Εκπαιδευτικό υλικό ΣΔτ1 για γονείς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκπαιδευτικό υλικό ΣΔτ1 για γονείς"

Transcript

1 Εκπαιδευτικό υλικό ΣΔτ1 για γονείς

2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ 1; Οδηγός για τους γονείς των παιδιών που έχουν διαγνωστεί πρόσφατα με διαβήτη Ο ΔΙΑΒΗΤΗσ στη ζωη μου Οδηγός με γενικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής ΠΩΣ ΝΑ ΦΡΟΝΤΙΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩ- ΠΙΖΕΤΑΙ Ο ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Οδηγός για τους δασκάλους ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΣΕ ΗΜΕΡΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Υποστήριξη σε περίπτωση ασθενείας ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΡΩΤΕ; Οδηγός για τον προγραμματισμό των γευμάτων ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Συχνές ερωτήσεις και συνήθεις όροι

3 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ 1; Οδηγός για τους γονείς των παιδιών που έχουν διαγνωστεί πρόσφατα με διαβήτη

4 Το υλικό αυτό έχει ελεγχθεί από μία ομάδα ειδικών: Επικεφαλής νοσοκόμος- ειδικός στον διαβήτη Nicola Lewis, Η.Β. Παιδοενδοκρινολόγοι Καθ. Thomas Danne, Γερμανία και δρ. Nandu Thalange, Η.Β. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

5 Η διάγνωση Όταν ο γονέας μαθαίνει ότι το παιδί του έχει διαβήτη τύπου 1 μπορεί να απογοητευτεί. Ο διαβήτης μπορεί να αλλάξει τη ζωή τόσο τη δική σας όσο και του παιδιού σας, αλλά δεν χρειάζεται να περιορίσει τη ζωή ή το μέλλον του παιδιού σας. Πέρα από τον συναισθηματικό αντίκτυπο που συνεπάγεται η διάγνωση του διαβήτη τύπου 1 στο παιδί σας, υπάρχουν πολλά πρακτικά ζητήματα, τα οποία ενδέχεται να χρειαστεί να αντιμετωπίσετε. Ελπίζουμε ότι οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό το φυλλάδιο θα απαντήσουν ορισμένες από τις ερωτήσεις που μπορεί να έχετε σχετικά με τον διαβήτη τύπου 1 και τον τρόπο φροντίδας του παιδιού σας.

6 ΚΕΛΛΥ ΧΕΚΤΟΡ Η.Π.Α. Η Κέλλυ έχει διαβήτη τύπου 1 Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι: Δεν φταίτε εσείς Δεν υπάρχει κάτι που να μπορείτε να κάνετε για να αποτρέψετε την εμφάνιση του διαβήτη τύπου 1 στο παιδί σας. 2 Συμβιβαστείτε με τη διάγνωση του διαβήτη τύπου 1 στο παιδί σας Η διάγνωση του παιδιού σας ενδέχεται να τέθηκε πολύ γρήγορα, ή μπορεί να υποψιάζεστε εδώ και καιρό ότι κάτι δεν πάει καλά. Μπορεί να σοκαριστήκατε - οι πληροφορίες που θα πρέπει να εμπεδώσετε είναι πολλές και τα συναισθήματα που θα πρέπει να διαχειριστείτε είναι έντονα. Οι γονείς των παιδιών με διαβήτη νοιώθουν συχνά άγχος, θυμό, αναστάτωση ή ακόμα και ενοχές. 1 Είναι απολύτως φυσιολογικό και δεν είστε ο μόνος. 1 Ο διαβήτης δεν εμφανίστηκε επειδή κάνατε εσείς κάτι λάθος, όπως π.χ. το ότι το αφήνατε να τρώει πάρα πολλά γλυκά. Ο διαβήτης είναι αντιμετωπίσιμος Διατίθενται θεραπείες, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν το παιδί σας να αντιμετωπίσει τον διαβήτη του και να ζήσει μία φυσιολογική ζωή. 3,4 Υπάρχει υποστήριξη Η διαβητολογική ομάδα που παρακολουθεί το παιδί σας είναι δίπλα σας για να σας βοηθήσει, ενώ υπάρχουν πόροι, οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν τόσο εσάς όσο και το παιδί σας να αντιμετωπίσετε τον διαβήτη με εμπιστοσύνη όσο μεγαλώνετε και αναπτύσσεστε. 3 Μην φοβηθείτε να ζητήσετε βοήθεια Χρειάζεστε όση υποστήριξη χρειάζεται το παιδί σας. Η συζήτηση με τους φίλους ή την οικογένεια μπορεί να διευκολύνει την κατάσταση. 2,3 Επίσης, μπορεί να σας βοηθήσει η συζήτηση με άλλους γονείς, οι οποίοι βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με εσάς, και οι οποίοι μπορούν να καταλάβουν πως αισθάνεστε. 2,3 Οι ομάδες υποστήριξης ασθενών και τα διαδικτυακά φόρουμ μπορούν να σας βοηθήσουν να επικοινωνήσετε με άλλους γονείς. Ρωτήστε τους επαγγελματίες της υγείας σχετικά με τις τοπικές ομάδες υποστήριξης.

7 1 Τι είναι ο διαβήτης; Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που παράγεται από τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος. 4 Η ινσουλίνη είναι απαραίτητη στο σώμα καθώς βοηθά στην απομάκρυνση της γλυκόζης (ενός σακχάρου) από την κυκλοφορία του αίματος και τη μετατροπή του σε απαραίτητη ενέργεια για ιστούς, όπως είναι οι μυς και ο εγκέφαλος. 4 Ο διαβήτης χαρακτηρίζεται από μερική ή πλήρη έλλειψη παραγωγής ινσουλίνης από το σώμα. 5 Το στομάχι μετατρέπει την τροφή σε γλυκόζη 2 Η γλυκόζη εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος Διαβήτης τύπου 1 Είναι γνωστή ως αυτοάνοση νόσος αυτό σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού σας καταστρέφει τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. 5 Στον διαβήτη τύπου 1, το σώμα παράγει μικρή ή καθόλου ποσότητα ινσουλίνης.4 Αυτή η έλλειψη ινσουλίνης οδηγεί σε υψηλή γλυκόζη αίματος, η οποία είναι επίσης γνωστή ως υπεργλυκαιμία. 4 Διαβήτης τύπου 2 Eμφανίζεται όταν το πάγκρεας δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη για να διατηρήσει τη γλυκόζη αίματος σε φυσιολογικά επίπεδα, ή όταν 3 Το πάγκρεας παράγει λίγη ή καθόλου ινσουλίνη το σώμα δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη που παράγει το πάγκρεας ( αντίσταση στην ινσουλίνη ) προκαλώντας υπογλυκαιμία. 6,7 Ο συγκεκριμένος τύπος διαβήτη σχετίζεται στενά με την ύπαρξη υπερβολικού βάρους και είναι συχνότερος στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας 7 και σε ορισμένες εθνικές μειονότητες, όπως είναι οι αφροαμερικανοί, οι Ιάπωνες-αμερικανοί και οι Λατίνοι. 8 Ο διαβήτης τύπου 2 εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα σπάνιος στα παιδιά. Ο διαβήτης τύπου 2 είναι μία εξελισσόμενη νόσος, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να αντιμετωπιστεί με υγιεινή διατροφή, άσκηση και αλλαγές στον τρόπο ζωής. 7 Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας. 4 Δεν εισέρχεται καθόλου ινσουλίνη στην κυκλοφορία ή εισέρχεται πολύ λίγη ποσότητα. 5 Αυξημένη γλυκόζη στην κυκλοφορία του αίματος.

8 Πόσο συχνός είναι ο διαβήτης; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας περίπου 346 εκατομμύρια 1 στα 5000 παιδιά έχει διαβήτη, αλλά αυτό ποικίλει σημαντικά ανάλογα με τη χώρα % των ατόμων σε όλο τον κόσμο με διαβήτη έχει διαβήτη τύπου 2 και 10% έχει διαβήτη τύπου 1. 9 Ο διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά σε σχέση με τον διαβήτη τύπου 2. 9

9 Συνήθη σημεία/συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1 Στα συνήθη συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1 που μπορεί να έχει εμφανίσει το παιδί σας συγκαταλέγονται τα εξής: 3,4,11 Υπερβολική δίψα Συχνή ενούρηση (π.χ. ούρηση στον ύπνο) Σάκχαρο στα ούρα Φρουτώδης οσμή ( κετόνες ) στο σώμα περιγράφεται συχνά ως παρόμοια με την οσμή του μανό ή του χαλασμένου αχλαδιού Κόπωση, αδυναμία, υπνηλία Υπερβολική απώλεια βάρους σε μικρό χρονικό διάστημα χωρίς εμφανή λόγο Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

10 ΕΛΟΪΖ ΜΠΑΡΕΤ Η.Β. Η Ελοΐζ έχει διαβήτη τύπου 1 Η αντιμετώπιση του διαβήτη του παιδιού σας Θεραπεία με ινσουλίνη Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μία διαρκής κατάσταση, η οποία αντιμετωπίζεται με ενέσεις ινσουλίνης. 3,4 Οι ενέσεις πρέπει να χορηγούνται σε καθημερινή βάση - απαιτείται ένας αριθμός ενέσεων προκειμένου να διατηρηθεί ο έλεγχος της γλυκόζης αίματος. 4 Στο παιδί σας ενδέχεται να χορηγηθούν περισσότεροι από έναν τύποι ινσουλίνης, συμπεριλαμβανομένων των εξής: 3,12 Η ινσουλίνη μακράς δράσης (επίσης γνωστή ως βασική ινσουλίνη) απελευθερώνει σταθερή ποσότητα ινσουλίνης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η ινσουλίνη ταχείας δράσης (επίσης γνωστή ως ινσουλίνη bolus) μπορεί να ληφθεί κοντά την ώρα του γεύματος για καλύτερο έλεγχο. Η προαναμεμειγμένη ινσουλίνη (η οποία περιλαμβάνει την ινσουλίνη μακράς δράσης και την ινσουλίνη ταχείας δράσης), η οποία χορηγείται την ώρα του γεύματος. Ο επαγγελματίας της υγείας του παιδιού σας θα σας συμβουλεύσει σχετικά με το πότε θα πρέπει να αρχίσει το παιδί σας να κάνει τις ενέσεις ινσουλίνης και πόση ινσουλίνη χρειάζεται. 4

11 Πριν φύγετε από το νοσοκομείο, ο γιατρός ή ο νοσηλευτής θα δείξει σε εσάς και το παιδί σας τον τρόπο ένεσης της ινσουλίνης με τη συσκευή που έχει συνταγογραφηθεί στο παιδί σας. Ανατρέξτε στις οδηγίες που δίνονται μαζί με τη φαρμακευτική αγωγή του παιδιού σας για περαιτέρω οδηγίες. Τα συχνότερα σημεία ένεσης της ινσουλίνης είναι η κοιλιά, οι άνω γλουτοί, οι μηροί και το πίσω μέρος των χεριών, σύμφωνα με τις συμβουλές του επαγγελματία της υγείας. 12 Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η ινσουλίνη απορροφάται με διαφορετική ταχύτητα ανάλογα με το σημείο στο οποίο ενίεται. Εισέρχεται στην κυκλοφορία ταχύτερα όταν ενίεται στο στομάχι και βραδύτερα όταν ενίεται στους γλουτούς ή τους μηρούς. 3 Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

12 Παρακολούθηση των επιπέδων της γλυκόζης αίματος Για να βοηθήσετε στην αντιμετώπιση του διαβήτη του παιδιού σας, είναι σημαντικό να παρακολουθείτε κανονικά τα επίπεδα γλυκόζης αίματος του παιδιού σας. 3,13 Όσο θα μεγαλώνει το παιδί σας μπορεί να νοιώθετε άνετα με την παρακολούθηση της γλυκόζης αίματος. 13 Οι τροφές αυξάνουν τη γλυκόζη αίματος ενώ η ινσουλίνη και η άσκηση μειώνουν τη γλυκόζη αίματος. Η παρακολούθηση της γλυκόζης αίματος δείχνει εάν η ινσουλίνη του παιδιού σας λειτουργεί. Δείχνει, επίσης, τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει η σωματική δραστηριότητα και οι τροφές που τρώει το παιδί σας τα επίπεδα της γλυκόζης του αίματός του. 2 Είναι πιθανό ότι θα σας συμβουλεύσουν να ελέγχετε τη γλυκόζη αίματος του παιδιού σας τέσσερις φορές την ημέρα πριν από το κάθε γεύμα και πριν από την ώρα του ύπνου. 13 Ορισμένες φορές, θα σας συμβουλεύουν, επίσης, να ελέγχετε τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος μετά από το γεύμα, μετά από τη σωματική δραστηριότητα ή κατά τη διάρκεια της νύχτας. 3 Ο έλεγχος της γλυκόζης αίματος πραγματοποιείται με μετρητή. Στον μετρητή τοποθετείται μία ταινία εξέτασης. Στη συνέχεια, θα πρέπει να τσιμπήσετε το δάκτυλο του παιδιού σας και να τοποθετήσετε μία σταγόνα αίματος στην ταινία εξέτασης. Ο μετρητής θα σας δείξει την ένδειξη της γλυκόζης αίματος. 3 Ποιο αποτέλεσμα θεωρείται καλό ; Ιδανικά, θα πρέπει να στοχεύετε στην επίτευξη των ακόλουθων μακροχρόνιων στόχων της γλυκόζη αίματος: 3,14 Πριν από το γεύμα - τα επίπεδα θα πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ 4,0 και 8,0 mmol/l ( mg/dl). 2 ώρες μετά από το γεύμα, τα επίπεδα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 10,0 mmol/l (180 mg/dl). Κατά την ώρα του ύπνου, τα επίπεδα θα πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ mg/dl. Οι στόχοι αυτοί μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθούν και το παιδί σας δεν αναμένεται να επιτύχει αυτά τα επίπεδα όταν ξεκινά να χρησιμοποιεί την ινσουλίνη. Εάν δυσκολεύεστε να επιτύχετε τα επίπεδα-στόχο για μεγάλο χρονικό διάστημα, επικοινωνήστε με τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί.

13 Αναγνώριση των συμπτωμάτων χαμηλής γλυκόζης αίματος Η χαμηλή γλυκόζη αίματος αναφέρεται επίσης συχνά ως υπογλυκαιμία. 3,4 Τα επεισόδια χαμηλής γλυκόζης αίματος προκαλούνται από την έλλειψη ισορροπίας σε παράγοντες, οι οποίοι δύνανται να μειώσουν τα επίπεδα της γλυκόζης - ινσουλίνη και σωματική δραστηριότητα - και τροφές ή μικρο-γεύμα, τα οποία αυξάνουν τη γλυκόζη αίματος. 3,4 Υπνηλία Σύγχιση Πείνα Στα συμπτώματα της χαμηλής γλυκόζης αίματος περιλαμβάνονται τα εξής: 15 Εφίδρωση Νευρικότητα Τρόμος Είναι σημαντικό η οικογένειά σας και τα τυχόν άλλα άτομα που συμμετέχουν στην περίθαλψη του παιδιού σας να αναγνωρίζουν τα ειδικά συμπτώματα που εμφανίζει το παιδί σας όταν έχει υπογλυκαιμία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε παιδιά πολύ μικρής ηλικίας, τα οποία δεν μπορούν να εκφράσουν καθαρά πως αισθάνονται. Μούδιασμα στα χείλη Κακή διάθεση Ζάλη ή αίσθημα ζάλης Εκπαιδεύστε το παιδί σας να χρησιμοποιεί απλές λέξεις για να περιγράψει το πως αισθάνεται, δηλ. τρέμουλο ή σύγχυση. Συζητήστε με τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σχετικά με τον καλύτερο τρόπο επικοινωνίας με το παιδί σας σχετικά με τον διαβήτη και τα συμπτώματά του.

14

15 Νυχτερινή υπογλυκαιμία Η υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι ανησυχητική. Στα συμπτώματα της νυχτερινής υπογλυκαιμίας που μπορεί να εμφανίσει το παιδί σας περιλαμβάνονται τα εξής: 4,16 Εφίδρωση - ξύπνημα κατά τη διάρκεια της νύχτας με βρεγμένες πιτζάμες/σεντόνια Ξύπνημα με αδιαθεσία - πονοκέφαλος/ αίσθημα κόπωσης, ευερεθιστότητα και σύγχυση κατά την έγερση Ταραγμένος ύπνος - κλάμα ή εφιάλτες κατά τη διάρκεια της νύχτας Μη αναμενόμενη ένδειξη χαμηλής γλυκόζης αίματος κατά το ξύπνημα Εάν υποψιάζεστε υπογλυκαιμία, είναι καλή ιδέα να συζητήσετε με τον επαγγελματία της υγείας, ο οποίος μπορεί να σας συστήσει να μετρήσετε τη γλυκόζη αίματος του παιδιού σας κατά τη διάρκεια της νύχτας. Είναι καλή ιδέα να μετράτε τη γλυκόζη αίματος το βράδυ κάθε φορά που το παιδί σας αυξάνει την απογευματινή δόση της ινσουλίνης. 4,16 Να θυμάστε ότι τα προαναφερθέντα συμπτώματα και ο διαταραγμένος ύπνος μπορεί να οφείλονται σε άλλα αίτια. Επομένως, η μέτρηση μπορεί να σας βοηθήσει να αποκλείσετε την υπογλυκαιμία και να ηρεμήσετε. 4,16 Η νυχτερινή υπογλυκαιμία μπορεί να προκαλείται από τα εξής: 3 Υψηλά επίπεδα δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας ή πριν από την ώρα του ύπνου Ανάρρωση από την ασθένεια Πτωχή πρόσληψη τροφής στο δείπνο Μπορεί να προκληθεί επίσης από τη μεγαλύτερη από την απαραίτητη χορήγησης δόσης ινσουλίνης μακράς δράσης. Η νυχτερινή υπογλυκαιμία μπορεί να προληφθεί από τα εξής: 3 Χορήγηση στο παιδί σας μικρού γεύματος πριν πέσει για ύπνο (π.χ. σύνθετος υδατάνθρακας, σνακ βραδείας απελευθέρωσης όπως είναι τα σιτηρά δημητριακά ή το πλιγούρι) Ελάττωση της δόσης της ινσουλίνης μακράς δράσης Αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας Ο επαγγελματίας της υγείας του παιδιού σας θα σας παρέχει ένα πλάνο αντιμετώπισης του διαβήτη για το παιδί σας, το οποίο θα περιλαμβάνει τον τρόπο αντιμετώπισης των επεισοδίων υπογλυκαιμίας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την κατανάλωση χυμού φρούτων, την κατανάλωση μικρου-γεύματος 3, 4,17 ή γλυκών ή τη λήψη δισκίου γλυκόζης. Μπορεί να είναι καλή ιδέα να έχετε μαζί σας δισκία γλυκόζης, χυμό φρούτων ή καραμέλες με ζάχαρη σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης. 3,4 Εάν το παιδί σας βρίσκεται στο σχολείο, μπορεί να θέλετε να βάλετε στην τσάντα του επιπλέον προμήθειες σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης. 3,4 Ο επαγγελματίας της υγείας του παιδιού σας ενδέχεται να σας προμηθεύσει επίσης με σετ γλυκαγόνης προς χρήση σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης. 3,4 Θα σας εξηγήσει τον τρόπο χρήσης του σετ και τις συνθήκες υπό τις οποίες θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

16 Ώρα του γεύματος Κατά τη χρονική στιγμή της διάγνωσης, η διαβητολογική ομάδα που περιθάλπει το παιδί σας θα πρέπει να σας δώσει ορισμένες οδηγίες σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της ώρας των γευμάτων. Η πρόσληψη τροφής είναι σημαντική καθώς χρειάζεται να ισορροπεί με τις δόσεις της ινσουλίνης προκειμένου να αποφευχθούν τα χαμηλά επίπεδα γλυκόζης αίματος ή η υπογλυκαιμία. Τα παιδιά με διαβήτη, όπως και κάθε άλλο παιδί, συμβουλεύονται να ακολουθούν υγιεινή, καλά ισορροπημένη διατροφή. Όταν το παιδί σας διαγιγνώσκεται για πρώτη φορά με διαβήτη τύπου 1, η διαχείριση της ώρας των γευμάτων ενδέχεται να φαίνεται σύνθετη. Αλλά θα γίνει ευκολότερη με την πάροδο του χρόνου και θα μάθετε σύντομα τις επιδράσεις συγκεκριμένων τροφών και της σωματικής δραστηριότητας στα επίπεδα γλυκόζης αίματος του παιδιού σας. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι σας βοηθά να σημειώνετε τη διατροφή του παιδιού σας προκειμένου να διευκολυνθεί η παρακολούθηση της προόδου του παιδιού σας. 25 % ΠΡΩΤΕΪΝΗ Κρέας, κοτόπουλο, ψάρι, αβγά... Δεν αυξάνουν τη γλυκόζη αίματος Μπορεί να προγραμματίσετε, επίσης, ραντεβού με διαιτολόγο, ο οποίος θα μπορεί να σας βοηθήσει να προγραμματίσετε τα γεύματά σας.

17 50 % ΛΑΧΑΝΙΚΑ Μπρόκολο, λάχανο, κουνουπίδι, μαρούλι, τομάτα, καρότα, αρακάς Δεν αυξάνουν τη γλυκόζη αίματος 25 % ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΑΣ Πατάτα, ζυμαρικά, ρύζι... Οδηγούν σε αυξήσεις στη γλυκόζη αίματος Ισορροπημένη δίαιτα Σε γενικές γραμμές, τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 έχουν τις ίδιες βασικές διατροφικές απαιτήσεις με τα παιδιά χωρίς διαβήτη. 14 Θα πρέπει να προσπαθήσετε και να στοχεύσετε σε μία ισορροπημένη διατροφή, η οποία περιλαμβάνει λιπαρά, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και υγιή ποσότητα φρούτων και λαχανικών. Οι υδατάνθρακες οδηγούν σε αυξημένα επίπεδα γλυκόζης αίματος ενώ οι πρωτεΐνες και τα λιπαρά δεν οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα. Σε γενικές γραμμές, τα παιδιά με διαβήτη συνιστάται να καταναλώνουν τρία κύρια γεύματα κάθε μέρα με ενδιάμεσα μικρο-γεύμα, εάν είναι απαραίτητο. 17 Μπορεί να θέλετε να εξετάσετε το ενδεχόμενο χορήγησης σνακ απλού υδατάνθρακα στο παιδί σας κατά την ώρα του ύπνου. 14 Ο διαβήτης δεν σημαίνει ότι το παιδί σας δεν μπορεί να φάει γλυκό όταν το κερνάνε. 3,4 Θα μπορεί να φάει γλυκά αλλά με μέτρο παράλληλα με την κατάλληλη δόση ινσουλίνης, εάν είναι απαραίτητο. 3,4 Παρακαλείστε να ανατρέξτε στο έντυπο Τι θα πρέπει να τρώτε; για περισσότερες πληροφορίες.

18 Η συζήτηση σχετικά με τον διαβήτη του παιδιού σας με άλλους Μπορεί να είναι δύσκολο να μεγαλώνει το παιδί με διαβήτη τύπου 1, και το παιδί σας μπορεί να δυσκολεύεται να εκφράσει το πως αισθάνεται. 3 Ενθαρρύνετε το παιδί σας να συζητήσει μαζί σας σχετικά με τα συναισθήματά του και το πως το επηρεάζει ο διαβήτης. 2,3 Μπορεί να διαπιστώσει, επίσης, ότι τον βοηθά να συζητήσει με άλλα παιδιά που αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις. 2, 3 Οι ομάδες υποστήριξης ασθενών μπορούν να σας βοηθήσουν να έρθετε σε επικοινωνία με άλλους γονείς και παιδιά, τα οποία βρίσκονται στην ίδια θέση με εσάς. 2 Ρωτήστε τον επαγγελματία της υγείας που παρακολουθεί το παιδί σχετικά με τις τοπικές ομάδες υποστήριξης. Τα παιδιά λίγο μεγαλύτερης ηλικίας ενδέχεται να μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα την κατάστασή τους και να καταλάβουν τις λέξεις που σχετίζονται με την κατάσταση και τη θεραπεία τους. 3 Καθώς μεγαλώνουν, θα μπορούν να πραγματοποιήσουν μόνοι τους την ένεση και να αναλάβουν έναν περισσότερο δραστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του διαβήτη τους. 3 Εάν σας ανησυχεί κάτι από αυτά που σας αναφέρει το παιδί σας, επικοινωνήστε με τη διαβητολογική ομάδα που παρακολουθεί το παιδί σας - θα μπορέσουν να σας καθησυχάσουν. 3 Είναι σημαντικό να λάβει το παιδί σας καλή υποστήριξη προκειμένου να βοηθηθεί στην αντιμετώπιση του διαβήτη. Καθώς δεν μπορείτε να βρίσκεστε συνέχεια δίπλα στο παιδί σας, θα πρέπει να ζητήσετε από άλλους ενήλικες να βοηθήσουν το παιδί σας να αντιμετωπίσει την κατάστασή του, ειδικά όταν είναι μικρό σε ηλικία. Όταν πρωτοδιαγιγνώσκεται στο παιδί σας ο διαβήτης, θα υπάρξουν πολλά άτομα, τα οποία θα πρέπει να ενημερώσετε: οικογένεια, φίλοι, σχολείο και σύλλογοι. Καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, αλλάζει σχολεία, κάνει νέους φίλους και συμμετέχει σε νέες δραστηριότητες, θα υπάρξουν πολύ περισσότερα άτομα με τα οποία θα πρέπει να συζητήσετε σχετικά με τον διαβήτη. Παρόλο που πολλά άτομα θα έχουν ακούσει για τον διαβήτη, είναι μάλλον απίθανο να γνωρίζουν τι σημαίνει πραγματικά. Είναι σημαντικό να κατανοήσετε αρχικά εσείς οι ίδιοι τον διαβήτη πριν προσπαθήσετε να εξηγήσετε τον διαβήτη του παιδιού σας σε άλλα άτομα. Βεβαιωθείτε ότι θα τους μιλήσετε χρησιμοποιώντας διατυπώσεις, οι οποίες είναι κατάλληλες για την ηλικιακή τους ομάδας και τον βαθμό της κατανόησής τους - για παράδειγμα, ένα παιδί είναι απίθανο να καταλάβει τη λέξη υπογλυκαιμία, αλλά μπορεί να καταλάβει τι σημαίνει χαμηλή γλυκόζη αίματος. Πριν αφήσετε το παιδί σας υπό την ευθύνη ενός άλλου ενήλικα, θα πρέπει να διασφαλίζετε πάντα ότι το άτομο αυτό γνωρίζει ότι το παιδί σας έχει διαβήτη και τι θα πρέπει να κάνει για να το βοηθήσει να τον αντιμετωπίσει. Ενημερώστε τους σχετικά με τα προειδοποιητικά σημεία που θα πρέπει να λάβει υπόψη και τι θα πρέπει να κάνει σε περίπτωση υπογλυκαιμίας ή επείγουσας ανάγκης. Ενημερώστε τους για το εάν το παιδί σας χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως τρέμουλο ή σύγχυση για να περιγράψει το πώς αισθάνεται όταν εμφανίζει υπογλυκαιμία. Παρόλο που εσείς θα πρέπει να φροντίσετε ούτως ώστε όλοι όσοι συμμετέχουν στη φροντίδα του παιδιού σας να καταλαβαίνουν τι συνεπάγεται η βοήθεια στην αντιμετώπιση του διαβήτη, δεν είστε μόνος. Έχουμε συντάξει δύο οδηγούς, οι οποίοι θα σας βοηθήσουν να παράσχετε πολλές πληροφορίες τις οποίες θα πρέπει να γνωρίζουν οι δάσκαλοι και τα άλλα άτομα που φροντίζουν το παιδί σας: Πως να φροντίσετε ένα παιδί με διαβήτη και Πως αντιμετωπίζεται ο διαβήτης στο σχολείο; Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

19 Μην φοβάστε να ζητήσετε υποστήριξη Η φροντίδα του παιδιού με διαβήτη είναι γεμάτη προκλήσεις και άγχη, ειδικά κατά τη διάρκεια των πρώτων σταδίων περίθαλψης. 18 Οι γονείς αναφέρουν ότι η υπογλυκαιμία αποτελεί συνεχή φόβο, ειδικά όταν το παιδί είναι πολύ μικρό σε ηλικία και μπορεί να μην καταλαβαίνει πλήρως πως μπορούν να επηρεάσουν την κατάστασή του κινήσεις όπως είναι αυτή της άρνησης κατανάλωσης τροφής. 13 Είναι σημαντικό να λαμβάνετε τόσο εσείς όσο και το παιδί σας υποστήριξη. Οι ομάδες υποστήριξης διαβήτη μπορούν να σας βοηθήσουν να έρθετε σε επαφή με άλλους γονείς παιδιών με διαβήτη προκειμένου να μοιραστείτε εμπειρίες και να ανταλλάξετε ιδέες με άτομα, τα οποία μπορούν να καταλάβουν την κατάστασή σας. Μπορείτε, επίσης, να συζητήσετε με τη διαβητολογική ομάδα που παρακολουθεί το παιδί σας σε περίπτωση ανησυχίας ή δυσκολίας στην αντιμετώπιση της όλης κατάστασης.

20 Βιβλιογραφία 1. Delamater AM. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Psychological care of children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; Suppl 12: Mayo Clinic. Type 1 diabetes in children. Available at: Accessed July Diabetes UK. Children and diabetes. Available at: Accessed July NIH Medline Plus Library. Diabetes. Available at: ency/article/ htm Accessed July Craig ME et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Definition, epidemiology and classification of diabetes in children and adolescents. Pediatr Diabetes 2009; Suppl 12: Diabetes UK. Type 2 diabetes. Available at: Type-2-diabetes/ Accessed July NIH Medline Plus Library. Diabetes type 2. Available at: Mar/ethnic-group-influences-type-2-diabetesrisk.html Accessed July Diabetes.co.uk. Ethnic group influences type 2 risk. Available at: diabetestype2.html Accessed July World Health Organization. Diabetes fact sheet. Available at: factsheets/fs312/en/index.html Accessed July Global IDF/ISPAD guideline for type 1 diabetes in childhood and adolescence Available at: in_childhood_and%20adolescent_ Guidelines_2011.pdf Accessed July Couper JJ et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Phases of diabetes in children and adolescents. Pediatr Diabetes 2009; Suppl 12: Bangstad HJ et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Insulin treatment in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; Suppl 12: Silverstein JH et al. Care of children and adolescents with type 1 diabetes: a statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care 2005; 28: NICE Clinical Guideline 15. Type 1 diabetes: diagnosis and management of type 1 diabetes in children, young people and adults. July Available at: Accessed July Clarke W et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Assessment and management of hypoglycemia in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; Suppl 12: Diabetes.co.uk. Nocturnal hypoglycemia. Night time hypo. Available at: co.uk/nocturnal-hypoglycemia.html Accessed July Smart C et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Nutritional management in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; 10(Suppl. 12): Banion CR, Miles MS, Carter MC. Problems of mothers in management of children with diabetes. Diabetes Care 1983; 6: Novo Nordisk website. Available at: Accessed July 2012.

21

22 Σχετικά με τη Novo Nordisk Οι πληροφορίες αυτές αναπτύχθηκαν από τη Novo Nordisk, μία φαρμακευτική εταιρεία διεθνούς εμβέλειας, η οποία εξειδικεύεται στη φροντίδα των ατόμων με διαβήτη. Η Novo Nordisk ξεκίνησε πριν από περίπου 90 χρόνια από ένα ζευγάρι Δανών με πάθος για την αλλαγή του διαβήτη. Ο August Krogh ήταν καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ και η γυναίκα του, Marie, γιατρός και ερευνήτρια με αντικείμενο τις μεταβολικές νόσους, έπασχαν από διαβήτη τύπου 2. Πληροφορήθηκαν για την ανάπτυξη ινσουλίνης στον Καναδά και αποφάσισαν να διασφαλίσουν την πρόσβαση στην ινσουλίνη για όλους όσους έχουν διαβήτη με αποτέλεσμα τη σύσταση της εταιρείας Novo Nordisk το Από τότε η Novo Nordisk έχει αναπτυχθεί και κατέχει πλέον ηγετική θέση στην παροχή αντιδιαβητικών προϊόντων και υποστήριξης για τους ασθενείς όλων των ηλικιών. 19 Καταλαβαίνουμε απόλυτα ότι τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με διαβήτη και συνεργαζόμαστε στενά με τους γονείς, τα σχολεία και τους επαγγελματίες της υγείας για τη βελτίωση της φροντίδας των παιδιών με διαβήτη, όσο αυτά μεγαλώνουν και εξελίσσονται. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εταιρεία Novo Nordisk, παρακαλείστε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα: Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας. GR/DA/1114/0039a

23 Ο ΔΙΑΒΗΤΗσ στη ζωη μου Οδηγός με γενικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής

24 Το υλικό αυτό έχει ελεγχθεί από μία ομάδα ειδικών: Επικεφαλής νοσοκόμος- ειδικός στον διαβήτη Nicola Lewis, Η.Β. Παιδοενδοκρινολόγοι Καθ. Thomas Danne, Γερμανία και δρ. Nandu Thalange, Η.Β. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

25 ΚΕΛΛΥ ΧΕΚΤΟΡ Η.Π.Α. Η Κέλλυ έχει διαβήτη τύπου 1 Η ζωή με τον διαβήτη τύπου 1 Μετά από τη διάγνωση του παιδιού σας με διαβήτη τύπου 1, η παρακολούθηση και η θεραπεία με ινσουλίνη θα αποτελέσει μέρος της καθημερινής ρουτίνας της οικογένειάς σας. Όσο το παιδί σας μεγαλώνει και αναπτύσσεται, οι ανάγκες του θα αλλάζουν και θα γίνεται όλο και πιο ανεξάρτητο. Είναι πιθανό να θέλει να αναλάβει ενεργητικότερο ρόλο στην αντιμετώπιση του διαβήτη του. Θα πρέπει να ενθαρρύνεται να διατηρεί έναν υγιεινό τρόπο ζωής ώστε να βοηθήσει στην επίτευξη του ελέγχου της γλυκόζης αίματος. Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζετε πλήρως πως να αντιμετωπίσετε την κατάσταση του παιδιού σας όταν βρίσκεστε εκτός σπιτιού. Ελπίζουμε ότι οι πληροφορίες που παρέχονται σε αυτό το φυλλάδιο θα απαντήσουν ορισμένες από τις ερωτήσεις που μπορεί να έχετε σχετικά με τη φροντίδα ενός παιδιού που μεγαλώνει μαζί με τον διαβήτη.

26 Μεγαλώνοντας με τον διαβήτη Καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζετε κατά τη θεραπεία του διαβήτη είναι πιθανό να αλλάξουν. 1 Ο επαγγελματίας της υγείας και η ομάδα περίθαλψης του διαβήτη είναι οι καλύτεροι σύμβουλοί σας σε σχέση με τη φροντίδα του διαβήτη κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων φάσεων της ανάπτυξης του παιδιού σας, αλλά ακολουθούν ορισμένες τυπικές προκλήσεις: 1 Βρέφη και νήπια (έως και 36 μηνών) - Μεγάλες διακυμάνσεις στα επίπεδα της γλυκόζης λόγω της ακανόνιστης πρόσληψης τροφής. Παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας (3-7 ετών) - Απρόβλεπτη όρεξη και επίπεδα δραστηριότητας. Παιδιά μεγαλύτερης σχολικής ηλικίας (8-11 ετών) - Αρκετή ευελιξία στη φροντίδα του διαβήτη ώστε να επιτρέπεται η συμμετοχή του παιδιού στις σχολικές δραστηριότητες/δραστηριότητες συνομηλίκων. Έφηβοι - Αντιμετώπιση αυξημένων αναγκών για ινσουλίνη, οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της εφηβείας καθώς τα παιδιά αναπτύσσονται και ανεξαρτητοποιούνται, ενώ παράλληλα η ευθύνη για τη φροντίδα του διαβήτη μοιράζεται ανάμεσα στους γονείς και τους εφήβους.

27 Η σημασία της διατήρησης υγιεινού τρόπου ζωής Η υγιεινή διατροφή είναι σημαντική για τα άτομα με ή χωρίς διαβήτη. 2,3 Είναι πολύ πιθανό το παιδί σας να παρακολουθείται από διαιτολόγο, ο οποίος θα ανήκει στην ομάδα που παρακολουθεί τον διαβήτη του παιδιού σας και θα παρέχει συμβουλές σχετικά με τη διατροφή του παιδιού σας, ανάλογα με την ηλικία και το βάρος του. Οι συστάσεις συνήθως δεν διαφέρουν από αυτές που δίνονται στα άτομα χωρίς διαβήτη - υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή, η οποία περιλαμβάνει επαρκή ποσότητα φυτικών ινών και υδατανθράκων και η οποία δύναται να προσαρμοστεί στις πολιτισμικές, εθνικές και οικογενειακές παραδόσεις και στις εξατομικευμένες ανάγκες του παιδιού σας. 4 Σε γενικές γραμμές, τα παιδιά με διαβήτη συμβουλεύονται να καταναλώνουν τρία κύρια γεύματα κάθε μέρα με ενδιάμεσα μικρο-γεύματα, εάν είναι απαραίτητο. 4 Συνήθως, ένα παιδί μπορεί να ακολουθήσει τις ίδιες συνήθειες υγιεινής διατροφής με την υπόλοιπη οικογένεια και δεν χρήζει ειδικής δίαιτας. Ο διαβήτης τύπου 1 δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν μπορεί να φάει γλυκό σε περίπτωση που το κεράσουν. 2,3 Όταν μάθετε πως ανταποκρίνεται ο οργανισμός μας του παιδιού σας στην κατανάλωση και τη λήψη ινσουλίνης, θα του επιτρέψετε να τρώει γλυκά με μέτρο λαμβάνοντας παράλληλα κατάλληλη δόση ινσουλίνης. 2,3 Ο προγραμματισμός των γευμάτων σε συνδυασμό με την παρακολούθηση και προσαρμογή της ινσουλίνης μπορεί να βοηθήσει ώστε να βελτιωθεί ο έλεγχος της γλυκόζης αίματος του παιδιού σας. 4 Σε συνεργασία με τον διαιτολόγο του παιδιού σας, θα πρέπει να στοχεύετε στον υγιεινό τρόπο ζωής όλης της οικογένειας, παρέχοντας παράλληλα στο παιδί σας όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται για να αναπτυχθεί. 2 Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλείστε να ανατρέξετε στο ενημερωτικό έντυπο Τι θα πρέπει να τρώτε που περιλαμβάνεται στον ίδιο φάκελο εντύπων. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

28 Σωματική άσκηση Η τακτική άσκηση συνιστάται για όλα τα παιδιά με ή χωρίς διαβήτη. 5,6 Η καθημερινή σωματική δραστηριότητα θα πρέπει να αποτελέσει τμήμα της καθημερινής ζωής του παιδιού σας ώστε να προκύψει όφελος για την υγεία του και συνέπεια στην αντιμετώπιση της γλυκόζης πλάσματος. 5 Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η σωματική δραστηριότητα μειώνει τη γλυκόζη αίματος. Επομένως, οι δόσεις της ινσουλίνης ή η πρόσληψη τροφής μπορεί να πρέπει να προσαρμοστεί πριν από την άσκηση. 5 Οι μικρής διάρκειας περίοδοι εντατικής άσκησης ( αναερόβια άσκηση ) μπορούν να αυξήσουν επίσης τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος. Εάν παρατηρείται σημαντική υπεργλυκαιμία, θα πρέπει να εξετάζονται οι κετόνες καθώς η άσκηση μπορεί να οδηγήσει σε διαβητική κετοξέωση. Ο συνδυασμός υπερβολικής ποσότητας ινσουλίνης και άσκησης μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή γλυκόζη αίματος ή επεισόδια υπογλυκαιμίας. 5 Η υπογλυκαιμία μπορεί να προληφθεί με τη μείωση της δόσης της ινσουλίνης του παιδιού σας πριν από το γεύμα και με την κατανάλωση φρούτων ή μικρογευμάτων υδατανθράκων μακράς δράσης πριν από την άσκηση. 2,6 Μετά από ιδιαίτερα επίπονη άσκηση, είναι σημαντικό να καταναλώσετε γεύμα με ικανή ποσότητα σύνθετων υδατανθράκων, ενώ ορισμένες φορές θα πρέπει να μειώνετε τη δόση της ινσουλίνης μακράς δράσης το απόγευμα μετά από την άσκηση προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος νυχτερινής υπογλυκαιμίας. Το παιδί σας θα πρέπει να εξετάζει τη γλυκόζη του αίματός του πριν από την άσκηση για να μαθαίνει πως αντιδρά ο οργανισμός σας στην άσκηση και να διασφαλίζει την κατάλληλη δόση ινσουλίνης. Η εξέταση μετά από την άσκηση ενδέχεται να σας βοηθήσει να μάθετε πως επηρεάζει η άσκηση τα επίπεδα γλυκόζης αίματος του παιδιού σας. 2,6 Εάν έχει προγραμματιστεί δραστηριότητα ή άσκηση, θα πρέπει να προσαρμόσετε τη δόση της ινσουλίνης ή την πρόσληψη τροφής αντίστοιχα. Εάν το παιδί σας είναι περισσότερο δραστήριο από ότι συνήθως κατά τη διάρκεια της ημέρας, εάν για παράδειγμα τρέχει περισσότερο από ότι συνήθως, ενδέχεται να πρέπει να αυξήσετε την πρόσληψη τροφής στη συνέχεια ώστε να διευκολύνετε τη διατήρηση των επιπέδων της γλυκόζης αίματος ή να μειώσετε την ινσουλίνη κατάλληλα (π.χ. επιλέγοντας έναν προσωρινό βασικό ρυθμό στην αντλία). ΛΙΑΜ ΚΑΙ ΤΖΟΡΝΤΑΝ ΚΑΡΤΕΝΣ Νότια Αφρική Ο Λίαμ και ο Τζόρνταν έχουν διαβήτη τύπου 1

29 Η σημασία της παρακολούθησης του ελέγχου της γλυκόζης αίματος Διαβητική κετοξέωση Ο επαγγελματίας της υγείας που παρακολουθεί το παιδί σας θα σας συμβουλεύσει πότε και πόση ινσουλίνη χρειάζεται το παιδί σας σε καθημερινή βάση και θα σας εκπαιδεύσει στον τρόπο αυτοπαρακολούθησης της γλυκόζης. Ο τακτικός έλεγχος των επιπέδων της γλυκόζης αίματος είναι σημαντικός ώστε να αποφευχθεί η υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία, και για να αντιμετωπιστούν οι μεταβαλλόμενες ανάγκες του παιδιού σας. Θα πρέπει να στοχεύετε στη διατήρηση του ελέγχου της γλυκόζης χωρίς συχνά επεισόδια υπογλυκαιμίας. 6 Ιδανικά, το παιδί σας θα πρέπει να στοχεύει στην επίτευξη των ακόλουθων μακροχρόνιων στόχων της γλυκόζης αίματος: 2,6 Πριν από το γεύμα - τα επίπεδα θα πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ 4,0 και 8,0 mmol/l ( mg/dl) 2 ώρες μετά από το γεύμα, τα επίπεδα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 10,0 mmol/l (180 mg/dl) Κατά την ώρα του ύπνου, τα επίπεδα θα πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ 7,0 mmol/l και 10,0 mmol/l ( mg/dl) Οι στόχοι αυτοί μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθούν και το παιδί σας δεν αναμένεται να επιτύχει αυτά τα επίπεδα όταν ξεκινά να χρησιμοποιεί την ινσουλίνη. Εάν δυσκολεύεστε να επιτύχετε τα επίπεδα-στόχο για μεγάλο χρονικό διάστημα, επικοινωνήστε με τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί. Οι μεγάλες περίοδοι πτωχού ελέγχου της γλυκόζης αίματος και τα σταθερά υψηλά επίπεδα γλυκόζης αίματος μπορούν να οδηγήσουν σε μακροχρόνιες επιπλοκές. 7 Η Διεθνής Εταιρεία Παιδιατρικού και Εφηβικού Διαβήτη (ISPAD - International Society for Paediatric and Adolescent Diabetes) συνιστά ότι τα παιδιά όλων των ηλικιών θα πρέπει να στοχεύουν σε επίπεδα γλυκόζης αίματος κάτω από 7,5% (10,6 mmol/l ή 190 mg/dl) προκειμένου να αποφευχθούν αυτού του είδους οι επιπλοκές. Οι συσκευές παρακολούθησης διαφέρουν και έχουν διαφορετικό εύρος τιμών. Εάν οι τιμές του παιδιού σας υπερβαίνουν το ανώτερο φυσιολογικό όριο, η συσκευή παρακολούθησης θα εμφανίζει την ένδειξη υψηλή. Ελέγξτε τις οδηγίες που συνοδεύουν τη συσκευή παρακολούθησή σας για περισσότερες λεπτομέρειες. Εάν το παιδί σας δεν πετυχαίνει τα επίπεδα-στόχος, απευθυνθείτε στον επαγγελματία της υγείας σχετικά με το πλάνο αντιμετώπισης του παιδιού σας. Εάν δεν αντιμετωπιστούν, τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης αίματος στον διαβήτη μπορεί να είναι επικίνδυνα και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μία σοβαρή κατάσταση, η οποία ονομάζεται διαβητική κετοξέωση. Στα συμπτώματα της διαβητικής κετοξέωσης περιλαμβάνονται τα εξής: 2,3 Ναυτία και έμετος Πόνος στο στομάχι Φρουτώδης αναπνοή ( κετόνες ) - περιγράφεται συχνά ως οσμή χαλασμένου αχλαδιού ή οσμή μανό νυχιών Ταχύπνοια Αφυδάτωση (π.χ. ξηρή γλώσσα, λιγότερο συχνή ενούρηση/στεγνή πάνα) Αυξημένα επίπεδα της γλυκόζης αίματος Αυτό μπορεί να συμβεί πολύ γρήγορα, ειδικά στα παιδιά μικρής ηλικίας. Εάν το παιδί σας εμφανίσει κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, πρέπει να αναζητήσετε αμέσως ιατρική βοήθεια. Εάν είναι δυνατό, θα πρέπει να μετράτε τις κετόνες στα ούρα ή το αίμα χρησιμοποιώντας κατάλληλες ταινίες εξέτασης.

30 Φροντίδα εκτός σπιτιού Στο σχολείο Όταν το παιδί σας ξεκινήσει να πηγαίνει σχολείο, ή επιστρέψει στο σχολείο μετά από τη διάγνωση, είναι σημαντικό να γνωρίζουν τις ανάγκες του οι άνθρωποι που συμμετέχουν στην περίθαλψή του. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι οι δάσκαλοί του έχουν εμπειρία στη φροντίδα του διαβήτη από άλλα παιδιά, ή μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με τη φροντίδα του. 2 Σε κάθε περίπτωση, ο διαβήτης του κάθε παιδιού διαφέρει και το κάθε παιδί ακολουθεί εξατομικευμένο πλάνο αντιμετώπισης των γευμάτων, της υπογλυκαιμίας, της υπεργλυκαιμίας και της άσκησης κ.λπ. Μπορεί να ανησυχείτε όταν αφήνετε το παιδί σας στη φροντίδα κάποιου άλλου αλλά, με τις σωστές πληροφορίες και εκπαίδευση, το προσωπικό του σχολείου θα πρέπει να είναι σε θέση να παρέχει την κατάλληλη φροντίδα για την αντιμετώπιση της κατάστασης του παιδιού σας. 2 Μπορεί να βοηθήσει εάν το παιδί κρατά ένα ημερολόγιο των επιπέδων της γλυκόζης αίματος, ειδικά εάν εμφανιστούν επεισόδια υπογλυκαιμίας, την περιγραφή των οποίων θα μπορείτε να διαβάσετε στο τέλος της ημέρας. 2 Θα πρέπει να προγραμματίσετε μία συνάντηση με τους δασκάλους του παιδιού σας και την ομάδα του διαβήτη που το παρακολουθεί ώστε να συζητήσετε τις ανάγκες του παιδιού σας και το επίπεδο της βοήθειας που θα χρειαστεί στο σχολείο. 2 Ενδέχεται να βοηθήσει να δείξετε στους γονείς/άλλο υποστηρικτικό προσωπικό το ενημερωτικό έντυπο Πως θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ο διαβήτης στο σχολείο; που περιλαμβάνεται στον ίδιο φάκελο εντύπων. Ακόμα και εάν το παιδί σας είναι αρκετά μεγάλο για να πραγματοποιεί την αυτοεξέταση ή να τη χορήγηση της ινσουλίνης, θα εξακολουθεί να χρειάζεται επίβλεψη από έναν υπεύθυνο ενήλικα. 1 Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας.

31 Η αντιμετώπιση των αναγκών του παιδιού σας στο σχολείο Ακολουθούν ορισμένα θέματα που ενδέχεται να πρέπει να καλύψετε στο πλαίσιο της συνάντησης με το προσωπικό του σχολείου: 2 Άτομα επικοινωνίας σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης - Με ποιον θα πρέπει να επικοινωνήσουν σε περίπτωση προβλήματος; Μπορεί να θέλετε να δώσετε τα στοιχεία επικοινωνίας ενός άλλου μέλους της οικογένειας ή ενός φίλου σε περίπτωση που δεν μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί σας Αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας - Ποια συμπτώματα θα πρέπει να αναζητούν και τι θα πρέπει να κάνουν; - Πού θα φυλάσσονται οι προμήθειες επείγουσας ανάγκης; - Θα έχει πρόσβαση κάποιος (η νοσοκόμα ή ο δάσκαλος) σε γλυκαγόνη για χρήση σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης; Ώρα γεύματος και μικρο-γεύματος - Εάν πρέπει το παιδί να φάει σε συγκεκριμένη ώρα, πώς μπορεί αυτό να ενταχθεί στο πρόγραμμα του σχολείου; - Θα παίρνει φαγητό από το σπίτι ή θα τρώει στο σχολείο; - Χρειάζεται βοήθεια κατά την επιλογή των γευμάτων ή τη μέτρηση των υδατανθράκων; - Χρειάζεται κάποιο μικρο-γεύμα πριν από τη σωματική δραστηριότητα; Εξέταση γλυκόζης αίματος - Πότε θα πρέπει να πραγματοποιείται και χρειάζεται βοήθεια το παιδί σας; - Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα; Αντιμετώπιση της υπεργλυκαιμίας - Τι θα πρέπει να κάνουν σε περίπτωση που το παιδί σας έχει υψηλή γλυκόζη αίματος; Δόση ινσουλίνης - Πρέπει να κάνει το παιδί σας ένεση ινσουλίνης κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας και χρειάζεται βοήθεια; Ή, σε περίπτωση που το παιδί σας φορά αντλία ινσουλίνης, μπορεί να ελέγξει μόνο του την αντλία; - Υπάρχει ψυγείο; (σε περίπτωση που απαιτείται σε ζεστό κλίμα) - Υπάρχει ήσυχο και απομονωμένο σημείο στο οποίο μπορεί να πραγματοποιήσει την ένεση; Θα πρέπει να διασφαλίσετε ότι το παιδί σας έχει στη διάθεσή του όλον τον απαιτούμενο εξοπλισμό και προμήθειες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της κατάστασής του κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας. Θα πρέπει να ελέγχετε τακτικά τις προμήθειες και να επανεφοδιάζεστε κατάλληλα.

32 Σχολικές εκδρομές/ διανυκτέρευση σε φίλους Δεν υπάρχει λόγος να μην συμμετέχει το παιδί σας σε σχολικές εκδρομές ή να μην διανυκτερεύει σε σπίτια φίλων, εφόσον έχει προηγηθεί κατάλληλη προετοιμασία και τα άτομα που θα το φροντίζουν πιστεύουν ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν την κατάστασή του. 2 Συμβουλές Συζητήστε με τους δασκάλους του παιδιού σας ή με άλλους γονείς για να διασφαλίσετε ότι ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν την κατάστασή του - μπορεί να θέλετε να προγραμματίσετε μία συνάντηση πριν από το ταξίδι ή επιπλέον εκπαίδευση. Εάν το παιδί διανυκτερεύσει εκτός σπιτιού, διασφαλίστε ότι γνωρίζουν τα συμπτώματα της νυχτερινής υπογλυκαιμίας και τον τρόπο αντιμετώπισης των υπογλυκαιμικών επεισοδίων, σε περίπτωση που εμφανιστούν. Μάθετε ποιες δραστηριότητες προγραμματίζεται να πραγματοποιηθούν και ποια γεύματα θα παρασχεθούν. Μπορεί να θέλετε να του δώσετε ένα τάπερ με φαγητό, εάν η εκδρομή είναι ολοήμερη. Διασφαλίστε ότι έχουν μαζί τους αρκετή ινσουλίνη για όλες τις απαιτούμενες δόσεις και ότι υπάρχει διαθέσιμο ψυγείο, σε περίπτωση που κάνει ζέστη. Διασφαλίστε ότι έχουν επαρκείς προμήθειες υδατανθράκων ταχείας δράσης, π.χ. δισκία γλυκόζης, γλυκά ή φρουτοχυμούς, ώστε να διευκολυνθεί η αντιμετώπιση των υπογλυκαιμικών επεισοδίων σε περίπτωση που εμφανιστούν

33 Εξωσχολικές δραστηριότητες/πάρτι Καθώς θα μεγαλώνει το παιδί σας, θα ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο να συμμετέχει σε εξωσχολικές δραστηριότητες ή συλλόγους, Επίσης, μπορεί να το καλούν σε πάρτι στα σπίτια άλλων παιδιών. Συμβουλές Διασφαλίστε ότι το επιβλέπον προσωπικό ή οι άλλοι γονείς γνωρίζουν τις ανάγκες του παιδιού σας και γνωρίζουν τον τρόπο αντιμετώπισης του διαβήτη του 2 Εάν το παιδί σας πηγαίνει σε πάρτι, μάθετε τα φαγητά που θα προσφερθούν στο πάρτι και συζητήστε με τους άλλους γονείς τι και πόσο θα πρέπει να φάει το παιδί Εάν συμμετέχει σε σωματική δραστηριότητα, σκεφτείτε εάν θα χρειαστεί να πάρει κάποιο έξτρα μικρο-γεύμα ή να λάβει διαφορετική δόση ινσουλίνης 2 Εάν οι δραστηριότητες/πάρτι παρεμβάλλονται στις ώρες χορήγησης της δόσης, μιλήστε με τον επαγγελματία της υγείας για να διαπιστώσετε εάν η δόση μπορεί να ληφθεί αργότερα 2 Είναι φυσικό οι έφηβοι μεγαλύτερης ηλικίας/ νεαροί ενήλικες να επιδιώκουν την ανεξαρτησία από τους γονείς τους. Ξεκινούν να βγαίνουν έξω με φίλους και να πηγαίνουν σε πάρτι με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να τους επιβλέπετε ως προς το τι τρώνε ή πίνουν, ή να γνωρίζετε εάν παίρνουν σωστά την ινσουλίνη τους. Δεν υπάρχουν ειδικοί κανόνες για τους γονείς, ανεξάρτητα από το πότε διαγνώστηκε το παιδί σας. Αν και το παιδί σας μπορεί να συμπεριφέρεται όπως κάθε έφηβος, η καλή επικοινωνία είναι σημαντική. Ο σωστός χρόνος είναι βασικός - Καθίστε μαζί χωρίς περισπασμούς ή κάνετε μαζί δραστηριότητες όπως είναι το μαγείρεμα ή το περπάτημα Θέματα διάθεσης - Συζητήστε τα θέματα όταν η κατάσταση είναι ήρεμη και μπορείτε να σκεφτείτε και οι δύο λογικά Θέστε προτεραιότητες στις συζητήσεις - αντιμετωπίστε τα θέματα που σας απασχολούν περισσότερο πρώτα και μην ασχολείστε με θέματα ήσσονος σημασίας 2 Μπορεί να βοηθήσει να τους δείξτε το ενημερωτικό έντυπο Πως να φροντίζετε ένα παιδί με διαβήτη που περιλαμβάνεται στον ίδιο φάκελο εντύπων.

34 Ταξίδια και διακοπές Δεν υπάρχει λόγος ο διαβήτης του παιδιού σας να αποτελεί ανασταλτικό λόγο για τις οικογενειακές διακοπές. Απλά χρειάζεται περισσότερος προγραμματισμός. Μπορεί να θέλετε να λάβετε υπόψη τα ακόλουθα πριν φύγετε για διακοπές: 2 Συζητήστε με τον επαγγελματία της υγείας πριν φύγετε για διακοπές σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης του διαβήτη του παιδιού σας, ειδικά εάν ταξιδεύετε σε διαφορετική ζώνη ώρας. Εάν ταξιδεύετε με αεροπλάνο, θα πρέπει να έχετε μαζί σας επιστολή του επαγγελματία της υγείας που το παρακολουθεί, η οποία θα αναφέρει τη φαρμακευτική αγωγή και τις συσκευές που περιέχονται στις χειραποσκευές σας. Ελέγξτε εκ των προτέρων ότι έχετε επαρκή ποσότητα ινσουλίνης για όλο το διάστημα της παραμονής σας, ώστε να έχετε χρόνο να παραγγείλετε σε περίπτωση που χρειαστεί Διαθέτει το μέρος διαμονής σας ψυγείο για τη φύλαξη της ινσουλίνης (σε περίπτωση που ταξιδεύετε σε θερμό κλίμα); Έχετε κατάλληλη ταξιδιωτική ασφάλεια; Πρέπει να εμβολιαστεί το παιδί σας ή να πάρει ανθελονοσιακά φάρμακα; Διασφαλίστε ότι έχετε επαρκή ποσότητα δισκίων γλυκόζης, γλυκών ή φρουτοχυμών για το ταξίδι σας σε περίπτωση εκδήλωσης υπογλυκαιμικού επεισοδίου Είναι καλή ιδέα να έχετε μαζί σας ένα δεύτερο στυλό ινσουλίνης (εφόσον χρησιμοποιείτε στυλό ινσουλίνης για τις ενέσεις) και μετρητή γλυκόζης, καθώς και επαρκή αριθμό ταινιών εξέτασης, σκαρφιστήρων και βελόνων ένεσης. Διασφαλίστε ότι γνωρίζετε πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζετε τις ημέρες ασθενείας σε περίπτωση που το παιδί αφυδατωθεί ή αρρωστήσει ενώ βρίσκεστε σε διακοπές (ανατρέξτε στο ενημερωτικό έντυπο Τι θα πρέπει να κάνετε σε περίπτωση ασθένειας για περισσότερες πληροφορίες)

35 Ο διαβήτης επηρεάζει και τα αδέλφια Η διάγνωση του διαβήτη δεν περιορίζεται μόνο στο παιδί που πάσχει από διαβήτη. Επηρεάζει όλη την οικογένεια. Ως γονείς, μπορεί να χρειαστεί να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο στο παιδί σας καθώς χρειάζεται να συμφιλιωθεί με αρκετά πράγματα όταν διαγιγνώσκεται με διαβήτη, ειδικά στην αρχή. 2,8 Το παιδί σας μπορεί να νοιώθει ότι έχει μείνει μόνο του, ότι είναι διαφορετικό, ότι έχει αποτύχει ή να φοβάται το μέλλον. Επομένως, εύλογα, θα λαμβάνει πολύ φροντίδα και προσοχή από εσάς. Εάν έχετε περισσότερα από ένα παιδί, η φροντίδα του διαβήτη μπορεί να προκαλέσει εντάσεις στην οικογένεια. 2 Είναι σημαντικό να κατανέμετε ισομερώς τον χρόνο σας ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο αντίκτυπος του διαβήτη στη σχέση σας με το άλλο ή άλλα παιδιά σας, καθώς και στη σχέση των αδερφών μεταξύ τους. 8,9 Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την υποκατάσταση των συμβουλών του επαγγελματία της υγείας. Παρακαλείστε να συμβουλευθείτε τον επαγγελματία της υγείας που σας παρακολουθεί σε περίπτωση ερωτήσεων ή ανησυχιών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σας. Αντιπαλότητα μεταξύ αδερφών Η εξισορρόπηση του χρόνου που αφιερώνετε στα αδέρφια μπορεί να είναι δύσκολη καθώς το παιδί με διαβήτη συνήθως χρειάζεται περισσότερη φροντίδα και προσοχή. 2,9 Ρωτήστε τα άλλα παιδιά σας πώς αισθάνονται; Τα αδέρφια μπορεί να νοιώθουν ότι τα παραμελείτε, ότι δεν θα θεωρείτε σημαντικά ή ότι τα έχετε ξεχάσει. Ορισμένα νοιώθουν φόβο για το μέλλον των αδελφών τους ή ανησυχούν για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Μπορεί να νοιώθουν ενοχές γιατί τα ίδια δεν έχουν διαβήτη, ή να κατηγορούν τον εαυτό τους επειδή έδιναν στο παρελθόν γλυκά στα αδέρφια τους. Η εύνοια προς ένα παιδί θα μπορούσε επίσης να παίξει ρόλο και τα αδέλφια θα μπορούσαν να νοιώθουν αίσθημα ζήλιας για την προσοχή των γονιών και των άλλων συγγενών που λαμβάνουν τα αδέρφια τους. 2,9 Νοιώθουν ότι δεν τους δίνετε την προσοχή που τους δίνατε παλαιότερα; Τα αδέλφια θα μπορούσαν να προσέξουν εξίσου πολύ τον αδερφό ή την αδερφή τους που έχει διαβήτη. Το παιδί θα μπορούσε να νοιώσει ότι πνίγεται ή να πιστεύει ότι βρίσκεται συνεχώς υπό παρακολούθηση. Από την άλλη πλευρά, το παιδί με διαβήτη μπορεί να ζηλεύει τον αδελφό ή την αδερφή του πιστεύοντας ότι μπορεί να έχει μεγαλύτερη ελευθερία και ευκαιρίες. 9 Επομένως, είναι σημαντικό για τα αδέρφια να συμμετέχουν σε αυτή την προσαρμογή και ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του διαβήτη είναι η ανοιχτή θεραπεία του και η συζήτησή του σε οικογενειακή βάση. Εξηγήστε στα παιδιά σας τι είναι ο διαβήτης και τι σημαίνει σε καθημερινή βάση για τον αδελφό/ αδερφή του/της. Διασφαλίστε ότι προσαρμόζετε κατάλληλα τις πληροφορίες αυτές ειδικά για το κάθε παιδί ανάλογα με την ηλικία και τον βαθμό στον οποίο μπορεί να κατανοήσει τις πληροφορίες. 9 Προσπαθήστε να κάνετε τα παιδιά να συμμετέχουν στη φροντίδα, π.χ. συνοδεύοντας τον αδερφό/ αδερφή τους στις επισκέψεις στην κλινική, ώστε να μην νοιώθουν ότι έχουν αποκλειστεί.

36 Ο χρόνος με την οικογένεια είναι πολύτιμος. Επομένως, πώς μπορείτε να τον εκμεταλλευτείτε στο μέγιστο; Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορείτε να βοηθήσετε στη διαχείριση της σχέσης μεταξύ των αδερφών μετά από τη διάγνωση του διαβήτη. Δεν υπάρχουν σωστές ή λάθος απαντήσεις και μπορεί να πρέπει να μιλήσετε με άλλους γονείς που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, μέσω ομάδων υποστήριξης, για συμβουλές στο συγκεκριμένο θέμα. 8 Ρωτήστε τον επαγγελματία της υγείας σχετικά με τοπικές ομάδες υποστήριξης. Διασφαλίστε ότι αφιερώνετε χρόνο σε κάθε παιδί ξεχωριστά, σεβόμενοι τα μοναδικά ενδιαφέροντά του, τις ανάγκες και τις ικανότητές του 8,9 Μην αφήσετε τις συζητήσεις με θέμα τον διαβήτη να μονοπωλούν το ενδιαφέρον. Αντίθετα, προσπαθήστε να διευρύνετε το θέμα ώστε να συμπεριλάβετε θέματα ενδιαφέροντος που αφορούν όλη την οικογένεια 8,9 Διασφαλίστε ότι τα αδέρφια λαμβάνουν αντίστοιχη ειδική μεταχείριση ή οφέλη με αυτά που λαμβάνει το παιδί με διαβήτη ώστε να μη νοιώθουν απομονωμένα Ενθαρρύνετε το παιδί σας να σας εκμυστηρευτεί τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, και ακούστε τι έχει να σας πει 8,10 Διασφαλίσετε ότι το παιδί σας κατανοεί ότι δεν έχει κάνει κάτι λάθος ο αδελφός ή η αδερφή του, και ότι δεν θα πρέπει να τον/την κατηγορεί εάν δεν λαμβάνει το ίδιο επίπεδο προσοχής κατά το τελευταίο διάστημα Τα αδέρφια μπορεί να προσέχουν το ένα το άλλο εκ φύσεως αλλά προσπαθήστε να μην τα επιφορτίσετε υπερβολικά σε σχέση με την αντιμετώπιση του διαβήτη. Ζητήστε τη βοήθειά τους εάν τη χρειάζεστε, αλλά να είστε προσεκτικοί όταν τους αναθέτετε να κάνουν κάτι σε τακτική βάση γιατί αυτό μπορεί να τους αγχώνει, ακόμα και εάν είναι έφηβοι 8,10 Βεβαιωθείτε ότι όλη η οικογένεια τρώει τα ίδια υγιεινά και καλά ισορροπημένα γεύματα 9 Προσπαθήστε να μην είστε ιδιαίτερα υπερπροστατευτικοί. Τα παιδιά εξακολουθούν να είναι παιδιά και θα παίξουν, θα μαλώσουν και θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Αυτό δεν αλλάζει με τον διαβήτη 8

37 Το μέλλον Εάν ο διαβήτης τους αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, τα παιδιά με διαβήτη μπορούν να ζήσουν στο έπακρον μία ζωή γεμάτη δραστηριότητες. 2,3 Η παρακολούθηση και η θεραπεία του διαβήτη θα αποτελέσει μέρος της καθημερινής τους ζωής, αλλά δεν θα πρέπει να επηρεάζει τις δραστηριότητές τους. 2,3 Είναι σημαντικό να τηρεί το παιδί σας το πρόγραμμα λήψης της ινσουλίνης που έχει ορίσει ο επαγγελματίας της υγείας που το παρακολουθεί και να ελέγχει τακτικά τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος για να διατηρήσει καλό έλεγχο. Η υγιεινή διατροφή και η τακτική άσκηση θα βοηθήσει επίσης στην ελαχιστοποίηση του κινδύνου εμφάνισης επιπλοκών στο μέλλον. 2,3,6 Ο επαγγελματίας της υγείας που παρακολουθεί το παιδί σας θα εξετάζει για σημεία επιπλοκών κατά την εξέταση ρουτίνας ώστε να μπορεί να τα εντοπίσει σε πρώιμη φάση και να τα αντιμετωπίσει κατάλληλα. Είναι σημαντικό εσείς και το παιδί σας να προσέρχεστε σε όλα τα προγραμματισμένα ραντεβού και να διατυπώνετε τυχόν ερωτήσεις σε περίπτωση ανησυχίας. Καθώς ο διαβήτης είναι μία εφ όρου ζωής κατάσταση, θα υπάρχουν διαφορετικές συνιστώσες στην προσέγγιση της αντιμετώπισής του σε κάθε στάδιο της ζωής. Από την πρόσφατη διάγνωση, έως το σχολείο, το πανεπιστήμιο ή την εργασιακή ζωή, εσείς και το παιδί σας θα έχετε πρόσβαση σε υποστήριξη σε κάθε βήμα της πορείας. 2 Βιβλιογραφία 1. Silverstein J et al. Care of children and adolescents with type 1 diabetes: a statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care 2005; 28: Diabetes UK. Children and diabetes. Available at: Accessed July NIH Medline Plus Library. Diabetes. Available at: article/ htm Accessed July Smart C et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Nutritional management in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; 10(Suppl. 12): Robertson K et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Exercise in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; Suppl 12: NICE Clinical Guideline 15. Type 1 diabetes: diagnosis and management of type 1 diabetes in children, young people and adults. July Available at: Accessed July Rewers M et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2009 Compendium: Assessment and monitoring of glycemic control in children and adolescents with diabetes. Pediatr Diabetes 2009; 10(Suppl. 12): American Diabetes Association. Diabetes care at school. Available at: Accessed July Australian Diabetics Council. Teachers and schools. Available at: and_schools.html Accessed July American Diabetes Association. Position statement: Care of children with diabetes in the school and day care setting. Diabetes Care 2003; 26(Suppl 1): S131 S Novo Nordisk website. Available at: Accessed July 2012.

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 04 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Blood glucose monitoring - Greek Η παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος από το ίδιο το άτομο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΓΙΑ ΝΑ ΕΧΩ ΜΙΑ ΥΓΙΗ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1;

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΓΙΑ ΝΑ ΕΧΩ ΜΙΑ ΥΓΙΗ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1; Sabine Σε καλύτερη ρύθμιση με την αντλία της από το 2010 ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΓΙΑ ΝΑ ΕΧΩ ΜΙΑ ΥΓΙΗ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1; Για τις γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, η προετοιμασία για την εγκυμοσύνη ή έναν

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ

ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Marco Σε καλύτερη ρύθμιση με την αντλία του από το 2011 ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Η υπογλυκαιμία μπορεί να είναι μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες για τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια.

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια. Εξατοµικευµένo έντυπο ενηµέρωσης και συµβουλευτικής εκπαιδευτικών για τις ανάγκες µαθητών σχολικής ηλικίας δηµοτικού, γυµνασίου ή λυκείου µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Νόσο του Εντέρου (ελκώδη κολίτιδα ή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα;

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; Είναι η συνεχής χορήγηση ινσουλίνης με αντλία για διαβητικούς τύπου 1 καλύτερη σαν θεραπεία από την θεραπεία με ενέσεις ινσουλίνη; Όσον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η φαινυλκετονουρία?

Τί είναι η φαινυλκετονουρία? Οι παρακάτω πληροφορίες σκοπό έχουν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τη δίαιτα του φαινυλκετονουρικού παιδιού, ώστε να είστε περισσότερο σίγουροι και λιγότερο αγχωμένοι εσείς και οι γονείς όταν το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 Anneli, κόρη της Martina Σε καλύτερη ρύθμιση με την αντλία της από το 2011 ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 Πολλοί γονείς που το παιδί τους έχει διαγνωστεί με διαβήτη τύπου 1 αναρωτιούνται: Γιατί να συμβεί

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek

Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 42 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek Ο διαβήτης είναι η ονομασία που δίνεται σε μια ομάδα διαφορετικών παθήσεων στις οποίες υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Δρ. Χριστίνα Κανακά-Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδ. Ενδοκρινολογίας-Νεανικού Διαβήτη Α Παιδ/κή Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήστε ακόμη καλύτερες ημέρες...

Μετρήστε ακόμη καλύτερες ημέρες... ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ ΕΒΔ ΚΥΡ ΔΕΥ ΤΡΙ ΤΕΤ ΠΕΜ ΠΑΡ ΣΑΒ ΕΒΔ ΚΥΡ ΔΕΥ ΤΡΙ ΤΕΤ ΠΕΜ ΠΑΡ ΣΑΒ ΕΒΔ ΚΥΡ ΔΕΥ ΤΡΙ ΤΕΤ ΠΕΜ ΠΑΡ ΣΑΒ 1 1 2 3 4 5 5 1 2 9 1 2 2 6 7 8 9 10 11 12 6 3 4 5 6 7 8 9

Διαβάστε περισσότερα

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.»

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» «Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» Το πρωινό είναι το πρώτο γεύμα της ημέρας, έπειτα από μία «κοπιαστική νύχτα» για τον οργανισμό μας, κατά

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Διαχείριση του διαβήτη σας- εισαγωγή σελίδα 5 Διαβήτης τύπου 1 και 2 σελίδα 6 Επιπλοκές σελίδα 9

Περιεχόμενα. Διαχείριση του διαβήτη σας- εισαγωγή σελίδα 5 Διαβήτης τύπου 1 και 2 σελίδα 6 Επιπλοκές σελίδα 9 Περιεχόμενα Διαχείριση του διαβήτη σας- εισαγωγή σελίδα 5 Διαβήτης τύπου 1 και 2 σελίδα 6 Επιπλοκές σελίδα 9 Χαμηλό σάκχαρο αίματος και υψηλό σάκχαρο αίματος σελίδα 9 Βλάβη στα νεύρα σελίδα 10 Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ.

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. Κ.Κίτσιος¹, Μ.Παπαδοπούλου², Ν.Καδόγλου¹, Σ. Τερζή², Κ.Κώστα², Ν.Σάιλερ¹ 1.Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της υγείας του μαστού

Η σημασία της υγείας του μαστού Η σημασία της υγείας του μαστού y Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός γυναικείος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 1.1 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 411,000 θανάτους κάθε χρόνο. y Η σωματική άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ (ΣΔ) Μείζων παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας Κυριότερη αιτία τύφλωσης σε ενήλικες (20-74 ετών) 1 η αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Έγγραφο δικαιωμάτων. Τα δικαιώματά σας:

Έγγραφο δικαιωμάτων. Τα δικαιώματά σας: Έγγραφο δικαιωμάτων Το φυλλάδιο αυτό σας παρέχει σημαντικές πληροφορίες όσον αφορά τα δικαιώματά σας όταν βρίσκεστε στο αστυνομικό τμήμα. Με τον όρο δικαιώματα εννοούμε σημαντικές ελευθερίες και δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Υυλλάδιο. Γαζηρενηερίηιδα (Gastroenteritis) Σι είναι η γαστρεντερίτιδα; Πώς διαδίδεται η γαστρεντερίτιδα;

Ενημερωτικό Υυλλάδιο. Γαζηρενηερίηιδα (Gastroenteritis) Σι είναι η γαστρεντερίτιδα; Πώς διαδίδεται η γαστρεντερίτιδα; Σι είναι η γαστρεντερίτιδα; Η γαστρεντερίτιδα (gastro) είναι μια πολύ συνηθισμένη ασθένεια σε νήπια και παιδιά. υνήθως προκαλείται από ιούς που προκαλούν λοίμωξη στο έντερο. Σείνει να είναι πιο συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣTΗ Glucoplus Gener 1000 mg, επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία Υδροχλωρική µετφορµίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣTΗ Glucoplus Gener 1000 mg, επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία Υδροχλωρική µετφορµίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣTΗ Glucoplus Gener 1000 mg, επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία Υδροχλωρική µετφορµίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός;

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός; Τι είναι ο πυρετός; Η θερμοκρασία του σώματος του παιδιού σας ποικίλει μεταξύ 36,5 και 37,5 o Κ. Πυρετός υπάρχει όταν η θερμοκρασία του σώματος είναι σημαντικά υψηλότερη από το κανονικό όταν η θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα