5. Δομή και λειτουργία των βενθικών κοινοτήτων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "5. Δομή και λειτουργία των βενθικών κοινοτήτων"

Transcript

1 BIO-411 Bενθική Oικολογία 5. Δομή και λειτουργία των βενθικών κοινοτήτων Γιάννης Kαρακάσης

2 I. Οικοθέση ενός είδους Το είδος Protodriloides symbioticus ζεί μεγάλους αριθμούς μεταξύ των κόκκων της άμμου στην διαπαλιρροιακή ζώνη. Πυκνά patches (χωρομωσαϊκή κατανομή) σε μια φαινομενικά ομοιόμορφη παραλία. Γιατί; Εργαστηριακά πειράματα Παρατηρήσεις πεδίου για το εύρος των παραγόντων και την κατανομή του είδους

3 I. Οικοθέση ενός είδους απόκριση Protodriloides symbioticus σε περιβαλλοντικούς παράγοντες θερμοκρασία( ο C) φως (lux) Οξυγόνο (%) πραγματική κατανομή Βάθος (cm) Προβλεπόμενη κατανομή με βάση τα εργαστηριακά πειράματα Κατανομή με βάση παρατηρήσεις πεδίου

4 I. Οικοθέση ενός είδους: ο νόμος της ανοχής του Shelford Η εξάπλωση ενός είδους ελέγχεται από εκείνο τον περιβαλλοντικό παράγοντα για τον οποίο το είδος έχει το στενότερο εύρος ανοχής 5 περιορισμός από θερμοκρασία & υγρασία υγρασία περιορισμός κατάλληλο εύρος για από επιβίωση και θερμοκρασία αναπαραγωγή περιορισμός από υγρασία θερμοκρασία

5 I. Οικοθέση ενός είδους: Ορισμός οικοθέσης (ecological niche) αλατότητα συνδυασμός όλων των δυνατών περιβαλλόντων μέσα στα οποία μπορεί να ζήσει ένα είδος μέγεθος λείας θερμοκρασία

6 I. Οικοθέση ενός είδους: Ορισμός οικοθέσης (ecological niche) είδος A μέγεθος λείας είδος B θερμοκρασία μικροπεριβάλλοντα τύπου 1: έντονος ανταγωνισμός μικροπεριβάλλοντα τύπου 2 και 3: συνύπαρξη μικροπεριβάλλοντα τύπου 4: κανένα απο τα 2 είδη δεν επιβιώνει

7 θερμοκρασία I. Οικοθέση ενός είδους: Έννοια της οικοθέσης του Hutcinson βασική (fundamental) οικοθέση: το πλήρες εύρος συνθηκών στις οποίες είναι δυνατόν να υπάρξει ο οργανισμός x πραγματωμένη (relised) οικοθέση: η περιοχή όπου το είδος x πράγματι υπάρχει πραγματωμέν η οικοθέση αλατότητα βασική οικοθέση Η διαφορά μεταξύ των δύο οφείλεται στις προτιμήσεις του x αλλά και σε βιολογικές αλληλ- επιδράσεις (πχ θήρευση, ανταγωνισμός) που παρεμποδίζουν την πλήρη κατάληψη της βασικής οικοθέσης

8 I. Οικοθέση ενός είδους: προτιμήσεις Protodriloides symbioticus σε είδος ιζήματος με βάση εργαστηριακά πειράματα με βάση παρατηρήσεις πεδίου # ατόμων x Ξηρό βάρος άμμου (%) Oυαλία Γαλλία Μέγεθος κόκκου (mm) Μέγεθος κόκκου (mm) Και το ίζημα αποτελεί παράγοντα καθορισμού της βασικής οικοθέσης. Oμως: ακόμα και μέσα στα όρια των προτιμούμενων μεγεθών το P. symbioticus δεν είχε κανονική κατανομή αλλά χωρομοσαϊκή

9 I. Οικοθέση ενός είδους: απόκριση Protodriloides symbioticus σε περιβαλλοντικούς παράγοντες Eργαστηριακά πειράματα με άμμο από 10 περιοχές από τα οποία αφαιρέθηκε το είδος P. symbioticus και μετρήθηκε η προτίμηση εγκατάστασης. Συμπέρασμα: κάποια δείγματα άμμου ελκύουν τα άτομα του είδους περισσότερο από άλλα.

10 I. Οικοθέση ενός είδους Τελικά; Προτίμηση του P. symbioticus για συγκεκριμένο είδος βακτηρίου Ανίχνευση του βακτηρίου με χημειοτακτική απόκριση στην σύσταση του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος Το P. symbioticus εντοπίζει την ύπαρξη του βακτηρίου (ξεχωρίζοντάς το από άλλα) και περιορίζεται στις συγκεκριμένες χωροψηφίδες όπου υπάρχει το συγκεκριμένο βακτήριο Το P. symbioticus δεν εκπέμπει κάποια χημική ουσία (φερομόνη) που να προσελκύει άλλα άτομα του ίδιου είδους όπως κάνουν πολλοί άλλοι βενθικοί οργανισμοί (πχ Mύδια) Επίσης το P. symbioticus δεν εισέρχεται σε ιζήματα όπου υπάρχει το γαστερότριχο Turbanella hyalina (απόκριση σε έκκριση χημικής ουσίας από την T. hyalina)

11 I. Οικοθέση ενός είδους: Επομένως: Τα πειράματα με το P. symbioticus έδειξαν ότι η πραγματωμένη οικοθέση είναι μόνο ένα μικρό μέρος της βασικής που καθορίζεται από το εύρος ανοχής στους διάφορους παράγοντες Επίσης φάνηκε πόσο σημαντική είναι η πειραματική προσέγγιση ως εργαλείο για τον προσδιορισμό των διαστάσεων της οικοθέσης Στην περίπτωση αυτή παραλήφθηκε μια σημαντική παράμετρος όπως είναι η θήρευση και οι λοιπές βιολογικές αλληλεπιδράσεις που μπορεί να είναι επίσης καθοριστικά για την κατανομή ενός οργανισμού

12 ΙΙ. Βιολογικές αλληλεπιδράσεις: (α) ανταγωνισμός Η οικοθέση ενός είδους είναι μοναδική Αν επομένως τα είδη συνυπάρχουν θα διαχωρίζονται κατά μήκος μιας τουλάχιστον διάστασης της οικοθέσης τους Παράδειγμα με 3 είδη του γένους Hydrobia από την Δανία H. ventrosa H. neglecta H. ulvae Εργαστ. προτίμηση ( ) Εύρος στο πεδίο ( ) υπάρχει επικάλυψη στα εύρη αλατότητας. Το H. neglecta θα έπρεπε να είναι το πιο κοινό με βάση την συχνότητα των ενδιαιτημάτων που είχαν την προτιμώμενη αλατότητα

13 ΙΙ. Βιολογικές αλληλεπιδράσεις: (α) ανταγωνισμός Το H. ulvae εμφανιζόταν στις βαθύτερες και υψηλής αλατότητας περιοχές καθώς και μέσα στα φιόρδ όπου απέκλειε το H. neglecta. Σε μειωμένες αλατότητες το H. ventrosa γίνεται ανώτερος ανταγωνιστής για το H. ulvae. Ετσι το H. neglecta περιορίζεται στις περιοχές όπου έχουν χαμηλές πυκνότητες τα αλλά δύο είδη Θεωρία ανταγωνιστικού αποκλεισμού: : 2 είδη δεν μπορεί να ανταγωνίζονται επ άπειρον για τον ίδιο περιοριστικό πόρο: το ένα θα κερδίσει τον έλεγχο ενώ το άλλο είτε εξαφανίζεται είτε στον εξελικτικό χρόνο διαφοροποιεί τις προτιμήσεις του Τα είδη Hydrobia στην δεδομένη περιοχή έχουν υψηλές πυκνότητες και σίγουρα δέχονται τροφικό περιορισμό

14 ΙΙ. Βιολογικές αλληλεπιδράσεις: (α) ανταγωνισμός (Character displacement σε 2 είδη Hydrobia) Το μέγεθος τροφής ανάλογο του μήκους του οστράκου Σε περιοχές που τα 2 είδη απαντούν μόνα τους (αλλοπατρικά) Σε περιοχές που τα 2 είδη συνυπάρχουν (συμπατρικά) τοποθεσίες

15 ΙΙ. Βιολογικές αλληλεπιδράσεις: (α) ανταγωνισμός (Character displacement σε 2 είδη Hydrobia) Αλλοπατρικό για H. ulvae Αλλοπατρικό για H. ventrosa Πρότυπα κατανομής τροφικών μεριδίων στα δύο είδη Συμπατρικό

16 ΙΙ. Βιολογικές αλληλεπιδράσεις: (β) θήρευση Παράδειγμα με 3 είδη ενδοβενθικών θηρευτών (Glycera dibranchiata, Nereis virens, Corophium volutator) Οι μεταβολή στην αφθονία της G. dibranchiata επηρεάζει το N. Virens, το οποίο με την σειρα του επηρεάζει την αφθονία του C. volutator.

17 ΙΙ. Βιολογικές αλληλεπιδράσεις: (β) θήρευση Οι επιβενθικοί θηρευτές επηρεάζουν σημαντικά τις περιοχές με γυμνό ίζημα ενώ δεν φαίνεται να επηρεάζουν της περιοχές με έντονη φυτοκάλυψη Γενικά στα μαλακά ιζήματα η θήρευση δεν φαίνεται να δημιουργεί συνθήκες ανταγωνιστικού αποκλεισμού, λόγω της μη επιλεκτικής θήρευσης, των διαφορετικών τροφικών επιπέδων και την κινητικότητα των θηρευτών και θηραμάτων

18 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων 1. Ταξινομική μέθοδος (εύρεσηεύρεση των ειδών και μέτρηση της αφθονίας και βιομάζας τους) 2. Εύρεση διαφορετικών τάξεων μεγέθους ή/και βιομάζας 3. Καθορισμός τροφικών ομάδων

19 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: μέγεθος και βιομάζα των βενθικών οργανισμών μικροπανίδα άτομα (m -2 ) μειοπανίδα μακροπανίδα μακροπανίδα μειοπανίδα βιομάζα (g m -2 ) 100 μικροπανίδα

20 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Κατανομή ατόμων στα είδη Αν πάρουμε ένα δείγμα από μια κοινότητα και προσδιορίσουμε όλα τα άτομα που βρέθηκαν σε επίπεδο είδους τότε Λίγα είδη θα είναι πολύ κοινά (θα αντιπροσω- πεύονται από πολλά άτομα) και πολλά είδη θα είναι σπάνια (θα αντιπροσωπεύονται από 1 ή λίγα άτομα

21 Eνα παράδειγμα από την Bαλτική Τα πρώτα 5 είδη από τα 27 περι- λαμβάνουν το 82% της αφθονίας Ενώ 16 είδη έχουν απο 1-3 άτομα (<4% της συνολικής αφθονίας) Species \Sample A B C D E ÓÔÏÔ DIAS RAT PARA GRI CORB GIB ARCT ISL ABRA ALB NEPH CIL HETE FIL EDWARDSZ POLY CAU OLIGOCHA TERE STR CERA GLA AMPH TEB PHOL MIN EUCH CF.A OPHI TEX ARIC SUE SCRO PLA NEPH LON 2 2 MYTI EDU MACO BAL 1 1 PHAX PEL 1 1 MYA TRU 1 1 HARM SAR 1 1 RETU TRU 1 1 AMPH ACU 1 1 ETEO FLA 1 1

22 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Εκφράσεις της Ποικιλότητας Οι διαφορές μεταξύ των δεικτών/μέτρων της ποικιλότητας είναι η έμφαση που δίνουν σε καθέναν από τους δύο παράγοντες: Aριθμός ειδών (Richness) Aφθονία Κάθε δείκτης διαφέρει από τους άλλους στην μαθηματική μέθοδο που χρησιμοποιεί για τον προσδιορισμό αυτών των χαρακτηριστικών

23 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Ομοιομορφία (Evenness) Ορισμός ομοιομορφίας Πόσο ίδιες είναι οι αφθονίες (αριθ. ατόμων) των ειδών στην κοινότητα Ένας απλός τρόπος για συνδυασμό αφθονίας και αριθμού ειδών Σπάνια όλα τα είδη έχουν ίσες αφθονίες π.χ. μερικά είναι καλύτεροι ανταγωνιστές, έχουν μεγαλύτερη γονιμότητα ή γενικά είναι πιο άφθονα από άλλα

24 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Ομοιομορφία (Evenness) Η ομοιομορφία αυξάνει την ποικιλότητα Αυξημένη ομοιομορφία μεγαλύτερη μεγαλύτερη ποικιλότητα Μεγαλύτερη ομοιομορφία και ποικιλότητα Ισχύει για όλους τους δείκτες S = 4 N = 8 S = 4 N = 8 θέση 1 θέση 2

25 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Ομοιομορφία (Evenness) Η ομοιομορφία ως δείκτης Για πολλά οικοσυστήματα, υψηλή ομοιομορφία είναι σημάδι υγείας Δεν κυριαρχούνται από ένα μοναδικό είδος Συχνά κυρίαρχα (υπεράφθονα) είναι τα είδη-εισβολείς εισβολείς Οι διαταραγμένες περιοχές περιλαμβάνουν πολλά οππορτουνιστικά είδη και μειωμένη βιοποικιλότητα οικολογική και αριθμητική αριθμητική κυριαρχία λίγων ειδών

26 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Ομοιομορφία (Evenness) Τύποι ομοιομορφίας Τα πρότυπα ομοιομορφίας καλούνται μοντέλα ειδών-αφθονίας (Species abundance models) Υπάρχουν 5 τύποι τέτοιων μοντέλων Γεωμετρική σειρά (Geometric series) Λογαριθμική σειρά (Log series) Κανονική λογαριθμική (Log-normal series) Σπασμένο ραβδί (Broken stick)

27 Υποθετικές καμπύλες μοντέλων ελάχ. ομοιομορφία (1 είδος) Αφθονία ανά είδος μέγιστη ομοιομορφία 0.01 ελάχ. ομοιομορφία (2ο είδος) Σειρά αφθονίας ειδών

28 Υποθετικές καμπύλες μοντέλων σπασμ. ραβδιού Αφθονία ανά είδος γεωμετρική λογαριθμική Κανον. λογαριθμική Σειρά αφθονίας ειδών

29 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: Πρότυπα κατανομής ατόμων στα είδη δύο τρόποι έκφρασης 1. Μοντέλα ιεαράρχησης αφθονίας (ranked abundance models) 2. Μοντέλα κατανομής συχνοτήτων των ατόμων ανά είδος έναντι αριθμού ειδών (Distributional models)

30 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: (1) Μοντέλα αφθονίας ειδών Δίνουν μια εύκολα κατανοητή απεικόνηση των προτύπων της αφθονίας και χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της διαδοχής. Στα γραφήματα τους απεικονίζεται η ακολουθία των ειδών με φορά από τα είδη με την μεγαλύτερη αφθονία σε αυτά με την μικρότερη (συνήθως χρησιμοποιείται η βάση log 10 ) Πραγματικά δεδομένα από βαριά ρυπασμένη ζώνη στο Oslofjord (Nορβηγία) Πραγματικά δεδομένα για τα οφιουροειδή σε διαπαλιρροιακή βραχώδη περιοχή στο Eniwetok Γεωμετρική σειρά σπασμ. ραβδιού

31 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: (1) Μοντέλα αφθονίας ειδών Το μοντέλο της γεωμετρικής σειράς εφαρμόζεται σε κοινότητες φτωχές σε είδη: Αρχικά στάδια διαδοχής Υποβαθμισμένα οικοσυστήματα (ρύπανση, εισβολή) Αντίξοα οικοσυστήματα Το μοντέλο του σπασμένου ραβδιού δεν χρησιμοποιείται πλέον Τα πιο πολύπλοκα μοντέλα της λογαριθμικής σειράς και της κανονικής λογαριθμικής σειράς μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως μοντέλα αφθόνιας ειδών

32 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: (2) Μοντέλα κατανομής Το μοντέλο της γεωμετρικής σειράς εφαρμόζεται σε κοινότητες φτωχές σε είδη: Αρχικά στάδια διαδοχής Υποβαθμισμένα οικοσυστήματα (ρύπανση, εισβολή) Αντίξοα οικοσυστήματα Το μοντέλο του σπασμένου ραβδιού δεν χρησιμοποιείται πλέον Τα πιο πολύπλοκα μοντέλα της λογαριθμικής σειράς και της κανονικής λογαριθμικής σειράς μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως μοντέλα αφθόνιας ειδών

33 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: (2) Μοντέλα κατανομής Οι περισσότερες κοινότητες συμφωνούν με την Log Normal Συνήθως μεγάλες, ώριμες κοινότητες Συνήθως χρησιμοποιείται το μοντέλο της Poisson lognormal κατανομής Lognormal κατανομή της αφθονίας ειδών για το βένθος του Oseberg (a) και τα δέντρα του νησιού Barro Colorado (b) b). Η γραμμή ακολουθεί Poisson lognormal κατανομή.

34 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: (2) Μοντέλα κατανομής Τα είδη ομαδοποιούνται σε κλάσεις οκτάβες συνήθως (Log 2 ) Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε βάση log αριθμός ειδών Αριθμός ατόμων

35 ΙΙΙ. Δομή των βενθικών κοινοτήτων: (2) Μοντέλα κατανομής Οι δειγματολήπτες που χρησιμοποιούνται στα θαλάσσια ιζήματα είναι επιλεκτικοί για συγκεκριμένους οργανισμούς και συγκεκριμένες αφθονίες. Επομένως δεν συλλέγονται και καταμετρώνται όλοι οι οργανισμοί Χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες διεργασίες ελέγχου της προσαρμογής των μοντέλων σ πραγματικά δεδομένα (goodness of fit testing) Για πολλά οικολογικά δεδομένα δεν γνωρίζουμε αρκετά στοιχεία των εξεταζόμενων συστημάτων ώστε να μπορούμε να κάνουμε προσαρμογές των μοντέλων Στα θαλάσσια συστήματα τα είδη μπορούν να διαιρεθούν σε 3 κλάσεις αφθονίας:σπάνια (70%), ενδιάμεσα (20%), κοινά (10%) Η σπανιότητα είναι βασικό χαρακτηριστικό των θαλάσσιων βενθικών κοινοτήτων, ενώ η μελέτη της αποτελεί βασικό στοιχείο των ερευνών της θαλάσσιας βιοποικιλότητας

36 αθροιστικός αριθμός είδών αθροιστικός αριθμός ειδών αθροιστικός αριθμός ειδών αριθμός δειγμάτων

37 Mέθοδος S (Karakassis 8 Karakassis 1995) Species Samples N randomization Permutations i=1... P Cumulative number of samples k=1...n N-1 S 11 S 12 S 13 S S 1N-1 S 21 S 22 S 23 S S 2N-1 S 31 S 32 S 33 S S 3N S ik... S P1 S P2 S P3 S P4... S PN-1 S ik : Cumulative number of species in k samples in the ith permutation column average S 1 S 2 S 3 S 4 S N-1 S k+1 = a + bs k S k+1 S = a 1-b S k

38 μέθοδος S (a) 400 (b) Cumulative number of species S k y = r 2 = (c) x S k S = S k+1 Cumulative number of species (d) y = r 2 = x 200 S k S = Samples Samples

39 Αν όχι εδώ που; αντίγραφα (replicates) Ελάχιστη ετερογένεια Φτωχή πανίδα 60 Αριθμός ειδών present jackknife S-lag1 S-lag Αριθμός δειγμάτων Rumohr, Karakassis & Jensen (2001)

40 Αν όχι εδώ που; ÚÈÐ̼ ÂÈÁÌ Ù Ποικιλότητα Aφθονία H' Abundance

41 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Αμετάπτωτες κοινότητες ή διαδοχή; Σύμφωνα με τον Thorson οι βενθικές κοινότητες είναι αληθινές οικολογικές ενότητες που σε μεγάλο βαθμό διαχωρίζονται μεταξύ τους. Αντίστοιχη ήταν η άποψη του Pérès (1981) που χαρακτήριζε το δικό του σχήμα «οργανισμικές συνευρέσεις» (organismic assemblages) θεωρώντας ότι υπάρχουν ισχυροί δεσμοί και σχέσεις αλληλεξάρτησης μεταξύ των ειδών μιας ορισμένης κοινότητας

42 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Αμετάπτωτες κοινότητες ή διαδοχή; O R Margalef την 10ετία του 1950 ανέπτυξε ένα νέο «παράδειγμα» για τα θαλάσσια οικοσυστήματα: Τα οικοσυστήματα αναπτύσσονται στον εξελικτικό χρόνο έτσι ώστε να λειτουργούν ενοποιημένα και με κυβερνητικούς μηχανισμούς ανάδρασης που συγχρονίζουν την λειτουργία τους Στο πλαίσιο αυτό διαδοχή είναι «η κατάληψη χώρου από τους οργανισμούς που εμπλέκονται σε μια αδιάκοπη διαδικασία δράσης αντίδρασης που με τον χρόνο οδηγεί σε αλλαγές και του περιβάλλοντος και των κοινοτήτων, που αμφότερα υφίστανται συνεχείς αμφίδρομες επιδράσεις και προσαρμογές Eτσιτσι η διαδοχή είναι διαδικασία ανάλογη με την συσσώρευση πληροφορίας και τα τελικά στάδια της διαδοχής θα έπρεπε να ονομάζονται «ώριμαώριμα οικοσυστήμα» αντί για «climax»

43 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Αμετάπτωτες κοινότητες ή διαδοχή; Η ίδια συζήτηση είχε γίνει στη χερσαία οικολογία 2 10ετίες πριν με δύο κύριες απόψεις: Α) είναι δυνατή η ταξινόμηση των συνευρέσεων σε κοινότητες γιατί υπάρχουν σαφή όρια μεταξύ γειτονικών κοινοτήτων που αντιστοιχούν σε ασυνέχειες του ενδιατήματος. Β) τα είδη δεν εμφανίζονται σε ευδιάκριτες ομάδες με σαφή σύνορα, αλλά εμφανίζονται κατά μήκος διαβαθμίσεων περιβαλλοντικών παραγόντων, με κάθε είδος να παρουσιάζει ένα άριστο σε κάποιο σημείο της διαβάθμισης. Οι κατανομές των ειδών επικαλύπτονται και κάθε «κοινότητα» ήταν εδιάμεσο στοιχείο μιας διαδοχής/μετάπτωσης προς μια άλλη H (A) καλείται και οργανισμική ενώ η (B) ατομικιστική Πολλή θεωρητική συζήτηση για τις δύο αυτές αποψεις μέχρι και αρκετά πρόσφατα

44 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Οργανισμικές κοινότητες ή συνεχή community concept log (αφθονία αφθονία) «continua» concept περιβαλλοντική διαβάθμιση Τι από τα 2 ισχύει στο βένθος?

45 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Οργανισμικές κοινότητες ή συνεχή αφθονία (m -2 ) Mya arenaria (x 2) 2. Nereis virens (x 10) 3. Nassarius obsoletus (x 1) 4. Zostera marina (x 10) 5. Neopanope texana (x 20) Απόσταση (m)

46 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Η έννοια της κοινότητας Mills 1969: κοινότητα είναι μιά ομάδα οργανισμών που εμφανίζονται σε ένα ορισμένο περιβάλλον, οι οποίοι ενδεχομένως αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με το περιβάλλον και μπορούν να διαχωριστούν από άλλες μέσω της οικολογικής έρευνας. Αντίθετα με την υποκειμενική (άρα αυθαίρετη) επιλογή των κοινοτήτων από τους Peterson-Thorson Thorson -Pérès κλπ σήμερα είναι δυνατή η διάκριση ομάδων («κοινοτήτων») με πιό «αντικειμενικά» κριτήρια πχ μέσω της ανάλυσης πολυμεταβλητών Ποιά συστατικά της έρευνας επιδρούν στην διαδικασία αναγνώρισης μιάς βενθικής κοινότητας?

47 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Η έννοια της κοινότητας Ποιά συστατικά της έρευνας επιδρούν στην διαδικασία αναγνώρισης μιάς βενθικής κοινότητας? Η διαδικασία δειγματοληψίας Δειγματολήπτης Επιλογή μεγεθών (Κόσκινο διαχωρισμού) Η διαδικασία προσδιορισμού Η διαδικασία ανάλυσης των δεδομένων Κατάταξη (συμβατή με την οργανισμική σχολή) Διευθέτηση (συμβατή και με τις δύο)

48 Κατάταξη περιοχών στο Oslofjord % απόσταση

49 ΙV. Περιγραφή των βενθικών κοινοτήτων: Η έννοια της κοινότητας Κοινότητες «για πέταμα;» Η αμφισβήτηση των βιοκοινοτήτων δημιουργεί ίσως την εντύπωση ότι αυτές είναι λανθασμένες ή ακόμη και παραπλανητικές θεωρητικές κατασκευές που πρέκυψαν αυθαίρετα και υποκειμενικά Όμως ακόμη και σήμερα χρησιμοποιούνται στην επιστημονική βιβλιογραφία Όχι με την έννοια της ανακάλυψης νέων τύπων κοινοτήτων ή «φάσεων» ή με στόχο την συμπλήρωση του καταλόγου των «χαρακτηριστικών ειδών» όπως στην 10ετίες του 1950 και του 1960 Αλλά με την έννοια ότι είναι χρήσιμες περιγραφικές μονάδες για τις οποίες έχει συγκεντρωθεί σημαντική πληροφορία στο πέρασμα του χρόνου και αντανακλούν κάποιας μορφής χονδρικές έστω διαφοροποιήσεις του ενδιαιτήματος

50 V. Χρονικές μεταβολές των βενθικών κοινοτήτων: Εποχικά πρότυπα Οι εποχικοί κύκλοι επηρεάζουν τα βενθικά είδη σε όλα τα βάθη των θαλασσών Οι ισχυρότερες επιδράσεις των εποχικών αλλαγών παρατηρούνται στις ρηχές περιοχές, αλλά υπάρχουν ενδείξεις για εποχικούς κύκλους και στην βαθειά θάλασσα Το γενικό πρότυπο του εποχικού κύκλου είναι η αύξηση των αριθμών και της βιομάζας τους ζεστούς μήνες που ακολουθείται από μια μεγάλη χειμερινή θνησιμότητα Εποχικά πρότυπα σε διαφορετικά βενθικά συστήματα (α) πανίδα του Northumberland (β) Φοραμινίφερα βαθιάς θάλασσας

51 V. Χρονικές μεταβολές των βενθικών κοινοτήτων: πρότυπα μακράς διάρκειας Φαίνεται να υπάρχουν σημαντικές μεταβολές στα πρότυπα μακράς διαρκείας των βενθικών οργανισμών Βενθική κοινωνία του Northumberland Αμφίποδο P. affins στην Βαλτική

52 V. Χρονικές μεταβολές των βενθικών κοινοτήτων: πρότυπα μακράς διάρκειας Έχουν περιγραφεί δυο κύριες φυσικές διεργασίες που φαίνεται να επηρεάζουν κάποια πρότυπα μακράς διάρκειας: η βορειοατλαντική ταλάντωση (ΝΑΟ) και η ταλάντωση του El Nino (ΕΝSO) στο νότιο ημισφαίριο. η βορειοατλαντική ταλάντωση μετράται ως η διαφορά ατμοσφαιρικής πίεσης ανάμεσα στην Ισλανδία και την Πορτογαλία

53 V. Χρονικές και Χωρικές μεταβολές των βενθικών κοινοτήτων: Πρότυπα σταθερότητας βενθικών πληθυσμών a) Σταθερότητα γειτνίασης: το σύστημα είναι ανθεκτικό σε μικρές διαταραχές αλλά μεγάλες αλλαγές οδηγούν σε κυριαρχία διαφορετικών ειδών (Α-Ε) b) Γενική σταθερότητα: το σύστημα επανέρχεται στο ίδιο κυρίαρχο είδος ανεξάρτητα το εύρος της διαταραχής

54

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015 Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015 Θέμα Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ Θέμα Β Β1. Β2. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Το γενετικό υλικό ενός ιού διαθέτει πληροφορίες : α) Για

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις. Προσαρμογές

Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις. Προσαρμογές Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις Προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφοροποιούν το περιβάλλον τους Παραδείγματα προσαρμογών Αποκρίσεις των τωνοργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΘΕΜΑ Α A.1. γ Α.2. α Α.3. β Α.4. β Α.5. δ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών - Δυνατότητες και Εφαρμογές, Προοπτικές και Προκλήσεις" ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής Το Έργο με Αρ. Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α Θέμα Β. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5 Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1ο Να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Μεγάλες ποσότητες ανοσοσφαιρινών εκκρίνονται από τα: α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΒΕΝΘΙΚΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΛΥΚΩΝ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΒΕΝΘΙΚΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΛΥΚΩΝ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΛΕΣΒΟΥ 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 813 ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΒΕΝΘΙΚΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΛΥΚΩΝ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΛΕΣΒΟΥ Κουτσούμπας Δ. 1, Ευαγγελόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές έννοιες Σε ένα ερωτηματολόγιο έχουμε ένα σύνολο ερωτήσεων. Μπορούμε να πούμε ότι σε κάθε ερώτηση αντιστοιχεί μία μεταβλητή. Αν θεωρήσουμε μια ερώτηση, τα άτομα δίνουν κάποιες απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 Αθήνα, 20/5/2013 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από

Διαβάστε περισσότερα

Κόσκινο κατά ASTM ή διάσταση

Κόσκινο κατά ASTM ή διάσταση Μάθημα: Εδαφομηχανική Ι, 5 ο εξάμηνο. Διδάσκων: Ιωάννης Ορέστης Σ. Γεωργόπουλος, Π.Δ.407/80, Δρ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Θεματική περιοχή: Φυσικά χαρακτηριστικά εδαφών. Ημερομηνία: Δευτέρα 18 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΖΙΡΗΣ Δρ. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Προϊστάμενος Τμήματος Συντήρησης Κήπων Δήμου Θεσσαλονίκης Το έδαφος είναι το δημιούργημα της ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ωλενός, Ακράτα Από τα αρχαία χρόνια, η γεωργία συνεχώς «απαλλοτριώνει» περιοχές από την άγρια φύση. τέως λίμνη Αγουλινίτσα Η Γεωργία κατακερματίζει το βιότοπο των ειδών που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ Τσαπάρης Δημήτρης (δρ. Βιολόγος), Ηλιόπουλος Γιώργος (δρ. Βιολόγος), 2013 Η Οίτη και οι γειτονικοί ορεινοί όγκοι των Βαρδουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc,

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θαλάσσια αύρα ονομάζουμε τον τοπικό άνεμο ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2011 Οικονομική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ Ε ΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ (1 ο ΜΕΡΟΣ) Τεχνική Γεωλογία - Γεωτεχνική Μηχανική 1. Υλικά έδρασης (θεμελίωσης) κατασκευών 2. Υλικά κατασκευής τεχνικών έργων (επιχώματα,φράγματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος Καθηγητής «Η Ιχθυοπανίδα των λιμνοθαλασσών» Στις λιμνοθάλασσες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Ψηφιακό Περιεχόμενο & Ηλεκτρονικό Εμπόριο (Δ εξάμηνο) Διάλεξη # 8η: Έρευνα αγοράς στο Διαδίκτυο Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Ένας άνθρωπος μολύνθηκε από ένα παθογόνο βακτήριο και δεν εμφάνισε συμπτώματα ασθένειας. Πιθανολογείστε τους λόγους που μπορεί να οφείλεται αυτό. 2.

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Έργο LIFE ΦΥΣΗ (LIFE00NAT/GR/7242). «Διατήρηση -Διαχείριση των λιμνών Χειμαδίτιδα Ζάζαρη» - Conservation Management of

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα 2012 Διατήρησε τη θερμοκρασία της κρεβατοκάμαρας στους 18 ο C Διατήρησε τη θερμοκρασία των υπόλοιπων χώρων

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

[ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ]

[ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ] ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΝ ΤΙΘΕΤΑΙ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΕΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΕΠΙΒΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε. Μπακέας, 2013 Πηγή: Α. Βαλαβανίδης «Οικοτοξικολογία και Περιβαλλοντική Τοξικολογία», Τµήµα Χηµείας, ΕΚΠΑ, Αθήνα 2007, Κεφ.11. Οι κυριότεροι τοµείς οικοτοξικολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Φάσµατα άνθρακα-13 ( 13 C NMR)

Φάσµατα άνθρακα-13 ( 13 C NMR) Φάσµατα άνθρακα-3 ( 3 NMR) I = ½ Φυσική αφθονία.% γ και µ Ευαισθησία Τ Χηµική µετατόπιση Ενταση κορυφών Φάσµατα ~ 4 φορές µικρότερα του πρωτονίου ~ 64 µικρότερη του πρωτονίου µεγαλύτερος από εκείνον του

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση του τι μπορεί να συμβεί κατά την είσοδο των ψαριών σε δίχτυα

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση του τι μπορεί να συμβεί κατά την είσοδο των ψαριών σε δίχτυα ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Η συνολική βιομάζα ενός ή περισσοτέρων ειδών που αφαιρείται από το οικοσύστημα με το ψάρεμα είναι γνωστή ως αλίευμα. Ένα μέρος του αλιεύματος θα διακινηθεί μέσα από τις αγορές

Διαβάστε περισσότερα

Sigala K., Papageorgiou N., Karakassis I. Marine Ecology Lab, Biology Dptm., University of Crete, 71409 Heraklion, Greece, karakassis@biology.uoc.

Sigala K., Papageorgiou N., Karakassis I. Marine Ecology Lab, Biology Dptm., University of Crete, 71409 Heraklion, Greece, karakassis@biology.uoc. 9 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 2009 - Πρακτικά, Τόμος ΙΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΝΑΝ ΑΒΑΘΗ ΚΛΕΙΣΤΟ ΚΟΛΠΟ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΣΤΑΚΟΣ) Σιγάλα Κ., Παπαγεωργίου Ν., Καρακάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοδοχεία ROTEX Αριστη ποιότητα ζεστού νερού χρήσης.

Θερμοδοχεία ROTEX Αριστη ποιότητα ζεστού νερού χρήσης. Θερμοδοχεία ROTEX Αριστη ποιότητα ζεστού νερού χρήσης. Τα boilers της Rotex σας εξασφαλίζουν υγιεινό νερό χρήσης, κορυφαία απόδοση και μέγιστη οικονομία! Γνωρίζατε ότι: Η γερμανική εταιρεία Rotex,ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος Ερευνητιικό Έργο MIRAGE (Mediiterranean Intermiittent Riiver ManAGEment) Διιαχείίριιση Ποταμών Διιαλείίπουσας Ροής στη Μεσόγειιο Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1 γ Α2 α Α3 α Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1) Το οικοσύστηµα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ. ΕΡΩΤΗΣΗ 1 : Επιχείρηση προσανατολισμένη στη παραγωγή vs. Επιχείρηση προσανατολισμένη στο marketing.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ. ΕΡΩΤΗΣΗ 1 : Επιχείρηση προσανατολισμένη στη παραγωγή vs. Επιχείρηση προσανατολισμένη στο marketing. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 : Επιχείρηση προσανατολισμένη στη παραγωγή vs. Επιχείρηση προσανατολισμένη στο marketing. Η λειτουργία της βιομηχανοποίησης αποφασίζει με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION

ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION Giannouris Ε. & Manolaki P. giannouris.epaminondas@gmail.com manolaki@upatras.gr ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μειοπανιδα και περιβαλλον: ποιοι παραγοντες καθοριζουν τη συνθεση και κατανομη της στις αμμωδεις παραλιες χωρις παλιρροια;

Μειοπανιδα και περιβαλλον: ποιοι παραγοντες καθοριζουν τη συνθεση και κατανομη της στις αμμωδεις παραλιες χωρις παλιρροια; 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 781 Μειοπανιδα και περιβαλλον: ποιοι παραγοντες καθοριζουν τη συνθεση και κατανομη της στις αμμωδεις παραλιες χωρις παλιρροια; Κατερίνα Σεβαστού 1 & Αναστάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΑΘΗΝΑ 2014 ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Α. Γενική περιγραφή των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΥ - ΦΩΤΙΑΔΗ

ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΥ - ΦΩΤΙΑΔΗ 1 ο ΕΤΟΣ Δευτέρα 8/6/2015 9:00-11:30 ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ 5 Τρίτη 9/6/2015 Τετάρτη 10/6/2015 ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 9:00-11:30 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Πέμπτη 11/6/2015 9:00-11:30

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΞΑΝΘΗΣ. Μάθημα : Στατιστική Ι. Υποενότητα : Τρόποι και μέθοδοι δειγματοληψίας

ΙΕΚ ΞΑΝΘΗΣ. Μάθημα : Στατιστική Ι. Υποενότητα : Τρόποι και μέθοδοι δειγματοληψίας ΙΕΚ ΞΑΝΘΗΣ Μάθημα : Στατιστική Ι Υποενότητα : Τρόποι και μέθοδοι δειγματοληψίας Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος Ιστοσελίδα : http://users.sch.gr/epdiaman/ Email : epdiamantopoulos@yahoo.gr 1 Στόχοι της υποενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών

Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών Νικόλαος Α. Κοροβέσης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα και Μέθοδοι Δόνησης

Συστήματα και Μέθοδοι Δόνησης ΠΩΣ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΕΤΕ ΗΛΕΚΤΡΟΔΟΝΗΤΗ ITALVIBRAS Συστήματα και Μέθοδοι Δόνησης Τα συστήματα στα οποία χρησιμοποιείται η δόνηση μπορούν να χωριστούν στις εξής κατηγορίες: Συστήματα ελεύθερης ταλάντωσης, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ 3

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ 3 Ηλίας Αθανασιάδης Αναπληρωτής καθηγητής Π.Τ..Ε. Παν. Αιγαίου 1.8. Αθροιστική κα τα νο μή Σε ορισμένες κατανομές παρουσιάζει ενδιαφέρον να παρακολουθούμε πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Σίνος Γκιώκας Ηράκλειο 2000 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Εισαγωγικές έννοιες 1. Η επιστήμη της Βιογεωγραφίας 1 2. Η ιστορία της Βιογεωγραφίας 4 Β. Το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

«Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και. κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09 06 2015

«Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και. κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09 06 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ «Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΙΝΕΤΑΙ

Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΙΝΕΤΑΙ Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΙΝΕΤΑΙ Διακυβερνητική Επιτροπή για τις κλιματικές αλλαγές: Αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου (+31% για CO 2 ). Αύξηση μέσης θερμοκρασίας γης κατά 0.6±0.2 0.2 ο C από τα τέλη του 19

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα