κάποιους από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας. Καλείται λοιπόν όποιο παιδί επιθυμεί να αποδώσει τους διαλόγους ή να μιμηθεί τη συμπεριφορά και τις κινήσεις των ζώων της ιστορίας. Σε ένα καλάθι μπορεί να υπάρχουν πλαστικοποιημένες εικόνες των ζώων. Διαλέγουν τα παιδιά όποιο ζώο θέλουν να εκπροσωπήσουν και κρεμούν στο λαιμό τους την εικόνα με ένα σχοινάκι. Τα παιδιά που δε θέλουν να παίξουν γίνονται θεατές. Αν επιθυμούν να παίξουν όλα και ο αριθμός παιδιών είναι μεγάλος, χωρίζονται σε δύο ομάδες, τους παίκτες και τους θεατές και συμμετέχουν εναλλάξ. Καλούνται να δείξουν πώς κινείται το ζώο που εκπροσωπούν, ποιον συναντά, τι κάνει για να βρει τροφή, ποιον προσπαθεί να αποφύγει κ.λπ.. Ειδικά η σκηνή της γιορτής, μια ιδιαίτερα ζωντανή σκηνή, θα μπορούσε να αναπαρασταθεί και με τη χρησιμοποίηση διάφορων μουσικών οργάνων. 49

8 4.3 Ζω σε ένα δέντρο του δάσους - Ποιος είμαι; Οι παρακάτω δραστηριότητες επίσης υποστηρίζονται από την έκδοση «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;». Αξιοποίηση, επεξεργασία των πληροφοριών που δίνονται στην ιστορία «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;» καθώς και των εμπειριών των παιδιών σχετικά με τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, τις τροφικές προτιμήσεις και τις συνήθειες των ζώων που αναφέρονται στην ιστορία. Προτεινόμενα μέσα & υλικά: το βιβλίο «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;» και η κατασκευή με τα σφηνώματα, πλαστικοποιημένες καρτέλες με εικόνες των ζώων που αναφέρονται, σχοινάκι (8 10μ.) Διάρκεια: κάθε δραστηριότητα Στην τάξη I. Το κείμενο της ιστορίας «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;» εκτός από τον προβληματισμό που αποβλέπει να δημιουργήσει σχετικά με την αξία της συμβολής ενός δέντρου στην ικανοποίηση των αναγκών ορισμένων ζώων, παρέχει και μερικές πληροφορίες σχετικά με τα μορφολογικά χαρακτηριστικά και τις τροφικές επιλογές των συγκεκριμένων ζώων. Με την πρόκληση συζήτησης για τα ζώα που αναφέρονται, αναδύονται κάποιες σχετικές πληροφορίες. Για παράδειγμα: - η αράχνη έχει οκτώ πόδια - ο δρυοκολάπτης κάνει τη φωλιά του στους κορμούς των δέντρων - κάποιες κάμπιες είναι πράσινες και τρέφονται με τα φύλλα του δέντρου - έντομα παγιδεύονται στον ιστό της αράχνης - η κίσσα κατασκευάζει τη φωλιά της στα χαμηλά κλαδιά του δέντρου κ.ά.. Στη συνέχεια αξιοποιούνται οι πλαστικοποιημένες εικόνες των ζώων της ιστορίας και το σχοινάκι ως εξής: Τοποθετείται το σχοινάκι κάτω στο πάτωμα (σε ευθεία ή καμπύλη γραμμή). Στερεώνονται οι εικόνες των ζώων κατά μήκος του σχοινιού, σε ίσα διαστήματα μεταξύ τους και τοποθετούνται έτσι, ώστε το ζώο που απεικονίζεται να γίνεται γρήγορα αντιληπτό από τα παιδιά. Τα παιδιά σχηματίζουν ζευγάρια. Περπατούν δίπλα στο σχοινάκι, στέκονται σε όποια εικόνα τους αρέσει, λένε το όνομα του εικονιζόμενου ζώου και συνομιλούν μεταξύ τους αναφέροντας πληροφορίες γι αυτό ή περιγράφοντας σχετικές εμπειρίες τους. 50

9 II. Οι προηγούμενες προσεγγίσεις υποστηρίζουν το παιχνίδι: «Ζω σε ένα δέντρο του δάσους. Ποιος είμαι;». Ο εκπαιδευτικός παρουσιάζει την κατασκευή που συνοδεύει το βιβλίο χωρίς τα σφηνώματα. Καλεί τα παιδιά με την παρακάτω διαδικασία να «κερδίσουν» τα σφηνώματα και να συμπληρώσουν την κατασκευή. Τα παιδιά κάθονται συγκεντρωμένα στο πάτωμα. Ένα παιδί κάθεται πιο μακριά, σε μια καρέκλα, έχοντας τα μάτια του κλειστά. Ο εκπαιδευτικός δείχνει μια από τις παραπάνω πλαστικοποιημένες εικόνες στα υπόλοιπα παιδιά (π.χ. την εικόνα του σκίουρου). Εκείνα αρχίζουν να δίνουν πληροφορίες για το ζώο της εικόνας, στην προκειμένη περίπτωση για το σκίουρο, στο παιδί με τα κλειστά μάτια. Δεν αναφέρουν φυσικά το όνομα του ζώου. Για παράδειγμα: - έχει τέσσερα πόδια, - σκαρφαλώνει στα δέντρα, - έχει μια φουντωτή ουρά, - τρώει βελανίδια, κάστανα, κουκουνάρια Το παιδί με τα κλειστά μάτια προσπαθεί να βρει σε ποιο ζώο αναφέρονται οι πληροφορίες. Αν το βρει, ανοίγει τα μάτια του, ο εκπαιδευτικός του δείχνει την εικόνα και του ζητά να διαλέξει το αντίστοιχο σφήνωμα (του σκίουρου) για να συμπληρώσει την κατασκευή. Το παιχνίδι συνεχίζεται μέχρι να τοποθετηθούν όλα τα σφηνώματα στην κατασκευή. 51

10 4.4 Κι εγώ ζω σε ένα δέντρο του δάσους Ανακάλυψη προσέγγιση ζώων και φυτών που αξιοποιούν για την επιβίωσή τους κατεστραμμένα ή νεκρά δέντρα. Διαπίστωση της υποστήριξης που παρέχουν και τα κατεστραμμένα δέντρα σε ποικίλους οργανισμούς. Προτεινόμενα μέσα & υλικά: μεγεθυντικοί φακοί, γυάλινα βαζάκια, λαβίδες, πινελάκια Διάρκεια: Στο πεδίο Κοιλώματα σε γέρικα ή νεκρά δέντρα, κομμένοι και πεσμένοι κορμοί παρέχουν επίσης ένα περιβάλλον προστασίας ή εύρεσης τροφής σε μια σημαντική ποικιλία οργανισμών. Ασπόνδυλοι οργανισμοί (μυριάποδα, ισόποδα, κολεόπτερα, αράχνες, κολλέμβολα, μυρμήγκια), μύκητες (μανιτάρια), βρύα και λειχήνες είναι εύκολο να παρατηρηθούν. Τα παιδιά καλούνται να προσεγγίσουν κοιλότητες γέρικων δέντρων ή πεσμένους κορμούς. Αγγίζουν τα βρύα και τους λειχήνες που ενδεχομένως βρίσκονται στο φλοιό του. Σηκώνουν το φλοιό του ή πιο μεγάλα κομμάτια από το σαπισμένο ξύλο. Προσπαθούν να συλλέξουν, με τις λαβίδες και τα πινέλα, κάποιους από τους οργανισμούς που θα εντοπίσουν, π.χ. μυρμήγκια, μυριάποδα, προνύμφες εντόμων, αράχνες. Τους τοποθετούν σε γυάλινα βάζα και τους παρατηρούν με μεγεθυντικούς φακούς. Συνδυάζοντας κάποιες από τις απόψεις ή τις εντυπώσεις που θα εκφραστούν από τα παιδιά, αναμένεται να γίνουν εμφανείς οι λόγοι για τους οποίους βρίσκονται εκεί οι συγκεκριμένοι οργανισμοί (εύρεση τροφής, ασφαλής χώρος εναπόθεσης αυγών κάποιων εντόμων ή της παραμονής τους σε προνυμφικό στάδιο, προστασία από θηρευτές). Στο τέλος της δραστηριότητας ελευθερώνουν τους οργανισμούς. 52

11 4.5 Τι υπάρχει κάτω από τα παπούτσια μας στο δάσος; Αναζήτηση των μορφών ζωής του εδάφους. Προβληματισμός για τους λόγους δραστηριοποίησής τους στο έδαφος και το ρόλο τους. Προτεινόμενα μέσα & υλικά: α) δοχεία συλλογής υλικών, φτυαράκια, μεγεθυντικοί φακοί, λαβίδες, πινελάκια, γυάλινα βαζάκια, για το πεδίο, β) ένα δοχείο (διαμέτρου εκ.) όχι πολύ βαθύ, ένα μεγάλο σουρωτήρι (διαμέτρου περίπου 20 εκ.) όχι με πολύ πυκνή σήτα, μία λάμπα γραφείου, διάλυμα νερού με άσπρο οινόπνευμα (4:1), πλαστικά πιατάκια, κουταλάκια, τα φύλλα εργασίας 11α & 11β, για τις δραστηριότητες στην τάξη Διάρκεια: Έως 40 η εξερεύνηση στο πεδίο Η διάρκεια των δραστηριοτήτων στην τάξη (παράγραφος Ι) εξαρτάται από το αποτέλεσμα της πειραματικής διαδικασίας και το ενδιαφέρον των παιδιών. Έως 30 η σύνθεση ιστορίας και η ενασχόληση με τα φύλλα εργασίας (παράγραφος ΙΙ) Στο πεδίο Επιλέγεται για επίσκεψη μια περιοχή σε φυλλοβόλο δάσος όπου υπάρχει αφθονία πεσμένων φύλλων στο έδαφος, κατά προτίμηση αργά το φθινόπωρο. Αφορμή για τη συγκεκριμένη επίσκεψη μπορεί να αποτελέσει μια σκηνή από την ιστορία «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;». Πιο συγκεκριμένα η στιγμή που ο σκίουρος ψάχνει στα πεσμένα φύλλα για καρπούς και συναντά το σκαθάρι, το μυριάποδο κ.λπ.. Παροτρύνονται τα παιδιά να προσεγγίσουν το στρώμα των πεσμένων φύλλων με τις αισθήσεις (αξιοποιώντας χέρια, μύτη, αυτιά, μάτια), με τα πόδια τους, με το σώμα τους. Αναλυτικότερα, καθώς το στρώμα των φύλλων δεν έχει το ίδιο πάχος σε όλη του την έκταση, επιλέγονται δύο διαφορετικά σημεία (με παχύτερο και λεπτότερο στρώμα φύλλων αντίστοιχα) για να περπατήσουν και να χοροπηδήσουν τα παιδιά. Ξαπλώνουν πάνω τους ή μαζεύουν φύλλα και κάνουν βουναλάκια. Παίρνουν στα χέρια τους πεσμένα φύλλα, τα περιεργάζονται, τα παρατηρούν, τα συγκρίνουν είτε μεταξύ τους είτε με φύλλα που έχουν απομείνει στο δέντρο. Παρατηρούν ότι δεν είναι όλα ίδια. Διαφέρουν στο χρώμα, στο μέγεθος, στην υφή, άλλα είναι σκληρά, ξερά και θρυμματίζονται, άλλα μαλακά και υγρά, διαφέρουν επίσης στην οσμή. Ανακαλύπτουν τη διακύμανση της υγρασίας καθώς ακουμπούν τα 53

12 χέρια τους στην επιφάνεια της φυλλοστρωμνής και μετά τοποθετούν τα χέρια τους βαθύτερα. Ανακαλύπτουν διαφορές στην οσμή μυρίζοντας φύλλα από την επιφάνεια της φυλλοστρωμνής και φύλλα που βρίσκονται πιο βαθιά. - Πώς βρέθηκαν αυτά τα φύλλα εδώ κάτω; - Υπάρχει κάποιος να τα μαζέψει; - Τι θα απογίνουν; - Άλλα είναι ξερά και άλλα πιο υγρά; Μπορείτε να τα βρείτε; - Ποια είναι πιο υγρά; Πού βρίσκονται αυτά; Πώς είναι το χώμα εκεί; Τι υπάρχει που κάνει το χώμα υγρό; είναι κάποια από τα ερωτήματα που αναμένεται να διατυπωθούν από τα παιδιά ή τον εκπαιδευτικό και θα υποστηρίξουν την ερευνητική διαδικασία. Ανασηκώνουν τα πεσμένα φύλλα με τα χέρια τους ή με τα φτυαράκια. Σκαθάρια, αράχνες, μυριάποδα, ψαλίδες, σκουλήκια είναι πιθανόν να βρουν ανασηκώνοντας τα φύλλα ή σκάβοντας στο έδαφος. Συλλέγουν κάποια από αυτά με τα πινέλα, τις λαβίδες ή με τα φτυαράκια, τα τοποθετούν στα γυάλινα βάζα και τα παρατηρούν με μεγεθυντικούς φακούς. Οργανισμοί που βρίσκονται στο ανώτερο στρώμα του εδάφους Κάποια ερωτήματα που ενδεχομένως θα διευκόλυναν την παρατήρηση είναι: - Γνωρίζατε ότι κάτω από τα πόδια μας, στο έδαφος του δάσους, υπάρχουν ζωάκια; 54

13 - Ποιος ξέρει κάποιο από αυτά τα ζωάκια; - Πώς τα λένε; Αν δεν τα ξέρουμε, ελάτε να τα παρατηρήσουμε και να τους δώσουμε ονόματα. Τα παιδιά επινοούν δικά τους ονόματα με βάση κάποια χαρακτηριστικά των οργανισμών. Για παράδειγμα, μπορούν εύκολα να ονομάσουν ένα σκαθάρι με βάση το σχήμα ή το χρώμα του σώματός του ή ένα μυριάποδο από τα πολλά του πόδια. Στο τέλος βέβαια δίνεται, από όποιον γνωρίζει και το πραγματικό κοινό όνομα του οργανισμού. - Ζουν και κυκλοφορούν στο έδαφος. Τι μπορεί να βρίσκουν εδώ; (Οι περισσότεροι από αυτούς τρέφονται με νεκρή οργανική ύλη που συσσωρεύεται στο πάνω μέρος του δασικού εδάφους). Αφού ολοκληρωθεί η παρατήρηση, σκόπιμο είναι να προβληματιστούν τα παιδιά για το αν θα πάρουν μαζί τους τους οργανισμούς που βρήκαν ή θα τους αφήσουν στο χώρο τους. Επίσης παίρνουν στα δοχεία συλλογής υλικά της φυλλοστρωμνής για να τα αξιοποιήσουν σε δραστηριότητες στην τάξη. Στην τάξη Ι. Ανάμεσα στα φύλλα και γενικότερα σε όλο αυτό το υλικό που έφεραν τα παιδιά από το δάσος υπάρχουν κι άλλοι οργανισμοί μικρότεροι σε μέγεθος που δεν παρατηρήθηκαν στο πεδίο. Για την ανακάλυψή τους προτείνεται η παρακάτω δραστηριότητα. Μέρος των υλικών της φυλλοστρωμνής που συλλέχθηκαν στο δάσος τοποθετούνται στο σουρωτήρι. Το σουρωτήρι τοποθετείται πάνω στο δοχείο. Το δοχείο περιέχει το διάλυμα νερού οινοπνεύματος. Στο πλάι τοποθετείται η λάμπα γραφείου και σε τέτοια θέση ώστε το φως της να πέφτει πάνω στο υλικό που υπάρχει στο σουρωτήρι (σε απόσταση εκ.). Μετά από πολλές ώρες, στο υγρό του δοχείου θα έχουν πέσει διάφορα ασπόνδυλα μικρού μεγέθους (κολλέμβολα, ακάρεα, κ.ά.) που διαβιούν στη φυλλοστρωμνή. Με κουταλάκια ή πινέλα αφαιρούνται από το υγρό, τοποθετούνται σε πλαστικά πιατάκια και τα παιδιά τα παρατηρούν με μεγεθυντικούς φακούς. Κατά την παρατήρηση των οργανισμών και τη συζήτηση, προτείνεται να αξιοποιηθούν ερωτήματα και διαπιστώσεις όπως: - Πώς βρέθηκαν αυτοί οι οργανισμοί στο δοχείο με το νερό; Πού ήταν πριν; (Απάντηση: Βρίσκονταν ανάμεσα στα ξερά φύλλα που συλλέχθηκαν από το έδαφος του δάσους) - Μήπως κάτι τους ενόχλησε και προσπάθησαν να ξεφύγουν; (Απάντηση: το φως και η θερμότητα) - Βρίσκονται στο έδαφος του δάσους. Τι μπορεί να βρίσκουν εκεί; (Απάντηση: τροφή και προστασία) 55

14 Ο βασικός στόχος όπως αναφέρθηκε των παραπάνω δραστηριοτήτων είναι η ανακάλυψη μορφών ζωής στο έδαφος. Αν όμως τα παιδιά μπορούν να προσεγγίσουν τον υποστηρικτικό ρόλο κάποιων εδαφικών ασπόνδυλων οργανισμών (καταναλώνουν νεκρή φυτική και ζωική ύλη) στο έργο των αποικοδομητών, προτείνονται οι παρακάτω δραστηριότητες και η ενασχόλησή τους με τα φύλλα εργασίας 11α & 11β. Φύλλα εργασίας 11α & 11β II. Προτείνεται η σύνθεση μιας ιστορίας. Ο εκπαιδευτικός θα μπορούσε να βοηθήσει ξεκινώντας την ιστορία «Στο δάσος με τα πολλά δέντρα Είναι φθινόπωρο, ο ήλιος πλέον δεν είναι τόσο ζεστός και φωτεινός όπως το καλοκαίρι. Δεν είναι αρκετός για τα πράσινα φύλλα των δέντρων, γι αυτό κιτρινίζουν. Τα κίτρινα φύλλα, αδύναμα, δεν μπορούν να κρατηθούν στα κλαδιά των δέντρων και πέφτουν στο έδαφος. Συχνά ο αέρας τα αρπάζει και τα ταξιδεύει Κάτω από τα δέντρα του δάσους, μέσα στο έδαφος, ένα ολόκληρο χωριό από «ζουζουνοεργάτες» περιμένει να πέσουν τα κίτρινα φύλλα των δέντρων. Είναι η τροφή τους. Άλλοι θα τα τρυπήσουν τρώγοντάς τα, άλλοι θα τα θρυμματίσουν κι άλλοι θα τα διαλύσουν τελείως. Και όλοι τραγουδούν: Είμαστε σημαντικοί, είμαστε σημαντικοί, για να ναι στο δάσος όλοι ζωντανοί Ροκανίζουμε, χαλούμε, ο καθένας ό,τι βρούμε! Έτσι όμως βοηθούμε, θρεπτικές ουσίες στο χώμα όλα τα φυτά να βρούνε!» Τη συνέχεια της ιστορίας την ολοκληρώνουν τα παιδιά. Μπορούν να δώσουν ονόματα στους «ζουζουνοεργάτες» και να τους αναθέσουν 56

15 συγκεκριμένες εργασίες σύμφωνα με τις εμπειρίες που απόκτησαν από τις παραπάνω δραστηριότητες. Μπορεί ακόμη να αξιοποιηθεί το τραγούδι ενός φύλλου ενώ ταυτόχρονα τα παιδιά εργάζονται στα φύλλα εργασίας 11α & 11β Είμαι ένα φύλλο πράσινο, υγρό έχω στόματα πολλά, μάνα μου είναι η βελανιδιά. Με το φως του ήλιου φτιάχνω πολύτιμη τροφή, σάκχαρα τα λένε κι είναι χρήσιμη πολύ. Όταν το φως του ήλιου είναι λιγοστό κι έρθει κρύο τσουχτερό, αλλάζω χρώμα, δεν αργώ. Κιτρινίζω, αδυνατίζω, στο κλαδάκι μου στριφογυρίζω. Με τον άνεμο γυρνώ και πέφτω στο χώμα το απαλό. Να μαι ξαπλωμένο τώρα χαμηλά. Κάποια ζουζουνάκια με περιμένουν με χαρά. Θα δαγκώσουν, θα ρουφήξουν, θα χορτάσουν από μένα, τι σαν είμαι κίτρινο ή καφέ. Θα γεμίσουνε το σώμα, θα σκορπίσουν μες στο χώμα ότι έχω θρεπτικό. 57

16 4.6 Τα ζώα του δάσους έχουν περίπου ίδιες ανάγκες με μας Αναγνώριση των αναγκών των ζώων του δάσους και συσχέτισή τους με βασικές ανθρώπινες ανάγκες. Προτεινόμενα μέσα & υλικά: εικόνες ζώων του δάσους, φάκελοι, χαρτί του μέτρου, τα φύλλα εργασίας 12 & 13 Διάρκεια: κάθε δραστηριότητα Στην τάξη Ι. Ο εκπαιδευτικός και τα παιδιά φέρνουν στην τάξη εικόνες ζώων του δάσους. Αν η δραστηριότητα πραγματοποιηθεί μετά τις προαναφερόμενες δραστηριότητες, επιλέγει κάθε παιδί ένα ζωάκι του δάσους που το ενδιαφέρει περισσότερο, παίρνει την εικόνα του ζώου και την κολλά εξωτερικά σε ένα φάκελο. Συμφωνούν όλοι σε λίγες μέρες να έχουν βάλει στο φάκελό τους οτιδήποτε σχετικό έχουν βρει για το ζώο που επέλεξαν: ένα CD-Rom με τραγούδια, ένα παραμύθι, εικόνες της φωλιάς του ή των μικρών του, πληροφορίες για τον τρόπο ζωής του κ.λπ.. Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία συλλογής, κάθε παιδί παρουσιάζει στους υπόλοιπους το περιεχόμενο του φακέλου του. Δίνεται έτσι η δυνατότητα να ανακοινωθούν πληροφορίες και εμπειρίες για διαφορετικά ζώα τους δάσους (θηλαστικά, έντομα, ερπετά, πτηνά κ.λπ.). II. Τα παιδιά εργάζονται στα φύλλα εργασίας 12 & 13. Φύλλα εργασίας 12 & 13 58

17 IIΙ. Οι προηγούμενες δραστηριότητες υποστηρίζουν τη σχεδίαση ενός πίνακα που συσχετίζει ανάγκες των ζώων και των ανθρώπων. Σε χαρτί του μέτρου σχεδιάζεται ένας πίνακας όπως περίπου παρακάτω. Τα κελιά του συμπληρώνονται από τα παιδιά είτε με ζωγραφιές είτε με ανάλογες εικόνες. Προτεινόμενος πίνακας αναφοράς 59

18 4.7 Σσσς! Στο δάσος τη νύχτα όλοι κοιμούνται ή μήπως όχι Προσέγγιση των διαφορετικών συμπεριφορών των ζώων κατά τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου. Προτεινόμενα μέσα & υλικά: πλαστικοποιημένες εικόνες των δύο ζώων της ιστορίας «Ποιος Άλλος Μένει Εδώ;», της κουκουβάγιας και του σκίουρου (ίσες αριθμητικά με το συνολικό αριθμό των παιδιών), φλογέρα, μία εικόνα με τον ήλιο και μία με το φεγγάρι Διάρκεια: κάθε παιχνίδι Στο πεδίο Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων προσεγγίσεων, σίγουρα θα δοθεί μια αφορμή για να διαπιστώσουν τα παιδιά ότι κάποια ζώα δραστηριοποιούνται κυρίως κατά τη διάρκεια της μέρας και άλλα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Σε σχέση μ αυτό προτείνονται τα δύο παρακάτω παιχνίδια. I. Επιλέγονται δύο από τα ζώα της ιστορίας «Ποιος άλλος Μένει Εδώ;», η κουκουβάγια και ο σκίουρος. Τα παιδιά χωρίζονται σε δύο ομάδες: τους σκίουρους και τις κουκουβάγιες. Φορούν στο λαιμό τους τις αντίστοιχες καρτέλες και στέκονται σε τυχαίες θέσεις γύρω από τον εκπαιδευτικό. Ο εκπαιδευτικός προετοιμάζει τα παιδιά ώστε να φανταστούν ότι είναι σκίουροι και κουκουβάγιες του δάσους που βρίσκονται. Οι σκίουροι δραστηριοποιούνται τη μέρα και οι κουκουβάγιες τη νύχτα. Η μέρα διαδέχεται τη νύχτα στο δάσος και ο εκπαιδευτικός ανακοινώνει στα παιδιά ότι οι δύο διαφορετικές μελωδίες που θα παίζει με τη φλογέρα θα σηματοδοτούν αυτή την εναλλαγή. Προτείνονται οι μελωδίες από τα τραγούδια: «Το Φεγγαράκι» και «Ο Κούκος». 60

19 61

20 Στο άκουσμα της πρώτης μελωδίας (Ο Κούκος) θα είναι μέρα και στο άκουσμα της δεύτερης (Το Φεγγαράκι) θα είναι νύχτα. Κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης της πρώτης μελωδίας θα δραστηριοποιούνται οι σκίουροι και αντίστοιχα κατά την εκτέλεση της δεύτερης μελωδίας θα δραστηριοποιούνται οι κουκουβάγιες. Θα πρέπει από την αρχή βέβαια να συζητήσουν για το τι θα κάνουν οι σκίουροι, όταν θα είναι μέρα και τι θα κάνουν οι κουκουβάγιες, όταν θα είναι νύχτα. II. Στο δεύτερο παιχνίδι συμμετέχουν τα παιδιά παριστάνοντας ζώα του δάσους. Ένα παιδί θα παριστάνει την κουκουβάγια, ζώο που δραστηριοποιείται κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τα υπόλοιπα θα παριστάνουν ζώα που δραστηριοποιούνται κατά τη διάρκεια της μέρας: πουλιά, μέλισσες, πεταλούδες, σκίουρους. Στη μέση της ομάδας και μέσα σε έναν κύκλο από σχοινί στέκεται το παιδί κουκουβάγια. Ο κύκλος θα είναι η φωλιά της. Το παιχνίδι αρχίζει όταν το παιδί - κουκουβάγια φωνάξει: «Ξημερώνει, ξυπνήστε όλοι!» και κλείνει τα μάτια με τα χέρια του. Τα υπόλοιπα παιδιά ζώα κινούνται, προσποιούνται ότι ψάχνουν για τροφή, φτιάχνουν μια φωλιά κ.λπ.. Όταν η «κουκουβάγια» ανοίξει τα μάτια της και φωνάξει «βραδιάζει», τα παιδιά πρέπει να σταματήσουν όπου βρίσκονται και να μείνουν ακίνητα. Τώρα η «κουκουβάγια» βγαίνει «για να βρει τροφή» και παίρνει «στη φωλιά της», στον κύκλο της δηλαδή, όποιο παιδί κινείται έστω και λίγο. Το παιχνίδι επαναλαμβάνεται. (Krotenheerdt M., Lenhert G., 1992) 62

Στο δάσος υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φυτά: δέντρα, θάμνοι, πόες, βρύα

Στο δάσος υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φυτά: δέντρα, θάμνοι, πόες, βρύα Στο δάσος υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φυτά: δέντρα, θάμνοι, πόες, βρύα 21 22 2.1 Δέντρα, θάμνοι, πόες Προσέγγιση των φυτών του δάσους, διαπίστωση της παρουσίας διαφορετικών φυτικών ειδών και διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το δάσος είναι πλούσιο σε ήχους, χρώματα, υλικά, μυρωδιές

Το δάσος είναι πλούσιο σε ήχους, χρώματα, υλικά, μυρωδιές Το δάσος είναι πλούσιο σε ήχους, χρώματα, υλικά, μυρωδιές 11 12 1.1 Ήχοι στο δάσος Προσέγγιση του δασικού περιβάλλοντος με την αίσθηση της ακοής. Αξιοποίηση των ηχητικών πληροφοριών του δάσους για τη γνωριμία

Διαβάστε περισσότερα

Το δάσος αλλάζει Δεν είναι ίδιο όλες τις εποχές! Τα φυτά και τα ζώα προσαρμόζονται!

Το δάσος αλλάζει Δεν είναι ίδιο όλες τις εποχές! Τα φυτά και τα ζώα προσαρμόζονται! Το δάσος αλλάζει Δεν είναι ίδιο όλες τις εποχές! Τα φυτά και τα ζώα προσαρμόζονται! 63 64 5.1 Παρατηρούμε τα φυτά του δάσους, είναι διαφορετικά σε κάθε εποχή Παρατήρηση των μεταβολών που συμβαίνουν στα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ISBN 978-960-89312-4-4 copyright ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλεπουδίτσα και η μπλε βαλίτσα

Η Αλεπουδίτσα και η μπλε βαλίτσα Η Αλεπουδίτσα και η μπλε βαλίτσα Ευαγγελία Στάθη Εικονογράφηση: Απόστολος Καραστεργίου 32 Δραστηριότητες για τις τάξεις: 0-5 Α Β ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου Σχέδιο Μαθήματος Αρ. μαθητών: 20 Ενότητα: Φυτά Διδ. Περίοδος: 1x80 Τάξη: Γ Τίτλος μαθήματος: Πώς μεταφέρεται η γύρη από άνθος σε άνθος (Μάθημα στην τάξη) Σημεία έμφασης (π.χ Είδη λόγου/κειμένων, Γραμματική,

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Διδακτικοί στόχοι: Ευαισθητοποίηση της όρασης των παιδιών. Επαφή με τις έννοιες βασικά και συμπληρωματικά χρώματα. Να προβληματιστούν να πειραματιστούν,

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Αλεξίου Θωμαή. Επίπεδο Α1

Συγγραφέας Αλεξίου Θωμαή. Επίπεδο Α1 Συγγραφέας Αλεξίου Θωμαή Επίπεδο Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Ο Λάμπης ο κούνελος έμαθε ελληνικά! Μας έγραψε ένα γράμμα για να το διαβάσουμε παρέα και να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Στόχοι: Να εκφραστεί ο μαθητής μέσω των χρωμάτων, να γνωρίσει ότι υπάρχουν αγριοκάτσικα και να ενεργοποιηθεί συναισθηματικά προς αυτά. Παράλληλα να αναπτύξει

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Κεφάλαιο 2.2 Ο ρόλος της ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.2 Τροφικές σχέσεις και ροή ενέργειας Τροφικές Σχέσεις και Ροή Ενέργειας Κάθε οργανωμένο σύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες της Εξέλιξης

Θεωρίες της Εξέλιξης 1 ο ΘΕΜΑ Θεωρίες της Εξέλιξης Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Τεχνολογία Α και Β ΦΑΡΜΑ

Σχεδιασμός και Τεχνολογία Α και Β ΦΑΡΜΑ Σχεδιασμός και Τεχνολογία Α και Β ΦΑΡΜΑ Από Ειρήνη Πετράκη (δασκάλα / σύμβουλο ΣΧ.Τ.) ΦΑΡΜΑ ομές ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΜΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 Ο 40λεπτο Τα ζώα της φάρμας ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ Ζώα της φάρμας ή αλλιώς ήμερα ζώα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 13/6/2014 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Α Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 1.30 ώρα Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Φθινόπωρο μύρισε το σχολειό ξεκίνησε. Αχ! Πέφτει χιόνι και το σπουργίτι το μικρό αχ πώς κρυώνει. Όλα ανθισμένα και ο ήλιος γελά.

Φθινόπωρο μύρισε το σχολειό ξεκίνησε. Αχ! Πέφτει χιόνι και το σπουργίτι το μικρό αχ πώς κρυώνει. Όλα ανθισμένα και ο ήλιος γελά. Φθινόπωρο μύρισε το σχολειό ξεκίνησε. Αχ! Πέφτει χιόνι και το σπουργίτι το μικρό αχ πώς κρυώνει. Όλα ανθισμένα και ο ήλιος γελά. Ήλιος, θάλασσα. Καλώς ήρθες ξεγνοιασιά. Βρεγμένες ομπρέλες κρατούν τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής «Αναζητώντας τα ζώα στην πινακοθήκη»

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής «Αναζητώντας τα ζώα στην πινακοθήκη» Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής «Αναζητώντας τα ζώα στην πινακοθήκη» Εισηγήσεις για δημιουργική αξιοποίηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος στο μάθημα της Τέχνης, μετά την επίσκεψη των παιδιών στη

Διαβάστε περισσότερα

εαυτό μου τον Πρωτότυπες δραστηριότητες για την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών Για γονείς και εκπαιδευτικούς

εαυτό μου τον Πρωτότυπες δραστηριότητες για την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών Για γονείς και εκπαιδευτικούς ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΑΡΜΕΝΙΑΚΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΡΙΣΤΟΓΕΡΟΥ ΕΥΘΥΜΙΑ ΑΝΔΡΙΩΤΗ Ανακαλύπτω τον εαυτό μου Πρωτότυπες δραστηριότητες για την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών Για γονείς και εκπαιδευτικούς Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Κολιοπούλου Νικόλαος Τριπόδης. Αθήνα 2008

Γεωργία Κολιοπούλου Νικόλαος Τριπόδης. Αθήνα 2008 Γεωργία Κολιοπούλου Νικόλαος Τριπόδης Αθήνα 2008 Αθήνα 2008 Παιδιά ελάτε να παίξουμε Παιχνίδια γνωριμίας/επικοινωνίας Γεωργία Κολιοπούλου Νικόλαος Τριπόδης Παιδιά ελάτε να παίξουμε Παιχνίδια γνωριμίας/επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Να ποια είναι τα υλικά που θα χρειαστείς: γκρι χαρτόνι (100 γραμμαρίων)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΑΣΩΝ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΦΟΡΜΑ. Παρατήρηση της βιοποικιλότητας στο δάσος

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΑΣΩΝ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΦΟΡΜΑ. Παρατήρηση της βιοποικιλότητας στο δάσος ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΑΣΩΝ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΦΟΡΜΑ Παρατήρηση της βιοποικιλότητας στο δάσος Κρατήστε ένα αντίγραφο αυτού του ερωτηµατολογίου πριν το συµπληρώσετε! Με τη βοήθειά του θα µπορέσετε να παρακολουθήσετε τις αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευές της φύσης Πολλά ζώα κατασκευάζουν φωλιές Τα σκουλή- κια της γης και οι ασβοί σκάβουν λαγούμια βαθιά στο έδαφος.

Κατασκευές της φύσης Πολλά ζώα κατασκευάζουν φωλιές Τα σκουλή- κια της γης και οι ασβοί σκάβουν λαγούμια βαθιά στο έδαφος. Ενότητα 13 Περιγράφουμε κατασκευές Δίνουμε οδηγίες πώς φτιάχνουμε κατασκευές Ξεχωρίζουμε την ενεργητική από την παθητική σύνταξη και μετασχηματίζουμε τη μία στην άλλη 7 Κατασκευές της φύσης Πολλά ζώα κατασκευάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δράσεις που υλοποιήθηκαν με το 2 ο Νηπιαγωγείο Μενεμένης Σχολικό έτος 2012-2013 1 Συντελεστές προγράμματος Oι μαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Βιοκοινότητα και ιδιότητές της Οικολογική διαδοχή: πρωτογενής

Διαβάστε περισσότερα

Οι ποντικοί και το τυρί Δεξιότητες: Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Σταμάτημα και αλλαγή κατεύθυνσης.

Οι ποντικοί και το τυρί Δεξιότητες: Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Σταμάτημα και αλλαγή κατεύθυνσης. Οι ποντικοί και το τυρί Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Οργάνωση: Εργασία σε ζευγάρια. Τα δυο παιδιά είναι οι ποντικοί και η μπάλα το τυρί. Ο ένας ποντικός κρατά το τυρί Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες στη φύση για παιδιά 4-6 ετών

ραστηριότητες στη φύση για παιδιά 4-6 ετών ραστηριότητες στη φύση για παιδιά 4-6 ετών «Πίσω από κάθε παιδί που εκδηλώνει την περιέργειά του για το περιβάλλον διαφαίνεται ο εκκολαπτόμενος επιστήμονας που συλλέγει δείγματα και πειραματίζεται.» Λίγα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφέρουν στην εμφάνιση, στον τρόπο με τον οποίο ζουν, στον τόπο όπου κατοικούν Ποιο είναι το μυστικό της τεράστιας ποικιλομορφίας;

Διαβάστε περισσότερα

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά!

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Αυτές τις γιορτές βλέπουμε τη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με πολλή δημιουργικότητα και λιγότερα έξοδα! Το Sofan Handmade και η ομάδα του Ftiaxto.gr μοιράζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια Μέγεθος Βάρος Τροφή Περιοχή Λιοντάρια ως 1,90 µέτρα µήκος ως 1,10 µέτρα ύψος µέχρι 250 κιλά τρώνε ζώα µεγάλα, όπως καµηλοπαρδάλεις, αντιλόπες, ζέβρες Αφρική και Ινδία ΛΙΟΝΤΑΡΙ Τα λιοντάρια είναι τα µεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΗΜΕΡΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΗΜΕΡΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ Ε.Δ.Ε. ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΗΛΕΜΑΧΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προτεινόμενες για την Ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Βήμα 1: Ποια είναι η πορεία του νερού;

Βήμα 1: Ποια είναι η πορεία του νερού; Σχέδιο Μαθήματος Αρ. μαθητών: Ενότητα: Λειτουργίες Χρόνος: 4Χ80 Τίτλος μαθήματος: ιαπνοή Σημεία έμφασης: εξιότητες διερεύνησης (διατύπωσης διερευνήσιμων ερωτημάτων, υποθέσεων, σχεδιασμού πειράματος, πρόβλεψης),

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια... Περιεχόμενα

Λίγα λόγια... Περιεχόμενα ΟΔΗΓΙΕΣ Λίγα λόγια... Το επιτραπέζιο παιχνίδι «Μάντεψε Τι + Ποιος» περιλαμβάνει 6 συναρπαστικά παιχνίδια, που θα ξετρελάνουν μικρούς και μεγάλους. Εξάλλου, το ζητούμενο είναι η διασκέδαση και αυτό το παιχνίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΕΙΔΩΛΟ

ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΕΙΔΩΛΟ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΕΙΔΩΛΟ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η ικανότητα συναρμολόγησης μιας απλής πειραματικής διάταξης. Η ικανότητα χρήσης καθρέφτη και πηγής laser. Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 Θέμα- Φωτοσύνθεση Συγκρίνοντας τις δύο εποχές παρατηρήσαμε ότι το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ Περιεχόμενα Α ΕΠΙΠΕΔΟ (λεξιλόγιο) 1 ο ΣΤΑΔΙΟ : Ονοματοποίηση αντικειμένων και προσώπων 2 Ο ΣΤΑΔΙΟ: Ονοματοποίηση πράξεων 3 ο ΣΤΑΔΙΟ : Καθημερινές εκφράσεις και χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Παλαιολιθικής Εποχής; Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Παλαιολιθικής Εποχής; Πρόοδος

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθιά Τάξη Α. Μάστορα Έλλη

Παραμυθιά Τάξη Α. Μάστορα Έλλη Παραμυθιά Τάξη Α Μάστορα Έλλη Δεκέμβριος - Ιανουάριος - Φεβρουάριος Λογοτεχνία Διαβάζουμε και ακούμε απόσπασμα από το κείμενο της Ζωρζ Σαρή, «Το μεροκάματο». Το μεροκάματο ( απόσπασμα) Μέσα στη νύχτα έπεσε

Διαβάστε περισσότερα

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Η φραουλιά Η φράουλα ένα φυτό της άνοιξης. Είναι πολυετές, έρπον κυρίως αλλά και αναρριχώμενο ποώδες φυτό με τριχωτά σύνθετα φύλλα που αποτελούνται από 3 φυλλάρια που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα Ένα συνεργατικό παιχνίδι μνήμης για 3 έως 6 παίκτες, 7 ετών και άνω. Ο Τομ σκαρφάλωσε στην κορυφή ενός δέντρου, για να δεί αν μπορούσε να ανακαλύψει κάτι. Κοιτάζοντας προς κάθε μεριά, είδε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Νηπιαγωγείο Σβορώνου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: «Ο φίλος μου το δάσος» Σχολική χρονιά: 2008-09 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΑ ΝΗΠΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Αναστασιάδης Χρήστος Βούλγαρης Νίκος Δημοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ στο Σχεδιασμό και Τεχνολογία Α Β ΠΕΡΙΕΡΓΑ...... ΜΑΤΑΚΙΑ Εισαγωγή: Αφόρμηση Πρόβλημα Στόχοι Πορεία ραστηριότητες Ιδέες Λύσεις Επέκταση Φύλλα εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ο Επίσηµος ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ. 1η Έκδοση

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ο Επίσηµος ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ. 1η Έκδοση ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ο Επίσηµος ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ 2013 1η Έκδοση ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Περιεχόμενα... 3 Εκπαιδευτική Αποστολή Πορεία του Παιχνιδιού... 5 Χάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη : Β Θεματική Ενότητα: «Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο καλός λύκος».

Τάξη : Β Θεματική Ενότητα: «Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο καλός λύκος». Τάξη : Β Θεματική Ενότητα: «Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο καλός λύκος». Το συγκεκριμένο σχέδιο εργασίας στοχεύει στη διαθεματική προσέγγιση της γλώσσας μέσα από την επαφή με τη λογοτεχνία (παραμύθι). ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Ο μαθητής αξιοποιεί τον Η/Υ και ακούει κάθε φορά την εκφώνηση της άσκησης αλλά και την εργασία που έχει να κάνει. Μπορεί να διακρίνει ακουστικά και οπτικά την πρώτη συλλαβή-γράμμα,

Διαβάστε περισσότερα

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε:

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε: Αρχαιολογία ένα κλειδί για την πύλη του χρόνου 14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Συνοπτική περιγραφή Στο Α μέρος τα παιδιά κατασκευάζουν σε συνεργασία με τον/την

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 56 ΦΕ1: ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η τροφή είναι απαραίτητη για όλους μας. Πρέπει όμως να προσέχουμε τι τρώμε! Παρατήρησε τις εικόνες. Ποιο παιδί τρώει υγιεινά

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Φρόντισε το σημείο που θα ανάψεις φωτιά να μην είναι κοντά σε: θάμνους η κάτω από δέντρα.

Φρόντισε το σημείο που θα ανάψεις φωτιά να μην είναι κοντά σε: θάμνους η κάτω από δέντρα. Η φωτιά στο ύπαιθρο και ιδιαίτερα στο δάσος είναι πολύ επικίνδυνο πράγμα. Επειδή τα τελευταία χρόνια τα δάση μας έπαθαν μεγάλη φθορά από πυρκαγιές, υπάρχουν αυστηρές διατάξεις για το άναμμα φωτιάς στο

Διαβάστε περισσότερα

Θεατρικό. Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα

Θεατρικό. Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα Θεατρικό Ηλίας Ξανθούλα παππούς γιαγιά μαμά αρκούδα αρκουδάκι Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα Παππούς: Καλώς τα παιδιά! Γιαγιά: Καλώς τα εγγονάκια μας. Ηλίας: Γεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων Τα παιδιά: να αναγνωρίζουν ονομαστικά τα στοιχεία του χώρου που μελετούν, χρησιμοποιώντας το κατάλληλο λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

1. Δημιουργική γραφή

1. Δημιουργική γραφή Δραστηριότητες στο Μουσείο Δασικής Ιστορίας Μαινάλου 1. Δημιουργική γραφή Εμπνευστείτε από τα θέματα που πραγματεύεται το Μουσείο Δασικής Ιστορίας Μαινάλου και γράψτε τη δική σας ιστορία Οδηγίες για νέους

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ο μικρόκοσμος μας Βαθμίδα: 3 Τάξη: Στ Διάρκεια: 3 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Η ενότητα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα παιδιά τον κόσμο γύρω τους.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ " ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ ΤΑ ΖΩΑ" Φωτογραφίες από την επίσκεψη μας στο αγρόκτημα, ως αφόρμηση για να ξεκινήσει το σενάριο

EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ  ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ ΤΑ ΖΩΑ Φωτογραφίες από την επίσκεψη μας στο αγρόκτημα, ως αφόρμηση για να ξεκινήσει το σενάριο EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ " ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ ΤΑ ΖΩΑ" Φωτογραφίες από την επίσκεψη μας στο αγρόκτημα, ως αφόρμηση για να ξεκινήσει το σενάριο Τα παιδιά έφεραν, στο σχολείο, διάφορα ζώα που είχαν στο σπίτι τους

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα Να διακρίνουν το φυσικό μέγεθος μάζα από το φυσικό μέγεθος βάρος. Να γνωρίσουν πειραματικά τον τρόπο μέτρησης της μάζας

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας καλαθοποιού

Μια μέρα στη ζωή μιας καλαθοποιού Μια μέρα στη ζωή μιας καλαθοποιού Γεια σας, ονομάζομαι Χέλεν. Είμαι εργάτρια σε πρεμνοφυές δάσος και καλαθοποιός. Τα πρεμνοφυή δάση γεννιούνται από αραβλαστήματα και δίνουν ξύλο μικρών διαστάσεων. Το ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι!

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι! Αν ρίξουμε μια προσεκτική ματιά γύρω μας, θα δούμε με πόση σοφία, χάρη και ομορφιά είναι όλα φτιαγμένα. Το κάθε έμψυχο και άψυχο δημιούργημα της φύσης αποτελεί ένα έργο τέχνης. Όλα γύρω θυμίζουν πίνακες,

Διαβάστε περισσότερα

Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν αναλυτικά οι απαντήσεις σε όλες τις δραστηριότητες, έτσι ώστε το παιδί να μη μείνει με καμιά απορία και αμφιβολία.

Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν αναλυτικά οι απαντήσεις σε όλες τις δραστηριότητες, έτσι ώστε το παιδί να μη μείνει με καμιά απορία και αμφιβολία. Αγαπητοί γονείς, Το βιβλίο Γίνομαι άριστος στην ορθογραφία απευθύνεται στα παιδιά της Β Δημοτικού και δημιουργήθηκε για να ελέγχουν και να εξασκούν τις γνώσεις που αποκτούν στο μάθημα της Γλώσσας. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Προβληματισμοί: Η σωστή διατροφή είναι ένα κοινωνικό θέμα που σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η παιδική παχυσαρκία έχει γίνει κοινωνική μάστιγα

Προβληματισμοί: Η σωστή διατροφή είναι ένα κοινωνικό θέμα που σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η παιδική παχυσαρκία έχει γίνει κοινωνική μάστιγα Προβληματισμοί: Η σωστή διατροφή είναι ένα κοινωνικό θέμα που σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής Η παιδική παχυσαρκία έχει γίνει κοινωνική μάστιγα Στόχοι προγράμματος: Να εντάξουν οι μαθητές στην καθημερινότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στο έντυπο το οποίο θα συμπληρώσετε για τον προγραμματισμό της εργασίας σας πρέπει να φαίνονται οι συναντήσεις που θα κάνετε με τα παιδιά, καθώς και ποια στάδια του σχεδιασμού

Διαβάστε περισσότερα