School of Physics, University of Athens, Panepistimioupolis, Zographos , Athens-Greece ** Aстрономска опсерваторија, Волгина 7,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "School of Physics, University of Athens, Panepistimioupolis, Zographos 157 84, Athens-Greece ** Aстрономска опсерваторија, Волгина 7,"

Transcript

1 Indikoplovac K (495.02) ВАСИЛИЈЕ Н. МАНИМАНИС * ЕВСТРАТИЈЕ Т. ТЕОДОСИЈУ * МИЛАН С. ДИМИТРИЈЕВИЋ ** * Department of Astrophysics-Astronomy and Mechanics, School of Physics, University of Athens, Panepistimioupolis, Zographos , Athens-Greece ** Aстрономска опсерваторија, Волгина 7, Београд, Србија KOЗМА ИНДИКОПЛОВАЦ Апстракт: Први векови хришћанства у Византијском царству, од 3. до 6. века, обухватају период када је нова религија требала да се консолидује као доминантна. Сходно томе, све што је изгледало да противречи Светом писму требало је свим средствима да му се прилагоди. Пошто се географија није у неким тачкама слагала са њим и пошто свети текстови нису могли да буду погрешни, земљопис тога времена требаo је да се доведе у склад са светим списима. Овај задатак преузео је у 6. веку несторијански монах Козма Индикопловац. Он је написао Хришћанску топографију, дело кроз које је покушао да створи нови географски систем или репрезентацију света, која ће се слагати са Библијом. Овде се разматрају његов живот и дело УВОД Проучавање географије се у Византији сматрало за важно и корисно, пошто је такво знање било потребно за одређивање положаја Свете земље и граница између митрополија. Стога су византијски учени људи, користећи као полазну тачку дело античког картографа и географа Маринуса из Тира (око 60/ н.е.), и познату Географију (Geographia, Cosmographia, или Geographike Hyphegesis) [1] класичног астронома, математичара и географа Клаудија Птолемеја (2. век), писали властите расправе на ове теме. Први векови хришћанства у Византијском царству, од 3. до 6. века, обухватају период када је нова религија требала да се консолидује као доминантна. Сходно томе, све што је изгледало да противречи Светом писму требало је или да нестане и буде заборављено, или да му се прилагоди. Пош-

2 то се географија грчког и хеленистичког периода није у неким тачкама слагала са њим а свети текстови нису могли да буду погрешни, њу је, како се схватало у то време, требало довести у склад са светим списима. Овај задатак преузео је у 6. веку несторијански (јеретички) хришћански трговац, путник и касније монах у манастиру Света Катарина на Синају. Име му је било Козма, а назван је Индикопловац (Индикоплеустес), т.ј. онај који је пловио у Индију. 2. ЖИВОТ КОЗМЕ ИНДИКОПЛОВЦА Козма је био грчког порекла и постао је славан због дела које је написао у манастиру Света Катарина, око 547. Док је још био млад, око 520, путовао је као трговац у области око Египта, т. ј. Црвеног мора (и на исток до Персијског залива) [2, књ. ΙΙ, стр. 29], у Краљевство Аксум и његову околину (област данашње Етиопије, Еритреје и Сомалије) [2, књ. ΙΙ, стр. 30], Палестину и Синајско полуострво [2, књ. V, 8, 14, 51, 52]. После првих путовања, Козма је током 15 година владавине Јустинијана I ( ), путовао по Црном мору, Источној Африци и пловио дуж обала Индијског океана досежући Индију и Шри Ланку. Због тога је касније назван Индикопловац (Индикоплеустес), не у рукописима о његовом раду него око 11. века [3, стр. 211]. На крају се наш путник вратио у Александрију и повукао у чувени манастир Свете Катарине на Гори Синајској, где се 535. замонашио и почео да пише утиске и описе са својих путовања по великом делу тада познатог све- Слика 1. Манастир Свете Катарине на Синају. 235

3 та. Аутор је географског дела Topographia Christiana (Хришћанска топографија) или просто Космографија, које се на почетку састојало од пет књига, касније од шест и на крају од дванаест. Овим радом Козма је покушао да створи нови систем географије, или управо претставе света, која је у хармонији са учењима Светог писма. Није потпуно извесно да ли је Козма његово право име; оно се генерално узима пошто је написано на само једној копији овог дела, која се чува у Фиренци (Laurentianus Plutei IX. 28). Изгледа да је писање Хришћанске топографије било завршено средином 6. века. Према Роџеру Пирсу (Roger Pearce, 2003): Датирање рада је прилично извесно. У књизи 2, Козма нам каже да је 25 година од како је био у Аксуму, а тамо је био када је Елесбаас спремао поход против Хомерита. То је вероватно 525, или могуће 522. На почетку књиге 6, позива се на два помрачења, дајући датуме као Мехир 12 и Месори 24: а то су изгледа помрачења од 6. фебруара и 17. августа 547. Логичан закључак је да је рад написан око 550 ([4] Предговор он лајн издању). Треба напоменути да су Мехир и Месори 6. и 12. месец старог египатског соларног календара, чији је први месец године био Тот [5, стр. 68]. 3. ХРИШЋАНСКА ТОПОГРАФИЈА У верзији Хришћанске топографије од 12 књига [6, књ. 88, стр. 445], садржани су многи корисни географски подаци, које је коректно забележио Козма, као in situ сакупљач информација. Он описује места која је сам посетио, али и све што је чуо о њима како од морнара, тако и од тамошњих становника. Осим тога, нацртао је многе мапе тих места и скицирао необичне животиње које је видео. Упоредо са тим, бележи вредне историјске податке о своме времену, пошто је извесно да је био тамо где су се одвијали важни догађаји, као што су војне припреме краља Аксумита, Елесба(а)са (или Калеба или Халеба) против Јеврејског народа Јемена (Хомерита). Елесба(а)с, или Елесбоас или Калеб слави се у Етиопској цркви као блажени: његов празник је 15. маја. Као краљ Аксума у Етиопији, борио се 525. против јеврејског владара Ду-На, који је прогонио хришћане у Неџрану, граду у јужној Арабији. Такође га је император Јустинијан замолио за помоћ против Персијанаца. Када је изгубио једну битку повукао се у монашку ћелију близу Аксума. Умро је око 555. Козма није добио неко специјално образовање [2, књ. ΙΙ, 1], тако да је природно дa његов рад садржи неке веома наивне космолошке погледе, који су у супротности са гледиштима великог астронома и географа 2. века, Клаудија Птолемеја, које он у потпуности осуђује као лажне. Садржај Хришћанске топографије, која је компилација различитих тема, не одговара у стварности своме наслову, него као целина има зацртани циљ: да постави основе за нови систем природне географије, који би био у потпуности заснован на Библији. За свестраног учењака и патријарха Фотија I ( ) из Константинопоља, Topographia Christiana је упрошћени 236

4 пренос описа Петокњижја и он са неким презиром карактерише Козму као ближег миту него истини [5,стр. 211]. С обзиром да му је језик једноставан, Фотије га оптужује да не познаје Грчки језик и закључује своје мишљење о овом раду и његовом аутору тврдећи да је [Козма] такође написaо и друге бизарне ствари [5,стр. 212]. 4. КОЗМОЛОШКИ ПОГЛЕДИ КОЗМЕ ИНДИКОПЛОВЦА У суштини, Козма је предани јеретички (Несторијански) хришћанин, који је изузетно одан одбрани једноставне космологије јеврејске традиције. Комбинујући своја емпиријска географска посматрања са извесним библијским референцама, усваја, супротно тада прихваћеном Птолемејевом систему да облик Земље није сферни него раван, дугачак и узак, као шатор, кућа за молитву, коју је Мојсију описао Бог, за време јеврејског егзодуса из Египта. Другим речима, према Козми, Земља је равна правоугаона област правоугаони паралелограм. Слично, Универзум је двоспратна, правоугаона, паралелопипедна кутија простране запремине, слична Заветном ковчегу, којој је Земља прва основица а прво (највише) небо покривач. То небо је Небеско краљевство и стоји изнад небеског свода. Он чини друго небо, смртника, односно Земаљско краљевство. У основи, то је веровање укорењено у старој египатској космогонији. Цео систем се подржава на своје четири ивице, стубовима који се налазе на четири угла Земље, што је, као што смо већ поменули, према Козми раван паралелограм покривен небес- Слика 2. Страница из Хришћанске топологије са цртежом Козминог модела универзума. 237

5 ким сводом и окружен водама Океана, а изван њих се налази Рај. Козма верује да равна Земља лежи на дну непокретног Универзума, који такође није сферичан: он претставља огромну кубичну просторију са закривљеним (конкавним) сводом. Око планине звонастог облика према северу окрећу се Сунце, Месец и звезде, описујући кружне путање, увек у складу са Божијим заповестима, а Он сваког тренутка може да их заустави и промени њихова кретања, као у књизи Исаије, где се Сунце креће уназад за 10 степени: Ево ја ћу вратити сјен по кољенцима по којима је сишао на сунчанику Ахазову натраг за десет кољенаца. И врати се сунце за десет кољенаца по кољенцима по којима бијаше сишло. [7, Исаија 38:8] или као што се десило у Гаваону, где је Исус Навин, држећи раширене руке за време битке Израелаца са Аморејцима, зауставио Сунце: Тада проговори Исус Господу онај дан када Господ предаде Аморејца синовима Израиљевијем, и рече пред синовима Израиљевијем: стани сунце над Гаваоном и мјесече над долином Елонском. И стаде сунце и устави се мјесец, докле се не освети народ непријатељима својим. Не пише ли то у књизи истинитога? И стаде сунце насред неба и не наже западу скоро за цио дан. [7, Исус Навин 10:12 13] Сунце се наизменично приближава врху и основици звонасте планине. Тако Козма објашњава смену дана и ноћи. Када сија и осветљава наш део Земље, имамо дан, а висока, звонаста планина на северу, спречава његове зраке да обасјавају области Земље које су са друге стране, тако да је тамо тама. Лети се, према Козми, Сунце окреће око уског врха, тако да ишчезава из наших погледа само кратко време, пошто је тај део његове путање мали; али зими се окреће око њене широке основице, због чега су тада ноћи дуже него дани, пошто је његова путања иза планине дужа. Осим тога, Козма пише да се звезде и планете не крећу саме, него их покрећу планетарни анђели, веровање које је дошло чак до 17. века, доба Јохана Кеплера, законодавца неба. 5. КОЗМИНИ ТЕОЛОШКИ ПОГЛЕДИ И ЈЕРЕСИ ЊЕГОВОГ ДОБА Што се тиче теолошких идеја садржаних у Хришћанској топографији, Козма Индикопловац, као несторијански јеретик, усваја неколико погледа из радова ранохришћанског бискупа Диодора из Тарса (? у служби од 378, преминуо 392) и Теодора из Мопсухестије ( ), који су изражавали несторијанске погледе, назване по Несторију ( ), који је три године 238

6 ( ) био архиепископ Константинопоља, а раздвајао је две Исусове природе, које су се међусобно јасно разликовале, и наглашавао специфични саджај сваке од њих. Сматрали су да, ако је сједињавање ове две природе икада могуће, оно може бити само морално. Према њиховим веровањима, Девица Марија није родила раније постојећи Логос и Сина Божијег, него само човека, Исуса. Марија, као људско биће, није могла да створи Бога, него само човека, са којим се Бог-Логос касније сјединио. Несторије је, као и остали представници Антиохијске теологије, као што су Теодор из Мопсухестије, Диодор из Тарза и други, називао Марију Антропотокос (носилац-човека, Човекородица) и Христотокос (носилац-христа, Христородица) уместо Tеотокос (носилац-бога, Богородица). Несторија и његова учења осудио је као јеретичка Трећи васељенски сабор у Ефесу 431. Одлука је била да Христ има две природе, божанску и људску, које су истински и апсолутно сједињене у њему, и да је придев Tеотокос правилан за Богородицу [8, стр. 314]. Козма у петој књизи Хришћанске топографије, помиње три друге секте, Манихејце, Maрционисте [2, књ. V, 178] и Монтанисте [2, књ. V, 252]. То указује да су ове јереси биле активне и у време када је Козма писао Топографију, и имале следбенике у Александрији. Манихејство је названо према персијанцу Манесу ( ), који је истицао вечну борбу измећу Добра и Зла, верујући да је Исус створен у Божијем духу а да је његово разапињање дело Сатане. Манихејство карактерише интензитет борбе између Добра и Зла и двојство Светлост-Мрак [8, стр. 303]. Maрционизам је назван по Марциону, Гностику из Синопе, који је живео у 2. веку. Главна тачка његовог учења је постојање добронамерног врховног Бога-Оца, који је изнад Бога-Створитеља, који је само праведан. Врховни Бог је савршен и добронамеран, док је Створитељ (који је створио Свет) праведан али не и добронамеран: Он је Бог Старог Завета, док је Бог Новог Завета добронамерни Врховни Бог [8, стр. 303]. На крају, Монтанизам је именован према Мартину Монтанусу, некадашњем свештенику Кибеле, који је 172, формулисао своју теорију о Веку Оца (Стари Завет), Веку Сина (Нови Завет) и Веку Светог Духа, који је сам најавио. Највећи значај је доделио Јеванђељу по Јовану, где је пронашао обећање о доласку Утешитеља [8, стр. 306]: А када дође утјешитељ, кога ћу вам послати од оца, Дух истине, који од оца излази, он ће свједочити за мене. (Јован 15:26). Ове секте помиње Козма, који истовремено одбацује грчку науку и има непријатељски став према паганском образовању. 6. КОЗМА ИНДИКОПЛОВАЦ КАО ГЕОГРАФ Централно питање у главном Козмином делу, је покушај да докаже да су грчки географи грешили пишући да је Земља округла, док је она, по његовом мишљењу, равна. Овакав став био је тешко прихватљив чак и у ње- 239

7 гово време; то нису прихватали ни византијски учени људи, ни образовани хришћански свештеници. Ипак, упркос својој наивној природи и екстравагантним тврдњама, Tопографија је била и још увек је значајна, не због својих схватања о природи света, него због вредних географских, културолошких и историјских информација које садржи, заснованих на његовом личном искуству, што су сведочанстава о земљама које је пропутовао. Његове погледе и информације су дискутовали и коментарисали неколико каснијих научника, а популарни стил писања учинио је Хришћанску топографију [6, књ. 88, стр. 445] омиљеним штивом мање образованих Византинаца, пошто је била у сагласности са њиховим свакодневним искуством. Ипак, готово његов савременик, истакнути хришћански философ Јован Филопонос ( ), који је имао Монофиситске тенденције, одбацио је Хришћанску Топографију, као и већина учених људи у Византији, у име Аристотеловско-Птолемејског Универзума. Стога (види [4] On line Christi- 240 Слика 3. Два цртежа Козминог космолошког модела.

8 an Topography) део 11. и још више 12. књига Toпографије изгледа прилично неповезана са главном облашћу дела (географија или топографија): У 12. књизи Козма покушава да се супротстави критикама других учених монаха и византијских хришћанских научника, који се не слажу са његовим ставовима. У 11. књизи он описује извесне луке западне обале Индије, где бродови укрцавају бибер, и пружа значајне информације о Шри Ланки коју назива Тапробан: Објашњава њен значај за трговину и напомиње да је на овом острву постојала заједница Несторијанских хришћана. Шри Ланку такође помиње Паладије из Хеленополиса ( или , види Маниманис, Теодосију, Димитријевић, 2012), у свом познатом делу Epistola de Indicis Gentibus et de Bramanibus (O народима и Браманима Индије), где користи оригинални материјал из личног искуства, али такође и описе египатских путника у Индију [9, стр ]. 7. ПОСТОЈЕЋЕ КОПИЈЕ И ИЗДАЊА ХРИШЋАНСКЕ ТОПОГРАФИЈЕ Козмино дело, Topographia Christiana, сачувано је у три основне копије. Једна је у Ватикану, то је код Vaticanus Graecus 699, и написана је у 9. веку у Константинопољу; садржи само првих десет књига, т.ј. две књиге које су прилично неважне за главну тему (11. и 12, види претходни параграф) су испуштене. Друге две постојеће копије Toпографије садрже свих 12 књига. Обе се датирају у 11. век. Прва је илустровани манускрипт, који се чува у Манастиру Св. Катарине на Гори Синајској (Νο. 1186), а сматра се да је написан у Кападокији. Други, код Laurentianus Plutei IX. 28, се чува у Фиренци, а написан је у Манастиру Иврион на Атосу. Треба напоменути да је четврта потпуна копија Хришћанске Топографије, која је тачан транскрипт оне која се чува у Фиренци, а настала је 1682, била у Енглеској (Phillips 2581) али је изгубљена и не зна се да ли је уништена или се чува у некој непознатој библиотеци или у скривеном архиву неког сакупљача. Ипак, постоје и други (најмање 20) рукописи, који садрже мале делове Toпографије. Ови парцијални манускрипти садрже углавном илустрације: 1) Paris Suppl. Gr. 844, 18.век. Садржи само копије неких слика у L. 2) Paris Gr (P). 16.век. На ff. 112 ff, садржи копију већине књиге 11, коју је урадио Nicholas de la Torre, могуће из архетипа Z, мада садржи више од те књиге него Z. Текст је слободно обрађен, и изгледа да се односи на рукопис из Смирне: 3) Smyrna B-8 (Z). око Описао га је Пападопулос Керамеус у каталогу из Одабрани делови су на стр , под именом Максимус (написаним преко краћег имена које је избрисано). То је само колекција слика са малим делом придруженог текста. 4) Vienna Theol. 9 (W). Избор. Купио у Константинопољу A. Busbeck. Копирано са S, или вероватније 241

9 Мс. Сличан S. 5) Vat. Gr. 363 (R2), 10.век. 6) Oксфорд, Бодлејанска библиотека: Ms. Cromwell 15, 11. век. Купљено на Атосу ) Bodleian Arch. Selden , fol. 116 има catena на Луку приписана Козми Индикопловцу. 8) Vat. Gr век, fol. 7v. 9) Vat. Gr век,fol ) Венеција, Marcianus Gr век,fol ) Bodleian, Baroc. 15, 12.век,fol ) Торино B. I ) Mилано, Ambrosian. B век. 14) Mосква 358, 11.век. 15) Vat. Gr ) Paris Gr Colbertinus 1476, 16. век, копирао J. Diassorinos. Ово је поменуо Монфокон (Мontfaucon), и такође Омон, а обојица су наводили читаоца да претпостави да је Козма аутор коментара Псалми које су ту сачуване. У ствари то садржи само уобичајени део књиге 5, иза кога следи материјал других аутора. 17) Paris Gr. 169 (Mazarin-Reg. 3450), 14. век. Сличан Мс. са параграфом проширеним додавањем следеће секције других аутора. 18) Vallicellianus C век. ff Такође са проширеним параграфом из књиге 5. 19) Paris Gr. 3179, 16.век. Копирао Bigot. Такође са проширеним параграфом из књиге 5. 20) Vat. Gr fol (Више детаља постоји у потпуном списку у Предговору он лајн издања Роџера Пирса, 2003). Што се тиче штампаних издања, Topographia Christiana је први пут публикована на Западу 1707, од француског учењака и критичара Бернара од Монфокона ( ) у Collectio nova patrum et scriptorum graecorum [10]. У 1806, укључена је у 88. том дела Patrologia Graeca [6], а као посебна књига објављена је у Лондону, у преводу Џ. Мек Криндла (Mac Crindle) под насловом The Christian Topography of Cosmas, an Egyptian Monk [11, стр. 365] и у Кембриџу, Енглеска, као The Christian Topography of Cosmas Indicopleustes [12]. Погледе Козме Индикопловца, како су изражени у Topographia Christiana, проучила је Ванда Волска-Конус (Wanda Wolska-Conus), која је објавила одговарајућу расправу насловљену La Topographie chrétienne de Cosmas Indikopleustês Théologie et Science du VI sičcle [13]. Обимно дело о њему такође је објавио и Редин [14]. Хришћанску топографију је превео на српски монах Гаврило Тројичанин у манастиру Свете Тројице а илустровао је Андрија Раичевић [15, стр. 34]. О утицају који је имао на формирање погрешних представа, сведочи рукопис у коме се Козма назива свецем [16], као и поједине иконе и фреске у српским манастирима где се Земља, према Козми, представља као равна плоча са конусу сличном планином на северу [15,стр.37]. Данас је Topographia Christiana приступачна он лајн на интернету, како на грчком прототипу [17], тако и у енглеском преводу [2]. Козма је такође писао и друга дела, као што су Geographia (Cosmographia) и Astronomia (астрономске табле), али она су изгубљена; осим Topographia Christiana, још једно Козмино дело је сачувано: то је Опис биљака и животиња Индије (садржано у Тевеноовом (Thévenot) Relation des divers Voyages curieux [18]). Ово дело је састављено од обавештења из прве руке, а објавио га је у Паризу Melchisédec Thévenot,

10 8. ЗАКЉУЧЦИ Средином 6. века хеленистичка антика је досегла свој крај. У то време рановизантијског доба, Блиски и Средњи Исток су се у кратком року Христијаниизовали. Ипак, борба између два света, старог паганског и надолазећег хришћанског, је интензивна и јавља се како индиректно, преко старих филозофских елемената у догмама хришћанских секти, тако и директно, у облику конфронтације између последњих учењака античког света и бискупа и свештеника Цркве. У том контексту долази динамични Несторијански калуђер, Козма Индикопловац, необразовани човек који је много пропутовао. Наоружан практичним знањем, које је прикупио на далеким путовањима, пише Хришћанску Топографију, дело које је у основи против тачних теорија античких грчких астронома и географа, који су писали и размишљали о сферном облику Земље. За Козму секуларно знање је без вредности; он ради са другом логиком, где се све објашњава коришћењем светих текстова а нарочито Старим Заветом. Његови погледи на свет засновани су на теорији равне Земље, која је у општем подржана дословном интерпретацијом светих текстова све три главне монотеистичке религије (јудаизма, хришћанства и ислама). Тако, значајан део Козминог дела има као дубљу сврху да постави основе система природне географије засноване на Библији. Због тога, учени патријарх Фотије ( ) означава Хришћанску Топографију као наивну интерпретацију садржаја Петокњижја и пише о Козми са прилично презира. У стварности, Козма не представља хришћанску цркву, пошто је само Несторијански (јеретички) калуђер и његове погледе нису прихватили образовани свештеници, или вође Цркве. Он не представља ни неку научну, културну, духовну или идеолошку струју унутар Цркве. Ипак, у знатној мери је утицао на необразоване чланове нижег свештенства, као и на нешколоване, наивне световне људе у Византијском царству, зато што је Хришћанска Топографија била оригинално и интересантно дело са богатством информација од интереса за путовања, географију и трговину, датих једноставним језиком, што ју је чинило лаком за читање и занимљивом. Док је у своје време пленио читаоце описом егзотичних места и животиња, што је увек фасцинирало народ, још увек је од интереса и за модерне истраживаче и научнике, пошто је ова књига и даље драгоцени извор за историју науке, трговине и поморских путева тога далеког времена. Не треба сметнути с ума да је путовање просечне особе у краљевства Источне Африке, Црвеног мора, Палестину, Гору Синајску, Арабију, Персијски залив и нарочито Индију и Шри Ланку, био готово немогућ подвиг. Без обзира на симплицистичку козмологију, Козмина Toпографија је значајно дело, пошто омогућава модерном читаоцу да баци поглед на свет шестог века, или бар на његов већи део, кроз перо сведока, који је живео 243

11 пре 15 векова, употпуњено са мапама, цртежима и сликама, које украшавају и богате текст. Са друге стране, може се рећи да је Topographia Christiana једно од најранијих византијских дела која указују на резултат напуштања старог секуларног образовања, које је започело у претходним вековима. Осим природних наука, као што су астрономија, космологија и географија, постепено, током истог периода, нестаје и класична медицина, као наслеђе великих лекара грчке и хеленистичке антике, не губећи своје представнике: становништво почиње да болестима приписује метафизичке узроке, сматрајући их као облик божије казне, веровање које се може наћи и данас, нарочито у земљама трећег света. На тај начин, после седмог века, у Византијском царству лекара постепено замењује калуђер, кога зову да отера болест, или пре демоне који су је изазвали, читајући молитве, благосиљајући и палећи тамјан [19]. Тек вековима касније, у време династије Палеолога ( ), дошло је до релативне ренесансе науке и културе у Византијском царству, али било је сувише касно за истинску обнову пошто је Империја непрекидно политички и територијално опадала а пад Константинопоља у руке Отоманским Турцима је био близу (1453). Захвалност Ова студија је део истраживања на Универзитету у Атини, Катедра за Астрофизику, Астрономију и Механику, који помаже Универзитет у Атини преко специјалног рачуна за истраживачке пројекте на чему захваљујемо, као и на помоћи Министарства за просвету и науку Републике Србије, преко пројекта III ЛИТЕРАТУРА [1] Ptolemy s Geography: An Annotated Translation of the Theoretical Chapters, trans. by J. L. Berggren and A. Jones, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, USA, [2] Cosmas Indikopleustês, Topographie Chrétienne, tranl. by Wanda Wolska-Conus, Sources Chrétiennes, volumes 2. Les Editions du Cerf, Paris, [3] E. Theodossiou and E. Danezis, At the Years of Byzantium Byzantine scientists, physicians, chronologers and astronomers, in Greek, Diavlos Publ., Athens [4] On line Christian Topography, in English: [5] E. Theodossiou and E. Danezis, The Odyssey of the calendars, vol. I: Searching for the roots of Knowledge, in Greek, Diavlos Publ., Athens, [6] J.-P. Migne (ed.), Patrologia Graeca cursus completus (P.G.), volumes 1 161, Centre for Patristic Publications, Athens,

12 [7] The Holy Bible: The New International Version Bible, Zondervan Bible Publishers, Grand Rapids, Michigan, U.S.A [8] E. Theodossiou and E. Danezis, To the traces of IXTHYS: Astronomy-History-Philosophy, in Greek, Diavlos Publ., Athens, [9] J. Derett, The history of Palladius on the Races of India and the Brahmans, Classica et Medievalia 21 (1960), [10] Bernard de Montfaucon (Notes and Preface), Collectio nova patrum et scriptorum graecorum: Eusebii Caesariensis, Athanasii, & Cosmae Aegyptii. C. Rigaud Publ., Paris, On line: [11] Mac Crindle (ed.), J., The Christian Topography of Cosmas, an Egyptian Monk, Hakluyt Society Publications, no 98, London, 1897 (Reissued by Cambridge University Press, 2010). [12] E.O. Winstedt, (ed.), The Christian Topography of Cosmas Indicopleustes, Cambridge University Press, Cambridge, [13] W. Wolska-Conus, La Topographie chrétienne de Cosmas Indikopleustês Théologie et Science au VIe siècle, vol. 3, Bibliothèque byzantine. Presses Universitaires de France, Paris, [14] Редин, Е. К.: 1916, Христiанская топографiя Козьми Индикоплова, по греческимъ и русскимъ спискамъ I, Типография Г. Лисснера и Д. Собко, Москва. [15] Јанковић, Н. Ђ.: 1989, Астрономија у старим српским рукописима, Српска академија наука и уметности, Посебна издања, књ. DXC, Одељење природноматематичких наука, књ. 64. [16] Стојановић, Љ.: 1903, Каталог Народне библиотеке у Београду IV, Краљевска српска државна штампарија, Београд (рукопис бр. 497). [17] On line Christian Topography, in original Greek text: ~harsch/graeca/chronologia/s_post06/cosmas/cos_ipro.html [18] Μ. Thévenot, Relations de divers Voyages curieux.thomas Moette, Paris, [19] D. Papanikola-Bakirtzi (ed.), Proceedings of the Symposium Food and Cooking in Byzantium, Publications of Ministry of Culture, Arcaeological Receipts Fund, Athens, 2005,

13 Dr VASSILIOS N. MANIMANIS, Dr EFSTRATIOS THEODOSIOU University of Athens School of Physics Department of Astrophysics Astronomy and Mechanics Dr MILAN S. DIMITRIJEVIC Astronomical Observatory Belgrade COSMAS INDICOPLEUSTES Summary The first Christian centuries in the Byzantine Empire, from the 3rd to the 6th, comprise a period in which the Christian religion had to consolidate its place as the dominant religion. Therefore, everything that seemed to contradict the Scriptures had to be adapted to them by any means. For this reason, since geography did not agree in several instances with the holy texts, and because the Scriptures could not be in error, the geography of the times had to be harmonized with the holy texts of the new religion. This task was undertaken by the 6th century Nestorian Christian monk Cosmas the Indicopleustes. Cosmas wrote Christian Topography, a work through which he attempted to create a new system of geography or a representation of the World that would fit the information contained in the Holy Scripture. His work and life are considered here. 246

14 Βασίλειος Ν. Μανιμάνης 1, Eυστράτιος Θ. Θεοδοσίου 1 Μίλαν Σ. Δημητρίγιεβιτς 2 1 Εθνικό και καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Τομέας Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής, Πανεπιστιμιόπολις, Ζωγράφος Astronomical Observatory, Volgina 7, Belgrade, Serbia. Η συμβολήβυζαντινών ιερωμένων στην αστρονομία και τη φυσική Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης (6ος αιώνας) Περίληψη: Οι πρώτοι χριστιανικοί αιώνες στο Βυζάντιο, από τον 3ο έως τον 6o, αποτελούν την πρωτοβυζαντινή περίοδο κατά την οποία έπρεπε οπωσδήποτε να εδραιωθεί η χριστιανικήθρησκεία. Καθετί, λοιπόν, που αντέβαινε στις ιερές Γραφές έπρεπε με κάθε τρόπο προσαρμοστεί σ αυτές. Γι αυτό τον λόγο, επειδήη γεωγραφία δεν συμφωνούσε με όσα έγραφε η Αγία Γραφή και αφού η Αγία Γραφή δεν μπορούσε να έχει λάθος, η γεωγραφία, όπως λογιζόταν έως τότε, όφειλε να προσαρμοστεί στα ιερά κείμενα της χριστιανικής θρησκείας. Αυτό το έργο το ανέλαβε ο νεστοριανός χριστιανός μοναχός Κοσμάς, ο αποκαλούμενος Ινδικοπλεύστης. Ο Κοσμάς έγραψε τη Χριστιανική Τοπογραφία του, ένα έργο μέσω του οποίου προσπάθησε να δημιουργήσει ένα νέο σύστημα γεωγραφίας ήπιο απλά μιας εικόνας του Κόσμου κατά τρόπο που να ταιριάζει με τα διδάγματα της Αγίας Γραφής. 1. Εισαγωγή Η μελέτη της γεωγραφίας στο Βυζάντιο θεωρούνταν ουσιαστικήκαι χρήσιμη γνώση, γιατί αυτήη γνώση ήταν απαραίτητη για τον προσδιορισμό της γεωγραφικής θέσης των Αγίων Τόπων και την οριοθέτηση των εκκλησιαστικών δικαιοδοσιών. Γι αυτό τον λόγο, με αφετηρία το έργο του αρχαίου χαρτογράφου και γεωγράφου Μαρίνου του Τύριου (Marinus of Tyre, ca. 60/ AD) και την περίφημη Γεωγραφική Υφήγησι (The Geography, also known as Geographia, Cosmographia, or Geographike Hyphegesis) [1] του σπουδαίου αστρονόμου, μαθηματικού και γεωγράφου Κλαύδιου Πτολεμαίου, οι Βυζαντινοί λόγιοι έγραψαν τις δικές τους γεωγραφικές πραγματείες. Ακριβολογώντας όμως πρέπει να πούμε πως κυρίως ήμάλλον μόνο στα μοναστήρια, οι μοναχοί ασχολούνταν με τις γεωγραφικές σπουδές και τη μελέτη των έργων των αρχαίων γεωγράφων. Ωστόσο, οι αντιλήψεις των γεωγράφων του Βυζαντίου για τη Γη κατά την πρώιμη περίοδο της αυτοκρατορίας ιδιαίτερα του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη ήταν μάλλον φανταστικές, επηρεασμένες από την Αγία Γραφή και τις κοσμογονικές ιδέες που περιέχει, ενώ και τα κυριότερα τότε γεωγραφικά έργα είχαν περιορι- 247

15 στεί μάλλον σε καταλόγους ονομάτων και οδηγούς των πόλεων για χρήση των μαθητών των σχολείων, των σπουδαστών και των επισκεπτών των πόλεων. Πραγματικά, τα γεωγραφικά έργα ήταν κατά βάση γεωγραφικές-ταξιδιωτικές αφηγήσεις και περιγραφές, γεγονός που δείχνει με σαφήνεια τη διαφορά ανάμεσα στη γεωγραφία της ελληνικής αρχαιότητας και στη γεωγραφία, όπως λογιζόταν στο Βυζάντιο. Οι πρώτοι χριστιανικοί αιώνες στο Βυζάντιο, συγκεκριμένα από τον 3ο έως τον 6o, είναι εκείνοι κατά τους οποίους έπρεπε να εδραιωθεί η χριστιανικήθρησκεία. Καθετί, λοιπόν, που αντέβαινε στις ιερές Γραφές έπρεπε είτε να εξαφανιστεί και να ξεχαστεί είτε να προσαρμοστεί σ αυτές. Επομένως, επειδήη γεωγραφία των ελληνικών και ελληνιστικών χρόνων δεν συμφωνούσε με όσα έγραφε η Αγία Γραφή, και αφού η Αγία Γραφή δεν μπορούσε να έχει λάθος, η γεωγραφία, όπως λογιζόταν τότε στο Βυζάντιο, όφειλε να προσαρμοστεί σ αυτή. Αυτό το έργο το ανέλαβε ένας νεστοριανός, αιρετικός, χριστιανός έμπορος, περιηγητής και αργότερα μοναχός στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, ο Κοσμάς, ο αποκαλούμενος Ινδικοπλεύστης. 2. Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης (6ος αιώνας) Ο ελληνικής καταγωγής έμπορος ([2] Βιβλίο ΙΙ, 54, 56), περιηγητής, γεωγράφος, μοναχός και συγγραφέας Κοσμάς, έγινε ευρύτερα γνωστός, από το έργο του που συνέγραψε στη Μονήτης Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, γύρω στο 547. Νέος, σαν έμπορος, γύρω στο 520, περιηγήθηκε τις γύρω από την Αίγυπτο περιοχές, δηλαδήτην Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο ([2], Βιβλίο ΙΙ, 29), το βασίλειο του Αξούμ ήτης Αξώμης (περίπου η σημερινή Αιθιοπία), την Ερυθραία και τη Σομαλία ([2], Βιβλίο ΙΙ, 30), την Παλαιστίνη και το όρος Σινά ([2], Βιβλίο V, 8, 14, 51, 52). Στη συνέχεια, για δεκαπέντε χρόνια, δηλαδήκατά την περίοδο της βασιλείας του Ιουστινιανού Α ( ), ταξίδεψε στον Εύξεινο Πόντο, στην ΑνατολικήΑφρικήκαι περιέπλευσε τον Ινδικό Ωκεανό φθάνοντας έως τις Ινδίες και τη Σρι Λάνκα (την Κεϋλάνη). Γι αυτό τον λόγο αποκλήθηκε Ινδικοπλεύστης (δηλαδήαυτός που έπλευσε τον Ινδικό Ωκεανό), όχι στους κώδικες δηλαδήτα χειρόγραφα έργα που αναφέρονται στο έργο του, αλλά πολύ αργότερα από την εποχήτου, γύρω στον 11ο αιώνα ([3], 211]). Τελικά, ο πολυταξιδεμένος έμπορος Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης επέστρεψε, μετά τις περιηγήσεις του, στην Αλεξάνδρεια, αποσύρθηκε, στην ονομαστήμονήτης Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, όπου εκάρη μοναχός, το 535, και άρχισε να καταγράφει τις ταξιδιωτικές εντυπώσεις του. Ως μοναχός συνέγραψε ένα γεωγραφικό έργο με τίτλο Χριστιανική Τοπογραφία ήαπλώς Κοσμογραφία, που αποτελoύνταν αρχικά από πέντε, στη συνέχεια από έξι και τελικά από δώδεκα βιβλία. Με τη Χριστιανική Τοπογραφία του, ο Κοσμάς προσπάθησε να δημιουργήσει ένα νέο σύστημα γεωγραφίας ή πιο απλά μιας εικόνας του Κόσμου κατά τρόπο που να ταιριάζει με τα διδάγματα της Αγίας Γραφής. Το όνομά του Κοσμάς δεν είναι απολύτως βέβαιο πως ήταν το πραγματικό του, αλλά το χρησιμοποιούμε επειδή παραδίδεται σε ένα από τα αντίγραφα της Χριστιανικής Τοπογραφίας, αυτό που βρίσκεται και φυλάσσεται στη Φλωρεντία (Laurentianus Plutei IX. 28). Φαίνεται ότι η συγγραφήτης Χριστιανικής Τοπογραφίας ολοκληρώθηκε στα μέσα του 6ου αιώνα. According to Roger Pearce (2003): The date of the work is fairly 248

16 certain. In book 2, Cosmas tells us that it is 25 years since he was in Axum, and he was there when Elesbaas was preparing his expedition against the Homerites. That expedition probably took place in 525 AD, or possibly 522 AD. At the beginning of book 6, he refers to two eclipses, giving the dates as Mechir 12 and Mesori 24: these would seem to be the eclipses of 6 Feb. 547 and 17 Aug The logical inference is that the work was written around 550 AD ([4], Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition). Σημειώνουμε ότι Mechir και Mesori είναι αντίστοιχα ο 6ος και ο 12ος μήνας του αρχαίου αιγυπτιακού ηλιακού ημερολογίου με πρώτο μήνα του έτους τον Thoth ([5], 68). 3. Η Χριστιανική Τοπογραφία Στη Χριστιανική Τοπογραφία, αυτό το δωδεκάτομο έργο ([6], P.G. 88, 445), περιέχονται πολλές και χρήσιμες γεωγραφικές πληροφορίες τις οποίες, ο Κοσμάς, ως αυτόπτης μάρτυρας, έχει σωστά καταγράψει. Πράγματι, στη Χριστιανική Τοπογραφία του ο Κοσμάς περιγράφει τις περιοχές που επισκέφτηκε ο ίδιος και όλα όσα άκουσε γι αυτές από τους άλλους ναυτικούς και από τους ίδιους τους κατοίκους των περιοχών αυτών, ενώ παράλληλα μας έδωσε χάρτες και σχέδια αυτών των περιοχών, όπως και σχέδια για τα παράξενα ζώα που συνάντησε εκεί. Παράλληλα, καταγράφει και σημαντικές ιστορικές πληροφορίες της εποχής του, αφού είναι βέβαιο ότι έτυχε να παραβρεθεί, στις περιοχές αυτές, ενώπιον ιστορικών γεγονότων, όπως οι προετοιμασίες του βασιλιά της Αξώμης (the king of the Axumites, Elesbaas or Caleb or Chaleb), εναντίον των Ιουδαίων της Υεμένης (Homerites). Ο Κοσμάς δεν είχε λάβει κάποια ιδιαίτερη μόρφωση ([2], Βιβλίο ΙΙ, 1), έτσι η Χριστιανική Τοπογραφία του περιλαμβάνει κάποιες πολύ απλοϊκές κοσμογραφικές ιδέες, ενώ αντικρούει τις περί του κόσμου απόψεις του σπουδαίου γεωγράφου και αστρονόμου Κλαύδιου Πτολεμαίου (2ος αιώνας) ως ψευδείς. Έτσι, το περιεχόμενο, της Χριστιανικής Τοπογραφίας, ως ασαφές συνονθύλευμα διαφόρων θεμάτων, δεν ανταποκρίνεται στον τίτλο του, αλλά έχει ως απώτερο σκοπό της, όπως ήδη αναφέραμε, να θεμελιώσει ένα σύστημα φυσικής γεωγραφίας ολοκληρωτικά βασισμένο στην Αγία Γραφή. Γι αυτόν τον λόγο ο πολυμαθής λόγιος και πατριάρχης Μέγας Φώτιος το χαρακτηρίζει σαν μια απλοϊκήερμηνεία αυτών που περιγράφονται στην Πεντάτευχο της Παλαιάς Διαθήκης και αντιμετωπίζει σκωπτικά τον Κοσμά ως τον «μυθικώτερον μάλλον ή αληθέστερον ηγείσθαι τον άνθρωπον δίκαιον» ([3], 211). Μάλιστα, επειδήη γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι απλοϊκή, ο Φώτιος τον ψέγει «ως αγνοούντα την ελληνικήν» και κλείνει τις αναφορές του στη Χριστιανική Τοπογραφία και στον συγγραφέα της αναφέροντας ότι «λέει και άλλα τινά αλλόκοτα» ([3], 212). 4. Οι κοσμολογικές απόψεις του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη Ουσιαστικά, ο Κοσμάς ως ζηλωτής νεστοριανός αιρετικός χριστιανός δείχνει, στο έργο του, τρομερό ζήλο στο να υπερασπιστεί την απλοϊκή ιουδαϊκήκοσμολογία. Έτσι, συνδυάζοντας εμπειρικές γεωγραφικές παρατηρήσεις με κάποιες βιβλικές αναφορές, προϋποθέτει 249

17 ότι, παρά το ισχύον τότε σύστημα του Κλαυδίου Πτολεμαίου, το σχήμα της Γης δεν ήταν σφαιρικό αλλά επίμηκες, όπως η σκηνήτου Μωυσή. Δηλαδήη Γη είναι, σύμφωνα με τον Κοσμά, μια επίπεδη επιμήκης περιοχή. Ομοίως και το Σύμπαν είναι ένα αμέτρου όγκου τεράστιο διώροφο ορθογώνιο κιβώτιο, όπως η Κιβωτός της Διαθήκης, με βάση τη Γη και κάλυμμα τον ανώτερο ή πρώτο ουρανό, που αποτελεί το ουράνιο βασίλειο και το οποίο επικάθεται στο στερέωμα. Το στερέωμα με τη σειρά του σχηματίζει τον δεύτερο ουρανό, που είναι ο ουρανός των θνητών, δηλαδήτο επίγειο βασίλειο. Ουσιαστικά, αυτήείναι μια κοσμογονικήδοξασία που έχει τις ρίζες της στην κοσμογονία των αρχαίων Αιγύπτιων σοφών. Το όλο σύστημα στηρίζεται στα τέσσερα άκρα του, που ως στύλοι εδράζονται πάνω στα τέσσερα άκρα της Γης, η οποία, σύμφωνα με τον Κοσμά, όπως ήδη αναφέραμε, είναι μια επίπεδη, επιμήκης πεδιάδα, που καλύπτεται από τον ουράνιο θόλο και περιβάλλεται από τον ωκεανό των υδάτων, πέρα από τον οποίο τοποθετείται ο παράδεισος. Ο Κοσμάς πρεσβεύει ότι η επίπεδη Γη επικάθεται στον πυθμένα του ακίνητου Σύμπαντος, το οποίο όμως δεν είναι σφαιρικό, αλλά παρουσιάζεται σαν ένας κυβικός θάλαμος με ημικυλινδρική (κυρτή) οροφή. Προς Βορρά, γύρω από ένα κωδωνοειδές όρος, περιφέρονται ο Ήλιος, η Σελήνη και οι αστέρες, που διαγράφουν κανονικές κυκλικές τροχιές σύμφωνα πάντα με την επιταγήτου Θεού, ο οποίος μπορεί ανά πάσα στιγμήνα διακόψει και να επαναπροσδιορίσει την πορεία τους, όπως αναφέρεται από τον προφήτη Ησαΐα που γύρισε προς τα πίσω ο Ήλιος κατά 10 βαθμούς ([7], Ησαΐας, ΛΗ, 8) και όπως έγινε στη Γαβαών από τον Ιησού του Ναυή, που κρατώντας τεντωμένα τα χέρια του στη διάταση, κατά τη διάρκεια της μάχης των ισραηλιτών με τους Aμορίτες σταμάτησε την πορεία του Ήλιου! ([7], Ιησούς του Ναυή, Ι, 12 13). Ο Ήλιος άλλοτε πλησιάζει την κορυφήκαι άλλοτε τη βάση του κωδωνοειδούς όρους. Κατ αυτόν τον τρόπο εξηγείται από τον Κοσμά η εναλλαγήμέρας και νύχτας, δηλαδήφωτεινού και σκοτεινού τμήματος του εικοσιτετραώρου. Ο Ήλιος λάμπει και φωτίζει τη γη, οπότε έχουμε μέρα, αλλά κατά την πορεία του το ψηλό κωδωνοειδές βουνό στον Βορρά εμποδίζει τις ακτίνες του Ήλιου να φωτίσουν τις περιοχές της Γης που βρίσκονται από την άλλη πλευρά του όρους και έτσι επικρατεί σκοτάδι. Την εποχήτου καλοκαιριού, ο Ήλιος στρεφόταν, σύμφωνα με τον Κοσμά, γύρω από τη στενήκορυφήτου όρους και γι αυτό χανόταν από εμάς μόνο για λίγες νυχτερινές ώρες, αφού έχει να κάνει μικρή περιφορά. Τον χειμώνα όμως, ο Ήλιος στρεφόταν, γύρω από την ευρεία βάση του όρους και έτσι οι νύχτες του χειμώνα είναι μακρύτερες από τις μέρες, αφού διαρκεί πολύ περισσότερο χρόνο η περιφορά του Ήλιου γύρω από την τεράστια βάση του βουνού. Επιπλέον, ο Κοσμάς πιστεύει και γράφει ότι τα αστέρια και οι πλανήτες δεν κινούνται αφ εαυτών, αλλά οφείλουν την κίνησή τους στους πλανητικούς αγγέλους, μια δοξασία που φτάνει ακόμα και ως τον 17ο αιώνα, την εποχήτου Κοπέρνικου αλλά και του Γιοχάνες Κέπλερ, του νομοθέτη του ουρανού. 5. Θεολογικές ιδέες του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη και οι αιρέσεις της εποχής του Ως προς θεολογικές ιδέες που περιέχονται στη Χριστιανική Τοπογραφία, ο Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης, ως νεστοριανός αιρετικός χριστιανός, χρησιμοποιεί πολλές από 250

18 εκείνες του 6ου αιώνα και κυρίως από τα έργα των προγενέστερων χριστιανών επισκόπων του Διοδώρου της Ταρσού ( ) και του Θεόδωρου Μοψουεστίας ( ), που εξέφραζαν νεστοριανές απόψεις, δηλαδήσυμφωνούσαν με την αίρεση του Νεστόριου ( ), που διετέλεσε αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως ( ). Οι Νεστοριανοί χώριζαν τις δύο «εν Χριστώ» φύσεις και τόνιζαν τη συγκεκριμένη οντότητα των δύο αυτών φύσεων, που κάθε μία ήταν διαφορετική από την άλλη. Πίστευαν ότι αν μπορούσε να γίνει ενότητα των δύο φύσεων, αυτήθα ήταν μόνο «ηθική». Σύμφωνα με τις δοξασίες τους η Παναγία δεν γέννησε τον προαιώνιο Λόγο και Υιόν του Θεού, αλλά τον άνθρωπο Ιησού. Η Παναγία, εφόσον ήταν η ίδια άνθρωπος δεν μπορούσε να γεννήσει Θεό, αλλά άνθρωπο, με τον οποίο αργότερα ενώθηκε ο Θεός Λόγος. Ο Νεστόριος και οι άλλοι εκπρόσωποι της Αντιοχειανής Θεολογίας, όπως ο Θεόδωρος Μοψουεστίας, ο Διόδωρος της Ταρσού κ.ά. αποκαλούσαν την Παναγία Ανθρωποτόκο και Χριστοτόκο και όχι Θεοτόκο. Ο Νεστόριος και η αιρετικήδιδασκαλία του καταδικάστηκαν από την Γ ΟικουμενικήΣύνοδο, που έγινε στην Έφεσο το 431. Η απόφαση της Συνόδου ήταν ότι ο Χριστός είχε δύο φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη, ενωμένες στο πρόσωπό τους, όπου συντελείται πραγματικήένωση των δύο φύσεων, γι αυτό η Παναγία χαρακτηρίζεται ως Θεοτόκος ([8], 314). Επίσης, ο Κοσμάς, στο Βιβλίο 5 της Χριστιανικής Τοπογραφίας, αναφέρεται στις αιρέσεις των Μανιχαίων και των Μαρκιωνιστών ([2], Book V, 178), όπως και των Μοντανιστών ([2], Book V, 252). Αυτό δείχνει ότι οι αιρέσεις αυτές δραστηριοποιούνταν και είχαν πιστούς στην Αλεξάνδρεια την εποχήτης συγγραφής της Χριστιανικής Τοπογραφίας. Σημειώνουμε ότι Μανιχαϊσμός είναι η αίρεση που δημιουργήθηκε τον 3ο αιώνα από τον Πέρση ευγενήμάνη ( ) και το πιστεύω της επικεντρωνόταν στην αιώνια πάλη του καλού με το κακό, στη δημιουργία του Ιησού από το πνεύμα του καλού και στη Σταύρωσήτου που ήταν έργο του Σατανά. Χαρακτηριστικά του Μανιχαϊσμού είναι η ένταση της σύγκρουσης καλού-κακού και η έντονη δυαρχία Φωτός και Σκότους ([8], 303). Οι Μαρκιωνιστές ήταν οπαδοί του αιρετικού γνωστικού Μαρκίωνα, από τη Σινώπη του Πόντου, που δίδαξε κατά τον 2ο αιώνα. Η διδασκαλία του συνοψίζεται στο ότι υπάρχει ένας αγαθός-υπέρτατος Θεός Πατήρ, ο Ύψιστος Θεός, ανώτερος από τον απλώς δίκαιο Θεό Δημιουργό. Ο Ύψιστος Θεός είναι τέλειος και αγαθός, ενώ ο Δημιουργός που έφτιαξε τον κόσμο είναι δίκαιος, αλλά όχι αγαθός. Αυτός είναι ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ ο Θεός της Καινής Διαθήκης είναι ο αγαθός άγνωστος Ύψιστος Θεός ([8], 303). Τέλος, οι Μοντανιστές ήταν οπαδοί του Μαρτίνου Μοντανού, πρώην ιερέα της Κυβέλης, ο οποίος το 172 διατύπωσε τη διδασκαλία του για έναν Αιώνα του Πατρός (Παλαιά Διαθήκη), έναν Αιώνα του Υιού (Καινή Διαθήκη) και έναν Αιώνα του Πνεύματος, αυτόν που εξήγγειλε ο ίδιος. Απέδιδε πρωτεύουσα θέση στο έργο του Ευαγγελιστή Ιωάννη, στην Αποκάλυψη του οποίου εύρισκε την υπόσχεση του ερχομού του Παρακλήτου ([8], 310). Όλες αυτές οι αιρέσεις αποτυπώνονται στο μεταγενέστερό τους έργο του Κοσμά, ο οποίος παράλληλα, αποκήρυσσε την ελληνική επιστήμη και κρατούσε εχθρικήστάση προς την «εθνική» παιδεία. 251

19 6. Ο Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης ως γεωγράφος Κεντρική προσπάθεια του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη ήταν να αποδείξει ότι οι αρχαίοι Έλληνες γεωγράφοι είχαν εσφαλμένα γράψει πως η Γη ήταν σφαιρική, ενώ, κατά την άποψη του, αυτήήταν επίπεδη. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες απόψεις του για την επίπεδη Γη είχαν μάλλον μικρή επιρροήκαι δεν γίνονταν αποδεκτές ούτε από τους Βυζαντινούς σοφούς ούτε από τους μορφωμένους χριστιανούς ιερωμένους. Εντούτοις, παρόλη την απλοϊκότητά του και τις παραδοξολογίες του, το έργο του Κοσμά ήταν και είναι σημαντικό όχι τόσο για τις αντιλήψεις του για τη φύση του κόσμου, που ούτως ήάλλως είναι λανθασμένες, αλλά για τις πολύτιμες γεωγραφικές και πολιτισμικές και ιστορικές πληροφορίες του, όπως τις είδε και τις κατέγραψε ο ίδιος, ως αυτόπτης μάρτυρας, στις χώρες που περιηγήθηκε. Οι ιδέες του και οι πληροφορίες του σχολιάστηκαν από πολλούς μεταγενέστερούς του λογίους, ενώ η λαϊκήγραφήτου έκανε την απλοϊκή Χριστιανική Τοπογραφία ([6], P.G. 88, 445) έργο ιδιαιτέρως αγαπητό μεταξύ των αμόρφωτων και λαϊκών Βυζαντινών, αφού κάλυπτε την καθημερινή εμπειρία τους. Ωστόσο, ο σπουδαίος χριστιανός μονοφυσίτης φιλόσοφος Ιωάννης ο Φιλόπονος ( ), σχεδόν σύγχρονος του Κοσμά, όπως και οι περισσότεροι Βυζαντινοί λόγιοι είχαν απορρίψει αμέσως τη Χριστιανική Τοπογραφία, χρησιμοποιώντας το αριστοτελικό πτολεμαϊκό Σύμπαν. Γι αυτόν τον λόγο, όπως διαβάζουμε στη Χριστιανική Τοπογραφία ([4], On line Christian Topography) τόσο το 11ο, κυρίως όμως το 12ο βιβλίο της δεν φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη σχέση με το κύριο θέμα του έργο, δηλαδή αυτό που ονομάζουμε τοπογραφία ήγεωγραφία. Μάλιστα, στο 12ο βιβλίο του, οκοσμάς, προσπαθεί να αντικρούσει την κριτικήτων άλλων μοναχών και των χριστιανών σοφών του Βυζαντίου, οι οποίοι δεν συμφωνούσαν με τις απλοϊκές απόψεις του. 7. Αντίγραφα της Χριστιανικής Τοπογραφίας και εκδόσεις της Η Χριστιανική Τοπογραφία σώζεται σε τρία βασικά αντίγραφα. Ένα βρίσκεται στο Βατικανό, το Vaticanus Graecus 699, που έχει γραφτεί τον 9ο αιώνα στην %BB%CE%B7 \o Κωνσταντινούπολη, και περιέχει μόνο τα 10 πρώτα βιβλία, όχι δηλαδήτο 11ο και 12ο, τα οποία όπως αναφέραμε δεν έχουν ιδιαίτερη σχέση με αυτή καθ εαυτήτην τοπογραφία/γεωγραφία. Υπάρχουν άλλα δύο πλήρη αντίγραφα, δηλαδήαντίγραφα τα οποία περιέχουν και τα 12 βιβλία. Το πρώτο, από αυτά, είναι ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο της Χριστιανικής Τοπογραφίας και σώζεται στην ιερά Μονήτης Αγίας Αικατερίνης στο Σινά (Νο. 1186). Θεωρείται αντίγραφο του 11ου αιώνα, και έχει γραφεί στην Καππαδοκία. Το δεύτερο από αυτά, βρίσκεται στη Φλωρεντία (Laurentianus Plutei IX. 28), έχει γραφεί στη ΜονήΙβήρων του Αγίου Όρους και θεωρείται κι αυτό αντίγραφο του 11ου αιώνα. Σημειώνουμε ότι ένα τέταρτο πλήρες αντίγραφο της Χριστιανικής Τοπογραφίας, ακριβές αντίγραφο αυτού της Φλωρεντίας, που είχε αντιγραφεί το 1682, υπήρχε στην HYPERLINK B3%CE%B3%CE% 252

20 BB%CE%AF%CE%B1 \o Αγγλίá (Phillips 2581) αλλά σήμερα έχει απωλεσθεί και είναι άγνωστο αν έχει καταστραφεί ήφυλάσσεται κάπου κοσμώντας κάποια άγνωστη Βιβλιοθήκη ή το αρχείο κάποιου ιδιόμορφου συλλέκτη. Επίσης, υπάρχουν ακόμα πολλά χειρόγραφα, τουλάχιστον 20, που περιέχουν τμήματα της Χριστιανικής Τοπογραφίας, όπως: Other partial manuscripts also exist, mainly containing illustrations: 1) Paris Suppl. Gr th century. Contains only copies of some of the pictures in L. 2) Paris Gr (P). 16th century. On ff. 112 ff, contains a copy of most of book 11, copied by Nicholas de la Torre, possibly from the archetype of Z although it contains more of this book than Z did. The text is handled freely, and seems to relate to the Smyrna manuscript. 3) Smyrna B-8 (Z). ca. 1100AD. Described by Papadopoulos-Kerameus in an 1877 catalogue. Selections appear on pp , under the name of Maximus (written over a shorter name which has been erased). Just a collection of pictures with short bits of text attached to it. 4) Vienna Theol. 9 (W). Selections. Bought in Constantinople by A. Busbeck. Copied from S, or more likely an Ms. similar to S. 5)Vat. Gr. 363 (R2). 10th century. 6) Oxford, Bodleian Library: Ms. Cromwell th century. Bought on Mt. Athos in ) Bodleian Arch. Selden 29. AD Fol. 116 has a catena on Luke, ascribed to Cosmas Indicopleustes. 8) Vat. Gr th century. f. 7v. 9) Vat. Gr th century. f ) Venice, Marcianus Gr th century. f ) Bodleian, Baroc th century. f ) Turin B. I ) Milan, Ambrosian. B th century. 14) Moscow th century. 15) Vat. Gr ) Paris Gr Once Colbertinus 1476, 16th century, copied by J. Diassorinos. This is mentioned by Montfaucon, and also by Omont, both of whom lead the reader to suppose Cosmas was the author of a commentary on the Psalms preserved herein. In fact it contains only the usual chunk of book 5, followed by material from other authors. 17) Paris Gr. 169 (Mazarin-Reg. 3450). 14th century. A similar Ms., with the paragraph expanded by adding a following section from other authors. 18) Vallicellianus C th century. ff Also with the expanded paragraph from book 5. 19) Paris Gr th century. Copied by Bigot. Also with the expanded paragraph from book 5. 20) Vat. Gr fol (More details in the complete list exists in the Preface of the online edition by Roger Pearce, 2003). Σημειώνουμε ότι το έργο του Κοσμά εκδόθηκε στη ΔυτικήΕυρώπη για πρώτη φορά, το 1707, από τον Γάλλο λόγιο και κριτικό Bernard de Montfaucon ( ) in Collectio nova patrum et scriptorum graecorum [9]. Έναν αιώνα αργότερα, δηλαδήτο 1806, συμπεριλήφθηκε στον 88ο τόμο της Ελληνικής Πατρολογίας από τον J.-P. Migne [6], ενώ κατά συνήθεια του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα εκδόθηκε στο Λονδίνο σε μετάφραση του J. Mac Crindle, ως The Christian Topography of Cosmas, an Egyptian Monk (Hakluyt Society Publications, no 98, London 1897, pages 365) [10] και στο Καίημπριτζ της Αγγλίας, από τον Ε.Ο. Winsted, με τον τίτλο The Christian Topography of Cosmas Indicopleustes [11]. Τέλος, τις απόψεις του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη και τις ιδέες της Χριστιανικής Τοπογραφίας τις μελέτησε η Wanda Wolska-Conus, η οποία και εξέδωσε σχετικήμε- 253

КРУГ. У свом делу Мерење круга, Архимед је први у историји математике одрeдио приближну вред ност броја π а тиме и дужину кружнице.

КРУГ. У свом делу Мерење круга, Архимед је први у историји математике одрeдио приближну вред ност броја π а тиме и дужину кружнице. КРУГ У свом делу Мерење круга, Архимед је први у историји математике одрeдио приближну вред ност броја π а тиме и дужину кружнице. Архимед (287-212 г.п.н.е.) 6.1. Централни и периферијски угао круга Круг

Διαβάστε περισσότερα

Κοσ$άς ο Ινδικο,λεύστης (6ος $.Χ. αιώνας)5. Χριστιανική Το,ογραφία5

Κοσ$άς ο Ινδικο,λεύστης (6ος $.Χ. αιώνας)5. Χριστιανική Το,ογραφία5 Κοσ$άς ο Ινδικο,λεύστης (6ος $.Χ. αιώνας)5 Χριστιανική Το,ογραφία5 5 γράφει ο Περικλής η$. Λιβάς5 Αθήνα 26 Μαΐου 2014 Αυτοί, λοι,όν, όταν συγκεντρώθηκαν, τον ρωτούσαν λέγοντας: 5 «Κύριε, $ή,ως κατά τον

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Υπατία Τετάρτη20 Νοεµβρίου 2013 Σχολικό έτος 2013-2014 Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Τµήµα Β1 Βιογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙI

Χριστιανική Γραμματεία ΙI Χριστιανική Γραμματεία ΙI Ενότητα 1-Β Α7-8: Χριστολογία 4ου-5ου αιώνα Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος

ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος ο Μέγας Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός Ιωάννης ο Χρυσόστομος Ποιοί ήταν; Πού έζησαν; Τί έκαναν; Δρ. Χρυσόστομος Παπασπύρου 30 Ιανουαρίου 2015 Βασίλειος ο Μέγας (330-379) Ο Βασίλειος ο

Διαβάστε περισσότερα

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής)

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Από την εποχή που οι άνθρωποι σήκωσαν τα μάτια τους προς τον ουρανό και παρατήρησαν τον Ήλιο (τον θεό τους) και τα αστέρια, είχαν την πεποίθηση ότι η Γη είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

АНТИЧКА ПРОШЛОСТ У СРПСКИМ УЏБЕНИЦИМА КРАЈЕМ XIX ВЕКА

АНТИЧКА ПРОШЛОСТ У СРПСКИМ УЏБЕНИЦИМА КРАЈЕМ XIX ВЕКА 371.3::94(497.11)"18" 930.85(37+38) Др СВЕТОЗАР БОШКОВ Филозофски факултет Универзитет у Новом Саду АНТИЧКА ПРОШЛОСТ У СРПСКИМ УЏБЕНИЦИМА КРАЈЕМ XIX ВЕКА Апстракт: У овом раду се излажу промене у начину

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές.

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές. ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη λέξη «σωστό»

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Предмет: Задатак 4: Слика 1.0

Предмет: Задатак 4: Слика 1.0 Лист/листова: 1/1 Задатак 4: Задатак 4.1.1. Слика 1.0 x 1 = x 0 + x x = v x t v x = v cos θ y 1 = y 0 + y y = v y t v y = v sin θ θ 1 = θ 0 + θ θ = ω t θ 1 = θ 0 + ω t x 1 = x 0 + v cos θ t y 1 = y 0 +

Διαβάστε περισσότερα

Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ, НАУКЕ И ТЕХНОЛОШКОГ РАЗВОЈА ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА

Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ, НАУКЕ И ТЕХНОЛОШКОГ РАЗВОЈА ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ, НАУКЕ И ТЕХНОЛОШКОГ РАЗВОЈА ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА ЗАВРШНИ ИСПИТ У ОСНОВНОМ ОБРАЗОВАЊУ И ВАСПИТАЊУ школска 014/01. година ТЕСТ МАТЕМАТИКА

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματική Δύναμη και το Υπερφυσικό

Πνευματική Δύναμη και το Υπερφυσικό Πνευματική Δύναμη και το Υπερφυσικό του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πνευματική Δύναμη και το Υπερφυσικό Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8 Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ Εργασία 8 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΑΓΝΗΣ ΒΟΥΡΤΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΤΑΞΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή -Ν.Βλεμμύδης -Έργο -Θεολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Κόσμος Κόσμημα δηλ. στολίδι, που χαρακτηρίζεται από την ποικιλία, την τάξη και την αρμονία Φυσικός κόσμος μακρόκοσμος μικρόκοσμος Πως έγινε

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 3: Ιουδαϊκά αποκαλυπτικά κείμενα σύγχρονα με την Καινή Διαθήκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους I. ΠΑΓΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ Μ. ΑΣΙΑ 4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους (σελ. 39-40) Ο Μιχαήλ Γ ως αρματοδρόμος στα ανάκτορα του Αγίου Μάμαντα.

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou

A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou Kostas and Sofia pictures present... TA ΠΑΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Γεννήθηκε στην Πίζα της Ιταλίας και από νωρίς έδειξε σημεία μιας αξιοσημείωτης ιδιοφυΐας. Ο πατέρας του

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

СЛОВО О ПРЕСВЕТОЈ БОГОРОДИЦИ

СЛОВО О ПРЕСВЕТОЈ БОГОРОДИЦИ СЛОВО О ПРЕСВЕТОЈ БОГОРОДИЦИ Ваше Преосвештенство, часни оци, браћо и сестре! Људски језик је испевао многе песме у славу и част Свевечног Творца, у похвалу љубави, у величанственост творевине, али у исто

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

ТАНГЕНТА. *Кружница дели раван на две области, једну, спољашњу која је неограничена и унутрашњу која је ограничена(кружницом).

ТАНГЕНТА. *Кружница дели раван на две области, једну, спољашњу која је неограничена и унутрашњу која је ограничена(кружницом). СЕЧИЦА(СЕКАНТА) ЦЕНТАР ПОЛУПРЕЧНИК ТАНГЕНТА *КРУЖНИЦА ЈЕ затворена крива линија која има особину да су све њене тачке једнако удаљене од једне сталне тачке која се зове ЦЕНТАР КРУЖНИЦЕ. *Дуж(OA=r) која

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους 1. Εξωχριστιανικό 2. Χριστιανικό 1. Εξωχριστιανικό Το φιλωνικό υπόβαθρο To γνωστικό υπόβαθρο Το κουμρανικό υπόβαθρο To σαμαρειτικό υπόβαθρο Tο ιουδαϊκό μυστικιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Показано је у претходној беседи да се

Показано је у претходној беседи да се ДРУГА БЕСЕДА КАКАВ ДОПРИНОС ЖИВОТУ У ХРИСТУ ПРУЖА БОЖАНСКО КРШТЕЊЕ Показано је у претходној беседи да се свештени живот у Христу садржи у светим Тајнама. Испитајмо сада како нас свака од Тајни уводи у

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 4: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ (Ο )- ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

EE512: Error Control Coding

EE512: Error Control Coding EE512: Error Control Coding Solution for Assignment on Finite Fields February 16, 2007 1. (a) Addition and Multiplication tables for GF (5) and GF (7) are shown in Tables 1 and 2. + 0 1 2 3 4 0 0 1 2 3

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Section 1: Listening and responding. Presenter: Niki Farfara MGTAV VCE Seminar 7 August 2016

Section 1: Listening and responding. Presenter: Niki Farfara MGTAV VCE Seminar 7 August 2016 Section 1: Listening and responding Presenter: Niki Farfara MGTAV VCE Seminar 7 August 2016 Section 1: Listening and responding Section 1: Listening and Responding/ Aκουστική εξέταση Στο πρώτο μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑΝΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΠΟΥ ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 14 ΟΥ ΑΙΩΝΑ

ΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑΝΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΠΟΥ ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 14 ΟΥ ΑΙΩΝΑ Ni{ i Vizantija II 295 Ιωάννης Σίσιου ΟΙ ΚΑΣΤΟΡΙΑΝΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΠΟΥ ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 14 ΟΥ ΑΙΩΝΑ Μετά την μάχη της Πελαγονίας και όσο βρισκόταν σε εξέλιξη η προσπάθεια για την

Διαβάστε περισσότερα

Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ, НАУКЕ И ТЕХНОЛОШКОГ РАЗВОЈА ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА

Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ, НАУКЕ И ТЕХНОЛОШКОГ РАЗВОЈА ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ, НАУКЕ И ТЕХНОЛОШКОГ РАЗВОЈА ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА ПРОБНИ ЗАВРШНИ ИСПИТ школска 016/017. година ТЕСТ МАТЕМАТИКА УПУТСТВО ЗА ПРЕГЛЕДАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ И НАУКЕ ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА

Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ И НАУКЕ ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА Република Србија МИНИСТАРСТВО ПРОСВЕТЕ И НАУКЕ ЗАВОД ЗА ВРЕДНОВАЊЕ КВАЛИТЕТА ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА ЗАВРШНИ ИСПИТ НА КРАЈУ ОСНОВНОГ ОБРАЗОВАЊА И ВАСПИТАЊА школска 2010/2011. година ТЕСТ 3 МАТЕМАТИКА УПУТСТВО

Διαβάστε περισσότερα

РАЗВОЈ ПРЕДСТАВА О ПРОСТОРУ И ВРЕМЕНУ У НАУЦИ О КЊИЖЕВНОСТИ

РАЗВОЈ ПРЕДСТАВА О ПРОСТОРУ И ВРЕМЕНУ У НАУЦИ О КЊИЖЕВНОСТИ УДК: 82.01:111/115 ИД: 195670284 Оригинални научни рад ДОЦ. ДР НЕБОЈША Ј. ЛАЗИЋ 1 Универзитет у Приштини са привременим седиштем у Косовској Митровици Филозофски факултет, Катедра са српску књижевност

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

«Έντυπο και ψηφιακό βιβλίο στη σύγχρονη εποχή: τάσεις στην παγκόσμια βιομηχανία».

«Έντυπο και ψηφιακό βιβλίο στη σύγχρονη εποχή: τάσεις στην παγκόσμια βιομηχανία». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι- Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100, +30

Διαβάστε περισσότερα

Са орнос 9 (2015) УДК Јован, пергамски митрополит(049.2) Ларше Ж.-К.(049.2) DOI: /sabornost Оригинални научни рад

Са орнос 9 (2015) УДК Јован, пергамски митрополит(049.2) Ларше Ж.-К.(049.2) DOI: /sabornost Оригинални научни рад Са орнос 9 (2015) Α Ω 57 81 УДК 271.2-1 Јован, пергамски митрополит(049.2) 271.2-1 Ларше Ж.-К.(049.2) DOI: 10.5937/sabornost9-9771 Оригинални научни рад Александар Ђаковац * Универзитет у Београду, Православни

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων

Συστήματα Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Συστήματα Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων Φροντιστήριο 9: Transactions - part 1 Δημήτρης Πλεξουσάκης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Tutorial on Undo, Redo and Undo/Redo

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορεί κανείς να έχει έναν διερμηνέα κατά την επίσκεψή του στον Οικογενειακό του Γιατρό στο Ίσλινγκτον Getting an interpreter when you visit your

Πώς μπορεί κανείς να έχει έναν διερμηνέα κατά την επίσκεψή του στον Οικογενειακό του Γιατρό στο Ίσλινγκτον Getting an interpreter when you visit your Πώς μπορεί κανείς να έχει έναν διερμηνέα κατά την επίσκεψή του στον Οικογενειακό του Γιατρό στο Ίσλινγκτον Getting an interpreter when you visit your GP practice in Islington Σε όλα τα Ιατρεία Οικογενειακού

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

ЈЕДАН НЕМОГУЋИ ОСВРТ НА УРБОФИЛИЈУ, ДВАДЕСЕТ ПРОПАЛИХ ГОДИНА КАСНИЈЕ

ЈЕДАН НЕМОГУЋИ ОСВРТ НА УРБОФИЛИЈУ, ДВАДЕСЕТ ПРОПАЛИХ ГОДИНА КАСНИЈЕ АЛЕКСАНДАР ЈЕРКОВ ЈЕДАН НЕМОГУЋИ ОСВРТ НА УРБОФИЛИЈУ, ДВАДЕСЕТ ПРОПАЛИХ ГОДИНА КАСНИЈЕ Mожда је дошло време да се запише понека успомена, иако би се рекло да је прерано за сећања. Има нечег гротескног

Διαβάστε περισσότερα

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3148288373* GREEK 0543/04 Paper 4 Writing May/June 2016 1 hour Candidates answer on the Question

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Θέμα: Θρησκευτικές και επιστημονικές αντιλήψεις για την δημιουργία του σύμπαντος Ονοματεπώνυμα μαθητών: Αλέξανδρος Λάσκος, Γαρυφαλένια

Διαβάστε περισσότερα

Διάστημα. Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, χρειάζεται:

Διάστημα. Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, χρειάζεται: 3ST TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 7:45 μ.μ. Page 1 Διάστημα Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον εαυτό της, χρειάζεται: μια μέρα

Διαβάστε περισσότερα

5.2. Имплицитни облик линеарне функције

5.2. Имплицитни облик линеарне функције математикa за VIII разред основне школе 0 Слика 6 8. Нацртај график функције: ) =- ; ) =,5; 3) = 0. 9. Нацртај график функције и испитај њен знак: ) = - ; ) = 0,5 + ; 3) =-- ; ) = + 0,75; 5) = 0,5 +. 0.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΝΩΝ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ

ΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΝΩΝ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΝΩΝ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ Στράτος Θεοδοσίου Αναπληρωτής καθηγητής Τμήμα Φυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τομέας Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής Tο ημερολογιακό ζήτημα από την άποψη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

Дух полемике у филозофији Јован Бабић

Дух полемике у филозофији Јован Бабић Дух полемике у филозофији Јован Бабић У свом истинском смислу филозофија претпостаља једну посебну слободу мишљења, исконску слободу која подразумева да се ништа не подразумева нешто што истовремено изгледа

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Βιβλιογραφίας στους προπτυχιακούς φοιτητές

Σεμινάριο Βιβλιογραφίας στους προπτυχιακούς φοιτητές Σεμινάριο Βιβλιογραφίας στους προπτυχιακούς φοιτητές των Τμημάτων Χημείας και Επιστήμης &Τεχνολογίας Υλικών Ηράκλειο Ακαδημαϊκό Έτος 2016-7 Πρόσβαση στην επιστημονική πληροφορία Σημείο εκκίνησης http://www.lib.uoc.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Βιβλιογραφίας στους προπτυχιακούς φοιτητές

Σεμινάριο Βιβλιογραφίας στους προπτυχιακούς φοιτητές Σεμινάριο Βιβλιογραφίας στους προπτυχιακούς φοιτητές του Τμήματος Φυσικής Ηράκλειο Ακαδημαϊκό Έτος 2016-7 Πρόσβαση στην επιστημονική πληροφορία Σημείο εκκίνησης http://www.lib.uoc.gr επιστημονικές πηγές

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Динамика. Описује везу између кретања објекта и сила које делују на њега. Закони класичне динамике важе:

Динамика. Описује везу између кретања објекта и сила које делују на њега. Закони класичне динамике важе: Њутнови закони 1 Динамика Описује везу између кретања објекта и сила које делују на њега. Закони класичне динамике важе: када су објекти довољно велики (>димензија атома) када се крећу брзином много мањом

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ. Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ;

ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ. Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ; ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ; Λόγω της ευθύγραμμης διάδοσης του φωτός, όταν μεταξύ μιας φωτεινής πηγής και ενός περάσματος παρεμβάλλεται ένα αδιαφανές σώμα, δημιουργείτε στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

e-learning στην Αρχαιοαστρονομία (Επίδραση αστρονομίας στους πολιτισμούς και Εκμάθηση ψηφιακών τεχνικών)

e-learning στην Αρχαιοαστρονομία (Επίδραση αστρονομίας στους πολιτισμούς και Εκμάθηση ψηφιακών τεχνικών) (σύντομα δημοσιοποιούνται τα νέα Πιστοποιημένα Προγράμματα δια βίου του Παν/μιου Αιγαίου στο https://e-epimorfosi.aegean.gr. Σας προωθούμε εκ των προτέρων ενημέρωση σχετικά με το πρόγραμμά μας) e-learning

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Слика 1. Слика 1.2 Слика 1.1

Слика 1. Слика 1.2 Слика 1.1 За случај трожичног вода приказаног на слици одредити: а Вектор магнетне индукције у тачкама А ( и ( б Вектор подужне силе на проводник са струјом Систем се налази у вакууму Познато је: Слика Слика Слика

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα