Υποξαιμική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια και Θεραπευτική υποθερμία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υποξαιμική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια και Θεραπευτική υποθερμία"

Transcript

1 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ Ε ΛΛΑ ΔΟΣ, 24: , Παιδιατρική 2012 ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, A ΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Υποξαιμική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια και Θεραπευτική υποθερμία Κ. Σαραφίδης, Β. Σούμπαση-Γρίβα, Β. Δρόσου-Αγακίδου Α Νεογνολογική Κλινική και Εντατική Νοσηλεία Νεογνών, Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Hypoxic-ischemic encephalopathy and therapeutic hypothermia Sarafidis K, Soubasi-Griva V, Drosou-Agakidou V 1 st Department of Neonatology and Neonatal Intensive Care, Faculty of Medicine, Aristotle University of Thessaloniki, Hippokration Hospital, Thessaloniki, Greece Paediatr Ν Gr 2012, 24: Περίληψη: Η υποξαιμική-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια (ΥΙΕ) αποτελεί σημαντική αιτία νεογνικής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Μέχρι πρόσφατα, η αντιμετώπισή της ήταν υποστηρικτική. Ωστόσο, σήμερα, υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής θεραπευτικής υποθερμίας (ΘΥ), που αποδεδειγμένα βελτιώνει την έκβαση των μεγάλων πρόωρων και τελειόμηνων νεογνών ( 36 εβδομάδες κύησης) με μέτρια-σοβαρή ΥΙΕ. Η ΘΥ πρέπει να εφαρμόζεται όσο το δυνατόν γρηγορότερα από τη γέννηση (τις πρώτες 6 ώρες ζωής), γεγονός που απαιτεί ανάλογη ευαισθητοποίηση και επαγρύπνιση από μέρους των μαιευτήρων και των παιδιάτρων-νεογνολόγων. Στο συγκεκριμένο άρθρο, συνοψίζονται τα σύγχρονα δεδομένα για την εφαρμογή της ΘΥ στη νεογνική ηλικία. Επιπλέον, εκφράζονται απόψεις με βάση την υπάρχουσα διεθνή εμπειρία από την εφαρμογή της ΘΥ σε νεογνά με μέτρια-σοβαρή ΥΙΕ, που μπορεί να βοηθήσουν στη δημιουργία εθνικών κατευθυντήριων οδηγιών για το συγκεκριμένο θέμα. Abstract: Hypoxic-ischemic encephalopathy (HIE) is a significant cause of neonatal morbidity and mortality. Until recently, supportive care remained the only therapeutic option. However, nowadays, there is the feasibility of applying therapeutic hypothermia (TH), documented to improve the outcome of late preterm and term neonates ( 36 weeks gestation) with moderate-severe HIE. TH should be offered the sooner after birth (within the first 6 hours of life), and therefore, increased sensitivity and awareness on behalf of obstetricians and pediatricians-neonatologists is required. Herein, current data on the application of TH in neonates are summarized. Moreover, on the basis of the existing international experience, author s opinions on TH in neonates with documented moderate-severe HIE are expressed, which could possibly contribute to the development of national guidelines on this issue. Λέξεις-Κλειδιά: περιγεννητική ασφυξία, νεογνά, επιπλοκές τοκετού Key-words: perinatal asphyxia, neonates, pregnancy complications Εισαγωγή Η υποξαιμική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια (ΥΙΕ) αποτελεί σοβαρή εκδήλωση της περιγεννητικής ασφυξίας (ΠΑ). Στις αναπτυγμένες χώρες, η συχνότητα ΠΑ ανέρχεται σε 3-5 νεογνά στις 1000 γεννήσεις ζώντων, από τα οποία εμφανίζουν μέτρια-σοβαρή ΥΙΕ 1-3. Η συχνότητα της ΠΑ είναι σαφώς μεγαλύτερη στον αναπτυσσόμενο κόσμο και ευθύνεται άμεσα περίπου για το ¼ των νεογνικών θανάτων παγκόσμια 4. Ωστόσο, ακόμη και σε χώρες με προηγμένα συστήματα υγείας, το 10%- 60% των νεογνών με μέτρια-σοβαρή ΥΙΕ αποβιώνει στη νεογνική περίοδο 5. Παράλληλα, το 20% των νεογνών με μέτρια και σχεδόν το σύνολο εκεί-

2 168 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 νων με σοβαρή ΥΙΕ που επιβιώνουν εμφανίζουν σοβαρά νευρολογικά προβλήματα και αναπηρίες 6, με σημαντικές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις μακροπρόθεσμα 7. Δυστυχώς, παρά τις προόδους στην περιγεννητική ιατρική και νεογνολογία, η αντιμετώπιση της ΥΙΕ λόγω ΠΑ παρέμενε μέχρι πρόσφατα και εν μέρει εξακολουθεί να είναι «υποστηρικτική», χωρίς να έχει καταστεί δυνατή η εφαρμογή αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την ουσιαστική μείωση της συχνότητας και βαρύτητας της ΥΙΕ και των συνεπειών της. Στην ενότητα αυτή, ανασκοπούνται τα νεότερα δεδομένα για την εφαρμογή της θεραπευτικής υποθερμίας (ΘΥ), της μόνης (με τα σημερινά δεδομένα) τεκμηριωμένης παρέμβασης για νεογνά με ΠΑ και ενδείξεις ΥΙΕ. Παράλληλα, δίνονται οδηγίες για την έγκαιρη έναρξη και εφαρμογή της στην καθημερινή κλινική πράξη με βάση τη διεθνή εμπειρία και την Ελληνική πραγματικότητα. Παθοφυσιολογία ΥΙΕ Η διαταραχή της αιματικής εγκεφαλικής ροής αποτελεί τον κυρίαρχο μηχανισμό πρόκλησης βλάβης στο κεντρικό νευρικό σύστημα σε περιγεννητική υποξία-ισχαιμία. Πειραματικές μελέτες απέδειξαν ότι ο θάνατος των νευρικών κυττάρων σε σοβαρή αλλά αναστρέψιμη υποξία-ισχαιμία συμβαίνει σε δύο φάσεις 8,9,10. Η πρώτη φάση αρχίζει με το «οξύ υποξικό-ισχαιμικό γεγονός». Ωστόσο, οι αντιρροπιστικοί μηχανισμοί του εμβρύου-νεογνού (αγγειοδιαστολή, αυτορρύθμιση της εγκεφαλικής αιματικής ροής, ανακατανομή αίματος) δεν επαρκούν για τη διατήρηση επαρκούς ιστικής διήθησης και οξυγόνωσης του εγκεφάλου. Σε κυτταρικό επίπεδο, η φάση αυτή χαρακτηρίζεται από άμεσο κυτταρικό θάνατο (νέκρωση), ως συνέπεια της υποξίας και εξάντλησης των ενεργειακών αποθεμάτων του κυττάρου, όπως της φωσφοκρεατίνης και τριφωσφορικής αδενοσίνης (πρωτοπαθής ενεργειακή ανεπάρκεια). Με την αποκατάσταση της αιματικής εγκεφαλικής ροής, στην καλούμενη φάση της επαναιμάτωσης, παρατηρείται πολύ σύντομα (μέσα σε λεπτά) παροδική διόρθωση της μεταβολικής κατάστασης των κυττάρων και υποχώρηση του κυτταρικού οιδήματος. Ακολουθεί μια λανθάνουσα περίοδος, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αποκατάσταση ή σε δευτεροπαθή ενεργειακή ανεπάρκεια (μετά 6-15 ώρες) και καθυστερημένο κυτταρικό θάνατο των νευρικών κυττάρων την 3 η -10 η ημέρα μετά το ασφυκτικό συμβάν. Η εξέλιξη εξαρτάται από τη βαρύτητα της πρώτης φάσης, τα ενεργειακά αποθέματα του εγκεφάλου και την προετοιμασία του (preconditioning) 11. Η διφασική πορεία της ΥΙΕ φαίνεται στην εικόνα 1. Μηχανισμοί που εμπλέκονται στον καθυστερημένο κυτταρικό θάνατο είναι η υπεραιμία (επαναιμάτωση), το κυτταροτοξικό εγκεφαλικό οίδημα, η μιτοχονδριακή ανεπάρκεια, η συσσώρευση διεγερτικών νευροδιαβιβαστών, η ενεργοποίηση των μηχανισμών του αποπτωτικού κυτταρικού θανάτου, όπως και ο σχηματισμός ελεύθερων ριζών οξυγόνου και οξειδίου του αζώτου 12. Από κλινική άποψη, στη φάση της δευτεροπαθούς ενεργειακής ανεπάρκειας υπάρχει επιδείνωση με την εμφάνιση σπασμών, γεγονός που δηλώνει την ανάπτυξη εγκεφαλοπάθειας με απώλεια σημαντικού αριθμού νευρώνων. Η διφασική πορεία της εγκεφαλικής βλάβης έχει επιβεβαιωθεί με μαγνητική φασματοσκοπία (magnetic resonance spectroscopy) σε τελειόμηνα νεογνά με μέτρια και σοβαρή ΥΙΕ. Στις μελέτες αυτές, διαπιστώθηκε φυσιολογικός οξειδωτικός μεταβολισμός σύντομα μετά τη γέννηση, ενώ ακολουθεί η δευτεροπαθής ενεργειακή ανεπάρκεια, η βαρύτητα της οποίας συσχετίστηκε με την έκβαση (επιβίωση, νευροαναπτυξιακή εξέλιξη) 13,14. Εικ 1. Σχηματική παράσταση της διφασικής πορείας της εγκεφαλικής βλάβης μετά οξύ ασφυκτικό γεγονός. Αρχικά, παρατηρείται η οξεία, πρωτοπαθής ενεργειακή ανεπάρκεια. Στα πρώτα 60 λεπτά μετά την έναρξη της αναζωογόνησης, η ενεργειακή κατάσταση των εγκεφαλικών κυττάρων αποκαθίσταται, προοδευτικά. Ακολουθεί η λανθάνουσα περίοδος στην οποία τα ενεργειακά αποθέματα επανέρχονται στα επίπεδα που υπήρχαν πριν το συμβάν (>99%) και τελικά αναπτύσσεται η δευτεροπαθής ενεργειακή ανεπάρκεια.

3 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, Πίνακας 1 Κριτήρια σταδιοποίησης της ΥΙΕ κατά Sarnat και Sarnat. Ταξινόμηση ΥΙΕ Στάδιο Ι Στάδιο ΙΙ Στάδιο ΙΙΙ Ήπια Μέτρια Σοβαρή Επίπεδο συνείδησης Διέγερση Λήθαργος Stupor ή κώμα Μυϊκός τόνος Φυσιολογικός Υποτονία: εστιακή ή Απουσιάζει πλήρως γενικευμένη Αντανακλ. θηλασμού Αδύναμο Αδύναμο ή απουσιάζει Απουσιάζει Αντανακλ. Moro Έντονο Αδύναμο ή μη πλήρες Απουσιάζει Σπασμοί Όχι Συχνά: εστιακοί ή γενικευμένοι Ασυνήθεις (εκτός απεγκεφαλισμού) Κόρες Διασταλμένες Μύση Σε απόκλιση, μυδρίαση ή χωρίς αντίδραση στο φως Μυόκλονος Ναι Ναι Όχι Καρδιακή συχνότητα Ταχυκαρδία Βραδυκαρδία Μεταβαλλόμενη Αναπνοές Φυσιολογική Περιοδική αναπνοή Άπνοια Σιαλόρροια Αραιά Έντονη Μεταβαλλόμενη Με τη γκρι απόχρωση επισημαίνονται τα κλινικά σημεία που θα πρέπει να ελέγχονται για την παρουσία ενδείξεων ΥΙΕ σε νεογνά με ιστορικό περιγεννητικής ασφυξίας. Πίνακας 2 Κλίμακα Thompson. Βαθμολογία Σημείο Τόνος Φυσιολογικός Αυξημένος Ελαττωμένος Απουσιάζει Επίπεδο συνείδησης Φυσιολογικό Διεγερσιμότητα Λήθαργος Κώμα Σπασμοί Όχι < 3 την ημέρα < 2 την ημέρα Θέση Φυσιολογική Σφίξιμο χεριών, κυκλικές κινήσεις Έντονη κάμψη άπω Moro Φυσιολογικό Μερικό Απουσιάζει Σύλληψης Φυσιολογικό Ασθενές Απουσιάζει Θηλασμού Φυσιολογικό Ασθενές Απουσιάζει ± κινήσεις δαγκώματος Απεγκεφαλισμός Αναπνευστικό Φυσιολογικό Υπεραερισμός Βραχεία άπνοια Ανάγκη μηχανικού αερισμού Πρόσθια πηγή Φυσιολογική Γεμάτη αλλά χωρίς τάση Μεταβαλλόμενη Η κλίμακα αποτελείται από 9 σημεία, καθένα από τα οποία βαθμολογείται από 0 μέχρι 3 και εκτιμάται το συνολικό άθροισμα. Οι υψηλότερες τιμές (μέγιστη τιμή 22) είναι ενδεικτικές σοβαρής ΥΙΕ. Προσοχή: δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε νεογνά που λαμβάνουν μυοχάλαση. Κλινικές εκδηλώσεις Αφορούν, κυρίως, το κεντρικό νευρικό σύστημα και παρατηρούνται μεταβολές του επιπέδου συνείδησης, του μυϊκού τόνου και της θέσης του νεογνού, των αντανακλαστικών, του αυτόνομου νευρικού συστήματος, ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις εμφανίζονται σπασμοί. Οι εκδηλώσεις αυτές μεταβάλλονται ανάλογα με την εξέλιξη της οξείας εγκεφαλοπάθειας αποτελώντας τη βάση σταδιοποίησης της ΥΙΕ κατά Sarnat και Sarnat (Πίν.1) 15. Με την τελευταία, είναι δυνατή η έγκαιρη αναγνώριση και εκτίμηση της βαρύτητας των ασφυκτικών νεογνών με πιθανή ΥΙΕ. Για την εκτίμηση και παρακολούθηση της νευρολογικής εικόνας χρησιμοποιήθηκε, επίσης, η κλίμακα Thompson (Πίν. 2) 16. Ωστόσο, στα ασφυκτικά νεογνά, ιδιαίτερα σε αυτά με σοβαρή ΥΙΕ, εξαιτίας της ανακατανομής του αί-

4 170 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 ματος προς τα ευγενή όργανα (εγκέφαλος, καρδιά, επινεφρίδια), εκτός από τον εγκέφαλο, υπάρχει προσβολή διαφόρων οργάνων και συστημάτων με συνέπεια την πρόκληση πολυοργανικής ανεπάρκειας. Σύμφωνα με μελέτη σε νεογνά με ΥΙΕ, κατά σειρά συχνότητας προσβάλλεται το ήπαρ (88%), οι πνεύμονες (86%), οι νεφροί (60%) και το καρδιο-κυκλοφορικό (58%), ενώ μπορεί να παρατηρηθούν αιματολογικές και μεταβολικές διαταραχές 17. Οι διαταραχές αυτές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ανάλογα, ώστε στο ασφυκτικό νεογνό να διατηρείται η βέλτιστη ομοιόσταση. Θεραπευτική υποθερμία Με τη συνεχή διερεύνηση της παθοφυσιολογίας της εγκεφαλικής βλάβης στην ΠΑ, έγινε αντιληπτό ότι υπάρχει ένα «θεραπευτικό παράθυρο» μετά από την αρχική καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και πριν από την εξέλιξη στη δευτεροπαθή φάση. Η εφαρμογή ΘΥ αποτελεί παρέμβαση η οποία εφαρμόζεται (τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα) τις πρώτες 6 ώρες ζωής σε ασφυκτικά νεογνά με κλινικές ή/και εργαστηριακές ενδείξεις ΥΙΕ και αποσκοπεί στην αναστολή της εξέλιξης της δευτεροπαθούς εγκεφαλικής βλάβης λόγω ενεργειακής ανεπάρκειας. Ήταν ήδη γνωστό από παλαιότερες πειραματικές μελέτες ότι το θεραπευτικό αποτέλεσμα της ΘΥ μειώνεται μετά την πάροδο 6 ωρών από το ασφυκτικό γεγονός 18,19. Το ευεργετικό αποτέλεσμα από τη ΘΥ σε υποξίαισχαιμία αποδίδεται στη μείωση των ενεργειακών αναγκών, της ενεργειακής ανεπάρκειας ή και των δύο. Διάφοροι μηχανισμοί φαίνεται να εμπλέκονται στη νευροπροστασία με την εφαρμογή υποθερμίας. Σε αυτούς περιλαμβάνεται η μείωση του αποπτωτικού θανάτου 20, της απελευθέρωσης τοξικών διεγερτικών αμινοξέων και ελευθέρων ριζών αζώτου και οξυγόνου (λόγω της ελάττωσης του μεταβολισμού του εγκεφάλου) 21 καθώς και της φλεγμονής του εγκεφάλου 22. Η μείωση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου πριν την εμφάνιση της δευτεροπαθούς ενεργειακής ανεπάρκειας κατά 2-3 o C συσχετίστηκε με ελάττωση της εγκεφαλικής βλάβης σε διάφορα πειραματικά μοντέλα προώρων και τελειομήνων με υποξία-ισχαιμία Ο περιορισμός των ηλεκτρικών σπασμών πιστεύεται ότι συμβάλλει, επίσης, στο νευροπροστατευτικό αποτέλεσμα της ΘΥ 26. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της ΘΥ προκαλούνται ποικίλες αντιδράσεις από τα διάφορα όργανα και συστήματα, όπως περιγράφονται εκτενώς σε ειδικό άρθρο των Zanelli και συν. 27, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την εξέλιξη της ΥΙΕ και των άλλων εκδηλώσεων της ΠΑ. Βαθμός, διάρκεια και επιπλοκές της υποθερμίας Με βάση τα αποτελέσματα των διαφόρων πειραματικών μελετών, το καλύτερο αποτέλεσμα ως προς τη νευροπροστασία επιτυγχάνεται με τη διατήρηση της εγκεφαλικής θερμοκρασίας ανάμεσα στους 32 ο C και 34 ο C. Σε ορισμένες μελέτες, η μείωση της νευρωνικής βλάβης ήταν μεγαλύτερη σε ήπια υποθερμία (34 ο C) συγκριτικά με τη μέτρια (32 ο C-28 ο C) ή σοβαρή υποθερμία 28,29. Επίσης, μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι η ήπια υποθερμία ελαττώνει τους βιοχημικούς και ιστολογικούς δείκτες νευρωνικής βλάβης όπως και την εμφάνιση διαταραχών συμπεριφοράς 18,28,30. Το θεραπευτικό αποτέλεσμα της υποθερμίας σχετίζεται άμεσα με τον χρόνο έναρξης και τη διάρκεια εφαρμογής της. Γενικά, η ΘΥ θα πρέπει να αρχίζει όσο το δυνατόν πιο σύντομα ενώ η μεγαλύτερης διάρκειας εφαρμογή της είναι πιο αποτελεσματική 18,19. Σε πειραματικά μοντέλα ασφυξίας δοκιμάστηκε υποθερμία μέχρι και 72 ώρες 19. Στη νεογνική ηλικία, επιλέχθηκε η πιο παρατεταμένη διάρκεια (72 ώρες) καθώς -σε αντίθεση με τα αυστηρά πειραματικά πρωτόκολλα- τις περισσότερες φορές δεν είναι ακριβώς γνωστός ο χρόνος έναρξης του ασφυκτικού επεισοδίου. Οι υπάρχοντες δισταγμοί σχετικά με την εφαρμογή μεγαλύτερου βαθμού υποθερμίας (<32 ο C) σχετίζονται με την πιθανότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών, όπως σοβαρή αρτηριακή υπόταση και βραδυκαρδία ή αρρυθμία, επιδείνωση των διαταραχών αερισμού αιμάτωσης (επιδείνωση αναπνευστικής ανεπάρκειας), αύξηση των λοιμώξεων, διαταραχές στην πήξη και μεταβολικές ηλεκτρολυτικές διαταραχές (υπο-υπεργλυκαιμία, μεταβολική και γαλακτική οξέωση, υποκαλιαιμία). Από τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών ήπιας-μέτριας ΘΥ, διαπιστώθηκε πράγματι εμφάνιση φλεβοκομβικής βραδυκαρδίας (<80 σφύξεις/ λεπτό), αρτηριακής υπότασης (μέση αρτηριακή πίεση <40mmHg) και θρομβοπενίας σε σχέση με τη ΘΥ χωρίς, ωστόσο, αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες να έχουν κλινική σημασία 31. Είναι σημαντικό να τονιστεί, επίσης, ότι στις μελέτες ΘΥ δεν παρατηρήθηκε αύξηση της συχνότητας παραμένουσας πνευμονικής υπέρτασης στα νεογνά στα οποία

5 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, εφαρμόστηκε ΘΥ συγκριτικά με εκείνα που αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά 32. Τρόπος εφαρμογής υποθερμίας Για τη μείωση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου σε νεογνά με ΥΙΕ έχουν εφαρμοστεί στην κλινική πράξη δύο μέθοδοι: η εκλεκτική ψύξη της κεφαλής (selective head cooling) και η ολική ψύξη του σώματος (total body cooling). Στην πρώτη περίπτωση, εφαρμόζεται στο κεφάλι του νεογνού ειδική κάσκα μέσω της οποία κυκλοφορεί νερό που ψύχεται, αποσκοπώντας στη διατήρηση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος στους 34.5 ο C (προσοχή: η θερμαντική πηγή είναι σε λειτουργία). Για την εκλεκτική ψύξη της κεφαλής χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, ιατρικά γάντια με πάγο και νερό ή πακέτα πάγου στο κεφάλι. Για την ολική ψύξη του σώματος έχουν χρησιμοποιηθεί απλά μέσα (γάντια με κρύο νερό ~10 ο C, πακέτα πάγου, ανεμιστήρες) και τελευταία πιο σύγχρονες αυτοματοποιημένες συσκευές. Αυτές, συνήθως, περιλαμβάνουν ένα στρώμα πάνω στο οποίο τοποθετείται το νεογνό ή αυτό τυλίγεται σε ειδικό περιτύλιγμα. Με τα αυτόματα συστήματα, η θερμοκρασία του στρώματος περιτυλίγματος ρυθμίζεται αυτόματα από κύκλωμα νερού ελεγχόμενης θερμοκρασίας που συνδέεται με αυτά, έτσι ώστε η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος να είναι 33.5±0.5 ο C (προσοχή: η θερμαντική πηγή ΔΕΝ είναι σε λειτουργία). Τα απλά συστήματα στα οποία η επιθυμητή θερμοκρασία δεν ρυθμίζεται αυτόματα εμφανίζουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα στη θερμοκρασία σώματος. Σε όλες τις περιπτώσεις, η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος ελέγχεται συνεχώς με αισθητήρες θερμοκρασίας που τοποθετούνται στον πρωκτό ή/και τον οισοφάγο 33. Πάντως, με τα υπάρχοντα δεδομένα δεν φαίνεται να υπερέχει η εκλεκτική από την ολοσωματική ψύξη και δεν γίνεται καμία σύσταση για τον τρόπο εφαρμογής ΘΥ στη νεογνική ηλικία 34. Ωστόσο, σε πρόσφατη αναδρομική μελέτη διαπιστώθηκε ότι οι υποξικές-ισχαιμικές βλάβες στη μαγνητική τομογραφία ήταν συχνότερες και σοβαρότερες στα νεογνά που υποβλήθηκαν σε εκλεκτική ψύξη κεφαλής συγκριτικά με εκείνα στα οποία χρησιμοποιήθηκε ολοσωματική ψύξη 35. Αναθέρμανση Τα νεογνά που υποβάλλονται σε ΘΥ αναθερμαίνονται σταδιακά μετά τις 72 ώρες, μέχρις ότου η θερμοκρασία του σώματος επανέλθει στα φυσιολογικά (36.8 ο C 37 ο C). Στις σχετικές μελέτες αναφέρεται διαφορετικός ρυθμός αναθέρμανσης, όπως 1 ο C/ώρα για 6 ώρες, 0.5 ο C/ώρα για 4 ώρες, 0.5 ο C κάθε 2 ώρες συνολικά για 8 ώρες, ακόμη και παθητική αναθέρμανση σε 12 ώρες 36. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν περιγραφεί κατά την αναθέρμανση αφορούν το κυκλοφορικό (αρτηριακή υπόταση λόγω αγγειοδιαστολής) και κεντρικό νευρικό σύστημα (εμφάνιση σπασμών λόγω αύξησης του μεταβολισμού). Μάλιστα, στην τελευταία περίπτωση συστήνεται εφαρμογή ξανά ΘΥ για 24 ώρες 37. Τα νεογνά θα πρέπει, παράλληλα, να παρακολουθούνται για μεταβολικές και ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Κατά την αναθέρμανση παρατηρείται βελτίωση της διούρησης, γεγονός που είναι κλινικά επιθυμητό, καθιστά όμως αναγκαία την παρακολούθηση της υδρικής και ηλεκτρολυτικής ισορροπίας του νεογνού 27. Η αποφυγή της υπερθερμίας μετά την αναθέρμανση είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για τον εγκέφαλο και να μειώσει το όφελος από την ΘΥ 27. Για τον λόγο αυτό, σε ορισμένα κέντρα ο αισθητήρας θερμοκρασίας πρωκτού διατηρείται για 24 ώρες μετά την αναθέρμανση, με σκοπό τη διατήρηση της θερμοκρασίας στους ο C, ενώ το νεογνό νοσηλεύεται σε ανοιχτή θερμοκοιτίδα χωρίς να καλύπτεται το κεφάλι 38. Φάρμακα και ΘΥ Η ΘΥ και η αναθέρμανση προκαλούν σημαντικές μεταβολές στη φαρμακοκινητική και φαρμακοδυναμική των φαρμάκων σχετιζόμενες με τον όγκο κατανομής, την κάθαρση (μειωμένη ηπατική, νεφρική και γενικότερα ενζυμική λειτουργία) και τη διατήρηση αυξημένων συγκεντρώσεων στο πλάσμα. Φάρμακα για τα οποία συστήνεται η χρήση μικρότερης αρχικής δόσης κατά τη διάρκεια της υποθερμίας είναι τα αναλγητικά-κατασταλτικά (μορφίνη, φεντανύλη, μιδαζολάμη), τα μυοχαλαρωτικά, τα αντιεπιληπτικά (υδαντοΐνη, φαινοβαρβιτάλη, τοπιραμάτη) και αντιβιοτικά (γενταμυκίνη). Στη φάση της αναθέρμανσης, μπορεί να αυξηθούν οι συγκεντρώσεις των φαρμάκων λόγω επανεισόδου τους στην κυκλοφορία (requestration) ή να ελαττωθούν με την επάνοδο της ενζυμικής δραστηριότητας, οδηγώντας τα νεογνά σε υπερ- ή υποθεραπευτικές συγκεντρώσεις, αντίστοιχα 27. Τονίζεται ότι η επαρκής χορήγηση αναλγησίας (μορ-

6 172 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 Πίνακας 3 Κυριότερες μελέτες ΘΥ σε νεογνά με μέτρια σοβαρή ΥΙΕ. Συγγραφέας / Μελέτη Έτος/Χώρα Νεογνά (n), Είδος ΘΥ Διάρκεια Θερμοκρασία στόχος Είδος Αναφ. ΔΚ (ώρες) ( o C) μελέτης Gunn AJ 1998/Ν. Ζηλανδία 22, 37 εβδ. (Ήπια) Κ 72 Πρωκτού: 36.3±0.2 (n=6) TEM, EK 40 ή 35.7±0.2 (n=6) Simbruner G 1999/Ν. Αφρική 36 (Ήπια) Κ 72 Ρινοφάρυγγας: Αναδρομική 41 Thoresen M, 2000/Η. Βασίλειο 9, 36 εβδ. (Ήπια) Κ/ΚΜ 72 Κεφαλή: Περιστατικά 42 Whitelaw A Κορμού: Azzopardi DV 2000/Η. Βασίλειο 16 (Ήπια) Ο 48 Πρωκτού: 33.2±0.6 Περιστατικά 43 Zhou WH 2003/Κίνα 50, τελειόμηνα Ο 72 Πρωκτού: 34.4±0.3 ΤΕΜ,? 44 Inder T 2004/Αυστραλία 26, >35 εβδ. Ο 72 Πρωκτού: ΤΕΜ, ΕΚ 45 Shankaran S 2002/ΗΠΑ 19, 36 εβδ. Ο 72 Οισοφάγου:34.5 ΤΕΜ, ΕΚ 46 Kilani RA 2002/Σ. Αραβία 26, τελειόμηνα Κ?? Αναδρομική 47 Compagnoni G 2002/Ιταλία 21 Ο 72 Πρωκτού: Αναδρομική 48 Battin MR 2003/Ν. Ζηλανδία 39, τελειόμηνα (Ήπια) Κ 72 Πρωκτού: 35.0 (6) και ΤΕΜ, ΕΚ (7) Akisu M 2003/Τουρκία 21, τελειόμηνα (Ήπια) Κ 72 Πρωκτού: ΤΕΜ, ΕΚ 50 Debillon T 2003/Γαλλία 25, τελειόμηνα Ο 72 Πρωκτού: Περιστατικά 51 Eicher DJ 2005/ΗΠΑ 65, 35 εβδ. (Μέτρια) Ο 48 Πρωκτού: 33±0.5 ΤΕΜ, ΠΚ 52 Lista Gn 2004/Ιταλία 21, τελειόμηνα (Ήπια) Ο 72 Πρωκτού:33-34 Αναδρομική 53 Lin ZL 2006/Κίνα 58, τελειόμηνα (Ήπια) Κ 72 Πρωκτού: Τυχαιοποίηση, 54 ΕΚ Horn AR 2006/Ν. Αφρική 20, 37 εβδ. (Ήπια) Κ Πρωκτού: ΤΕΜ, ΠΚ 55 Τριχωτό κεφαλής: Gluckman PD 2005/ΗΠΑ 234, 36 εβδ. (Ήπια) Κ 72 Πρωκτού: ΤΕΜ, ΠΚ 56 (Cool Cap) Shankaran S 2005/ΗΠΑ 208, 36 εβδ. Ο 72 Οισοφάγου: 33.5 ΤΕΜ, ΠΚ 57 (NICHD) Robertson NJ 2008/Ουγκάντα 36, 37 εβδ. Ο 72 Πρωκτού: ΤΕΜ 58 Azzopardi DV 2009/Η.Βασίλειο 36 εβδ. (Μέτρια) Ο 72 Πρωκτού: 33.5±0.5 ΤΕΜ, ΠΚ 59 (TOBY) Simbruner G 2010/Αυστρία 36 εβδ. (Ήπια) Ο 72 Πρωκτού:33-34 ΤΕΜ, ΠΚ 39 (neo.neuro.network) Zhou WH 2010/Κίνα 194, 37 εβδ. (Ήπια) Κ 72 Ρινοφάρυγγας: 34±0.2 ΤΕΜ, ΠΚ 60 (China Study Group) Πρωκτού: Jacobs SE (ICE) 2011/Αυσ, Ν. Ζηλ, Καν, ΗΠΑ 221, 35 εβδ. (Μέτρια) Ο 72 Πρωκτού:33-34 ΤΕΜ, ΠΚ 61 ΔΚ: διάρκεια κύησης, ΘΥ: θεραπευτική υποθερμία, ΕΚ: ένα κέντρο, Κ: ψύξη κεφαλής, ΚΜ: ψύξη κορμού, Ο: ολοσωματική ψύξη, ΠΚ: πολυκεντρική μελέτη, ΤΕΜ: τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη, ΥΙΕ: υποξαιμική-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, PAF: παράγοντας ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων. φίνης ή φεντανύλης) είναι απαραίτητη στα νεογνά που υποβάλλονται σε ΘΥ για την αντιμετώπιση της δυσφορίας και του στρες από το ψύχος, ενώ τα οπιοειδή φαίνεται ότι έχουν και νευροπροστατευτική δράση επηρεάζοντας τις μεταβολικές ενδοκρινικές απαντήσεις στο στρες 39. Κλινικές μελέτες Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των διαφόρων πειραματικών μελετών 40 αποτέλεσαν το έναυσμα και τη βάση για το σχεδιασμό κλινικών μελετών ΘΥ (32-34 ο C για ώρες τις πρώτες 6 ώρες από τη γέννηση) σε νεογνά με μέτρια και σοβαρή ΠΑ. Αυτές οι κλινικές μελέτες ΘΥ, αναδρομικές, παρατήρησης ή τυχαιοποιημένες (Πίνακας 3), αν και εμφανίζουν διαφορά στον τρόπο εφαρμογής της υποθερμίας και στα κριτήρια εισαγωγής, ανέτρεψαν ριζικά την κλινική αντιμετώπιση των νεογνών με ΠΑ, καθώς απέδειξαν την ασφαλή εφαρμογή της αλλά, κυρίως, τη σημαντική νευροπροστατευτική της δράση (Πίνακας 4) Ακολούθησαν διάφορες μετα-αναλύσεις, τα αποτελέσματα των οποίων φαίνονται στον πίνακα 5 31, Συνοπτικά,

7 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, Πίνακας 4 Σημαντικά ευρήματα των κυριότερων μελετών ΘΥ σε νεογνά με μέτρια σοβαρή ΥΙΕ. Συγγραφέας/ Είδος ΘΥ Σημαντικά αποτελέσματα Αναφ. Μελέτη Gunn AJ K Ασφαλής η εφαρμογή 40 Simbruner G K Δεν επιβεβαιώνεται η εμφάνιση συχνών και σοβαρών ανεπιθύμητων 41 ενεργειών σε ήπια ΘΥ Thoresen M, Whitaw K/KM Αύξηση ΑΠ και βραδυκαρδία σε ΘΥ 42 A Azzopardi DV O Επιλογή ασφυκτικών νεογνών με aeeg 43 Ελάσσονες φυσιολογικές διαταραχές Zhou WH O Δυνατή η εφαρμογή χωρίς σημαντική καρδιακή δυσλειτουργία 44 Inder T O Λιγότερες βλάβες της φαιής ουσίας του φλοιού στη μαγνητική τομογραφία 45 Shankaran S O Δυνατή και ασφαλής η εφαρμογή 46 Kilani RA K Ασφαλής η εφαρμογή 47 Compagnoni G O Ασφαλής η εφαρμογή 48 σοβαρών νευρολογικών προβλημάτων και παθολογικών ευρημάτων στον απεικονιστικό έλεγχο Battin MR K Ασφαλής η εφαρμογή. Παρατηρήθηκε βραδυκαρδία σε ΘΥ 49 Akisu M K του παράγοντα ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων στο εγκεφαλονωτιαίο 50 υγρό Debillon T O Ασφαλής η εφαρμογή. Παρατηρήθηκε θρομβοπενία σε ΘΥ 51 Eicher DJ O Ήπιες ή μέτριες ανεπιθύμητες ενέργειες σε μέτρια ΘΥ αλλά εύκολα 52 διαχειρίσιμες Lista G O Ήπιες μεταβολές στο καρδιαγγειακό και τη μηχανική των πνευμόνων 53 Lin ZL K Βραχυπρόθεσμα, νευροπροστατευτικό αποτέλεσμα 54 Horn AR K Δοκιμάστηκε η εφαρμογή πάγου (ice cap) στο κεφάλι. Παρατηρήθηκαν 55 διακυμάνσεις στη θερμοκρασία Gluckman PD K Βελτίωση της επιβίωσης χωρίς νευροαναπτυξιακές διαταραχές σε λιγότερο 56 (Cool Cap) σοβαρές αλλαγές του aeeg Shankaran S O θανάτου και σοβαρής αναπηρίας (44% vs. 62%) 57 (NICHD) Robertson NJ O Ασφαλής και αποτελεσματική η ΘΥ με απλές μεθόδους 58 Azzopardi DV O Βελτίωση της επιβίωσης χωρίς νευροαναπτυξιακές διαταραχές 59 (TOBY) Δεν μειώθηκε η πιθανότητα θανάτου και σοβαρής αναπηρίας Simbruner G (neo. O θανάτου και σοβαρής αναπηρίας (51% vs. 83%), NNT 5 39 neuro.network) Σημαντική προστατευτική δράση σε σοβαρή ΥΙΕ Zhou WH (China Study Group) O θανάτου και σοβαρής αναπηρίας (31% vs 49%) θνητότητας 20% vs. 29% (P=.16) σοβαρής αναπηρίας στους 18 μήνες ζωής 14% vs. 28% (P=.01) 60 Jacobs SE (ICE) O Ασφαλής και αποτελεσματική η παθητική υποθερμία, χρήση απλών κριτηρίων επιλογής θανάτου και σοβαρής αναπηρίας στα δυο χρόνια (51.4% vs. 66.3%) θνητότητας στα δυο χρόνια 25% vs. 38.5% Όχι διαφορά στην νευροεξέλιξη στα 2 χρόνια ΘΥ: θεραπευτική υποθερμία, Κ: ψύξη κεφαλής, ΚΜ: ψύξη κορμού, Ο: ολοσωματική ψύξη, ΥΙΕ: υποξαιμική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, aeeg: amplitude integrated EEG, NNT: number needed to treat, PAF: παράγοντας ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων 61 η κύρια και εξαιρετικά σημαντική από κλινική άποψη διαπίστωση των μελετών αυτών ήταν η μείωση στη θνητότητα και σοβαρή νευροαναπτυξιακή αναπηρία σε ηλικία 18 μηνών από τη γέννηση. Μάλιστα, σύμφωνα με τις δυο πιο πρόσφατες μελέτες, θα πρέπει να εφαρμοστεί θεραπεία σε 9 και 8 νεογνά αντίστοιχα για να υπάρξει ευνοϊκή έκβαση σε ένα νεογνό (Number needed to treat) 64,65. Αν και παλαιότερες μελέτες ανέφεραν καλύτερα αποτελέσματα της ΘΥ στη μέτρια από τη σοβαρή ΥΙΕ 54, σε πιο πρόσφατη μετα-ανάλυση των Edwards και συν. διαπιστώθηκε απουσία σημαντικής συσχέτισης μεταξύ βαρύτητας της ΥΙΕ και θεραπευτικού αποτελέσματος 64. Τα πολύ καλά αποτελέσματα των διαφόρων μελετών υποθερμίας στα ασφυκτικά νεογνά την τελευταία 10ετία είχαν σαν αποτέ-

8 174 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 Πίνακας 5 Αποτελέσματα των μετα-αναλύσεων και ανασκοπήσεων σχετικά με τη ΘΥ σε νεογνά με ΥΙΕ. Συγγραφείς Έτος Νεογνά Σημαντικά αποτελέσματα Αναφ. (n) Edwards AD, συνδυασμένης έκβασης (θνητότητας και αναπηρίας) 62 Azzopardi DV Jacobs S συνδυασμένης έκβασης (θνητότητας και μείζονος 63 νευροαναπτυξιακής αναπηρίας) στην ηλικία των 18 μηνών θνητότητας νευροαναπτυξιακής αναπηρίας στα νεογνά που επιβίωσαν χρήσης ινότροπης υποστήριξης (οριακή σημαντικότητα) θρομβοπενίας Schulzke S θνητότητας και αναπηρίας, ΝΝΤ 8 31 θνητότητας νευροαναπτυξιακής αναπηρίας στην ηλικία των μηνών Edwards AD συνδυασμένης έκβασης (θνητότητας και μείζονος σοβαρής 64 αναπηρίας, 3 μελέτες σχετικά με έκβαση στους 18 μήνες), ΝΝΤ 9 επιβίωσης με φυσιολογική νευρολογική εικόνα, ΝΝΤ 8 Νεογνά που επιβίωσαν: σοβαρής αναπηρίας, ΕΠ και ΨΚΚ Απουσία σημαντικής αλληλεπίδρασης μεταξύ βαρύτητας της εγκεφαλοπάθειας και θεραπευτικού αποτελέσματος Jacobs S θνητότητας και αναπηρίας στα νεογνά που επιβίωσαν, ΝΝΤ 8 65 θνητότητας μείζονος νευροαναπτυξιακής αναπηρίας (οριακή σημαντικότητα) μείζονος νευροαναπτυξιακής αναπηρίας στα νεογνά που επιβίωσαν ΕΠ στα νεογνά που επιβίωσαν ΨΚΚ στα νεογνά που επιβίωσαν (οριακή σημαντικότητα) Tagin MA κινδύνου για θάνατο ή μείζονος νευροαναπτυξιακής αναπηρίας επιβίωσης με φυσιολογική νευρολογική εικόνα στην ηλικία των 18 μηνών Τόσο η ψύξη της κεφαλής όσο και η ολοσωματική ψύξη είναι αποτελεσματικές για την αντιμετώπιση νεογνών με ΥΙΕ 66 ΕΠ: εγκεφαλική παράλυση, ΘΥ: θεραπευτική υποθερμία, ΥΙΕ: υποξαιμική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, ΨΚΚ: ψυχοκινητική καθυστέρηση, ΝΝΤ: number needed to treat λεσμα την τροποποίηση οδηγιών και συστάσεων από τους διάφορους επιστημονικούς φορείς. Έτσι: Το 2006, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής δημοσιεύει σχόλιο χαρακτηρίζοντας τη ΘΥ ως «υποσχόμενη θεραπεία» 67. Το 2010, η American Heart Association συνιστά την εφαρμογή ΘΥ για τη φροντίδα μετά την αναζωογόνηση των νεογνών με διάρκεια κύησης 36 εβδομάδες που παρουσιάζουν εξελισσόμενη μέτρια ή σοβαρή ΥΙΕ, ενώ η θεραπεία θα πρέπει να ακολουθεί τα πρωτόκολλα που χρησιμοποιήθηκαν σε κλινικές μελέτες 68. Το 2010, συστήνεται η εφαρμογή ΘΥ στο Ηνωμένο Βασίλειο και εκδίδονται κατευθυντήριες οδηγίες για την τυποποίηση της εφαρμογής της στην κλινική πράξη 69,70. Είναι ενδιαφέρον ότι ήδη από το 2007 το 55% των νεογνικών δικτύων στη χώρα αυτή είχε τη δυνατότητα εφαρμογής ΘΥ 71. Σε πολλές, λοιπόν, χώρες, η ΘΥ αποτελεί τη συνιστώμενη θεραπεία σε ασφυκτικά νεογνά με ενδείξεις ΥΙΕ. Παράλληλα, είναι πολύ ενθαρρυντικό ότι το ευνοϊκό αποτέλεσμα της ΘΥ φαίνεται να διατηρείται και πιο μακροπρόθεσμα. Ασφυκτικά νεογνά με ΥΙΕ που υποβλήθηκαν σε ΘΥ στα πλαίσια μεγάλης μελέτης, όταν εκτιμήθηκαν σε ηλικία 7-8 χρονών εμφάνισαν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα θανάτου συγκριτικά με εκείνα στα οποία είχε εφαρμοστεί συντηρητική αντιμετώπιση, χωρίς παράλληλη αύξηση της νοητικής υστέρησης και της σοβαρής αναπηρίας 72. Η εφαρμογή ΘΥ στην κλινική πράξη Με τα σημερινά δεδομένα, σε κάθε ασφυκτικό νεογνό με διάρκεια κύησης 36 εβδομάδες θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πιθανότητα έγκαιρης έναρξης ΘΥ. Επιπλέον, είναι επιθυμητό η αντιμετώπιση με ΘΥ να αρχίζει από την αίθουσα τοκετών και να συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της

9 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, μεταφοράς στη μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών (ΜΕΝΝ). Έτσι, σε όλα τα κέντρα στα οποία διενεργούνται τοκετοί θα πρέπει πλέον να γίνει αντιληπτό ότι η ΘΥ αποτελεί απαραίτητη θεραπευτική παρέμβαση σε ασφυκτικά νεογνά που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Καθώς, όμως, η εφαρμογή ΘΥ εξαρτάται άμεσα από τον χρόνο που μεσολάβησε από τη γέννηση, θα πρέπει να υπάρξουν απλά πρωτόκολλα εφαρμογής παθητικής ΘΥ στα περιφερειακά νοσοκομεία και κλινικές κατά την προετοιμασία για μεταφορά των νεογνών στα κέντρα αναφοράς όπως και κατά τη διάρκειά της. Σύμφωνα με πρόσφατη αναδρομική μελέτη από τον Καναδά, η καθυστέρηση στην αναγνώριση των νεογνών που χρειάζονται ΘΥ και η μη εφαρμογή ή η εφαρμογή της μετά τις 6 πρώτες ώρες της ζωής, λόγω καθυστέρησης στη μεταφορά τους, αποτελούν σημαντικούς λόγους στέρησης αυτής της νέας θεραπευτικής παρέμβασης από ορισμένα νεογνά 73. Σε κάθε περίπτωση, η συνεργασία των περιφερειακών νοσοκομείων με τα κέντρα αναφοράς είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υπόνοια ΠΑ και ΥΙΕ. Α. Αναγνώριση των ασφυκτικών νεογνών και εκτίμηση της βαρύτητας Η αναγνώριση των ασφυκτικών νεογνών και η εκτίμηση του βαθμού της εγκεφαλικής βλάβης δεν είναι πάντοτε εύκολες. Η έλλειψη εμπειρίας και η συνύπαρξη άλλων εκδηλώσεων - κυρίως από το αναπνευστικό - καθυστερούν την εκτίμηση της νευρολογικής σημειολογίας, και κατ επέκταση την πιθανότητα έγκαιρης εφαρμογής ΘΥ. Από την άλλη, διάφορες καταστάσεις, όπως τα συγγενή νευρομυϊκά και μεταβολικά νοσήματα (η έναρξη των εκδηλώσεων δεν είναι άμεση μετά τη γέννηση), οι συγγενείς ανωμαλίες του εγκεφάλου, η πρώιμη νεογνική σηψαιμία (μπορεί να συνυπάρχει) καθώς και η εγκεφαλική αιμορραγία και το εγκεφαλικό αρτηριακό έμφρακτο, μπορεί να μιμηθούν την ΠΑ. Για τον λόγο αυτόν, απαιτείται προσεκτική εκτίμηση, ιδιαίτερα όταν η κλινική εικόνα δεν συνάδει με το περιγεννητικό ιστορικό. Έτσι, για την έγκαιρη αναγνώριση και εκτίμηση των ασφυκτικών νεογνών με πιθανή ΥΙΕ, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το περιγεννητικό μαιευτικό ιστορικό και να γίνεται κλινική εκτίμηση της νευρολογικής κατάστασης. Τα κριτήρια έναρξης της ΘΥ που χρησιμοποιήθηκαν στις κυριότερες τυχαιοποιημένες μελέτες φαίνονται στον πίνακα 6. Η άποψη των ειδικών είναι στην κλινική πράξη να χρησιμοποιούνται τα κριτήρια οποιασδήποτε μεγάλης τυχαιοποιημένης μελέτης. Με τα σημερινά δεδομένα, η εφαρμογή α-ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (aeeg), αν και αποτέλεσε κριτήριο σε ορισμένες μελέτες, δεν είναι απαραίτητη και η ΘΥ θα πρέπει να εφαρμόζεται στα νεογνά όσο το δυνατόν πιο γρήγορα όταν πληρούνται τα υπόλοιπα κριτήρια. Επιπλέον, η ερμηνεία των καταγραφών στο aeeg απαιτεί εμπειρία. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις, η ύπαρξη τεχνουργημάτων (artifacts) καθιστά την ανάγνωση των καταγραφών ιδιαίτερα δύσκολη. Ενδεχόμενα, λοιπόν, η μη έναρξη ΘΥ με βάση τη μη διαθεσιμότητα aeeg ή την αδυναμία λανθασμένη ερμηνεία του μπορεί να στερήσει από ορισμένα νεογνά την εφαρμογή της συγκεκριμένης παρέμβασης. Η άποψη των συγγραφέων αυτού του άρθρου είναι η χρήση των παρακάτω κριτηρίων επιλογής ασφυκτικών νεογνών για την εφαρμογή ΘΥ, τα οποία ουσιαστικά αποτελούν συγκερασμό της διεθνούς εμπειρίας. 1. Κριτήρια εφαρμογής ΘΥ Υποψήφια για ΘΥ θα πρέπει να είναι νεογνά με διάρκεια κύησης 36 συμπληρωμένες εβδομάδες. Επιπλέον, είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ η ύπαρξη ΤΟΥΛΑ- ΧΙΣΤΟΝ ΕΝΟΣ από τα παρακάτω κριτήρια Α. Apgar score 5 στα 10 λεπτά της ζωής. Ανάγκη για αναζωογόνηση και αερισμό μέσω ενδοτραχειακού σωλήνα ή προσωπίδας στα 10 λεπτά της ζωής. Οξέωση στα πρώτα 60 λεπτά της ζωής, όπως τεκμηριώνεται με ανεύρεση ελλείμματος βάσης (BD) 16 mmol/l ή τιμή PH<7.00 σε αίμα ομφαλίου ή σε οποιοδήποτε δείγμα αίματος (αρτηριακό, φλεβικό ή τριχοειδικό). Σε περίπτωση που δεν υπάρχει αέριο αίματος την 1 η ώρα ζωής, θα πρέπει να εκτιμάται το μαιευτικό περιγεννητικό ιστορικό για σημεία εμβρυϊκής δυσπραγίας ή οξέος περιγεννητικού συμβάματος (αλλοίωση παλμών, αποκόλληση πλακούντα, πρόπτωση ομφαλίδος, κ.λ.π.). Αν το νεογνό πληρεί τα κριτήρια Α, θα πρέπει να αξιολογείται για ύπαρξη κριτηρίων Β, παθολογικής νευρολογικής εικόνας ενδεικτικών μέτριας ή σοβαρής ΥΙΕ: Διαταραχή του επιπέδου συνείδησης (λήθαργος, stupor ή κώμα) και τουλάχιστον ενός από τα παρακάτω:

10 176 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 Πίνακας 6 Κριτήρια επιλογής νεογνών των κυριότερων μελετών ΘΥ σε νεογνά με μέτρια-σοβαρή ΥΙΕ. Μελέτη Ενδείξεις σοβαρής ασφυξίας Νευρολογική εκτίμηση aeeg Έναρξη από γέννηση (ώρες) Cool Cap Apgar 5 στα 10 Εκτίμηση κατά Sarnat και Sarnat Ανώμαλη καταγραφή <5.5 ανάγκη ΚΑΡΠΑ για 10 ή συμπεριλαμβανομένων των: 20 λεπτά μετά σοβαρή οξέωση την 1 η ώρα ζωής (ph 7.00 ή BD 16 mmol/l) 1. λήθαργος, stupor ή κώμα ΚΑΙ 2. 1 από τα παρακάτω: υποτονία, ανώμαλα αντανακλαστικά (και ΟΦΚ, κόρης), αδύναμο ή απόν αντ. θηλασμού, ενδείξεις σπασμών την 1 η ώρα ζωής εκτός αν είχε χορηγηθεί αντι-ε αγωγή NICHD σοβαρή οξέωση την 1 η ώρα ζωής (ph 7.00 ή BD 16mmol/L) αν ph , BD mmol/l ή δεν υπήρχε αέριο, θα έπρεπε επίσης να υπάρχει ιστορικό οξέος περιγεννητικού γεγονότος ΚΑΙ - Apgar <5 στα 10 ή - ανάγκη ΚΑΡΠΑ για 10 TOBY neo. neuro. network China Study Group ICE Ένα κριτήριο απαραίτητο Apgar < 5 στα 10 ή συνεχής ανάγκη ΚΑΡΠΑ ή σοβαρή οξέωση την 1 η ώρα ζωής (PH<7.00 ή BD 16mmol/L) Ένα κριτήριο απαραίτητο Apgar < 5 στα 10 ή συνεχής ανάγκη ΚΑΡΠΑ ή σοβαρή οξέωση (αίμα ομφαλίου ή αρτηριακό την 1 η ώρα ζωής (PH<7.00 ή BD 16mmol/L) Απαραίτητα όλα τα κριτήρια Apgar <3 στο 1 και <5 στα 5 αίμα ομφαλίου PH<7.0 ή BD 16mmol/L ανάγκη για ΚΑΡΠΑ ή αερισμό στα 5 λεπτά της ζωής Απαραίτητα 2 κριτήρια Apgar 5 στα 10 ανάγκη για μηχ. αερισμό στα 10 και / ή οξέωση (αίμα ομφαλίου ph<7.0 ή BD 12mmol/L τα πρώτα 60 min της ζωής) Παρουσία σπασμών ή Μ-Σ εγκεφαλοπάθεια: παρουσία 1 σημείου σε 3 κατηγορίες 1. επίπεδο συνείδησης 2. αυτόματη ενεργητικότητα 3. θέση 4. τόνος 5. αρχ. αντανακλαστικά 6. αυτόνομο σύστημα Ενδείξεις Μ-Σ ΥΙΕ 1. επίπεδο συνείδησης (λήθαργος, stupor ή κώμα) και ( 1) 2. υποτονία ή ανώμαλα αντανακλαστικά (και ΟΦΚ, κόρης) ή αδύναμο ή απόν αντ. θηλασμού ή κλινικοί σπασμοί Ενδείξεις Μ-Σ ΥΙΕ 3. επίπεδο συνείδησης (λήθαργος, stupor ή κώμα) ΚΑΙ ( 1) 4. υποτονία ή ανώμαλα αντανακλαστικά (και ΟΦΚ, κόρης) ή αδύναμο ή απόν αντ.θηλ ή κλινικοί σπασμοί Ενδείξεις Μ-Σ ΥΙΕ (Sarnat and Sarnat) 1. επίπεδο συνείδησης (λήθαργος, stupor ή κώμα) και ( 1) 2. υποτονία ή ανώμαλα αντανακλαστικά ή κλινικοί σπασμοί Ενδείξεις Μ-Σ ΥΙΕ (Sarnat and Sarnat) Επίπεδο συνείδησης (λήθαργος, stupor ή κώμα), διαταραχές τόνου και/ ή κλινικοί σπασμοί Δεν ήταν κριτήριο Ανώμαλη καταγραφή 30 λεπτά ή ηλεκτρικοί σπασμοί Ανώμαλη καταγραφή 30 λεπτά ή ηλεκτρικοί σπασμοί Δεν ήταν κριτήριο Δεν ήταν κριτήριο Έναρξη στο νοσοκομείο που διενεργήθηκε ο τοκετός ΚΑΡΠΑ: καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση, Μ-Σ ΥΙΕ: μέτρια-σοβαρή υποξαιμική-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, aeeg: amplitude integrated EEG, BD: έλλειμμα βάσης Ανωμαλία στον μυϊκό τόνο (εστιακή ή γενικευμένη υποτονία ή απουσία μυϊκού τόνου). Ανώμαλα αρχέγονα αντανακλαστικά (αδύναμο ή απόν αντανακλαστικό Moro και θηλασμού). Κλινικοί σπασμοί. Τα νεογνά που πληρούν τα κριτήρια Α και Β είναι υποψήφια για υποθερμία. Ωστόσο, αν υπάρχει δυνατότητα, θα πρέπει να χρησιμοποιείται το aeeg για την ανίχνευση παθολογικών καταγραφών (κριτήριο Γ) λαμβάνοντας, βεβαίως, υπόψη τους προηγούμενους προβληματισμούς. Η ταξινόμηση των καταγραφών του a-eeg γίνεται σύμφωνα με προκαθορισμένα κριτήρια, τα οποία φαίνονται στην εικόνα 2

11 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, C, Συνεχής (Continuous): Συνεχής δραστηριότητα με κατώτερο δυναμικό από (5-) 7 έως 10 mcv και ανώτερο δυναμικό από 10 έως 25 (-50) mcv. C DC BS DC, Μη συνεχής (Discontinuous): Μη συνεχής βασική δραστηριότητα με κατώτερο μεταβαλλόμενο δυναμικό μικρότερο από 5 mcv, και ανώτερο δυναμικό μεγαλύτερο από 10 mcv. BS, Καταστολή δραστηριότητας με εκφορτίσεις (Burstsupression): Μη συνεχής δραστηριότητα με εξαιρετικά χαμηλό, μη μεταβαλλόμενο δυναμικό από 0 έως 1 (-2) mcv και παρεμβαλόμενες εκφορτίσεις με δυναμικό >25 mcv. LV, Χαμηλό δυναμικό (Low voltage): Συνεχής δραστηριότητα πολύ χαμηλού δυναμικού (ίση ή μικρότερη από 5 mcv). LV FT, Απουσία δραστηριότητας, ισοηλεκτρική γραμμή (Flat trace): Απουσία ηλεκτρικής δραστηριότητας (ισοηλεκτρική καταγραφή) κάτω από τα 5 mcv. FT Εικ 2. Ταξινόμηση των a-eeg καταγραφών (αναπαραγωγή από άρθρο των Μητσάκη και συν. με την άδεια του συγγραφέα) Κριτήρια αποκλεισμού Απόλυτα Ηλικία κύησης < 36 εβδομάδες Σοβαρή συγγενής ή χρωματοσωμική ανωμαλία Σοβαρή αιμορραγία (ενδοκρανιακή ή όχι) ή αιμορραγική διάθεση Ανάγκη χειρουργικής επέμβασης τις πρώτες ημέρες ζωής Νεογνά σε ακραίες καταστάσεις (όπως τα νεογνά με ανθεκτική μεταβολική οξέωση) ή σε επικείμενο θάνατο Σχετικά Ηλικία από τη γέννηση > 6 ώρες (βλέπε σχόλιο παρακάτω) Αυξημένες ανάγκες σε οξυγόνο (>80%) Σοβαρή αναιμία (Hb <12 g/dl) Βάρος γέννησης < 1800 g (σοβαρή ενδομήτρια καθυστέρηση της αύξησης) Σηψαιμία Ατρησία πρωκτού: εναλλακτικά μπορεί να καταγράφεται η θερμοκρασία στον οισοφάγο Η συγκατάθεση από τους γονείς δεν πρέπει να θεωρείται απαραίτητη καθώς η ΘΥ αποτελεί, πλέον, την ενδεδειγμένη θεραπεία σε νεογνά με ΠΑ και ενδείξεις ΥΙΕ. Ωστόσο, οι γονείς πρέπει να ενημερώνονται για τους λόγους έναρξης της συγκεκριμένης ιατρικής παρέμβασης στο νεογνό τους. 3. Χρόνος έναρξης Αν και με την υπάρχουσα γνώση η ΘΥ πρέπει να εφαρμόζεται τις πρώτες 6 ώρες ζωής, υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι αυτή μπορεί να είναι ωφέλιμη ακόμη και μετά τις πρώτες 6 ώρες της ζωής. Ήδη, ξεκίνησαν σχετικές μελέτες στις ΗΠΑ 34. Επίσης, η πρόσφατη ανάλυση των εθνικών δεδομένων στο Ηνωμένο Βασίλειο ( ) έδειξε ότι το 2.2% των νεογνών που έλαβαν τη συγκεκριμένη θεραπεία, υποβλήθηκαν σε ΘΥ ακόμη και 12 ώρες μετά τη γέννηση 74. Προφανώς, στο θέμα υπάρχει κενό γνώσης. Ωστόσο, δεδομένης της δυσμενούς εξέλιξης σε μη εφαρμογή ΘΥ σε συνδυασμό με την έλλειψη σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών από την εφαρμογή της, δεν θα αποκλείαμε πλήρως το ενδεχόμενο έναρξης ΘΥ ακόμα και μετά την πάροδο 6-12 ωρών από τη γέννηση.

12 178 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 4. Γέννηση εκτός κέντρου που μπορεί να προσφέρει ΘΥ Όπως γίνεται αντιληπτό, με βάση την υπάρχουσα εμπειρία, όλα τα νεογνά που πληρούν τα κριτήρια για ΘΥ θα πρέπει να μεταφέρονται έγκαιρα σε ΜΕΝΝ με δυνατότητα ΘΥ και, γενικά, συνολικότερης αντιμετώπισης του νεογνού. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να εφαρμόζεται ΑΜΕΣΑ παθητική υποθερμία. Σε ορισμένες χώρες χρησιμοποιούνται αυτοματοποιημένες συσκευές υποθερμίας ακόμη και κατά τη μεταφορά. Φαίνεται, πάντως, ότι η χρήση απλών μέτρων και τεχνικών είναι ασφαλής, αν και μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερη από την επιθυμητή υποθερμία 75. Μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται είναι: Διακοπή λειτουργίας της θερμαντικής πηγής στην αίθουσα τοκετών. Η θερμοκρασία στη θερμοκοιτίδα μεταφοράς θα πρέπει να ρυθμίζεται στους 1-2 ο C χαμηλότερα από την επιθυμητή θερμοκρασία σε κανονικές συνθήκες. Θα πρέπει να παρακολουθείται και να μετράται η θερμοκρασία της μασχάλης ή του πρωκτού κάθε 30. Στόχος είναι η διατήρηση της θερμοκρασίας στους ο C. Επιθυμητή είναι η σύνδεση με αισθητήρα συνεχούς μέτρησης της θερμοκρασίας του σώματος, αν υπάρχει. Σε θερμοκρασία <33 ο C θα πρέπει να ανοίγει η θερμαντική πηγή. 5. Λοιπή υποστηρικτική αγωγή Τα νεογνά με ΠΑ χρειάζονται πολλαπλή αντιμετώπιση και παρακολούθηση που μπορεί να συνοψιστεί στα εξής: Παρεντερική χορήγηση υγρών. Κλασικά, συστήνεται σχετικός περιορισμός στα χορηγούμενα υγρά (έναρξη: ml/kg). Ωστόσο, αυτά θα πρέπει να τροποποιούνται ανάλογα με την αιμοδυναμική εικόνα (συστηματική αρτηριακή πίεση) και τη νεφρική λειτουργία (διούρηση, μεταβολές κρεατινίνης στο αίμα). Αντιμετώπιση υποξαιμίας και υπερκαπνίας με την εφαρμογή κατάλληλου μηχανικού αερισμού. Σε όλες τις περιπτώσεις, θα πρέπει να αποφεύγεται ιδιαίτερα η υποκαπνία (PaCO 2 <35 mmhg). Αντιμετώπιση της αρτηριακής υπότασης με χορήγηση ινοτρόπων φαρμάκων και κρυσταλλοειδών. Τα τελευταία θα πρέπει να χορηγούνται με προσοχή, καθώς τα ασφυκτικά νεογνά εμφανίζουν συχνά καρδιακή δυσλειτουργία. Η διατήρηση επαρκούς πίεσης διήθησης των ιστών συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου είναι πολύ σημαντική. Ιδιαίτερη προσοχή για υπόταση χρειάζεται κατά τη διάρκεια της αναθέρμανσης (αγγειοδιαστολή). Διατήρηση επαρκούς διούρησης. Κατά τη διάρκεια της ΘΥ παρατηρείται μείωση της σπειραματικής διήθησης, λόγω αγγειοσύσπασης των νεφρικών αρτηριών. Διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων γλυκόζης. Η υπο-υπεργλυκαιμία θα πρέπει να αποφεύγεται. Τα νεογνά που βρίσκονται σε ΘΥ μπορεί να εμφανίζουν δυσανοχή στην ενδοφλέβια χορήγηση γλυκόζης, λόγω μείωσης των μεταβολικών αναγκών. Χορήγηση αντιβιοτικών μέχρι τον αποκλεισμό λοίμωξης. Η πρώιμη νεογνική σηψαιμία μπορεί να συνυπάρχει με την περιγεννητική ασφυξία. Αποφυγή της υπερθέρμανσης μετά το τέλος της ΘΥ. Επιθετική αντιμετώπιση των σπασμών. Monitoring: τα νεογνά με ασφυξία και μέτρια σοβαρή ΥΙΕ χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών (ηλεκτροκαρδιογράφημα, συστηματική αρτηριακή πίεση, θερμοκρασία, SatO 2, aeeg, ιστική οξυγόνωση εγκεφάλου). Με τον τρόπο αυτό, είναι δυνατή η αξιολόγηση του νεογνού, συνολικά, και η έγκαιρη αντιμετώπιση των επιπλοκών της ΠΑ. Η εφαρμογή ΘΥ στην Ελλάδα Η συσσώρευση δεδομένων αναφορικά με το θεραπευτικό όφελος από τη ΘΥ στα ασφυκτικά νεογνά είχε ως αποτέλεσμα την προσπάθεια εφαρμογής της συγκεκριμένης θεραπευτικής παρέμβασης στην Α Νεογνολογική Κλινική του Α.Π.Θ. στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, ήδη, από το Από όσα γνωρίζουμε, η μονάδα αυτή είναι η μόνη στην οποία υπάρχει σχετική εμπειρία σε Εθνικό επίπεδο. Αρχικά, χρησιμοποιήθηκε παθητική υποθερμία (στόχος θερμοκρασίας πρωκτού 33.5±0.5 για 72 ώρες). Η αρχική εμπειρία με την εφαρμογή παθητικής ολοσωματικής ΘΥ σε 4 νεογνά με μέτρια και σοβαρή ΥΙΕ ανακοινώθηκε το Διαπιστώσαμε ότι είναι δυνατή η ασφαλής εφαρμογή ΘΥ ακόμη και σε μονάδες που δεν διαθέτουν τα ανάλογα συστήματα του εμπορίου. Πιστεύουμε ότι η εφαρμογή παθητικής ΘΥ ήταν πιθανότατα ωφέλιμη για ορισμένα ασφυκτικά νεογνά, η έκβαση των οποίων χωρίς την εφαρμογή

13 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, Εικ 3. Εφαρμογή ΘΥ σε ασφυκτικά νεογνά με ενδείξεις ΥΙΕ στην Α Νεογνολογική Κλινική και Εντατική Νοσηλεία Νεογνών του Α.Π.Θ. 1) παλαιότερα με τη χρήση παθητικής υποθερμίας και 2), 3), σήμερα, με αυτοματικοποιημένη συσκευή του εμπορίου. της θα ήταν δυσμενέστερη. Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσματά μας υποστηρίζουν την εφαρμογή ΘΥ χρησιμοποιώντας απλά μέσα και σε άλλες ΜΕΝΝ 76. Εξάλλου, πολλές φορές, απλές, φτηνές και ευρείας χρήσης μέθοδοι μπορεί να είναι το ίδιο αποτελεσματικές όσο άλλες τεχνολογικά εξελιγμένες αλλά με σημαντικό οικονομικό κόστος. Από το 2012 υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής ολοσωματικής ΘΥ με τη χρήση ειδικής αυτοματοποιημένης συσκευής (Εικόνα 3). Σε κάθε περίπτωση, η ΘΥ θα πρέπει να επιχειρείται σε τριτοβάθμια κέντρα που διαθέτουν τις υποδομές και τη δυνατότητα αντιμετώπισης των επιπλοκών της ΠΑ και της ΘΥ από τα διάφορα όργανα. Επιπλέον, στα κέντρα στα οποία εφαρμόζεται ΘΥ θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας διαφόρων εξετάσεων, όπως υπερηχογραφήματος και μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου, aeeg, κλασικού ηλεκτρο-εγκεφαλογραφήματος και νευροαισθητηριακών προκλητών δυναμικών. Σημαντικά ερωτηματικά που περιμένουν απαντήσεις Οι διάφορες μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες ΘΥ στα νεογνά με ΥΙΕ απέδειξαν, όπως προαναφέρθηκε, σημαντικό κλινικό όφελος ως προς τη μείωση της θνητότητας και την εμφάνιση διαταραχών στη νευροανάπτυξη. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ερωτηματικά αναφορικά με τη δυνατότητα βελτίωσης των πρωτοκόλλων που χρησιμοποιήθηκαν. Δεν είναι για παράδειγμα γνωστή η σημασία της εφαρμογής ΘΥ για περισσότερο από 72 ώρες ούτε ο βέλτιστος χρόνος της αναθέρμανσης. Τα περισσότερα, όμως, ερωτηματικά αφορούν τη χρήση της ΘΥ σε άλλες κατηγορίες νεογνών, όπως στα πρόωρα με διάρκεια κύησης εβδομάδες, στα νεογνά με εγκεφαλικό αρτηριακό έμφρακτο ή καρδιο-κυκλοφορική κατάρριψη στη νεογνική περίοδο, όπως και στα νεογνά με περιγεννητική ασφυξία και ενδείξεις ΥΙΕ στα οποία έχει παρέλθει το θεραπευτικό παράθυρο των πρώτων 6 ωρών της ζωής. Σχετικές μελέτες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη 77, ενώ ήπια ΘΥ για 48 ώρες έχει εφαρμοστεί με ασφάλεια για προστασία του εγκεφάλου σε πρόωρα με προχωρημένη νεκρωτική εντεροκολίτιδα 78. Επιπλέον, δοκιμάζεται η ασφάλεια και αποτελεσματικότητα διαφόρων νευροπροστατευτικών φαρμάκων όπως της τοπιραμάτης 79 και ερυθροποιητίνης 80, με σκοπό την αύξηση του κλινικού οφέλους από τη χρήση της ΘΥ σε νεογνά με ΥΙΕ. Η συνδυασμένη θεραπεία στοχεύει σε πρώιμες και όψιμες μεταβολικές οδούς πρόκλησης εγκεφαλικής βλάβης. Τέλος, η δυνατότητα ασφαλούς εφαρμογής ΘΥ σε χώρες με χαμηλούς πόρους αποτελεί πεδίο σημαντικής έρευνας καθώς η ΠΑ αποτελεί πραγματικό πρόβλημα υγείας στις χώρες αυτές 81. Συμπεράσματα Η ΥΙΕ αποτελεί σημαντική αιτία νεογνικής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Ωστόσο, για πρώτη

14 180 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 φορά σήμερα, για την αντιμετώπισή της και τη βελτίωση της έκβασης των νεογνών με μέτρια-σοβαρή ΥΙΕ υπάρχει η δυνατότητα παρέμβασης, με εφαρμογή της ΘΥ. Η συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση είναι νέα και για το λόγο αυτό απαιτείται χρόνος για την ευρεία αποδοχή της στην κλινική πράξη, αν και η ωφέλειά της έχει σαφώς τεκμηριωθεί με τις υπάρχουσες μελέτες. Καθώς, όμως, η ΘΥ πρέπει να εφαρμόζεται όσο το δυνατόν γρηγορότερα από τη γέννηση, απαιτείται η ανάλογη ευαισθητοποίηση από μέρους των μαιευτήρων και των παιδιάτρων-νεογνολόγων, ώστε να μην χάνεται το «θεραπευτικό παράθυρο». Η ΘΥ δεν έλυσε το πρόβλημα της ΥΙΕ μετά ΠΑ. Ένας σημαντικός αριθμός από τα νεογνά αυτά θα έχει δυσμενή έκβαση (θάνατος, σοβαρή αναπηρία). Δίνει, όμως τη δυνατότητα σημαντικής τροποποίησης της εξέλιξης της ΥΙΕ σε ορισμένα νεογνά, ανοίγοντας νέους ορίζοντες. Η συνεχιζόμενη έρευνα θα δείξει την αποτελεσματικότητα της ΘΥ, μόνης ή σε συνδυασμό με άλλους νευροπροστατευτικούς παράγοντες, στην ελάττωση ή πρόληψη της εγκεφαλικής βλάβης στα μεγάλα πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά με ενδείξεις ΥΙΕ καθώς και σε άλλες κατηγορίες νεογνών. Βιβλιογραφία 1. Levene MI, Sands C, Grindulis H, Moore JR. Comparison of two methods of predicting outcome in perinatal asphyxia. Lancet 1986, 1: Finer NN, Robertson CM, Richards RT, Pinnell LE, Peters KL. Hypoxic-ischemic encephalopathy in term neonates: perinatal factors and outcome. J Pediatr 1981, 98: Thornberg E, Thiringer K, Odeback A, Milsom I. Birth asphyxia: incidence, clinical course and outcome in a Swedish population. Acta Paediatr 1995, 84: Lawn JE, Cousens S, Zupan J; Lancet Neonatal Survival Steering Team. 4 million neonatal deaths: when? Where? Why? Lancet 2005, 365: Vannucci RC. Current and potentially new management strategies for perinatal hypoxic-ischemic encephalopathy. Pediatrics 1990, 85: Robertson CM, Finer NN, Grace MG. School performance of survivors of neonatal encephalopathy associated with birth asphyxia at term. J Pediatr 1989, 114: Odd DE, Gunnell D, Lewis G, Rasmussen F. Long-term impact of poor birth condition on social and economic outcomes in early adulthood. Pediatrics 2011, 127: e Gluckman PD, Williams CE. When and why do brain cells die? Dev Med Child Neurol 1992, 34: Lorek A, Takei Y, Cady EB, Wyatt JS, Penrice J, Edwards AD, et al. Delayed ( secondary ) cerebral energy failure after acute hypoxia-ischemia in the newborn piglet: continuous 48-hour studies by phosphorus magnetic resonance spectroscopy. Pediatr Res 1994, 36: Penrice J, Cady EB, Lorek A, Wylezinska M, Amess PN, Aldridge RF, et al. Proton magnetic resonance spectroscopy of the brain in normal preterm and term infants, and early changes after perinatal hypoxia-ischemia. Pediatr Res 1996, 40: Mathur AM, Smith JR, Donze A. Hypothermia and hypoxic-ischemic encephalopathy: guideline development using the best evidence. Neonatal Netw 2008, 27: Inder TE, Volpe JJ. Mechanisms of perinatal brain injury. Semin Neonatol 2000, 5: Roth SC, Baudin J, Cady E, Johal K, Townsend JP, Wyatt JS, Reynolds EO, et al. Relation of deranged neonatal cerebral oxidative metabolism with neurodevelopmental outcome and head circumference at 4 years. Dev Med Child Neurol 1997, 39: Roth SC, Edwards AD, Cady EB, Delpy DT, Wyatt JS, Azzopardi D, et al. Relation between cerebral oxidative metabolism following birth asphyxia, and neurodevelopmental outcome and brain growth at one year. Dev Med Child Neurol 1992, 34: Sarnat HB, Sarnat MS. Neonatal encephalopathy following fetal distress. A clinical and electroencephalographic study. Arch Neurol 1976, 33: Thompson CM, Puterman AS, Linley LL, Hann FM, van der Elst CW, Molteno CD, et al. The value of a scoring system for hypoxic ischaemic encephalopathy in predicting neurodevelopmental outcome. Acta Paediatr 1997, 86: Shah P, Riphagen S, Beyene J, Perlman M. Multiorgan dysfunction in infants with post-asphyxial hypoxicischaemic encephalopathy. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2004, 89: F Coimbra C, Wieloch T. Moderate hypothermia mitigates neuronal damage in the rat brain when initiated several hours following transient cerebral ischemia. Acta Neuropathol 1994, 87: Sirimanne ES, Blumberg RM, Bossano D, Gunning M, Edwards AD, Gluckman PD, et al. The effect of prolonged modification of cerebral temperature on outcome after hypoxic-ischemic brain injury in the infant rat. Pediatr Res 1996, 39: Edwards AD, Yue X, Squier MV, Thoresen M, Cady EB, Penrice J, et al. Specific inhibition of apoptosis after cerebral hypoxia-ischaemia by moderate post-insult hypothermia. Biochem Biophys Res Commun 1995, 217:

15 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, Globus MY, Alonso O, Dietrich WD, Busto R, Ginsberg MD. Glutamate release and free radical production following brain injury: effects of posttraumatic hypothermia. J Neurochem 1995, 65: Chatzipanteli K, Alonso OF, Kraydieh S, Dietrich WD. Importance of posttraumatic hypothermia and hyperthermia on the inflammatory response after fluid percussion brain injury: biochemical and immunocytochemical studies. J Cereb Blood Flow Metab 2000, 20: Laptook AR, Corbett RJ, Sterett R, Burns DK, Garcia D, Tollefsbol G. Modest hypothermia provides partial neuroprotection when used for immediate resuscitation after brain ischemia. Pediatr Res 1997, 42: Thoresen M, Penrice J, Lorek A, Cady EB, Wylezinska M, Kirkbride V, et al. Mild hypothermia after severe transient hypoxia-ischemia ameliorates delayed cerebral energy failure in the newborn piglet. Pediatr Res 1995, 37: Gunn AJ, Bennet L, Gunning MI, Gluckman PD, Gunn TR. Cerebral hypothermia is not neuroprotective when started after postischemic seizures in fetal sheep. Pediatr Res 1999, 46: Low E, Boylan GB, Mathieson SR, Murray DM, Korotchikova I, Stevenson NJ, et al. Cooling and seizure burden in term neonates: an observational study. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2012, 97: F Zanelli S, Buck M, Fairchild K. Physiologic and pharmacologic considerations for hypothermia therapy in neonates. J Perinatol 2011, 31: Weinrauch V, Safar P, Tisherman S, Kuboyama K, Radovsky A. Beneficial effect of mild hypothermia and detrimental effect of deep hypothermia after cardiac arrest in dogs. Stroke 1992, 23: Chopp M, Knight R, Tidwell CD, Helpern JA, Brown E, Welch KM. The metabolic effects of mild hypothermia on global cerebral ischemia and recirculation in the cat: comparison to normothermia and hyperthermia. J Cereb Blood Flow Metab 1989, 9: Busto R, Globus MY, Dietrich WD, Martinez E, Valdés I, Ginsberg MD. Effect of mild hypothermia on ischemia-induced release of neurotransmitters and free fatty acids in rat brain. Stroke 1989, 20: Schulzke SM, Rao S, Patole SK. A systematic review of cooling for neuroprotection in neonates with hypoxic ischemic encephalopathy - are we there yet? BMC Pediatr 2007, 7: Thoresen M. Hypothermia after perinatal asphyxia: selection for treatment and cooling protocol. J Pediatr 2011, 158: e Hoque N, Chakkarapani E, Liu X, Thoresen M. A comparison of cooling methods used in therapeutic hypothermia for perinatal asphyxia. Pediatrics 2010, 126: e Higgins RD, Raju T, Edwards AD, Azzopardi DV, Bose CL, Clark RH, et al; Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development Hypothermia Workshop Speakers and Moderators. Hypothermia and other treatment options for neonatal encephalopathy: an executive summary of the Eunice Kennedy Shriver NICHD workshop. J Pediatr 2011, 159: Sarkar S, Donn SM, Bapuraj JR, Bhagat I, Barks JD. Distribution and severity of hypoxic-ischaemic lesions on brain MRI following therapeutic cooling: selective head versus whole body cooling. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2012, 97: F Jacobs SE, Tarnow-Mordi WO. Therapeutic hypothermia for newborn infants with hypoxic-ischaemic encephalopathy. J Paediatr Child Health 2010, 46: Kendall GS, Mathieson S, Meek J, Rennie JM. Recooling for rebound seizures after rewarming in neonatal encephalopathy. Pediatrics 2012, 130:e Thoresen M. Hypothermia after perinatal asphyxia: selection for treatment and cooling protocol. J Pediatr 2011, 158: e Simbruner G, Mittal RA, Rohlmann F, Muche R; neo.neu- RO.network Trial Participants. Systemic hypothermia after neonatal encephalopathy: outcomes of neo. neuro.network RCT. Pediatrics 2010, 126: e Gunn AJ, Gluckman PD, Gunn TR. Selective head cooling in newborn infants after perinatal asphyxia: a safety study. Pediatrics 1998, 102: Simbruner G, Haberl C, Harrison V, Linley L, Willeitner AE. Induced brain hypothermia in asphyxiated human newborn infants: a retrospective chart analysis of physiological and adverse effects. Intensive Care Med 1999, 25: Thoresen M, Whitelaw A. Cardiovascular changes during mild therapeutic hypothermia and rewarming in infants with hypoxic-ischemic encephalopathy. Pediatrics 2000, 106: Azzopardi D, Robertson NJ, Cowan FM, Rutherford MA, Rampling M, Edwards AD. Pilot study of treatment with whole body hypothermia for neonatal encephalopathy. Pediatrics 2000, 106: Zhou WH, Shao XM, Zhang XD, Chen C, Huang GY. Effects of hypothermia on cardiac function in neonates with asphyxia. Zhonghua Er Ke Za Zhi 2003, 41: Inder TE, Hunt RW, Morley CJ, Coleman L, Stewart M, Doyle LW, Jacobs SE. Randomized trial of systemic hypothermia selectively protects the cortex on MRI in term hypoxic-ischemic encephalopathy. J Pediatr 2004, 145: Shankaran S, Laptook A, Wright LL, Ehrenkranz RA, Donovan EF, Fanaroff AA, et al. Whole-body hypothermia for neonatal encephalopathy: animal observations as a basis for a randomized, controlled pilot study in term infants. Pediatrics 2002, 110:

16 182 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, Kilani RA. The safety and practicality of selective head cooling in asphyxiated human newborn infants, a retrospective study. J Med Liban 2002, 50: Compagnoni G, Pogliani L, Lista G, Castoldi F, Fontana P, Mosca F. Hypothermia reduces neurological damage in asphyxiated newborn infants. Biol Neonate 2002, 82: Battin MR, Penrice J, Gunn TR, Gunn AJ. Treatment of term infants with head cooling and mild systemic hypothermia (35.0 degrees C and 34.5 degrees C) after perinatal asphyxia. Pediatrics 2003, 111: Akisu M, Huseyinov A, Yalaz M, Cetin H, Kultursay N. Selective head cooling with hypothermia suppresses the generation of platelet-activating factor in cerebrospinal fluid of newborn infants with perinatal asphyxia. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2003, 69: Debillon T, Daoud P, Durand P, Cantagrel S, Jouvet P, Saizou C, Zupan V. Whole-body cooling after perinatal asphyxia: a pilot study in term neonates. Dev Med Child Neurol 2003, 45: Eicher DJ, Wagner CL, Katikaneni LP, Hulsey TC, Bass WT, Kaufman DA, et al. Moderate hypothermia in neonatal encephalopathy: safety outcomes. Pediatr Neurol 2005, 32: Lista G, Pogliani L, Fontana P, Castoldi F, Compagnoni G. Cardiovascular and respiratory status in mechanically ventilated asphyxiated term infants: comparison between hypothermic and control group. Acta Biomed 2004, 75: Lin ZL, Yu HM, Lin J, Chen SQ, Liang ZQ, Zhang ZY. Mild hypothermia via selective head cooling as neuroprotective therapy in term neonates with perinatal asphyxia: an experience from a single neonatal intensive care unit. J Perinatol 2006, 26: Horn AR, Woods DL, Thompson C, Eis I, Kroon M. Selective cerebral hypothermia for post-hypoxic neuroprotection in neonates using a solid ice cap. S Afr Med J 2006, 96: Gluckman PD, Wyatt JS, Azzopardi D, Ballard R, Edwards AD, Ferriero DM, Polin RA, Robertson CM, Thoresen M, Whitelaw A, Gunn AJ. Selective head cooling with mild systemic hypothermia after neonatal encephalopathy: multicentre randomised trial. Lancet 2005, 365: Shankaran S, Laptook AR, Ehrenkranz RA, Tyson JE, Mc- Donald SA, Donovan EF, et al; National Institute of Child Health and Human Development Neonatal Research Network. Whole-body hypothermia for neonates with hypoxic-ischemic encephalopathy. N Engl J Med 2005, 353: Robertson NJ, Nakakeeto M, Hagmann C, Cowan FM, Acolet D, Iwata O, Allen E, Elbourne D, Costello A, Jacobs I. Therapeutic hypothermia for birth asphyxia in lowresource settings: a pilot randomised controlled trial. Lancet 2008, 372: Azzopardi DV, Strohm B, Edwards AD, Dyet L, Halliday HL, Juszczak E, et al; TOBY Study Group. Moderate hypothermia to treat perinatal asphyxial encephalopathy. N Engl J Med 2009, 361: Zhou WH, Cheng GQ, Shao XM, Liu XZ, Shan RB, Zhuang DY, et al; China Study Group. Selective head cooling with mild systemic hypothermia after neonatal hypoxic-ischemic encephalopathy: a multicenter randomized controlled trial in China. J Pediatr 2010, 157: Jacobs SE, Morley CJ, Inder TE, Stewart MJ, Smith KR, McNamara PJ, et al; Infant Cooling Evaluation Collaboration. Whole-body hypothermia for term and near-term newborns with hypoxic-ischemic encephalopathy: a randomized controlled trial. Arch Pediatr Adolesc Med 2011, 165: Edwards AD, Azzopardi DV. Therapeutic hypothermia following perinatal asphyxia. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2006, 91: F Jacobs S, Hunt R, Tarnow-Mordi W, Inder T, Davis P. Cooling for newborns with hypoxic ischaemic encephalopathy. Cochrane Database Syst Rev 2007, (4):CD Edwards AD, Brocklehurst P, Gunn AJ, Halliday H, Juszczak E, Levene M, et al. Neurological outcomes at 18 months of age after moderate hypothermia for perinatal hypoxic ischaemic encephalopathy: synthesis and meta-analysis of trial data. BMJ 2010, 340: c Jacobs SE, Tarnow-Mordi WO. Therapeutic hypothermia for newborn infants with hypoxic-ischaemic encephalopathy. J Paediatr Child Health 2010, 46: Tagin MA, Woolcott CG, Vincer MJ, Whyte RK, Stinson DA. Hypothermia for neonatal hypoxic ischemic encephalopathy: an updated systematic review and metaanalysis. Arch Pediatr Adolesc Med 2012, 166: Blackmon LR, Stark AR; American Academy of Pediatrics Committee on Fetus and Newborn. Hypothermia: a neuroprotective therapy for neonatal hypoxic-ischemic encephalopathy. Pediatrics 2006, 117: Kattwinkel J, Perlman JM, Aziz K, Colby C, Fairchild K, Gallagher J, et al. Part 15: neonatal resuscitation: 2010 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Circulation 2010, 122: S Therapeutic hypothermia with intracorporeal temperature monitoring for hypoxic perinatal brain injury. National Institute for Health and Clinical Excellence May live/11315/48809/48809.pdf 70. Adams A, Austin T, Becher JC, Chang J, Edwards D, et al. British association of perinatal medicine position statement on therapeutic cooling for neonatal encephalopathy http//bapm.org/publications/ documents/guidelines/position Statement Thera-

17 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, peutic Cooling Neonatal Encephalopathy July pdf 71. Kapetanakis A, Azzopardi D, Wyatt J, Robertson NJ. Therapeutic hypothermia for neonatal encephalopathy: a UK survey of opinion, practice and neuro-investigation at the end of Acta Paediatr. 2009;98(4): Shankaran S, Pappas A, McDonald SA, Vohr BR, Hintz SR, Yolton K, et al; Eunice Kennedy Shriver NICHD Neonatal Research Network. Childhood outcomes after hypothermia for neonatal encephalopathy. N Engl J Med 2012, 366: Khurshid F, Lee KS, McNamara PJ, Whyte H, Mak W. Lessons learned during implementation of therapeutic hypothermia for neonatal hypoxic ischemic encephalopathy in a regional transport program in Ontario. Paediatr Child Health 2011,16: Azzopardi D, Strohm B, Linsell L, Hobson A, Juszczak E, Kurinczuk JJ, et al; UK TOBY Cooling Register. Implementation and conduct of therapeutic hypothermia for perinatal asphyxial encephalopathy in the UK- -analysis of national data. PLoS One 2012, 7: e Kendall GS, Kapetanakis A, Ratnavel N, Azzopardi D, Robertson NJ; Cooling on Retrieval Study Group. Passive cooling for initiation of therapeutic hypothermia in neonatal encephalopathy. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2010, 95: F Σαραφίδης Κ, Μαυρίδης Π, Θωμαΐδου Α, Μαριόγλου Α, Μητσάκης Κ, Σταθοπούλου Θ, και συν. Εμπειρία από την εφαρμογή θεραπευτικής υποθερμίας σε νεογνά με υποξαιμική-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια. Περιγεννητική Ιατρική & Νεογνολογία 2011, 6: A. 77. Gancia P, Pomero G. Brain cooling and eligible newborns: should we extend the indications? J Matern Fetal Neonatal Med 2011, 24: Hall NJ, Eaton S, Peters MJ, Hiorns MP, Alexander N, Azzopardi DV, et al. Mild controlled hypothermia in preterm neonates with advanced necrotizing enterocolitis. Pediatrics 2010, 125: e doi: / peds Filippi L, Fiorini P, Daniotti M, Catarzi S, Savelli S, Fonda C, et al. Safety and efficacy of topiramate in neonates with hypoxic ischemic encephalopathy treated with hypothermia (NeoNATI). BMC Pediatr 2012; 12: 144. doi: / Wu YW, Bauer LA, Ballard RA, Ferriero DM, Glidden DV, Mayock DE, et al. Erythropoietin for neuroprotection in neonatal encephalopathy: safety and pharmacokinetics. Pediatrics 2012, 130: Bharadwaj SK, Bhat BV. Therapeutic hypothermia using gel packs for term neonates with hypoxic ischaemic encephalopathy in resource-limited settings: a randomized controlled trial. J Trop Pediatr 2012, 58: Μητσάκης Κ, Σούμπαση-Γρίβα Β, Μαριόγλου Α, Ζαφειρίου Δ, Παπακυριακίδου Π, Δρόσου-Αγακίδου Β. Ο ρόλος του α-ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (aeeg) στη διερεύνηση του νεογνού με υποτονία. Παιδιατρική Βορείου Ελλάδος 2010, 22: Αλληλογραφία Κοσμάς Σαραφίδης Κύμης 6Β Θεσσαλονίκη Τηλ.: , Fax: Corresponding author Kosmas Sarafidis 6Β Kimis Str Thessaloniki, Greece Tel.: Fax:

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ¹,ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΕΦΡΟΣΥΝΗ²,ΧΡΕΛΙΑ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ²,ΣΙΔΕΡΗ ΝΑΤΑΛΙ¹,ΠΑΣΤΡΩΜΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ¹,ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ¹,ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΘΙΛΔΗ¹

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Καθηγήτρια Νεογνολογίας Α.Π.Θ., Α Νεογνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Επαμεινώνδας Ν. Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στους ιστούς ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης

Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης Στέλλα Σταμπουλή Παιδίατρος Επιμελήτρια ΜΕΘ Παίδων ΓΝΘ Ιπποκράτειο Αγόρι ηλικίας 8 ετών Πνιγμός σε θαλασσινό νερό Άγνωστο το χρονικό διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΝΕΟΓΝΩΝ

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΝΕΟΓΝΩΝ A ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΝΕΟΓΝΩΝ Α.Π.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: Β. ΔΡΟΣΟΥ-ΑΓΑΚΙΔΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Κλινικό φροντιστήριο ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ορισμός Ως status epilepticus ορίζεται επεισόδιο σπασμών διάρκειας άνω των 30 λεπτών ή περισσότερα των δυο επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΝΕΟΓΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1-2 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013. Κλινικό φροντιστήριο

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΝΕΟΓΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1-2 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013. Κλινικό φροντιστήριο A ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΝΕΟΓΝΩΝ Α.Π.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: Β. ΔΡΟΣΟΥ-ΑΓΑΚΙΔΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΝΕΟΓΝΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Κλινικό φροντιστήριο ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ

ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ Παίζει ρολό ο χρόνος από την επέλευση της ανακοπής ; Το τριφασικό μοντέλο αντιμετώπισης της ανακοπής ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΜΑΡΙΝΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1 κ ε φ ά λ α ι ο Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1.1 Αλγόριθμοι στην Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση Το πρώτο διεθνές συνέδριο για τις κατευθυντήριες οδηγίες (Guidelines) για την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Περιγεννητική ασφυξία και νοσηλευτική φροντίδα

ΘΕΜΑ: Περιγεννητική ασφυξία και νοσηλευτική φροντίδα ΣΧΟΛΗ:Σ.Ε.Υ.Π ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ:ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:ΜΠΑΤΖΙΟΥ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΚΟΥΡΤΟΥΜΑ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. :350 ΘΕΜΑ: Περιγεννητική ασφυξία και

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS Damage Control «Η λιγότερο κατανοητή έννοια της δεκαετίας» Απλά σημαίνει: Εάν ο πολυτραυματίας ασθενής οδηγηθεί στο χειρουργείο πρέπει να γίνει κάτι για τα κατάγματα των μακρών

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Ad hoc Task Force of LICE Guidelines Commission ITALIAN LEAGUE AGAINST EPILEPSY Giuseppe Capovilla, Massimo Mastrangelo, Antonino Romeo, and Federico Vigevano

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Βασικές αρχές αιμοδυναμικού monitoring Δεν υπάρχει τεχνική που να βελτιώνει την κλινική έκβαση από

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Ζωγράφου Ιωάννα ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γ. Ν. Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη ΣΔ τύπου 1 ΣΔ τύπου 2 ΣΔ Κύησης Άλλες μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά

Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά Αθανάσιος Φ. Χαραλαμπόπουλος Β Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά Σε ενδονοσοκομειακή ανακοπή ROSC σε 30% Από αυτούς 15 % εξιτήριο νευρολογικά άθικτοι Σε εξωνοσοκομειακή ανακοπή

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΚΗ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕ ΑΤΥΠΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΚΗ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕ ΑΤΥΠΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕ ΑΤΥΠΗ 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Αιματολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα

Διαβάστε περισσότερα