Η έννοια του τραγικού στον Ηρόδοτο ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΥ ISBNQ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του τραγικού στον Ηρόδοτο ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΥ ISBNQ 96092535-4-7"

Transcript

1

2 ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΥ ISBNQ

3 ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΤ H EΝΝΟΙΑ ΣΟΤ ΣΡΑΓΙΚΟΤ ΣΟΝ ΗΡΟΔΟΣΟ ΤΠΑΣΙΑ

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 7 Η επιμέρους ανίχνευση της έννοιας I II III IV V VI VII VIII IX X XI ΦΙΙ XIII XIV

5 XV XVI XVII υμπεράσματα

6 6

7 Εισαγωγή Σ ο τραγικό στον Ηρόδοτο δεν μπορεί να ανιχνευθεί κατά την έννοια που αυτό θα γινότανε στην τραγωδία. Σο ιστορικό κείμενο προσφέρεται μόνον για τον εντοπισμό πρόδρομων μορφών της έννοιας αυτής, καθώς επίσης για τον εντοπισμό τυχόν επιρροών που άσκησε ο Ίωνας ιστορικός με την φιλοσοφική ματιά του και τεράστια πείρα των ανθρωπίνων πραγμάτων που περικλείεται στο έργο του, στους τραγικούς συγγραφείς. Κατά αυτή την έννοια προτραγικές μορφές, που όμως καλλιέργησαν το έδαφος και άσκησαν βαθιά επίδραση στους μεγάλους τραγικούς, είναι εύκολο να βρούμε στο έργο του Ηροδότου. Σόσο στις εμβόλιμες ιστορίες του, που πίσω από αυτές μοιάζει σαν να παραμονεύει κάποια αμείλικτη μοίρα, όσο και μέσα στα ιστορικά γεγονότα που και αυτά περιγράφονται κάτω από αυτήν την οπτική γωνία. Μπορεί να αδιαφορεί ο Ηρόδοτος, ό- πως άλλωστε τόσο πολύ κατηγορήθηκε, για την ακρίβεια των περιγραφών του, αλλά ο- πωσδήποτε δίνει μεγάλη σημασία στα ηθικά διδάγματα και στις νομοτελειακές σχέσεις που συνδέονται με τα γεγονότα, μόνο που αυτή η νομοτέλεια έχει να κάνει περισσότερο με μια θεϊκή τάξη πραγμάτων. Γι αυτό μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ο Ηρόδοτος επηρέασε βαθιά τους τραγικούς, αφού τόσο η ιδεολογία του, αλλά και ολόκληρα κομμάτια ή φράσεις από το έργο του απαντώνται στις τραγωδίες. Ί σως να μην ήταν ακραίο αν έλεγε κανείς ότι ολόκληρος ο λόγος του Ηροδότου είναι λόγος τραγικός. Κατά κύριο λόγο αυτό γίνεται περισσότερο αισθητό στις παρεκβάσεις <excurse>. Αυτές κατά τον Jacoby είναι δύο ειδών: α) αυτές που παρεμβάλλονται χωρίς να αποσπούν την διήγηση και β) αυτές που πρόσθεσε, αφού έγραψε το έργο 1. 1 F. Jacoby, R.E.S., 2,205. τουτγκάρδη,

8 αν τέτοιες θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι Ελληνοπερσικές ιστορίες 2. Ιστορίες βαθιάς τραγικότητας. O Howaldt ισχυρίζεται ότι υπάρχουν δύο είδη αφήγησης στον Ηρόδοτο: η κυρίως ι- στορία και η ελεύθερη διήγηση. Ο W. Aly, στα έργα του Ελληνικά παραμύθια και Προβλήματα μορφής της Ελληνικής πρόζας, ισχυρίζεται ότι η Ιωνική ιστοριογραφία παρεμβάλλει μύθους για ποικιλία. Πάντως, αυτού του είδους οι παρεμβολές είναι που έ- καναν τον Ηρόδοτο να χαρακτηρίζεται από άλλους σαν κακοκέφαλος αφηγητής ιστοριών και από άλλους σαν ένας βαθυστόχαστος αναλυτής της ανθρώπινης μοίρας 3. Ο- πωσδήποτε, αν υιοθετήσει κανείς αυτήν την άποψη, θα μπορεί να υποψιασθεί και την τραγικότητα που κρύβει ο Ηροδότειος λόγος. Πριν όμως ορίσουμε το τραγικό στον Ηρόδοτο, βασική προϋπόθεση είναι να προσδιορισθεί η έννοια ως φιλοσοφικός όρος πιο γενικά. Η έννοια αυτη, επειδή αφορά την βαθύτερη δομή της ανθρώπινης κατάστασης, μοιραία αποτελεί κεντρικό εννοιολογικό πυρήνα και σε άλλα λογοτεχνικά κείμενα, ε- κτός του κατ εξοχήν χώρου της που είναι η τραγωδία. Μέσα από την αφήγηση διαφαίνεται καλύτερα η ανθρώπινη μοίρα και θα λέγαμε τραγική την αφυπνισμένη ανθρώπινη συνείδηση που βλέπει και κατανοεί τον εαυτό της στην εξατομικευμένη της διάσταση. Η έννοια του τραγικού εμφανίζεται από την στιγμή που το άτομο διαφοροποιεί τον εαυτό του από το σύνολο, είναι δηλαδή μία έννοια που συνδέεται με την ανάπτυξη της αντίληψης για τη χωριστή και ιδιαίτερη αξία του ατόμου. Αυτό που η φιλοσοφία ορίζει ως τραγική γνώση, αφορά τα άτομα ή ομάδες οι οποίες εκλαμβάνονται ως άτομα, ως χωριστές μονάδες και τα οποία εντάσσονται σε έναν ευθύγραμμο χρόνο. Η έννοια του ευθύγραμμου χρόνου μας εισάγει στην Ιστορία. 2 Χυχής λόγος Μετ. Λουπασάκη, σελ Εκδ. Εικοστού πρώτου A. Lesky. Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Μετάφ. Σσοπανάκη, Εκδόσεις Κυριακίδη σελ

9 Σο ιστορικό γεγονός είναι ένα και μοναδικό, ανεπανάληπτο γεγονός, που ολοκληρώνεται με σαφή όρια. Σα όρια αυτά τέμνουν κάθετα τον χρόνο, δημιουργώντας συνέχειες και ασυνέχειες κατά μία έννοια που η προσωπική συναισθηματική συμμετοχή διακόπτεται από ματαιωμένες προσδοκίες και διαψεύσεις. Η έννοια του κυκλικού και αενάως επαναλαμβανόμενου αντικαθίσταται από το ευθύγραμμο και καθέτως τεμνόμενο που συνιστά και την ουσία της τραγικότητας στα συμβάντα και στο χρόνο, όπου άλλωστε είναι και η μόνη διάσταση στην οποία μπορεί να οριστεί η τραγικότητα. Αυτό συμβαίνει επειδή δίδεται έμφαση στο άτομο και στην στιγμή, το κάθε τι που συμβαίνει είναι ένα, μοναδικό και ανεπανάληπτο γεγονός και κατά αυτήν την έννοια η συνειδητοποίηση της απολυτότητας των οριακά αρνητικών συμβάντων τους προσδίδει τον χαρακτήρα της τραγικότητας. Αντίθετα, όταν επικρατούσε η λατρεία της μεγάλης θεάς, της Μάνας-Γης, τίποτε το τραγικό δεν μπορούσε να συμβεί. Η χορηγός της ζωής είναι και θεά χορηγός του θανάτου, από τα σπλάχνα της γεννά τα πάντα και σ αυτήν επιστρέφουν τα πάντα. Η έννοια του κύκλου αφομοιώνει την έννοια του εφήμερου και του παροδικού της ατομικής ύ- παρξης και την εντάσσει σε μια διαρκή ανακύκληση, όπου κάθε τι το παροδικό και ατομικό αφομοιώνεται και αποδίδεται στους κόλπους του γενικού. Σο ατομικό και συγκεκριμένο δεν έχει σημασία, σημασία έχει το υπερσύνολο, το συλλογικό. Αυτό είναι αθάνατο, τίποτε το εξόχως σημαντικό δεν μπορεί να συμβεί στο άτομο, εφ όσον δεν μπορεί να ε- πηρεάσει το σύνολο και το σύνολο παραμένει αναλλοίωτο ως υπόστρωμα. Κατά τον ούμπαρτ 4 η θρησκεία της μεγάλης γονιμικής θεάς είναι η θρησκεία του τίκτοντος θηλυκού, όπου το νεογνό άτομο είναι απόλυτα εξαρτημένο και τρεφόμενο από το μητρικό σώμα, ανελεύθερο, πλην ευτυχές. Με άλλα λόγια, το άτομο σε όλα τα επίπεδά του δεν διαφοροποιείται από το όλον, κάθε επίπεδο συνείδησης εκφράζει και μια ολική αντίληψη που σχηματικά μπορεί να παρασταθεί με την ιδέα ενός κύκλου ή μιας σφαίρας. 4 Β. ούμπαρτ Θρησκεία και έρως, Μετάφ. Κοπιδάκη Εκδόσεις *Ολκός+, σελ.90 9

10 Η περιοχή της τραγικής γνώσης αρχίζει στα όρια της εξατομικευμένης συνείδησης, όταν το άτομο υψώνει την ατομικότητά του και ζητά να πραγματώσει την δική του αυτοτελή αλήθεια απέναντι και συχνά ενάντια στην ομαδική συλλογική θέληση 5. Όπου τα σύνολα των ανθρώπων ζουν και κινούνται συλλογικά, η κοινωνία είναι ένα υπεράτομο, εκεί το μέρος δεν ενδιαφέρει, μας ενδιαφέρει η δομή και η λειτουργικότητα του συνόλου. Σότε όλα είναι ιερά, καμιά απόρριψη του κόσμου δεν υπάρχει, υπάρχει μόνον γαλήνια εγκαρτέρηση και αποδοχή του θανάτου. Καμιά εσωτερική αντίφαση, ι- σχύει η καθολική αποδοχή όλων των συμβάντων που βιώνονται ως κοσμικά συμβάντα. Φαρακτηριστική φράση που διασώζει στοιχεία αυτής της αντίληψης είναι η φράση του Η- ράκλειτου Ο Θεός είναι μέρα και νύχτα, χειμώνας και καλοκαίρι, ισχύει δηλαδή απόλυτα το ἓν το πᾶν. Η αντίληψη αυτή διατηρήθηκε σε όλη την ανατολική φιλοσοφία. Θεμέλιο των πραγμάτων δεν είναι το άτομο, αλλά η αναπαραγωγή του συστήματος, που είναι αιώνια αληθινό, εύτακτο και καλό. Η κίνηση δεν είναι ευθύγραμμη, είναι κυκλική και η κυκλική κίνηση δεν είναι ακριβώς κίνηση. Η ταχύτητα ή η βραδύτητά της μας δίνει το ίδιο αποτέλεσμα. Η πολλαπλότητα των κυκλικών κινήσεων αναδομεί μια σφαιρική ολότητα, όπου η ατομική συνείδηση χάνει τον απόλυτο προσδιορισμό της και εντάσσεται σε ένα άλλο σύστημα κατά τρόπο που το ατομικό περιεχόμενο χάνει το νόημά του, η έμφαση δίδεται στη μορφή και στην ολότητα, το βάρος μετατοπίζεται στο σύνολο. Η ζωή και ο θάνατος στην κυκλική αντίληψη του χρόνου, όταν εναλλάσσονται γρήγορα, απλά επιταχύνουν αυτήν την κίνηση, δεν την καταργούν, όπως θα συνέβαινε, αν οι ατομικές ζωές θεωρηθούν ευθύγραμμα τμήματα. Αυτή η συμμετοχή των ατομικών συνειδήσεων στο όλον, αποκλείει κάθε έννοια τραγικότητας, είναι η συντελεσμένη αρμονία. Όταν δοθεί έμφαση στην ατομικότητα, οι ατομικές ζωές και ο θάνατος δημιουργούν την αντίληψη ευθυγράμμων τμημάτων και την αίσθηση μιας γραμμικής κίνησης με συνέχειες και ασυνέχειες. Η έμφαση στο άτομο, ο ατομοκεντρικός προσανατολισμός της 5 Andre Leroi-Courhan Θρησκείες της προϊστορίας Μετάφ. Ν. Λιανέρης,. Εκδόσεις Καρδαμίτσα σελ

11 ζωής, απολυτοποιεί το γεγονός του θανάτου και το προσδιορίζει ως ένα συμβάν εντελώς διαλυτικού του υποκειμένου, η συνειδητοποίηση του οποίου είναι ισοδύναμη με την εισβολή του τραγικού στην ανθρώπινη συνείδηση. Η διαμόρφωση, όμως, της έννοιας του ατόμου είναι προϊόν της ελληνικής σκέψης κι η μεγάλη κληρονομιά αυτής της σκέψης στον δυτικό πολιτισμό. Από το σημείο αυτο, ό- μως, αρχίζει και η αλλαγή πορείας. Σο ουσιώδες βρίσκεται μέσα στο ατομικό και συντελείται άπαξ, καθορίζεται απόλυτα και δεν γυρίζει πίσω. Η απόσπαση του ατόμου από την αίσθηση ότι ανήκει σε μια ολότητα, και η ματαίωση της προσδοκίας σε μία συμμετοχή στην ολότητα είναι η βαθύτερη ουσία της τραγικής γνώσης. Εφ όσον η αίσθηση αυτής της συμμετοχής δεν συνοδεύεται από την βεβαιότητα μιας προέκτασης στο επέκεινα, όπου βέβαια αναντίρρητα η ατομική ύπαρξη ευχαρίστως θα χανόταν. Δεν επιζητείται πια η αρχική επανάληψη της κίνησης, η αναπαραγωγή που δημιουργεί ευταξία και α- σφάλεια, αλλά επιζητείται η αυτοπραγμάτωση στα πλαίσια του ατομικού, αυτό δημιουργεί την πρώτη και την θεμελιώδη δυσαρμονία. Ο κόσμος εμφανίζεται κατακερματισμένος, μια ποικιλία που τρομάζει και δημιουργεί ανασφάλεια. Οι θεοί γίνονται πολλοί, αλληλοσυγκρουόμενοι και αντιφατικοί. Εμφανίζεται η θρησκεία της εξατομικευμένης συνείδησης, όπως λέει ο Subart, του νεογνού που διερευνά τον εαυτό του και όχι του τίκτοντος θηλυκού 6. Ήδη εμφανίζεται η αγωνία για το εφήμερο της ζωής, το καινούργιο στοιχείο που προκύπτει από αυτή την συνειδητοποίηση είναι η απόρριψη κι όχι η αποδοχή των φυσικών γεγονότων. Η απόρριψη της φυσικής τάξης των πραγμάτων δημιουργεί ενοχή και η βούληση για την υπέρβασή τους συνιστα ὕβριν. Σα ερωτήματα τίθενται βίαια. Σι είναι ο άνθρωπος; σκιά ονείρου ο άνθρωπος α- παντά ο Πίνδαρος 7 6 Mircea Eliade Πραγματεία πάνω στην ιστορία των Θρησκειών Μεταφ. Ε. Σσούτη, Εκδόσεις Φατζηνικολή, το σελ Πίνδαρος: τί δέ τις; τί δ οὔ τις; σκιᾶς ὄναρ ἄνθρωπος. ἀλλ ὅταν αἴγλα διόσδοτος ἔλθῃ λαμπρὸν φέγγος ἔπεστιν ἀνδρῶν καὶ μείλιχος αἰών. 11

12 Σι είναι Θεός, τι μη Θεός και τι το ανάμεσό τους, αναρωτιέται ο Ευρυπίδης 8. Ποιές οι ιδιότητες του μυστικού ρυθμού του κόσμου; Ποιός τον κατευθύνει και με ποιες προθέσεις; < «τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες<» απαντά ο Ηρόδοτος 9. Σι είναι η μοίρα; Αυτά τα φιλοσοφικά ερωτήματα συνιστούν τον πυρήνα της τραγικότητας. Η μοίρα είναι μόρος (=θάνατος). Ο άνθρωπος γεννιέται με την σφραγίδα του θανάτου στο μέτωπο. Ο θάνατος, ω- στόσο, καθ εαυτός δεν είναι τραγικός, για όλη την ανατολική φιλοσοφία, είναι ένα απλό σημείο στην κυκλική κίνηση. (Η τραγωδία θα ήταν αδύνατον να γεννηθεί στην Ινδία.) Ο θάνατος γίνεται τραγικός από τη στιγμή που βιώνεται ως ατομικός και νομοτελειακός, δηλαδή ως το συντελεσθέν τέρμα σε μία αναπόδραση πορεία. Η λατρεία του Διονύσου υποδηλώνει την έκρηξη των μορίων του ατομικού και την προσδοκία επανασύστασής τους. Είναι, κατά αυτήν την έννοια, μια προσπάθεια υπέρβασης της τραγικότητας του θανάτου. Αυτό, στο επίπεδο του μύθου, εκφράζεται με τον διασπαραγμό και τον πολυμερισμό του βλαστικού θεού και την προσδοκία της επανασύστα Pythia cla Encom. cla Lyr. Σίτλος: Pindari carmina cum fragmentis, pt. 1, 5 η έκδ. Εκδ. Teubner. Leipzig σελ , 66-91, , επιμ. Maehler, H. (& B. Snell) 8 Πρβλ. Ελένη του Ευρυπίδη Helena Helena 1143 ὅτι θεὸς ἢ μὴ θεὸς ἢ τὸ μέσον τίς φησ ἐρευνάσας βροτῶν; μακρότατον πέρας ηὗρεν ὃς τὰ θεῶν ἐσορᾶι δεῦρο καὶ αὖθις ἐκεῖσε καὶ πάλιν ἀμφιλόγοις πηδῶντ ἀνελπίστοις τύχαις. Helena cla Trag. tit Euripidis fabulae, τομ. 3 ος, έκδοση Clarendon Press. Oxford 1994, σελ.5-70, επιμέλεια Diggle, J. Οι στίχοι παραφρασμένοι από το εφέρη στο ποίημα του Ελένη. 9 ω Κροῖσε ἐπιστάμενόν με τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες ἐπειρωτᾷς ἀνθρωπηίων πρηγμάτων πέρι< Ηροδότου, Ιστορίαι: Σίτλος: Herodote. Histoires, 9 τόμοι. Εκδ. Les Belles Lettres. Paris 1:1932; 2;1930; 3:1939; 4 (3rd edn.): 1960; 5:1946; 6:1948; 7:1951; 8:1953; 9:1954 ryr 1:1970; 2:1963; 3:1967; 5:1968; 6:1963; 7:1963; 8:1964; 9:1968. σελ. : ; :65-194; :37-185; :47-201; :18-147; :7-128; :24-235; :9-161;:9-109 Επιμελητής: Legrand, Ph.-E. 12

13 σής του, που είναι η επιδιωκόμενη αρμονία. Σο αίτημα, όμως, για επανένταξη, για μια α- νασύσταση, εκκρεμεί στην ανθρώπινη μοίρα, η οποία και γι αυτό είναι τραγική. Ποτέ δεν δίδεται σταθερή απάντηση, και αυτό που μένει στο τέλος είναι η βεβαιότητα για την αδυναμία της υπέρβασης, του μοιραίου, η βεβαιότητα για την εμπλοκή σε μια μοίρα από την οποία δεν υπάρχει δυνατότητα διαφυγής: η αυθαιρεσία των θεών και η αδυναμία του ατόμου να ενταχθεί σε ένα κόσμο, που να λειτουργεί με χαρακτηριστικά του την καθαρότητα, την δικαιοσύνη και την λογικότητα. Σο αίτημα για ψυχολογική κάθαρση από αυτό το βίωμα παρήγαγε τις απολυτρωτικές θρησκείες, στους αρχαίους Έλληνες, όπως τον Ορφισμό και τον Διονυσιασμό. Όλος ο αρχαίος μυστικισμός με τα μυστήρια και τις αιρέσεις του είναι μια προσπάθεια επιστροφής σε ένα προγενέστερο σύστημα το οποίο δημιουργούσε ασφάλεια, ακριβώς γιατί το άτομο δεν είχε καμία ιδιαίτερη θέση. Σο κέντρο ήταν η καρδιά ενός θεού ή θεάς πάντοτε διασπαρασσόμενου, αλλά εν τέλει ανασυνθεμένου και αναστημένου. Η καλλιτεχνική έκφραση αυτού του βιώματος παρήγαγε την τραγωδία. Η τραγικότητα του ανθρώπου και η ένταση του βιώματος αυτής της συνειδητοποίησης, είναι διάχυτη σε όλα τα έργα της κλασσικής αρχαιότητας στον Όμηρο, τον Πίνδαρο ή τον Ηρόδοτο. Όλος ο λόγος του Ηροδότου είναι ένας τραγικός λόγος. Όλη η ιστορία του Ηροδότου είναι η βιωματική έκθεση αυτής της αλήθειας. το έργο του περιγράφει φοβερές σφαγές, που δεν έχουν καμιά τραγικότητα και δευτερεύοντα καθημερινά γεγονότα που έχουν τα στοιχεία της τραγικότητας. Ο συχνά ανεκδοτολογικός χαρακτήρας του έργου του, η έμφαση του δευτερεύοντος, σε σχέση με το πρωτεύον, οφείλονται ακριβώς στο ότι ο Ηρόδοτος, στοχεύει να εκθέσει, κατ αρχήν, μέσα από σημαντικά ή ασήμαντα γεγονότα την τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας. αυτά, όμως, τα πάθη δεν υπάρχει πάντοτε κάθαρση, υπάρχει συχνά η τιμωρία και ο όλεθρος και άλλοτε πάλι οι ιστορίες του είναι μικρές τραγωδίες. Ο Ηρόδοτος επιδιώκει μια φιλοσοφική ερμηνεία του κόσμου στο περιβάλλον της Ασίας. Η εμπλοκή του ανθρώπου στα γρανάζια ενός κόσμου, που ελέγχεται από την παράλογη βούληση των θεών και των μοναρχών, δεν αφήνει συνήθως περιθώρια για κά- 13

14 ποια κάθαρση. Έτσι, η έννοια του τραγικού στον Ηρόδοτο διαφαίνεται κατά έναν ασαφή αρχικά τρόπο, αλλά συχνά έχει μια πολύ προωθημένη σημασία, ανάλογα με το πλαίσιο αναφοράς του. Άλλοτε υπάρχουν σπαράγματα υποθέσεων και λόγων που αχνοφαίνεται η τραγική ουσία και άλλοτε ολοκληρωμένες υποθέσεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν υποθέσεις τραγωδίας. Αν θελήσουμε να δούμε, τώρα, την τραγική φόρμα και την ουσία της τραγικότητας, δεν θα ήταν δύσκολο να την εντοπίσουμε και στον Ηρόδοτο, κατά πολλούς τρόπους, αναλόγως της οπτικής που θα κρατήσει κανείς. Έτσι θα μπορούσαμε να την δούμε, όπως μας την προσδιορίζει ο Λαλώ, ως η επιδιωκόμενη αρμονία, ως η υποβολή μιας πάλης κατά του μοιραίου, ως ο αγώνας ενός όντος που πιστεύει τον εαυτό του ελεύθερο ενάντια σε μια εξωτερική και ακατάλυτη αναγκαιότητα, πάνω από την οποία ίπταται προς κάποιαν ανεπίσημη αρμονία του κόσμου 10. Ή αντίθετα όπως την περιγράφει ο Nietzsche, τοποθετώντας την περισσότερο στον κοσμικό μύθο όπου Ο Διόνυσος, το σύμβολο της παιδιάς, της τύχης, του φευγαλέου, του αποσπασματικού και της πολλαπλότητας ενοποιείται, υπό την κυριαρχία της ζωής, και κάτω από το έκπληκτο βλέμμα του πολιτισμού< Σο απολλώνειο και το διονυσιακό, ο συγκερασμός των οποίων συγκροτούν κατά τον Nietzsche την ουσία της τραγικότητας <δεν συνιστούν μία φαινομενική αντίθεση ανταγωνιστικών δυνάμεων που απορροφάται σε μία ανώτερη αρχή που θα εξασφάλιζε την αιώνια ειρήνη και ευρυθμία, αλλά πρόκειται για μια αντίφαση που δε μπορεί να υπερβαθεί, γιατί είναι εγγενής στη θεμελιακή πραγματικότητα του κόσμου< 11. Ο Nietzsche δηλαδή, θεωρεί την τραγικότητα μιαν ήδη συντελεσμένη παραφωνία, που εμπεριέχει μόνη της το σκοπό της. Ο τραγικός μύθος πείθει πως ακόμα και η ασκήμια και η παραφωνία δεν είναι παρά ένα απλό παιχνίδι, που η θέληση, όταν είναι πληθωρική, παίζει με τον εαυτό της. Για να αντιληφθούμε αυτό το δύσκολο φαινόμενο της διονυσιακής τέχνης, πρέπει πρώτα να παρακολουθήσουμε την ύψιστη σημασία της μουσικής παραφωνίας. Η αισθητική χαρά που προκα- 10 Λαλώ Αισθητική μετάφ. Παπαλεξάνδρου, Εκδόσεις Ελευθερουδάκη. 11 Φαρά Μπακονικόλα, Σο τραγικό, η τραγωδία και ο φιλόσοφος, Εκδ. Αρσενίδη, Αθήνα 1990, σελ

15 λείται από τον τραγικό μύθο, καθώς και η απόλαυση που προέρχεται από τη μουσική παραφωνία, έχουν την ίδια καταγωγή. Αυτή η πρωταρχική διονυσιακή απόλαυση, που δοκιμάζουμε ακόμα και στον πόνο, είναι κοινή απόλαυση και της μουσικής και του τραγικού μύθου 12. Έτσι το τραγικό γίνεται βαθμιαία βίωμα, κάτι σαν οδυνηρό μυστήριο, σαν μια αναζήτηση, που έχει τη σφραγίδα του Αγνωστικισμού. Σο έργο του Ηροδότου και κατ αυτήν την έννοια μπορεί να θεωρηθεί ένα έργο τραγικό, όπου τα στοιχεία της δυσαρμονίας καταγράφονται ευκολότερα, με την έλλειψη της τυπικής διάρθρωσης του θεάτρου. Μέσα από την ελεύθερη αφήγηση μπορούμε ευκολότερα να αντιληφθούμε πόσο μόνος είναι ο άνθρωπος μέσα σ ένα κόσμο που είναι διαρθρωμένος κατά ένα τρόπο αυθαίρετο και δυσπρόσιτο. Οι τροχοί μπαίνουν σε κίνηση, κάθε φορά κινούνται με τον δικό τους ρυθμό, που ωστόσο πάντοτε παράγει το ίδιο αποτέλεσμα, όλοι είναι καταδικασμένοι. Εκείνο που ποικίλει είναι η μορφή της καταδίκης. Η τραγικότητα συνίσταται στη βεβαιότητα αυτής της πραγματικότητας. Ο Ηρόδοτος έχει έναν προτραγικό λόγο. Οι αντιλήψεις του αυτές δεν έχουν την σαφή και στέρεη μορφή που αποκτούν αργότερα στους τραγικούς, ολόκληρο το έργο του, όμως, αντανακλά τις αντιλήψεις που κυοφορούνται ήδη από τον Όμηρο και μας έδωσαν την τραγωδία της μεγάλης εποχής των κλασικών χρόνων. Ίσως να τολμούσε να πει κανείς ότι η ουσία της τραγικότητας στον Ηρόδοτο ή μάλλον της τραγικής συνειδητότητας του ανθρώπου, συνίσταται κυρίως σε μια δυνατότητα αυτοσυνειδησίας που έχει κανείς μπροστά στην άγνοια του μοιραίου. υχνά μπορεί να θεωρηθεί ότι παίρνει διαστάσεις τραγικές ο άνθρωπος που βρίσκεται σε αδυναμία να αντιδράσει στη θεϊκή τάξη των πραγμάτων, να αρθρώσει δικό του λόγο ή να διαμορφώσει δική του θέληση με αποτέλεσμα, και αυτό συμβαίνει περισσότερο στο έργο του Ηροδότου, όταν αναφέρεται στο περιβάλλον της Ασίας να καταντά μια σκιώδης ανθρώπινη μορφή. 12 Υ. Νίτσε Η γέννηση της τραγωδίας από το πνεύμα της μουσικής Μετάφ. Μεραναίος, Εκδόσεις ΜΑΡΗ. 15

16 Σο στοιχείο του τραγικού κρύβει την αντιθετική σχέση που υπάρχει ανάμεσα στον κόσμο και την συνείδηση του ατόμου. Τραγικός είναι ο τρόπος που κατεβαίνει κανείς στις ρίζες της ανήσυχης συναναστροφής του με τον κόσμο, της συνειδητής, όσο και αναπόδραστης εμπλοκής του με την δίνη του. Είναι το σημείο εκείνο της σύγκρουσης και της προστριβής, που αναδίνει σπινθήρα. Τον κόσμο όχι πια σαν πλαίσιο που μας περιέχει, αλλά σαν κάτι που επιδρά πάνω στο άτομο και το καθορίζει» 13. Βέβαια μέσα στο έργο του Ηροδότου δεν υπάρχουν πάντα οι διαστάσεις των ηρώων της αττικής τραγωδίας και αυτό οφείλεται εν πολλοίς και στα διαφορετικά περιβάλλοντα που αναφέρεται. υχνά οι άνθρωποι και ιδιαίτερα στο περιβάλλον της Ασίας δεν έχουν τη λογική αρτιότητα και προπαντός την θέληση να ενεργήσουν. υχνά η σύγκρουσή τους γίνεται τόσο με την θεία τάξη, όσο και με μια τάξη πραγμάτων, μια εφιαλτική και άλογη αναγκαιότητα η οποία τους συνθλίβει. Σις περισσότερες φορές είναι η ιδιοτροπία ενός προσώπου εκκεντρικού, που θέλει μ αυτό τον τρόπο να εντείνει στο έπακρο και να χαρεί τις δυνατότητές του, όπως είναι οι Μονάρχες της Ασίας. Σο δράμα των προσώπων που πάσχουν επικεντρώνεται στο ότι έχουν εμπλακεί σε μια πάλη, ενώ περιορίζονται από ισχυρά δεσμά τόσο ιδεολογικοθρησκευτικά, όσο και ατομικών προσωπικών αδυναμιών και εξ αιτίας αυτών αδυνατούν να εντοπίσουν τις αιτίες που θα παράγουν σταθερά θετικά αποτελέσματα και θα προσδιορίσουν κάποιο σκοπό. Η βασική διαφορά είναι ότι αυτό που στο ελληνικό περιβάλλον ορίζεται ως μοίρα ή θεός, και ενώ κατά την αντίληψη των Ελλήνων η βούλησή τους για τον άνθρωπο είναι σκοτεινή, δυσοίωνη και απρόβλεπτη (για τον Ηρόδοτο ας μην ξεχνάμε ότι «τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες», στο περιβάλλον της Ασίας κατά μίαν έννοια σχηματικής αναλογίας, την θέση των θεών συχνά κατέχει ο μονάρχης. 13 Αγ. Σερζάκη Αφιέρωμα στην τραγική μούσα. 16

17 Κατά τον έλλινγκ η τραγικότητα, στην κλασσική της έννοια νοείται και ως διαλεκτική της ηθικότητας, δηλαδή, νοείται σαν μια κινητήρια δύναμη όλων των ανθρωπίνων πραγμάτων προς το δίκαιο 14. τον Ηρόδοτο, όμως, η τραγικότητα βιώνεται κυρίως ως μια αίσθηση ενός αδιεξόδου από το οποίο δεν υπάρχει δυνατότητα φυγής και στο οποίο δεν μπορούν να δοθούν λύσεις. Ο άνθρωπος μένει άφωνος μπροστά σε αυτή την κατάσταση και ο ιστορικός συχνά δεν σχολιάζει τα γεγονότα, η σιωπή του δεν είναι τυχαία είναι απολύτως υπαινικτική και αυτό συμβαίνει, όταν ο λόγος του κόβεται βίαια μετά το τέλος των αφηγήσεων. Σο δίκαιο, τότε, εκκρεμεί. Σα ερωτήματα μετεωρίζονται στην άκρη της γλώσσας, χωρίς να διατυπώνονται και οι απαντήσεις είναι η υπαινικτική σιωπή. τα κλασσικά έργα το πάθος φέρνει τον ήρωα ταυτόχρονα εν δικαίω και εν α- δίκω και ακόμα εξ αιτίας της ηθικότητάς του πέφτει πολλές φορές σε σφάλμα. Σο σφάλμα του έχει αιτία εν πολλοίς μεταφυσική, οφείλεται στην είσοδο του θείου μέσα στην πραγματικότητα, αλλά όχι με την απόλυτη μορφή του εφ όσον ότι μετέχει στην πραγματικότητα κατέχεται πάντα από την αρχή της μερικότητας 15. το έργο του Ηροδότου, όσον αφορά το περιβάλλον της Ασίας, τόσο η έννοια του θείου, όσο και η έννοια του ατόμου συμπλέκονται περίεργα. Οι ηγεμόνες είναι για τους απλούς θνητούς κάτι σαν θεοί. Περισσότερο βίαιοι, το ίδιο ισχυροί και περισσότερο παράλογοι. Ο νόμος δεν υπάρχει, όπως στην κλασσική Αθήνα, σαν λογική αρχή που να διέπει την ανθρώπινη ύπαρξη, κρύβεται πίσω από την τερατώδη οργάνωση του κράτους ε- νός μονάρχη. υχνά οι φωνές αδυνατίζουν και η σύγκρουση χάνεται, δεν ακούγεται τίποτε άλλο από τον ισοπεδωτικό θόρυβο δρεπανηφόρων αρμάτων. υχνά στην κλασσική τραγωδία, και μέσα από καθορισμένες περιστάσεις, η ατομική πράξη θέλοντας να επιβάλλει, είτε ένα σκοπό, είτε ένα χαρακτήρα, διεγείρει αναγκαστικά εναντίον της το αντιτιθέμενο πάθος και έτσι προκαλούνται αναπόφευκτα συγ- 14 έλλινγκ και Φέγκελ. Για τους επιστημονικούς τρόπους πραγματείας του Υυσικού δικαίου στο κριτικό αρχείο της φιλοσοφίας. Werke T. XV. AESTETIK Μόναχο σελ. 528 και σελ Hegel Qesthetik, σελ

18 κρούσεις. το έργο του Ηροδότου ο χαρακτήρας δεν τολμά να θέλει να επιβληθεί, η εξέγερση είναι καταδικασμένη όταν εκδηλωθεί, και συνήθως δεν τολμά να θέλει να εκδηλωθεί. Πολλές φορές τα πρόσωπα, παρ ότι προσπαθούν να καταπνίξουν και αυτήν την έκφραση της αντίδρασης συνήθως συντρίβονται. ολόκληρο το έργο διαφαίνεται ο α- γώνας του ατόμου, που δεν είναι καν πρόσωπο, γιατί διεξάγεται στο βασίλειο της ανελευθερίας. Σο άτομο αισθάνεται δέσμιο των όσων πράττει, αλλά και συχνά των όσων δεν πράττει. Κατά ένα τρόπο συνειδητό, τόσο η πράξη σύμφωνα με μια εντολή, ένα νόμο, μια θέληση, δημιουργούν ενοχή, όσο και η απραξία. Η ενοχή συνδέεται βαθιά με την αγωνία. Αγωνία εξ αιτίας της διείσδυσης ενός αυθαίρετα δομημένου εξωτερικού κόσμου στις περιοχές ασφάλειας, στον ιδιωτικό χώρο του ανθρώπου, αλλά και στην ίδια του τη συνείδηση που συντελείται με την βίαιη ρύθμιση της μοίρας τους από την παράλογη βούληση ε- νός μονάρχη ή ενός θεού. Πάντως η αναζήτηση της ιδανικότητας σ αυτές τις συνθήκες εμφανίζεται ως ανέφικτη και επειδή η υπερβολική ιδανικότητα θεωρείται και σαν τόπος της τραγικότητας ή και σαν τραγική φόρμα, ο Ηρόδοτος μετεωρίζεται ανάμεσα στον εθνολόγο ιστορικό, τον εμπλουτισμένο με ανεκδοτολογικά στοιχεία και τον φιλόσοφο, που επιδιώκοντας μια φιλοσοφική φόρμουλα στο έργο του, την απορρίπτει κάτω από την πίεση ενός παράλογου και φθονερού θεού. Έτσι που να μπορούμε εύκολα να θυμηθούμε την άποψη του Sidney στο Μια άποψη για την ποίηση <Η υψηλή τραγωδία, που ανοίγει τα μεγαλύτερα τραύματα και δείχνοντας τις πληγές της σκεπασμένες με υφάδια, μας διδάσκει την αβεβαιότητα αυτού του κόσμου< Μέσα σ αυτήν την αβεβαιότητα γεμάτες φόβο, αλλά και αίμα, εξυφαίνονται οι ι- στορίες, τα ανέκδοτα και τα ιστορικά δρώμενα, που όλα μαζί συνθέτουν ένα έργο βαθύτατα ποιητικό. 18

19 Η επιμέρους ανίχνευση της έννοιας I την Κλειώ βρίσκεται η ιστορία του Κροίσου. Η ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή σε ό- λους. Βέβαια είναι πολύ ωραία για να εκληφθεί ως αληθινή, αλλά δίνει το μέτρο της ανθρώπινης κατάστασης και μας πληροφορεί για τις βασικές ιδέες του Ηροδότου γύρω από αυτην. Η ιστορία του Κροίσου απηχεί τις βασικές ιδέες του Ηροδότου για το θείον και την ανθρώπινη μοίρα. Εμφανίζεται σαν μια ιστορία που σκοπόν έχει να διδάξει, σαν αποτέλεσμα βαθιάς πείρας ενός ανθρώπου που έρχεται από την Αθήνα με κατακτημένο ήδη τον τίτλο του σοφού και μεταφέρει το απόσταγμα της εμπειρίας του στους υπερφίαλους και αφελείς, κατά μία έννοια, ηγεμόνες της Ανατολής. την ιστορία αυτή εμφανίζεται ο Κροίσος να επαίρεται για την ευτυχία του. Ήδη η ευτυχία θα μπορούσε να προκαλέσει τον φθόνο των θεών, πόσο μάλλον η έπαρση για αυτήν. ο Κροίσος, τυπικός απόλυτος μονάρχης ανατολικού τύπου, δεν κατανοεί ότι Σκοπέειν δὲ χρὴ παντὸς χρήματος τὴν τελευτὴν κῇ ἀποβήσεται 16 και ότι πολλοῖσι γὰρ δὴ ὑποδέξας ὄλβον ὁ θεὸς προρρίζους ἀνέτρεψε. 17 ύμφωνα με την τυπική διάρθρωση του τραγικού λόγου ο όλων περιπίπτει στο αμάρτημα της ὕβρεως. Μετά από αυτό αναμένεται η τιμωρία του για την υπέρβαση των ορίων. Έχει εισχωρήσει στο χώρο των θεών με το να είναι ευτυχισμένος και δεύτερο με την αλαζονεία του διέβη τα εσκαμμένα για δεύτερη φορά. Η τιμωρία του θα πρέπει να θεωρείται βέβαιη. 16 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Πρέπει κανείς να υπολογίζει σε κάθε πράγμα το τέλος, ποια θα είναι η έκβασή του. 17 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Πολλούς αφού αρχικά τους έκανε ευτυχείς ο Θεός, στο τέλος σύρριζα τους κατέστρεψε. 19

20 Ο όλων αποτελεί τον αντίποδα. Σην φωνή του μοιάζει σαν να την δανείζεται ο Η- ρόδοτος και οπωσδήποτε ταυτίζεται μαζί του. Κατενόησε βαθιά, όπως και ο όλων, μέσα από τα ταξίδια του ότι ἡ ἑτέρη αὐτέων τῆ ἑτέρῃ ἡμέρῃ τὸ παράπαν οὐδὲν ὅμοιον προσάγει πργμα.» 18. Και παρ όλο που ενδέχεται κανείς να είναι και πλούσιος και ευτυχής, εφ όσον είναι άνθρωπος θα πρέπει να ξέρει ἀνθρωπηίων πρηγμάτων πέρι. 19 τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες 20 αυτή η λέξη πᾶν ως προσδιορισμός του θείου δίνει στο λόγο του μια παγκοσμιότητα και μοιάζει να είναι το απόσταγμα βαθιάς πείρας. «Τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες» αυτή είναι η ερμηνεία που έδωσε ο Ηρόδοτος για τον κόσμο, όπως την συνέλαβε μέσα από την πολυταξιδεμένη ζωή του και την πείρα του, από την επαφή του με διαφορετικούς λαούς και πολιτισμούς, όπως την αντελήφθη να εξυφαίνεται στην διοικούσα ελίτ και τις πληβείες μάζες. Σο συμπέρασμά του ήταν ότι Ο μὲν δὴ μέγα πλούσιος ἀνόλβιος δέ δυοῖσι προέχει τοῦ εὐτυχέος μοῦνον οὗτος δὲ τοῦ πλουσίου καὶ ἀνολβίου πολλοῖσι» 21 και ακόμα ότι θα πρέπει κανείς του κάθε πράγματος να εξετάζει «τὴν τελευτὴν κῆ ἀποβήσεται» 22 Εάν τα πράγματα σου πηγαίνουν καλά θεώρησέ το χαμόγελο της τύχης μην πεις, όμως, ότι είσαι ευτυχής, γιατί αυτό δεν ανήκει στην μοίρα του ανθρώπου 23, όταν μάλιστα το τέλος έρχεται φριχτό πολύ συχνά, αφού πρώτα αφαιρεθούν ένα-ένα τα εύσημα της ευτυχίας. 18 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Η κάθε επόμενη μέρα τίποτε κοινό δεν έχει με την προηγούμενη. 19 Μτφρ. Γύρω από την ανθρώπινη κατάσταση 20 Μτφρ. Σο θείον συνολικά είναι γεμάτο μίσος και αρέσκεται να δημιουργεί ταραχές. Herodoti, Hist. ό.π., Ι.32, Herodoti, Hist. ό.π., Hist Μτφρ. Ο βαθύπλουτος και ανευτυχής σε δύο πράγματα υπερέχει από αυτόν που απλά ευτυχεί, ενώ αυτός του πλούσιου και ανευτυχούς σε πολλά. Herodoti, Hist. ό.π., Ι. 32, Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Σο τέλος πως καταλήγει. 23 Herodoti, Hist. ό.π., Ι. 32,5. 20

21 Σέτοιο παράδειγμα είναι η ευτυχία του Κροίσου και του Πολυκράτη. Ο πρώτος υ- περηφανεύεται για τα πλούτη και την δύναμή του, τον όμορφο και γερό γιο του. Πιστεύει ότι είναι ο πλουσιότερος και ευτυχέστερος άνθρωπος, αλλά αυτό φαίνεται σαν να μην του φτάνει ζητά επίμονα και την επιβεβαίωση του όλωνα. Η σημαδιακή απάντηση του όλωνα, δηλαδή να μην θεωρεί τίποτα δεδομένο πριν από το θάνατο καθόλου δεν τον συνετίζει. Περιφρονεί την μετριοπάθεια του όλωνα και συμπεριφέρεται με απόλυτη αυταρέσκεια. Οι συμφορές του αρχίζουν σταδιακά. Η συμπεριφορά του αυτή συνιστά ήδη ὕβριν και με μαθηματική πλέον βεβαιότητα θα προκαλέσει την μῆνιν των θεών. Πρώτα σκοτώνεται το γερό παιδί του από τα χέρια του Άδραστου, κατά λάθος, ενός ανθρώπου που τον είχε φιλοξενήσει και καθάρει από φόνο. Η μεταμέλεια του Άδραστου και η αυτοκτονία του πάνω στον τύμβο, κάνουν την πίκρα του Κροίσου βαθύτερη 24. Ο Άδραστος είναι εμβόλιμη τραγική φιγούρα. Η μοίρα του τον θέλει φονιά, φονιά του αδελφού, φονιά του γιού του ευεργέτη του, δεν φαίνεται να χει κακίες ή πάθη παρεισφρύει απλά στην ζωή του Κροίσου, κατά μια μοίρα περίεργη και ιδιότροπη, για να την διαλύσει. Οι συντεταγμένες της δικής του μοίρας, της μοίρας του Άδραστου, δεν διαφαίνονται καθαρά, χάνονται στις διαπλοκές άλλων παραμέτρων. Ο Κροίσος, όμως, δεν αγνόησε τελείως τον όλωνα, η αλαζονεία του ήταν εντός ο- ρίων, ούτε τον απείλησε και κυρίως, ούτε τον λησμόνησε και αυτή του η γνώση φαίνεται ότι τον έσωσε στο τέλος. Πρώτον δεν σκότωσε ο ίδιος τον Άδραστο και δεύτερο θυμήθηκε τον όλωνα την τελευταία στιγμή της συμφοράς, όπως οι άλλοι τον θεό. Η επίκληση του όλωνα την ώρα του θανάτου, μοιάζει σαν θεϊκή επίκληση και αυτό είναι περίπου και το νόημα της σωτηρίας του, έφτασε προ του πάθους στην βαθιά επίγνωση της ματαιότητας και του επισφαλούς της ανθρώπινης ευτυχίας, βίωσε βαθιά την πλήρη αδυναμία του ανθρώπου να ελέγξει την μοίρα του και μέσα από αυτή την συνειδητοποίηση κατόρθωσε να την υπερβεί. 24 Herodoti, Hist. ό.π., Ι

22 Εντελώς διαφορετική πλην όμως στην ουσία ταυτόσημη φαίνεται η ιστορία του Πολυκράτη 25. II. Ο Πολυκράτης ευτυχεί το ίδιο. Η ευτυχία του γίνεται κάτι σαν πόλος έλξης της οργής των αθανάτων. Οι θεοί μονοπωλούν την ευτυχία και την διεκδικούν μόνον για τον ε- αυτό τους. Ο Πολυκράτης αν συνεχίσει να ευτυχεί θα τιμωρηθεί. Σον ρόλο του όλωνα ε- δώ τον παίζει ο Άμασις. Πρέπει κάτι, που το αγαπάς πολύ, να το χάσεις, αλλιώς κινδυνεύεις να δεχθείς τον φθόνο όλων μαζί των αθανάτων. Είναι το νόημα των συμβουλών του Άμασι. Ο Πολυκράτης υπακούει, πετά στην θάλασσα το δακτυλίδι του, κάτι που μοίζει α- σήμαντο, αλλά δεν είναι, είναι η συμβολική ενέργεια αποποίησης της εξουσίας και του κύρους, αλλά η μοίρα του το επιστρέφει. 26 Ο Άμασις δεν προειδοποιεί πλέον, τώρα γνωρίζει ότι ο Πολυκράτης είναι ένας άνθρωπος που ευτυχεί, αλλά για κάποιο λόγο, θα καταστραφεί στο τέλος. Ποιος είναι ο λόγος δεν διαφαίνεται καθαρά, αλλά ο θάνατός του, που επαλήθευε το όνειρο της κόρης του, δεν είναι τυχαίος. «Θα τον έλουε ο Δίας και θα τον έχριε ο Ήλιος.» 27 Σον Πολυκράτη 25 Herodoti, Hist. ό.π., ΙΙΙ Ένας ψαράς έπιασε ένα πολύ μεγάλο ψάρι, θεώρησε ότι ήταν απαραίτητο να το προσφέρει στον τύραννο. Αργότερα όταν του άνοιξαν τη κοιλιά βρήκαν μέσα το δακτυλίδι. Όταν το πληροφορήθηκε αυτό ο Άμασις θέλησε να διακόψει την φιλία μαζί του για να μην στενοχωρηθεί για την συμφορά ενός φιλικού προσώπου! Ήταν σίγουρος πλέον ότι μια μεγάλη δυστυχία θα έβρισκε τον Πολυκράτη 27 Herodoti, Hist. ό.π., «Ὁ δὲ πολλὰ μὲν τῶν μαντίων ἀπαγορευόντων πολλὰ δὲ τῶν φίλων ἐστέλλετο αὐτόσε πρὸς δὲ καὶ ἰδούσης τς θυγατρὸς ὄψιν ἐνυπνίου τοιήνδε ἐδόκεέ οἱ τὸν πατέρα ἐν τ ἠέρι μετέωρον ἐόντα λοῦσθαι μὲν ὑπὸ τοῦ Διός χρίεσθαι δὲ ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Σαύτην ἰδοῦσα τὴν ὄψιν παντοίη ἐγίνετο μὴ ἀποδημσαι τὸν Πολυκράτεα παρὰ τὸν Ὀροίτην καὶ δὴ καὶ ἰόντος αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πεντηκόντερον ἐπεφημίζετο ὁ δέ οἱ ἠπείλησε ἢν σόος ἀπονοστήσῃ πολλόν μιν χρόνον παρθενεύσεσθαι ἡ δὲ ἠρήσατο ἐπιτελέα ταῦτα γενέσθαι βούλεσθαι γὰρ παρθενεύεσθαι πλέω χρόνον ἢ τοῦ πατρὸς ἐστερσθαι.» 22

23 τον συνέλαβε με δόλο και τον ανασκολόπισε ο ατράπης Οροίτης και έτσι «Όταν έβρεχε τον έλουζε ο Δίας και όταν ήταν καθαρός ουρανός ο Ήλιος τον έχριε με τα υγρά που έ- βγαιναν απ το σώμα του.» 28 Αλλά σύντομα οι εκδικήτρες του Πολυκράτη σκότωσαν τον Οροίτη. Ο Πολυκράτης πέθανε ίσως γιατί ήταν απλά τύραννος. Ο θάνατός του ήταν μοιραίος, σηματοδοτείται από όνειρα και προφητείες, είναι αναπόφευκτος, κανείς δεν μπορεί να τον αποτρέψει, καμιά συμβουλή, καμιά οδηγία, ούτε τα κλάματα και τα παρακάλια της κόρης του. αυτή την λογική ο Οροίτης μοιάζει ένα απλό μέντιουμ, ένας διάμεσος της θεϊκής βούλησης, πλην όμως και αυτός με τη σειρά του εμπλέκεται στον τροχό της ὕβρεως έκανε και άλλα προσβλητικά λέει ο Ηρόδοτος. Και ο Οροίτης με δόλο δολοφονείται από το Βαγγαίο. Έτσι οι τίσιες Ερινύες εκδικήθηκαν τον Οροίτη για τον άμιο Πολυκράτη Οὕτω δὴ Ὀροίτην τὸν Πέρσην Πολυκράτεος τοῦ αμίου τίσιες μετλθον.. 29 την ιστορία του Πολυκράτη όπως και σε αυτή του Κροίσου ο Ηρόδοτος, χωρίς να απομακρύνεται από το ελληνικό πλαίσιο αναφοράς, ασκεί μια φιλοσοφική κριτική, με τον υπαινικτικό του λόγο, για την αδυναμία του ανθρώπου να υπερβεί τα θνητά του όρια προσδιορισμένα στην θλίψη. Οριοθετούνται οι ανθρώπινες συντεταγμένες, ο πόνος και ο θάνατος. Η ευτυχία θα πρέπει να προσδιορισθεί ανάμεσα σ αυτές τις δύο συντεταγμένες, κάθε άλλη προαίρεση συνιστά ὕβριν. 28 Herodoti, Hist. ό.π., «Ἀποκτείνας δέ μιν οὐκ ἀξίως ἀπηγήσιος Ὀροίτης ἀνεσταύρωσε τῶν δέ οἱ ἑπομένων ὅσοι μὲν ἦσαν άμιοι ἀπκε κελεύων σφέας ἑωυτ χάριν εἰδέναι ἐόντας ἐλευθέ ρους ὅσοι δὲ ἦσαν ξεῖνοί τε καὶ δοῦλοι τῶν ἑπομένων ἐν ἀνδραπόδων λόγῳ ποιεύμενος εἶχε. Πολυκράτης δὲ ἀνακρε μάμενος ἐπετέλεε πᾶσαν τὴν ὄψιν τς θυγατρός ἐλοῦτο μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ Διός ὅκως ὕοι ἐχρίετο δὲ ὑπὸ τοῦ ἡλίου ἀνιεὶς αὐτὸς ἐκ τοῦ σώματος ἰκμάδα. Πολυκράτεος μὲν δὴ αἱ πολλαὶ εὐτυχίαι ἐς τοῦτο ἐτελεύτησαν τῆ οἱ αμασις ὁ Αἰγύπτου βασιλεὺς προεμαντεύσατο.» 29 Herodoti, Hist.ό.π., «Πολυκράτεος μὲν δὴ αἱ πολλαὶ εὐτυχίαι ἐς τοῦτο ἐτελεύτησαν τῆ οἱ αμασις ὁ Αἰγύπτου βασιλεὺς προεμαντεύσατο Φρόνῳ δὲ οὐ πολλ ὕστερον καὶ Ὀροίτην Πολυκράτεος τίσιες μετλθον.. 23

24 III. την εμβόλιμη ιστορία του Κανδαύλη παρουσιάζεται ένα θέμα μιας ιστορίας διαδοχής, το όποίο η ελληνική αντίληψη της ηθικής θα το τοποθετούσε στην θέση της αρχικής ὕβρεως που βαρύνει αρκετούς βασιλικούς οίκους οδηγώντας τους έως τον όλεθρο. Αντίστοιχες ιστορίες έχουν όλοι οι ελληνικοί οίκοι που οι συμφορές τους τροφοδότησαν τις τραγωδίες. Ο Κανδαύλης απόγονος του Ηρακλή και ηγεμόνας των Λυδών «Οὗτος δὴ ὦν ὁ Κανδαύλης ἠράσθη τς ἑωυτοῦ γυναικός ἐρασθεὶς δὲ ἐνόμιζέ οἱ εἶναι γυναῖκα πολλὸν πασέων καλλίστην 30 <ἦν γάρ οἱ τῶν αἰχμοφόρων Γύγης ὁ Δασκύλου ἀρεσκόμενος μάλιστα τούτῳ τ Γύγῃ καὶ τὰ σπουδαιέστερα τῶν πρηγμάτων ὑπερετίθετο ὁ Κανδαύλης καὶ δὴ καὶ τὸ εἶδος τς γυναικὸς ὑπερεπαινέων. Φρόνου δὲ οὐ πολλοῦ διελθόντος χρν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς ἔλεγε πρὸς τὸν Γύγην τοιάδε. Αρχίζει μια ιστορία με μια απόλυτη υποδήλωση χρν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς μια πρόταση μετέωρη υπαινικτική και αινιγματική. Και επειδή χρν γενέσθαι κακῶς < έλεγε τοιάδε. Δεν δικαιολογείται καθόλου αυτό το χρν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς, ίσως, επειδή ἠράσθη τς ἑωυτοῦ γυναικός και αυτό πλησίαζε κάπως την ευτυχία, ίσως, επειδή αυτό είχε κάτι από την κατάσταση ευτυχίας, εκείνης που δεν επιτρέπεται στους ανθρώπους. Είναι μία υπέρβαση που επιτυγχάνεται μέσα από τον έρωτα και προσημειώνει τον τρόπο του ολέθρου του. Ο Κανδαύλης ζητά από τον Γύγη να δει γυμνή τη γυναίκα του. το σημείο αυτό επιδεικνύει την ευτυχία του κατά τρόπο ανορθόδοξο και προκλητικό. Από εδώ και μετά δικαιολογείται η τιμωρία, αυτό στοιχειωθετεί την ὕβριν του Κανδαύλη. 30 Herodoti, Hist. ό.π., [Μτφρ. <έτσι και ο Κανδαύλης ερωτεύτηκε την γυναίκα του, ερωτευθείς δε νόμιζε ότι είναι η πιο ωραία από όλες τις γυναίκες ] 24

25 Ο Γύγης αρνείται «Ὁ δὲ μέγα ἀμβώσας εἶπε Δέσποτα τίνα λέγεις λόγον οὐκ ὑγιέα κελεύων με δέσποιναν τὴν ἐμὴν θεήσασθαι γυμνήν;*<+ αμα δὲ κιθῶνι ἐκδυομένῳ συνεκδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή. 31 «Πάλαι δὲ τὰ καλὰ ἀνθρώποισι ἐξεύρηται ἐκ τῶν μανθάνειν δεῖ ἐν τοῖσι ἓν τόδε ἐστί σκοπέειν τινὰ τὰ ἑωυτοῦ. Ἐγὼ δὲ πείθομαι ἐκείνην εἶναι πασέων γυναικῶν καλλίστην καί 1.9 σεο δέομαι μὴ δέεσθαι ἀνόμων. αμα δὲ κιθῶνι ἐκδυομένῳ συνεκδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή.» 32 Με τα λόγια του αυτά ο Γύγης οριοθετείται πέραν του σφάλματος από εδώ και μετά η πορεία του Κανδαύλη είναι προδιαγεγραμμένη, υπερβαίνει το μέτρο. Δεν φτάνει που είναι ευτυχής, αλλά θέλει και να πει προς όλους το είδος και το μέγεθος της ευτυχίας του, προσκαλώντας τη μοίρα του «Ὁ δ ἀμείβετο τοῖσδε Θάρσεε Γύγη καὶ μὴ φοβέο μήτε ἐμέ ὥς σεο πειρώμενος λέγω λόγον τόνδε μήτε γυναῖκα τὴν ἐμήν μή τί τοι ἐξ αὐτς γένηται βλάβος.» 33 Αγνοεί τους δισταγμούς του βαθμοφόρου και όλα όσα «Πάλαι δὲ τὰ καλὰ ἀνθρώποισι ἐξεύρηται ἐκ τῶν μανθάνειν δεῖ ἐν τοῖσι ἓν τόδε ἐστί σκοπέειν τινὰ τὰ ἑωυτοῦ.» Οι ενστάσεις του Γύγη αγνοούνται επικρατεί η ματαιοδοξία του Κανδαύλη εν τέλει σκηνοθετείται ο τρόπος που ο Γύγης θα δει την γυναίκα να ξεντύνεται, ο Γύγης συλλαμβάνεται επ αυτοφώρω από τη γυναίκα και η γυναίκα του θέτει το δίλημμα. 31 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. : Αυτός, αφού υπερβολικά ξαφνιάστηκε είπε, Δέσποτα πώς μου έκανες αυτή την νοσηρή πρόταση προτρέποντάς με να δω γυμνή την Δέσποινα, αφού ταυτόχρονα με το ένδυμα αποβάλει και την ντροπή η γυναίκα.( Hist Hist ) Σα ωραία από παλιά έχουν βρεθεί απ τα οποία πρέπει κανείς να μαθαίνει, μεταξύ των οποίων και αυτό είναι ένα. Ο καθένας ας φροντίζει για τα δικά του. Εγώ πιστεύω ότι εκείνη είναι η πιο όμορφη απ όλες τις γυναίκες και σε παρακαλώ να μην ζητάς παράνομα.( Hist Hist 1.9.1) 32 Herodoti, Hist. ό.π., Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ.: άβε θάρος Γύγη και μη φοβάσαι ούτε την γυναίκαμου ότι εξ αιτίας της θα πάθεις κάτι, ούτε εμένα με την ιδέα ότι θέλω να σε δοκιμάσω 25

26 «Νῦν τοι δυῶν ὁδῶν παρεουσέων Γύγη δίδωμι αἵρεσιν ὁκοτέρην βούλεαι τραπέσθαι ἢ γὰρ Κανδαύλην ἀποκτείνας ἐμέ τε καὶ τὴν βασιληίην ἔχε τὴν Λυδῶν ἢ αὐτόν σε αὐτίκα οὕτω ἀποθνῄσκειν δεῖ ὡς ἂν μὴ πάντα πειθόμενος Κανδαύλῃ τοῦ λοιποῦ ἴδῃς τὰ μή σε δεῖ.» 34. Η ιστορία του Γύγη είναι μια ιστορία, που μπορεί να αναπτυχθεί ωραιότατα στο περιβάλλον της ανατολής, εκεί που τα πράγματα μυθοποιούνται και μεταμορφώνονται σε ιστορίες καλυμμένες από ένα πέπλο εξωτισμού. Ψστόσο, η ιστορία του Γύγη, μια ιστορία των ανακτορικών παρασκηνίων της διαδοχής, γίνεται μια μικρή τραγωδία. Βέβαια η ψυχρή βασίλισσα που θεωρεί την αιδώ στοιχείον της φερεγγυότητάς της, ο υπάκουος, έ- ως σκανδάλου, αιχμοφόρος και ο επιδειξιομανής σύζυγος, συμφύρονται μεταξύ τους κατά ένα τρόπο περίεργο. υγκρούσεις δεν εμφανίζονται, ούτε καμιά υψηλή ιδέα διέπει τα πρόσωπα. Ιδιότροπα γούστα και καπρίτσια μόνο, που σφραγίζονται με αίμα. Και η σιωπή, που υποκαθιστά την κίνηση και την πράξη, μια σιωπή υπαινικτική και ύποπτη. υγκαλύπτει έναν ένοχο φόβο που προκαλεί η επίδειξη της ευτυχίας, αλλά και την ενοχή, που προκαλεί η αρπαγή της ευτυχίας του άλλου, όσο και αν αυτή εμφανίζεται σαν αναπόδραση μοίρα. υνολικά η ιστορία αντανακλά ένα μοτίβο παγκόσμιο, αλλά δεν θα πρέπει να εντυπωσίασε παρά μόνον αρνητικά την εποχή του Ηροδότου. Είναι μια ιστορία προς αποφυγή. Πέρα και έξω από τα ελληνικά μέτρα και την ελληνική φιλοσοφία, με έντονα τα στοιχεία της απόρριψης από το ελληνικό πνεύμα. Η άμετρη υπακοή του αιχμοφόρου και η παράλογη απαίτηση του συζύγου μονάρχη. Ψστόσο η εκδικητικότητα της συζύγου και η καθ υπέρβαση ευτυχία του Κανδαύλη κάνουν την ιστορία τέτοια που να μπορεί να ξεφύγει από το στενό ανακτορικό παρασκήνιο και να αποκτήσει ένα παγκόσμιο χαρακτήρα. Η πένα του Ηροδότου κάνει την ιστορία ευγενική και φράσεις όπως χρῆν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς της δίνουν κάποια 34 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Γύγη, παρόντων δύο δρόμων σου δίδω προαίρεση, όποιον από τους δύο θέλεις ακολούθησε, ή σκοτώνοντας τον Κανδαύλη, εμένα και την βασιλεία θα έχεις των Λυδών ή αμέσως θα είναι αναπόφευκτο να πεθάνεις, για να μάθεις τον υπόλοιπο καιρό να μη υπακούς σε όλα στον Κανδαύλη ώστε να βλέπεις όσα δεν επιτρέπεται. 26

27 ελληνικότητα. Ψστόσο, τα στοιχεία της τραγικότητας δύσκολα ανιχνεύονται στην αφέλεια, την έπαρση και την καθ υπερβολήν αυταρέσκεια του Κανδαύλη. Διαπιστώνεται η ὕβρις, αλλά δεν έχει την κλασσική μορφή που έχει στα κείμενα των τραγικών. Είναι μία ανατολική ιστορία με χαμένο τον κανόνα του μέτρου, έντονα στοιχεία υπερβολής που διαμορφώνει ένα ψυχολογικό κλίμα το οποίο απομακρύνεται από την Ελληνική ισορροπία. Η ιστορία αυτή, όπως άλλωστε και άλλες τέτοιες μυθικές κατασκευές στους μεγάλους ελληνικούς οίκους των Ατρειδών και των Λαβδακιδών αποτελούν τον αρχικό πυρήνα της τραγικής έκβασης των πραγμάτων< Είναι το αρχικό αμάρτημα των βασιλικών οίκων το γιατί των τραγικών εκβάσεων. Γι αυτό και το αμάρτημα του Γύγη που είναι γενάρχης των Μερμανδών βαρύνει τον Κροίσο, ο οποίος και πληρώνει το υπόλοιπο της ενοχής. Η ιστορία αυτή αν και έχει πλαίσιο αναφοράς της την Ανατολή έχει μεταλλαγή, ώστε να μπορεί να προσαρμοστεί στις ελληνικές αντιλήψεις. Είναι γνωστό ότι σε πολλά σημεία ο Ηρόδοτος αλλάζει τα μοτίβα των ιστοριών του, είτε κατά το δοκούν< 35 είτε επειδή «ἐπὶ τὰ ἑτοῖμα μᾶλλον τρέπονται» 36 Πολλές φορές όμως η μεταβολή είναι απλά η εισβολή του νέου πνεύματος και συχνά είναι η προσαρμογή των ηθών και εθίμων της ανατολής στα Ελληνικά μέτρα 37. Έτσι συνέβη στην ιστορία του Κανδαύλη έτσι συμβαίνει και στην ιστορία των παιδικών χρόνων του Κύρου. Έχουμε κάτι ανάλογο με τον Οιδίποδα των ελληνικών παραδόσεων ή της ιστορίας του Περσέα και της Δανάης με αντίστοιχο του Αρκίσιου τον Αστυάγη. 35 Είναι γνωστό ότι η ιστορία αυτή παρουσιάζεται με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο από τον Πλάτωνα όπου κυρίαρχο ρόλο παίζει το δακτυλίδι του Γύγη, που είναι κάτι σαν ένα μαγικά αντικείμενο με το οποίο κατορθώνει να γίνεται αόρατος. 36 Θουκυδίδου Ιστορία: Hist Hist tit Thucydidis historiae, 2 τόμοι. Εκδ. Clarendon Press. Oxford. 1:1942 (1st edn. rev.); 2:1942 (2nd edn. rev.) 1:1970; 2:1967 brk Lib. 1-4: τομ. 1 ( ) brk Lib. 5-8: τόμος. 2 ( ) Επιμελ. : Jones, H.S. & Powell, J.E. 37 Reinhardt, ό.π

28 IV. την ιστορία των παιδικών χρόνων του Κύρου παρατηρούνται εμφανέστερα οι α- ναλογίες τόσο σε επίπεδο συμβόλων, όσο και σε επίπεδο γεγονότων. Το όνειρο του Α- στυάγη «ἐδόκεε *δέ+ οἱ ἐκ τῶν αἰδοίων τς θυγατρὸς ταύτης φῦναι ἄμπελον τὴν δὲ ἄμπελον ἐπισχεῖν τὴν Ἀσίην πᾶσαν.» 38 η εξήγηση που του έδωσαν οι ονειροπόλοι ότι πρόκειται ο της θυγατρός γόνος βασιλεύσειν αντ εκείνου ώθησαν τον Αστυάγη να δώσει την εντολή στον Άρπαγο να σκοτώσει το νεογέννητο. Εκείνος όμως παρήκουσε εξ αιτίας διαφόρων σκέψεων «Πολλῶν δὲ εἵνεκα οὐ φονεύσω μιν καὶ ὅτι αὐτ μοι συγγενής ἐστι ὁ παῖς καὶ ὅτι Ἀστυάγης μέν ἐστι γέρων καὶ ἄπαις ἔρσενος γόνου εἰ δ ἐθελήσει τούτου τελευτήσαντος ἐς τὴν θυγα τέρα ταύτην ἀναβναι ἡ τυραννίς τς νῦν τὸν υἱὸν κτείνει δι ἐμέο ἄλλο τι ἢ λείπεται τὸ ἐνθεῦτεν ἐμοὶ κινδύνων ὁ μέγιστος;» 39 Ο Άρπαγος απέφυγε τον φόνο και τον ανέθεσε στον βοσκό του Αστυάγη αποφεύγοντας όμως τον φόνο δεν απέφυγε και την μοίρα του. αντίθετα, με τις ενέργειές του αυτές μοιάζει σαν να την επεδίωξε. Σο βρέφος, που είναι ο Κύρος, σώθηκε και ανατράφηκε από τον βοσκό. Η τιμωρία του Άρπαγου υπήρξε δυσανάλογα φρικτή. Σου παρέθεσε ο Α- στυάγης ως δείπνο τα μέλη του μοναχογιού του 40. Η αναλογία με τα Θυέστεια Δείπνα είναι φανερή. Τπάρχει η παράλογη βούληση του Αστυάγη, η αλαζονεία του προς την κόρη, τον εγγονό, τον αξιωματούχο, και ακόμα το μέγιστο αμάρτημα του κανιβαλισμού. Η ιστορία τελειώνει απότομα αφήνοντας ένα έντονο αίσθημα αποτροπιασμού. Ο Αστυάγης ρώτησε τον Άρπαγο αν ξέρει τίνος θηρίου το κρέας είναι αυτό που τρώει, εκείνος απάντησε πως ναι ξέρει (είχε σηκώσει το σκέπα- 38 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Από το αιδοίον της κόρης του φύτρωνε άμπελος, η δε άμπελος κάλυπτε την Ασία. 39 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ.: Εξ αιτίας πολλών δεν πρόκειται να εκτελέσω τον φόνο, και γι αυτό ότι το μικρό είναι συγγενής μου, και γιατί ο Αστυάγης είναι γέρος και χωρίς απόγονο αγόρι, εάν δεν συμβεί, όταν αυτός πεθάνει η βασιλεία να περιέλθει στην θυγατέρα, της οποίας το γιό τώρα δι εμού σκοτώνει, τι άλλο υπολείπεται για μένα τον υπόλοιπο καιρό από τον μέγιστο κίνδυνο. 40 Herodoti ό.π., Ι,

29 σμα και είχε δει τα υπολείμματα του παιδιού του, πόδια και κεφάλι) και συμπλήρωσε ότι κατά τη γνώμη του ό,τι κάνει ο βασιλιάς είναι καλά καμωμένο. Έτσι μίλησε, μάζεψε τα υπόλοιπα κομμάτια και τα πήρε μαζί του σπίτι. Εκεί μάλλον κατά πώς πιστεύω και τα έ- θαψε 41 Η ιστορία μοιάζει σαν να τελειώνει εδώ. Ο Ηρόδοτος δεν την σχολιάζει, συχνά μέσα στο έργο του τα γεγονότα προτιμά να τα αφήνει να αυτοσχολιάζονται. Αργότερα ε- πανέρχεται όμως. Ο Άρπαγος υποκίνησε τους Πέρσες σε εξέγερση με το μέρος του Κύρου. Η εξέγερση πετυχαίνει, ο Αστυάγης νικιέται και ο Άρπαγος απολαμβάνει την εκδίκησή του. Αλλά όμως την ώρα της εκδίκησης ο Αστυάγης του απαντά ότι είναι ο πιο α- νόητος και ο πιο άδικος ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους. Ανόητος επειδή, αν πραγματικά προκάλεσε ο ίδιος τα γεγονότα, παρέδωσε την εξουσία σε άλλον. Άδικος επειδή εξ αιτίας του δείπνου εκείνου, υποδούλωσε όλους τους Μήδους - οπωσδήποτε είπε ο Α- στυάγης, και αν ακόμα έπρεπε να πάρει κάποιος την εξουσία να την πάρει ένας Μήδος. Ενώ τώρα οι Μήδοι όλοι χωρίς να φταίνε σε τίποτα, από εξουσιαστές έγιναν δούλοι και οι Πέρσες από δούλοι εξουσιαστές 42. Μπροστά στην ιστορία αυτή ο Ηρόδοτος αρχικά μοιά- 41 Herodoti, Hist. ό.π., «Πειθόμενος δὲ ὁ αρπαγος καὶ ἀποκαλύπτων ὁρᾷ τοῦ παιδὸς τὰ λείμματα ἰδὼν δὲ οὔτε ἐξεπλάγη ἐντός τε ἑωυτοῦ γίνεται. Εἴρετο δὲ αὐτὸν ὁ Ἀστυάγης εἰ γινώσκοι ὅτεο θηρίου κρέα βεβρώκοι. Ὁ δὲ καὶ γινώσκειν ἔφη καὶ ἀρεστὸν εἶναι πᾶν τὸ ἂν βασιλεὺς ἔρδῃ. Σούτοισι δὲ ἀμειψάμενος καὶ ἀναλαβὼν τὰ λοιπὰ τῶν κρεῶν ἤιε ἐς τὰ οἰκία. Ἐνθεῦτεν δὲ ἔμελλε ὡς ἐγὼ δοκέω ἁλίσας θάψειν τὰ πάντα.» 42 Herodoti, Hist. ό.π., «Ὁ δέ μιν προσιδὼν ἀντείρετο εἰ ἑωυτοῦ ποιέεται τὸ Κύρου ἔργον. αρπαγος δὲ ἔφη αὐτὸς γὰρ γράψαι τὸ πργμα ἑωυτοῦ δὴ δικαίως εἶναι. Ἀστυάγης δέ μιν ἀπέφαινε τ λόγῳ σκαιότατόν τε καὶ ἀδικώτατον ἐόντα πάντων ἀνθρώπων σκαιότατον μέν γε εἰ παρεὸν αὐτ βασιλέα γενέσθαι εἰ δὴ δι ἑωυτοῦ γε ἐπρήχθη τὰ παρεόντα ἄλλῳ περιέθηκε τὸ κράτος ἀδικώτατον δέ ὅτι τοῦ δείπνου εἵνεκεν Μήδους κατεδούλωσε εἰ γὰρ δὴ δεῖν πάντως περιθεῖναι ἄλλῳ τέῳ τὴν βασιληίην καὶ μὴ αὐτὸν ἔχειν δικαιότερον εἶναι Μήδων τέῳ περιβαλεῖν τοῦτο τὸ ἀγαθὸν ἢ Περσέων νῦν δὲ Μήδους μὲν ἀναιτίους τούτου ἐόντας δούλους ἀντὶ δεσπο τέων γεγονέναι Πέρσας δὲ δούλους ἐόντας τὸ πρὶν Μήδων νῦν γεγονέναι δεσπότας.» 29

30 ζει αμήχανος, αιωρείται ανάμεσα στο αποτρόπαιο Δείπνο και την μάταιη εκδίκηση. Η υ- ποδούλωση ενός λαού είναι ηθικά σημαντικότερη, πλην το όλον πλέγμα των γεγονότων μόνο μια θεϊκή βούληση μπορεί να δικαιολογήσει. Ο Αστυάγης αντανακλά και εκφράζει το θεϊκό κατεστημένο, όσο παράξενη και αν είναι η συμπεριφορά του, καλύπτεται από κάποια αυστηρή ιεράρχηση απέναντι στην ο- ποία οι κατώτεροι βαθμοφόροι οφείλουν να έχουν το σέβας, που χρωστάν οι θνητοί απέναντι στο θείο και το θείο είναι πάντοτε ταραχώδες. Η αναμέτρηση όμως μαζί του παράγει εξ ορισμού την συντριβή. Με το βασιλιά το καλλίτερο είναι να μην έρχεται κανείς σε επαφή, ούτε με τον Θεό σε σύγκρουση. Επιπλέον θα πρέπει να προστεθεί και το αναρμόδιο του ίδιου του ανθρώπου να διεκδικήσει και επιβάλει το δίκαιό του μέσω της εκδίκησης. Η ιστορία του Άρπαγου είναι μια ιστορία αυθαιρεσίας και παράλογης βίας. Ο Άρπαγος διαπράττει ένα ασήμαντο παράπτωμα. Παρακούοντας, μεριμνούσε «τοῦ μὲν ἀσφαλέος εἵνεκα», 43 αλλά το μόνο που δεν εξασφάλισε ήταν την προσωπική του ασφάλεια. Ο Άρπαγος γεύτηκε τις σάρκες του γιού του, επειδή ενήργησε «τοῦ μὲν ἀσφαλέος εἵνεκα» και εμπαίζεται την ώρα της εκδίκησής του ως ο πιο ανόητος και ανήθικος από όλους τους ανθρώπους, από τον άνθρωπο που προσπαθούσε να εκδικηθεί. Ο Άρπαγος προσλαμβάνει διαστάσεις τραγικού προσώπου. Πληγώνεται ως αξιωματικός και πληρώνει την ελαφρά του απείθεια με ένα Θυέστειο Δείπνο. Θάβει το υπόλοιπον του παιδιού του υποκρινόμενος τον υποταγμένο και χάνει την ικανοποίηση της εκδίκησης με ένα καλά δομημένο χλευασμό εκ μέρους του Αστυάγη, εφ όσον η εκδίκησή του επέφερε την υποδούλωση ενός λαού, του δικού του. Έτσι ο Άρπαγος είναι η προσωποποίηση ενός ανθρώπου που χάνεται, γιατί τόλμησε να έχει δική του άποψη, τόλμησε να παρέμβει κάπως ασήμαντα, για να προλάβει την μοίρα του και κατά τον κλασικά τραγικό τρόπο με τις ενέργειές του την συναντά και αυτό και μόνο ήταν αρκετό για να τον αναδείξει σε πρόσωπο σύμβολο. Η απόλυτη υπακοή δεν φαίνεται πια, αλλά και η α- 43 Herodoti, Hist. ό.π., Hist Hist

31 πόλυτη θέληση του Αστυάγη και του κάθε μονάρχη με δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω σε δίκαιους και άδικους συγγενείς και μη, δεν δίνει απάντηση. Σο περιβάλλον της ανατολής χάνει έτσι κάθε αίσθηση μέτρου και νόμου, τόσο α- παραίτητα για την ελληνική αντίληψη. Σο περιβάλλον αυτό επιτείνει την ανασφάλεια που δημιουργούσε στους Έλληνες η παράλογη βούληση των θεών ή της μοίρας. Η εκμηδένιση του υποκειμένου, η κατάργηση κάθε έννοιας δικαιωμάτων του ατόμου (που για πρώτη φορά έφερε στην ιστορία η ελληνική σκέψη στο περιβάλλον της πόλης) δεν υπάρχουν. Αν θελήσουμε να δούμε έτσι το τραγικό σ αυτό το περιβάλλον με σύγχρονες εννοιολογικές κατηγορίες θα το αποκλείαμε, η κατάσταση της Ασίας συγγενεύει πιο πολύ με το παράλογο. Και ίσως αυτό ήθελε να δείξει ο Ηρόδοτος, τη μεγάλη διαφορά των Ελληνικών αντιλήψεων που άνοιγαν, ήδη, τολμηρά το δρόμο προς την ελευθερία. Ο Ηρόδοτος, όμως, δεν σχολιάζει τα γεγονότα. Ο Αστυάγης σώζεται και ζει δίπλα στον Κύρο, σαν τελικό απομεινάρι μιας αυθαιρεσίας που ταπεινώθηκε δίκαια, γιατί διέπραξε την ὕβρινν να επιθυμεί άδικο φόνο. Δεν τιμωρείται όμως ανάλογα για τον Δείπνο που παρέθεσε. Μοιάζει να τηρεί, επί του παρόντος, το μετρίως φρονείν. Είναι ένα πρόσωπο στο οποίο ηθελημένα ο Ηρόδοτος δείχνει πως θα μπορούσε να συναντηθεί, κάπως, η σοφία των Ελλήνων στις απόλυτα μοναρχικές αντιλήψεις των Περσών. Μοιάζει σαν να επέζησε γιατί οι όροι της εκδίκησης και της τιμωρίας είναι διαφορετικοί γι αυτόν. Σου επιτρέπεται περισσότερο να πράττει και να ενεργεί αυθαίρετα, γιατί είναι μονάρχης και έχει κάτι από την εξουσιαστική δύναμη των θεών. Σιμωρείται και αυτός αλλά ως μονάρχης. Η μακροθυμία του Κύρου να του χαρίσει τη ζωή μοιάζει σαν να απάλλαξε τον Κύρο από την εμπλοκή του στην αδιέξοδη εκδίκηση. Έτσι ο Αστυάγης πήρε ένα ρόλο συμβούλου δίπλα στον Κύρο, αντίστοιχο με αυτόν που είχε ο όλωνας δίπλα στον Κροίσο. Για την αντίληψη του Ηροδότου η εκδίκηση είναι κάτι που μόνο μέσω των θεών ε- πιτρέπεται να πραγματοποιηθεί, όταν ο άνθρωπος αποφασίσει να εκδικηθεί, καταχράται ένα απαράβατο θεϊκό δικαίωμα, διαπράττει έτσι ὕβριν και εμπλέκεται σε μια διαδικα- 31

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1) Γιατί κανείς δεν τιμωρεί αυτούς που αδικούν επειδή έχει το νου του σ αυτό και εξαιτίας αυτού, επειδή δηλαδή (κάποιος) διέπραξε ένα αδίκημα, εκτός αν κάποιος εκδικείται ασυλλόγιστα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Προτεινόµενη διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Στην πορεία διαπραγµάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» ΘΕΜΑ 2 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τις ενότητες 3.2. και 3.3 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1. Ο ποιητής ευχαριστεί το Θεό, γιατί του πρόσφερε το δώρο της ποίησης, αναγνωρίζοντας µάλιστα την ιδιαίτερη αξία που αυτή έχει στη ζωή του ( δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Α1, 1 Ἐπειδή πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινά οὖσαν καί πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἓνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γάρ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Για να ζήσουμε εμείς καλύτερα

Για να ζήσουμε εμείς καλύτερα Για να ζήσουμε εμείς καλύτερα Τα παραμύθια μας γοητεύουν. Ξετυλίγονται σαγηνευτικά μπροστά στα εσωτερικά μας μάτια σαν σκηνές μιας ιστορίας μυστηριωδώς οικείας. Μας αναγκάζουν σε μια άνευ όρων παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Η ΠΑΛΕΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΜΠΛΟΥΧΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Κυρία ΦΟΥΝΤΟΥΛΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ Κύριο ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΜΑΡΓΙΑΝΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα