Η έννοια του τραγικού στον Ηρόδοτο ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΥ ISBNQ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του τραγικού στον Ηρόδοτο ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΥ ISBNQ 96092535-4-7"

Transcript

1

2 ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΥ ISBNQ

3 ΜΑΡΙΑ ΚΕΚΚΟΤ H EΝΝΟΙΑ ΣΟΤ ΣΡΑΓΙΚΟΤ ΣΟΝ ΗΡΟΔΟΣΟ ΤΠΑΣΙΑ

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 7 Η επιμέρους ανίχνευση της έννοιας I II III IV V VI VII VIII IX X XI ΦΙΙ XIII XIV

5 XV XVI XVII υμπεράσματα

6 6

7 Εισαγωγή Σ ο τραγικό στον Ηρόδοτο δεν μπορεί να ανιχνευθεί κατά την έννοια που αυτό θα γινότανε στην τραγωδία. Σο ιστορικό κείμενο προσφέρεται μόνον για τον εντοπισμό πρόδρομων μορφών της έννοιας αυτής, καθώς επίσης για τον εντοπισμό τυχόν επιρροών που άσκησε ο Ίωνας ιστορικός με την φιλοσοφική ματιά του και τεράστια πείρα των ανθρωπίνων πραγμάτων που περικλείεται στο έργο του, στους τραγικούς συγγραφείς. Κατά αυτή την έννοια προτραγικές μορφές, που όμως καλλιέργησαν το έδαφος και άσκησαν βαθιά επίδραση στους μεγάλους τραγικούς, είναι εύκολο να βρούμε στο έργο του Ηροδότου. Σόσο στις εμβόλιμες ιστορίες του, που πίσω από αυτές μοιάζει σαν να παραμονεύει κάποια αμείλικτη μοίρα, όσο και μέσα στα ιστορικά γεγονότα που και αυτά περιγράφονται κάτω από αυτήν την οπτική γωνία. Μπορεί να αδιαφορεί ο Ηρόδοτος, ό- πως άλλωστε τόσο πολύ κατηγορήθηκε, για την ακρίβεια των περιγραφών του, αλλά ο- πωσδήποτε δίνει μεγάλη σημασία στα ηθικά διδάγματα και στις νομοτελειακές σχέσεις που συνδέονται με τα γεγονότα, μόνο που αυτή η νομοτέλεια έχει να κάνει περισσότερο με μια θεϊκή τάξη πραγμάτων. Γι αυτό μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ο Ηρόδοτος επηρέασε βαθιά τους τραγικούς, αφού τόσο η ιδεολογία του, αλλά και ολόκληρα κομμάτια ή φράσεις από το έργο του απαντώνται στις τραγωδίες. Ί σως να μην ήταν ακραίο αν έλεγε κανείς ότι ολόκληρος ο λόγος του Ηροδότου είναι λόγος τραγικός. Κατά κύριο λόγο αυτό γίνεται περισσότερο αισθητό στις παρεκβάσεις <excurse>. Αυτές κατά τον Jacoby είναι δύο ειδών: α) αυτές που παρεμβάλλονται χωρίς να αποσπούν την διήγηση και β) αυτές που πρόσθεσε, αφού έγραψε το έργο 1. 1 F. Jacoby, R.E.S., 2,205. τουτγκάρδη,

8 αν τέτοιες θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι Ελληνοπερσικές ιστορίες 2. Ιστορίες βαθιάς τραγικότητας. O Howaldt ισχυρίζεται ότι υπάρχουν δύο είδη αφήγησης στον Ηρόδοτο: η κυρίως ι- στορία και η ελεύθερη διήγηση. Ο W. Aly, στα έργα του Ελληνικά παραμύθια και Προβλήματα μορφής της Ελληνικής πρόζας, ισχυρίζεται ότι η Ιωνική ιστοριογραφία παρεμβάλλει μύθους για ποικιλία. Πάντως, αυτού του είδους οι παρεμβολές είναι που έ- καναν τον Ηρόδοτο να χαρακτηρίζεται από άλλους σαν κακοκέφαλος αφηγητής ιστοριών και από άλλους σαν ένας βαθυστόχαστος αναλυτής της ανθρώπινης μοίρας 3. Ο- πωσδήποτε, αν υιοθετήσει κανείς αυτήν την άποψη, θα μπορεί να υποψιασθεί και την τραγικότητα που κρύβει ο Ηροδότειος λόγος. Πριν όμως ορίσουμε το τραγικό στον Ηρόδοτο, βασική προϋπόθεση είναι να προσδιορισθεί η έννοια ως φιλοσοφικός όρος πιο γενικά. Η έννοια αυτη, επειδή αφορά την βαθύτερη δομή της ανθρώπινης κατάστασης, μοιραία αποτελεί κεντρικό εννοιολογικό πυρήνα και σε άλλα λογοτεχνικά κείμενα, ε- κτός του κατ εξοχήν χώρου της που είναι η τραγωδία. Μέσα από την αφήγηση διαφαίνεται καλύτερα η ανθρώπινη μοίρα και θα λέγαμε τραγική την αφυπνισμένη ανθρώπινη συνείδηση που βλέπει και κατανοεί τον εαυτό της στην εξατομικευμένη της διάσταση. Η έννοια του τραγικού εμφανίζεται από την στιγμή που το άτομο διαφοροποιεί τον εαυτό του από το σύνολο, είναι δηλαδή μία έννοια που συνδέεται με την ανάπτυξη της αντίληψης για τη χωριστή και ιδιαίτερη αξία του ατόμου. Αυτό που η φιλοσοφία ορίζει ως τραγική γνώση, αφορά τα άτομα ή ομάδες οι οποίες εκλαμβάνονται ως άτομα, ως χωριστές μονάδες και τα οποία εντάσσονται σε έναν ευθύγραμμο χρόνο. Η έννοια του ευθύγραμμου χρόνου μας εισάγει στην Ιστορία. 2 Χυχής λόγος Μετ. Λουπασάκη, σελ Εκδ. Εικοστού πρώτου A. Lesky. Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Μετάφ. Σσοπανάκη, Εκδόσεις Κυριακίδη σελ

9 Σο ιστορικό γεγονός είναι ένα και μοναδικό, ανεπανάληπτο γεγονός, που ολοκληρώνεται με σαφή όρια. Σα όρια αυτά τέμνουν κάθετα τον χρόνο, δημιουργώντας συνέχειες και ασυνέχειες κατά μία έννοια που η προσωπική συναισθηματική συμμετοχή διακόπτεται από ματαιωμένες προσδοκίες και διαψεύσεις. Η έννοια του κυκλικού και αενάως επαναλαμβανόμενου αντικαθίσταται από το ευθύγραμμο και καθέτως τεμνόμενο που συνιστά και την ουσία της τραγικότητας στα συμβάντα και στο χρόνο, όπου άλλωστε είναι και η μόνη διάσταση στην οποία μπορεί να οριστεί η τραγικότητα. Αυτό συμβαίνει επειδή δίδεται έμφαση στο άτομο και στην στιγμή, το κάθε τι που συμβαίνει είναι ένα, μοναδικό και ανεπανάληπτο γεγονός και κατά αυτήν την έννοια η συνειδητοποίηση της απολυτότητας των οριακά αρνητικών συμβάντων τους προσδίδει τον χαρακτήρα της τραγικότητας. Αντίθετα, όταν επικρατούσε η λατρεία της μεγάλης θεάς, της Μάνας-Γης, τίποτε το τραγικό δεν μπορούσε να συμβεί. Η χορηγός της ζωής είναι και θεά χορηγός του θανάτου, από τα σπλάχνα της γεννά τα πάντα και σ αυτήν επιστρέφουν τα πάντα. Η έννοια του κύκλου αφομοιώνει την έννοια του εφήμερου και του παροδικού της ατομικής ύ- παρξης και την εντάσσει σε μια διαρκή ανακύκληση, όπου κάθε τι το παροδικό και ατομικό αφομοιώνεται και αποδίδεται στους κόλπους του γενικού. Σο ατομικό και συγκεκριμένο δεν έχει σημασία, σημασία έχει το υπερσύνολο, το συλλογικό. Αυτό είναι αθάνατο, τίποτε το εξόχως σημαντικό δεν μπορεί να συμβεί στο άτομο, εφ όσον δεν μπορεί να ε- πηρεάσει το σύνολο και το σύνολο παραμένει αναλλοίωτο ως υπόστρωμα. Κατά τον ούμπαρτ 4 η θρησκεία της μεγάλης γονιμικής θεάς είναι η θρησκεία του τίκτοντος θηλυκού, όπου το νεογνό άτομο είναι απόλυτα εξαρτημένο και τρεφόμενο από το μητρικό σώμα, ανελεύθερο, πλην ευτυχές. Με άλλα λόγια, το άτομο σε όλα τα επίπεδά του δεν διαφοροποιείται από το όλον, κάθε επίπεδο συνείδησης εκφράζει και μια ολική αντίληψη που σχηματικά μπορεί να παρασταθεί με την ιδέα ενός κύκλου ή μιας σφαίρας. 4 Β. ούμπαρτ Θρησκεία και έρως, Μετάφ. Κοπιδάκη Εκδόσεις *Ολκός+, σελ.90 9

10 Η περιοχή της τραγικής γνώσης αρχίζει στα όρια της εξατομικευμένης συνείδησης, όταν το άτομο υψώνει την ατομικότητά του και ζητά να πραγματώσει την δική του αυτοτελή αλήθεια απέναντι και συχνά ενάντια στην ομαδική συλλογική θέληση 5. Όπου τα σύνολα των ανθρώπων ζουν και κινούνται συλλογικά, η κοινωνία είναι ένα υπεράτομο, εκεί το μέρος δεν ενδιαφέρει, μας ενδιαφέρει η δομή και η λειτουργικότητα του συνόλου. Σότε όλα είναι ιερά, καμιά απόρριψη του κόσμου δεν υπάρχει, υπάρχει μόνον γαλήνια εγκαρτέρηση και αποδοχή του θανάτου. Καμιά εσωτερική αντίφαση, ι- σχύει η καθολική αποδοχή όλων των συμβάντων που βιώνονται ως κοσμικά συμβάντα. Φαρακτηριστική φράση που διασώζει στοιχεία αυτής της αντίληψης είναι η φράση του Η- ράκλειτου Ο Θεός είναι μέρα και νύχτα, χειμώνας και καλοκαίρι, ισχύει δηλαδή απόλυτα το ἓν το πᾶν. Η αντίληψη αυτή διατηρήθηκε σε όλη την ανατολική φιλοσοφία. Θεμέλιο των πραγμάτων δεν είναι το άτομο, αλλά η αναπαραγωγή του συστήματος, που είναι αιώνια αληθινό, εύτακτο και καλό. Η κίνηση δεν είναι ευθύγραμμη, είναι κυκλική και η κυκλική κίνηση δεν είναι ακριβώς κίνηση. Η ταχύτητα ή η βραδύτητά της μας δίνει το ίδιο αποτέλεσμα. Η πολλαπλότητα των κυκλικών κινήσεων αναδομεί μια σφαιρική ολότητα, όπου η ατομική συνείδηση χάνει τον απόλυτο προσδιορισμό της και εντάσσεται σε ένα άλλο σύστημα κατά τρόπο που το ατομικό περιεχόμενο χάνει το νόημά του, η έμφαση δίδεται στη μορφή και στην ολότητα, το βάρος μετατοπίζεται στο σύνολο. Η ζωή και ο θάνατος στην κυκλική αντίληψη του χρόνου, όταν εναλλάσσονται γρήγορα, απλά επιταχύνουν αυτήν την κίνηση, δεν την καταργούν, όπως θα συνέβαινε, αν οι ατομικές ζωές θεωρηθούν ευθύγραμμα τμήματα. Αυτή η συμμετοχή των ατομικών συνειδήσεων στο όλον, αποκλείει κάθε έννοια τραγικότητας, είναι η συντελεσμένη αρμονία. Όταν δοθεί έμφαση στην ατομικότητα, οι ατομικές ζωές και ο θάνατος δημιουργούν την αντίληψη ευθυγράμμων τμημάτων και την αίσθηση μιας γραμμικής κίνησης με συνέχειες και ασυνέχειες. Η έμφαση στο άτομο, ο ατομοκεντρικός προσανατολισμός της 5 Andre Leroi-Courhan Θρησκείες της προϊστορίας Μετάφ. Ν. Λιανέρης,. Εκδόσεις Καρδαμίτσα σελ

11 ζωής, απολυτοποιεί το γεγονός του θανάτου και το προσδιορίζει ως ένα συμβάν εντελώς διαλυτικού του υποκειμένου, η συνειδητοποίηση του οποίου είναι ισοδύναμη με την εισβολή του τραγικού στην ανθρώπινη συνείδηση. Η διαμόρφωση, όμως, της έννοιας του ατόμου είναι προϊόν της ελληνικής σκέψης κι η μεγάλη κληρονομιά αυτής της σκέψης στον δυτικό πολιτισμό. Από το σημείο αυτο, ό- μως, αρχίζει και η αλλαγή πορείας. Σο ουσιώδες βρίσκεται μέσα στο ατομικό και συντελείται άπαξ, καθορίζεται απόλυτα και δεν γυρίζει πίσω. Η απόσπαση του ατόμου από την αίσθηση ότι ανήκει σε μια ολότητα, και η ματαίωση της προσδοκίας σε μία συμμετοχή στην ολότητα είναι η βαθύτερη ουσία της τραγικής γνώσης. Εφ όσον η αίσθηση αυτής της συμμετοχής δεν συνοδεύεται από την βεβαιότητα μιας προέκτασης στο επέκεινα, όπου βέβαια αναντίρρητα η ατομική ύπαρξη ευχαρίστως θα χανόταν. Δεν επιζητείται πια η αρχική επανάληψη της κίνησης, η αναπαραγωγή που δημιουργεί ευταξία και α- σφάλεια, αλλά επιζητείται η αυτοπραγμάτωση στα πλαίσια του ατομικού, αυτό δημιουργεί την πρώτη και την θεμελιώδη δυσαρμονία. Ο κόσμος εμφανίζεται κατακερματισμένος, μια ποικιλία που τρομάζει και δημιουργεί ανασφάλεια. Οι θεοί γίνονται πολλοί, αλληλοσυγκρουόμενοι και αντιφατικοί. Εμφανίζεται η θρησκεία της εξατομικευμένης συνείδησης, όπως λέει ο Subart, του νεογνού που διερευνά τον εαυτό του και όχι του τίκτοντος θηλυκού 6. Ήδη εμφανίζεται η αγωνία για το εφήμερο της ζωής, το καινούργιο στοιχείο που προκύπτει από αυτή την συνειδητοποίηση είναι η απόρριψη κι όχι η αποδοχή των φυσικών γεγονότων. Η απόρριψη της φυσικής τάξης των πραγμάτων δημιουργεί ενοχή και η βούληση για την υπέρβασή τους συνιστα ὕβριν. Σα ερωτήματα τίθενται βίαια. Σι είναι ο άνθρωπος; σκιά ονείρου ο άνθρωπος α- παντά ο Πίνδαρος 7 6 Mircea Eliade Πραγματεία πάνω στην ιστορία των Θρησκειών Μεταφ. Ε. Σσούτη, Εκδόσεις Φατζηνικολή, το σελ Πίνδαρος: τί δέ τις; τί δ οὔ τις; σκιᾶς ὄναρ ἄνθρωπος. ἀλλ ὅταν αἴγλα διόσδοτος ἔλθῃ λαμπρὸν φέγγος ἔπεστιν ἀνδρῶν καὶ μείλιχος αἰών. 11

12 Σι είναι Θεός, τι μη Θεός και τι το ανάμεσό τους, αναρωτιέται ο Ευρυπίδης 8. Ποιές οι ιδιότητες του μυστικού ρυθμού του κόσμου; Ποιός τον κατευθύνει και με ποιες προθέσεις; < «τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες<» απαντά ο Ηρόδοτος 9. Σι είναι η μοίρα; Αυτά τα φιλοσοφικά ερωτήματα συνιστούν τον πυρήνα της τραγικότητας. Η μοίρα είναι μόρος (=θάνατος). Ο άνθρωπος γεννιέται με την σφραγίδα του θανάτου στο μέτωπο. Ο θάνατος, ω- στόσο, καθ εαυτός δεν είναι τραγικός, για όλη την ανατολική φιλοσοφία, είναι ένα απλό σημείο στην κυκλική κίνηση. (Η τραγωδία θα ήταν αδύνατον να γεννηθεί στην Ινδία.) Ο θάνατος γίνεται τραγικός από τη στιγμή που βιώνεται ως ατομικός και νομοτελειακός, δηλαδή ως το συντελεσθέν τέρμα σε μία αναπόδραση πορεία. Η λατρεία του Διονύσου υποδηλώνει την έκρηξη των μορίων του ατομικού και την προσδοκία επανασύστασής τους. Είναι, κατά αυτήν την έννοια, μια προσπάθεια υπέρβασης της τραγικότητας του θανάτου. Αυτό, στο επίπεδο του μύθου, εκφράζεται με τον διασπαραγμό και τον πολυμερισμό του βλαστικού θεού και την προσδοκία της επανασύστα Pythia cla Encom. cla Lyr. Σίτλος: Pindari carmina cum fragmentis, pt. 1, 5 η έκδ. Εκδ. Teubner. Leipzig σελ , 66-91, , επιμ. Maehler, H. (& B. Snell) 8 Πρβλ. Ελένη του Ευρυπίδη Helena Helena 1143 ὅτι θεὸς ἢ μὴ θεὸς ἢ τὸ μέσον τίς φησ ἐρευνάσας βροτῶν; μακρότατον πέρας ηὗρεν ὃς τὰ θεῶν ἐσορᾶι δεῦρο καὶ αὖθις ἐκεῖσε καὶ πάλιν ἀμφιλόγοις πηδῶντ ἀνελπίστοις τύχαις. Helena cla Trag. tit Euripidis fabulae, τομ. 3 ος, έκδοση Clarendon Press. Oxford 1994, σελ.5-70, επιμέλεια Diggle, J. Οι στίχοι παραφρασμένοι από το εφέρη στο ποίημα του Ελένη. 9 ω Κροῖσε ἐπιστάμενόν με τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες ἐπειρωτᾷς ἀνθρωπηίων πρηγμάτων πέρι< Ηροδότου, Ιστορίαι: Σίτλος: Herodote. Histoires, 9 τόμοι. Εκδ. Les Belles Lettres. Paris 1:1932; 2;1930; 3:1939; 4 (3rd edn.): 1960; 5:1946; 6:1948; 7:1951; 8:1953; 9:1954 ryr 1:1970; 2:1963; 3:1967; 5:1968; 6:1963; 7:1963; 8:1964; 9:1968. σελ. : ; :65-194; :37-185; :47-201; :18-147; :7-128; :24-235; :9-161;:9-109 Επιμελητής: Legrand, Ph.-E. 12

13 σής του, που είναι η επιδιωκόμενη αρμονία. Σο αίτημα, όμως, για επανένταξη, για μια α- νασύσταση, εκκρεμεί στην ανθρώπινη μοίρα, η οποία και γι αυτό είναι τραγική. Ποτέ δεν δίδεται σταθερή απάντηση, και αυτό που μένει στο τέλος είναι η βεβαιότητα για την αδυναμία της υπέρβασης, του μοιραίου, η βεβαιότητα για την εμπλοκή σε μια μοίρα από την οποία δεν υπάρχει δυνατότητα διαφυγής: η αυθαιρεσία των θεών και η αδυναμία του ατόμου να ενταχθεί σε ένα κόσμο, που να λειτουργεί με χαρακτηριστικά του την καθαρότητα, την δικαιοσύνη και την λογικότητα. Σο αίτημα για ψυχολογική κάθαρση από αυτό το βίωμα παρήγαγε τις απολυτρωτικές θρησκείες, στους αρχαίους Έλληνες, όπως τον Ορφισμό και τον Διονυσιασμό. Όλος ο αρχαίος μυστικισμός με τα μυστήρια και τις αιρέσεις του είναι μια προσπάθεια επιστροφής σε ένα προγενέστερο σύστημα το οποίο δημιουργούσε ασφάλεια, ακριβώς γιατί το άτομο δεν είχε καμία ιδιαίτερη θέση. Σο κέντρο ήταν η καρδιά ενός θεού ή θεάς πάντοτε διασπαρασσόμενου, αλλά εν τέλει ανασυνθεμένου και αναστημένου. Η καλλιτεχνική έκφραση αυτού του βιώματος παρήγαγε την τραγωδία. Η τραγικότητα του ανθρώπου και η ένταση του βιώματος αυτής της συνειδητοποίησης, είναι διάχυτη σε όλα τα έργα της κλασσικής αρχαιότητας στον Όμηρο, τον Πίνδαρο ή τον Ηρόδοτο. Όλος ο λόγος του Ηροδότου είναι ένας τραγικός λόγος. Όλη η ιστορία του Ηροδότου είναι η βιωματική έκθεση αυτής της αλήθειας. το έργο του περιγράφει φοβερές σφαγές, που δεν έχουν καμιά τραγικότητα και δευτερεύοντα καθημερινά γεγονότα που έχουν τα στοιχεία της τραγικότητας. Ο συχνά ανεκδοτολογικός χαρακτήρας του έργου του, η έμφαση του δευτερεύοντος, σε σχέση με το πρωτεύον, οφείλονται ακριβώς στο ότι ο Ηρόδοτος, στοχεύει να εκθέσει, κατ αρχήν, μέσα από σημαντικά ή ασήμαντα γεγονότα την τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας. αυτά, όμως, τα πάθη δεν υπάρχει πάντοτε κάθαρση, υπάρχει συχνά η τιμωρία και ο όλεθρος και άλλοτε πάλι οι ιστορίες του είναι μικρές τραγωδίες. Ο Ηρόδοτος επιδιώκει μια φιλοσοφική ερμηνεία του κόσμου στο περιβάλλον της Ασίας. Η εμπλοκή του ανθρώπου στα γρανάζια ενός κόσμου, που ελέγχεται από την παράλογη βούληση των θεών και των μοναρχών, δεν αφήνει συνήθως περιθώρια για κά- 13

14 ποια κάθαρση. Έτσι, η έννοια του τραγικού στον Ηρόδοτο διαφαίνεται κατά έναν ασαφή αρχικά τρόπο, αλλά συχνά έχει μια πολύ προωθημένη σημασία, ανάλογα με το πλαίσιο αναφοράς του. Άλλοτε υπάρχουν σπαράγματα υποθέσεων και λόγων που αχνοφαίνεται η τραγική ουσία και άλλοτε ολοκληρωμένες υποθέσεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν υποθέσεις τραγωδίας. Αν θελήσουμε να δούμε, τώρα, την τραγική φόρμα και την ουσία της τραγικότητας, δεν θα ήταν δύσκολο να την εντοπίσουμε και στον Ηρόδοτο, κατά πολλούς τρόπους, αναλόγως της οπτικής που θα κρατήσει κανείς. Έτσι θα μπορούσαμε να την δούμε, όπως μας την προσδιορίζει ο Λαλώ, ως η επιδιωκόμενη αρμονία, ως η υποβολή μιας πάλης κατά του μοιραίου, ως ο αγώνας ενός όντος που πιστεύει τον εαυτό του ελεύθερο ενάντια σε μια εξωτερική και ακατάλυτη αναγκαιότητα, πάνω από την οποία ίπταται προς κάποιαν ανεπίσημη αρμονία του κόσμου 10. Ή αντίθετα όπως την περιγράφει ο Nietzsche, τοποθετώντας την περισσότερο στον κοσμικό μύθο όπου Ο Διόνυσος, το σύμβολο της παιδιάς, της τύχης, του φευγαλέου, του αποσπασματικού και της πολλαπλότητας ενοποιείται, υπό την κυριαρχία της ζωής, και κάτω από το έκπληκτο βλέμμα του πολιτισμού< Σο απολλώνειο και το διονυσιακό, ο συγκερασμός των οποίων συγκροτούν κατά τον Nietzsche την ουσία της τραγικότητας <δεν συνιστούν μία φαινομενική αντίθεση ανταγωνιστικών δυνάμεων που απορροφάται σε μία ανώτερη αρχή που θα εξασφάλιζε την αιώνια ειρήνη και ευρυθμία, αλλά πρόκειται για μια αντίφαση που δε μπορεί να υπερβαθεί, γιατί είναι εγγενής στη θεμελιακή πραγματικότητα του κόσμου< 11. Ο Nietzsche δηλαδή, θεωρεί την τραγικότητα μιαν ήδη συντελεσμένη παραφωνία, που εμπεριέχει μόνη της το σκοπό της. Ο τραγικός μύθος πείθει πως ακόμα και η ασκήμια και η παραφωνία δεν είναι παρά ένα απλό παιχνίδι, που η θέληση, όταν είναι πληθωρική, παίζει με τον εαυτό της. Για να αντιληφθούμε αυτό το δύσκολο φαινόμενο της διονυσιακής τέχνης, πρέπει πρώτα να παρακολουθήσουμε την ύψιστη σημασία της μουσικής παραφωνίας. Η αισθητική χαρά που προκα- 10 Λαλώ Αισθητική μετάφ. Παπαλεξάνδρου, Εκδόσεις Ελευθερουδάκη. 11 Φαρά Μπακονικόλα, Σο τραγικό, η τραγωδία και ο φιλόσοφος, Εκδ. Αρσενίδη, Αθήνα 1990, σελ

15 λείται από τον τραγικό μύθο, καθώς και η απόλαυση που προέρχεται από τη μουσική παραφωνία, έχουν την ίδια καταγωγή. Αυτή η πρωταρχική διονυσιακή απόλαυση, που δοκιμάζουμε ακόμα και στον πόνο, είναι κοινή απόλαυση και της μουσικής και του τραγικού μύθου 12. Έτσι το τραγικό γίνεται βαθμιαία βίωμα, κάτι σαν οδυνηρό μυστήριο, σαν μια αναζήτηση, που έχει τη σφραγίδα του Αγνωστικισμού. Σο έργο του Ηροδότου και κατ αυτήν την έννοια μπορεί να θεωρηθεί ένα έργο τραγικό, όπου τα στοιχεία της δυσαρμονίας καταγράφονται ευκολότερα, με την έλλειψη της τυπικής διάρθρωσης του θεάτρου. Μέσα από την ελεύθερη αφήγηση μπορούμε ευκολότερα να αντιληφθούμε πόσο μόνος είναι ο άνθρωπος μέσα σ ένα κόσμο που είναι διαρθρωμένος κατά ένα τρόπο αυθαίρετο και δυσπρόσιτο. Οι τροχοί μπαίνουν σε κίνηση, κάθε φορά κινούνται με τον δικό τους ρυθμό, που ωστόσο πάντοτε παράγει το ίδιο αποτέλεσμα, όλοι είναι καταδικασμένοι. Εκείνο που ποικίλει είναι η μορφή της καταδίκης. Η τραγικότητα συνίσταται στη βεβαιότητα αυτής της πραγματικότητας. Ο Ηρόδοτος έχει έναν προτραγικό λόγο. Οι αντιλήψεις του αυτές δεν έχουν την σαφή και στέρεη μορφή που αποκτούν αργότερα στους τραγικούς, ολόκληρο το έργο του, όμως, αντανακλά τις αντιλήψεις που κυοφορούνται ήδη από τον Όμηρο και μας έδωσαν την τραγωδία της μεγάλης εποχής των κλασικών χρόνων. Ίσως να τολμούσε να πει κανείς ότι η ουσία της τραγικότητας στον Ηρόδοτο ή μάλλον της τραγικής συνειδητότητας του ανθρώπου, συνίσταται κυρίως σε μια δυνατότητα αυτοσυνειδησίας που έχει κανείς μπροστά στην άγνοια του μοιραίου. υχνά μπορεί να θεωρηθεί ότι παίρνει διαστάσεις τραγικές ο άνθρωπος που βρίσκεται σε αδυναμία να αντιδράσει στη θεϊκή τάξη των πραγμάτων, να αρθρώσει δικό του λόγο ή να διαμορφώσει δική του θέληση με αποτέλεσμα, και αυτό συμβαίνει περισσότερο στο έργο του Ηροδότου, όταν αναφέρεται στο περιβάλλον της Ασίας να καταντά μια σκιώδης ανθρώπινη μορφή. 12 Υ. Νίτσε Η γέννηση της τραγωδίας από το πνεύμα της μουσικής Μετάφ. Μεραναίος, Εκδόσεις ΜΑΡΗ. 15

16 Σο στοιχείο του τραγικού κρύβει την αντιθετική σχέση που υπάρχει ανάμεσα στον κόσμο και την συνείδηση του ατόμου. Τραγικός είναι ο τρόπος που κατεβαίνει κανείς στις ρίζες της ανήσυχης συναναστροφής του με τον κόσμο, της συνειδητής, όσο και αναπόδραστης εμπλοκής του με την δίνη του. Είναι το σημείο εκείνο της σύγκρουσης και της προστριβής, που αναδίνει σπινθήρα. Τον κόσμο όχι πια σαν πλαίσιο που μας περιέχει, αλλά σαν κάτι που επιδρά πάνω στο άτομο και το καθορίζει» 13. Βέβαια μέσα στο έργο του Ηροδότου δεν υπάρχουν πάντα οι διαστάσεις των ηρώων της αττικής τραγωδίας και αυτό οφείλεται εν πολλοίς και στα διαφορετικά περιβάλλοντα που αναφέρεται. υχνά οι άνθρωποι και ιδιαίτερα στο περιβάλλον της Ασίας δεν έχουν τη λογική αρτιότητα και προπαντός την θέληση να ενεργήσουν. υχνά η σύγκρουσή τους γίνεται τόσο με την θεία τάξη, όσο και με μια τάξη πραγμάτων, μια εφιαλτική και άλογη αναγκαιότητα η οποία τους συνθλίβει. Σις περισσότερες φορές είναι η ιδιοτροπία ενός προσώπου εκκεντρικού, που θέλει μ αυτό τον τρόπο να εντείνει στο έπακρο και να χαρεί τις δυνατότητές του, όπως είναι οι Μονάρχες της Ασίας. Σο δράμα των προσώπων που πάσχουν επικεντρώνεται στο ότι έχουν εμπλακεί σε μια πάλη, ενώ περιορίζονται από ισχυρά δεσμά τόσο ιδεολογικοθρησκευτικά, όσο και ατομικών προσωπικών αδυναμιών και εξ αιτίας αυτών αδυνατούν να εντοπίσουν τις αιτίες που θα παράγουν σταθερά θετικά αποτελέσματα και θα προσδιορίσουν κάποιο σκοπό. Η βασική διαφορά είναι ότι αυτό που στο ελληνικό περιβάλλον ορίζεται ως μοίρα ή θεός, και ενώ κατά την αντίληψη των Ελλήνων η βούλησή τους για τον άνθρωπο είναι σκοτεινή, δυσοίωνη και απρόβλεπτη (για τον Ηρόδοτο ας μην ξεχνάμε ότι «τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες», στο περιβάλλον της Ασίας κατά μίαν έννοια σχηματικής αναλογίας, την θέση των θεών συχνά κατέχει ο μονάρχης. 13 Αγ. Σερζάκη Αφιέρωμα στην τραγική μούσα. 16

17 Κατά τον έλλινγκ η τραγικότητα, στην κλασσική της έννοια νοείται και ως διαλεκτική της ηθικότητας, δηλαδή, νοείται σαν μια κινητήρια δύναμη όλων των ανθρωπίνων πραγμάτων προς το δίκαιο 14. τον Ηρόδοτο, όμως, η τραγικότητα βιώνεται κυρίως ως μια αίσθηση ενός αδιεξόδου από το οποίο δεν υπάρχει δυνατότητα φυγής και στο οποίο δεν μπορούν να δοθούν λύσεις. Ο άνθρωπος μένει άφωνος μπροστά σε αυτή την κατάσταση και ο ιστορικός συχνά δεν σχολιάζει τα γεγονότα, η σιωπή του δεν είναι τυχαία είναι απολύτως υπαινικτική και αυτό συμβαίνει, όταν ο λόγος του κόβεται βίαια μετά το τέλος των αφηγήσεων. Σο δίκαιο, τότε, εκκρεμεί. Σα ερωτήματα μετεωρίζονται στην άκρη της γλώσσας, χωρίς να διατυπώνονται και οι απαντήσεις είναι η υπαινικτική σιωπή. τα κλασσικά έργα το πάθος φέρνει τον ήρωα ταυτόχρονα εν δικαίω και εν α- δίκω και ακόμα εξ αιτίας της ηθικότητάς του πέφτει πολλές φορές σε σφάλμα. Σο σφάλμα του έχει αιτία εν πολλοίς μεταφυσική, οφείλεται στην είσοδο του θείου μέσα στην πραγματικότητα, αλλά όχι με την απόλυτη μορφή του εφ όσον ότι μετέχει στην πραγματικότητα κατέχεται πάντα από την αρχή της μερικότητας 15. το έργο του Ηροδότου, όσον αφορά το περιβάλλον της Ασίας, τόσο η έννοια του θείου, όσο και η έννοια του ατόμου συμπλέκονται περίεργα. Οι ηγεμόνες είναι για τους απλούς θνητούς κάτι σαν θεοί. Περισσότερο βίαιοι, το ίδιο ισχυροί και περισσότερο παράλογοι. Ο νόμος δεν υπάρχει, όπως στην κλασσική Αθήνα, σαν λογική αρχή που να διέπει την ανθρώπινη ύπαρξη, κρύβεται πίσω από την τερατώδη οργάνωση του κράτους ε- νός μονάρχη. υχνά οι φωνές αδυνατίζουν και η σύγκρουση χάνεται, δεν ακούγεται τίποτε άλλο από τον ισοπεδωτικό θόρυβο δρεπανηφόρων αρμάτων. υχνά στην κλασσική τραγωδία, και μέσα από καθορισμένες περιστάσεις, η ατομική πράξη θέλοντας να επιβάλλει, είτε ένα σκοπό, είτε ένα χαρακτήρα, διεγείρει αναγκαστικά εναντίον της το αντιτιθέμενο πάθος και έτσι προκαλούνται αναπόφευκτα συγ- 14 έλλινγκ και Φέγκελ. Για τους επιστημονικούς τρόπους πραγματείας του Υυσικού δικαίου στο κριτικό αρχείο της φιλοσοφίας. Werke T. XV. AESTETIK Μόναχο σελ. 528 και σελ Hegel Qesthetik, σελ

18 κρούσεις. το έργο του Ηροδότου ο χαρακτήρας δεν τολμά να θέλει να επιβληθεί, η εξέγερση είναι καταδικασμένη όταν εκδηλωθεί, και συνήθως δεν τολμά να θέλει να εκδηλωθεί. Πολλές φορές τα πρόσωπα, παρ ότι προσπαθούν να καταπνίξουν και αυτήν την έκφραση της αντίδρασης συνήθως συντρίβονται. ολόκληρο το έργο διαφαίνεται ο α- γώνας του ατόμου, που δεν είναι καν πρόσωπο, γιατί διεξάγεται στο βασίλειο της ανελευθερίας. Σο άτομο αισθάνεται δέσμιο των όσων πράττει, αλλά και συχνά των όσων δεν πράττει. Κατά ένα τρόπο συνειδητό, τόσο η πράξη σύμφωνα με μια εντολή, ένα νόμο, μια θέληση, δημιουργούν ενοχή, όσο και η απραξία. Η ενοχή συνδέεται βαθιά με την αγωνία. Αγωνία εξ αιτίας της διείσδυσης ενός αυθαίρετα δομημένου εξωτερικού κόσμου στις περιοχές ασφάλειας, στον ιδιωτικό χώρο του ανθρώπου, αλλά και στην ίδια του τη συνείδηση που συντελείται με την βίαιη ρύθμιση της μοίρας τους από την παράλογη βούληση ε- νός μονάρχη ή ενός θεού. Πάντως η αναζήτηση της ιδανικότητας σ αυτές τις συνθήκες εμφανίζεται ως ανέφικτη και επειδή η υπερβολική ιδανικότητα θεωρείται και σαν τόπος της τραγικότητας ή και σαν τραγική φόρμα, ο Ηρόδοτος μετεωρίζεται ανάμεσα στον εθνολόγο ιστορικό, τον εμπλουτισμένο με ανεκδοτολογικά στοιχεία και τον φιλόσοφο, που επιδιώκοντας μια φιλοσοφική φόρμουλα στο έργο του, την απορρίπτει κάτω από την πίεση ενός παράλογου και φθονερού θεού. Έτσι που να μπορούμε εύκολα να θυμηθούμε την άποψη του Sidney στο Μια άποψη για την ποίηση <Η υψηλή τραγωδία, που ανοίγει τα μεγαλύτερα τραύματα και δείχνοντας τις πληγές της σκεπασμένες με υφάδια, μας διδάσκει την αβεβαιότητα αυτού του κόσμου< Μέσα σ αυτήν την αβεβαιότητα γεμάτες φόβο, αλλά και αίμα, εξυφαίνονται οι ι- στορίες, τα ανέκδοτα και τα ιστορικά δρώμενα, που όλα μαζί συνθέτουν ένα έργο βαθύτατα ποιητικό. 18

19 Η επιμέρους ανίχνευση της έννοιας I την Κλειώ βρίσκεται η ιστορία του Κροίσου. Η ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή σε ό- λους. Βέβαια είναι πολύ ωραία για να εκληφθεί ως αληθινή, αλλά δίνει το μέτρο της ανθρώπινης κατάστασης και μας πληροφορεί για τις βασικές ιδέες του Ηροδότου γύρω από αυτην. Η ιστορία του Κροίσου απηχεί τις βασικές ιδέες του Ηροδότου για το θείον και την ανθρώπινη μοίρα. Εμφανίζεται σαν μια ιστορία που σκοπόν έχει να διδάξει, σαν αποτέλεσμα βαθιάς πείρας ενός ανθρώπου που έρχεται από την Αθήνα με κατακτημένο ήδη τον τίτλο του σοφού και μεταφέρει το απόσταγμα της εμπειρίας του στους υπερφίαλους και αφελείς, κατά μία έννοια, ηγεμόνες της Ανατολής. την ιστορία αυτή εμφανίζεται ο Κροίσος να επαίρεται για την ευτυχία του. Ήδη η ευτυχία θα μπορούσε να προκαλέσει τον φθόνο των θεών, πόσο μάλλον η έπαρση για αυτήν. ο Κροίσος, τυπικός απόλυτος μονάρχης ανατολικού τύπου, δεν κατανοεί ότι Σκοπέειν δὲ χρὴ παντὸς χρήματος τὴν τελευτὴν κῇ ἀποβήσεται 16 και ότι πολλοῖσι γὰρ δὴ ὑποδέξας ὄλβον ὁ θεὸς προρρίζους ἀνέτρεψε. 17 ύμφωνα με την τυπική διάρθρωση του τραγικού λόγου ο όλων περιπίπτει στο αμάρτημα της ὕβρεως. Μετά από αυτό αναμένεται η τιμωρία του για την υπέρβαση των ορίων. Έχει εισχωρήσει στο χώρο των θεών με το να είναι ευτυχισμένος και δεύτερο με την αλαζονεία του διέβη τα εσκαμμένα για δεύτερη φορά. Η τιμωρία του θα πρέπει να θεωρείται βέβαιη. 16 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Πρέπει κανείς να υπολογίζει σε κάθε πράγμα το τέλος, ποια θα είναι η έκβασή του. 17 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Πολλούς αφού αρχικά τους έκανε ευτυχείς ο Θεός, στο τέλος σύρριζα τους κατέστρεψε. 19

20 Ο όλων αποτελεί τον αντίποδα. Σην φωνή του μοιάζει σαν να την δανείζεται ο Η- ρόδοτος και οπωσδήποτε ταυτίζεται μαζί του. Κατενόησε βαθιά, όπως και ο όλων, μέσα από τα ταξίδια του ότι ἡ ἑτέρη αὐτέων τῆ ἑτέρῃ ἡμέρῃ τὸ παράπαν οὐδὲν ὅμοιον προσάγει πργμα.» 18. Και παρ όλο που ενδέχεται κανείς να είναι και πλούσιος και ευτυχής, εφ όσον είναι άνθρωπος θα πρέπει να ξέρει ἀνθρωπηίων πρηγμάτων πέρι. 19 τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες 20 αυτή η λέξη πᾶν ως προσδιορισμός του θείου δίνει στο λόγο του μια παγκοσμιότητα και μοιάζει να είναι το απόσταγμα βαθιάς πείρας. «Τὸ θεῖον πᾶν ἐὸν φθονερόν τε καὶ ταραχῶδες» αυτή είναι η ερμηνεία που έδωσε ο Ηρόδοτος για τον κόσμο, όπως την συνέλαβε μέσα από την πολυταξιδεμένη ζωή του και την πείρα του, από την επαφή του με διαφορετικούς λαούς και πολιτισμούς, όπως την αντελήφθη να εξυφαίνεται στην διοικούσα ελίτ και τις πληβείες μάζες. Σο συμπέρασμά του ήταν ότι Ο μὲν δὴ μέγα πλούσιος ἀνόλβιος δέ δυοῖσι προέχει τοῦ εὐτυχέος μοῦνον οὗτος δὲ τοῦ πλουσίου καὶ ἀνολβίου πολλοῖσι» 21 και ακόμα ότι θα πρέπει κανείς του κάθε πράγματος να εξετάζει «τὴν τελευτὴν κῆ ἀποβήσεται» 22 Εάν τα πράγματα σου πηγαίνουν καλά θεώρησέ το χαμόγελο της τύχης μην πεις, όμως, ότι είσαι ευτυχής, γιατί αυτό δεν ανήκει στην μοίρα του ανθρώπου 23, όταν μάλιστα το τέλος έρχεται φριχτό πολύ συχνά, αφού πρώτα αφαιρεθούν ένα-ένα τα εύσημα της ευτυχίας. 18 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Η κάθε επόμενη μέρα τίποτε κοινό δεν έχει με την προηγούμενη. 19 Μτφρ. Γύρω από την ανθρώπινη κατάσταση 20 Μτφρ. Σο θείον συνολικά είναι γεμάτο μίσος και αρέσκεται να δημιουργεί ταραχές. Herodoti, Hist. ό.π., Ι.32, Herodoti, Hist. ό.π., Hist Μτφρ. Ο βαθύπλουτος και ανευτυχής σε δύο πράγματα υπερέχει από αυτόν που απλά ευτυχεί, ενώ αυτός του πλούσιου και ανευτυχούς σε πολλά. Herodoti, Hist. ό.π., Ι. 32, Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Σο τέλος πως καταλήγει. 23 Herodoti, Hist. ό.π., Ι. 32,5. 20

21 Σέτοιο παράδειγμα είναι η ευτυχία του Κροίσου και του Πολυκράτη. Ο πρώτος υ- περηφανεύεται για τα πλούτη και την δύναμή του, τον όμορφο και γερό γιο του. Πιστεύει ότι είναι ο πλουσιότερος και ευτυχέστερος άνθρωπος, αλλά αυτό φαίνεται σαν να μην του φτάνει ζητά επίμονα και την επιβεβαίωση του όλωνα. Η σημαδιακή απάντηση του όλωνα, δηλαδή να μην θεωρεί τίποτα δεδομένο πριν από το θάνατο καθόλου δεν τον συνετίζει. Περιφρονεί την μετριοπάθεια του όλωνα και συμπεριφέρεται με απόλυτη αυταρέσκεια. Οι συμφορές του αρχίζουν σταδιακά. Η συμπεριφορά του αυτή συνιστά ήδη ὕβριν και με μαθηματική πλέον βεβαιότητα θα προκαλέσει την μῆνιν των θεών. Πρώτα σκοτώνεται το γερό παιδί του από τα χέρια του Άδραστου, κατά λάθος, ενός ανθρώπου που τον είχε φιλοξενήσει και καθάρει από φόνο. Η μεταμέλεια του Άδραστου και η αυτοκτονία του πάνω στον τύμβο, κάνουν την πίκρα του Κροίσου βαθύτερη 24. Ο Άδραστος είναι εμβόλιμη τραγική φιγούρα. Η μοίρα του τον θέλει φονιά, φονιά του αδελφού, φονιά του γιού του ευεργέτη του, δεν φαίνεται να χει κακίες ή πάθη παρεισφρύει απλά στην ζωή του Κροίσου, κατά μια μοίρα περίεργη και ιδιότροπη, για να την διαλύσει. Οι συντεταγμένες της δικής του μοίρας, της μοίρας του Άδραστου, δεν διαφαίνονται καθαρά, χάνονται στις διαπλοκές άλλων παραμέτρων. Ο Κροίσος, όμως, δεν αγνόησε τελείως τον όλωνα, η αλαζονεία του ήταν εντός ο- ρίων, ούτε τον απείλησε και κυρίως, ούτε τον λησμόνησε και αυτή του η γνώση φαίνεται ότι τον έσωσε στο τέλος. Πρώτον δεν σκότωσε ο ίδιος τον Άδραστο και δεύτερο θυμήθηκε τον όλωνα την τελευταία στιγμή της συμφοράς, όπως οι άλλοι τον θεό. Η επίκληση του όλωνα την ώρα του θανάτου, μοιάζει σαν θεϊκή επίκληση και αυτό είναι περίπου και το νόημα της σωτηρίας του, έφτασε προ του πάθους στην βαθιά επίγνωση της ματαιότητας και του επισφαλούς της ανθρώπινης ευτυχίας, βίωσε βαθιά την πλήρη αδυναμία του ανθρώπου να ελέγξει την μοίρα του και μέσα από αυτή την συνειδητοποίηση κατόρθωσε να την υπερβεί. 24 Herodoti, Hist. ό.π., Ι

22 Εντελώς διαφορετική πλην όμως στην ουσία ταυτόσημη φαίνεται η ιστορία του Πολυκράτη 25. II. Ο Πολυκράτης ευτυχεί το ίδιο. Η ευτυχία του γίνεται κάτι σαν πόλος έλξης της οργής των αθανάτων. Οι θεοί μονοπωλούν την ευτυχία και την διεκδικούν μόνον για τον ε- αυτό τους. Ο Πολυκράτης αν συνεχίσει να ευτυχεί θα τιμωρηθεί. Σον ρόλο του όλωνα ε- δώ τον παίζει ο Άμασις. Πρέπει κάτι, που το αγαπάς πολύ, να το χάσεις, αλλιώς κινδυνεύεις να δεχθείς τον φθόνο όλων μαζί των αθανάτων. Είναι το νόημα των συμβουλών του Άμασι. Ο Πολυκράτης υπακούει, πετά στην θάλασσα το δακτυλίδι του, κάτι που μοίζει α- σήμαντο, αλλά δεν είναι, είναι η συμβολική ενέργεια αποποίησης της εξουσίας και του κύρους, αλλά η μοίρα του το επιστρέφει. 26 Ο Άμασις δεν προειδοποιεί πλέον, τώρα γνωρίζει ότι ο Πολυκράτης είναι ένας άνθρωπος που ευτυχεί, αλλά για κάποιο λόγο, θα καταστραφεί στο τέλος. Ποιος είναι ο λόγος δεν διαφαίνεται καθαρά, αλλά ο θάνατός του, που επαλήθευε το όνειρο της κόρης του, δεν είναι τυχαίος. «Θα τον έλουε ο Δίας και θα τον έχριε ο Ήλιος.» 27 Σον Πολυκράτη 25 Herodoti, Hist. ό.π., ΙΙΙ Ένας ψαράς έπιασε ένα πολύ μεγάλο ψάρι, θεώρησε ότι ήταν απαραίτητο να το προσφέρει στον τύραννο. Αργότερα όταν του άνοιξαν τη κοιλιά βρήκαν μέσα το δακτυλίδι. Όταν το πληροφορήθηκε αυτό ο Άμασις θέλησε να διακόψει την φιλία μαζί του για να μην στενοχωρηθεί για την συμφορά ενός φιλικού προσώπου! Ήταν σίγουρος πλέον ότι μια μεγάλη δυστυχία θα έβρισκε τον Πολυκράτη 27 Herodoti, Hist. ό.π., «Ὁ δὲ πολλὰ μὲν τῶν μαντίων ἀπαγορευόντων πολλὰ δὲ τῶν φίλων ἐστέλλετο αὐτόσε πρὸς δὲ καὶ ἰδούσης τς θυγατρὸς ὄψιν ἐνυπνίου τοιήνδε ἐδόκεέ οἱ τὸν πατέρα ἐν τ ἠέρι μετέωρον ἐόντα λοῦσθαι μὲν ὑπὸ τοῦ Διός χρίεσθαι δὲ ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Σαύτην ἰδοῦσα τὴν ὄψιν παντοίη ἐγίνετο μὴ ἀποδημσαι τὸν Πολυκράτεα παρὰ τὸν Ὀροίτην καὶ δὴ καὶ ἰόντος αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πεντηκόντερον ἐπεφημίζετο ὁ δέ οἱ ἠπείλησε ἢν σόος ἀπονοστήσῃ πολλόν μιν χρόνον παρθενεύσεσθαι ἡ δὲ ἠρήσατο ἐπιτελέα ταῦτα γενέσθαι βούλεσθαι γὰρ παρθενεύεσθαι πλέω χρόνον ἢ τοῦ πατρὸς ἐστερσθαι.» 22

23 τον συνέλαβε με δόλο και τον ανασκολόπισε ο ατράπης Οροίτης και έτσι «Όταν έβρεχε τον έλουζε ο Δίας και όταν ήταν καθαρός ουρανός ο Ήλιος τον έχριε με τα υγρά που έ- βγαιναν απ το σώμα του.» 28 Αλλά σύντομα οι εκδικήτρες του Πολυκράτη σκότωσαν τον Οροίτη. Ο Πολυκράτης πέθανε ίσως γιατί ήταν απλά τύραννος. Ο θάνατός του ήταν μοιραίος, σηματοδοτείται από όνειρα και προφητείες, είναι αναπόφευκτος, κανείς δεν μπορεί να τον αποτρέψει, καμιά συμβουλή, καμιά οδηγία, ούτε τα κλάματα και τα παρακάλια της κόρης του. αυτή την λογική ο Οροίτης μοιάζει ένα απλό μέντιουμ, ένας διάμεσος της θεϊκής βούλησης, πλην όμως και αυτός με τη σειρά του εμπλέκεται στον τροχό της ὕβρεως έκανε και άλλα προσβλητικά λέει ο Ηρόδοτος. Και ο Οροίτης με δόλο δολοφονείται από το Βαγγαίο. Έτσι οι τίσιες Ερινύες εκδικήθηκαν τον Οροίτη για τον άμιο Πολυκράτη Οὕτω δὴ Ὀροίτην τὸν Πέρσην Πολυκράτεος τοῦ αμίου τίσιες μετλθον.. 29 την ιστορία του Πολυκράτη όπως και σε αυτή του Κροίσου ο Ηρόδοτος, χωρίς να απομακρύνεται από το ελληνικό πλαίσιο αναφοράς, ασκεί μια φιλοσοφική κριτική, με τον υπαινικτικό του λόγο, για την αδυναμία του ανθρώπου να υπερβεί τα θνητά του όρια προσδιορισμένα στην θλίψη. Οριοθετούνται οι ανθρώπινες συντεταγμένες, ο πόνος και ο θάνατος. Η ευτυχία θα πρέπει να προσδιορισθεί ανάμεσα σ αυτές τις δύο συντεταγμένες, κάθε άλλη προαίρεση συνιστά ὕβριν. 28 Herodoti, Hist. ό.π., «Ἀποκτείνας δέ μιν οὐκ ἀξίως ἀπηγήσιος Ὀροίτης ἀνεσταύρωσε τῶν δέ οἱ ἑπομένων ὅσοι μὲν ἦσαν άμιοι ἀπκε κελεύων σφέας ἑωυτ χάριν εἰδέναι ἐόντας ἐλευθέ ρους ὅσοι δὲ ἦσαν ξεῖνοί τε καὶ δοῦλοι τῶν ἑπομένων ἐν ἀνδραπόδων λόγῳ ποιεύμενος εἶχε. Πολυκράτης δὲ ἀνακρε μάμενος ἐπετέλεε πᾶσαν τὴν ὄψιν τς θυγατρός ἐλοῦτο μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ Διός ὅκως ὕοι ἐχρίετο δὲ ὑπὸ τοῦ ἡλίου ἀνιεὶς αὐτὸς ἐκ τοῦ σώματος ἰκμάδα. Πολυκράτεος μὲν δὴ αἱ πολλαὶ εὐτυχίαι ἐς τοῦτο ἐτελεύτησαν τῆ οἱ αμασις ὁ Αἰγύπτου βασιλεὺς προεμαντεύσατο.» 29 Herodoti, Hist.ό.π., «Πολυκράτεος μὲν δὴ αἱ πολλαὶ εὐτυχίαι ἐς τοῦτο ἐτελεύτησαν τῆ οἱ αμασις ὁ Αἰγύπτου βασιλεὺς προεμαντεύσατο Φρόνῳ δὲ οὐ πολλ ὕστερον καὶ Ὀροίτην Πολυκράτεος τίσιες μετλθον.. 23

24 III. την εμβόλιμη ιστορία του Κανδαύλη παρουσιάζεται ένα θέμα μιας ιστορίας διαδοχής, το όποίο η ελληνική αντίληψη της ηθικής θα το τοποθετούσε στην θέση της αρχικής ὕβρεως που βαρύνει αρκετούς βασιλικούς οίκους οδηγώντας τους έως τον όλεθρο. Αντίστοιχες ιστορίες έχουν όλοι οι ελληνικοί οίκοι που οι συμφορές τους τροφοδότησαν τις τραγωδίες. Ο Κανδαύλης απόγονος του Ηρακλή και ηγεμόνας των Λυδών «Οὗτος δὴ ὦν ὁ Κανδαύλης ἠράσθη τς ἑωυτοῦ γυναικός ἐρασθεὶς δὲ ἐνόμιζέ οἱ εἶναι γυναῖκα πολλὸν πασέων καλλίστην 30 <ἦν γάρ οἱ τῶν αἰχμοφόρων Γύγης ὁ Δασκύλου ἀρεσκόμενος μάλιστα τούτῳ τ Γύγῃ καὶ τὰ σπουδαιέστερα τῶν πρηγμάτων ὑπερετίθετο ὁ Κανδαύλης καὶ δὴ καὶ τὸ εἶδος τς γυναικὸς ὑπερεπαινέων. Φρόνου δὲ οὐ πολλοῦ διελθόντος χρν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς ἔλεγε πρὸς τὸν Γύγην τοιάδε. Αρχίζει μια ιστορία με μια απόλυτη υποδήλωση χρν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς μια πρόταση μετέωρη υπαινικτική και αινιγματική. Και επειδή χρν γενέσθαι κακῶς < έλεγε τοιάδε. Δεν δικαιολογείται καθόλου αυτό το χρν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς, ίσως, επειδή ἠράσθη τς ἑωυτοῦ γυναικός και αυτό πλησίαζε κάπως την ευτυχία, ίσως, επειδή αυτό είχε κάτι από την κατάσταση ευτυχίας, εκείνης που δεν επιτρέπεται στους ανθρώπους. Είναι μία υπέρβαση που επιτυγχάνεται μέσα από τον έρωτα και προσημειώνει τον τρόπο του ολέθρου του. Ο Κανδαύλης ζητά από τον Γύγη να δει γυμνή τη γυναίκα του. το σημείο αυτό επιδεικνύει την ευτυχία του κατά τρόπο ανορθόδοξο και προκλητικό. Από εδώ και μετά δικαιολογείται η τιμωρία, αυτό στοιχειωθετεί την ὕβριν του Κανδαύλη. 30 Herodoti, Hist. ό.π., [Μτφρ. <έτσι και ο Κανδαύλης ερωτεύτηκε την γυναίκα του, ερωτευθείς δε νόμιζε ότι είναι η πιο ωραία από όλες τις γυναίκες ] 24

25 Ο Γύγης αρνείται «Ὁ δὲ μέγα ἀμβώσας εἶπε Δέσποτα τίνα λέγεις λόγον οὐκ ὑγιέα κελεύων με δέσποιναν τὴν ἐμὴν θεήσασθαι γυμνήν;*<+ αμα δὲ κιθῶνι ἐκδυομένῳ συνεκδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή. 31 «Πάλαι δὲ τὰ καλὰ ἀνθρώποισι ἐξεύρηται ἐκ τῶν μανθάνειν δεῖ ἐν τοῖσι ἓν τόδε ἐστί σκοπέειν τινὰ τὰ ἑωυτοῦ. Ἐγὼ δὲ πείθομαι ἐκείνην εἶναι πασέων γυναικῶν καλλίστην καί 1.9 σεο δέομαι μὴ δέεσθαι ἀνόμων. αμα δὲ κιθῶνι ἐκδυομένῳ συνεκδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή.» 32 Με τα λόγια του αυτά ο Γύγης οριοθετείται πέραν του σφάλματος από εδώ και μετά η πορεία του Κανδαύλη είναι προδιαγεγραμμένη, υπερβαίνει το μέτρο. Δεν φτάνει που είναι ευτυχής, αλλά θέλει και να πει προς όλους το είδος και το μέγεθος της ευτυχίας του, προσκαλώντας τη μοίρα του «Ὁ δ ἀμείβετο τοῖσδε Θάρσεε Γύγη καὶ μὴ φοβέο μήτε ἐμέ ὥς σεο πειρώμενος λέγω λόγον τόνδε μήτε γυναῖκα τὴν ἐμήν μή τί τοι ἐξ αὐτς γένηται βλάβος.» 33 Αγνοεί τους δισταγμούς του βαθμοφόρου και όλα όσα «Πάλαι δὲ τὰ καλὰ ἀνθρώποισι ἐξεύρηται ἐκ τῶν μανθάνειν δεῖ ἐν τοῖσι ἓν τόδε ἐστί σκοπέειν τινὰ τὰ ἑωυτοῦ.» Οι ενστάσεις του Γύγη αγνοούνται επικρατεί η ματαιοδοξία του Κανδαύλη εν τέλει σκηνοθετείται ο τρόπος που ο Γύγης θα δει την γυναίκα να ξεντύνεται, ο Γύγης συλλαμβάνεται επ αυτοφώρω από τη γυναίκα και η γυναίκα του θέτει το δίλημμα. 31 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. : Αυτός, αφού υπερβολικά ξαφνιάστηκε είπε, Δέσποτα πώς μου έκανες αυτή την νοσηρή πρόταση προτρέποντάς με να δω γυμνή την Δέσποινα, αφού ταυτόχρονα με το ένδυμα αποβάλει και την ντροπή η γυναίκα.( Hist Hist ) Σα ωραία από παλιά έχουν βρεθεί απ τα οποία πρέπει κανείς να μαθαίνει, μεταξύ των οποίων και αυτό είναι ένα. Ο καθένας ας φροντίζει για τα δικά του. Εγώ πιστεύω ότι εκείνη είναι η πιο όμορφη απ όλες τις γυναίκες και σε παρακαλώ να μην ζητάς παράνομα.( Hist Hist 1.9.1) 32 Herodoti, Hist. ό.π., Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ.: άβε θάρος Γύγη και μη φοβάσαι ούτε την γυναίκαμου ότι εξ αιτίας της θα πάθεις κάτι, ούτε εμένα με την ιδέα ότι θέλω να σε δοκιμάσω 25

26 «Νῦν τοι δυῶν ὁδῶν παρεουσέων Γύγη δίδωμι αἵρεσιν ὁκοτέρην βούλεαι τραπέσθαι ἢ γὰρ Κανδαύλην ἀποκτείνας ἐμέ τε καὶ τὴν βασιληίην ἔχε τὴν Λυδῶν ἢ αὐτόν σε αὐτίκα οὕτω ἀποθνῄσκειν δεῖ ὡς ἂν μὴ πάντα πειθόμενος Κανδαύλῃ τοῦ λοιποῦ ἴδῃς τὰ μή σε δεῖ.» 34. Η ιστορία του Γύγη είναι μια ιστορία, που μπορεί να αναπτυχθεί ωραιότατα στο περιβάλλον της ανατολής, εκεί που τα πράγματα μυθοποιούνται και μεταμορφώνονται σε ιστορίες καλυμμένες από ένα πέπλο εξωτισμού. Ψστόσο, η ιστορία του Γύγη, μια ιστορία των ανακτορικών παρασκηνίων της διαδοχής, γίνεται μια μικρή τραγωδία. Βέβαια η ψυχρή βασίλισσα που θεωρεί την αιδώ στοιχείον της φερεγγυότητάς της, ο υπάκουος, έ- ως σκανδάλου, αιχμοφόρος και ο επιδειξιομανής σύζυγος, συμφύρονται μεταξύ τους κατά ένα τρόπο περίεργο. υγκρούσεις δεν εμφανίζονται, ούτε καμιά υψηλή ιδέα διέπει τα πρόσωπα. Ιδιότροπα γούστα και καπρίτσια μόνο, που σφραγίζονται με αίμα. Και η σιωπή, που υποκαθιστά την κίνηση και την πράξη, μια σιωπή υπαινικτική και ύποπτη. υγκαλύπτει έναν ένοχο φόβο που προκαλεί η επίδειξη της ευτυχίας, αλλά και την ενοχή, που προκαλεί η αρπαγή της ευτυχίας του άλλου, όσο και αν αυτή εμφανίζεται σαν αναπόδραση μοίρα. υνολικά η ιστορία αντανακλά ένα μοτίβο παγκόσμιο, αλλά δεν θα πρέπει να εντυπωσίασε παρά μόνον αρνητικά την εποχή του Ηροδότου. Είναι μια ιστορία προς αποφυγή. Πέρα και έξω από τα ελληνικά μέτρα και την ελληνική φιλοσοφία, με έντονα τα στοιχεία της απόρριψης από το ελληνικό πνεύμα. Η άμετρη υπακοή του αιχμοφόρου και η παράλογη απαίτηση του συζύγου μονάρχη. Ψστόσο η εκδικητικότητα της συζύγου και η καθ υπέρβαση ευτυχία του Κανδαύλη κάνουν την ιστορία τέτοια που να μπορεί να ξεφύγει από το στενό ανακτορικό παρασκήνιο και να αποκτήσει ένα παγκόσμιο χαρακτήρα. Η πένα του Ηροδότου κάνει την ιστορία ευγενική και φράσεις όπως χρῆν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς της δίνουν κάποια 34 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Γύγη, παρόντων δύο δρόμων σου δίδω προαίρεση, όποιον από τους δύο θέλεις ακολούθησε, ή σκοτώνοντας τον Κανδαύλη, εμένα και την βασιλεία θα έχεις των Λυδών ή αμέσως θα είναι αναπόφευκτο να πεθάνεις, για να μάθεις τον υπόλοιπο καιρό να μη υπακούς σε όλα στον Κανδαύλη ώστε να βλέπεις όσα δεν επιτρέπεται. 26

27 ελληνικότητα. Ψστόσο, τα στοιχεία της τραγικότητας δύσκολα ανιχνεύονται στην αφέλεια, την έπαρση και την καθ υπερβολήν αυταρέσκεια του Κανδαύλη. Διαπιστώνεται η ὕβρις, αλλά δεν έχει την κλασσική μορφή που έχει στα κείμενα των τραγικών. Είναι μία ανατολική ιστορία με χαμένο τον κανόνα του μέτρου, έντονα στοιχεία υπερβολής που διαμορφώνει ένα ψυχολογικό κλίμα το οποίο απομακρύνεται από την Ελληνική ισορροπία. Η ιστορία αυτή, όπως άλλωστε και άλλες τέτοιες μυθικές κατασκευές στους μεγάλους ελληνικούς οίκους των Ατρειδών και των Λαβδακιδών αποτελούν τον αρχικό πυρήνα της τραγικής έκβασης των πραγμάτων< Είναι το αρχικό αμάρτημα των βασιλικών οίκων το γιατί των τραγικών εκβάσεων. Γι αυτό και το αμάρτημα του Γύγη που είναι γενάρχης των Μερμανδών βαρύνει τον Κροίσο, ο οποίος και πληρώνει το υπόλοιπο της ενοχής. Η ιστορία αυτή αν και έχει πλαίσιο αναφοράς της την Ανατολή έχει μεταλλαγή, ώστε να μπορεί να προσαρμοστεί στις ελληνικές αντιλήψεις. Είναι γνωστό ότι σε πολλά σημεία ο Ηρόδοτος αλλάζει τα μοτίβα των ιστοριών του, είτε κατά το δοκούν< 35 είτε επειδή «ἐπὶ τὰ ἑτοῖμα μᾶλλον τρέπονται» 36 Πολλές φορές όμως η μεταβολή είναι απλά η εισβολή του νέου πνεύματος και συχνά είναι η προσαρμογή των ηθών και εθίμων της ανατολής στα Ελληνικά μέτρα 37. Έτσι συνέβη στην ιστορία του Κανδαύλη έτσι συμβαίνει και στην ιστορία των παιδικών χρόνων του Κύρου. Έχουμε κάτι ανάλογο με τον Οιδίποδα των ελληνικών παραδόσεων ή της ιστορίας του Περσέα και της Δανάης με αντίστοιχο του Αρκίσιου τον Αστυάγη. 35 Είναι γνωστό ότι η ιστορία αυτή παρουσιάζεται με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο από τον Πλάτωνα όπου κυρίαρχο ρόλο παίζει το δακτυλίδι του Γύγη, που είναι κάτι σαν ένα μαγικά αντικείμενο με το οποίο κατορθώνει να γίνεται αόρατος. 36 Θουκυδίδου Ιστορία: Hist Hist tit Thucydidis historiae, 2 τόμοι. Εκδ. Clarendon Press. Oxford. 1:1942 (1st edn. rev.); 2:1942 (2nd edn. rev.) 1:1970; 2:1967 brk Lib. 1-4: τομ. 1 ( ) brk Lib. 5-8: τόμος. 2 ( ) Επιμελ. : Jones, H.S. & Powell, J.E. 37 Reinhardt, ό.π

28 IV. την ιστορία των παιδικών χρόνων του Κύρου παρατηρούνται εμφανέστερα οι α- ναλογίες τόσο σε επίπεδο συμβόλων, όσο και σε επίπεδο γεγονότων. Το όνειρο του Α- στυάγη «ἐδόκεε *δέ+ οἱ ἐκ τῶν αἰδοίων τς θυγατρὸς ταύτης φῦναι ἄμπελον τὴν δὲ ἄμπελον ἐπισχεῖν τὴν Ἀσίην πᾶσαν.» 38 η εξήγηση που του έδωσαν οι ονειροπόλοι ότι πρόκειται ο της θυγατρός γόνος βασιλεύσειν αντ εκείνου ώθησαν τον Αστυάγη να δώσει την εντολή στον Άρπαγο να σκοτώσει το νεογέννητο. Εκείνος όμως παρήκουσε εξ αιτίας διαφόρων σκέψεων «Πολλῶν δὲ εἵνεκα οὐ φονεύσω μιν καὶ ὅτι αὐτ μοι συγγενής ἐστι ὁ παῖς καὶ ὅτι Ἀστυάγης μέν ἐστι γέρων καὶ ἄπαις ἔρσενος γόνου εἰ δ ἐθελήσει τούτου τελευτήσαντος ἐς τὴν θυγα τέρα ταύτην ἀναβναι ἡ τυραννίς τς νῦν τὸν υἱὸν κτείνει δι ἐμέο ἄλλο τι ἢ λείπεται τὸ ἐνθεῦτεν ἐμοὶ κινδύνων ὁ μέγιστος;» 39 Ο Άρπαγος απέφυγε τον φόνο και τον ανέθεσε στον βοσκό του Αστυάγη αποφεύγοντας όμως τον φόνο δεν απέφυγε και την μοίρα του. αντίθετα, με τις ενέργειές του αυτές μοιάζει σαν να την επεδίωξε. Σο βρέφος, που είναι ο Κύρος, σώθηκε και ανατράφηκε από τον βοσκό. Η τιμωρία του Άρπαγου υπήρξε δυσανάλογα φρικτή. Σου παρέθεσε ο Α- στυάγης ως δείπνο τα μέλη του μοναχογιού του 40. Η αναλογία με τα Θυέστεια Δείπνα είναι φανερή. Τπάρχει η παράλογη βούληση του Αστυάγη, η αλαζονεία του προς την κόρη, τον εγγονό, τον αξιωματούχο, και ακόμα το μέγιστο αμάρτημα του κανιβαλισμού. Η ιστορία τελειώνει απότομα αφήνοντας ένα έντονο αίσθημα αποτροπιασμού. Ο Αστυάγης ρώτησε τον Άρπαγο αν ξέρει τίνος θηρίου το κρέας είναι αυτό που τρώει, εκείνος απάντησε πως ναι ξέρει (είχε σηκώσει το σκέπα- 38 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ. Από το αιδοίον της κόρης του φύτρωνε άμπελος, η δε άμπελος κάλυπτε την Ασία. 39 Herodoti, Hist. ό.π., Μτφρ.: Εξ αιτίας πολλών δεν πρόκειται να εκτελέσω τον φόνο, και γι αυτό ότι το μικρό είναι συγγενής μου, και γιατί ο Αστυάγης είναι γέρος και χωρίς απόγονο αγόρι, εάν δεν συμβεί, όταν αυτός πεθάνει η βασιλεία να περιέλθει στην θυγατέρα, της οποίας το γιό τώρα δι εμού σκοτώνει, τι άλλο υπολείπεται για μένα τον υπόλοιπο καιρό από τον μέγιστο κίνδυνο. 40 Herodoti ό.π., Ι,

29 σμα και είχε δει τα υπολείμματα του παιδιού του, πόδια και κεφάλι) και συμπλήρωσε ότι κατά τη γνώμη του ό,τι κάνει ο βασιλιάς είναι καλά καμωμένο. Έτσι μίλησε, μάζεψε τα υπόλοιπα κομμάτια και τα πήρε μαζί του σπίτι. Εκεί μάλλον κατά πώς πιστεύω και τα έ- θαψε 41 Η ιστορία μοιάζει σαν να τελειώνει εδώ. Ο Ηρόδοτος δεν την σχολιάζει, συχνά μέσα στο έργο του τα γεγονότα προτιμά να τα αφήνει να αυτοσχολιάζονται. Αργότερα ε- πανέρχεται όμως. Ο Άρπαγος υποκίνησε τους Πέρσες σε εξέγερση με το μέρος του Κύρου. Η εξέγερση πετυχαίνει, ο Αστυάγης νικιέται και ο Άρπαγος απολαμβάνει την εκδίκησή του. Αλλά όμως την ώρα της εκδίκησης ο Αστυάγης του απαντά ότι είναι ο πιο α- νόητος και ο πιο άδικος ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους. Ανόητος επειδή, αν πραγματικά προκάλεσε ο ίδιος τα γεγονότα, παρέδωσε την εξουσία σε άλλον. Άδικος επειδή εξ αιτίας του δείπνου εκείνου, υποδούλωσε όλους τους Μήδους - οπωσδήποτε είπε ο Α- στυάγης, και αν ακόμα έπρεπε να πάρει κάποιος την εξουσία να την πάρει ένας Μήδος. Ενώ τώρα οι Μήδοι όλοι χωρίς να φταίνε σε τίποτα, από εξουσιαστές έγιναν δούλοι και οι Πέρσες από δούλοι εξουσιαστές 42. Μπροστά στην ιστορία αυτή ο Ηρόδοτος αρχικά μοιά- 41 Herodoti, Hist. ό.π., «Πειθόμενος δὲ ὁ αρπαγος καὶ ἀποκαλύπτων ὁρᾷ τοῦ παιδὸς τὰ λείμματα ἰδὼν δὲ οὔτε ἐξεπλάγη ἐντός τε ἑωυτοῦ γίνεται. Εἴρετο δὲ αὐτὸν ὁ Ἀστυάγης εἰ γινώσκοι ὅτεο θηρίου κρέα βεβρώκοι. Ὁ δὲ καὶ γινώσκειν ἔφη καὶ ἀρεστὸν εἶναι πᾶν τὸ ἂν βασιλεὺς ἔρδῃ. Σούτοισι δὲ ἀμειψάμενος καὶ ἀναλαβὼν τὰ λοιπὰ τῶν κρεῶν ἤιε ἐς τὰ οἰκία. Ἐνθεῦτεν δὲ ἔμελλε ὡς ἐγὼ δοκέω ἁλίσας θάψειν τὰ πάντα.» 42 Herodoti, Hist. ό.π., «Ὁ δέ μιν προσιδὼν ἀντείρετο εἰ ἑωυτοῦ ποιέεται τὸ Κύρου ἔργον. αρπαγος δὲ ἔφη αὐτὸς γὰρ γράψαι τὸ πργμα ἑωυτοῦ δὴ δικαίως εἶναι. Ἀστυάγης δέ μιν ἀπέφαινε τ λόγῳ σκαιότατόν τε καὶ ἀδικώτατον ἐόντα πάντων ἀνθρώπων σκαιότατον μέν γε εἰ παρεὸν αὐτ βασιλέα γενέσθαι εἰ δὴ δι ἑωυτοῦ γε ἐπρήχθη τὰ παρεόντα ἄλλῳ περιέθηκε τὸ κράτος ἀδικώτατον δέ ὅτι τοῦ δείπνου εἵνεκεν Μήδους κατεδούλωσε εἰ γὰρ δὴ δεῖν πάντως περιθεῖναι ἄλλῳ τέῳ τὴν βασιληίην καὶ μὴ αὐτὸν ἔχειν δικαιότερον εἶναι Μήδων τέῳ περιβαλεῖν τοῦτο τὸ ἀγαθὸν ἢ Περσέων νῦν δὲ Μήδους μὲν ἀναιτίους τούτου ἐόντας δούλους ἀντὶ δεσπο τέων γεγονέναι Πέρσας δὲ δούλους ἐόντας τὸ πρὶν Μήδων νῦν γεγονέναι δεσπότας.» 29

30 ζει αμήχανος, αιωρείται ανάμεσα στο αποτρόπαιο Δείπνο και την μάταιη εκδίκηση. Η υ- ποδούλωση ενός λαού είναι ηθικά σημαντικότερη, πλην το όλον πλέγμα των γεγονότων μόνο μια θεϊκή βούληση μπορεί να δικαιολογήσει. Ο Αστυάγης αντανακλά και εκφράζει το θεϊκό κατεστημένο, όσο παράξενη και αν είναι η συμπεριφορά του, καλύπτεται από κάποια αυστηρή ιεράρχηση απέναντι στην ο- ποία οι κατώτεροι βαθμοφόροι οφείλουν να έχουν το σέβας, που χρωστάν οι θνητοί απέναντι στο θείο και το θείο είναι πάντοτε ταραχώδες. Η αναμέτρηση όμως μαζί του παράγει εξ ορισμού την συντριβή. Με το βασιλιά το καλλίτερο είναι να μην έρχεται κανείς σε επαφή, ούτε με τον Θεό σε σύγκρουση. Επιπλέον θα πρέπει να προστεθεί και το αναρμόδιο του ίδιου του ανθρώπου να διεκδικήσει και επιβάλει το δίκαιό του μέσω της εκδίκησης. Η ιστορία του Άρπαγου είναι μια ιστορία αυθαιρεσίας και παράλογης βίας. Ο Άρπαγος διαπράττει ένα ασήμαντο παράπτωμα. Παρακούοντας, μεριμνούσε «τοῦ μὲν ἀσφαλέος εἵνεκα», 43 αλλά το μόνο που δεν εξασφάλισε ήταν την προσωπική του ασφάλεια. Ο Άρπαγος γεύτηκε τις σάρκες του γιού του, επειδή ενήργησε «τοῦ μὲν ἀσφαλέος εἵνεκα» και εμπαίζεται την ώρα της εκδίκησής του ως ο πιο ανόητος και ανήθικος από όλους τους ανθρώπους, από τον άνθρωπο που προσπαθούσε να εκδικηθεί. Ο Άρπαγος προσλαμβάνει διαστάσεις τραγικού προσώπου. Πληγώνεται ως αξιωματικός και πληρώνει την ελαφρά του απείθεια με ένα Θυέστειο Δείπνο. Θάβει το υπόλοιπον του παιδιού του υποκρινόμενος τον υποταγμένο και χάνει την ικανοποίηση της εκδίκησης με ένα καλά δομημένο χλευασμό εκ μέρους του Αστυάγη, εφ όσον η εκδίκησή του επέφερε την υποδούλωση ενός λαού, του δικού του. Έτσι ο Άρπαγος είναι η προσωποποίηση ενός ανθρώπου που χάνεται, γιατί τόλμησε να έχει δική του άποψη, τόλμησε να παρέμβει κάπως ασήμαντα, για να προλάβει την μοίρα του και κατά τον κλασικά τραγικό τρόπο με τις ενέργειές του την συναντά και αυτό και μόνο ήταν αρκετό για να τον αναδείξει σε πρόσωπο σύμβολο. Η απόλυτη υπακοή δεν φαίνεται πια, αλλά και η α- 43 Herodoti, Hist. ό.π., Hist Hist

31 πόλυτη θέληση του Αστυάγη και του κάθε μονάρχη με δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω σε δίκαιους και άδικους συγγενείς και μη, δεν δίνει απάντηση. Σο περιβάλλον της ανατολής χάνει έτσι κάθε αίσθηση μέτρου και νόμου, τόσο α- παραίτητα για την ελληνική αντίληψη. Σο περιβάλλον αυτό επιτείνει την ανασφάλεια που δημιουργούσε στους Έλληνες η παράλογη βούληση των θεών ή της μοίρας. Η εκμηδένιση του υποκειμένου, η κατάργηση κάθε έννοιας δικαιωμάτων του ατόμου (που για πρώτη φορά έφερε στην ιστορία η ελληνική σκέψη στο περιβάλλον της πόλης) δεν υπάρχουν. Αν θελήσουμε να δούμε έτσι το τραγικό σ αυτό το περιβάλλον με σύγχρονες εννοιολογικές κατηγορίες θα το αποκλείαμε, η κατάσταση της Ασίας συγγενεύει πιο πολύ με το παράλογο. Και ίσως αυτό ήθελε να δείξει ο Ηρόδοτος, τη μεγάλη διαφορά των Ελληνικών αντιλήψεων που άνοιγαν, ήδη, τολμηρά το δρόμο προς την ελευθερία. Ο Ηρόδοτος, όμως, δεν σχολιάζει τα γεγονότα. Ο Αστυάγης σώζεται και ζει δίπλα στον Κύρο, σαν τελικό απομεινάρι μιας αυθαιρεσίας που ταπεινώθηκε δίκαια, γιατί διέπραξε την ὕβρινν να επιθυμεί άδικο φόνο. Δεν τιμωρείται όμως ανάλογα για τον Δείπνο που παρέθεσε. Μοιάζει να τηρεί, επί του παρόντος, το μετρίως φρονείν. Είναι ένα πρόσωπο στο οποίο ηθελημένα ο Ηρόδοτος δείχνει πως θα μπορούσε να συναντηθεί, κάπως, η σοφία των Ελλήνων στις απόλυτα μοναρχικές αντιλήψεις των Περσών. Μοιάζει σαν να επέζησε γιατί οι όροι της εκδίκησης και της τιμωρίας είναι διαφορετικοί γι αυτόν. Σου επιτρέπεται περισσότερο να πράττει και να ενεργεί αυθαίρετα, γιατί είναι μονάρχης και έχει κάτι από την εξουσιαστική δύναμη των θεών. Σιμωρείται και αυτός αλλά ως μονάρχης. Η μακροθυμία του Κύρου να του χαρίσει τη ζωή μοιάζει σαν να απάλλαξε τον Κύρο από την εμπλοκή του στην αδιέξοδη εκδίκηση. Έτσι ο Αστυάγης πήρε ένα ρόλο συμβούλου δίπλα στον Κύρο, αντίστοιχο με αυτόν που είχε ο όλωνας δίπλα στον Κροίσο. Για την αντίληψη του Ηροδότου η εκδίκηση είναι κάτι που μόνο μέσω των θεών ε- πιτρέπεται να πραγματοποιηθεί, όταν ο άνθρωπος αποφασίσει να εκδικηθεί, καταχράται ένα απαράβατο θεϊκό δικαίωμα, διαπράττει έτσι ὕβριν και εμπλέκεται σε μια διαδικα- 31

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α Κείμενο Ἀκούσας ταῦτα ὁ Θηραμένης, ἀνεπήδησεν ἐπί τήν ἑστίαν καί εἶπεν: «Ἐγώ δ ἔφη, ὦ ἄνδρες, ἱκευεύω τά πάντων ἐννομώτατα, μή ἐπί Κριτίᾳ εἶναι ἐξαλείφειν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1) Γιατί κανείς δεν τιμωρεί αυτούς που αδικούν επειδή έχει το νου του σ αυτό και εξαιτίας αυτού, επειδή δηλαδή (κάποιος) διέπραξε ένα αδίκημα, εκτός αν κάποιος εκδικείται ασυλλόγιστα,

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα