A. Πετρίδης. Η ὄψις στην Ποιητική του Αριστοτέλη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A. Πετρίδης. Η ὄψις στην Ποιητική του Αριστοτέλη"

Transcript

1

2 Η ὄψις στην Ποιητική του Αριστοτέλη Ο Αριστοτέλης συμπεριλαμβάνει την ὄψιν στα έξι κατὰ ποιόν μέρη της τραγωδίας (μῦθος, ἦθος, λέξις, ὄψις, διάνοια, μέλος). Λόγω της πυκνότητας που χαρακτηρίζει το ύφος της Ποιητικῆς (ως γνωστόν, το κείμενο που έχουμε είναι κατά πάσα πιθανότητα οι πρόχειρες σημειώσεις που ο Αριστοτέλης χρησιμοποιούσε στις παραδόσεις του παρά φινιρισμένος λόγος, έτοιμος για δημοσίευση), αλλά και επειδή ένα κρίσιμο σχετικό χωρίο είναι φθαρμένο, οι μελετητές ερίζουν για το ακριβές νόημα που ο φιλόσοφος προσδίδει στον όρο ὄψις.

3 Η ὄψις στην Ποιητική του Αριστοτέλη Σύμφωνα με τη συντηρητικότερη ερμηνεία, ο όρος ὄψις αναφέρεται στα οπτικά εργαλεία με τα οποία ο ηθοποιός περαίνεται τη μίμηση των πράξεων, δηλαδή κυρίως με το κοστούμι, το προσωπείο και ό,τι άλλο φέρει στο σώμα του. Σύμφωνα με την πιο διασταλτική άποψη, ο όρος ὄψις αναφέρεται γενικά στην οπτική διάσταση της παράστασης, σε ό,τι δηλαδή δεν είναι λόγος ή μουσική συνεπώς περιλαμβάνει τη σκηνογραφίαν, τα σκηνικά αντικείμενα αλλά και τη διαμόρφωση του χώρου και των προσεγγιστικών σχέσεων (proxemics), δηλαδή του τρόπου με τον οποίο οι ηθοποιοί τοποθετούν το σώμα τους στον χώρο σε σχέση με τους άλλους ηθοποιούς και τα σημαντικά ορόσημα της σκηνής (το σκηνικό οικοδόμημα, τη θύρα, κάποιον βωμό κλπ).

4 Η ὄψις στην Ποιητική του Αριστοτέλη O Αριστοτέλης είναι τουλάχιστον αμφίθυμος απέναντι στην ὄψιν: ενώ αναγνωρίζει τη δύναμή της και ενώ αντιλαμβάνεται ότι δεν υπάρχει θέατρο χωρίς αναπαράσταση, εντούτοις θεωρεί πως ο,τιδήποτε πέραν της συστάσεως τῶν πραγμάτων, δηλαδή της πλοκής, είναι δευτερεύον στοιχείο. Ο Αριστοτέλης θεωρεί πως καλή τραγωδία είναι αυτή που προκύπτει, κατά σειρά προτεραιότητας, μέσα από τον μῦθον, δηλαδή την πλοκή, τα ἤθη, τη διάνοιαν και τη λέξιν. Τα οπτικά και γενικώς τα «ψυχαγωγικά» μέσα (δηλαδή αυτά που προκαλούν έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις στην ψυχή) θα πρέπει κατά τον φιλόσοφο να χρησιμοποιούνται με πολλή φειδώ. Η καλή τραγωδία είναι αυτή που επιτυγχάνει τον σκοπό της (δηλαδή τον φόβον και τον ἔλεον) καὶ ἄνευ τοῦ ὁρᾶν.

5 Είναι προφανές ότι ο Αριστοτέλης έχει άδικο! Η αντίληψη της ὄψεως κατά τη σκηνική ανάγνωση των αρχαίων κειμένων είναι εκ των ων ουκ άνευ, καθώς το θέατρο είναι εξ ορισμού και εκ φύσεως τρισδιάστατο γεγονός (λόγος, εικόνα, επιτέλεση)

6 Στο τηλεσεμινάριο της κυρίας Σκουρουμούνη-Σταυρινού, στην αρχή της χρονιάς, σας εξηγήθηκε η σημασία και οι βασικές τεχνικές της σκηνικής ανάγνωσης των έργων του αρχαίου τραγικού ρεπερτορίου. Η συνάδελφος σας ανέλυσε τη θεωρία και τη βασική μεθοδολογία της σκηνικής ανάγνωσης χρησιμοποιώντας παραδείγματα κυρίως από την Ορέστεια του Αισχύλου. Το αποψινό τηλεσεμινάριο αποτελεί τη φυσική συνέχεια του προηγούμενου. Η σκηνική ανάγνωση των αρχαίων έργων απαιτεί μεν δημιουργική φαντασία (διότι σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται οι ίδιοι να «σκηνοθετήσουμε» το έργο στο μυαλό μας απαιτεί όμως πάνω από όλα γνώση των δεδομένων και των συνθηκών της αρχαίας παράστασης, ιδιαίτερα των υλικών. Σε ό,τι ακολουθεί θα δούμε πώς περίπου έμοιαζαν δύο από τα σημαντικότερα σημειωτικά συστήματα της αρχαίας τραγικής ὄψεως, τα κοστούμια και τα προσωπεία.

7

8 Από πού αντλούμε πληροφορίες για τα αρχαία κοστούμια και προσωπεία; Από αρχαιολογικά κατάλοιπα (στην περίπτωση του 5 ου αιώνα κυρίως από αγγειογραφίες, αλλά για τις κατοπινές περιόδους από αναπαραστάσεις προσωπείων και ηθοποιών σε τερρακόττα, ψηφιδωτά κλπ) Από γραπτές πηγές, όπως το εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Πολυδεύκη (Ὀνομαστικόν, ), το οποίο συμπιλείται μεν τον 2 ο αι. μ.χ., αλλά ανάγεται το πιθανότερο σε ελληνιστικές πηγές (τον Αριστοφάνη τον Βυζάντιο ή και τον Ερατοσθένη). Περιστασιακά, από τα ίδια τα αρχαία κείμενα.

9

10 Θραύσματα οινοχόης από την αρχαία αγορά της Αθήνας ( π.χ.) Αξιοσημείωτα είναι το προσωπείο (νεαρή ηρωίδα τραγωδίας, μάλλον με κουρεμένα μαλλιά), ο ποδήρης χιτώνας και οι επίπεδες, μυτερές μπότες). Η «ηρωική γύμνια» της μορφής αποτελεί μέθοδο εξιδανίκευσης του εν λόγω συντελεστή της παράστασης (γυμνός απεικονίζεται, π.χ., και ο ποιητής Δημήτριος στο αγγείο του Προνόμου). Παρατηρούμε ότι τα μάτια του προσωπείου είναι πλήρως ζωγραφισμένα: εδώ η μάσκα συμφύρεται σε ένα βαθμό με το πρόσωπο που απεικονίζει, πρακτική πολύ συνηθισμένη στην αγγειογραφία. (πηγή: Pickard-Cambridge, εικ. 32)

11 Κωδωνόσχημος κρατήρας από τη Valle Pega στη Φερράρα ( π.χ.) Εδώ βλέπουμε, στα δεξιά, έναν υποκριτή ο οποίος έχει ήδη μπει στη διαδικασία της ὑποκρίσεως (φορεί τη μάσκα του και ερμηνεύει τον ρόλο του) και στα αριστερά, έναν άλλον, οποίος βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία της «μεταμόρφωσης». Βλέπουμε και πάλι τα ίδια ενδυματολογικά χαρακτηριστικά: ποδήρεις χιτώνες χωρίς μανίκια (ο χιτώνας στα αριστερά είναι αδιακόσμητος, ενώ ο άλλος φέρει κάποια διακοσμητικά στοιχεία), ἱμάτιον (ο χαρακτήρας στα δεξιά φέρει δέρμα ελαφιού, μάλλον επειδή πρόκειται για μαινάδα) και μυτερές επίπεδες μπότες. (πηγή: Pickard-Cambridge, εικ. 33)

12 Πελίκη από το Cervetri στο μουσείο της Βοστώνης (430 π.χ.) Δύο νεαροί ηθοποιοί, μάλλον μέλη του χορού, αν κρίνουμε από την ηλικία τους, ετοιμάζονται για την παράσταση. Στα δεξιά, ο ηθοποιός φορά την ψηλή, μυτερή μπότα, που είδαμε και πιο πριν. Ο ηθοποιός στα αριστερά φορεί χιτώνα που φτάνει μέχρι το αντικνήμιο και αφήνει ελεύθερους τους ώμους, και κρατά στα χέρια του το ἱμάτιον. Ο δεξιός συγκρατεί τα μαλλιά του με ταινία. Στο έδαφος υπάρχει προσωπείο γυναίκας, με τα μαλλιά δεμένα με ταινία. (πηγή: Pickard-Cambridge, εικ. 34)

13 Θραύσμα κρατήρα από τον Τάραντα (μουσείο του Würzburg), περί τα τέλη του 5 ου αιώνα Ομάδα υποκριτών που κρατούν τα προσωπεία τους στο χέρι, μαζί με τον αυλητή της παράστασης, περιβάλλουν κατά τους μελετητές μια ομάδα θεοτήτων, όπως και στο αγγείο του Προνόμου. Φορούν μακριούς αμάνικους, διακοσμημένους χιτώνες. Δεν φέρουν μπότες (ίσως δεν τις έχουν βάλει ακόμη, αν κρίνουμε από το προηγούμενο παράδειγμα) (πηγή: Pickard-Cambridge, εικ. 50α)

14 O κρατήρας του Προνόμου Πρόκειται για μεγάλο ελικωτό κρατήρα, που χρονολογείται περί τα 400 π.χ. και φυλάσσεται στο μουσείο της Νάπολης. Στο αγγείο απεικονίζονται οι συντελεστές μιας παράστασης αρχαίου δράματος σε φάση πρόβας: ο ποιητής Δημήτριος, ο αυλητής Πρόνομος, οι υποκριτές και τα μέλη του χορού. Δείτε λεπτομερή περιγραφή του αγγείου εδώ: Resources/ancient_greek/ history/art/page_115.html

15 O κρατήρας του Προνόμου Οι μορφές του αγγείου κατατάσσονται σε δύο ζώνες: η πάνω ζώνη είναι μυθολογική και απεικονίζει τον Διόνυσο και μια γυναικεία μορφή σε ερωτικό εναγκαλισμό. Δεξιά και αριστερά των δύο μυθολογικών μορφών και συνεχίζοντας στην κάτω ζώνη, έχουμε μορφές υποκριτών και μελών του χορού με τα θεατρικά τους κοστούμια, που κρατάνε στα χέρια τους τα προσωπεία της παράστασης. Οι δύο υποκριτές πάνω δεξιά παίζουν τους ρόλους του Ηρακλή και του Παπποσειληνού. Ο τρίτος ηθοποιός βρίσκεται στα αριστερά του Διονύσου και ίσως υποδύεται κάποιο βάρβαρο βασιλιά. Στο μέσο της κάτω ζώνης δεσπόζει ο αυλητής Πρόνομος και στα αριστερά ο ποιητής Δημήτριος.

16 ΤΑ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ

17 ΤΑ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ Η ουσία του τραγικού κοστουμιού είναι ότι πρέπει να διαχωρίζει τον «ηρωικό» χαρακτήρα της τραγωδίας από τον μέσο άνθρωπο. Οι ήρωες της τραγωδίας είναι «larger than life», ηθικά αρχέτυπα, που προέρχονται από ένα απώτατο, επικό παρελθόν. Ως εκ τούτου τόσο η γλώσσα τους όσο και η εμφάνισή τους πρέπει να τους τοποθετεί σε μια άλλη σφαίρα ύπαρξης. Στους Βατράχους, ακολουθώντας τις γνωστές του σχηματοποιήσεις ο Αριστοφάνης θεωρεί ότι ο μεν Αισχύλος διατήρησε αυτή την αρχή (κάποιες αναξιόπιστες, ύστερες πηγές μάλιστα τού αποδίδουν την ίδια την εύρεση του σεμνοῦ τραγικού κοστουμιού), ενώ ο Ευριπίδης, με την τάση του να παρουσιάζει ρακένδυτους βασιλείς και γενικά τη ροπή του προς έναν σοκαριστικό ρεαλισμό, την εξευτέλισε.

18 ΤΑ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ ΑΙ. κἄλλως εἰκὸς τοὺς ἡμιθέους τοῖς ῥήμασι μείζοσι χρήσθαι καὶ γὰρ τοῖς ἱματίοις ἡμῶν χρῶνται πολὺ σεμνοτέροισιν, ἁμοῦ χρηστῶς καταδείξαντος διελυμήνω σύ. ΕΥ. τί δράσας; ΑΙ. πρῶτον μὲν τοὺς βασιλεύοντας ῥάκι ἀμπισχών. ΒΑΤΡΑΧΟΙ,

19 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων 1. Κωμωδία και σατυρικό δράμα χρησιμοποιούσαν τους ίδιους τύπους κοστουμιών, εφόσον και τα δύο είδη παρουσίαζαν ήρωες του μύθου. Στα κοστούμια του σατυρικού δράματος, βεβαίως, προστίθεται η στολή του σατύρου και του Παπποσειληνού. 2. Τα κοστούμια της τραγωδίας, ιδιαίτερα των μεγάλων ηρώων του μύθου, απέχουν από την κοινή ενδυμασία. Είναι κατά κανόνα πολυτελή και λαμπρά. Κατά περιπτώσεις, όμως, ειδικά στις τραγωδίες του Ευριπίδη, ο ενδυματολογικός κώδικας προσαρμόζεται σε άλλες ανάγκες: ο Ευριπίδης, π.χ., ήταν περιβόητος για το γεγονός ότι παρουσίαζε ρακένδυτους βασιλείς, όπως ο Τήλεφος. 3. Δεν είναι όλοι, όμως, οι χαρακτήρες της τραγωδίας πρίγκιπες και βασιλείς. Τόσο ο Ευριπίδης όσο και ο Σοφοκλής εμφανίζουν στα έργα τους χαρακτήρες ταπεινής καταγωγής (απλούς χωρικούς ή ορεσίβιους βοσκούς, δούλους βαρβαρικής καταγωγής, απλές γυναίκες κλπ), των οποίων τα κοστούμια θα έμοιαζαν περισσότερο με την καθημερινή ενδυμασία των Αθηναίων.

20 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων 4. Ο πιο συνηθισμένος τύπος τραγικού κοστουμιού ήταν ο ποδήρης, χειριδωτός χιτών με τα εφαρμοστά μανίκια και την έντονη διακόσμηση, φτιαγμένος στον αργαλειό από χοντρό ανθεκτικό ύφασμα. Το ένδυμα αυτό λεγόταν ποικίλον ή σύρμα ή συρτόν (οι όροι απαντούν σε μεταγενέστερες πηγές). 5. Κάποιες πηγές, πάντως, θεωρούν ότι το συρτόν ήταν ο ιδιαίτερος τύπος του ποικίλου που φορούσαν οι γυναίκες.

21 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων 4. Ο χιτών των τραγικών χαρακτήρων, όμως, μπορούσε να πάρει κι άλλες ποικίλες μορφές:! Να μην φέρει διακόσμηση! Να μην έχει μανίκια! Να μην φτάνει ως τους αστραγάλους, όπως το σύρμα, αλλά να είναι κοντύτερος φτάνοντας μέχρι το αντικνήμιο.! Να μην καλύπτει τους ώμους επιτρέποντας μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, ιδιαίτερα στα μέλη του χορού (ἐξωμίς, κυρίως στην κωμωδία).! Με γυναικείους χαρακτήρες συνδέεται και το παράπηχυ (χειριδωτός χιτώνας με πορφυρά πλαίσια, που φορούσαν οι βασίλισσες).! Να έχει γενικώς οποιαδήποτε άλλη ειδική μορφή απαιτούσε ο ιδιαίτερος χαρακτήρας.

22 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων 6. Πάνω από τον χιτώνα οι τραγικοί χαρακτήρες μπορούσαν να φέρουν κάποια μορφή ἱματίου. Οι διάφοροι τύποι που αναφέρει ο Πολυδεύκης (βατραχίς, ξυστίς, χλανίς, χλαμύς, φοινικίς) διαφέρουν ως προς το χρώμα, το μάκρος, το ύφασμα κλπ. 7. Ιδιαίτερες μορφές τραγικού ενδύματος ήταν! το ἀγρηνόν, που το φορούσαν ιερείς και μάντεις, όπως η Κασσάνδρα και ο Τειρεσίας! ο κροκωτός, κίτρινο, θηλυπρεπές ένδυμα, που φορούσε ο θεός Διόνυσος (συνοδεύοντάς το με τον λεγόμενο μασχαλιστῆρα, τον οποίο φορούσε μάλλον γύρω από το στήθος περνώντας το από τις μασχάλες) και τον θύρσον, είδος ραβδιού! και το κόλπωμα, ένα «φούσκωμα» του ιματίου, το οποίο ο Πολυδεύκης συνδέει ιδιαίτερα με τους Ατρείδες και τον Αγαμέμνονα.! Ιδιαίτερα με τους κυνηγούς, π.χ. με χαρακτήρες όπως ο Ιππόλυτος, ο Πολυδεύκης συνδέει την ἐφαπτίδα, είδος κόκκινης ή πορφυρής χλαμύδος, που το φορούσαν τυλιγμένο γύρω από το χέρι τους.

23 χιτών ἱμάτιον

24 χιτών και ἱμάτιον

25 Άγαλμα γυναίκας (δεύτερο μισό του 4 ου αι. π.χ) Γυναικεία μορφή στην οποία φαίνεται καθαρά η σχέση ανάμεσα στον χιτώνα (το εσωτερικό ένδυμα) και το ἱμάτιον (το πανωφόρι).

26 Άγαλμα γυναίκας από την κυπριακή πόλη των Γόλγων (1 ος αι. π.χ) Γυναικεία μορφή στην οποία επίσης φαίνεται καθαρά η σχέση ανάμεσα στον χιτώνα (το εσωτερικό ένδυμα) και το ἱμάτιον (το πανωφόρι). Όπως δείχνει το εν λόγω εύρημα, συνήθης ένδειξη γυναικείας σεμνότητας ήταν η χρήση του ἱματίου για κάλυψη της κεφαλής.

27

28 Τύποι ανδρικού χιτῶνος

29 ἱμάτιον χλαμύς

30

31 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων Σε καμία περίπτωση, λοιπόν, τα κοστούμια δεν ήταν ομοιόμορφα και πανομοιότυπα σε κάθε παράσταση. Η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του κάθε χαρακτήρα και οι συνθήκες του υπαγόρευε και τη φύση του κοστουμιού:! Η Κλυταιμήστρα του Αγαμέμνονα φέρει τη λαμπερή στολή της βασίλισσας.! Η Κασσάνδρα ξεχωρίζει από τα μαντικά της άμφια και το ἀγρηνόν.! Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή διακρίνεται από το ρυπαρό, πένθιμό της της ρούχο και από τα κουρεμένα της μαλλιά, το οποίο λειτουργεί αντιστικτικά με το πολυτελές ένδυμα της αδελφής και της μητέρας της, αλλά και του Ορέστη, που έζησε κρυπτᾷ ἀχέων ἥβᾳ.! Ο Τήλεφος του Ευριπίδη φοράει κουρέλια, για να διεγείρει τον ἔλεον των Αχαιών.! Ο Άδμητος στην Άλκηστη είναι ντυμένος πένθιμα κ.ο.κ.

32 ΚΟΜΜΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΣ

33 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων 6. Τα προσωπεία κάλυπταν πλήρως το κεφάλι του ηθοποιού και συχνά, ιδιαίτερα τα γυναικεία, έφεραν περίτεχνες κομμώσεις. 7. Οι τραγικοί χαρακτήρες μπορούσαν να φορούν και κάποιας μορφής κάλυμμα πάνω από την κόμη (ή κάποιο ύφασμα με το οποίο έδεναν τα μαλλιά). Ο Πολυδεύκης μιλά για τη μίτραν, την καλύπτραν, την ταινίαν, τον κεκρύφαλον, τη στεφάνην κ.ά.

34 στεφάνη καλύπτρα

35 Τύποι γυναικείας κόμμωσης

36 Τύποι γυναικείας κόμμωσης

37 ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ

38 Τι συνάγουμε από τις πηγές μας για τα κοστούμια των τραγικών παραστάσεων Το τραγικό κοστούμι συμπληρωνόταν συνήθως από τον κόθορνον, την επίπεδη, ψηλή, συχνά μυτερή μπότα. Προϊόντος του χρόνου η σόλα του κοθόρνου ψήλωσε, προσδίδοντας αφύσικο όγκο στον ηθοποιό. Αυτό όμως ΔΕΝ ισχύει για τον 5 ο αιώνα. Διαφορετικά είδη υπόδησης, όπως τα σανδάλια, μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά περίπτωση.

39 σανδάλια κόθορνος

40 κρηπίς (στρατιωτικό υπόδημα) καρβατίνη (υπόδημα των χωρικών) περσικαί (γυναικείο και παιδικό κυρίως υπόδημα) Άλλος τύπος κοθόρνου

41

42

43

44 Τα προσωπεία: μια καθολική παρουσία Αυτό που κυρίως διαχωρίζει την αρχαιοελληνική παράσταση από τις σύγχρονες μορφές θεάτρου (με εξαίρεση κάποιες πειραματικές) είναι η καθολική χρήση του προσωπείου. Τόσο στην τραγωδία και το σατυρικό δράμα όσο και στην κωμωδία, από τη γένεση των ειδών αυτών μέχρι και τον θάνατό τους, οι άνδρες ηθοποιοί παίζουν με μάσκες.

45 Τα προσωπεία: τι σώζεται, τι χάθηκε Δυστυχώς, όπως και στην περίπτωση των κοστουμιών, λόγω του γεγονότος ότι ήταν κατασκευασμένα από φθαρτά υλικά (κυρίως από λινό ύφασμα ενισχυμένο με στόκο) κανένα πρωτότυπο αρχαίο ελληνικό θεατρικό προσωπείο δεν σώζεται σήμερα. Αλλά, ούτως ή άλλως, και τα πρωτότυπα αντικείμενα να σώζονταν, το θεατρικό προσωπείο ζει μόνο τη στιγμή της παράστασης. Δεν είναι απλώς μια απομίμηση κεφαλής είναι ένα εργαλείο μεταμόρφωσης, που αποκτούσε ζωή επί σκηνής χάρη στην επιδέξια χρήση του από τον ηθοποιό, ο οποίος το εξέθετε στους θεατές υπό διαφορετικές γωνίες και το αναζωογονούσε αξιοποιώντας το παιγνίδισμα του φωτός. Αυτό έχει δυστυχώς οριστικά χαθεί.

46 Τα προσωπεία: τι σώζεται, τι χάθηκε Ό,τι σώζεται από τις αρχαίες μάσκες είναι καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις για τον 5 ο αιώνα και πάλι κυρίως σε αγγεία. Για τα αρχαία ελληνικά προσωπεία πληροφορίες μας παρέχουν επίσης διάφορες γραπτές πηγές: κυρίως τα αρχαία Σχόλια, τα λεξικά του Ησύχιου και της Σούδας και πάνω από όλα το «Ονομαστικόν» του Πολυδεύκη (4.133 κ.ε). Όμως, παρόλο που στην περίπτωση των κοστουμιών τα πράγματα φαίνεται να μην άλλαξαν δραματικά προϊόντος του χρόνου, επειδή τα προσωπεία υφίστανται δραματική μεταβολή, οι πληροφορίες που παρέχουν οι γραπτές πηγές φαίνεται να ανταποκρίνονται κυρίως στη μετακλασική εξέλιξη των πραγμάτων. Παρόλα αυτά είμαστε σε θέση διαγραμματικά έστω να αποκαταστήσουμε τη θέση του προσωπείου στην τραγική παράσταση του 5 ου αιώνα.

47 Τα προσωπεία: μια αινιγματική παρουσία ΓΙΑΤΙ ΟΜΩΣ ΗΤΑΝ ΤΟΣΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΗΣ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΤΗΝ ΚΩΜΙΚΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΑΓΙΚΗ; Το προσωπείο δεν ήταν τύποις απαραίτητο, από πρακτική τουλάχιστον άποψη, για τη σύλληψη της ιδέας του θεάτρου (οι Έλληνες ανέπτυξαν και μορφές μιμητικής αναπαράστασης χωρίς μάσκα, π.χ. τον μίμο και διάφορα λαϊκά δρώμενα) σίγουρα όμως η έννοια θέατρο στην αρχαία Ελλάδα δεν διαχωρίστηκε ποτέ από αυτό, τουλάχιστον στις υψηλότερές της μορφές.

48 H προέλευση του προσωπείου Δεν μπορούμε να απαντήσουμε με ακρίβεια και απόλυτη πεποίθηση στο πιο πάνω ερώτημα, το οποίο στην ουσία του αφορά στην προέλευση του θεατρικού προσωπείου. Παρόλο που στην προσπάθειά τους να ανιχνεύσουν την προέλευση του προσωπείου οι μελετητές προκρίνουν ορισμένες ερμηνείες έναντι άλλων, γεγονός παραμένει ότι η χρήση του προσωπείου οφείλεται σε σειρά παραγόντων, οι οποίοι συνυπάρχουν και συλλειτουργούν.

49 H προέλευση του προσωπείου: θεωρίες Σχετικά με την προέλευση του αρχαίου ελληνικού θεατρικού προσωπείου έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί διάφορες θεωρίες, οι οποίες μπορούν να διακριθούν σε δύο κατηγορίες: 1. Στις λειτουργιακές (functionalist) θεωρίες, οι οποίες επιχειρούν να εντοπίσουν την προέλευση του προσωπείου με βάση τις λειτουργίες που επιτελούσε ή τους σκοπούς που εξυπηρετούσε στην παράσταση 2. Στις τελετουργιακές (ritualist) θεωρίες, οι οποίες ανάγουν την προέλευση της μάσκας στις διασυνδέσεις της με τη θρησκευτική τελετουργία και ιδιαίτερα με τη λατρεία του Διονύσου.

50 H προέλευση του προσωπείου: λειτουργιακές θεωρίες Οι λειτουργιακές θεωρίες επικεντρώνονται συνήθως στις συνθήκες που επικρατούσαν στο Θέατρο του Διονύσου ή στις συμβάσεις του αρχαίου ελληνικού δράματος. Η παλαιότερη και σήμερα εντελώς παρωχημένη θεωρία αυτής της κατηγορίας υποστήριζε ότι η μάσκα ήταν απαραίτητη λόγω της σύμβασης που ήθελε τον ίδιο ηθοποιό να υποδύεται πολλαπλούς ρόλους στην παράσταση, τόσο ανδρικούς όσο και γυναικείους. Η θεωρία αυτή δεν μπορεί να ισχύει: η υπόδυση πολλαπλών ρόλων αποτελεί σύμβαση και άλλων θεατρικών παραδόσεων, οι οποίες δεν χρησιμοποιούν μάσκα. Η μεταμόρφωση του ηθοποιού μπορεί να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους. Σε τελική ανάλυση η αποδοχή από το κοινό του ιδίου ανθρώπου ως διαφορετικού χαρακτήρα είναι τμήμα της «θεατρικής απάτης» στην οποία ο «σοφὸς θεατής» (κατά τον Γοργία) υποκύπτει συνειδητά, ακόμη και με την ελάχιστη επίφαση ρεαλισμού.

51 H προέλευση του προσωπείου: λειτουργιακές θεωρίες Μια δεύτερη θεωρία στην ίδια κατηγορία αναφέρεται στη φύση του Θεάτρου του Διονύσου ως αρχιτεκτονήματος: επειδή, λέγεται, το Θέατρο του Διονύσου ήταν χώρος μνημειωδών διαστάσεων και επειδή η απόσταση της σκηνῆς από την τελευταία σειρά των θεατών ήταν μεγάλη, η μάσκα ήταν απαραίτητη, αφού διόγκωνε την παρουσία του υποκριτή και ενίσχυε έτσι τη δυνατότητα των θεατών να τον παρατηρούν. Η θεωρία αυτή δεν έχει καμία απολύτως βάση, εφόσον:! Κάποιας μορφής προσωπείο προϋπήρχε της κατασκευής του Θεάτρου του Διονύσου! Το Θέατρο του Διονύσου στην αρχική του μορφή δεν είχε τις διαστάσεις που απέκτησε επί Λυκούργου.! Ο ηθοποιός του 5 ου αιώνα δεν ήταν περιορισμένος στο λογεῖον, αλλά μπορούσε να κινείται και στην ορχήστρα.! Η σκηνή ούτως ή άλλως δεν εμφανίζεται παρά στα μέσα του 5 ου αιώνα περίπου (terminus ante quem είναι η «Ορέστεια» του 458 π.χ.).! Οι μάσκες του 5 ου αιώνα δεν είχαν το μνημειώδες μέγεθος των μεταγενέστερων προσωπείων της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής περιόδου.

52 H προέλευση του προσωπείου: λειτουργιακές θεωρίες Η τρίτη και τελευταία θεωρία αυτής της κατηγορίας είναι η πιο βάσιμη: διατείνεται ότι η μάσκα ενίσχυε την ακουστική της παράστασης. Πρόκειται για το λεγόμενο «εφέ του μεγαφώνου» (megaphone effect). Η θεωρία του μεγαφώνου αξίζει να προσεχθεί, έστω και αν η αρχαία της βάση είναι επισφαλής: ο Αύλος Γέλλιος, συγκεκριμένα, ετυμολογεί τη λατινική λέξη για τη μάσκα (persona) από το ρήμα per-sono («ηχώ διά μέσου»). Πρόκειται όμως για παρετυμολογία, εφόσον η λέξη persona κατάγεται στην πραγματικότητα από την ετρουσκική λέξη phersu, που αναφέρεται σε έναν χθόνιο δαίμονα και άρα ενδεχομένως συνδέει την καταγωγή της μάσκας με τη λατρεία των νεκρών, όχι με τις συνθήκες και τις ανάγκες της θεατρικής παράστασης.

53 H προέλευση του προσωπείου: λειτουργιακές θεωρίες Σε κάθε περίπτωση, έχει όντως αποδειχθεί και πειραματικά μεταξύ άλλων από τον Θάνο Βόβολη, έναν σύγχρονο κατασκευαστή θεατρικών μασκών ότι η αντήχηση της φωνής του ηθοποιού στα τοιχώματα του προσωπείου έχει ενισχυτικό αποτέλεσμα και άρα αυξάνει την ένταση της φωνής. Το πρόβλημα με τη θεωρία του μεγαφώνου είναι ότι φαίνεται να συγχέει το αίτιο με το αιτιατό. Είναι αμφίβολο αν αυτό το πρακτικό όφελος που παρέχει η μάσκα ήταν ικανό να αποτελέσει τη γενεσιουργό αιτία μιας ολόκληρης θεατρικής παράδοσης, λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι το προσωπείο χρησιμοποιούνταν ήδη στην τελετουργία όπου ανάγκη τέτοιας δυναμικής αντήχησης δεν υπήρχε. Φαίνεται ότι η ανακάλυψη αυτού του ηχητικού πλεονεκτήματος αποτέλεσε απλώς προστιθέμενη αξία για τη μάσκα δεν ήταν ο λόγος για τον οποίο η μάσκα εφευρέθηκε και πρωτοχρησιμοποιήθηκε στο θέατρο.

54 H προέλευση του προσωπείου: τελετουργιακές θεωρίες Η δεύτερη κατηγορία θεωριών για την προέλευση του προσωπείου είναι σαφώς πειστικότερη και έχει σήμερα τη μεγαλύτερη διάχυση. Πιο συγκεκριμένα, αρχής γενομένης από τους λεγόμενους Κανταβρηγιανούς Ριτουαλιστές (Cambridge Ritualists), μιας ομάδας φιλολόγωνανθρωπολόγων, που έδρασε στο εν λόγω πανεπιστήμιο στις αρχές του 20 ου αιώνα, συνδέει την καταγωγή της μάσκας με τη διονυσιακή λατρεία. Η σύνδεση αυτή είναι βεβαίως προφανής και κανείς δεν μπορεί να την αρνηθεί: ο Διόνυσος δεν είναι απλώς ο θεός στο τέμενος του οποίου βρίσκεται το θέατρο δεν είναι απλώς ο θεός στο πλαίσιο των εορτών του οποίου διεξάγονται οι αγώνες είναι ο ίδιος Θεός- Μάσκα (σε κάποιες πτυχές της λατρείας του το λατρευτικό άγαλμα έχει τη μορφή προσωπείου) είναι ο θεός της έκστασης (δηλαδή της εξόδου από το Εγώ και του ανοίγματος προς άλλες διαστάσεις της ύπαρξης) και της μεταμόρφωσης.

55 H προέλευση του προσωπείου: τελετουργιακές θεωρίες Βέβαια, υπάρχει και αντίλογος σε αυτές τις θεωρίες. Πρωτίστως, ο αντίλογος έχει να κάνει με τις μεγάλες και σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη θεατρική και την τελετουργική μάσκα. Οι διαφορές αυτές αφορούν κυρίως στην πλαισίωση του γεγονότος (framing) εκ μέρους των συντελεστών αλλά και των θεατών, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη σχέση του εκτελεστή και του προσωπείου κατά την παράσταση. Στην περίπτωση της θεατρικής παράστασης η μάσκα είναι μιμητικό εργαλείο: ο ηθοποιός διατηρεί συνεχώς και απολύτως τη συναίσθηση του δυισμού του (ότι είναι δηλαδή ταυτόχρονα και ο εαυτός του και ο χαρακτήρας που υποδύεται). Αντιθέτως, κατά την τελετουργική αναπαράσταση ο εκτελεστής θεωρείται ότι τελεί υπό τον έλεγχο του θεού (possession). Ο εκτελεστής που παίζει τον Διόνυσο φορώντας την τελετουργική του μάσκα γίνεται ο Διόνυσος.

56 H προέλευση του προσωπείου: τελετουργιακές θεωρίες Δεν πρέπει λοιπόν να συγχέουμε τη θεατρική με την τελετουργική μάσκα και δεν πρέπει επ ουδενί να δίνουμε την εντύπωση ότι το προσωπείο της τραγωδίας ήταν αντικείμενο θρησκευτικής φύσεως. Ακόμη και στο πλαίσιο των Μεγάλων Διονυσίων, το θέατρο δεν είναι, στενά μιλώντας, τελετουργική πράξη αλλά πολιτικό γεγονός (δηλαδή εκδήλωση της πόλεως). Μια άλλη αντίρρηση στις θεωρίες των Κανταβρηγιανών Ριτουαλιστών πλήττει συγκεκριμένα, όσο κι αν φαίνεται παράδοξο αυτό, τη διασύνδεση με τον Διόνυσο επισημαίνοντας ότι τελετουργικές παραδόσεις με χρήση προσωπείου υπήρχαν κι άλλες στην Ελλάδα, πέραν της λατρείας του Διονύσου, και μάλιστα κάποιες από αυτές, όπως η λατρεία της Αρτέμιδος Ορθίας και Κορυθαλίας στην Πελοπόννησο, ήταν και αρχαιότερες. Συνεπώς, έστω και αν στην Αθήνα η διασύνδεση του θεάτρου με τον Διόνυσο είναι αναντίλεκτη, η διασύνδεση αυτή είναι συγκυριακή, όχι οντολογική: θέατρο, με άλλα λόγια, θα μπορούσε θεωρητικά να εφευρεθεί και εκτός της διονυσιακής λατρείας.

57 H προέλευση του προσωπείου: σύνοψη Με βάση τα δεδομένα όπως τα έχουμε σήμερα υπόψη μας σχετικά με την προέλευση του θεατρικού προσωπείου μπορούμε να καταγράψουμε τα εξής: " Πιθανότερος πρόγονος της θεατρικής μάσκας είναι το τελετουργικό προσωπείο και εφόσον το θέατρο όπως το γνωρίζουμε γεννήθηκε στην Αθήνα στο πλαίσιο των εορτών του Διονύσου, η θεατρική μάσκα δεν μπορεί παρά να σχετίζεται με τις σχετικές διονυσιακές τελετουργίες. " Η θεατρική μάσκα πάντως είναι ένα μιμητικό εργαλείο στα χέρια του ηθοποιού ως εκ τούτου στη λειτουργία της διαφέρει κάθετα από το τελετουργικό προσωπείο. " Προϊόντος του χρόνου η σύμβαση του προσωπείου ενισχύθηκε όχι μόνο από τον εγγενή συντηρητισμό που χαρακτήριζε τις αθηναϊκές θεατρικές γιορτές (δεν άλλαζαν εύκολα τα πράγματα), αλλά και από την παρατήρηση ότι η μάσκα ευνοούσε το έργο του ηθοποιού, π.χ. λειτουργώντας οιονεί ως μεγάφωνο.

58

59 Πώς έμοιαζε το τραγικό προσωπείο του 5 ου αιώνα π.χ; Η τραγική μάσκα του 5 ου αιώνα, σε αντίθεση με τις κατοπινότερες εξελίξεις της, παρουσίαζε ένα νατουραλιστικό πρόσωπο, σε φυσικές αναλογίες και κατά τα φαινόμενα με έκφραση εντελώς ουδέτερη. Γενικώς, η μάσκα ήταν μινιμαλιστική ως προς τον όγκο των πληροφοριών που μετέφερε προς το κοινό (σε αντίθεση με τη μάσκα της μετακλασικής τραγωδίας). Η μάσκα πληροφορούσε τους θεατές για το φύλο, την ηλικία και το κοινωνικό στάτους του χαρακτήρα, όχι όμως για το ἦθος του (δηλαδή τη ροπή του προς την αρετή ή την κακία), όπως θα συμβεί αργότερα. Οι μάσκες των ανδρών ήταν συνήθως μελαχρινές, ενώ των γυναικών είχαν λευκή χροιά. Η παρουσία γενείου διαχώριζε τον ενήλικα από τον ανήλικο αρσενικό χαρακτήρα. Η μάσκα κάλυπτε όχι μόνο το πρόσωπο αλλά ολόκληρη την κεφαλή («helmet masks») και ολοκληρωνόταν με κόμμωση και άλλα συμπαρομαρτούντα.

60 Πώς έμοιαζε το τραγικό προσωπείο του 5 ου αιώνα π.χ; Αυτό που ξεχώριζε τη μάσκα της τραγωδίας από τον 4 ο αιώνα και εξής ήταν ο λεγόμενος ὄγκος, δηλαδή μια λαβδοειδής προέκταση της κεφαλής προς τα πάνω, που αλλοίωνε τις φυσικές διαστάσεις της κεφαλής και έκανε τον χαρακτήρα να φαίνεται πιο μεγαλοπρεπής, άνθρωπος πέρα από τα συνηθισμένα. Αυτό το χαρακτηριστικό δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί τον 5 ο αιώνα.

61 Πώς έμοιαζε το τραγικό προσωπείο του 5 ου αιώνα π.χ; Και πάλι σε αντίθεση με τις κατοπινές εξελίξεις, η μάσκα του 5 ου αιώνα δεν έχει ακόμη τυποποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Εν πολλοίς οι μάσκες των διαφόρων χαρακτήρων φτιάχνονται εφάπαξ και επιχειρούν να αναδείξουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Ακόμη όμως και όταν, προς το τέλος του αιώνα, αρχίζουν σιγά- σιγά να διαμορφώνονται κάποιοι αδροί τύποι (κυρίως ηλικιακοί, αλλά και κοινωνικού στάτους), είναι τόσα πολλά τα ἔκσκευα πρόσωπα, δηλαδή οι ιδιαίτεροι, εκτός τύπου χαρακτήρες, που τελικά κάθε έννοια τυποποίησης σχετικοποιείται.

62 Πώς έμοιαζε το τραγικό προσωπείο του 5 ου αιώνα π.χ; Ακόμη ένα βασικό χαρακτηριστικό της τραγικής μάσκας είναι ότι τα προσωπεία και των δεκαπέντε μελών του χορού ήταν πανομοιότυπα. Η μάσκα, δηλαδή, δικαιολογεί τον ισχυρισμό του Αριστοτέλη ότι ο χορός στην τραγωδία σκέπτεται και ενεργεί ως ένα πρόσωπο. Όπως και στην περίπτωση των κοστουμιών, οι μάσκες του σατυρικού δράματος ταυτίζονται με της τραγωδίας, με τη διαφορά βέβαια ότι στο είδος προστίθεται η μάσκα του Σατύρου (οι σάτυροι είναι τα μέλη του χορού) και η μάσκα του Παπποσειληνού (του γηραιού αρχι-σατύρου, που τύποις είναι dramatis persona αλλά στην πράξη λειτουργεί σαν κορυφαίος του χορού).

63 Πώς έμοιαζε το τραγικό προσωπείο του 5 ου αιώνα π.χ; Για να επιστρέψουμε στο στοιχείο που διαφοροποιεί την κλασική μάσκα από τη μετακλασική με τον πιο προφανή τρόπο, οι μετακλασικές μάσκες εκφράζουν πάθος (δηλαδή έντονο συναίσθημα) με τρόπο ρητό και σχεδόν ρητορικό. Οι κλασικές είναι σχεδόν ουδέτερες. Όπως απέδειξαν σύγχρονα σχετικά πειράματα, η ουδέτερη έκφραση κάθε άλλο παρά μειονέκτημα είναι. Αντίθετα, στα χέρια του επιδέξιου ηθοποιού αποτελεί γνώρισμα που απελευθερώνει και εμπλουτίζει την εκφραστική γκάμα του προσωπείου. Εκθέτοντας τη μάσκα με διάφορους τρόπους στο φως, αλλά κυρίως αξιοποιώντας την κίνηση του σώματός του, τις χειρονομίες του και τη φωνή του, ο ηθοποιός οδηγεί τους θεατές να εγγράψουν νοερά την έκφραση στη μάσκα. Αυτή η δυναμική εμπλοκή του κοινού καθιστά τη μάσκα πολύ ισχυρό επικοινωνιακό εργαλείο στο θέατρο.

64 Σύγχρονα προσωπεία του Θάνου Βόβολη, που επιχειρούν να αναπαραγάγουν την αισθητική και τη λειτουργία της κλασικής τραγικής μάσκας

65 Σύγχρονα προσωπεία του Θάνου Βόβολη, που επιχειρούν να αναπαραγάγουν την αισθητική και τη λειτουργία της κλασικής τραγικής μάσκας

66

67 H ὄψις της Ηλέκτρας Είναι αδύνατον να αντιληφθεί κανείς στη θεατρική της πληρότητα τη μορφή της Ηλέκτρας (πάνω από όλα), αν δεν συνυπολογίσει την εξωτερική της εμφάνιση, συγκεκριμένα:! Το μαύρο, ρυπαρό της ρούχο! Τα κουρεμένα της μαλλιά! Το προφανώς χλωμό της προσωπείο. # Το διηνεκές πένθος της Ηλέκτρας δεν προβάλλεται μόνο μέσα από τα λόγια της είναι εγγεγραμμένο στη θεατρική της όψη. Το κοστούμι της Ηλέκτρας είναι η υλική πραγμάτωση του ατέρμονού της θρήνου. Η ασυμβατότητα ανάμεσα στην εμφάνιση και το στάτους της δηλώνουν οπτικά την αδικία που υφίσταται και τη γενικότερη ανωμαλία που επικρατεί στον Οίκο των Ατρειδών. Δηλώνουν όμως επίσης την εκκρεμότητα στην οποία η Ηλέκτρα τελεί και την εν δυνάμει αυτοκαταστροφική ακρότητα των αντιδράσεών της.

68 H ὄψις της Ηλέκτρας Προχωρώντας πιο βαθιά, παρατηρούμε ότι η ὄψις της Ηλέκτρας δεν μπορεί να γίνει πλήρως αντιληπτή, αν ο χαρακτήρας ιδωθεί μεμονωμένα. Αποτελεί μέρος ενός συστήματος οπτικών σχέσεων, στο οποίο συμμετέχουν επίσης η Χρυσόθεμις, η Κλυταιμήστρα και ο Ορέστης. Με άλλα λόγια: η ρυπαρή, καταπονημένη, τεθλιμμένη και αγρίως πενθούσα μορφή της Ηλέκτρας ορίζεται κατ αντίστιξη με τη λαμπερή πλην ανασφαλή Κλυταιμήστρα, τη «ρεαλίστρια» πλην προσκυνημένη Χρυσόθεμη και τον ατσαλάκωτο Ορέστη, που έζησε κρυπτᾷ ἀχέων ἐν ἥβᾳ. Η συνύπαρξή τους στη σκηνή αναπτύσσει θεατρική δυναμική που εκδηλώνεται και στο οπτικό επίπεδο. Τίποτα στο θέατρο δεν είναι τυχαίο, τίποτα δεν είναι περιττό και πλεονάζον: στα χέρια των σπουδαίων δραματουργών και η παραμικρή λεπτομέρεια (μπορούμε να υποθέτουμε ότι) έχει τη δική της βαρύτητα.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η υφαντική τέχνη στο αρχαίο δράμα 1

Η υφαντική τέχνη στο αρχαίο δράμα 1 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΥΦΑΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ 1-17/11/12 Μανώλης Γ. Ανδρουλιδάκης, δρ. Φ-ΕΑΠ Η υφαντική τέχνη στο αρχαίο δράμα 1 Μέλος Π.τ.Ο. 9-11-12 Το θέμα της κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΕΛΕΝΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ)

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΕΛΕΝΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ) Η ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΑΡΧΑΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΕΛΕΝΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ) Είδη αρχαίου ποιητικού λόγου 1. Επική ποίηση : Γεωμετρική εποχή (1100-800 π.χ) 2. Λυρική ποίηση : Αρχαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ομάδα 5 Μαρία Στεφανία - Ευάγγελος Σχολικό έτος 2013 2014 1 Ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ. Tμήμα Δ2 Ερωτήσεις 1. Τί υλικά χρησιμοποιούσαν για την ύφανση και από ποιες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 9 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 82-99. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. 2. Να εντοπίσετε στο παρακάτω κείμενο δύο ανακρίβειες και στη θέση τους να γράψετε το σωστό.

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. Το δράμα 1. Τι είναι το δράμα και ποια στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό από προγενέστερες μορφές ποίησης; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σχολικό βιβλίο σελίδα 9: «Το δράμα είναι μια σύνθετη στους θεατές». 2. Από πού προήλθε

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΤΑΞΗ: Α3 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΠΕΠΠΑΣ ΦΟΙΒΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή... σελ. 3 Νεκρικές Μάσκες... σελ. 4 Θεατρικές Μάσκες... σελ. 4 Εορταστικές

Διαβάστε περισσότερα

Το σκηνικό υλικό δεν είχε καµία σχέση µε το σηµερινό. Καταρχήν, αφού οι παραστάσεις

Το σκηνικό υλικό δεν είχε καµία σχέση µε το σηµερινό. Καταρχήν, αφού οι παραστάσεις ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΧΩΡΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ (από το πρόγραµµα της θεατρικής οµάδας Γυµν-Λυκ Καλλιµασιάς Χίου 2004 για τη παράσταση «Το µέγα δέος ο άνθρωπος γεννά» επιµέλεια Μαρία Ρεβελάκη Τις πρώτες διαµορφώσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου Ευριπίδης Ο Ευριπίδης είναι ο νεότερος από τους σημαντικότερους τραγικούς ποιητές μετά τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή. Είναι ρεαλιστής. Φέρνει τη τραγωδία κοντά στην πραγματικότητα. Παρουσιάζει τους μυθικούς

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ Υπ./ Επ. ΕΥΤΕΡΑ 27/1 Αγγλικά Ι Β1, Β2, Βσ 1 ο (επιλ) Ι ΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Σπηλιοπούλου Χορολογία στον χορό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη NINO BADASHVILI Φιλόλογος Γεωργία Με την ευκαιρία της Συνάντησης, θα ήθελα να επισημάνω κάποια ίσως άγνωστα στοιχεία που είναι ιστορικά ορόσημα στις ελληνογεωργιανές

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μίνως Βολανάκης και η αρχαία ελληνική τραγωδία:

Ο Μίνως Βολανάκης και η αρχαία ελληνική τραγωδία: Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στο «Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο» Ο Μίνως Βολανάκης και η αρχαία ελληνική τραγωδία: το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Τραγωδία. Πρόδρομοι. Καταγωγή. Τραγωδία 1

Τραγωδία. Πρόδρομοι. Καταγωγή. Τραγωδία 1 Τραγωδία 1 Τραγωδία Η τραγωδία είναι δραματικό είδος που εμφανίστηκε στην Αρχαία Ελλάδα. Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης στο έργο του Περί Ποιητικής, δίνει τον εξής ορισμό της τραγωδίας: Ἐστὶν οὖν τραγωδία μίμησις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς εἰσορᾷς θεούς; Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς εἰσορᾷς θεούς; Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 0 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. -294 ἄνδρες μόλις φέροντες ἐρρόθουν ἐμοί κρυφῇ, κάρα σείοντες οὐδ ὑπὸ ζυγῷ. Να μεταφραστεί το τμήμα: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς εἰσορᾷς θεούς; 2. Ποια ήταν η σχέση του οφοκλή

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ. 1.1 Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης)

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ. 1.1 Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1. Το δράµα - Η τραγωδία - Το αρχαίο θέατρο 1.1 Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) α) Το δράµα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Αρχαϊκή εποχή: o 6 ος αι. π.χ. Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης: Εποχή του Χαλκού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Η ΥΛΗ Μεταμορφωμένα πετρώματα 3 ΠΙΕΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Το μάρμαρο της Πάρου Η Αφροδίτη της Μήλου Ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Διαβάστε περισσότερα

Η Χ Ο Σ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Η Χ Ο Σ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ Η Χ Ο Σ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ Δίκτυο «Ακουστική και ιστορική ξενάγηση στα αρχαία θέατρα της ν.δ. Ελλάδας» Πάτρα, Φεβρουάριος 2013 Γ ι ά ν ν η ς Μ ο υ ρ τ ζ ό π ο υ λ ο ς Κ α θ η γ η τ ή ς ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΣΥΡΜΑΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης

Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών «Σοφοκλέους Αντιγόνη: πρώτα βήματα

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Ευρυδίκη Κεφαλίδου ΣΑ 26 2015-2016 ΘΕΑΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΣΤΘΝ ΑΓΓΕΙΟΓΑΦΙΑ. * Τραγωδία (1-8)

Ευρυδίκη Κεφαλίδου ΣΑ 26 2015-2016 ΘΕΑΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΣΤΘΝ ΑΓΓΕΙΟΓΑΦΙΑ. * Τραγωδία (1-8) Ευρυδίκη Κεφαλίδου ΣΑ 26 2015-2016 ΘΕΑΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΣΤΘΝ ΑΓΓΕΙΟΓΑΦΙΑ Α * Τραγωδία (1-8) Μια ματιά ςτα παραςκήνια: απεικονίςεισ τραγικών υποκριτών εκτόσ ςκηνήσ, ςε δφο αττικά ερυθρόμορφα αγγεία τησ κλαςικήσ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου. Ευριπίδη. Kύκλωψ. Εισαγωγή στο αρχαίο δράμα

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου. Ευριπίδη. Kύκλωψ. Εισαγωγή στο αρχαίο δράμα YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου Ευριπίδη Kύκλωψ Εισαγωγή στο αρχαίο δράμα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ευριπίδη Kύκλωψ. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου. Ευριπίδη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου. Ευριπίδη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου Ευριπίδη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρχαία Ελληνικά για την

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ Αν θέλουμε να μιλήσουμε για σχεδιασμό ενδυμάτων, αναζητώντας μια ιστορική διαδρομή, δεν θα πρέπει να πάμε πολύ πίσω, παρά μόνο στα μέσα του 19 ου αιώνα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΜΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΜΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΜΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ Επιλέγει το έργο λαµβάνοντας υπόψη το θεατρικό χώρο, το θίασο, το είδος της παράστασης, τα οικονοµικά. Εάν η παράσταση είναι προϊόν αυτοσχεδιασµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΉ ΛΑΤΡΕΊΑ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΉ ΠΡΆΞΗ

ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΉ ΛΑΤΡΕΊΑ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΉ ΠΡΆΞΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΉ ΛΑΤΡΕΊΑ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΉ ΠΡΆΞΗ Συντονισμός έργου: Μαρία Λαγογιάννη, Δρ Αρχαιολόγος Σουζάνα Χούλια-Καπελώνη, Αρχαιολόγος Σχεδιασμός περιεχομένου - γενική επιμέλεια: Έλενα Μπαζίνη, Αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 1 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ Α ) Οι Αγώνες Χορού περιλαµβάνουν τρεις κύριους τοµείς : Αγώνες Ελληνικών Παραδοσιακών χορών. Αγώνες Κλασικού Μπαλέτου.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών «Σκηνοθετώντας την Ελένη του Ευριπίδη»

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 2 Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους Ομάδα 2 Οι Θεές των Όφεων Η ενδυμασία στους

Διαβάστε περισσότερα

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και Ο πουπουλένιος Κοινωνικό του Μάρτιν ΜακΝτόνα Διαρκεια : 125 ' Σκηνοθ.-μετάφρ.: Κ. Μαρκουλάκης Ερμηνεύουν: Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος. Σκην.-κοστ.: Αθ. Σμαραγδή, Φ.

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις 1. Σκοπός Σκοπός της εισαγωγικής άσκησης είναι η εξοικείωση του σπουδαστή με τη χρήση του πολύμετρου για τη μέτρηση βασικών μεγεθών ηλεκτρικού κυκλώματος, όπως μέτρηση της έντασης

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΒΕΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΒΕΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Συχνά τα Μαθηματικά χρησιμοποιούνται ως ένα «εργαλείο» προκειμένου να ανιχνευθεί η «εξυπνάδα» του κάθε ανθρώπου, να διαφοροποιηθούν οι μαθητές μεταξύ τους σε

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΚΙΓΙΑΖ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΣΥΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΑΚΙΓΙΑΖ

ΘΕΜΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΚΙΓΙΑΖ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΣΥΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΑΚΙΓΙΑΖ ΘΕΜΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΚΙΓΙΑΖ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΣΥΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΑΚΙΓΙΑΖ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Από την αρχαιότητα ως σήμερα το θέατρο δεν έπαψε να συγκινεί και να μαγεύει το κοινό. Σε ολόκληρο τον κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-CRETE Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ»

«DARIAH-CRETE Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ» «DARIAH-CRETE Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ» ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΣΓ-ΟΙΨ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ4ΣΓ-ΟΙΨ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Ευθύμιος Τζιώρτζης Τηλέφωνο : 2103307645 Fax

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα