Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης Hellenic Journal of Νursing Science

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης Hellenic Journal of Νursing Science"

Transcript

1 Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης Hellenic Journal of Νursing Science Τόμος 6, Τεύχος 3, ΙΟΥΛΙΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013 V o l u m e 6, N u m b e r 3, J Y L Y A U G U S T S E P T E M B E R ΕΙΔΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Άσκηση με Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης Οξείες επιδράσεις στο γλυκαιμικό προφίλ του Διαβήτη Τύπου 1 Resistance Versus Aerobic Exercise Acute effects on glycemia in type 1 diabetes Jane E. Yardley, Glen P. Kenny, Bruce A. Perkins, Michael C. Riddell, Nadia Balaa, Janine Malcolm, Pierre Boulay, Farah Khandwala, Ronald J. Sigal Πρόγνωση Ασθενών με Διαβητικό Πόδι: Ακρωτηριασμοί και Δεκαετής Επιβίωση LongTerm Prognosis of Diabetic Foot Patients and Their Limbs. Amputation and death over the course of a decade Stephan Morbach, Heike Furchert, Ute Groblinghoff, Heribert Hoffmeier, Kerstin Kersten, GerdThomas Klauke, Ulrike Klemp, Thomas Roden, Andrea Icks, Burkhard Haastert, Gerhard Rumenapf, Zulfiquarali G. Abbas, Manish Bharara, David G Armstrong Η Κατάθλιψη ως Προγνωστικός Παράγοντας Επαναπρόσληψης Βάρους σε Πρόγραμμα Πρόληψης για το Σακχαρώδη Διαβήτη Depression as a Predictor of Weight Regain Among Successful Weight Losers in the Diabetes Prevention Program David W. Price, Yong Ma, Richard R. Rubin, Leigh Perreualt, George A. Bray, David Marrero, William C. Knowler, Elizabeth BarrettConnor, D. Yvette La Coursiere for the Diabetes Prevention Program Research Group Συστηματική Ανασκόπηση και Μεταανάλυση της Συσχέτισης μεταξύ Κατάθλιψης και Αντίστασης στην Ινσουλίνη A Systematic Review and Metaanalysis of the Association Between Depression and Insulin Resistance Carol Kan, Naomi Silva, Sherita Hill Goldern, Ulla Rajala, Markuu Timonen, Daniel Stahl, Khalida Ismail Το Επιστημονικό Περιοδικό της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος The Scientific Journal of the Hellenic Regulatory Body of Nurses

2 Σελίδες Λιανική τιμή: 90 f Guenter B. Risse Το βιβλίο αυτό, απεικονίζοντας το χρονικό της μεταμόρφωσης των νοσοκομείων από οίκους ελέους σε δομές εγκλεισμού ασθενών, από χώρους αποκατάστασης σε χώρους κλινικής διδασκαλίας και έρευνας και από δωμάτια τοκετών και θανάτων σε ιδρύματα επιστήμης και τεχνολογίας, μας προσφέρει μια ιστορική οπτική στην κατανόηση των νοσοκομείων της εποχής μας. Η ιστορία ξετυλίγεται σε δώδεκα επεισόδια τα οποία απεικονίζουν τα νοσοκομεία σε συγκεκριμένα μέρη και χρονικές περιόδους, καλύπτοντας σημαντικά θέματα και εξελίξεις στην ιστορία της ιατρικής και της θεραπευτικής, από την αρχαία Ελλάδα ως την εποχή του AIDS. Το βιβλίο αυτό προσφέρει μια μοναδική και εκ των έσω ματιά στον κόσμο των νοημάτων και των συναισθημάτων που συσχετίζονται με τη ζωή στα νοσοκομεία και την περίθαλψη των ασθενών, περιλαμβάνοντας αφηγήσεις τόσο των ασθενών, όσο και των θεραπευτών τους. Εάν θεωρήσουμε τα νοσοκομεία οίκους «αποκατάστασης της τάξης», ικανούς να δαμάσουν το χάος που συσχετίζεται με τα δεινά, τις ασθένειες και το θάνατο των ανθρώπων, μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα και τη σημασία των τελετουργικών τους ρουτινών και κανόνων. Από τις απαρχές τους, τα νοσοκομεία αποτέλεσαν μέρη πνευματικής και σωματικής ανάρρωσης. Θα πρέπει να συνεχίσουν να ανταποκρίνονται σε κάθε ανθρώπινη ανάγκη. Ως παραδοσιακοί μάρτυρες της ανθρώπινης συμπόνιας και φιλανθρωπίας, τα νοσοκομεία πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν χώρους ίασης. ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Ε.Ν.Ε. Η Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδος, στοχεύοντας στη συνεχή επιμόρφωση των Νοσηλευτών θα διαθέσει ΔΩΡΕΑΝ το βιβλίο «Η Ιστορία των Νοσοκομείων» σε όλους τους επί πτυχίω φοιτητές της Νοσηλευτικής. Όλοι οι υπόλοιποι Νοσηλευτές μπορούν να προμηθευτούν το βιβλίο στην ειδική τιμή των 45 h.

3 Ε λ λ η ν ι κ ό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης IΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Βασιλίσσης Σοφίας 47, Αθήνα, Τηλ.: Fax: , ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ: Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα, Τηλ.: , Fax: ΕΚΔΟΤΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΟΥΤΕΛΗΣ ISSN ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΔΑΓΛΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ: ΔΡ. ΘΑΛΕΙΑ ΜΠΕΛΛΑΛΗ, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Νοσηλευτικής ΑΤΕΙ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΛΑΜΠΡΟΣ ΜΠΙΖΑΣ Το ΔΣ της ΕΝΕ*: Δημήτριος Σκουτέλης: Πρόεδρος, Αριστείδης Δάγλας: Γενικός Γραμματέας, Νικόλαος Ορφανός: Α Αντιπρόεδρος, Γεώργιος Δόντσιος: Β Αντιπρόεδρος, Λάμπρος Μπίζας: Ταμίας, Αβραμίδης Γεώργιος: Οργανωτικός Γραμματέας, Κωνσταντία Μπελαλή: Αναπληρωτής Γραμματέας Μέλη ΔΣ: Πιστόλας Δημήτριος, Αρβανίτης Γεώργιος, Ποντισίδης Γεώργιος, Κωτσής Απόστολος, Ριζόπουλος Ρίζος, Δημητρέλλης Δημήτριος, Γιάκης Νικόλαος, Σπυράτος Φώτιος ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ: Μαρία Σαρίδη MSc, PhD Βασιλική Ρόκκα MSc, PhD ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Αθηνά Καλοκαιρινού, Καθηγήτρια, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΕΚΠΑ, Σοφία Ζυγά, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Νοσηλευτικής, Παν/μιο Πελοποννήσου, Στέφανος Μαντζούκας, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Νοσηλευτικής ΤΕΙ Ηπείρου, Ευγενία Μηνασίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Θεσ/νίκης, Ιωάννα Παπαθανασίου, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Θεσσαλίας, Θεοδώρα Καυκιά, Καθηγήτρια Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Θεσ/νίκης, Γεώργιος Κριτσιωτάκης, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Κρήτης, Ιωάννα Καραμήτρη, MSc, PhD(c), Αθανάσιος Μαστροκώστας, MSc, PhD(c), Μαρία Μαλλιαρού, MSc, PhD, Μαρία Γκριζώτη, MSc ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ: Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου, Παιδίατρος Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Τμήματος Άθλησης και Ανάπτυξης Ν.Π. Αγλαϊα Κυριακού Ιωάννης Κυριόπουλος, Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, Κοσμήτωρ ΕΣΔΥ Φώτιος Λεπίδας, Νομικός Σύμβουλος της 6ης ΥΠΕ, DEA, Διοικητικό Δίκαιο, Montpellier France Αλέξιος Παραράς, Δικηγόρος Δημοσιολόγος, Νομικός Σύμβουλος ΕΝΕ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΡΙΤΩΝ Παρασκευή Αποστολάρα, Αικατερίνη Βενέτη, Μαρία Γέραλη, Δημήτριος Δάλλας, Γεώργιος Ελεσνίτσαλης, Γεώργιος Ίντας, Αγγελική Καραΐσκου, Νεκταρία Κάραλη, Νικόλαος Κοντοδημόπουλος, Μιχάλης Κουράκος, Βάγια Κωνσταντικάκη, Θεοχάρης Κωνσταντινίδης, Πολυξένη Μαγγούλια, Χρυσούλα Μελισσά, Βασιλική Μούγια, Δημήτριος Μπαρουξής, Λάμπρος Μπίζας, Ιωάννης Μωΰσογλου, Χρυσούλα Νταφογιάννη, Δήμητρα Παλητζήκα, Ειρήνη Παπάζογλου, Νίκη Παυλάτου, Μαρία Ρεκλείτη, Νίκος Στεφανόπουλος, Νικόλαος Στούφης, Σοφία Τάνη, Αναστάσιος Τζενάλης, Αικατερίνη Τόσκα, Αλεξάνδρα Χαραλαμπίδου, Καλλιόπη Χατζίκα, Ελένη Χριστοδούλου, Χρύσα Χρυσοβιτσάνου ΜΕΛΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Dr. Theodoros Koutroubas, Professor, UC Louvain, Dr. Mally Ehrenfeld, RN, PhD, Head of Nursing dep. Associate Professor TelAviv University, Dep of Nursing, Israel, Dr. Irena Papadopoulos, PhD, MA(Ed), BA, DipNEd, DipN, NDNCert, RGN, RM Professor of Transcultural Health and Nursing and Head of Research Centre for Transcultural Studies in Health Middlesex University, London UK, Dr. Evridiki Papastavrou, Lecturer Department of Nursing, Cyprus University of Technology, President of the Council of Nursing and Midwifery, Dr. Betty Chung Pui Man, RN, RNT, MSc, PhD (Health Sciences Syd), Lecturer, Hong Kong Polytechnic University, Cecilia Sironi RN, BSc, MSc Universita degli Studi dell InsubriaVarese Italy, Lorendana Sasso, Professore Associato,Universita degli Studi di Genova, Roccο Gennaro Vice Presidente IPASVI.

4 Περιεχομενα ΕΙΔΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Άσκηση με Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης. Οξείες επιδράσεις στο γλυκαιμικό προφίλ του Διαβήτη Τύπου 1 Resistance Versus Aerobic Exercise. Acute effects on glycemia in type 1 diabetes Jane E. Yardley, Glen P. Kenny, Bruce A. Perkins, Michael C. Riddell, Nadia Balaa, Janine Malcolm, Pierre Boulay, Farah Khandwala, Ronald J. Sigal Πρόγνωση Ασθενών με Διαβητικό Πόδι: Ακρωτηριασμοί και Δεκαετής Επιβίωση LongTerm Prognosis of Diabetic Foot Patients and Their Limbs. Amputation and death over the course of a decade Stephan Morbach, Heike Furchert, Ute Groblinghoff, Heribert Hoffmeier, Kerstin Kersten, GerdThomas Klauke, Ulrike Klemp, Thomas Roden, Andrea Icks, Burkhard Haastert, Gerhard Rumenapf, Zulfiquarali G. Abbas, Manish Bharara, David G Armstrong Η Κατάθλιψη ως Προγνωστικός Παράγοντας Επαναπρόσληψης Βάρους σε Πρόγραμμα Πρόληψης για το Σακχαρώδη Διαβήτη Depression as a Predictor of Weight Regain Among Successful Weight Losers in the Diabetes Prevention Program David W. Price, Yong Ma, Richard R. Rubin, Leigh Perreualt, George A. Bray, David Marrero, William C. Knowler, Elizabeth BarrettConnor, D. Yvette La Coursiere for the Diabetes Prevention Program Research Group Συστηματική Ανασκόπηση και Μεταανάλυση της Συσχέτισης μεταξύ Κατάθλιψης και Αντίστασης στην Ινσουλίνη A Systematic Review and Metaanalysis of the Association Between Depression and Insulin Resistance Carol Kan, Naomi Silva, Sherita Hill Goldern, Ulla Rajala, Markuu Timonen, Daniel Stahl, Khalida Ismail ΚΡΙΤΕΣ EΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 1. Παρασκευή Αποστολάρα 2. Αικατερίνη Βενέτη 3. Μαρία Γέραλη 4. Δημήτριος Δάλλας 5. Γεώργιος Ελεσνίτσαλης 6. Γεώργιος Ίντας 7. Αγγελική Καραΐσκου 8. Νεκταρία Κάραλη 9. Νικόλαος Κοντοδημόπουλος 10. Μιχάλης Κουράκος 11. Βάγια Κωνσταντικάκη 12. Θεοχάρης Κωνσταντινίδης 13. Πολυξένη Μαγγούλια 14. Χρυσούλα Μελισσά 15. Βασιλική Μούγια 16. Δημήτριος Μπαρουξής 17. Λάμπρος Μπίζας 18. Ιωάννης Μωΰσογλου 19. Χρυσούλα Νταφογιάννη 20. Δήμητρα Παλητζήκα 21. Ειρήνη Παπάζογλου 22. Νίκη Παυλάτου 23. Μαρία Ρεκλείτη 24. Νίκος Στεφανόπουλος 25. Νικόλαος Στούφης 26. Σοφία Τάνη 27. Αναστάσιος Τζενάλης 28. Αικατερίνη Τόσκα 29. Αλεξάνδρα Χαραλαμπίδου 30. Καλλιόπη Χατζίκα 31. Ελένη Χριστοδούλου 32. Χρύσα Χρυσοβιτσάνου Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

5 Diabetes Care 36:537542, 2013 Άσκηση με Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης Οξείες επιδράσεις στο γλυκαιμικό προφίλ του Διαβήτη Τύπου 1 Jane E.Yardley 1,2, Glen P. Kenny 1, 2, Bruce A. Perkins 3, Michael C. Riddell 4, Nadia Balaa 1, Janine Malcolm 5, 6, Pierre Boulay 7, Farah Khandwala 8, Ronald J. Sigal 6,8,9 1 Human and Environmental Physiology Research Unit, University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada; 2 Institute of Population Health, University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada; 3 University Health Network, Toronto General Hospital, Toronto, Ontario, Canada; 4 School of Kinesiology and Health Science, York University, Toronto, Ontario, Canada; 5 Faculty of Medicine, University of Ottawa,Ottawa, Ontario, Canada; 6 Ottawa Hospital Research Institute, Ottawa, Ontario, Canada; 7 Champlain Diabetes Regional Coordination Centre, Ottawa, Ontario, Canada; 8 Alberta Health Services, Calgary, Alberta, Canada; 9 Departments of Medicine, Cardiac Sciences, and Community Health Sciences, Faculties of Medicine and Kinesiology, University of Calgary, Calgary, Alberta, Canada. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Ronald J. Sigal, DOI: /dc ΣΚΟΠΟΣ Μελέτες σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου Ι, έχουν δείξει ότι η άσκηση με αντιστάσεις (άρση βαρών) μειώνει την HbA1c. Στην παρούσα μελέτη, εξετάστηκαν οι οξείες επιδράσεις της άσκησης με αντιστάσεις στο γλυκαιμικό προφίλ, τόσο κατά τη διάρκεια της άσκησης, όσο στη διάρκεια του 24ωρου σε σύγκριση με την αεροβική άσκηση και την πλήρη απουσία άσκησης. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δώδεκα σωματικά δραστήρια άτομα με διαβήτη τύπου 1 (HbA1c 7,1 ± 1,0%) έκαναν 45 λεπτά άσκηση με αντιστάσεις (τρία σετ των επτά ασκήσεων με ανώτατο όριο επαναλήψεων τις 8), 45 λεπτά αερόβια άσκηση (τρέξιμο στο 60% της VO2max) και κάποιες άλλες ημέρες δεν έκαναν καθόλου γυμναστική. Η γλυκόζη πλάσματος μετρήθηκε κατά τη διάρκεια της άσκησης και για 60 λεπτά μετά τη γυμναστική. Η διάμεση γλυκόζη μετρήθηκε με συνεχή παρακολούθηση της γλυκόζης 24 ώρες πριν, κατά τη διάρκεια και 24 ώρες μετά την άσκηση. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Διαπιστώθηκαν αλληλεπιδράσεις θεραπείαςχρόνου (Ρ < 0,001) αναφορικά με τις αλλαγές στη γλυκόζη πλάσματος κατά τη διάρκεια της άσκησης και μετά από αυτή. Η γλυκόζη πλάσματος μειώθηκε από 8,4 ± 2,7 σε 6,8 ± 2,3 mmol/l (P = 0,008) κατά τη διάρκεια της άσκησης με αντιστάσεις και από 9,2 ± 3,4 σε 5,8 ± 2,0 mmol/l (P = 0,001) κατά τη διάρκεια της αερόβιας γυμναστικής. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ελέγχου που δεν περιλάμβανε άσκηση. Κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας, τα επίπεδα γλυκόζης δεν μεταβλήθηκαν σημαντικά μετά τη γυμναστική με αντιστάσεις, αλλά αυξήθηκαν κατά 2,2 ± 0,6 mmol/l (Ρ = 0,023) μετά από αερόβια γυμναστική. Η μέση διάμεση γλυκόζη από 4,5 έως 6,0 ώρες μετά την άσκηση ήταν σημαντικά χαμηλότερη μετά την άσκηση με αντιστάσεις, έναντι της αερόβιας. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η άσκηση με αντιστάσεις προκαλεί μικρότερη αρχική πτώση γλυκόζης αίματος κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας, αλλά σχετίζεται με πιο παρατεταμένη μείωση της γλυκαιμίας μετά την άσκηση συγκριτικά με την αερόβια. Αυτό μπορεί να είναι η αιτία για τις μειώσεις HbA1c που έχουν διαπιστωθεί σε μελέτες με άσκηση αντιστάσεων, αλλά όχι για την αερόβια στο διαβήτη τύπου 1. Τόμος 6 Τεύχος 3 [3]

6 Diabetes Care 36:537542, 2013 Resistance Versus Aerobic Exercise Acute effects on glycemia in type 1 diabetes Jane E.Yardley, Glen P. Kenny, Bruce A. Perkins, Michael C. Riddell, Nadia Balaa, Janine Malcolm, Pierre Boulay, Farah Khandwala, Ronald J. Sigal OBJECTIVE In type 1 diabetes, small studies have found that resistance exercise (weight lifting) reduces HbA1c. In the current study, we examined the acute impacts of resistance exercise on glycemia during exercise and in the subsequent 24 h compared with aerobic exercise and no exercise. RESEARCH DESIGN AND METHODS Twelve physically active individuals with type 1 diabetes (HbA1c %) performed 45 min of resistance exercise (three sets of sevenexercises at eight repetitions maximum), 45 min of aerobic exercise (running at 60% of VO2max), or no exercise on separate days. Plasma glucose was measured during and for 60 min after exercise. Interstitial glucose was measured by continuous glucose monitoring 24 h before, during, and 24 h after exercise. RESULTS Treatmentbytime interactions (P, 0.001) were found for changes in plasma glucose during and after exercise. Plasma glucose decreased from to mmol/L (P = 0.008) during resistance exercise and from to mmol/L (P = 0.001) during aerobic exercise.no significant changes were seen during the noexercise control session. During recovery, glucose levels did not change significantly after resistance exercise but increased by mmol/l (P = 0.023) after aerobic exercise. Mean interstitial glucose from 4.5 to 6.0 h postexercise was significantly lower after resistance exercise versus aerobic exercise. CONCLUSIONS Resistance exercise causes less initial decline in blood glucose during the activity but is associated with more prolonged reductions in postexercise glycemia than aerobic exercise. This might account for HbA1c reductions found in studies of resistance exercise but not aerobic exercise in type 1 diabetes. [4] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ H συχνότητα και η σοβαρότητα των επιπλοκών στα άτομα με διαβήτη τύπου 1 είναι μεγαλύτερη στα άτομα που δηλώνουν χαμηλή σωματική δραστηριότητα έναντι εκείνων με υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας (1). Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν η άσκηση είναι ωφέλιμη για το γλυκαιμικό έλεγχο στο διαβήτη τύπου 1 (2). Οι δραστηριότητες αερόβιας άσκησης έχουν δείξει γενικά περιορισμένα αποτελέσματα στον έλεγχο γλυκόζης αίματος, όπως αυτό φαίνεται από τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (ΗbA1c)(3). Αντίθετα, διάφορες μελέτες που αξιολογούν τη άσκηση μόνο με αντιστάσεις (γυμναστική με βάρη) (4), σε σύγκριση αντίθεση με την αερόβια άσκηση (5), ως τμήμα μέρος ενός πλήρους προγράμματος γυμναστικής (6) ή σε πρόγραμμα συνδυασμού αερόβιας άσκησης και γυμναστικής με αντιστάσεις (7,8) έδειξαν μειώσεις στην HbA1c. Κατά τη διάρκεια παρατεταμένης αεροβικής άσκησης, ήπιας έως μέτριας έντασης, τα επίπεδα γλυκόζης αίματος μειώνονται ταχύτατα στα άτομα με διαβήτη τύπου 1, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας (9,10). Αντίθετα, μικρές περίοδοι άσκησης υψηλής έντασης (μικρά σπριντ και διαλείπουσα άσκηση υψηλής έντασης) σε συνδυασμό ή όχι με μέτριας έντασης αερόβια άσκηση επιφέρουν μικρότερες μειώσεις στη γλυκόζη αίματος κατά τη δραστηριότητα και έως και 2 ώρες μετά την άσκηση συγκριτικά με μόνο αεροβική γυμναστική μέτριας έντασης (1114). Η μέτριας έντασης αερόβια άσκηση σχετίζεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο νυχτερινής υπογλυκαιμίας (15,16). Μικρές μελέτες που βασίζονται στη συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης (CGM) έχουν δείξει μεικτά αποτελέσματα σχετικά με τις επιπτώσεις της δραστηριότητας υψηλής έντασης στον κίνδυνο εμφάνισης όψιμης υπογλυκαιμίας μετά την άσκηση (1719). Η άσκηση με αντιστάσεις είναι μια δραστηριότητα μέτριας έως υψηλής έντασης που πραγματοποιείται σε διαστήματα σχετικά μικρής διάρκειας και έχει πιθανώς πολλά οφέλη στα άτομα με διαβήτη τύπου 1, συμπεριλαμβανομένων της αύξησης της μυϊκής δύναμης (4), της βελτίωσης του λιπιδικού προφίλ (4), της μείωσης της δόσης της ινσουλίνης (4,5) και των επιπέδων γλυκόζης αίματος που παρακολουθεί μόνος του ο ασθενής (4,5). Τα οξεία αποτελέσματα της άσκησης με αντιστάσεις στα άτομα με διαβήτη τύπου 1 δεν έχουν ακόμα εξεταστεί. Συνεπώς, δεν είναι γνωστό αν ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας λόγω άσκησης είναι συγκρίσιμος με εκείνον της αερόβιας γυμναστικής. Ο κίνδυνος νυχτερινής υπογλυκαιμίας που σχετίζεται με την αποκατάσταση των αποθεμάτων γλυκογόνου στους μύες μετά από την άσκηση με αντίσταση δεν είναι επίσης γνωστός. Στόχος της παρούσας μελέτης ήταν να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα της άσκησης με αντιστάσεις στα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα κατά τη διάρκεια, αμέσως μετά και για 24 ώρες μετά από την άσκηση, συγκριτικά με την αερόβια άσκηση ή χωρίς καθόλου άσκηση σε άτομα με διαβήτη τύπου 1. Υποθέσαμε ότι, συγκριτικά με την αερόβια άσκηση, η άσκηση με αντιστάσεις σχετίζεται με μικρότερη μείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα κατά την άσκηση, αλλά με μεγαλύτερη διατήρηση των χαμηλών τιμών γλυκόζης μετά από την άσκηση, ενδεχομένως βελτιώνοντας έτσι τη γενικότερη σταθερότητα της γλυκόζης. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Η μελέτη εγκρίθηκε από τις επιτροπές δεοντολογίας του Πανεπιστημίου και του νοσοκομείου της Ottawa. Συμμετείχαν μη παχύσαρκοι, μη καπνιστές ενήλικες, με διαβήτη τύπου 1 χωρίς επιπλοκές. Δύο από τους συμμετέχοντες ήταν αθλητές που προπονούνταν 6 φορές την εβδομάδα, ενώ και οι υπόλοιποι ήταν δραστήριοι. Όλοι οι συμμετέχοντες έκαναν τακτικά και αερόβια άσκηση και άσκηση με αντιστάσεις τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα τουλάχιστον 6 μήνες. Οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν είτε πολλαπλές καθημερινές ενέσεις (MDI) ινσουλίνης ή συνεχείς υποδόριες εγχύσεις ινσουλίνης με αντλία. Η ίδια ομάδα συμμετεχόντων είχε συμμετάσχει σε μια μελέτη που έχει δημοσιευτεί προγενέστερα από την ίδια ερευνητική ομάδα (20). Πειραματικός σχεδιασμός Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στην Ερευνητική Μονάδα Φυσιολογίας του Ανθρώπου και του Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο της Ottawa. Οι συμμετέχοντες προσήλθαν σε μια προκαταρκτική επίσκεψη και σε τρεις δοκιμασίες. Στην προκαταρκτική επίσκεψη οι συμμετέχοντες κατέθεσαν τη γραπτή πληροφορημένη συγκατάθεση πριν ελεγχθούν για VO2max, μυϊκή δύναμη (μέγιστο οχτώ επαναλήψεις) και HbA1c, όπως έχει περιγραφτεί προγενέστερα. Συνεχής παρακολούθηση γλυκόζης Το σύστημα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης CGMS System Gold (Medtronic, Northridge, CA) χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα μελέτη ώστε οι συμμετέχοντες να μην γνωρίζουν τις τιμές γλυκόζης τους και να μην αλλάξουν τη συμπεριφορά τους βάσει της παρακολούθησης. Οι αισθητήρες του CGMS τοποθετήθηκαν υποδόρια στις 8:30 π.μ. την ημέρα πριν από την συνεδρία άσκησης. Για τη μέτρηση γλυκόζης τριχοειδικού αίματος χρησιμοποιήθηκαν ο μετρητής OneTouch Ultrasmart (LifeScan, Johnson & Johnson, Milpitas CA) και κωδικοποιημένες ταινίες (ο ίδιος κωδικός σε όλη τη διάρκεια της μελέτης). Οι συμμετέχοντες εξέταζαν τη γλυκόζη τριχοειδικού αίματος τέσσερις φορές την ημέρα, για λόγους βαθμονόμησης. Είκοσι τέσσερις ώρες μετά το τέλος της περιόδου άσκησης/μη άσκησης, λήφθηκαν τα στοιχεία από τις μονάδες συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (Minimed Solutions v.3.0c, Medtronic, Northridge, CA). Στη διάρκεια κάθε περιόδου παρακολούθησης οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν το ίδιο πρωινό, μεσημεριανό και δείπνο που επέλεξαν αυτοί, τις ίδιες ώρες της ημέρας και κατέγραφαν την πρόσληψη τροφής και ινσου Τόμος 6 Τεύχος 3 [5]

8 λίνης στα ειδικά έντυπα της μελέτης. Οι συμμετέχοντες απείχαν από την άσκηση για 24 ώρες πριν την τοποθέτηση του αισθητήρα (48 ώρες πριν την περίοδο του πειράματος) και δεν κατανάλωσαν καφεΐνη και αλκοόλ κατά την περίοδο παρακολούθησης. Πειραματική περίοδος Οι συμμετέχοντες έφτασαν στο εργαστήριο στις 4:00 μ.μ. την ημέρα μετά από την τοποθέτηση του αισθητήρα. Διεξήχθησαν οι ακόλουθες συνεδρίες, με τουλάχιστον 5 ημέρες διαφορά: 1) ασκήσεις αντιστάσεων, τρία σετ των οκτώ επαναλήψεων το μέγιστο, επτά διαφορετικών ασκήσεων, με 90 δευτερόλεπτα ανάπαυση μεταξύ των σετ (διάρκεια περίπου45 λεπτά), 2) αερόβια άσκηση, 45 λεπτά διάδρομο (60% του VO2max) και 3) μη άσκηση, 45 λεπτά ανάπαυσης. Μετά τις συνεδρίες ακολούθησαν 60 λεπτά ανάπαυσης με παρακολούθηση. Οι συνεδρίες δοκιμασίας για τις γυναίκες που χρησιμοποιούσαν μονοφασικά από του στόματος αντισυλληπτικά, έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της ενεργούς φάσης του χαπιού. Δεν διεξήχθησαν συνεδρίες μη άσκησης πρώτα και οι εναπομείναντες συνεδρίες τυχαιοποιήθηκαν. Προσαρμογές ινσουλίνης και συμπλήρωμα γλυκόζης Οι συμμετέχοντες μείωσαν τις δόσεις ινσουλίνης στις ημέρες της άσκησης είτε μειώνοντας κατά 10% στην ενδιάμεση ή μακράς δράσης ινσουλίνη είτε κατά 50% στο ρυθμό βασικής ινσουλίνης, ξεκινώντας 1 ώρα πριν την άσκηση και διατηρώντας το μέχρι το τέλος της άσκησης για τους χρήστες αντλίας. Αν η γλυκόζη αίματος ήταν <5 mmol/l στην άφιξη στο κέντρο άσκησης, εκείνοι που χρησιμοποιούσαν αντλία ινσουλίνης μείωσαν το ρυθμό βασικής ινσουλίνης κατά 25% επιπλέον. Οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν ένα σνακ (Glucerna Chocolate Graham Snack Bars, 150 θερμίδες, 25g υδατάνθρακες, Abbott Laboratories, Abbott Park, IL) στις 4.00 μ.μ. κάθε μέρα, συμπεριλαμβανομένης της ημέρας άσκησης, με το σνακ να καταναλώνεται στην άφιξη στο εργαστήριο. Η γλυκόζη τριχοειδικού αίματος ελέγχονταν 60 και 30 λεπτά πριν από την άσκηση και αμέσως πριν από την άσκηση ώστε να διασφαλιστούν επίπεδα γλυκόζης 5,5 και 13,9 mmol/l. Όταν κρίθηκε απαραίτητο χορηγήθηκαν ταμπλέτες γλυκόζης, όπως έχει περιγραφτεί και προγενέστερα (20). Αιματολογικές εξετάσεις Συλλέχθηκαν δείγματα φλεβικού αίματος με φλεβικό καθετήρα κατά την έναρξη (χρόνος 0) και 5, 10, 15, 30 και 45 λεπτά σε όλες τις περιόδους ελέγχου (άσκηση αντίστασης, αερόβια άσκηση και μη άσκηση), όπως επίσης στα χρονικά σημεία των 50, 55, 60, 65, 75, 85, 95 και 105 λεπτών κατά την αποθεραπεία. Το αίμα φυγοκεντρήθηκε αμέσως (4.000 στροφές/λεπτό για 4 λεπτά) και αποθηκεύτηκε στους 80ο C. Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος καταληκτικού σημείου εξοκινάσης για να καθοριστούν τα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος χρησιμοποιώντας τον αναλυτή Beckman Coulter Unicel DxC600 Synchron Clinical Analyser (Beckman Coulter, Fullerton, CA) και το αντιδραστήριο SYNCHRON CX Systems GLUCOSE (cat. no ). Στατιστική ανάλυση Τα επίπεδα γλυκόζης συγκρίθηκαν στις συνεδρίες χρησιμοποιώντας ανάλυση διακύμανσης δύο κατευθύνσεων επαναλαμβανομένων μετρήσεων (χρόνος και κατάσταση) (ANOVA). Οι περίοδοι άσκησης και αποθεραπείας εξετάστηκαν χωριστά στις τρεις συνεδρίες (αερόβια άσκηση, άσκηση αντιστάσεων και μη άσκηση). Η περίοδος άσκησης αποτελούνταν από χρονικά σημεία των 5, 10, 15, 30 και 45 λεπτών, ενώ η περίοδος ανάκαμψης αποτελούνταν από τα εναπομείναντα χρονικά σημεία. Χρησιμοποιήθηκαν δοκιμασίες ttest με κατά ζεύγη δείγματα για να γίνουν συγκρίσεις post hoc για κάθε χρονικό σημείο μεταξύ των καταστάσεων (αερόβια αντιστάσεων, μη άσκηση) στην άσκηση και στην αποθεραπεία χωριστά και για να ελεγχθούν τυχών αλλαγές από την έναρξη και το τέλος της άσκησης σε κάθε κατάσταση άσκησης. Η σημαντικότητα ορίστηκε το 0,05. Τα δεδομένα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης εξετάστηκαν ως μέσοι όροι 15 λεπτών στα ακόλουθα σημεία: 24 ώρες πριν την άσκηση, το βράδυ (12:00 π.μ. έως 6:00 π.μ.) πριν την άσκηση, 16 ώρες μετά την άσκηση, το βράδυ μετά την άσκηση και 24 ώρες μετά την άσκηση. Χρησιμοποιήθηκε ανάλυση διακύμανσης δύο κατευθύνσεων επαναλαμβανομένων μετρήσεων (χρόνος και κατάσταση) (ANOVA) ώστε να συγκριθούν οι καταστάσεις στην περίοδο 16 ώρες μετά από την άσκηση. Κατόπιν έγιναν δοκιμασίες ttest με κατά ζεύγη δείγματα για να γίνουν συγκρίσεις post hoc για κάθε χρονικό διάστημα 15 λεπτών. Τα κατώτατα όρια υποκαι υπεργλυκαιμίας ορίστηκαν στα 3,5 και 10,9 mmol/l, αντιστοίχως. Η ελάχιστη, μέγιστη και μέση γλυκόζη αίματος, ο χρόνος των υπογλυκαιμικών και υπεργλυκαιμικών καταστάσεων και οι περιοχές κάτω από την καμπύλη (AUC) για το χρόνο σε υπο και υπεργλυκαιμικές καταστάσεις καθορίστηκαν για κάθε χρονικό πλαίσιο. Οι προϋπάρχουσες τιμές συγκρίθηκαν με τις τιμές μετά την άσκηση στις καταστάσεις άσκησης χρησιμοποιώντας τη μη παραμετρική δοκιμασία κατά Wilcoxon. Οι διαφορές στις καταστάσεις εξετάστηκαν χρησιμοποιώντας ανάλυση διακύμανσης δύο κατευθύνσεων κατά Friedman. Η συμφωνία μεταξύ των δεδομένων συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης και της γλυκόζης τριχοειδικού αίματος στις 3 ημέρες καθορίστηκε με τη διεξαγωγή συσχέτισης Pearson μεταξύ των τιμών γλυκόζης του αισθητήρα και των αυτόκαταγεγραμμένων τιμών γλυκόζης τριχοειδικού αίματος. Η πρόσληψη καθημερινής συνολικής ινσουλίνης και υδατανθράκων υπολογίστηκε βάσει των πληροφοριών [6] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

9 που παρείχαν οι συμμετέχοντες. Οι συγκρίσεις μεταξύ των καθημερινών καταστάσεων έγιναν με ανάλυση διακύμανσης δύο κατευθύνσεων κατά Friedman. Όπου διαπιστώθηκαν σημαντικά αποτελέσματα χρησιμοποιήθηκαν οι δοκιμασίες Wilcoxon για να καθοριστεί που έσφαλαν οι διαφορές. Οι στατιστικές δοκιμασίες έγιναν με λογισμικό SPSS 18.0 για Windows (SPSS, Chicago, IL). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Στη μελέτη έλαβαν μέρος 12 άτομα (10 άνδρες και 2 γυναίκες), μη παχύσαρκα (ΔΜΣ 25,3 ± 3,0 kg/m2), σωματικά δραστήρια (VO2max 51,2 ± 10,8 ml x kg1 x min 1), ηλικίας 1762 ετών (μέση ηλικία 31,8 ± 15,3 ετών). Η μέση διάρκεια διαβήτη ήταν 12,5 ± 10,0 έτη και οι συμμετέχοντες είχαν μέτριο έως καλό έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης τους (HbA1c 7,1 ± 1,1%). Πέντε συμμετέχοντες λάμβαναν ινσουλίνη με πολλαπλές ημερήσιες ενέσεις (MDI), ενώ 7 χρησιμοποιούσαν συνεχή υποδόρια έγχυση ινσουλίνης. Γλυκόζη πλάσματος Άσκηση. Στο Σχήμα 1 παρουσιάζονται τα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος. Στο συμπληρωματικό πίνακα 1 παρατίθενται πληροφορίες για τις παραμέτρους του ποδηλάτου (ταχύτητα, κλίση) καθώς και τα φορτία στις συνεδρίες της άσκησης με αντιστάσεις. Παρατηρήθηκε σημαντική αλληλεπίδραση μεταξύ του χρόνου και του τύπου άσκησης (Ρ < 0,001) για τα μέσα επίπεδα γλυκόζης άσκησης, γεγονός που υποδεικνύει ότι οι συνολικές μειώσεις και τα ποσοστά μείωσης στα επίπεδα γλυκόζης διέφεραν μεταξύ των συνεδριών (Σχήμα 1). Δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των συνεδριών στις συγκεντρώσεις γλυκόζης πλάσματος έναρξης πριν την άσκηση. Παρατηρήθηκε μια σταδιακή μείωση στις συγκεντρώσεις γλυκόζης πλάσματος με την άσκηση αντιστάσεων (από 8,4 ± 2,7 σε 6,8 ± 2,3 mmol/l στη συνεδρία των 45 λεπτών), προκαλώντας επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από αυτά της έναρξης στο τέλος της άσκησης (Ρ = 0,008). Δεν ανιχνεύθηκαν αλλαγές από την έναρξη στα πρώτα 45 λεπτά της συνεδρίας χωρίς άσκηση (από 8,4 ± 3,5 σε 8,6 ± 3,8 mmol/l [Ρ = 0,585]). Αντίθετα, κατά την αερόβια άσκηση, τα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος μειώθηκαν ταχύτατα και πιο σημαντικά (από 9,2 ± 3,4 σε 5,8 ± 2,0 mmol/l στα 45 λεπτά [Ρ = 0,001]), προκαλώντας σημαντικές αλλαγές από την έναρξη εντός 10 λεπτών λεπτά. Τα επίπεδα γλυκόζης στη συνεδρία αερόβιας άσκησης ήταν χαμηλότερα από εκείνα της μη άσκησης μετά από 30 λεπτά άσκησης. Αποθεραπεία. Παρατηρήθηκε επίσης μια σημαντική αλληλεπίδραση χρόνου και είδους άσκησης στα μέσα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος κατά την αποθεραπεία (Ρ < 0,001). Τα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος ήταν σταθερά μετά από την άσκηση αντιστάσεων και τις συνεδρίες μη άσκησης, αλλά αυξήθηκαν κατά 2,2 ± 0,6 mmol/l κατά την αποθεραπεία μετά από την αερόβια άσκηση (Ρ = 0,002). Τα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος δεν ήταν διαφορετικά, ούτε από τη μη άσκηση ούτε από την άσκηση αντίστασης στα 60 λεπτά μετά από την άσκηση. Σχήμα 1 Μέση ± SE γλυκόζης πλάσματος κατά τις πειραματικές συνεδρίες (πλαίσιο) και 60 λεπτά ανάκαμψης (n = 12 για αεροβική άσκηση και μη άσκηση, n = 11 για άσκηση αντίστασης)., έλεγχοςμη άσκηση., άσκηση αντίστασης. αεροβική άσκηση. a, Στατιστικά σημαντική αλλαγή από την αναφορά στην αεροβική άσκηση. b, Στατιστικά σημαντική αλλαγή από την αναφορά στην άσκηση αντίστασης. c, Στατιστικά σημαντική αλλαγή μεταξύ συνεδρίας ελέγχουμη άσκησης και αεροβικής άσκηση. d, Στατιστικά σημαντική αλλαγή στην ανάκαμψη μετά από την αεροβική άσκηση. Οι διαφορές θεωρήθηκαν στατιστικά σημαντικές αν ήταν ακόμα σημαντικές μετά από διόρθωση Bonferroni για πολλαπλές συγκρίσεις. Κατά την άσκηση οι συμμετέχοντες λάμβαναν ταμπλέτες γλυκόζης αν η γλυκόζη αίματος έπεφτε < 4,5 mmol/l. Τόμος 6 Τεύχος 3 [7]

10 Πρόσληψη υδατανθράκων και δοσολογία ινσουλίνης Ο αριθμός των συμμετεχόντων που χρειάζονταν ταμπλέτες ινσουλίνης κατά τη δοκιμαστική συνεδρία ήταν δύο, εννέα και τρεις για την ομάδα μη άσκησης, αερόβιας άσκησης και άσκησης με αντιστάσεις, αντιστοίχως. Οι διαφορές ήταν σημαντικές μεταξύ της ομάδας μη άσκησης και της αερόβιας άσκησης (Ρ = 0,007). Η τιμή Ρ για τη σύγκριση μεταξύ άσκησης αντίστασης και αερόβιας ήταν 0,05. Δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές στην πρόσληψη υδατανθράκων την ημέρα πριν ή την ημέρα μετά την πειραματική συνεδρία ή στις 6 ώρες μετά από την άσκηση (Πίνακας 1). Ωστόσο, η πρόσληψη υδατανθράκων ήταν υψηλότερη την ημέρα δοκιμασίας άσκησης στην αερόβια συγκριτικά με την άσκηση αντιστάσεων (Ρ = 0,013), κυρίως λόγω διαφορών στα συμπληρώματα κατά την άσκηση. Δύο συμμετέχοντες που χρησιμοποιούσαν αντλίες ινσουλίνης επέλεξαν να αντικαταστήσουν τη συνήθη bolus δόση ινσουλίνης με τη μπάρα Glucema πριν από την άσκηση και ένας επέμενε να μην κάνει χρήση της βασικής ινσουλίνης (αντί της μείωσης κατά 50%) όταν έμαθε κατά την άφιξή του στο εργαστήριο ότι ήταν η ημέρα για αερόβια άσκηση. Η καθημερινή πρόσληψη ινσουλίνης δεν διέφερε σημαντικά στις καταστάσεις οποιασδήποτε ημέρας με τον αισθητήρα. Δεδομένα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης Οι συσχετίσεις Pearson μεταξύ επιπέδων γλυκόζης τριχοειδικού αίματος μετρήθηκαν με φορητές συσκευές και τα διάμεσα επίπεδα γλυκόζης μετρήθηκαν με συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης και ήταν 0,95, 0,90 και 0,94 κατά τις μη εργαστηριακές περιόδους στην άσκηση με αντίσταση, στην αεροβική και στη μη άσκηση, αντιστοίχως. Τις 24 ώρες πριν από την άσκηση ή τη μη άσκηση δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των συνεδριών στο συνολικό χρόνο που δαπανήθηκε σε υπογλυκαιμία, στο AUC υπογλυκαιμίας, στον αριθμό υπεργλυκαιμικών επεισοδίων, στο χρόνο που δαπανήθηκε σε κατάσταση υπεργλυκαιμίας, στο AUC υπεργλυκαιμίας ή στη μέση γλυκόζη αίματος. Τα δεδομένα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης μετά από την άσκηση ήταν μόνο διαθέσιμα για 11 και 10 από τους 12 συμμετέχοντες στις συνεδρίες μη άσκησης και αερόβιας, αντιστοίχως, λόγω βλάβης του εξοπλισμού στις υπόλοιπες τρεις συνεδρίες. Τα δεδομένα ήταν διαθέσιμα και για τους 12 συμμετέχοντες στη συνεδρία άσκησης με αντιστάσεις. Συνολικά, υπήρξαν 124 τιμές κατά ζεύγη από μέτρηση με φορητή συσκευή και με συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης για τη μη άσκηση, 113 για την αεροβική άσκηση και 115 για την άσκηση με αντιστάσεις. Διαπιστώθηκε οριακό αποτέλεσμα χρόνου (Ρ = 0,073) στην ανάλυση των δεδομένων της συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης από 1 έως 6 ώρες μετά την άσκηση. Βρέθηκαν υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις διάμεσης γλυκόζης την τέταρτη και πέμπτη ώρα μετά από την αερόβια άσκηση συγκριτικά με την άσκηση με αντιστάσεις (Ρ = 0,018 στις 5 ώρες μετά από την άσκηση) (Σχήμα 2). Μολονότι παρουσιάστηκαν τα διπλά νυχτερινά επεισόδια υπογλυκαιμίας (Πίνακας 2) σύμφωνα με τις μετρήσεις των συσκευών συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης μετά από την άσκηση με αντιστάσεις (εννέα στο σύνολο) έναντι της αερόβιας άσκησης και της μη άσκησης (τέσσερεις στο καθένα), οι διαφορές μεταξύ των περιστάσεων δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Υπήρχε, ωστόσο, μια τάση περισσότερων επεισοδίων νυχτερινής υπεργλυκαιμίας μετά από την άσκηση με αντιστάσεις (Ρ = 0,059) συγκριτικά με το βράδυ πριν από την άσκηση, αλλά οι διαφορές στα μέσα επίπεδα γλυκόζης δεν ήταν σημαντικές. Πίνακας 1 Πρόσληψη ινσουλίνης και υδατανθράκων στις 6 ώρες μετά από την άσκηση* Υδατάνθρακες (g)* Ινσουλίνη (μονάδες) Συμμετέχοντες RES AER NoEx RES AER NoEx ,4 6,6 10, ,8 7,8 7, , ,5 19,4 11, ,5 4,5 4, ,7 9,7 10, ,9 3,9 4, ,4 23,7 Μέση ± SD 94 ± ± ± 50 13,2 ± 10,6 10,1 ± 6,3 13,3 ± 10,4 AER, αεροβική άσκηση. NoEx, καθόλου άσκηση, έλεγχος. RES, άσκηση αντίστασης. *Οι διαφορές μεταξύ των περιστάσεων δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. [8] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

11 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η άσκηση με αντιστάσεις είχε ως αποτέλεσμα πολύ μικρότερες μειώσεις στη γλυκόζη αίματος κατά την άσκηση απ ότι η αερόβια άσκηση ή η μη άσκηση στα άτομα με διαβήτη τύπου 1. Η άσκηση με αντιστάσεις σχετίζονταν επίσης με σχετικά σταθερές πρώιμες συγκεντρώσεις γλυκόζης μετά την άσκηση. Χρειάστηκε μικρότερη ποσότητα συμπληρωμάτων υδατανθράκων κατά την άσκηση με αντιστάσεις σε σύγκριση με την αερόβια άσκηση, γεγονός που εξασθένησε κάποια από τα υπογλυκαιμικά αποτελέσματα της αερόβιας δραστηριότητας. Αντίθετα με την άσκηση με αντιστάσεις και τη μη άσκηση, η αερόβια άσκηση σχετίστηκε με μεγαλύτερες αυξήσεις στα επίπεδα γλυκόζης κατά την πρώιμη αποθεραπεία, με αποτέλεσμα μια τάση για υψηλότερες συγκεντρώσεις γλυκόζης στην όψιμη αποθεραπεία (όπως μετρήθηκε με τη συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης 36 ώρες μετά την άσκηση). Οι τάσεις αυτές παρατηρήθηκαν εν τη απουσία οποιαδήποτε σημαντικών διαφορών στη δοσολογία της ινσουλίνης ή της πρόσληψης υδατανθράκων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα μέσα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μετά από την άσκηση με αντιστάσεις ήταν παρόμοια με εκείνα χωρίς άσκηση: πιο σταθερά κατά την πρώιμη αποθεραπεία και εντός ενός πιο υγιούς εύρους (56 mmol/l) κατά την όψιμη αποθεραπεία. Έτσι, η απόδοση της άσκησης με αντιστάσεις μπορεί να αποτελεί εναλλακτική στρατηγική για την πρόληψη της οξείας πτώσης των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα που παρατηρείται με την αερόβια άσκηση ενώ διατηρούνται πιο θετικά επίπεδα γλυκόζης μετά από την άσκηση. Υπήρξε, ωστόσο, μια τάση για πιο συχνές, αλλά πιο ήπιες, νυχτερινές υπογλυκαιμίες μετά από την άσκηση με αντιστάσεις, το οποίο χρήζει περαιτέρω έρευνας. Οι μηχανισμοί που επηρεάζουν τη δραματική μείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα κατά την αερόβια έναντι της άσκησης με αντιστάσεις, δεν είναι σαφείς. Ίσως έχει παίξει κάποιο ρόλο το γεγονός ότι ο οργανισμός εξαρτάται από αναερόβιες πηγές παραγωγής ενέργειας κατά τη διάρκεια άσκησης με αντιστάσεις παρά από αερόβιες πηγές (δηλαδή μικρότερη εξάρτηση από τη γλυκόζη αίματος) (21,22). Προγενέστερες μελέτες που αφορούν την αναερόβια δραστηριότητα σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 (διαστήματα με σπριντ 4 δευτερολέπτων [13,14] ή σπριντ 10 δευτερολέπτων πριν ή μετά την άσκηση [11,12]) διαπίστωσαν πιο αργές μειώσεις στις συγκεντρώσεις γλυκόζης στο αίμα κατά την άσκηση και μικρότερες μετά την άσκηση συγκριτικά με μόνο την αερόβια άσκηση χαμηλής έντασης. Τα επίπεδα ινσουλίνης και κορτιζόλης ήταν συγκρίσιμα σε αυτές τις μελέτες και συνεπώς είναι αδύνατο να είναι υπεύθυνα για τα διαφορετικά μοτίβα απόκρισης γλυκόζης αίματος (1114). Η αυξητική ορμόνη και οι κατεχολαμίνες, εν τω μεταξύ, αυξήθηκαν μετά από το σπριντ, ενισχύοντας τη λιπόλυση και τη γλυκογονόλυση, αντιστοίχως, σταθεροποιώντας τα επίπεδα γλυκόζης αίματος (1114). Δεν είναι σαφές αν αυτές οι ορμόνες είναι υπεύθυνες για τη σταθεροποίηση των επιπέδων γλυκόζης αίματος μετά από άσκηση με αντιστάσεις σε άτομα με διαβήτη τύπου 1. Ωστόσο, η αυξητική ορμόνη και οι κατεχολαμίνες είναι γνωστό ότι αυξάνονται σημαντικά στα άτομα χωρίς διαβήτη κατά την άσκηση με αντίσταση, σε πρωτόκολλα όπως αυτά που χρησιμοποιήθηκαν από την παρούσα μελέτη (23,24). Οι περιορισμένες πτώσεις στις συγκεντρώσεις γλυκόζης αίματος μπορεί επίσης να σχετίζονται με αυξημένη παραγωγή γαλακτικού οξέος κατά την άσκηση με αντιστάσεις. Συγκρίνοντας τις ορμονικές αποκρίσεις σε Σχήμα 2 Μέση ± SD γλυκόζης σύμφωνα με μέτρηση συνεχούς παρακολούθησης (CGM) από 1 έως 12 ώρες μετά την άσκηση., έλεγχοςμη άσκηση., άσκηση αντίστασης., αεροβική άσκηση. Το πλαίσιο αντιπροσωπεύει τη χρονική περίοδο όταν η γλυκόζη ήταν σημαντικά υψηλότερη μετά από την αεροβική άσκηση συγκριτικά με την άσκηση αντίστασης (Ρ < 0,05). n = 11 (έλεγχοςμη άσκηση), n = 10 (αεροβική) και n = 12 (αντίσταση). Τόμος 6 Τεύχος 3 [9]

12 Πίνακας 2 Σύνοψη νυχτερινών δεδομένων συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης για το βράδυ μετά την άσκηση αντίστασης, την αεροβική άσκηση και τη μη άσκηση RES AER NoEx P Συμμετέχοντες με νυχτερινή υπογλυκαιμία (<3,5 mmol/l) 6/12 (50) 2/10 (50) 4/11 (36) Ν/Α Συνολικός αριθμός επεισοδίων υπογλυκαιμίας ,350 Διάρκεια υπογλυκαιμίας ανά επεισόδιο 40 ± ± ± 7 0,264 AUC για υπογλυκαιμία ανά επεισόδιο 31 ± ± ± 14 0,554 Μέση νυχτερινή γλυκόζη (mmol/l) 6,8 ± 2,5 7,0 ± 2,8 7,2 ± 2,1 0,407 Τα δεδομένα είναι n/n (%), n ή μέσες ± SD. Οι τιμές Ρ είναι για δοκιμή Friedman διπλής κατεύθυνσης ANOVA. AER, αεροβική άσκηση. NoEx, καθόλου άσκηση, έλεγχος. RES, άσκηση αντίστασης. διάφορα πρωτόκολλα άσκησης με αντιστάσεις, οι Smilios et al. (23) διαπίστωσαν ότι δύο σετ των 10 επαναλήψεων πιέσεων θώρακος, έλξεων και καθισμάτων (άσκηση μικρότερου μεγέθους από αυτή που χρησιμοποιήθηκε κατά την παρούσα μελέτη) είχε ως αποτέλεσμα μια τετραπλάσια αύξηση στα επίπεδα γαλατικού οξέος στο αίμα, με το γαλακτικό να παραμένει αυξημένο για τουλάχιστον 30 λεπτά μετά από την άσκηση στα άτομα χωρίς διαβήτη (23). Αν και δεν είναι γνωστές έρευνες για την παραγωγή γαλακτικού κατά την άσκηση με αντιστάσεις σε άτομα με διαβήτη τύπου 1, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η παραγωγή γαλακτικού θα ήταν διαταραγμένη στον πληθυσμό αυτό. Πράγματι, άλλες αναερόβιες ασκήσεις (ποδηλασία υψηλής έντασης) παρήγαγαν αυξημένα επίπεδα γαλακτικού, τα οποία επέμειναν μέχρι και 30 λεπτά μετά το τέλος της άσκησης σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 (1114,25). Στην παρούσα μελέτη δεν μετρήθηκε το γαλακτικό οξύ, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε ότι τα επίπεδα γαλακτικού στο αίμα θα είχαν αυξηθεί περισσότερο κατά την άσκηση με αντιστάσεις όπου κυριαρχεί η γλυκόλυση (22) παρά κατά την αεροβική άσκηση όπου η λιπόλυση παράγει μεγάλο μέρος της ενέργειας που απαιτείται (26), ειδικότερα σε άτομα γυμνασμένα (21). Τα υψηλότερα επίπεδα γαλακτικού μπορούν να μειώσουν τη γλυκόζη αίματος προκαλώντας γλυκονεογένεση. Γενικώς, δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις μετρήσεις υπογλυκαιμίας ή τα μέσα επίπεδα νυχτερινής γλυκόζης αίματος (Πίνακας 2), μολονότι η άσκηση με αντιστάσεις βρέθηκε ότι δεν σχετίζεται σημαντικά με περισσότερα επεισόδια νυχτερινής υπογλυκαιμίας. Παρότι δεν γνωρίζουμε την ύπαρξη κάποιας μελέτης που να εξετάζει τα επίπεδα νυχτερινής γλυκόζης αίματος μετά από άσκηση με αντιστάσεις σε άτομα με διαβήτη τύπου 1, οι McMahon et al. (16) διαπίστωσαν ότι οι έφηβοι με διαβήτη τύπου 1 είχαν υψηλότερες απαιτήσεις χορήγησης ινσουλίνης για να διατηρήσουν την ευγλυκαιμία τους, μεταξύ και 4.00 π.μ., μετά από απογευματινή αερόβια άσκηση σε σχέση με περιπτώσεις απουσίας άσκησης. Αυτό έρχεται σε συμφωνία με το χρόνο που διαπιστώθηκαν τα χαμηλότερα επίπεδα νυχτερινής γλυκόζης μετά από εφαρμογή και των δύο τύπων άσκησης στη μελέτη μας (Σχήμα 2), μολονότι οι διαφορές μεταξύ των περιπτώσεων δεν ήταν σημαντικές. Όπως συμπέραναν οι McMahon et al. (16) οι καθυστερημένες αυξήσεις στην ανάγκη γλυκόζης μετά την άσκηση σχετίζονται με την αναπλήρωση των αποθηκών γλυκογόνου, έτσι μπορεί να αναμένεται μια υψηλότερη συχνότητα χαμηλής γλυκόζης αίματος μετά την άσκηση με αντιστάσεις (22). Είναι επίσης πιθανό οι διαφορές στην πρόσληψη τροφής και ινσουλίνης (Πίνακας 2), ενώ δεν είναι στατιστικά σημαντικές, να έχουν μικρή επίδραση στο γλυκαιμικό προφίλ μετά από την άσκηση. Επιπλέον, ενώ ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αντιστοιχήσουν την πρόσληψη τροφής και ινσουλίνης, πριν και μετά την άσκηση, ενδεχομένως να μην έχουν αναφερθεί ορισμένες διαφορές. Αυτό, εν τούτοις, δεν αλλάζει τα ευρήματα, καθώς οι αποφάσεις των ασθενών σχετικά με τη δοσολογία της ινσουλίνης και την πρόσληψη υδατανθράκων διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του διαβήτη. Καθώς οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις προσαρμογές της ινσουλίνης κατά την άσκηση με αντιστάσεις είναι πολύ λίγες, οι συμμετέχοντες της παρούσας μελέτης βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην προσωπική τους εμπειρία και κρίση. Τα ευρήματα αυτά έχουν σημαντικές κλινικές προεκτάσεις. Τα υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 έχουν συσχετιστεί με επιπλοκές διαβήτη χαμηλότερης συχνότητας και σοβαρότητας (1). Παρ όλα αυτά, στους διαβητικούς τύπου Ι ο φόβος της υπογλυκαιμίας αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη σωματική δραστηριότητα (27). Η άσκηση με αντιστάσεις σχετίζεται με βελτίωση της μυϊκής δύναμης (4), βελτιωμένο λιπιδικό προφίλ (4), χαμηλότερη ανάγκη ινσουλίνης (4,5) και χαμηλότερα αυτοελεγχόμενα επίπεδα γλυκόζης αίματος (4,5) σε άτομα με διαβήτη τύπου 1. Έχει επίσης πολλά από τα οφέλη που έχει και της αερόβιας άσκησης (υψηλότερη οστική πυκνότητα, αύξηση ευαισθησίας στην ινσουλίνη και βελτιωμένη καρδιαγγειακή λειτουργία) (28) και μπορεί, ως εκ τούτου, να είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική [10] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

13 επιλογή για τον πληθυσμό αυτό. Είναι αξιοσημείωτο ότι παρατηρήθηκε μεγαλύτερη γλυκαιμική διακύμανση που σχετίζεται με την αερόβια άσκηση παρά με την άσκηση με αντιστάσεις Κατά τη δραστηριότητα, η αερόβια άσκηση σχετίστηκε με μεγαλύτερες μειώσεις στη γλυκαιμία, ενώ στην πρώιμη αποθεραπεία ξαναεμφανίστηκε υπεργλυκαιμία συγκριτικά με την άσκηση με αντιστάσεις. Συνεπώς, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η άσκηση με αντιστάσεις είναι πιο ωφέλιμη σε σχέση με τη σταθερότητα της γλυκόζης. Επιπλέον, καθώς τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο μυοπαθειών (29) και επιπλοκών που σχετίζονται με την ανθεκτικότητα ινσουλίνης (29,30), η τακτική άσκηση με αντιστάσεις μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ή στη βελτίωση της μυϊκής μάζας και του μεταβολισμού. Εν τω μεταξύ, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι μπορεί να παρατηρηθεί υπογλυκαιμία μετά την άσκηση πιο συχνά σε άτομα που έχουν αλλάξει το πρόγραμμα γυμναστικής τους με σκοπό να ενσωματώσουν και ασκήσεις με αντιστάσεις ή σε ασθενείς που δεν είναι συνηθισμένοι στην άσκηση (15). Συνοψίζοντας, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι σε γυμνασμένα άτομα με διαβήτη τύπου 1, τα οποία ασκούνται τακτικά με αερόβια άσκηση και άσκηση με αντιστάσεις, ενδεχομένως ο δεύτερος τύπος άσκησης να έχει ως αποτέλεσμα πιο σταθερά επίπεδα γλυκόζης, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση, συγκριτικά με την αερόβια άσκηση, γεγονός που εξηγεί τα οφέλη της HbA1c που έχουν διαπιστωθεί σε προγενέστερες μελέτες παρέμβασης με ασκήσεις αντιστάσεων. Η τάση για πιο συχνή, αλλά ήπια, νυχτερινή υπογλυκαιμία μετά από την άσκηση με αντιστάσεις που αναφέρεται στη μελέτη μας υποδεικνύει, ωστόσο, την πιθανή ανάγκη να αναπτυχθούν πιο αποτελεσματικά πρωτόκολλα κλινικής διαχείρισης για διαφορετικές μορφές άσκησης. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Wadén J, Forsblom C, Thorn LM, et al.; FinnDiane Study Group. Physical activity and diabetes complications in patients with type 1 diabetes: the Finnish Diabetic Nephropathy (FinnDiane) Study. Diabetes Care 2008;31: Chimen M, Kennedy A, Nirantharakumar K, Pang TT, Andrews R, Narendran P. What are the health benefits of physical activity in type 1 diabetes mellitus? A literature review. Diabetologia 2012;55: Kavookjian J, Elswick BM, Whetsel T. Interventions for being active among individuals with diabetes: a systematic review of the literature. Diabetes Educ 2007; 33: ; discussion Durak EP, JovanovicPeterson L, Peterson CM. Randomized crossover study of effect of resistance training on glycemic control, muscular strength, and cholesterol in type I diabetic men. Diabetes Care 1990;13: Ramalho AC, de Lourdes Lima M, Nunes F, et al. The effect of resistance versus aerobic training on metabolic control in patients with type1 diabetes mellitus. Diabetes Res Clin Pract 2006;72: Mosher PE, NashMS, Perry AC, La Perriere AR, Goldberg RB. Aerobic circuit exercise training: effect on adolescents with well controlled insulindependent diabetes mellitus. Arch Phys Med Rehabil 1998;79: Salem MA, Aboelasrar MA, Elbarbary NS, Elhilaly RA, Refaat YM. Is exercise a therapeutic tool for improvement of cardiovascular risk factors in adolescents with type 1 diabetes mellitus? A randomised controlled trial. Diabetol Metab Syndr 2010;2:47 8. JovanovicPeterson L, Durak E, Berger E, Peterson C. A 12 Session exercise program and its effects on physical conditioning and glucose metabolism in type 1 diabetic subjects. Int J Sports Med 1989;10: Francescato MP, GeatM, Fusi S, Stupar G, Noacco C, Cattin L. Carbohydrate requirement and insulin concentration during moderate exercise in type 1 diabetic patients. Metabolism 2004;53: Campaigne BN, WallbergHenriksson H, Gunnarsson R. Glucose and insulin responses in relation to insulin dose and caloric intake 12 h after acute physical exercise in men with IDDM. Diabetes Care 1987;10: Bussau VA, Ferreira LD, Jones TW, Fournier PA. A 10s sprint performed prior to moderateintensity exercise prevents early postexercise fall in glycaemia in individuals with type 1 diabetes. Diabetologia 2007;50: Bussau VA, Ferreira LD, Jones TW, Fournier PA. The 10s maximal sprint: a novel approach to counter an exercisemediated fall in glycemia in individuals with type 1 diabetes. Diabetes Care 2006; 29: Guelfi KJ, Jones TW, Fournier PA. The decline in blood glucose levels is less with intermittent highintensity compared with moderate exercise in individuals with type 1 diabetes. Diabetes Care 2005; 28: Guelfi KJ, Ratnam N, Smythe GA, Jones TW, Fournier PA. Effect of intermittent highintensity compared with continuous moderate exercise on glucose production and utilization in individuals with type 1 diabetes. Am J Physiol Endocrinol Metab 2007;292:E865 E MacDonald MJ. Post exercise lateonset hypoglycemia in insulindependent diabetic patients. Diabetes Care 1987;10: McMahon SK, Ferreira LD, Ratnam N, et al. Glucose requirements to maintain euglycemia after moderateintensity afternoon exercise in adolescents with type 1 diabetes are increased in a biphasic manner. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92: Maran A, Pavan P, Bonsembiante B, et al. Continuous glucose monitoring reveals delayed nocturnal hypoglycemia after intermittent highintensity exercise in non trained patients with type 1 diabetes. Diabetes Technol Ther 2010;12: Iscoe KE, Campbell JE, Jamnik V, Perkins BA, Riddell MC. Efficacy of continuous realtime blood glucose monitoring during and after prolonged highintensity cycling exercise: spinning with a continuous glucose monitoring system. Diabetes Technol Ther 2006;8: Iscoe KE, RiddellMC. Continuous moderate intensity exercise with or without intermittent highintensity work: effects on acute and late glycaemia in athletes with Type 1 diabetes mellitus. Diabet Med 2011; 28: Yardley JE, Kenny GP, Perkins BA, et al. Effects of performing resistance exercise before versus after aerobic exercise on glycemia in type 1 diabetes. Diabetes Care 2012;35: Brooks GA, Mercier J. Balance of carbohydrate and lipid utilization during exercise: the crossover concept. J Appl Physiol 1994;76: Tesch PA, Colliander EB, Kaiser P.Muscle metabolism during intense, heavy resistance exercise. Eur J Appl Physiol Occup Τόμος 6 Τεύχος 3 [11]

14 Physiol 1986;55: Smilios I, Pilianidis T, Karamouzis M, Tokmakidis SP. Hormonal responses after various resistance exercise protocols. Med Sci Sports Exerc 2003;35: Pullinen T, Nicol C, MacDonald E, Komi PV. Plasma catecholamine responses to four resistance exercise tests in men and women. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1999;80: Purdon C, Brousson M, Nyveen SL, et al. The roles of insulin and catecholamines in the glucoregulatory response during intense exercise and early recovery in insulin dependent diabetic and control subjects. J Clin Endocrinol Metab 1993;76: Lehmann R, Kaplan V, Bingisser R, Bloch KE, Spinas GA. Impact of physical activity on cardiovascular risk factors in IDDM. Diabetes Care 1997;20: Brazeau AS, RabasaLhoret R, Strychar I, Mircescu H. Barriers to physical activity among patients with type 1 diabetes. Diabetes Care 2008;31: Williams MA, HaskellWL, Ades PA, et al.; American Heart Association Council on Clinical Cardiology; American Heart Association Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism. Resistance exercise in individuals with and without cardiovascular disease: 2007 update: a scientific statement from the American Heart Association Council on Clinical Cardiology and Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism. Circulation 2007;116: KrauseMP, RiddellMC,Hawke TJ. Effects of type 1 diabetes mellitus on skeletal muscle: clinical observations and physiological mechanisms. Pediatr Diabetes 2011; 12: Kilpatrick ES, Rigby AS, Atkin SL. Insulin resistance, the metabolic syndrome, and complication risk in type 1 diabetes: double diabetes in the Diabetes Control and Complications Trial. Diabetes Care 2007; 30: [12] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

15 Diabetes Care 35: , 2012 Πρόγνωση Ασθενών με Διαβητικό Πόδι: Ακρωτηριασμοί και Δεκαετής Επιβίωση Stephan Morbach 1, Heike Furchert 1, Ute Groblinghoff 1, Heribert Hoffmeier 1, Kerstin Kersten 1, GerdThomas Klauke 2, Ulrike Klemp 2, Thomas Roden 3, Andrea Icks 4, Burkhard Haastert 5, Gerhard Rumenapf 6, Zulfiquarali G. Abbas 7, 8, Manish Bharara 9, David G Armstrong 9 1 Department of Diabetes and Angiology, Marienkrankenhaus, Soest, Germany, 2 Department of Vascular and Endovascular Surgery, Marienkrankenhaus, Soest, Germany 3 Center for Diabetology, Werl, Germany; the 4Department of Public Health, Faculty of Medicine, HeinrichHeineUniversity, Düsseldorf, Germany, 5 medistatistica, Neuenrade, Germany; the 6Department of Vascular Surgery, Gefässzentrum Oberrhein, DiakonissenStiftungsKrankenhaus Speyer, Mannheim, Germany 7 Department of Medicine, Muhimbili University of Health and Allied Sciences, Dar es Salaam, Tanzania, 8 Abbas Medical Centre, Dar es Salaam, Tanzania; and the 9Department of Surgery, Southern Arizona Limb Salvage Alliance (SALSA), University of Arizona College of Medicine, Tucson, Arizona. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Stephan Morbach, DOI: /dc ΣΚΟΠΟΣ Για ασθενείς με Σακχαρώδη διαβήτη που εμφανίζουν έλκη στο άκρο πόδι, παρατηρείται έλλειψη σχετικών μακροχρόνιων μελετών. Σκοπός της μελέτης ήταν η προοπτική διερεύνηση της επιβίωσης του κάτω άκρου, αλλά και των ίδιων των ασθενών με διαβητικά έλκη σε μια περίοδο παρακολούθησης άνω των 10 ετών. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Στην παρούσα μελέτη συμπεριλήφθηκαν 247 ασθενείς με διαβητικά έλκη, χωρίς μείζων ακρωτηριασμό, οι οποίοι επισκέφτηκαν ένα διαβητολογικό κέντρο στο διάστημα μεταξύ Ιουνίου 1998 και Δεκεμβρίου 1999 και έμειναν υπό παρακολούθηση μέχρι το Μάιο του Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 68,8 ± 10,9 έτη, 58,7% ήταν άνδρες και 55,5% έπασχαν από Περιφερική Αποφρακτική Αρτηριοπάθεια (ΠΑΑ) (Περιφερική Αγγειοπάθεια). Ο χρόνος μέχρι τον πρώτο μείζονα ακρωτηριασμό και η θνησιμότητα αναλύθηκαν με καμπύλες Meier και πολλαπλή παλινδρόμηση Cox. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κατά τη φάση της παρακολούθησης υποβλήθηκαν σε μείζονα ακρωτηριασμό 38 ασθενείς (15,4%). Όλοι εκτός από έναν ασθενή, είχαν ιστορικό ΠΑΑ κατά τη συμμετοχή τους στη μελέτη και το 51,4% είχε σοβαρήβαριά Αρτηριοπάθειας [δείκτης πίεσης αστραγάλουβραχίονα 0,4]). Η ηλικία (αναλογία κινδύνου αναλογία κινδύνου; [HR] ανά έτος, 1,05 [95% CI, 1,011,10]), η αιμοκάθαρση (3,51 [1,0212,07]) και η ΠΑΑ (35,34 [4,81259,79]) φάνηκε ότι ήταν σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες για τον πρώτο μείζονα ακρωτηριασμό παράγοντες για τον πρώτο σοβαρό ακρωτηριασμό. Οι αθροιστικές θνησιμότητες τα έτη 1, 3, 5 και 10 ήταν 15,4 %, 33,1%, 45,8% και 70,4%, αντιστοίχως. Σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες για τη θνησιμότητα ήταν η ηλικία (HR ανά έτος, 1,08 [95% CI, 1,061,10]), το άρρεν φύλο ([1,182,32]), η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (1,83 [1,252,66]), η αιμοκάθαρση (6,43 [3,1413,16]) και η ΠΑΑ (1,44 [1,051,98]). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Παρ ότι έχει μειωθεί σημαντικά ο ακρωτηριασμός ασθενών με διαβητικό πόδι, η δεκαετής επιβίωση των ασθενών είναι χαμηλή, ειδικά μεταξύ ασθενών με ΠΑΑ, νεφρική ανεπάρκεια, ή συνδυασμό των δυο. Τόμος 6 Τεύχος 3 [13]

16 Diabetes Care 35: , 2012 LongTerm Prognosis of Diabetic Foot Patients and Their Limbs Amputation and death over the course of a decade Stephan Morbach, Heike Furchert, Ute Groblinghoff, Heribert Hoffmeier, Kerstin Kersten, GerdThomas Klauke, Ulrike Klemp, Thomas Roden, Andrea Icks, Burkhard Haastert, Gerhard Rumenapf, Zulfiquarali G. Abbas, Manish Bharara, David G Armstrong OBJECTIVE There is a dearth of longterm data regarding patient and limb survival in patients with diabetic foot ulcers (DFUs). The purpose of our study was therefore to prospectively investigate the limb and person survival of DFU patients during a followup period of more than 10 years. RESEARCH DESIGN ANDMETHODS Two hundred fortyseven patients with DFUs and without previous major amputation consecutively presenting to a single diabetes center between June 1998 and December 1999 were included in this study and followed up until May 2011.Mean patient age was years, 58.7%weremale, and 55.5% had peripheral arterial disease (PAD). Times to first major amputation and to death were analyzed with KaplanMeier curves and Cox multiple regression. RESULTS A first major amputation occurred in 38 patients (15.4%) during followup. All but one of these patients had evidence of PAD at inclusion in the study, and 51.4% had severe PAD [anklebrachialpressure index 0.4]). Age (hazard ratio [HR] per year, 1.05 [95% CI, ]), being on dialysis (3.51 [ ]), and PAD (35.34 [ ]) were significant predictors for first major amputation. Cumulative mortalities at years 1, 3, 5, and 10 were 15.4, 33.1, 45.8, and 70.4%, respectively. Significant predictors for death were age (HR per year, 1.08 [95% CI, ]), male sex ([ ]), chronic renal insufficiency (1.83 [ ]), dialysis (6.43 [ ]), and PAD (1.44 [ ]). CONCLUSIONS Although longterm limb salvage in this modern series of diabetic foot patients is favorable, longterm survival remains poor, especially among patients with PAD or renal insufficiency. [14] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ T ο Διαβητικό Πόδι (ΔΠ) σχετίζεται γενικώς με υψηλό επιπολασμό μικρο και μακροαγγειοπαθειών που οδηγούν σε υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα (1). Παρ όλη τη σπουδαιότητα του θέματος ελάχιστες πενταετείς μελέτες κοόρτης έχουν πραγματοποιηθεί καταγράφοντας τα ποσοστά ακρωτηριασμών και θνησιμότητας (25 ) Είναι αξιοσημείωτο το ότι στην βιβλιογραφία εντοπίστηκαν μόνο δυο (2) μελέτες ασθενών με ΔΠ που παρακολουθήθηκαν για 10 χρόνια. Η μια από αυτές τις μελέτες περιέγραψε τα αθροιστικά ποσοστά ακρωτηριασμού και θνησιμότητας μετά τον ακρωτηριασμό ενώ η άλλη μελέτη ανέφερε θνησιμότητα σε ασθενείς με ιστορικό ελκών στο πόδι (χωρίς συγκεκριμένη περιγραφή για την κατάσταση ακρωτηριασμού). Σκοπός της παρούσης μελέτης είναι, ως εκ τούτου, να αναφερθούν οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον πρώτο ακρωτηριασμό, όπως επίσης η θνησιμότητα σε μια μελέτη κοορτών 10 ετών. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Στο διάστημα μεταξύ Ιουνίου 1998 και Δεκεμβρίου 1999 παρουσιάστηκαν στο κέντρο μελέτης 247 ασθενείς με νέα διαβητικά έλκη στα πόδια και χωρίς προηγούμενο ακρωτηριασμό. Συμπεριλήφθηκαν στην παρούσα προοπτική μελέτη και παρακολουθήθηκαν μέχρι τις 31 Μαΐου 2011 ή μέχρι το θάνατό τους. Εβδομήντα εννέα ασθενείς (32,0%) έλαβαν φροντίδα από τη διαβητολογική ομάδα του κέντρου μελέτης στο σύνολο της περιόδου παρακολούθησης ή μέχρι το θάνατό τους, ενώ οι υπόλοιποι ασθενείς έλαβαν θεραπεία σε άλλα κέντρα. Οι ασθενείς της πρώτης ομάδας, επισκέπτονταν το κέντρο μελέτης κάθε 3 μήνες και έλαβαν θεραπεία από την ίδια διεπιστημονική ομάδα όταν παρουσίασαν νέες αλλοιώσεις στα άκρα είτε ως εξωτερικοί ασθενείς είτε νοσηλευόμενοι. Οι ασθενείς που λάμβαναν θεραπεία σε άλλα κέντρα, επισκέπτονταν το κέντρο μια φορά ετησίως. Όλοι οι ασθενείς έδωσαν τη συναίνεσή τους, μετά από ενημέρωση για τη συμμετοχή τους στη μελέτη. Συμφώνησαν να έρθουν σε επαφή προσωπικά ή επέτρεψαν στους ερευνητές να λάβουν πληροφορίες για τα αποτελέσματά τους από τους συγγενείς ή τους οικογενειακούς ιατρούς τους. Αξιολόγηση δεδομένων Ένας διαβητολόγος και μια ειδική νοσηλεύτρια διαβητολογίας έκαναν την αρχική εκτίμηση των ασθενών και ανέλαβαν την παρακολούθησή τους. Το ιστορικό των ασθενών περιλάμβανε δημογραφικά στοιχεία, τύπο και διάρκεια διαβήτη, μικρο και μακρο αγγειακές εκδηλώσεις και κάπνισμα. Η φυσική εξέταση περιλάμβανε αντικειμενική εξέταση για περιφερική νευροπάθεια και ΠΑΑ. Η προστατευτική αίσθηση αξιολογήθηκε ξεχωριστά για κάθε πόδι με βαθμονομημένο διαπασών Rydel Seiffer και μονόινο νήμα 5,07. Η απώλεια προστατευτικής αίσθησης υποτέθηκε ως αποτέλεσμα της νευροπάθειας κατά την αναισθησία στο μονόινο νήμα των 5,07 ή στην αντίληψη δόνησης 4/8 ή χαμηλότερης. Η ΠΑΑ ορίστηκε με το δείκτη πίεσης αστραγάλουβραχίονα (ΑΒΙ) < 0,9 με επιπλέον διερεύνηση με διπλό υπερηχογράφημα ή αγγειογραφία. Ο βαθμός σοβαρότητας της ΠΑΑ υποδιαιρέθηκε σύμφωνα με το μετρημένο ΑΒΙ και ταξινομήθηκε ως ήπια (ΑΒΙ, 0,70,9), μέτρια (ΑΒΙ, 0,410,69) ή σοβαρή (ΑΒΙ, 0,4) (9,10). Οι ασθενείς με μη συμπιέσιμες αρτηρίες λόγω μέσης αρτηριακής ασβεστοποίησης (ΑΒΙ, 1,31) στους οποίους η ΠΑΑ διαγνώστηκε με τεχνικές απεικόνισης αναλύθηκαν ως έχοντες «μη ταξινομημένη PAD». Η ισχαιμική καρδιακή νόσος ορίστηκε ως η παρουσία ιστορικού στηθάγχης ή εμφράγματος του μυοκαρδίου, οποιουδήποτε θετικού αποτελέσματος καρδιακής εξέτασης ή παθολογικών σημείων στη στεφανιογραφία. Το όποιο επεισόδιο νευρολογικής ανεπάρκειας θεωρήθηκε ως ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου. Τέλος, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (CRI) ορίστηκε με βάση τη συγκέντρωση κρεατινίνης στον ορό 1,5 mg/dl και την εφαρμογή αιμοκάθαρσης θεραπείας νεφρικής υποκατάστασης (12). Οι ασθενείς που δεν πληρούσαν αυτά τα κριτήρια θεωρήθηκε ότι έχουν φυσιολογική νεφρική λειτουργία. Τα δημογραφικά στοιχεία, όπως επίσης και η πορεία των ασθενών (ίαση, ακρωτηριασμός, επανεμφάνιση ελκών, θάνατος) συλλέχθηκαν με προκαθορισμένο τυποποιημένο πρωτόκολλο. Τα δεδομένα αφορούσαν στον πρώτο μείζονα ακρωτηριασμό και τα ποσοστά θνησιμότητας στα άτομα της μελέτης. Τα αίτια θανάτου συλλέχθηκαν από τα κλινικά ευρήματα προ του θανάτου, από τα πιστοποιητικά θανάτου ή από τη νεκροψία. Στατιστική ανάλυση Οι μεταβλητές της γραμμής αναφοράς περιγράφτηκαν ανάλογα με τη διανομή τους με μέσους όρους, SD, εύρος ή πίνακες συχνότητας. Ο χρόνος από την εισαγωγή στη μελέτη έως τον πρώτο σοβαρό ακρωτηριασμό και από την εισαγωγή στη μελέτη έως το θάνατο αξιολογήθηκε χωριστά ως λογοκριμένος χρόνος γεγονότων με καμπύλες KaplanMeier. Τα δεδομένα των ασθενών λογοκρίθηκαν στην τελευταία παρακολούθηση. Στην περίπτωση της έκβασης του πρώτου μείζονος ακρωτηριασμού, ο θάνατος χωρίς μείζον ακρωτηριασμό καταχωρήθηκε επίσης ως περίπτωση λογοκρισίας. Οι πιθανοί παράγοντες κινδύνου ή οι συγχυτικοί παράγοντες και για τις δυο εκβάσεις αναλύθηκαν με μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης Cox. Η υπόθεση αναλογικών κινδύνων αξιολογήθηκε γραφικά με στρωματοποιημένες καμπύλες KaplanMeier (δεν φαίνονται όλες). Οι ακόλουθοι παράγοντες συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση ως πιθανοί προγνωστικοί ή συγχυτικοί παράγοντες: φύλο, ηλικία, κάπνισμα, διαμονή σε ίδρυμα, το άτομο ζει μόνο του, τύπος διαβήτη, διάρκεια διαβήτη, ινσουλινοθεραπεία (ναι/όχι), νευροπάθεια, σύνδρομο Charcot, ιστορικό στεφανιαίας νόσου, ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου, CRI, αιμοκάθαρση, PAD, ελάσσων ακρωτηριασμός πριν τη συμμετοχή στη μελέτη Τόμος 6 Τεύχος 3 [15]

18 και πρώτη αλλοίωση στο πόδι (ναι/όχι). Στην αρχή, συμπεριλήφθηκε κάθε παράγοντας ως ανεξάρτητη μεταβλητή σε ένα μοντέλο μονομεταβλητών. Επιλέχθηκαν οι πιο σχετικοί παράγοντες με κατά στάδια και προς τα πίσω επιλογή μεταβλητών (επίπεδο σημαντικότητας για παραμονή, 15%). Τέλος, εφαρμόστηκαν δυο κύρια μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης Cox. Αντί της μεταβλητής PAD ναι/όχι, η ειδικότερη ταξινομημένη μεταβλητή PAD συμπεριλήφθηκε σε εναλλακτικό μοντέλο. Το αποτέλεσμα των μη επιλεγμένων συμμεταβλητών πιο πάνω εκτιμήθηκε σε κάποιες περιπτώσεις με τη συμπερίληψη του παράγοντα επιπλέον στο τελικό μοντέλο και διερευνήθηκαν οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ PAD και CRI. Όλα τα στατιστικά τεστ διεξήχθηκαν δίπλευρα σε επίπεδο σημαντικότητας 5%, αν δεν αναφέρεται αλλιώς. Οι στατιστικές αναλύσεις υπολογίστηκαν με το λογισμικό SAS (version 9.3, SAS Institute Inc., Carry, NC). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Πληθυσμός της μελέτης Τα δημογραφικά και κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών συνοψίζονται στον Πίνακα 1. Η μέση ηλικία των ασθενών κατά την εισαγωγή τους στη μελέτη ήταν τα 68,8 ± 10,9 έτη (εύρος, 2591 έτη), η μέση διάρκεια διαβήτη ήταν τα 15,7 ± 10,5 έτη (εύρος, 053 έτη), το 58,7% των ασθενών ήταν άνδρες και η πλειονότητα έπασχε από διαβήτη τύπου 2 (87,5%). Νευροπάθεια και ΠΑΑ εμφάνισε από την αρχή της μελέτης το 86,2% και 55,5% των ασθενών, αντιστοίχως. Η παρουσία και των δυο παραγόντων κινδύνου διαπιστώθηκε σε 112 άτομα (45,3%). Σαράντα οχτώ ασθενείς με ΠΑΑ (37,2%) πληρούσαν τον ορισμό του σοβαρού σταδίου της νόσου σε τουλάχιστον ένα πόδι. Επιπλέον, σε 40 ασθενείς (16,2%) οι αρτηρίες ήταν μη συμπιέσιμες λόγω ιατρικής αρτηριακής ασβεστοποίησης. Σε 8 ασθενείς με ιατρική ασβεστοποίηση αρτηριών, η ΠΑΑ δεν μπορούσε να ταξινομηθεί στη βάση του ΑΒΙ. Σε 9 ασθενείς (3,6%) δεν ανιχνεύτηκε ούτε νευροπάθεια ούτε ΠΑΑ. Επίσης, σε 29 ασθενείς (11,7%) υπήρχαν στοιχεία ενεργού ή μη ενεργού συνδρόμου Charcot κατά την έναρξη της μελέτης ενώ πενήντα οχτώ ασθενείς (23,5%) πληρούσαν τα κριτήρια της CRI ή λάμβαναν θεραπεία νεφρικής υποκατάστασης. Πενήντα δυο ασθενείς (21,1%) ήταν ενεργοί καπνιστές (26,9% από τους άνδρες ασθενείς και 12,8% από τις γυναίκες) και 94 ασθενείς (38,1%) ήταν πρώην καπνιστές (51,7% από τους άνδρες ασθενείς και 18,6% από τις γυναίκες). Τέλος, από 51 (20,7%) και 54 (21,9%) ασθενείς αναφέρθηκαν ιστορικά στεφανιαίου επεισοδίου ή εγκεφαλικού επεισοδίου, αντιστοίχως, χωρίς μεγάλες διαφορές στην ηλικία. Η μέση περίοδος παρακολούθησης ήταν τα 5,7 ± 4,4 έτη (εύρος, 0,003 13,2 έτη), συμπεριλαμβανομένων των επιζώντων και των ασθενών που απεβίωσαν κατά την περίοδο της μελέτης. Η συνολική περίοδος παρακολούθησης ήταν ανθρωποέτη. Πρώτος σοβαρός ακρωτηριασμός στον πληθυσμό της μελέτης Σε 38 ασθενείς πραγματοποιήθηκε ο πρώτος σοβαρός ακρωτηριασμός κατά την περίοδο παρακολούθησης. Οι αθροιστικές πιθανότητες ενός πρώτου σοβαρού ακρωτηριασμού ήταν 8,7% (5,112,4%), 12,5% (8,016,9%), 15,9% (10,721,0%) και 22,3% (15,329,2%) τα έτη 1, 3, 5 και 10, αντιστοίχως (Πίνακας 2). Όλοι εκτός από έναν από τους ανωτέρω ασθενείς είχαν ιστορικό ΠΑΑ κατά την έναρξη της μελέτης και 51,4% είχαν ιστορικό σοβαρής ΠΑΑ στο εν λόγω άκρο. Σε χωριστά μοντέλα μονομεταβλητών παλινδρόμησης Cox, η ηλικία, η αιμοκάθαρση και η ΠΑΑ αποτέλεσαν σημαντικούς παράγοντες αύξησης κινδύνου ενώ η νευροπάθεια αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα πρόληψης (Πίνακας 3). Ωστόσο, μετά από την εισαγωγή της ΠΑΑ ως δεύτερης μεταβλητής, η νευροπάθεια δεν αποτελούσε σημαντικό παράγοντα πρόληψης (αναλογία κινδύνου [HR], 0,62, Ρ = 0,218). Συνεπώς το εμφανώς προστατευτικό αποτέλεσμα της νευροπάθειας εξηγείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την απουσία ΠΑΑ. Η ηλικία, η ΠΑΑ, η αιμοκάθαρση και το κάπνισμα επιλέχθηκαν με κατά στάδια και προς τα πίσω επιλογή στην παλινδρόμηση Cox. Η ηλικία (HR ανά έτος, 1,05 [95% CI, 1,011,10], Ρ = 0,023), η αιμοκάθαρση στη γραμμή αναφοράς (HR, 3,51 [95% CI, 1,0212,07], Ρ = 0,046) και Πίνακας 1 Δημογραφικά στοιχεία, παράγοντες κινδύνου και συννοσηρότητες του πληθυσμού της μελέτης n 247 Ηλικία (έτη) 68,8 ± 10,9 Διάρκεια διαβήτη (έτη) 15,7 ± 10,5 Άνδρες 145 (58,7) Διαμονή σε ίδρυμα 14 (5,7) Ασθενείς που ζούνε μόνοι τους 49 (19,8) Διαβήτης τύπου (87,5) Θεραπεία ινσουλίνης 164 (66,4) Νευροπάθεια 213 (86,2) Σύνδρομο Charcot 29 (11,7) Ιστορικό στεφανιαίων επεισοδίων (CHD) 51 (20,7) Ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου 54 (21,9) PAD 137 (55,5) CRI 49 (19,8) Αιμοκάθαρση 9 (3,6) Ενεργοί καπνιστές 52 (21,1) Πρώην καπνιστές 94 (38,1) Προηγούμενος ελάσσων ακρωτηριασμός 51 (20,7) Πρώτη βλάβη στο πόδι 114 (46,2) Τα δεδομένα εκφράζονται ως μέσοι όροι ± SD ή n (%). CHD: στεφανιαία νόσος. [16] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

19 η ΠΑΑ στη γραμμή αναφοράς (35,34 [4,81259,79], Ρ < 0,001) ήταν ανεξάρτητες προγνωστικές μεταβλητές για τον πρώτο σοβαρό ακρωτηριασμό άκρου κατά την παρακολούθηση (Πίνακας 3, μοντέλο 1). Η παρουσία ήπιας ΠΑΑ στη γραμμή αναφοράς αύξησε τον κίνδυνο πρώτου σοβαρού ακρωτηριασμού κατά 20 φορές, η μέτρια ΠΑΑ κατά 34 φορές και η σοβαρή ΠΑΑ κατά 62 φορές (Πίνακας 3, μοντέλο 2) σχετικά με τη μη ύπαρξη ΠΑΑ. Η αναλογία κινδύνου μεταξύ σοβαρής και ήπιας ΠΑΑ ήταν 3,13 (1,118,79, Ρ = 0,03) και μεταξύ σοβαρής και μέτριας ΠΑΑ ήταν 1,80 (0,843,86, Ρ = 0,13). Τα μοντέλα που περιλάμβαναν επιπλέων μεταβλητή αλληλεπίδρασης μεταξύ ΠΑΑ και αιμοκάθαρσης δεν απέφεραν αποτελέσματα λόγω του χαμηλού αριθμού περιπτώσεων αιμοκάθαρσης. Οι αντίστοιχες με τις αθροιστικές πιθανότητες καμπύλες KaplanMeier του πρώτου μείζονος ακρωτηριασμού στρωματοποιημένες κατά τάξεις ΠΑΑ ήταν η οπτική αναπαράσταση αυτών των αποτελεσμάτων (Σχ. 1Α). Το φύλο των ασθενών δεν επηρέασε σημαντικά τον κίνδυνο για τον πρώτο σοβαρό ακρωτηριασμό. Δεν υπήρχε στατιστική διαφορά στον κίνδυνο πρώτου σοβαρού ακρωτηριασμού κατά την περίοδο παρακολούθησης μεταξύ των ασθενών που είχαν υποβληθεί σε μικρό ακρωτηριασμό πριν τη συμμετοχή στη μελέτη, όταν ο παράγοντας αυτός συμπεριλήφθηκε ως επιπλέον μεταβλητή (HR, 1,21 [95% CI, 0,562,59], Ρ = 0,630) στο μοντέλο 1 του Πίνακα 3. Θνησιμότητα στο πληθυσμό της μελέτης Μέχρι τις 31 Μαΐου 2011 συνολικά 174 άτομα απεβίωσαν, συμπεριλαμβανομένων 83 (47,7%) ατόμων μετά από καρδιακά επεισόδια, 17 (9,8%) μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, 18 (10,3%) από κακοήθειες, 23 (13,2%) από νεφρικές επιπλοκές και 24 (13,8%) λόγω σηπτικών επεισοδίων, με πιθανούς και τους συνδυασμούς των αιτίων. Τα σηπτικά επεισόδια ως αίτια θανάτου ήταν πιο συχνά σε ασθενείς με CRI ή σε εκείνους που υποβάλλονταν σε νεφρική θεραπεία υποκατάστασης, συγκριτικά με τους ασθενείς χωρίς προφανή νεφρική διαταραχή (21,3 έναντι 11,0%). Οι αθροιστικές θνησιμότητες για το σύνολο της κοόρτης τα έτη 1, 3, 5 και 10 ήταν 15,4% (10,920,0%), 33,1% (27,139,1%), 45,8% (39,452,2%) και 70,4% (64,5 76,4%), αντιστοίχως. Για τους ασθενείς με ΠΑΑ στη γραμμή αναφοράς, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 21,9% (14,8 9,0%), 44,1% (35,5 52,7%), 58,8% (50,2 67,4%) και 81,0 (74,1 88,0), αντιστοίχως (Πίνακας 2). Στα χωριστά μοντέλα μονομεταβλητών παλινδρόμησης Cox, η ηλικία, η διαμονή σε ίδρυμα, ο διαβήτης τύπου 2, το ιστορικό στεφανιαίας νόσου, το ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου, η CRI, η αιμοκάθαρση και η ΠΑΑ αποτέλεσαν σημαντικούς παράγοντες αύξησης του κινδύνου ενώ η παρουσία συνδρόμου Charcot σημαντικό προληπτικό παράγοντα (Πίνακας 3). Η ηλικία, το φύλο, η ΠΑΑ, η CRI, η αιμοκάθαρση και το ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου επιλέχθηκαν με κατά στάδια προς τα πίσω επιλογή στη παλινδρόμηση Cox. Η διαμονή σε ίδρυμα επιλέχθηκε μόνο στην προς τα πίσω επιλογή, δεν ήταν σημαντική (Ρ = 0,116) και δεν συμπεριλήφθηκε στο τελικό μοντέλο. Οι ανεξάρτητες προγνωστικές μεταβλητές για το θάνατο ήταν η ηλικία (HR ανά έτος, 1,08 [95% CI 1,061,10], Ρ = 0,001), το άρρεν φύλο (1,65 [1,182,32], Ρ = 0,004), η CRI (1,83 [1,252,66], Ρ = 0,002), η αιμοκάθαρση (6,43 [3,1413,16], Ρ < 0,001) και η ΠΑΑ (1,44 [1,051,98], Ρ = 0,023) (Πίνακας 3, μοντέλο 3). Όταν χρησιμοποιήθηκε η διαβαθμισμένη μεταβλητή ΠΑΑ, η σοβαρή ΠΑΑ κυριάρχησε στο σημαντικό συσχετισμό της ΠΑΑ με τον κίνδυνο θανάτου. Εν τούτοις, η συνολική τιμή Ρ για τη μεταβλητή τάξης δεν ήταν σημαντική (Ρ = 0,065). Διαπιστώθηκε σημαντική αλληλεπίδραση (Ρ = 0,023) μεταξύ ΠΑΑ (ναι/όχι) και CRI με την εισαγωγή μιας μεταβλητής αλληλεπίδρασης στο μοντέλο 3 του Πίνακα 3 (αλλαγμένες HR [95% CI] των κύριων μεταβλητών, ΠΑΑ, 1,72 [1,201,44], CRI, 3,25 [1,805,85], και αλληλεπίδραση ΠΑΑ και CRI, 0,42 [0,200,89]). Αυτό σημαίνει υψηλότερο κίνδυνο στους ασθενείς με μόνο ΠΑΑ ή CRI αλλά χαμηλότερη αναλογία κίνδυνου από τις αντίστοιχη αναλογία κινδύνου για ασθενείς με ΠΑΑ και CRI (αναφορά, χωρίς ΠΑΑ, χωρίς CRI). Η αλληλεπίδραση μεταξύ ΠΑΑ και αιμοκάθαρσης δεν ήταν σημαντική. Οι στρωματοποιημένες κατά ΠΑΑ και νεφρική νόσο καμπύλες επιβίωσης KaplanMeier παρουσιάζονται στο Σχήμα 1Β. Πίνακας 2 Αθροιστικές πιθανότητες (με 95% CI) πρώτου μείζονος ακρωτηριασμού ή θανάτου Έτος 1 Έτος 3 Έτος 5 Έτος 10 Μείζων ακρωτηριασμός, όλοι οι ασθενείς 8,7 (5,112,4) 12,5 (8,016,9) 15,9 (10,721,0) 22,3 (15,329,2) Θάνατος Όλοι οι ασθενείς 15,4 (10,920,0) 33,1 (27,139,1) 45,8 (39,452,2) 70,4 (64,576,4) Ασθενείς χωρίς PAD 7,5 (2,512,5) 19,7 (12,227,3) 30,2 (21,539,0) 57,7 (48,267,3) Ασθενείς με PAD 21,9 (14,829,0) 44,1 (35,552,7) 58,8 (50,267,4) 81,0 (74,188,0) Τα δεδομένα εκφράζονται ως μέσοι όροι ± SD ή n (%). CHD: στεφανιαία νόσος. Τόμος 6 Τεύχος 3 [17]

20 Οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ελάσσων ακρωτηριασμό για προηγούμενη βλάβη στο πόδι δεν παρουσίασαν σημαντική αύξηση πιθανότητας θανάτου κατά την παρακολούθηση (HR, 1,25 [95% CI, 0,851,83], Ρ = 0,258) (επιπλέον συμμεταβλητή στο μοντέλο 3 του Πίνακα 3). ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης έδειξαν πως παρ ότι έχει μειωθεί σημαντικά ο ακρωτηριασμός ασθενών με διαβητικό πόδι, η δεκαετής επιβίωση των ασθενών είναι χαμηλή, ειδικά μεταξύ ασθενών με ΠΑΑ, νεφρική ανεπάρκεια ή συνδυασμό των δυο. Σύμφωνα με αυτά που είναι γνωστά, αυτή είναι η πρώτη αναφορά στην ιατρική βιβλιογραφία που έχει εξεταστεί όχι μόνο ο κίνδυνος του μείζονος ακρωτηριασμού, αλλά και η θνησιμότητα σε ασθενείς που παρακολουθήθηκαν πάνω από μια δεκαετία. Η κοόρτη ήταν αξιοσημείωτα πανομοιότυπη στην ηλικία των ασθενών και τον υψηλό επιπολασμό της ΠΑΑ, με άλλες ευρωπαϊκές κοόρτες που μελετήθηκαν για τα αποτελέσματα της νόσου του διαβητικού ποδιού σε μικρότερες (1315) ή μεγαλύτερες ( 5 έτη) (25,16) περιόδους παρακολούθησης. Σε συνάρτηση με άλλες μελέτες, παρατηρήσαμε την επικράτηση των ανδρών ασθενών στην κοόρτη μας (58,7%), που όμως ήταν μικρότερη συγκριτικά με άλλες μελέτες (35, 13, 1618). Μεταξύ των ασθενών της μελέτης, το 15,4% είχε πρώτο σοβαρό ακρωτηριασμό κατά την παρακολούθηση. Η απώλεια άκρου παρατηρήθηκε σχεδόν αποκλειστικά σε ασθενείς με ιστορικό ΠΑΑ στην έναρξη της μελέτης. Διαπιστώθηκε ανεξάρτητος συσχετισμός μεταξύ ΠΑΑ και ακρωτηριασμού και σε άλλες μακροπρόθεσμες μελέτες (35), όμως όλες αυτές οι μελέτες συνδύαζαν μείζονες και ελάσσονες ακρωτηριασμούς και δεν ανέλυαν αποκλειστικά το μείζων ακρωτηριασμό. Σε μια μελέτη που διερευνούσε μια μεγάλη κοόρτη ασθενών με διαβητικό πόδι (n = 1.088) που λάμβαναν θεραπεία σε ειδικά κέντρα σε 10 διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, το ποσοστό μείζονος ακρωτηριασμού στους ασθενείς με ΠΑΑ κατά τη διάρκεια μιας 12μηνης παρακολούθησης ήταν 8%, συγκριτικά με το 2% στους ασθενείς χωρίς ΠΑΑ (Ρ <0,001) (13). Περισσότερο από το 50% των ατόμων στη μελέτη που υποβλήθηκαν σε πρώτο μείζονα ακρωτηριασμό είχαν ιστορικό σοβαρής ΠΑΑ. Η αθροιστική πιθανότητα του πρώτου μείζονος ακρωτηριασμού σχετίζονταν ισχυρά με τη σοβαρότητα προγενέστερης ΠΑΑ. Καμία από τις άλλες τρεις μακροπρόθεσμες μελέτες δεν παρείχε σαφή στρωματοποίηση της σοβαρότητας της ΠΑΑ. Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι στην αναφορά των Ghanassia et al. (5),οι οποίοι παρακολούθησαν 84 από τους 95 νοσηλευόμενους ασθενείς με έλκη στο πόδι (95%) για 6,5 έτη μετά από το εξιτήριο, η στένωση ιγνυακής αρτηρίας ήταν ο μόνος ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας ακρωτηριασμού (αναλογία κινδύνου, 2,67 [95% CI, 1,34 10,07], Ρ 0,01), ως πιθανός δείκτης για πιο περιφερική και ενδεχομένως πιο σοβαρή περιφερική αγγειακή νόσο. Σε δυο άλλες πρόσφατες δημοσιεύσεις, η σοβαρή ΠΑΑ (πίεση αστραγάλου 50 mm Hg ή πίεση δακτύλων ποδιού 30 mm Hg) αποτέλεσε προγνωστικό παράγοντα αυξημένου κινδύνου για μείζων ακρωτηριασμό σε διαβητικούς ασθενείς με νευροϊσχαιμικά ή ισχαιμικά έλκη ποδιών (14,20). Η θεραπεία νεφρικής υποκατάστασης την περίοδο της εισαγωγής στη μελέτη (HR, 3,51 [95% CI, 1,0212,07], Ρ = 0,046) αποτέλεσε ανεξάρτητη προγνωστική μεταβλητή για πρώτο σοβαρό ακρωτηριασμό κατά την παρακολούθηση στη μελέτη μας. Στη μελέτη EURODIALE (European Study Group on Diabetes and the Lower Extremity), η παρουσία νεφρικής νόσου τελικού σταδίου (οριζόμενη ως εξάρτηση από αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση ή προηγούμενη διαδικασία νεφρικής μεταμόσχευσης) αποτέλεσε ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα της έλλειψης της ίασης (λόγος πιθανοτήτων, 2,51 [95% CI, 1,414,48], Ρ = 0,002) και αυτό ίσχυε για τους ασθενείς με και χωρίς PAD (13). Εντούτοις, ο μείζων ακρωτηριασμός σε αυτήν την ανάλυση δεν ήταν κάποιο συγκεκριμένο αναλυμένο καταληκτικό σημείο. Επιπλέον, στην εργασία των Gershater et al. (14), η ουραιμία σχετίζονταν σημαντικά με το μείζων ακρωτηριασμό σε ασθενείς με νευροϊσχαιμικά και ισχαιμικά έλκη (2,43 [1,334,45], Ρ = 0,004) όπως επίσης με ελάσσονες ή μείζονες ακρωτηριασμούς σε ασθενείς με νευροπαθητικά έλκη (2,62 [1,394,96] Ρ = 0,003). Εν τούτοις, αμφότερες μελέτες είχαν μικρές περιόδους παρατήρησης. Στην μελέτη των Ghanassia et al. (5) με την 6,5 ετών παρακολούθηση σε 62 ασθενείς χωρίς προγενέστερο ακρωτηριασμό μετά από ανάλυση πολυμεταβλητών, μόνο η διαβητική νευροπάθεια παρέμεινε ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας του πρώτου ακρωτηριασμού (αναλογία κινδύνου, 6,00 [95% CI, 1,6222,21], Ρ < 0,01). Οι συντάκτες των άλλων μακροπρόθεσμων μελετών είτε δεν διερεύνησαν τη νεφρική διαταραχή ως παράγοντα επιρροής για σοβαρό ακρωτηριασμό (4) είτε αποφάσισαν ότι ο πιθανός συσχετισμός με τις μεταβλητές αναφοράς δεν θα είναι σημαντικός λόγω του μικρού αριθμού περιστατικών σοβαρό ακρωτηριασμού στη μελέτη (3). Κατά τις τελευταίες δεκαετίες (25, 7, 8, 1317, 20, 21) έχει αναφερθεί επανειλημμένα η υπέρμετρη θνησιμότητα στους ασθενείς με νόσο του διαβητικού ποδιού στην περίοδο παρατήρησης διάφορης διάρκειας. Ωστόσο, τα δημοσιευμένα αποτελέσματα είναι δύσκολο να συγκριθούν, λόγω του ότι κάποιες μελέτες περιγράφουν θάνατο χωρίς ίαση διακριτού διαβητικού έλκους στο πόδι ως καταληκτικό σημείο (13,14,18), ενώ άλλες αναφέρουν αθροιστική θνησιμότητα 1, 3 ή 5 έτη μετά από τη συμμετοχή των ασθενών στη μελέτη (2,4,1618). Ο θάνατος πριν από ίαση του αρχικού έλκους παρατηρήθηκε στο 5,8% των περιστατικών μας, το οποίο είναι παρόμοιο με τα αποτελέσματα της μελέτης EURODIALE [18] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

Άσκηση µε Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης

Άσκηση µε Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης Diabetes Care 36:537-542, 2013 Άσκηση µε Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης Οξείες επιδράσεις στο γλυκαιµικό προφίλ του ιαβήτη Τύπου 1 Jane E.Yardley 1,2, Glen P. Kenny 1, 2, Bruce A. Perkins 3, Michael

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ.

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. Κ.Κίτσιος¹, Μ.Παπαδοπούλου², Ν.Καδόγλου¹, Σ. Τερζή², Κ.Κώστα², Ν.Σάιλερ¹ 1.Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 Ταχ. Διεύθυνση Ταχ. Θυρίδα Πληροφορίες Τηλέφωνα Fax :Εσταυρωμένος -71004 : 1939 : Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ)

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ) ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Διευθυντής Σύνταξης: Δρ. Κυριάκος Κουβελιώτης Υπεύθυνος Έκδοσης: Δημήτριος Σκουτέλης Υπεύθυνος Επικοινωνίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Σημαντικός μεταβολίτης Χρήσιμος για τον προσδιορισμό της έντασης στην άσκηση/προπόνηση Πως θα αντλήσουμε τις Χρήσιμος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING β-ενδορφίνη και άσκηση ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S β-ενδορφίνη Ενδογενές οπιοειδές το οποίο εκκρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγνωση Ασθενών µε ιαβητικό Πόδι:

Πρόγνωση Ασθενών µε ιαβητικό Πόδι: Diabetes Care 35:20212027, 2012 Πρόγνωση Ασθενών µε ιαβητικό Πόδι: Ακρωτηριασµοί και εκαετής Επιβίωση Stephan Morbach 1, Heike Furchert 1, Ute Groblinghoff 1, Heribert Hoffmeier 1, Kerstin Kersten 1, GerdThomas

Διαβάστε περισσότερα

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9%

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride 6mgX1από 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Τι κάνουμε; 1. Αύξηση δόσης ινσουλίνης; 2. Προσθήκη αναλόγου ταχείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B ΟΡΙΣΜΟΣ Γενικά με τον όρο αντοχή εννοούμε την φυσική (σωματική) και ψυχική ανθεκτικότητα του παίκτη στην κόπωση σε επιβαρύνσεις μεγάλης διάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων:

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων: Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης 1 ο ΕΑΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 23-26 Μαΐου 2013 Ξενοδοχείο Αlexander the Great, Κρυοπηγή, Κασσάνδρα Χαλκιδικής Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΣΚΟΠΟΣ Αξιόπιστη και τεκμηριωμένη γνώση σε θέμα (περιοχή) ανάλογη με το επιστημονικό ενδιαφέρον του φοιτητή. Εκμάθηση της διαδικασίας απόκτησης τεκμηριωμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα;

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; Είναι η συνεχής χορήγηση ινσουλίνης με αντλία για διαβητικούς τύπου 1 καλύτερη σαν θεραπεία από την θεραπεία με ενέσεις ινσουλίνη; Όσον

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα χρόνια αποτελέσματα της συστηματικής άσκησης στο διπλό γινόμενο σε υγιή άτομα Αθανάσιος Μανδηλάρης,1 Δημήτριος Σούκος2 1 Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης: φυσιολογικές αποκρίσεις και προσαρμογές

Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης: φυσιολογικές αποκρίσεις και προσαρμογές Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης: φυσιολογικές αποκρίσεις και προσαρμογές Γρηγόρης Μπογδάνης, Ph.D., ΣΕΦΑΑ Αθήνας Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης High Intensity Interval Training ή ΗΙΙΤ Μορφή εκγύμνασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Εισηγητής: Πήδουλας Γεώργιος Msc. 1 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Βελτιώνει την κεντρική και περιφερική ροή αίματος και ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2015

Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2015 Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2015 Επιστημονική Επιτροπή Ανδριανή Βαζαίου Όλγα Κορδονούρη Δημήτριος Δελής Λέλα Σταμογιάννου 15:30-16:15 Ζώντας με το Διαβήτη - Τοποθέτηση αισθητήρων 16:15-16:30 Χαιρετισμοί - Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α)

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης και η διαχειρισή του στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Σκούτας Δ,Ρηγάδη Ε,Κόκκαλη Α,Μικούδη Κ,Μανιώτα Π, Φλουδάρας Ι, Κωλέτσας Ν,Σιώμος Κ, Μυροφορίδης Α, Μούζα Ε. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.»

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» «Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας ήταν να εξετάσει τις επιδράσεις ενός προγράμματος ανάπτυξης μυϊκής δύναμης και υπερτροφίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ Θωμάς Μεταξάς, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα, Αγγειοπάθεια, Διαβητικό πόδι. Σχέσεις συνύπαρξης στην καθημερινότητα των ατόμων με ΣΔ

Κάπνισμα, Αγγειοπάθεια, Διαβητικό πόδι. Σχέσεις συνύπαρξης στην καθημερινότητα των ατόμων με ΣΔ Κάπνισμα, Αγγειοπάθεια, Διαβητικό πόδι. Σχέσεις συνύπαρξης στην καθημερινότητα των ατόμων με ΣΔ Σκούτας Δ, Κατσάνος Ι, Σιώμος Κ, Μελλίδης Χ, Σαπάκας Ι,Τσαβδαρίδης Ι, Ρογκότης Θ, Γεώργα Σ, Μούζα Ε, Μανές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα. 10 Ο Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΛΟΔΙ. Η αξία της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση του διαβήτη. Πόρτο Χέλι, 10-11 Οκτωβρίου 2015

Πρόγραμμα. 10 Ο Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΛΟΔΙ. Η αξία της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση του διαβήτη. Πόρτο Χέλι, 10-11 Οκτωβρίου 2015 10 Ο Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΛΟΔΙ Πόρτο Χέλι, 10-11 Οκτωβρίου 2015 Ξενοδοχείο AKS Porto Heli Η αξία της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση του διαβήτη Πρόγραμμα Σάββατο 10/10/2015 Προεδρείο : Αρ. Ράπτης

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Δρ ΕΜΜ. ΣΟΥΒΑΤΖΟΓΛΟΥ 22 Αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης Εισαγωγή Εδώ και 10 χρόνια περίπου έχουν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ

ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Marco Σε καλύτερη ρύθμιση με την αντλία του από το 2011 ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Η υπογλυκαιμία μπορεί να είναι μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες για τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ Διευθυντής: Καθηγητής Κων/νος Μανδρούκας ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Θ. ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκελετικές ανωμαλίες παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Η Αερόβια προπόνηση στην παιδική και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Εισαγωγή Αντοχή είναι η ικανότητα αντίστασης του παιδικού οργανισμού στην κόπωση. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6 (3), 329 339 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6 (3), 329-339 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική

Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική Dr Ζάγκλης ηµήτρης Ιατρός - Νευρολόγος ΚΕΝΤΡΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ InMedis.gr Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική Το ανθρώπινο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Άσκηση?? «Η άσκηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιµετώπιση του διαβήτη» Βελτιώνει τη δράση της ινσουλίνης

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΗ (ΕΛ.ΕΣ.ΜΕ.Δ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ 2014 24-26 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Eden Beach Resort Ανάβυσσος Αττικής 1 Πέμπτη 24 Απριλίου 2014 (15.30-20.30)

Διαβάστε περισσότερα

Αντλίες Ινσουλίνης. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη

Αντλίες Ινσουλίνης. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Αντλίες Ινσουλίνης Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Πριν την Ινσουλίνη Πριν την ανακάλυψη της ινσουλίνης το 1921, τα 1τομα με Τύπου 1 Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

«Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως»

«Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως» «Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως» Δημόπουλος Σταύρος, Παθολόγος-Εντατικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών, Εργαστήριο Εργοσπιρομετρίας και Αποκατάστασης, ΕΚΠΑ 2 ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ΓΓΕΤ ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ Ε. Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ΠΕΠ Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 04 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Blood glucose monitoring - Greek Η παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος από το ίδιο το άτομο είναι

Διαβάστε περισσότερα