Θάνος Κονδύλης, 2012 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Ilona Wellmann/ Millennium Images/Apeiron Photos. Πρώτη έκδοση: Νοέµβριος 2012, 6.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θάνος Κονδύλης, 2012 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Ilona Wellmann/ Millennium Images/Apeiron Photos. Πρώτη έκδοση: Νοέµβριος 2012, 6."

Transcript

1

2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η τελευταία αυτοκράτειρα του Βυζαντίου ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Θάνος Κονδύλης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Τριανταφυλλιά ρεπανιά ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙ ΟΠΟΙΗΣΗ: Ελένη Σταυροπούλου ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Σταµάτιος Κοτσάτος & ΣΙΑ Ο.Ε. ΒΙΒΛΙΟ ΕΣΙΑ: Κωνσταντίνα Παναγιώτου & ΣΙΑ Ο.Ε. Θάνος Κονδύλης, 2012 Φωτογραφίας εξωφύλλου: Ilona Wellmann/ Millennium Images/Apeiron Photos ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε., Αθήνα 2012 Πρώτη έκδοση: Νοέµβριος 2012, αντίτυπα ISBN Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χηµικών ουσιών, προερχόµενο αποκλειστικά και µόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. Το παρόν έργο πνευµατικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόµου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήµερα) και τις διεθνείς συµβάσεις περί πνευµατικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή µέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, διανοµή, εκµίσθωση ή δανεισµός, µετάφραση, διασκευή, αναµετάδοση, παρουσίαση στο κοινό σε οποιαδήποτε µορφή (ηλεκτρονική, µηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκµετάλλευση του συνόλου ή µέρους του έργου. ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Τατο ου 121 Head office: 121, Tatoiou Str Μεταµόρφωση Metamorfossi, Greece Βιβλιοπωλείο: Μαυροµιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str Αθήνα Athens, Greece Τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax:

3

4 ÁËËÁ ÅÑÃÁ ÔÏÕ ÈÁÍÏÕ ÊÏÍÄÕËÇ «ÁóöÜëåéá æùþò», Áíèïëïãßá ÄéçãÞìáôïò Á Ëïãïôå íéêüò Äéáãùíéóìüò «Áíôþíçò ÓáìáñÜêçò», Εêäόσεις Êáóôáíéþôç, ÁèÞíá 2001 «íá áôýëåéùôï ëåðôü», Áíèïëïãßá ÄéçãÞìáôïò  Ëïãïôå íéêüò Äéáãùíéóìüò «Áíôþíçò ÓáìáñÜêçò», Εêäόσεις Êáóôáíéþôç, ÁèÞíá 2004 Ñùìéüò åãþ, Ôïýñêïò åóý, Εêäόσεις Óýã ñïíïé Ïñßæïíôåò, Èåóóáëïíßêç 2005 Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν: Ο πέµπτος ιππότης, 2006 Έγκληµα στην αρχαία Ολυµπία, 2007 Τα µάτια του δράκοντα, 2008 Έρωτας δολοφόνος, 2009 Η αρχόντισσα της Σµύρνης, 2010 Ένας παράδεισος τα µάτια σου, 2011

5 Το βιβλίο αυτό αφιερώνεται σε όλους εκείνους που µετά το 1453 στήριξαν έµπρακτα και διέδωσαν το πνεύµα της ρωµιοσύνης.

6 ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ The Map Studio Ltd, Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης, David Nicolle, John Haldon, Stephen Turnbull, Εκδ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ 2008

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Ως ιστορικός και ερευνητής της µακραίωνης ελληνικής ιστορίας, δοκίµασα κατά καιρούς αρκετές συγκινήσεις. Πρόσφατα όµως, διερευνώντας τα µεσαιωνικά αρχεία στην Ιταλία, βρέθηκα µπροστά στη µεγαλύτερη ίσως έκπληξη της ζωής µου: ένα έγγραφο που µιλούσε για την Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά «sponsa imperatoris Romanie Grecorum», δηλαδή τη σύζυγο του αυτοκράτορα των Ελλήνων. Γνώριζα ότι αυτή η γυναίκα ήταν κόρη του Λουκά Νοταρά, πρωθυπουργού του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, τελευταίου Έλληνα αυτοκράτορα του Βυζαντίου ( ). Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος όπως αναφέρει και η επίσηµη ιστορία, όταν εστέφθη αυτοκράτορας, ήταν δύο φορές χήρος. Τώρα όµως όλα ανατρέπονταν! Το ερευνητικό δαιµόνιο µε κατέκλυσε και αµέσως στράφηκα στην έρευνα των βυζαντινών πηγών. Το αποτέλεσµα; Νέα έκπληξη. Ουδείς Βυζαντινός ιστορικός έκανε την παραµικρή νύξη για την τελευταία αυτοκράτειρα. Σαν να µην υπήρξε ποτέ! Η περιέργειά µου είχε γίνει λάβα που µου έκαιγε το µυαλό. Με αγωνία συνέχισα την έρευνα για µήνες στα ιταλικά αρχεία. Και τότε ανακάλυψα διάφορα έγγραφα γι αυτή την καταπληκτική γυναίκα, µαζί και τη διαθήκη της στη Βενετία. Ακόµα και σήµερα, ύστερα από τόσους αιώνες, στη Βενετία

8 12 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ διατηρείται το παλάτι όπου έζησε η τελευταία αυτοκράτειρα του Βυζαντίου όταν µετοίκησε από την Πόλη. Ο επισκέπτης µπορεί να δει την περιοχή στην οποία διέµενε, το ναό όπου εκκλησιαζόταν, καθώς και να διαβεί τα σοκάκια όπου περπατούσε. Ύστερα από αυτή τη συγκλονιστική ανακάλυψη, σκέφτηκα ότι όφειλα, πρώτα ως Έλληνας κι ύστερα ως συγγραφέας, να αναδείξω την προσωπικότητα αυτής της υπέροχης γυναίκας. Καρπός της προσπάθειας αυτής είναι τούτο το βιβλίο. Άρχισα τη συγγραφή του στη Βενετία και την ολοκλήρωσα στην Ελλάδα. Στόχος µου δεν ήταν τόσο να καταγράψω την ιστορία της αυτοκράτειρας όσο να προβάλω την προσωπικότητα και τα συναισθήµατά της, να αποκαλύψω τις αγωνίες της για τους Έλληνες, τις µύχιες προσδοκίες και τις ελπίδες της για τον ελληνισµό τις δραµατικές εκείνες ώρες που η Κωνσταντινούπολη ζούσε τις τελευταίες της στιγµές. Ελπίζω ο αναγνώστης, διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, να διαβεί τους δρόµους και τις ατραπούς που διάβηκα κι εγώ στον έναν περίπου χρόνο που κράτησε η έρευνα και η συγγραφή του, να νιώσει τα ίδια συναισθήµατα, να συγκινηθεί όσο κι εγώ µε την ιστορία της τελευταίας Ελληνίδας αυτοκράτειρας του Βυζαντίου, την Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά. ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ

9 1 υτή είναι η τελευταία σελίδα του βιβλίου µου. Η τελευταία Κουράστηκα πια να γράφω τις µνήµες µου, τη ζωή µου, την ιστορία µου. Κουράστηκα να θυµάµαι πάλι από την αρχή όσα πέρασα, όσα έζησα, όσα πόνεσα, όσα πεθύµησα, όσα µίσησα, όσα αγάπησα. Κι έζησα τόσο πολλά µε την οικογένειά µου, µε τη ρωµιοσύνη στην Κωνσταντινούπολη και αργότερα στη Βενετία. Τώρα πια είµαι γριά. Άλλοι λένε ότι είµαι εκατό χρονών, άλλοι λιγότερο κι άλλοι περισσότερο. Κι εγώ δεν ξέρω. ε θυµάµαι πια. Ευχαριστώ µόνο το Θεό που µπορώ να έχω ακόµη το φως µου για να βλέπω και τα αυτιά µου για να ακούω. Συντροφιά µου, εκτός από τους λιγοστούς ανθρώπους µου, έχω µέσα στο δωµάτιό µου δυο µικρά καναρινάκια σε ένα µεγάλο κλουβί. Αυτά τα δυο κίτρινα πουλάκια, το ένα το ονόµασα Τζοβάνα και το άλλο Τζοβάνι, µου τα έφερε ένας φίλος έµπορος από την Ισπανία. Τα αγόρασε από κάποιον που ήρθε, λέει, από τις νέες χώρες. Αν δεν το ξέρετε, πριν από περίπου δέκα χρόνια νοµίζω, ένας Γενοβέζος ονόµατι Χριστόφορος Κολόµβος κατάφερε, πλέοντας δυτικά µε ισπανικά πλοία, να φτάσει στις Ινδίες. Άλλοι πάλι λένε ότι ανακάλυψε έναν καινούργιο κόσµο. εν ξέρω τι σόι κόσµος είναι αυτός. Πάντως έτσι έφτασαν σ εµένα αυτά τα κίτρινα υπέροχα πλασµατάκια.

10 14 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ Λόγω των αρθριτικών δεν µπορώ πια να περπατήσω χωρίς βοήθεια. Είµαι από καιρό καθηλωµένη στο θρόνο µου. Έτσι ονοµατίζω χα δευτικά την όµορφη καρέκλα µου από ξύλο κέδρου µε τα βελούδινα κόκκινα µαξιλάρια µου. Το έχω καηµό, γριά γυναίκα. Βλέπετε, τότε που έπρεπε, το 1453, δεν πρόλαβα να χαρώ τον πραγµατικό θρόνο µου στην Κωνσταντινούπολη. Τι θυµάµαι κι εγώ Τώρα πια ζω στη Βενετία, στην ενορία του Σαν Ζουλιέν, σε ένα όµορφο παλάτι που έχει τρεις ορόφους. Το αγόρασα µαζί µε τον δεύτερο σύζυγό µου, τον άρχοντα Μαρίνο Κονταρίνι, πριν από πολλά χρόνια. Ουσιαστικά τη µισή µου ζωή την έχω περάσει στη Βενετία. Γιατί την άλλη µισή την έζησα στον Μυστρά και στη Βασιλεύουσα, την όµορφη Κωνσταντινούπολη. Έζησα τόσο πολλά κι εκεί κι εδώ, στη Βενετία,ή,όπως τώρα τελευταία τη λένε οι εδώ Ρωµιοί, στο «δεύτερο Βυζάντιο». Το πρώτο Βυζάντιο είναι η Κωνσταντινούπολη που το 1453 µας την πήραν οι Τούρκοι. Κι έσφαξαν, σας λέω, χιλιάδες µαζί και τους άντρες της οικογένειάς µου, τους Νοταράδες, αλλά και τον πρώτο µου σύζυγο. Ποιος ήταν; Μα ο τελευταίος αυτοκράτορας της ρωµιοσύνης, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ραγάσης! Ίσως ακούγεται απίστευτο, αλλά είναι αλήθεια. Εγώ που τα γράφω αυτά είµαι η Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά, η τελευταία αυτοκράτειρα των Ρωµαίων. Με κόπους και πολλά βάσανα κατάφερα και σώθηκα από την καταστροφή. Η ιστορία µου είναι µεγάλη και πάει βαθιά πίσω στο χρόνο. Το στέµµα που φόρεσα στο κεφάλι µου εκείνους τους τελευταίους µήνες που η Κωνσταντινούπολη ήταν ακόµη ελεύθερη, στις αρχές του 1453, ήταν γεµάτο όχι µε διαµάντια και µπριλάντια αλλά µε αγκάθια. Και η πορφύρα µου ήταν ποτισµένη µε δάκρυα. Όχι µόνο µε τα δικά µου, αλλά και τα δάκρυα ολάκερης της ρωµιοσύνης. Όλα µια µέρα τελειώνουν. Έτσι, έκλεισε τον κύκλο της και

11 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 15 η αγαπηµένη µου πόλη, η Κωνσταντινούπολη, όταν έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Όµως ο σύζυγός µου, ο αυτοκράτορας, είχε κανονίσει να µε φυγαδεύσει από την Πόλη κρυφά λίγους µήνες πιο πριν, για να γλιτώσω απ τη σφαγή των Τούρκων. ε θα κατάφερνα να επιζήσω αν δεν ήταν τελικά εκείνος. Εννοώ ο πραγµατικά αγαπηµένος µου, ο Βενετός ευγενής Μαρίνος Κονταρίνι. Από αυτόν µε είχε αποκόψει η ίδια µου η οικογένεια, γιατί τον θεωρούσε τάχα κατώτερο, αν και δεν ήταν καθόλου έτσι. Για χρόνια αγαπιόµασταν και βλεπόµασταν κρυφά µέσα στην Πόλη. Ω, µα τι υπέροχος άνθρωπος ήταν ο Μαρίνος! Έκανε τόσο πολλά για µένα. Αλλά ο Θεός θέλησε να µου τον πάρει νωρίς. Κι εµένα µε καταδίκασε, τη βαριόµοιρη, σε ακόµα µεγαλύτερη τιµωρία να ζω µόνη, εξόριστη, να µεγαλώνω και να γερνώ βλέποντας όλους τους δικούς µου να πεθαίνουν. Ακόµα κι αυτόν τον µονάκριβο γιο µας. Ίσως αυτός ήταν ο σταυρός που έπρεπε να σηκώσω, γιατί ήθελα να γίνω η πιο ξακουστή από τις Ρωµιές. Ναι, το οµολογώ, είχα την τρέλα της µεγαλοµανίας κάποτε. Βλέπετε, ο άνθρωπος στα νιάτα του θέλει πολλά µερικοί τα θέλουν όλα! Και πολλές φορές δε βλέπουν µπροστά τους. Πάνω-κάτω έτσι ήµουν κι εγώ τουλάχιστον κάποια εποχή. Εξάλλου έτσι µας είχαν µεγαλώσει οι δικοί µας, κι εµένα και τα αδέλφια µου. Κυρίως ο πατέρας µου, ο Μεγάλος ούκας και Πρωθυπουργός του Αυτοκράτορα, ο Λουκάς Νοταράς. Ο πατέρας, παρά τα διάφορα ελαττώµατά του, ήταν γενναίος και δεν εγκατέλειψε την Πόλη ούτε καν στις τελευταίες της στιγµές. Αν και θα µπορούσε πολύ εύκολα να το κάνει. Τώρα που κάνω αυτόν τον απολογισµό για τον πατέρα µου, µόνο ένα πράγµα θα µπορούσα να του προσάψω: ήταν µεγαλοµανής και ίσως, θα έλεγα, αρχοµανής. Σίγουρα πάντως επιθυµούσε

12 16 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ διακαώς να «ελέγχει» τα πράγµατα όσο µπορούσε περισσότερο. Τελικά, όσο το σκέφτοµαι, καταλήγω ότι λίγο-πολύ όλοι οι Ρωµιοί το είχαµε αυτό το κουσούρι. ε βλέπαµε κι εγώ µαζί ότι τα µεγαλεία για το λαό µας είχαν πια περάσει ανεπιστρεπτί. Ότι η τουρκική καταστροφή ερχόταν µε µεγάλες δρασκελιές. Αυτό που χρειαζόταν τότε ο λαός µας ήταν η οµόνοια. Κι αυτό µας έλειπε πιότερο. Όταν ο λαός βλέπει τους πρίγκιπές του εννοώ τους Παλαιολόγους που κυβερνούσαν τότε να τσακώνονται, να θέλει ο καθένας τους να κάνει κουµάντο από το θρόνο στην Πόλη τότε πια δεν υπάρχει κράτος, αλλά µια αγέλη λύκων. Έτσι την πάθαµε οι Ρωµιοί σας λέω! Το κακό µε τη φαγωµάρα ανάµεσα σε διάφορους δικούς µας επίδοξους ευγενείς, κυρίως Παλαιολόγους, οι οποίοι ήθελαν να γίνουν αυτοκράτορες, είχε ξεκινήσει από πιο παλιά, από τον 14ο αιώνα. Το αποτέλεσµα; Η καταστροφή. Μετά το 1400 η αυτοκρατορία µας ποια αυτοκρατορία δηλαδή µόνο το όνοµά της είχε αποµείνει κατείχε ελάχιστα εδάφη λίγες πόλεις στην περιφέρεια της Κωνσταντινούπολης και όλο τον Μοριά, εννοώ την Πελοπόννησο. Αυτή ειδικά την επαρχία την είχε ενοποιήσει κάτω από τη σηµαία µας, τον δικέφαλο αετό, ο πρώτος µου σύζυγος, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ραγάσης. Και µετά προσπάθησε να την ενώσει εδαφικά µε την Κωνσταντινούπολη, κατακτώντας όλα τα ενδιάµεσα µέρη της Ελλάδας. Αλλά τότε τον σταµάτησαν οι πανίσχυροι Τούρκοι. Τέτοιος άνθρωπος ήταν ο Κωνσταντίνος αγνός οραµατιστής, µαχητής µέχρι τελικής πτώσης µια πραγµατικά ευγενική ψυχή! Τις λίγες µέρες που ζήσαµε µαζί µού συµπεριφέρθηκε µε αρχοντιά. Με τίµησε σαν να µε είχε δίπλα του µια ζωή. «Οι λίγες µέρες που έζησα δίπλα σου ήταν για µένα µια ζωή γεµάτη», έτσι µου είπε τη µέρα που µε οδήγησε µακριά του, για να µε

13 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 17 βγάλει µυστικά από τα τείχη της Πόλης, λίγο πριν από την τελευταία πολιορκία και την άλωση. Κουβάλαγε, ο καηµένος, τον δικό του σταυρό στην πλάτη του, το σταυρό της ρωµιοσύνης όλης. Μου το είχε πει. Το ένιωθε, το ήξερε ότι αυτός ήταν ο τελευταίος απ όλους στη γραµµή των αυτοκρατόρων. Για σκεφτείτε να γνωρίζεις ότι είσαι ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου κι ότι ο θάνατος είναι έξω από την πόρτα. Κι όµως δε δείλιασε. Ήταν πραγµατικός άντρας! Κάποιες νύχτες ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος είχε κλάψει στην αγκαλιά µου σαν µικρό παιδί. Ήταν τρυφερός και συνάµα ορµητικός και γενναίος. Εγώ έτσι τον γνώρισα, έτσι τον θυµά- µαι. Κι όµως, ακόµα και οι δικοί του άνθρωποι τον αντιπαθούσαν και του έσκαβαν τον τάφο. Πρώτοι απ όλους τα αδέλφια του, ο Θωµάς και, κυρίως εκείνος ο άτιµος άντρας, ο φιλότουρκος ηµήτριος, για δύο λόγους: Πρώτον γιατί δεν κατάφεραν να πάρουν εκείνοι το θρόνο. Και δεύτερον γιατί ο Κωνσταντίνος ήθελε πάση θυσία να σώσει την Πόλη. Γι αυτόν και µόνο το λόγο επιδίωκε τις συµµαχίες µε τις υτικές υνάµεις, ώστε να του στείλουν βοήθεια κατά των Τούρκων. Είχε πιστέψει στις υποσχέσεις τους, αλλά ο Πάπας και οι άλλοι Ευρωπαίοι τον εξαπάτησαν οικτρά λέγοντάς του ψέµατα. Στη µεγάλη πολιορκία δεν του έστειλαν παρά ελάχιστη βοήθεια. Αυτό το ασήκωτο βάρος είχε στους ώµους του ο σύζυγός µου και αυτοκράτορας εκείνες τις τελευταίες µέρες της βασανισµένης του ζωής. Τις τελευταίες µέρες της ρωµιοσύνης όλης. Κι όµως ύστερα από χρόνια βρέθηκαν κάποιοι ανάξιοι να τον κατηγορήσουν ότι αυτός ήταν που µας οδήγησε στην υποδούλωση. Αλλά και για τη δική µου οικογένεια, ειδικά για τον πατέρα µου, τον Λουκά Νοταρά, ακούστηκαν και γράφτηκαν εξίσου µεγάλες ανακρίβειες. Όπως, για παράδειγµα, ότι ήταν τουρκόφιλος, ότι και σ αυτόν οφειλόταν η κατάρρευση της αυτοκρατο-

14 18 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ ρίας, ότι παρέσυρε τον αυτοκράτορα σε ανούσιες διπλωµατικές σχέσεις µε άλλα κράτη, ότι ο Λουκάς Νοταράς τα έκανε όλα αυτά γιατί είχε συνεννοηθεί άκουσον! άκουσον! µε το σουλτάνο να του παραδώσει την Πόλη και χιλιάδες άλλα απίθανα ψέµατα. Ο πατέρας µου µπορεί να είχε, όπως σας είπα, πολλά ελαττώµατα, αλλά είχε και ένα µεγάλο προτέρηµα, ήταν διορατικός. Έβλεπε την επερχόµενη σύγκρουση µε τους Τούρκους και τη δική µας αδυναµία να τους αντιµετωπίσουµε. Πίστευε ότι οι Ρω- µιοί ανήκουµε όχι στην Ανατολή, όπου θα επικρατούσαν οι Τούρκοι, αλλά στη ύση. Ότι εκεί είναι η πρόοδος, τα γράµµατα και οι τέχνες. Άλλωστε γι αυτό, πολύ καιρό πριν πέσει η Πόλη, πολλοί Έλληνες λόγιοι είχαν ήδη φύγει, µάλιστα και µε δική του οικονοµική βοήθεια, στη ύση και δίδασκαν ελληνικά στα ξένα πανεπιστήµια της Ευρώπης, κυρίως εδώ, στην Ιταλία. Λοιπόν, πώς ήταν δυνατόν να είναι τουρκόφιλος; Κι όµως τέτοια αισχρά γράφτηκαν από διάφορους κακόβουλους που µας µισούσαν οικογενειακώς. Οι οποίοι, να σηµειώσω, µετά την πτώση της Πόλης, παραδόξως έλαβαν ακόµα και αξιώµατα από το σουλτάνο! Αυτοί δηλαδή που κατηγόρησαν τον αυτοκράτορα και τον πατέρα µου ως τουρκόφιλους! Αυτοί που βολεύτηκαν µια χαρά από τους Τούρκους αφεντάδες τους! Αλλά σταµατώ εδώ, γιατί ακούω χτυπήµατα στην πόρτα. Πρέπει να είναι ο γιατρός µου, ο Αντώνιος. Έρχεται µια φορά τη µέρα και µε εξετάζει. Τώρα θα µου πείτε, τι τον θέλω, αφού είµαι ερείπιο, στα τελευταία µου. Ξέρω κι εγώ Εξάλλου είναι µια καλή παρέα για µένα εδώ και χρόνια. Για να κουτσοµπολέψω τώρα και λίγο, ο Αντώνιος είναι µακρινός ανιψιός µου. Για την ακρίβεια, ανιψιός του δεύτερου άντρα µου, του Μαρίνου Κονταρίνι, του Βενετσιάνου. Τον Μαρίνο, όπως είπα, τον γνώρισα στην Πόλη, όταν πρωτοπάτησα

15 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 19 εκεί το πόδι µου, και τον ερωτεύτηκα σφόδρα. Αλλά οι δικοί µου δεν τον ήθελαν. Αυτός µ έσωσε από το θάνατο, όταν µε κυνηγούσαν οι δολοφόνοι των Τούρκων, τότε που ο αυτοκράτορας µε φυγάδευσε από την Πόλη, το Τελικά παντρεύτηκα τον Μαρίνο Κονταρίνι, αλλά πολύ αργότερα. Αποκτήσαµε ένα γιο, τον Νικόλαο, που έγινε έµπορος και πλοιοκτήτης. Ποτέ δεν ενέκρινα αυτή του την επιλογή. Του έλεγα ότι η θάλασσα είναι απρόβλεπτη κι ότι ποτέ δεν ξέρεις τι κινδύνους θα συναντήσεις. Αλλά αυτός εκεί ξεροκέφαλος, σαν τον πατέρα µου τον Λουκά. Γιατί το 1500 το έφαγε το κεφάλι του. Μια µέρα τον κύκλωσαν τουρκικές γαλέρες έξω από τη Μεθώνη και τον βούλιαξαν. Θα µιλήσω παρακάτω για όλα αυτά. Λοιπόν τι έλεγα Α ναι! Ο γιατρός χµ, τον ακούω να συζητάει, ο µπερµπάντης, µε τις υπηρέτριες έξω από το δωµάτιό µου. Είναι ανιψιός µου λοιπόν και είναι γύρω στα εβδοµήντα Είναι ένα άκακο ανθρωπάκι και µας αγαπά εµάς τους Ρωµιούς. Μου κρατάει συντροφιά, γιατί τώρα που γέρασα δεν έχω και πολλές επισκέψεις. Ο Αντώνιος µας αγάπησε τόσο πολύ, ώστε παντρεύτηκε µια Ρωµιά από τις εδώ της Βενετίας. Οι Ρωµιοί είµαστε ίσως και δέκα χιλιάδες ψυχές. Ένας στους δέκα που µένουν στη Βενετία σήµερα λέγεται ότι είναι δικός µας. Μερικές φορές, όταν µε βγάζουν βόλτα, ακούω τόσα ελληνικά, που νοµίζω ότι είµαι στην Πόλη! Ευχαριστιέται η καρδιά µου. Πάντα κάνουµε βόλτα στην ελληνική συνοικία όπου διαµένουν οι πιο πολλοί Ρωµιοί, από κάθε µεριά της Ελλάδας, ακόµα και από την Πόλη. Έβαλα κι εγώ βέβαια το χεράκι µου σ αυτό. Πώς τα κατάφερα; Ω, µα είναι µια µεγάλη ιστορία. Σε γενικές γραµµές θα πω ότι κάποια στιγµή γνώρισα στη Βενετία τον Λαυρέντιο. Ήταν γόνος µεγάλης αρχοντικής οικογένειας και επικεφαλής του Συµ-

16 20 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ βουλίου της πόλης της Σιένας. Στα πενήντα και οι δυο µας τότε και χωρίς σύντροφο. Και ερωτευτήκαµε! Γεροντοέρωτας θα µου πείτε. Ε και; Ο έρως χρόνια δεν κοιτά. Λοιπόν, µαζί σχεδιάσαµε τότε τη µετοικεσία πολλών σκλαβωµένων Ρωµιών στη Σιένα. Ήταν πολύ καλός ο Λαυρέντιος και αγαπούσε την Ελλάδα. Μείναµε µαζί περίπου χµ δέκα χρόνια. Ναι. Ούτε λίγα ούτε πολλά. Αλλά κι αυτός, που ήταν η τελευταία µου αντρική παρηγοριά και συντροφιά σε τούτη τη βασανισµένη ζωή, πέθανε από κακιά αρρώστια. Έτσι, έµεινα µόνη κι άρχισα να γράφω τούτο το βιβλίο. εν ξέρω αν είναι η ιστορία της ζωής µου ή η ιστορία της ρωµιοσύνης. Πάντως δύο λόγους είχα στο µυαλό µου: Ο ένας ήταν γιατί δεν ήθελα ποτέ να ξεχάσω όλα αυτά που συνέβησαν τα τελευταία χρόνια που κυβερνούσαν οι Ρωµιοί στην Πόλη αυτήν που γνώρισα εγώ λίγο πριν τουρκέψει, αυτήν όπου οι Ρωµιοί ζούσαµε, µε τις γιορτές µας, τα τραγούδια µας, τις εκκλησιές µας, το παλάτι µας, µε τις καλές µας µέρες, αλλά και µε τους τσακω- µούς µας και τις διαφωνίες µας. Απ όλα είχε τότε η ζωή µας στην Πόλη. Και ο δεύτερος λόγος ήταν γιατί ήθελα να αποκαταστήσω το όνοµα της οικογένειάς µου, των Νοταράδων, αλλά και του πρώτου συζύγου µου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου ραγάση, που µερικοί τα βρόµισαν µε ψεύδη και κακίες. Θέλω να πιστέψετε πως ό,τι γράφω είναι πέρα για πέρα αληθινό. εν το κάνω για να κατηγορήσω κανέναν, αλλά για να διασαφηνίσω και να αντικρούσω τα ψεύδη. Αυτό το βιβλίο είναι το µοναδικό που φέρει την υπογραφή µου. Περιέχει την ίδια µου τη ζωή, από την αρχή µέχρι σήµερα. Όσα λέω είναι η πάσα αλήθεια, γραµµένη από µένα, την Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά, την τελευταία και λησµονηµένη αυτοκράτειρα των Ρωµαίων.

17 2 εκινώντας από κει κάτω, από την ελληνική εσχατιά της αυτοκρατορίας µας, αφήνω τη σκέψη µου να ξεδιπλωθεί πάνω στο χαρτί, αβίαστα, σαν τα όνειρα που κάθε βράδυ µε επισκέπτονται για να µου θυµίσουν όλα όσα µάταια προσπαθώ χρόνια τώρα να θάψω βαθιά στους σκοτεινούς διαδρόµους της µνήµης µου. Τότε ήµουν µικρούλα και στην καστροπολιτεία του Μυστρά βασίλευαν οι Παλαιολόγοι. Ο Μυστράς, η τελευταία ελεύθερη επαρχία της αυτοκρατορίας µας. Κι όµως δεν ήταν από πάντα δική µας. Κάτι που πολλοί δε γνωρίζουν είναι ότι δε χτίστηκε αρχικά από εµάς αλλά από τους Φράγκους, λίγο µετά το 1204, όταν διέλυσαν την αυτοκρατορία µας. Αλλά το 1261 οι Ρω- µιοί, µε αυτοκράτορα τον ελευθερωτή Μιχαήλ Η Παλαιολόγο, όχι µόνο τους εκδιώξαµε από την Κωνσταντινούπολη, αλλά και από τον Μυστρά. Ο Μιχαήλ διόρισε τους πρώτους διοικητές στον Μυστρά, και µε τα χρόνια επεκτάθηκε η βυζαντινή εξουσία σε όλη τη νότια Πελοπόννησο σε βάρος των Φράγκων. Μετά το 1300 ο διοικητής του Μυστρά λεγόταν απλώς επίτροπος. Γύρω στο 1350 εστάλη από την Πόλη στον Μυστρά στη θέση του διοικητή ο Μανουήλ Καντακουζηνός, δεύτερος γιος του αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ Καντακουζηνού, µε τον νέο τίτλο του εσπότη, δηλαδή ως στρατιωτικός και πολιτικός αρχηγός. Έτσι και το βασίλειό του ήταν το εσποτάτο του Μυστρά.

18 22 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ Αργότερα οι Παλαιολόγοι πήραν και πάλι το θρόνο από τους Καντακουζηνούς. Μετά το 1384 έστειλαν δικό τους εσπότη στον Μυστρά, τον Θεόδωρο Α Παλαιολόγο, ο οποίος κυβέρνησε µέχρι το θάνατό του το Αυτός ήταν γιος του αυτοκράτορα Ιωάννη Ε Παλαιολόγου. Μετά από αυτόν κυβέρνησε τον Μυστρά ο αδελφός του Μανουήλ Β Παλαιολόγος, ο οποίος το 1420 παρέδωσε τη διακυβέρνηση του Μυστρά στο γιο του, τον Θεόδωρο Β Παλαιολόγο. Εκείνη την εποχή ζούσα στον Μυστρά, είχα όµως γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη, όπου παραθερίζαµε κάθε χρόνο, µιας και είχαµε κι εκεί σπίτι. Ήταν στην άνω πόλη, ακριβώς κάτω από τα τείχη του κάστρου µικρό σε σχέση µε το άλλο που είχα- µε στη Βασιλεύουσα, το οποίο θα µπορούσες να το πεις και παλάτι. εν ξέρω γιατί, αλλά ο πατέρας µου, ο Λουκάς Νοταράς, αποφάσισε κάποια στιγµή να µας στείλει όλους µόνιµα πλέον στον Μυστρά. Η οικογένειά µας τότε περιλάµβανε τον παππού Νικόλαο, δηλαδή τον πατέρα του πατέρα µου, τη µητέρα µου Ελπίδα και τα παιδιά. Εκτός από µένα, που ήµουν η δεύτερη στη σειρά απ όλα τα παιδιά, προστέθηκαν στην οικογένεια ο µεγάλος µου αδελφός Γαβριήλ, µετά ήµουν εγώ, και στη συνέχεια ο δεύτερος αδελφός µου ο Εµµανουήλ, η αδελφή µου η Ελένη και η αδελφή µου η Θεοδώρα. Στον Μυστρά γεννήθηκε µια ακόµα αδελφή µου, η Μαρία. Τέλος, πολύ αργότερα, όταν επιστρέψαµε και πάλι στην Πόλη, γεννήθηκε κι ο µικρότερος των Νοταράδων, ο Ιάκωβος, που ήταν µόλις δώδεκα χρονών όταν χάσαµε την Πόλη, το Λοιπόν, φεύγοντας από την Πόλη για τον Μυστρά νοµίσαµε ότι πάµε πάλι για διακοπές στο πατρικό µας, όπου τότε έµενε µόνιµα ο παππούς Νικόλαος. Εγώ πρέπει να ήµουν στα έξι µου ή λίγο περισσότερο. Από κείνη την εποχή στην Πόλη δε θυµά- µαι τίποτε άλλο παρά τα µεγάλα και τεράστια κτίρια, τις εξίσου

19 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 23 τεράστιες εκκλησιές, τις άνετες πλατείες και τους δαιδαλώδεις δρόµους. Αυτά δε τα είδα πρώτη φόρα καθώς φεύγαµε από την Πόλη εκείνη τη µέρα. Από πίσω µας ακολουθούσαν καµιά δεκαριά κάρα µε όλα τα συµπράγκαλα και βέβαια τους υπηρέτες µας. Μου πήρε λίγο καιρό για να συνηθίσω στον Μυστρά, αλλά τελικά, όταν κατάλαβα ότι εκεί θα ήταν πλέον το σπίτι µας, αγάπησα την πόλη σαν να είχα γεννηθεί εκεί. Και γι αυτό έµεινε για πάντα στην καρδιά µου, γιατί εκεί έζησα µερικές από τις πιο συγκινητικές εµπειρίες της ζωής µου. Σήµερα είναι στα χέρια των Τούρκων, αλλά ακόµη θυµάµαι πολλά από αυτή την όµορφη πόλη. Απλώνεται πάνω στον οµώνυµο λόφο που έχει ύψος περίπου εξακόσια µέτρα. Στην κορυφή είναι το κάστρο µε το παλάτι που αρχικά φτιάχτηκε από τους Φράγκους και στη συνέχεια έγιναν προσθήκες σ αυτό από τους Καντακουζηνούς και τους Παλαιολόγους. Πιο χαµηλά είναι η άνω πόλη την οποία περιέβαλλε τείχος. Σ αυτήν κατοικούσαν άρχοντες. Από κάτω είναι τα πρώτα σπίτια της κάτω πόλης και τέλος στους πρόποδες του λόφου άλλο ένα τείχος. Έξω από αυτό το τείχος υπήρχαν ακόµα πολλά σπίτια, των πιο φτωχών κυρίως. Επίσης εκεί κατοικούσαν έµποροι που είχαν καταστήµατα µέσα στην πόλη, αγρότες, εργάτες, γεωργοί και οι πιο φτωχοί. Τέλος υπήρχε και µια µικρή συνοικία Εβραίων. Η πόλη ουσιαστικά ήταν απλωµένη σε όλη την πλαγιά του λόφου. Είχε πολλά και όµορφα σπίτια, εµπορικά µαγαζιά, διασκεδαστήρια, πλατείες, δηµόσια κτίρια και όµορφες εκκλησίες. Κοντά στην είσοδο του κάτω τείχους ήταν η Μητρόπολη, η µεγάλη εκκλησία µας, αφιερωµένη στον Άγιο ηµήτριο. Οι δρό- µοι εκεί ήταν αρκετά άνετοι, λιθόστρωτοι και περιποιηµένοι, αλλά όσο κανείς ανέβαινε προς τα πάνω στένευαν. Το τείχος που χώριζε την άνω από την κάτω πόλη ήταν γερά κατασκευασµένο, µε προµαχώνες. Η πύλη για την άνω πόλη ήταν στον κύ-

20 24 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ ριο ανηφορικό δρόµο στα δεξιά της Μονής της Παντάνασσας. Με το που πέρναγες την πύλη, έβλεπες µια µεγάλη πλατεία και µετά ο κύριος δρόµος συνέχιζε πάλι ανηφορικά µέχρι την εκκλησία της Αγίας Σοφίας και κατέληγε στην είσοδο του κάστρου. Στην άνω πόλη δεν κατοικούσε πολύς κόσµος. Εκεί έµεναν οι άρχοντες και οι πιο πλούσιοι έµποροι κι ανάµεσά τους η οικογένειά µου. Τα αρχοντόσπιτα σαν το δικό µας είχαν µέχρι και δύο ορόφους. Αντίθετα, στην κάτω πόλη τα σπίτια του λαού ήταν πιο απλά και φτωχικά. Ωστόσο υπήρχαν και κάποια αρχοντόσπιτα. Ένα από αυτά ήταν της οικογένειας Λάσκαρη κι ένα άλλο των Φραγκόπουλων, τα οποία είχαν ακόµα και κήπους. Νιώθω την ανάγκη να πω δυο λόγια για το δικό µας σπίτι στην άνω πόλη. Ήταν από τα οµορφότερα. Απείχε λίγα µέτρα από τον κύριο ανηφορικό δρόµο, που ήταν διαµορφωµένος µε όµορφα πετρόχτιστα σκαλοπάτια και οδηγούσε στην πύλη του κάστρου. Είχε ισόγειο και δύο ορόφους, µιας και ήταν χτισµένο στην πλαγιά του λόφου. Στο ισόγειο είχαµε τα ζώα µας δύο άλογα, δύο πρόβατα για το γάλα µας και ένα µικρό κοτέτσι για τα αυγά µας. Από πάνω ήταν το καθιστικό που είχε δύο προσβάσεις. Η µια ήταν από το κατώι όπου είχαµε τα ζώα. Η άλλη από µια εξωτερική σκάλα. Αυτή ήταν η επίσηµη. Εξωτερικά, στην είσοδο, υπήρχε ένα τετράγωνο προστώο µε τέσσερις κολόνες. Από κει ο κόσµος έµπαινε σ ένα µικρό δωµάτιο το οποίο χρησίµευε ως ιµατιοθήκη, όπου οι επισκέπτες άφηναν τα πανωφόρια τους κι ύστερα έµπαιναν στον κυρίως χώρο. Ο κυρίως χώρος τώρα αυτού του ορόφου είχε µήκος και πλάτος περίπου όσο όλο το σπίτι, µε εξαίρεση κάποια µικρά βοηθητικά δωµάτια γύρω απ αυτόν. Ουσιαστικά ήταν µια µεγάλη αίθουσα µε δύο ψηλά παράθυρα, από το πάτωµα ως την οροφή σχεδόν, που έβγαζαν σε τρεις µικρούς εξώστες περιφραγµένους µε κάγκελα, δύο στα βόρεια κι έναν στα ανατολικά.

21 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 25 Στον δεύτερο και τελευταίο όροφο του σπιτιού µας ήταν τα υπνοδωµάτια των κοριτσιών, των αγοριών, των γονιών µας, του παππού κι ένα για τους ξένους. Οι κοινόχρηστοι χώροι και τα δωµάτια των υπηρετών ήταν είτε δίπλα στο µεγάλο δωµάτιο που είχαµε για την υποδοχή των ξένων είτε δίπλα στο κατώι. Αυτό λοιπόν ήταν το σπίτι µας στον Μυστρά, την πόλη όπου συνάντησα πρώτη φορά εκείνον εννοώ τον πρώτο µου σύζυγο και µετέπειτα αυτοκράτορα, τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο ραγάση. Και µάλιστα µε πολύ περιπετειώδη και ίσως αστείο θα έλεγα τρόπο. Το θυµάµαι καλά. Ήταν Σεπτέµβρης, πρώτη του µήνα και Πρωτοχρονιά για τους ορθοδόξους. Τα παιδιά είχαµε ξεχυθεί στους δρόµους και λέγαµε τα κάλαντα. Από τους Νοταράδες ήµασταν εγώ, ο Γαβριήλ, ο Εµµανουήλ και η Ελένη. Η Θεοδώρα δεν είχε έρθει, ήταν υπό περιορισµό, γιατί είχε κάνει κάποια σκανταλιά µε τα γλυκά ή είχε σπάσει κάτι δεν µπορώ να θυµηθώ. Οι υπόλοιποι, µε τη συνοδεία ενός υπηρέτη µας, ξεκινήσαµε πρωί πρωί, µιας κι έκανε ακόµη αρκετή ζέστη. Υπολογίζαµε ότι, αφού τελειώναµε µε τη γειτονιά, θα ανεβαίναµε και στο παλάτι, µέσα στο κάστρο. Εκεί διέµεναν οι Παλαιολόγοι, αλλά και πολλοί συγγενείς τους και παρατρεχάµενοι, ευκατάστατοι άρχοντες, διοικητικοί και στρατιωτικοί. Όλοι αυτοί έδιναν τα περισσότερα, γιατί το θεωρούσαν γούρι να τους εύχονται τα παιδιά «καλή χρονιά, εις πολλά έτη» κι άλλα τέτοια. Το ξέραµε κι από άλλες χρονιές ότι δεν ήταν σπάνιο να δίνουν ακόµα και ολόχρυσα υπέρπυρα. Εµάς µας ήξεραν ως «τα Νοταράκια», και µιας κι ο πατέρας ήταν πασίγνωστος για τις ανώτατες κρατικές θέσεις που κατείχε στην Πόλη, καταλαβαίνετε ότι όλες οι πόρτες άνοιγαν διάπλατα. Και βέβαια η αµοιβή µας τις περισσότερες φορές ήταν καλή. Πράγµατι, ακολουθήσαµε κατά γράµµα το πρόγραµµα και

22 26 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ γύρω στις δέκα είχαµε τελειώσει πλέον και από το κάστρο. Οι τσέπες µας ήταν γεµάτες και υπολόγιζα ότι είχαµε µαζέψει, συνολικά, καµιά εικοσαριά χρυσά ποσό σηµαντικό από κάθε άποψη. Καθώς κατεβαίναµε, είπα στους άλλους να σταθούµε κάτω από ένα δέντρο και να κάνουµε ταµείο. «Εδώ; Στη µέση του δρόµου;» είπε ο Γαβριήλ. «Γιατί όχι; Να, εδώ σ αυτή την άκρη είναι καλά», είπα εγώ. «Μα είσαι τρελή; Από δω περνάει κόσµος», ψιθύρισε η Ελένη σχεδόν έντροµη. «Ε καλά τώρα Ελάτε, καθίστε λοιπόν!» είπα µε την ψιλή φωνούλα µου. «Άντε, παλουκωθείτε!» είπε κι ο Εµµανουήλ. «ε γλιτώνουµε απ αυτήν!» Να σηµειώσω δε ότι τότε είχα ένα πρόβληµα στο λόγο δεν έλεγα καλά το «ρο». ηλαδή, για παράδειγµα, ήθελα να πω «στραβός» και έλεγα «στβαβός». Ή «ωραίος» κι έλεγα «ωβαίος» ή κάτι τέτοιο. Όσοι δε µε ήξεραν έβαζαν τα γέλια. Κι έτσι εγώ σπάνια µίλαγα όταν ήταν µπροστά ξένος. Ειδικά όταν µε νευρίαζαν τα άλλα παιδιά της γειτονιάς µε τα οποία παίζαµε, δεν µπορούσα να το παλέψω καθόλου το «ρο». Ευτυχώς είχαµε έναν καλό δάσκαλο Θεός σχωρέσ τον που ερχόταν στο σπίτι, τον οποίο πλήρωναν οι δικοί µας για να µας διαβάζει. Με βοήθησε πολύ, µέχρι που µου έµαθε να το λέω σωστά. Θυµάµαι ότι την πρώτη µέρα που κατάφερα να το προφέρω, από το πρωί ως το βράδυ τριγυρνούσα χαρούµενη στο σπίτι και στη γειτονιά κι έλεγα συνέχεια «γάργαρο νερό, γάργαρο νερό». Καταλαβαίνετε πόσο σηµαντικό ήταν για µένα που µέχρι τότε έλεγα «γάβγαβο νεβό» κι όλοι γύρω µου γελούσαν κι ήµουν ο γελωτοποιός της γειτονιάς. Μην τα πολυλογώ, εκείνη την πρωτοχρονιά µετρήσαµε τον µπεζαχτά µας και παράλληλα εγώ µοίραζα και τα γλυκά που

23 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 27 µας είχαν δώσει. Τελικά, σε τέσσερις ώρες είχαµε συγκεντρώσει είκοσι χρυσά νοµίσµατα µια µικρή περιουσία θα έλεγα! «εν είναι κι άσχηµα για φέτος!» είπε ο Εµµανουήλ. «Πέρυσι τι είχαµε κάνει;» ρώτησα. «Περίπου δεκαοχτώ χρυσά», είπε η Ελένη και µασούλησε ένα µελοµακάρονο. «Κάθε φέτο και καλύτερα!» είπα. «Ελπίζω και του χρόνου το ίδιο». «Και τώρα;» ρώτησε ο Γαβριήλ. Τον κοιτάξαµε όλοι απορηµένοι. «Εννοώ θα πάµε και πιο κάτω;» «Κάτω στους άλλους;» ρώτησα. Με κοίταξαν περίεργα. Ήξεραν ότι στον Μυστρά, όπως και στην Κωνσταντινούπολη, υπήρχε αντιπαλότητα ανάµεσα σε πολλές οικογένειες. Οι Νοταράδες είχαµε σχεδόν έχθρητα µε τους Σφραντζήδες θα µιλήσω αλλού για δαύτους που διέµεναν πάνω στο παλάτι, αλλά και µε τους Λασκαραίους της κάτω πόλης. Αυτοί δεν ήταν τόσο πλούσιοι, όπως εµείς, αλλά είχαν πολλούς υποστηρικτές µέσα στο λαό, γνωριµίες µε πολιτικούς και οικονοµικούς παράγοντες, καθώς επίσης δούλους και υπηρέτες όπως κάθε πλουσιόσπιτο της εποχής εκείνης. Ο πατέρας µου είχε έχθρητα µε τους Λασκαραίους για εµπορικές υποθέσεις. Αλλά εγώ πιστεύω και για κάτι άλλο: ο πατέρας µου «υποστήριζε» τη φιλία µε τους υτικούς, µε την έννοια ότι δεν ήταν αντίθετος στο να κάνουµε παρέα, αρκεί να έχουµε ξεκαθαρίσει τους κανόνες του παιχνιδιού, που λέµε. Όµως οι Λασκαραίοι, επειδή είχαν πιο παλιά αυτοκράτορες προγόνους που αγωνίστηκαν ενάντια στους Φράγκους σταυροφόρους οι οποίοι το 1204 είχαν καταλάβει την Πόλη, ήταν αντίθετοι σε τέτοιες σχέσεις. Άσε που οι δικοί µου, χάρη στον παππού Νικόλαο που είχε

24 28 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ πολύ καλές γνωριµίες, κατάφεραν να πάρουµε οικογενειακώς τη βενετική και τη γενοβέζικη υπηκοότητα. ηλαδή ήµασταν συγχρόνως και Βενετοί και Γενοβέζοι πολίτες. Έτσι είχαµε µπει στο µάτι όλων των άλλων που δεν τους άρεσαν οι υτικοί. Αυτοί ήθελαν µιαν αυτοκρατορία µε «καθαρούς» ορθοδόξους, πιστούς µόνο στην αυτοκρατορία και την Εκκλησία µας. Για να καταλάβετε, εµάς και κάποιους άλλους στον Μυστρά που ήταν φιλοδυτικοί µας έλεγαν «ενωτικούς» ή και «αζυµίτες», γιατί τάχα θέλαµε να µεταλαµβάνουµε τα άχραντα µυστήρια µε άζυµο άρτο, όπως οι Λατίνοι. Όλα ψέµατα δηλαδή. Εµείς πάλι τους λέγαµε «ανθενωτικούς», γιατί ήταν ενάντια σε κάθε επαφή µε υτικούς. Επίσης οι ανθενωτικοί, για να πετύχουν το σκοπό τους, δεν είχαν αντίρρηση να δηµιουργούν στενές σχέσεις ακόµα και µε τους Τούρκους ό,τι και να σήµαινε αυτό. Εξάλλου οι Τούρκοι µισούσαν από τότε την Ευρώπη και τη ύση γενικότερα. Αλλά για όλα αυτά θα µιλήσω αργότερα. Τώρα θα συνεχίσω µε τα καθέκαστα εκείνης της µέρας. «Εγώ δεν κατεβαίνω στη σφηκοφωλιά», είπε η Ελένη εννοώντας την κάτω πόλη. «Γιατί, βρε, τους φοβάσαι;» ρώτησα χαµογελώντας ειρωνικά. «Μας έχει πει η µάνα να µην πηγαίνουµε εκεί». «ίκιο έχει», πετάχτηκε κι ο υπηρέτης µας που είχε αρχίσει να µαζεύει τα πράγµατά µας. «Εγώ δε φοβάµαι», είπα και σηκώθηκα. «Α µπα; Πώς κι έτσι;» ρώτησε ο Γαβριήλ. «Ξέχασες που πριν από τρεις µήνες σου άνοιξε το κεφάλι µε πέτρα εκείνη η συµ- µορία;» «Από τότε έβαλα µυαλό», απάντησα. Και την ίδια στιγµή σήκωσα το µανίκι µου και τους έδειξα τι έκρυβα εκεί. «Τι είναι αυτό;» ρώτησε η Ελένη.

25 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 29 «Μαχαίρι, δεν το βλέπεις;» της απάντησα. «Είσαι µε τα καλά σου;» φώναξε εκείνη. «Απολύτως», είπα και το έκρυψα. «Τι το θες αυτό, βρε ηλίθιο;» συνέχισε η Ελένη. «Αν µου κάνουν επίθεση» «Θες να χουµε προβλήµατα;» είπε ο Εµµανουήλ. «ώσ το µου γρήγορα!» πρόσθεσε κι έκανε να µε πλησιάσει. Ήξερε ότι µε τα µαχαίρια είχα καλή σχέση. Γιατί τα παιδιά, ανάµεσα στα άλλα, µέρα παρά µέρα κάναµε και µαθήµατα ξιφασκίας µε δάσκαλο. Μέχρι τα δεκαπέντε µας είχαµε γίνει αρκετά καλοί. Ειδικά εγώ, όπως έλεγε ο δάσκαλος, τα πήγαινα µια χαρά. «Σιγά µη σ το δώσω!» του είπα και τραβήχτηκα πίσω. «Τι κόσµος είναι αυτός εκεί κάτω;» πετάχτηκε ξαφνικά ο υπηρέτης. Όλοι γυρίσαµε και κοιτάξαµε προς το µέρος που είχε δείξει. Πράγµατι, ήταν καµιά δεκαριά παιδιά ή και περισσότερα µαζεµένα γύρω από τέσσερις µεγάλους. «Τα Λασκαράκια είναι», είπε ο Εµµανουήλ. «Φαίνεται να έχουν αιχµαλωτίσει τους αρχόντους µας. Πάµε!» είπα κι έκανα να τρέξω. Αλλά ο υπηρέτης µε άρπαξε από το χέρι. «Πού πας, µικρή κυρία;» είπε. «Να τους ελευθερώσουµε!» του απάντησα µε αυτοπεποίθηση. «Τρελάθηκες;» µου είπε ο Εµµανουήλ. «Μα νοµίζεις ότι είναι παιχνίδι;» «Ναι, κυρία», είπε κι ο υπηρέτης χαµογελώντας. «Για κοίτα πώς τους έχουν από δίπλα τώρα», είπα πιο ήρεµα. «Να δείτε που θα ζητήσουν χρήµατα. Ποιοι να είναι άραγε αυτοί;» «Ο ένας σίγουρα είναι ο πρίγκιπας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος», είπε ο υπηρέτης.

26 30 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ «Οι άλλοι δύο είναι νοµίζω τα αδέλφια του, ο ηµήτριος και ο Θωµάς». «Κι ο τέταρτος;» ρώτησα τον υπηρέτη. «εν τον ξέρω, κυρία». «ώσε µου λίγα νοµίσµατα!» είπα απότοµα στον Γαβριήλ. «Τι τα θες;» ρώτησε η Ελένη και όρµησε να πάρει την πετσέτα όπου τα είχαµε κρύψει. «Αν φοβάστε, καθίστε εδώ εγώ πάντως θα πάω εκεί κάτω να απελευθερώσω τους άρχοντες από τη συµµορία!» είπα µε θάρρος ή και θράσος. «Ω, µα καλά τρελάθηκε η αδελφή µας! Πάµε να φύγουµε!» είπε η Ελένη. «Θέλω λίγα χρήµατα!» είπα απαιτητικά και µπήκα µε βιάση µπροστά. «Εγώ δε δικαιούµαι;» «Σοβαρά µιλάς;» ρώτησε θυµωµένος ο Εµµανουήλ. «Σοβαρότατα!» είπα έντονα. «Το µερίδιό µου είναι» το υπολόγισα αµέσως και πρόσθεσα: «είναι πέντε χρυσά και κάτι». «Αννούλα, έλα στα συγκαλά σου!» είπε τώρα η Ελένη καλοσυνάτα. Τότε όρµησα και της τα πήρα από το χέρι µε βία. Έτσι ήµουν, ατίθαση. Ο υπηρέτης µάς κοίταζε αµέτοχος. Ξεχώρισα αυτά που ήθελα και τους έδωσα πίσω τα υπόλοιπα. «Ο πατέρας σας δε θα ευχαριστηθεί µ αυτό, κυρία», είπε ο υπηρέτης. «Σκασίλα µου! Εγώ θα ελευθερώσω τους άρχοντες», επανέλαβα µε στόµφο. «Και θα πας εκεί κάτω;» ρώτησε πάλι ο Εµµανουήλ. «Άκου λέει! Για δείτε δείτε τι γίνεται εκεί! Ακόµη δεν τους άφησαν». εν περίµενα άλλο, έφυγα τρέχοντας. Ο υπηρέτης µας είχε παγώσει. Τι να έκανε; Από τη µια έβλε-

27 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 31 πε εµένα να φεύγω τρεχάτη κι από την άλλη τα υπόλοιπα παιδιά που µε κοίταζαν αµήχανα. Κάποια στιγµή κοντοστάθηκα και γύρισα το κεφάλι µου. Τους είδα πλέον να ανηφορίζουν προς το σπίτι. Από αυτούς γλίτωσα. Να δω τώρα τι θα γίνει µε τη συµµορία των Λασκαραίων. Τι να θέλουν από τους άρχοντες; Άραγε τους αιχµαλώτισαν; Και τι θα µου ζητήσουν; Θα µου φτάσουν αυτά που έχω; Όπως και να χει, πρέπει να διατηρήσω την ηρεµία µου. Είµαι µία και είναι πολλοί, σκεφτόµουν καθώς κατηφόριζα µε δρασκελιές το δρόµο. Κάποια στιγµή ψηλάφησα το µανίκι µου. Το µαχαίρι µου ήταν εκεί. Αισθάνθηκα µιαν αδιόρατη ασφάλεια. εν πέρασαν πέντε λεπτά και στεκόµουν µπροστά στη συµµορία. Πρώτος µου µίλησε ένας σπαθάτος, µε µούσι και µεγάλες πλάτες. ε θα τον έκανα πάνω από είκοσι πέντε. Γενικά ήταν συµπαθητικός. «Από πού ξεφύτρωσες εσύ, οµορφούλα;» µου είπε και γονάτισε µπροστά µου. «Είναι η Άννα Νοταρά, άρχοντα Κωνσταντίνε Παλαιολόγε», πετάχτηκε ένας από την αντίπαλη συµµορία. «Τι θες στη γειτονιά µας, βλαµµένο;» µε ρώτησε ένας άλλος. «Να προσέχεις τα λόγια σου!» του φώναξα µε θάρρος. Όλοι έβαλαν τα γέλια. Είχα το πρόβληµα µε το «ρο» και καταλαβαίνετε. «Μα την πίστη µου, τούτη εδώ είναι αγρίµι! Ποιανού Νοταρά είσαι;» µε ρώτησε ένας από τους µεγάλους, που ήταν ψηλός, χοντρουλός και µε µαλλί αχτένιστο. «Υποθέτω του Μεγάλου ούκα, άρχοντα ηµήτριε Παλαιολόγε», πετάχτηκε ο ξερακιανός της παρέας. Είχε µάλιστα και µια µικρή καράφλα στο µπροστινό του κεφαλιού. «Τον ξέρω από το παλάτι. Αλήθεια, µικρή µου, έχει έρθει εδώ ο πατέρας σου για τις γιορτές;»

28 32 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ «Και ποιος είσαι εσύ;» ρώτησα. «Με λένε Γεώργιο Σφραντζή», είπε µε στόµφο. Ξεροκατάπια και στραβοµουτσούνιασα. Αυτό το όνοµα µου καρφώθηκε από τότε στο µυαλό, λες και ήξερα ότι αυτός ο τύπος θα µου δηµιουργούσε πολλά προβλήµατα στο µέλλον ειδικά στον πατέρα µου! «Ναι, εδώ είναι πάνω», του είπα γνέφοντας προς το κάστρο. «Σε άφησε µόνη;» «Και ποιον έχω να φοβηθώ;» «Εµένα, βρε σκατό!» είπε ο αρχηγός της συµµορίας, ο Μιχαήλ Λάσκαρης. Ήταν γύρω στα δεκατρία, αλλά ζουµπάς, σαν κι εµένα. Αν ήταν κορίτσι, θα τον είχα του χεριού µου. Όλη η συµµορία του τον φοβόταν. Ήταν βίαιος, αλλά εγώ δε χαµπάριαζα και πολύ. «Και τι θες τώρα;» µου είπε ο Κωνσταντίνος. «Είδα ότι σας αιχµαλώτισαν ετούτοι εδώ οι άχρηστοι», είπα δείχνοντάς τους µε τα αθώα µου µάτια. «Ακούς, αδελφέ µου, Θωµά;» είπε ο Κωνσταντίνος και µου χάιδεψε το κεφάλι. Μου χάλασε λίγο τα καστανά µου µαλλιά που µου έφταναν ως τη µέση. Τον κοίταξα κι αυτός µου χαµογέλασε γλυκά. Μετά µε ρώτησε: «Λοιπόν; Τι σκοπεύεις να κάνεις;» «Ήρθα να σας εξαγοράσω». «Εµάς;» ρώτησε ο Σφραντζής και γέλασε κορο δευτικά. «Άντε, πάµε να φύγουµε» «Μια στιγµή», του είπε ο Κωνσταντίνος και στράφηκε προς εµένα. «Για πες µου τι εννοείς;» µε ρώτησε. «Ήρθα να σας γλιτώσω από τα νύχια αυτής της συµµορίας». «εν µπορείς να κάνεις τίποτα», είπε ο Μιχαήλ Λάσκαρης. «εν έχεις λεφτά».

29 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 33 «Και πόσα θέλεις, δηλαδή;» ρώτησα µε πονηριά και υπεροψία. «Θα µείνουµε πολύ ακόµα εδώ;» πετάχτηκε ο άρχοντας Θω- µάς δυσανασχετώντας. «Έχει κολλήσει το στόµα µου Εγώ φεύγω!» «Κι εγώ», είπε ο αδελφός του ο ηµήτριος βαριεστηµένα. Μείνανε ο Σφραντζής κι ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Και βέβαια η συµµορία των Λασκαραίων. «Λοιπόν, τι ζητάτε;» ρώτησα. «Όλα σου τα λεφτά», είπε ο Μιχαήλ Λάσκαρης µε χαιρέκακο ύφος. «Εντάξει πάρ τα», είπα αµέσως κι έκανα νόηµα στους αιχ- µαλώτους να φύγουν. Όλοι έβαλαν τα γέλια, αν και δεν κατάλαβα το λόγο. «Γιατί γελάς, ρε βλάκα;» ρώτησα µε αυθάδεια τον Μιχαήλ Λάσκαρη. «Είναι λίγα και για τους δυο». «Λίγα τα πέντε χρυσά; Είναι όλη η περιουσία µου. Αυτά έβγαλα από το πρωί». «Τι µε νοιάζει; Να βρεις άλλα τόσα. Με αυτά παίρνεις µονάχα τον έναν». Ήταν απόλυτος. Κοίταξα τους κρατούµενους. Ο Κωνσταντίνος µού άρεσε πιότερο. Ήταν ψηλός, µελαψός και πρασινο- µάτης. Ο Σφραντζής ήταν χοντρουλός και µουρτζούφλης. Άσε που ο Κωνσταντίνος ήταν άρχοντας. Σκέφτηκα ότι, αν πάρω πρώτα τον άρχοντα, µετά θα µπορέσω να εξαγοράσω και τον άλλο. «Και µε τον άλλο τι θα γίνει;» ρώτησα. «ικός µας λογαριασµός». «Καλώς. Θα πάρω τον έναν και µετά σου στέλνω τα λεφτά για τον άλλο». «Έγινε», µου είπαν τα Λασκαράκια κι έσπρωξαν προς το µέρος µου τον Σφραντζή.

30 34 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ «εν κατάλαβες καλά» είπα µε θυµό. «Τον Κωνσταντίνο θέλω!» «Τον άρχοντα;» ρώτησε ο Μιχαήλ Λάσκαρης. «Τρελάθηκες; Μόνο πέντε χρυσά για τον αδελφό του αυτοκράτορα;» «Ναι. Κι άµα σ αρέσει!» είπα τώρα µε πείσµα. «Βρε άντε από δω!» είπε ο Μιχαήλ Λάσκαρης και µου έδωσε µια δυνατή σπρωξιά. Και τότε έκανα το αδιανόητο: Πριν προλάβουν να αντιδράσουν, µε µια γρήγορη κίνηση έβγαλα το µαχαίρι από το µανίκι µου. «Κάντε πίσω όλοι!» φώναξα. Ταυτόχρονα άρπαξα τον Μιχαήλ Λάσκαρη, που ήταν στο µπόι µου, κι έβαλα τη λάµα στο λαιµό του. Όλοι πάγωσαν. Το ίδιο και ο Σφραντζής και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Κατάλαβαν ότι ήµουν αποφασισµένη. «Βάλε κάτω το µαχαίρι, µικρή!» είπε ο Κωνσταντίνος µε σοβαρό ύφος. «ουλειά σου» απάντησα µε αυθάδεια. Και γύρισα στον άλλο που τον είχα κάτω από το λεπίδι. «Λοιπόν, είπα ότι θέλω τον Κωνσταντίνο και θα τον πάρω Τ ακούς;» «Εντάξει πάρ τον. Πάρε και τους δυο», µου είπε κοµπιάζοντας. Ήταν κάθιδρος. Τον άφησα αµέσως κι έχωσα το µαχαίρι στη θήκη του. Μετά έπιασα τον Κωνσταντίνο από το χέρι κι έκανα νόηµα και στον άλλο. «Προχωράτε!» είπα επιτακτικά. Στο δρόµο έριξα µόνο µια µατιά στους άλλους πίσω. Το είχαν ήδη ξεχάσει. Τώρα µέτραγαν το χρυσάφι και χαµογελούσαν. Τέτοιο εύκολο χρήµα δε θα είχαν βγάλει όλη τη µέρα λέγοντας τα κάλαντα στις φτωχογειτονιές του Μυστρά. «Σφραντζή φύγε εσύ κι εγώ θα έρθω σε µισή ώρα», είπε ο Κωνσταντίνος.

31 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 35 Εκείνος, αφού έκανε στα γρήγορα µια υπόκλιση, έφυγε τρέχοντας. Όταν εξαφανίστηκε στην επόµενη στροφή, ο Κωνσταντίνος µε σήκωσε στην αγκαλιά του, µου πήρε το µαχαίρι, χα- µογέλασε και µου είπε: «ηλαδή τώρα είµαι αιχµάλωτός σου, Αννούλα;» «Όχι δα αφού σε ελευθέρωσα. εν είσαι αιχµάλωτος κανενός!» «Και τα λύτρα; Εννοώ πώς θα ξεπληρώσω τα χρήµατα που τους έδωσες;» «Α µάλιστα. Εµ δε θέλω τίποτα». «Μα πώς κάτι πρέπει να κάνω κι εγώ για σένα». «εν ξέρω δε θέλω ή µάλλον» «Ναι» «Ξέρεις τι λέω; Χµ θέλεις τι θα έλεγες να µε παντρευτείς;» του είπα µε σοβαρό ύφος. «Να σε παντρευτώ;» ρώτησε γελώντας. «Ναι. Έτσι δεν κάνετε εσείς οι άρχοντες;» «ηλαδή;» «Ω, µα, βρε παιδί µου, δεν καταλαβαίνεις κιόλας!» «Για πες» «εν παντρευόσαστε όταν µεγαλώσετε;» «Ναι. Λοιπόν;» «Εσύ είσαι µεγάλος. Έχεις παντρευτεί;» ε µου απάντησε. Εγώ συνέχισα ακάθεκτη. «Θα παντρευτείς λοιπόν εµένα. Βαρέθηκα να παντρεύοµαι κάθε µέρα τον ίδιο». Εννοούσα ένα παιχνίδι που κάναµε µε τα παιδιά στη γειτονιά. Αυτός το κατάλαβε και γέλασε. Μετά είπε καλοσυνάτα: «Μακάρι να γινόταν, µικρή µου πριγκίπισσα. Αν ήσουν λίγο πιο µεγάλη» «Μα είµαι µεγάλη», δήλωσα επίσης σοβαρά.

32 36 ΘΑΝΟΣ ΚΟΝ ΥΛΗΣ «Καλά, καλά, µην κάνεις έτσι! Μια µέρα θα δούµε. Να µεγαλώσεις λίγο ακόµα». «Εντάξει. Αφού δε θες» είπα κάπως στενοχωρηµένη. Τότε µε χάιδεψε και µε φίλησε στα µαλλιά. Ανατρίχιασα, µικρό παιδάκι τότε. Τα µάγουλά µου κοκκίνισαν σαν να ήµουν νιόβγαλτη παπαρούνα σε ανοιξιάτικο χωράφι. Ξαφνικά άκουσα µια γνώριµη φωνή. «Πρίγκιπά µου, την έφερες;» «Καλέ µου, Λουκά Νοταρά, πάρ την!» «Συγγνώµη για την αναστάτωση», του είπε ο πατέρας. «Σώπα, καηµένε, τι λες τώρα! Άσε που είναι και ο ο σωτήρας µου». «Τι εννοείς;» «Μ έσωσε από την αντίπαλη συµµορία εκεί κάτω». «Τα Λασκαράκια;» «Ναι. Μόνο πρόσεχέ την µε τα µαχαίρια. Είναι πολύ καλή και ατίθαση», είπε στον πατέρα µου και του έδωσε το µαχαίρι. «Μπα, πανάθεµά σε! Πού το βρήκες πάλι αυτό, µικρή;» Ο πατέρας µου πήρε το µαχαίρι και το έχωσε στη ζώνη του. Αρχίσαµε να ανηφορίζουµε. Οι δυο τους άρχισαν να συζητούν τα δικά τους, κι ο Κωνσταντίνος κάποια στιγµή του έδωσε ένα µικρό πουγκί. Μάλλον είχε νοµίσµατα µέσα. Το µόνο που έπιασα ήταν ότι ο πατέρας προσκάλεσε τον άρχοντα στο σπίτι µας. Ύστερα από λίγο χωρίσαµε. Ο Κωνσταντίνος απλώς µου έκλεισε µε νόηµα το µάτι και χαιρέτησε διά χειραψίας τον πατέρα. Από τότε µου είχε εντυπωθεί στο µυαλό η µορφή του το άγγιγµά του. Και εννοείται ότι ποτέ δεν ξέχασα την υπόσχεσή του να µε παντρευτεί. Πού να ήξερα ότι ακόµα και σ αυτά τα παιδικά λόγια υπήρχε µια κρυφή αλήθεια που µου την ετοίµαζε η µοίρα. Μια αλήθεια που θα γινόταν πραγµατικότητα αλλά ύστερα από πολλά χρόνια.

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μαθαίνω µε τον Gummy Bear Το αλφάβητο ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Millénium 3 & 4 Dupuis 2014, by Man, Homs and Runberg Millenium 2014 Stieg Larsson and Moggliden AB www.dupuis.com All rights reserved. EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Τσιτυρίδου, «Οι ξένες γλώσσες για τους μεγάλους»

Ειρήνη Τσιτυρίδου, «Οι ξένες γλώσσες για τους μεγάλους» ΚΟΖΑΝΗ 10/3/2015 8 Ο Δημοτικό Σχολείο Κοζάνης Ειρήνη Τσιτυρίδου, «Οι ξένες γλώσσες για τους μεγάλους» Σε ένα σχολείο, ο δάσκαλος προσπαθούσε να μάθει στα παιδιά να μιλούν σωστά ελληνικά. Όμως ο Πέτρος,

Διαβάστε περισσότερα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Ρόμπερτ Μανσκ Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Κάποτε υπήρχε μια όμορφη πριγκίπισσα που ονομαζόταν Ελισάβετ Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε ακριβά ρούχα πριγκίπισσας Επρόκειτο

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Απίθανα ταξίδια με μαγικά μολύβια

Απίθανα ταξίδια με μαγικά μολύβια ...... Απίθανα ταξίδια με μαγικά μολύβια Στον Ευθύμη και την Κωνσταντίνα. Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος Σελιδοποίηση - Μακέτα εξωφύλλου: Ευθύµης Δηµουλάς 2010 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΟΥΡΙΚΗ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Σεπτέµβριος 2013 ÉSBN 978-960-496-835-0

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Σεπτέµβριος 2013 ÉSBN 978-960-496-835-0 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο Μπουµτριαλαλί µε το κόκκινο λειρί ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ : Ναταλία Καπατσούλια ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015 2-4 :... TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο φίλος µου ο ύπνος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ράνια Μπουµπουρή ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Χρύσα Σπυρίδωνος ΘΕΩΡΗΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Αγγελική Μόσχου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Ευγένιος Τριβιζάς Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Εικονογράφηση: Λίζα Ηλιού Eυγeνιος Tριβιζaς «MΕΤΡ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ» Σίσσυ Μόρφη Όπως ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, έτσι και ο Ευγένιος Τριβιζάς

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Κατσέλης, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0224-6

Γιώργος Κατσέλης, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0224-6 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Οι Πειρατές της Καταστροφικής Επιχείρηση «στρογγυλή θεά» ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιώργος Κατσέλης ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Παναγιώτης Γιάκας ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος -ένας µονόλογος-

Το τέλος -ένας µονόλογος- Το τέλος -ένας µονόλογος- Γυναίκα µόνη, όµορφη, τριακονταετής. Καθιστή, µετά όρθια, πάντα µόνη. Χώρος κλειστός, ελάχιστα φωτεινός, παλιά ωραίος. Η ατµόσφαιρα έχει κάτι το πένθιµο. Το πρόσωπο κάτι το µόνιµο

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η Ντανιέλα και τα Επτά Λυκάκια ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Σπύρος Γούσης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Βάσω Βύρρα ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ Α ΜΕΡΟΣ Μικρό, σύγχρονο οικογενειακό διαμέρισμα. Στο μπροστινό μέρος της σκηνής βλέπουμε δυο παιδικά δωμάτια, ένα στ αριστερά κι ένα στα δεξιά. Από το εσωτερικό τους καταλαβαίνουμε αμέσως ότι αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Κάθε μέρα έμπαινε πολύς κόσμος στο βιβλιοπωλείο και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Εργασία από τα παιδιά της Στ 1 2014-2015 Να που φτάσαμε πάλι στο τέλος μιας ακόμα χρονιάς. Μιας χρονιάς που καθορίζει πολλές στιγμές που θα γίνουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

την κοινωνική συμπεριφορά

την κοινωνική συμπεριφορά ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ την κοινωνική συμπεριφορά ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μεγαλύτερες κουβέντες με τη μαμά ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Αθηνά Ανδρουτσοπούλου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα